Hoe bedrijventerreinen kunnen bijdragen aan een toekomstbestendig watersysteem voor Brabant
Academie van Bouwkunst Amsterdam
Hoe bedrijventerreinen kunnen bijdragen aan een toekomstbestendig watersysteem voor Brabant
Afstudeerproject
Master Landschapsarchitectuur
Academie van Bouwkunst, Amsterdam
Commissie
Remco van der Togt (mentor)
Merten Nefs
Kim Kool
2026
De provincie Noord-Brabant staat voor grote uitdagingen om het watersysteem toekomstbestendig te maken. In de loop der tijd is het systeem zo ingericht dat water zo snel mogelijk wordt afgevoerd. Door klimaatverandering met langere periodes van droogte werkt dit systeem niet meer. Rivieren en regen brengen genoeg water naar Brabant, maar doordat het gebied zo is ingericht dat het water snel wegstroomt, blijft het onvoldoende in de provincie en wordt het grondwater niet goed aangevuld.
Vooral in stedelijke gebieden, waar veel ruimte is volgebouwd en verhard, liggen grote kansen om meer water te laten infiltreren in de bodem. In mijn plan richt ik me op plekken die bijna volledig verhard zijn: bedrijventerreinen. Noord-Brabant telt meer dan 550 bedrijventerreinen. Deze gebieden hebben nu vooral een economische functie en dragen nog weinig bij aan de uitdagingen van deze tijd. Terwijl voor landbouw, woonwijken en binnensteden de ambities steeds worden opgehoogd, blijven bedrijventerreinen onderbelicht. Met mijn project wil ik inspireren om ook voor deze gebieden de lat hoger te leggen.
Het bedrijventerrein Hoogeind in Helmond heb ik als testcase gebruikt voor mijn ontwerpend onderzoek. Hoogeind is een terrein van meer dan 300 hectare, ingeklemd tussen kanalen en het spoor. Vrijwel al het regenwater dat hier valt wordt via een gemengd rioolstelsel naar de waterzuivering afgevoerd.
In mijn plan onderzoek ik hoe dit anders kan: hoe we in de beperkte openbare ruimte plaats kunnen maken om hemelwater op te vangen en te laten infiltreren in de zandgrond. Door niet alleen regenwater maar ook water uit het kanaal te benutten, kan zelfs in droge periodes het grondwater worden aangevuld.
Het ontwerp dat ik voor Hoogeind maakte bestaat uit twee typen nieuwe groen-blauwstructuren. Ten eerste zijn er de nieuwe groenzones in de verharde straten waar een verdiepte groenstrook ruimte biedt om regenwater op te vangen. Daarnaast is er de groen-blauwstructuur waarin water uit het kanaal Hoogeind wordt getrokken. Deze nieuwe groen-blauwe structuur draagt niet alleen bij aan waterinfiltratie en het herstel van de grondwaterstand, maar ook aan de vergroening van het bedrijventerrein. Dit maakt het niet alleen een prettigere omgeving om een wandeling te maken tijdens de lunchpauze maar helpt ook om hittestress te verminderen en de biodiversiteit te verbeteren.
WATER INFILTREREN
BEDRIJVENTERREINEN
TEST LOCATIE
HOOGEIND, HELMOND
TOEKOMSTBESTENDIG WATERSYSTEEM
KADERS
WAT KAN HET OPLEVEREN VOOR NOORD-BRABANT?
NAWOORD
Ik ben opgegroeid in Noord-Brabant, een regio met vele gezichten.
Van uitgestrekte en gevarieerde natuurgebieden tot levendige steden en karakteristieke dorpen.
Van landbouw en veeteelt tot bedrijventerreinen en uitgebreide infrastructuur. Een gebied dat voortdurend in ontwikkeling is én voor grote uitdagingen staat.
In “Ruimtelijk Voorstel Brabant, provincie Noord-Brabant (2023)” wordt een beeld geschetst van doelen waar de regio nog flink mee aan de slag moet: “Zo blijven de ambitieuze doelen (zeker tot 2050) op het vlak van brede welvaart, gezondheid, klimaat, natuur, water, duurzame landbouw, energie en circulaire economie vooralsnog ver buiten bereik.”
