Alies Koree-Master of Architecture-Gaasterlandgoed

GAASTER[LAND-GOED] ‘creëer je eigen type verblijf in en met de omgeving’

Afstudeerplan Alies Koree | Academie van Bouwkunst | Amsterdam | 2015

GAASTER[LAND-GOED] ‘creëer je eigen type verblijf in en met de omgeving’

Opgave: Gaaster[land-goed] Student: Alies Koree Datum T4: 25-08-2015 Opleiding: Master Architectuur

Academie van Bouwkunst Amsterdam Mentor: Jeroen van Mechelen (architect) Commissielid 1: Harm Veenenbos (landschapsarchitect) Commissielid 2: Machiel Spaan (architect)

GAASTER[LAND-GOED] ‘creëer je eigen type verblijf in en met de omgeving’

Het plan Gaaster[land-goed] toont een nieuwe eigentijdse manier van recreëren op een vakantiepark waarbij het contact tussen de gebruiker en de omgeving centraal staat. De huidige ontwikkelingen op het gebied van vakantieparken in Nederland bestaan uit grootschalige parken. De parken vormen bijna complete dorpsuitbreidingen op zich met een geheel eigen stijl, voorzieningenniveau en accommodaties. Een dergelijk ‘all-inclusive’-aanbod voorkomt dat de recreant de omgeving intrekt en gaat verkennen.

Bij deze parkopzet wordt nauwelijks gebruik gemaakt van de lokale kwaliteiten en aanwezige voorzieningen. Terwijl de behoefte van de recreant anno 2015 steeds meer vraagt om authenticiteit, contact met de natuur en omgeving.

Het plan Gaaster[land-goed] laat zien hoe een bestaand maar ongebruikt landgoed getransformeerd wordt naar een nieuw eigentijds kleinschalig vakantiepark met huisjes als onderdeel van een groter recreatief netwerk. De recreant kan zelf, naar aanleiding van de gewenste sfeer en mate van privacy, zijn ideale verblijfsplek op het park kiezen en zo de omgeving optimaal ervaren. Door het vakantiepark, de omgeving en de regionale voorzieningen aan elkaar te koppelen ontstaat een duurzaam recreatienetwerk afgestemd op de beleving van de vakantieganger.

Contrastrijke omgeving en locatie Gaasterland is met al zijn contrasten een uniek bosrijk kustgebied in Friesland. Fiets- en wandelpaden over glooiingen wisselen elkaar af met vergezichten en pittoreske dorpjes.

Het gebied functioneert nu meer als een verscholen achterkant van Friesland.

Het recreatienetwerk is in de toekomst eenvoudig uit te breiden door het koppelen van de voorzieningen in de omgeving en de reeds aanwezige verblijfsaccommodaties. Doordat de ondernemers zich toeleggen op één specifieke voorziening, in plaats van een ‘all-inclusive’ systeem, wordt de kwaliteit van het netwerk versterkt en hiermee het (recreatief) functioneren van de omgeving. Gaasterland, een verborgen parel van Friesland, wordt weer op de kaart gezet.

De gekozen locatie bevindt zich aan de rand van landgoed Rijsterbos. Het verlaten terrein rondom de villa heeft de potentie om beter gebruikt te worden. Zowel visueel als functioneel is de locatie met het landgoed Rijsterbos en de directe omgeving verweven.

Zorgvuldig is per bebouwingsonderdeel de afweging gemaakt om te behouden, slopen of renoveren. Daarnaast is gekozen om een wellnessfunctie toe te voegen, een nog ontbrekende schakel in het voorzieningennetwerk van de omgeving.

Het achtergebied van het terrein wordt open gemaakt om zichtrelaties naar het landschap te creëren. Door de toevoeging van een vaart wordt het gebied aan het waterrecreatienetwerk van Friesland gekoppeld.

Ontwerp Op Gaaster[land-goed] geen individuele kavels met privévoortuin en parkeerplaats. De huisjes zijn gepositioneerd in zogenaamde clusters met ieder zijn eigen sfeer en mate van privacy. Daarnaast maken de clusters het mogelijk om zowel in groepsverband als individueel op het park te verblijven.