Genoeg thema’s dus om mee aan de slag te gaan. Voor dit project heb ik gekozen om me te focussen op het thema water.
Veel waterproblemen zijn ontstaan door menselijke ingrepen in het landschap.
Het watersysteem is zo ingericht dat overtollig water zowel regenwater als rivierwater, zo snel mogelijk richting zee wordt afgevoerd. Hierdoor krijgt het water nauwelijks de kans om in de bodem te infiltreren en wordt het grondwater onvoldoende aangevuld.
Daarnaast dwingt klimaatverandering ons om anders met regenwater om te gaan. Steeds vaker vallen er hevige piekbuien, en het huidige systeem van “zo snel mogelijk afvoeren” is hier niet op berekend.
Dit is een nieuwsbericht van Omroep Brabant
Dit is een nieuwsbericht van Omroep Brabant
Woensdag 15 januari, 07:30•Aangepast donderdag 16 januari, 11:36
Woensdag 15 januari, 07:30•Aangepast donderdag 16 januari, 11:36
Drinkwatercrisis dreigt, dringend actie nodig om tekorten te voorkomen
Drinkwatercrisis dreigt, dringend actie nodig om tekorten te voorkomen
Brabant stevent af op een drinkwatercrisis als geen actie wordt ondernomen. In WestBrabant is het al bijna een jaar lang code rood omdat daar de drinkwaterreserves opraken. Brabant Water kan niet meer garanderen dat overal genoeg water uit de kraan komt als het bijvoorbeeld zeer droog is. En ook de rest van de provincie stevent af op die situatie. De provincie en waterbedrijf Brabant Water zoeken naar oplossingen.
In juli vorig jaar schreef de Zuidelijke Rekenkamer dat er in 2027 alleen in het oosten van Brabant nog voldoende drinkwater is. De plannen om dat te voorkomen staan in een rapport dat vrijdag door Provinciale Staten wordt besproken.
NOS Nieuws•Vrijdag 30 oktober 2020, 10:21
In dat rapport wordt nog eens duidelijk hoe schrijnend de situatie is. Momenteel levert Brabant Water jaarlijks ongeveer 190 miljoen kuub drinkwater uit grondwater in de hele
Natuur in Brabant heeft elk jaar 60 miljard liter water nodig
10:55
Brabant stevent af op een drinkwatercrisis als geen actie wordt ondernomen. In WestBrabant is het al bijna een jaar lang code rood omdat daar de drinkwaterreserves opraken. Brabant Water kan niet meer garanderen dat overal genoeg water uit de kraan komt als het bijvoorbeeld zeer droog is. En ook de rest van de provincie stevent af op die situatie. De provincie en waterbedrijf Brabant Water zoeken naar oplossingen.
De natuur in Noord-Brabant heeft jaarlijks 60 miljard liter water nodig om te overleven. Voor het eerst is daar onderzoek naar gedaan door verschillende natuurorganisaties.
In juli vorig jaar schreef de Zuidelijke Rekenkamer dat er in 2027 alleen in het oosten van Brabant nog voldoende drinkwater is. De plannen om dat te voorkomen staan in een rapport dat vrijdag door Provinciale Staten wordt besproken.
Zaterdag 19 juli, 17:30
1 van 4
1 van 3
In dat rapport wordt nog eens duidelijk hoe schrijnend de situatie is. Momenteel levert
Strijd om schaars water verhardt
Brabant Water jaarlijks ongeveer 190 miljoen kuub drinkwater uit grondwater in de hele
Ondanks de overvloedige regen van de laatste weken is de grond op veel plekken in Nederland nog te droog. Dat heeft te maken met de droge zomers van de afgelopen jaren. Daardoor is de grondwaterstand nu laag, zegt hydroloog Corine Geujen van NOS Radio 1 Journaal : "De natuur ontvangt daardoor te weinig water en dat heeft ze eigenlijk wel nodig."
Dit jaar is waarschijnlijk één van de droogste jaren ooit.