Hiermee speelt het plan in op de huidige verblijfsbehoefte; men wil samen recreëren maar is daarbij ook gesteld op de eigen privacy.

De gekozen bouwmethode is geïnspireerd op een constructieprincipe van oudsher veelvuldig toegepast in de recreatiebouw. Het systeem is vanuit een basisprincipe makkelijk uitbreidbaar en aanpasbaar. Daardoor kan het op een efficiënte wijze afgestemd worden op diversiteit in het gebruik en de specifieke ligging per huisje. De diversiteit in positionering, oriëntatie en vormgeving geven de vakantieganger de mogelijkheid het verblijf af te stemmen op persoonlijke voorkeuren.

Je eigen unieke plekje in het bos, laat je telkens weer verrassen door het diverse landschap. Voel de sfeer van de omgeving tot in je huisje; het uitzicht en de materialen uit het bos.

Tussen de huisjes is ruimte om te ontmoeten en samen te komen terwijl nabij je huisje ruimte is om je terug te trekken.

Trek er op uit en verken de omgeving of lees een boek op je eigen veranda. “Creëer je eigen type verblijf in en met de omgeving. “

- INTRODUCTIE -

LIGGING

GAASTERLAND EEUWENOUD LAND TUSSEN MEER EN KLIF

HUIDIG BEELD VAKANTIEPARKEN IN NEDERLAND

STATEMENT VAKANTIEPARKEN

grootschalig intern gericht standarisering

kleinschalig lokaal gericht keuzevrijheid

in Drenthe, 41% in Friesland en 10% in Groningen.

Grafiek 1

Totale aantal overnachtingen (x 1000) in Noord Nederland per provincie, 2010 volgens Toerdata Noord

STATISTIEKEN VERBLIJFSTOERISME GAASTERLAND

GS perc.

Hotelbedden 285 5,8% Groepsaccomodaties 706 14,6% Recreatiewoningen 394 8,2% Campingstandplaatsen 2.308 47,8% Ligplaatsen jachthaven 1.140 23,6% Totaal 4.833 100,0%

610

11600

2007-2013 | -5,8%

600

11400

590

11300 11200 19

Overnachtingen

Reeks1

570 560 550

2007 1

2008 2

2009 3

2010 4

2011 5

Aantal overnachtingen Gaasterlan Sleat

2012 6

2013 7

11100 overnachtingen (x1000)

overnachtingen (x1000)

580

540

2007-2013 | +2,5%

11500

Reeks1

11000 10900 10800 10700 10600

2007 1

2008 2

2009 3

Aantal overnachtingen Friesland

2010 4

2011 5

2012 6

2013 7

VERBLIJFSTOERISME OMGEVING

Balk

+ + +

+

Hemelum

+ Bakhuizen

++

+ ++ + ++ Rijs

Mirns

+

+ ++ + + + +

+ + + +

++

+ +

+

Sondel

+

Nijemirdum

Oudemirdum

BOSCAMPING

BUNGALOWPARK

CAMPING

CHALETPARK

+ bungalow/chaletpark + hotel/B+B + camping

DIVERSITEIT LANDSCHAP Balk

Hemelum

Sondel Bakhuizen

Mirns

*

Rijs

Nijemirdum

Oudemirdum

* KLIFFEN

STUWWALLEN

BOS

VAARTEN

Locatie Gaasterlandgoed Landgoed openbaar toegankelijk Landgoed privĂŠ

NETWERK VOORZIENINGEN EN ACTIVITEITEN Balk

Hemelum

Sondel Bakhuizen

Rijs Mirns

Nijemirdum

Oudemirdum

bereik in 7 minuten

FIETSEN

SCHAATSEN

VAREN

KITEN

PAARDRIJDEN

DOELGROEPINDELING TRADITIONEEL VAKANTIEPARK

end em ern d on

inspirerend

stijl vol &

lux e

ig nd bu

ui t

n

gez ellig

oge inget rustig

activiteiten gekoppeld aan specifieke doelgroep

DOELGROEP GAASTER[LAND-GOED]

doelgroep stelt zijn eigen verblijf samen (alleen/samen/groep, actief/passief etc.)