Volgens Geujen is er een 'onbalans' in de waterverdeling in Brabant. Naast drinkwater is er ook water nodig voor de industrie en voor boeren om hun gewassen te besproeien. "Zeker in de laatste jaren met de droge zomers is het gebruik daarvan flink dat de schade die de droogte heeft toegebracht aan flora en fauna
2-5-2025, 10:55
mogen zonder vergunning van het Waterschap daarom oppervlaktewater, dat is water uit rivieren, sloten, kanalen frustratie bij boeren die soms leidt tot verbaal geweld en
In het verleden kregen boeren een waarschuwing, maar Limburg na een eerste waarschuwing een boete: 2500 strafrechtelijke vervolging volgen. "Alleen waarschuwen niet genoeg", zegt John Timmermans, toezichthouder
2-5-2025,
NOS Nieuws•Donderdag 3 april 2025, 21:39
Samenwerken aan grondwatervoorraad - Brabant Home Onderwerpen Water en bodem Voldoende water Samenwerken aan grondwatervoorraad
In delen van Noord-Brabant mag geen grondwater meer worden gebruikt om weilanden of sportvelden te besproeien. Volgens Waterschap Aa en Maas is deze maatregel nodig vanwege de aanhoudende droogte. Sinds eind februari is er nauwelijks regen gevallen.
Samenwerken aan
Afgelopen maand was sinds het begin van de metingen in 1906. Door het uitblijven van neerslag daalt de waterstand en zakt het grondwaterpeil onder de grenswaarde. Door een te laag waterpeil kan er schade ontstaan aan kades en oevers. Bovendien kunnen waterdieren en -planten doodgaan.
De provincie werkt met de Brabantse waterpartners intensief samen om de grondwatervoorraad in Brabant te verbeteren. Het doel van deze
Beregeningsverbod
Samenwerken aan grondwatervoorraad - Brabant https://www.brabant.nl/onderwerpen/water-bodem/voldoende-water/s...
samenwerking is om meer water vast te houden, minder grondwater te gebruiken en bij droogte of wateroverlast sneller te kunnen reageren om schade en overlast te beperken.
de droogste maart Omroep Brabant
Om het grondwaterpeil op te krikken, mogen boeren, sport- en golfclubs tot 1 juni geen grondwater meer gebruiken. Het verbod geldt in van de drie Brabantse waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta en De Dommel. Grondwater is water dat via sloten, meren en rivieren in de bodem is gezakt.
Dat er zo vroeg in het jaar in zoveel gebieden al een zogeheten onttrekkingsverbod wordt ingesteld is uitzonderlijk, zegt het waterschap tegen . "Dat de waterschappen dit besluit moeten nemen, laat zien hoe erg het grondwater in Brabant wordt beïnvloed door het weer."
De grondwatervoorraad in Brabant staat al geruime tijd onder druk, wat leidt tot toenemende waterschaarste, het droogvallen van beeksystemen en schade aan droogtegevoelige natuur en gewassen. Dit heeft ook invloed op de beschikbaarheid van drinkwaterbronnen, gezien de groeiende vraag naar water. Deze uitdagingen worden versterkt door klimaatverandering, dat zorgt voor meer extremen zoals langere periodes van droogte en extreme neerslag. Om het grondwatersysteem klimaatrobuust te maken, is het belangrijk om ook het oppervlaktewatersysteem voldoende ruimte te bieden en waar mogelijk en nodig stuurbaar te houden. En flexibel om te gaan met zowel extreme natte als droge omstandigheden.
In december 2021 hebben verschillende grondwaterpartners, verenigd in het Breed Bestuurlijk Grondwateroverleg (BBG), het ondertekend met één doel voor Grondwaterconvenant 2021-2027 (pdf, 441 kB) (/publish/pages/10478/grondwaterconvenant_2021-2027.pdf)
De provincie werkt met de Brabantse waterpartners intensief samen om de grondwatervoorraad in Brabant te verbeteren. Het doel van deze
“De waterbeheersing van het Nederlandse zandgebied is vooral gericht op land ontwateren en water snel afvoeren, om zo wateroverlast te voorkomen.”
Projectteam Droogte Zandgronden Nederland, KnowH2O – KWR – Deltares – FWE – WUR SLM – HSS (2021)
zandgrond
Grondsoort
Zand Klei Veen Leem
zandgrond >
Hoogste Grondwaterspiegeldiepte (GHG)
De zandgronden en lage grondwaterstand
bieden grote kansen om meer water te bergen in de bodem.
ruimte maken om het grondwater bij te vullen
Kansen voor infiltratie in stedelijk gebied
Gering
Matig
Groot
Zeer groot
Bron: klimaateffectatlas 2021 en IBIS 2023, bewerkt in Qgis
In stedelijke gebieden kan door de grote hoeveelheid verharding en bebouwing nog maar weinig water in de bodem infiltreren.