NIEUW STRATEGISCH NETWERK

+ omgeving

+ park

‘GAASTER[land’goed]

= bebouwing

- PARK -

HUIDIGE BEBOUWING LOCATIE

UNITS VILLA

FLAT

KAPEL

ONTWERP GAASTER[LAND-GOED]

0

10

50 m

NIEUW

TRADITIONEEL

routenetwerk voorzieningen

verkaveling groenstructuur

ONDERDELEN PARKOPZET exploitatie

6

12

6

4

4

TRADITIONEEL

koppeling huisjes

4 2 6

4

6

6

6

4 6 6

10 6 6 6

4 4

6

6

6 6

<24

<16 4

6 8

<24 6

6

4

8

2 6

6 <18 4

NIEUW

4

6

4

ZONERING

600-

REURING VAART

p=0

600-

1800+

INTIEM BOS UITZICHT

KADE

600-

1200+

BOS p=0

1500+

BOS REURING STRAAT

1200+

600+

p=0

p=0

PRIVE RUST UITZICHT INDIVIDUEEL 1200+ RAND RUIMTE

ORIENTATIE/SFEER

BUITENRUIMTE: SAMEN/PRIVE

* * *

*

*

*

SAMEN

SAMEN

*

*

*

* *

* *

SAMEN

SAMEN

*

* *

*

SAMEN

*

ROUTING

P

P

- VILLA -

VILLA ‘MOOI GAASTERLAND’

HISTORIE VILLA ‘MOOI GAASTERLAND’

aankoop villa door “Stichting Volksgezondheid” te Utrecht functie: Kindervakantiekoloniehuis

bouw villa en koetshuis

functie: ‘medisch kindertehuis’

bouw kapel vanuit de villa werd de kust bewaakt door de NSB

2050

2015

2001 2000

1977

1970

1945 1947 1950

1926 1929

1912 1900

1850

1800

definitieve sluiting als opvanghuis jeugdhulpverlening

Villa bewoonbaar kinderen weer terug

aankoop grond door maatschappij ‘Mooi Nederland’ (Den Haag)

1832

eerste bebouwing

bouw 11 units plus observatieunit en polikliniek

BETEKENIS VILLA

villa (1912) nieuwe structuur als verbinden element

kapel (1929) keuken (1961) flat (1968)

huidige situatie diverse bouwstijlen veel ruis rondom villa flat deelt terrein in tweĂŤen

kelderbak flat behouden

toevoegingen verwijderd terug naar oorspronkelijke staat (1912/1929) villa en kapel renoveren kelder flat behouden

zwembad in kelderbak

nieuwe elementen toegevoegd in harmonie met de villa villa weer zichtbaar villa als drager van park

NIEUWE SITUATIE p=0 1500+

p=0

p=0

1200+

1200+

p=0

0

10 m

p=0

NIEUWE PLEK IN HET BOS

IMPRESSIE BADHUIS/VILLA

KELDER (2900-P)

techniek keuken

0

2

4

10 m

BEGANE GROND - SAUNARITUEEL (P=0) (herhalen)

omkleden

voetenbad

0

2

sauna

4

frisse lucht

10 m

dompelbad

rusten

BEGANE GROND - HAMMAMRITUEEL (P=0)

omkleden

(voetenbad)

hammam

rusten

kamers badhuis theehuis toiletten personeel/techniek

VERDIEPING 1 - SAUNARITUEEL PRIVE (4100+P) (herhalen)

omkleden

voetenbad

0

2

sauna

4

frisse lucht

10 m

dompelbad

rusten

VERDIEPING 2 (7650+P)

7000+

4100+

kamers badhuis theehuis toiletten personeel/techniek

- HUISJES -

CONCEPT EIGEN VERBLIJF SAMENSTELLEN

traditioneel 1 huis voor 1 groep altijd samen

zelf samenstellen meerdere huisjes voor 1 groep keuzevrijheid: samen,privĂŠ, ontmoeten