Bedrijventerrein
Kansen voor infiltratie in stedelijk gebied
Gering
Matig
Groot
Zeer groot
Bron: klimaateffectatlas 2021 en IBIS 2023, bewerkt in Qgis
Waar in woonwijken nog parkjes en groene tuinen te vinden zijn, zijn bedrijventerreinen bijna volledig verhard.
Bedrijventreinen moeten bij gaan dragen aan de uitdagingen waar we in deze tijd voor staan.
IN 2017 WORDT 2.1% VAN DE RUIMTE IN NL GEBRUIKT VOOR BEDRIJVENTERREINEN
Bron data: IBIS 2023 bewerkt in Qgis
Bron: Compendium voor de Leefomgeving 2023
Bron: Feiten en cijfers bedrijventerreinen in Nederland, Stec groep 2023
Bron: Ontwikkelingsplan (1965) via Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040, Provincie Noord-Brabant 2023
MEER DAN 1/3 VAN DE BANEN IN BRABANT BEVIND ZICH OP EEN
BEDRIJVENTERREIN
Bron:i&o research (2018)
Bron: welvaartsplan 1949, Provincie Noord-Brabant via Tijdlijn ontwerptraditie 2025, Provincie Noord-Brabant
We kunnen niet alle bedrijventreinen omvormen naar park of woonwijk, daarom moeten de ambities voor bestaande bedrijventerreinen omhoog.
zoektocht naar projectgebied
Bron: IBIS 2023 bewerkt in Qgis
Meer dan 550 bedrijventerreinen om uit te kiezen.
zoektocht naar projectgebied, met Qgis data
gemeente met hoge bevolkingsdichtheid stedelijk hitte eiland effect
lichtvervuiling
droogtestress(voorspelling voor 2050)
fijnstof 2021 (PM10)
huishoudens onder of rond het sociaal minimum
percentage huurwoningen
start bouwjaarbedrijventreinen
Bron: IBIS 2023 bewerkt in Qgis
verouderde bedrijventreinen
Bron: IBIS 2023 bewerkt in Qgis
maximale mileucatogrie bedrijventreinen natuur
Bron: IBIS 2023 bewerkt in Qgis
Beschermde Gebieden - Natura 2000 (INSPIRE geharmoniseerd) via PDOK , bewerkt in Qgis
bruto oppervlakte bedrijventreinen
Bron: IBIS 2023 bewerkt in Qgis
systeem subklasse
Bron: Bron: WENR en Geo-Inspiratie (2023)via klimaateffectatlas bewerkt in Qgis
grondwaterbeschermingsgebieden
Bron: Grondwaterbeschermingsgebieden (INSPIRE geharmoniseerd), via PDOK, bewerkt in Qgis
Digital Surface Model 0,5m, AHN bewerkt in Qgis
zoektocht naar projectgebied
1.
en
159 Ha | 1900 |
200 Ha | 1960 |
3. De
‘s-Hertogenbosch 159 Ha | 1900 |
4.
165 Ha | 1955 |
311 Ha | 1950 |
5 potentiële locaties op basis van de belangrijkste criteria:
•Kansrijk voor meer waterinfiltratie
•Bestaand gemengd bedrijventerrein
•Hoge bevolkingsdichtheid
•Minimaal 20 hectare
•Gebouwd vóór 1995
Uiteindelijk koos ik voor Hoogeind in Helmond.
projectgebied als proeflocatie
1:15000
Hoogeind is een enorm
bedrijventerreinen. Vergleken met de binnenstad van Amsterdam zou zowel het centraal station als de academie aan het Waterlooplein er in passen.
ca. 1815
ca. 1940
ca. 1975 2021
Meubelboulevard
Gemengd bedrijventerrein
het watersysteem is steeds verder aangepast
Waterdiepte bij piekbuien (1x per 100 jaar)
bijna al het regenwater gaat naar de rioolwaterzuivering
Bron: Water- en Rioleringsprogrma Helmond 20242028, Gemeente Helmond
Bijna al het regenwater dat in Hoogeind valt wordt via een gemengd rioolstelsel naar de waterzuivering gebracht.