SCENARIO’S VERHUUR - SAMEN/PRIVÉ

8 6 privé samen ontmoeten

4

8

SCENARIO’S VERHUUR - SAMEN PRIVÉ

8 6 privé samen ontmoeten

4

8

SCENARIO’S VERHUUR - SAMEN/PRIVÉ

8 6 privé samen ontmoeten

4

8

- UITWERKING -

INSPIRATIE CONSTRUCTIEPRINCIPE

recreatiewoning: A-frame (1955)

toegankelijk concept

CONSTRUCTIEPRINCIPE HUISJES

+

basisprincipe (A-frame)

+

archetype omgeving

=

materiaal omgeving

constructie

MATRIX TYPOLOGIE HUISJES

constructie principe

spanten toevoegen (variatie indeling/capaciteit)

vaste kern

w bgg

v1

e

s

6p+

8p+

s s

e w

s

s s

w e

s

s

variatie vloerniveau variatie gevelopeningen

s

6p e w

extern s

s

4p e w 2p

bgg

toevoeging constructie

kopgevel

s v1

gesloten

open

huisjes kunnen eenvoudig individueel afgestemd worden op de omgeving en ten opzichte van elkaar

intern

MATRIX TOEVOEGINGEN CONSTRUCTIE

lichtinval

slaapvertrek

balkon

kraaiennest

kraaiennest

veranda

hangbed

lichtinval

zicht/licht

terras

bankje

berging

lichtinval

lichtinval

berging

veranda

dakterras

schommel

uitbreiding

hangmat

buitenbad

meubilair

tentje (bi/bu)

afdak

wand (privacy)

meubilair

buitendouche

veranda

haard

steiger

bedstee

trap

uitbreiding keuken

bed+zicht

vissteiger

balkon inpandig

zitje

veranda

zicht/licht

boothuis

verzonken

steiger

IMPRESSIE TOEVOEGINGEN

zicht

lichtinval

uitbreiding keuken

TOEVOEGINGEN VS OMGEVING

2 TYPE HUISJES

1 Huisje - algemeen

1

wonen

1

koken

1

slapen

1

2

1 baden

2

2>8 personen

1 2 Huisje - multifunctioneel

wonen koken slapen baden 6> personen

2

1

1

2

2 1 1

1 1

1

1 1

UITWERKING CLUSTER

p=0

1200+

600-

p=0 1800+

600-

0

10 m

TYPE 1: ALGEMEEN 6-8

lichtinval

zitje

vissteiger

lichtinval

schommel

verdieping

begane grond 0

1

2

5m

TYPE 2: MULTIFUNCTIONEEL 6+

keuken

bed+zicht

terras

verdieping

begane grond 0

1

2

5m

- DETAIL -

MATERIALISATIE

hergebruik leien units

verholen goot

gevel: lokaal hout zwart geblakerd lariks d.m.v. shou-sugi-ban

minimale footprint

DETAILUITWERKING

samengestelde kolom

goot

kozijnen

DUURZAAMHEIDSASPECTEN PARK AFGESTEMD OP OMGEVING

lokale materialen

verwarming

groen/grijs water

duurzaam ondernemen

warmte pomp

warm tapwater

gevels en spanten gebruik lokaal hout

bronnen rietveld pomp

vaart zwemvijver

tank

hergebruik (materialen) oude bebouwing

collectieve warmtepomp

helofytenfilter

gebruiken en versterken van bestaande (voorzieningen)netwerk

IMPRESSIE CLUSTER

- OMGEVING -

RUIMTE VOOR NIEUWE VERHALEN

1 vaart

2

3 bos

1 2 landgoed

3 bos

il

versch

hoogte

4

4 hoogteverschil 5 klif

5 klif

IMPRESSIE VILLA

GAASTER[LAND-GOED] ‘creëer je eigen type verblijf in en met de omgeving’

een recreatieve omgeving..

.. waar je je eigen unieke plekje in het bos hebt .. waar je alleen of juist met diverse gezelschappen kunt verblijven .. waar de sfeer van de omgeving voelbaar is, zowel landschappelijk als architectonisch .. waar je bewust kunt recreëren zonder in te boeten op comfort .. waar de bijzondere Gaasterlandse natuur wordt gerespecteerd en versterkt .. waar je je eigen unieke beleving van Gaasterland kunt creëren

meer informatie? info@a-boud.nl alieskoree@hotmail.com