Een kwetsbaar systeem, dat nu bij zware buien vuilwater overstort in het kanaal.
Bij een flinke bui (6mm) valt er 150.000.000 liter water in Hoogeind. Dit is gelijk aan 60 olympische zwembaden!
Ruimte maken zodat dit water niet naar de rioolwaterzuivering hoeft zou in 30 jaar meer dan 2 miljoen* euro besparen
* Bron: TEEB Stadtool, Atlas Natuurlijk Kapitaal
Door op het maaiveld ruimte te maken voor hemelwater kan regenwater infiltreren in de bodem.
Door water uit het kanaal te gebruiken kan er ook water in de bodem infiltreren als het lang niet regent.
Zo ontstaat er ruimte om piekbuien op te vangen, te vergroenen en daarmee hittestress te verminderen en bij te dragen aan het verbeteren van de biodiversiteit. En een fijnere werkomgeving te creëren.
Hoogeind, Helmond
Bron: OpenStreetMap en data info Rijkswaterstaat, bewerkt in Qgis
De Zuid-Willemsvaart is een
van de maas.
Bron: OpenStreetMap en data info Rijkswaterstaat, bewerkt in Qgis
Om het water voldoende diepte te geven voor scheepsvaart, zijn er veel sluizen om het waterpeil te reguleren.
47.520.000 liter water per dag
ca. 0,55 m³/s in augustus 2025
Data Bron: waterinfo.rws.nl, geraadpleegd augustus 2025
omleiding om sluis
De functie van het gebied blijft gelijk.
Het blijft een bedrijventerrein.
blijven gelijk. + 23m NAP + 22m NAP
De bestaande
2.
Gemiddelde Hoogste Grondwaterstand (GHG)
1,5 - 2m 1 - 1,5m 1 - 1,5m 0,8 - 1m <0,2m 0,2 - 0,4m 0,4 - 0,6m
Bron: huidige Gemiddelde Hoogste Grondwaterstand 2018 (bijgewerkt 2025),klimaateffectatlas via arcgis.com, bewerkt in Qgis
3. Water infiltreren op plekken waar nog ruimte is in de grond om meer water op te slaan.
Privé kavels (80%)
Openbare ruimte (20%)
4.
Beginnen bij de openbare ruimte.
Het plan moet passen in de beperkte openbare ruimte die beschikbaar is.
openbare ruimte als ruggengraat voor toekomstige ontwikkeling 2030 2040
•als gemeente het goede voorbeeld geven
•basis creëren om met privé kavels op verder te bouwen
•werkend watersysteem, water kan naar het open water stromen
•doorlopende groenstructuur
creëren
•meteen voor iedereen te gebruiken
Privé kavels
Openbare ruimte
5.
Bij herontwikkelingen en uitbereidingen op privé kavels worden de eisen strenger. Om te ontwikkelen moet er ruimte gemaakt worden voor groen en water op de kavels die de structuur in de openbare ruimte aanvullen.
nestkasten toevoegen
+ biodiversiteit verbeteren
tijdelijke waterberging op daken
+ piekbuien opvangen
+ kans om goen of bruindak te crieeren
beeldkwaliteitsplan
+ samenhang diverse privé kavels
fijne werkomgeving
+ gelukkige werknemers
gedeelde voorzieningen met buren
+ efficiënt ruimtegebruik door het delen van inritten, manoeuvreerruimte en parkeerplekken
+ sociale interactie en samenwerking bevorderen
+ CO2 uitstoot beperken
+ minder afval bij sloop
open verharding
+ water kan infiltreren in de bodem
doorlopende groenstructuur hergebruik van materialen
+ verbonden groen, netwerk voor dieren
+ prettige beleving van openbare ruimte
parkeren op dak
+ efficiënt ruimtegebruik
energieopwekking
+ inkomsten/minder kosten aan energie
+ CO2-uitstoot verminderen
daktuin
+ groene buiten ruimte voor de werknemers
+ hittestress verminderen
+ binnenklimaat bevorderen
vergroenen op het kavel
+ hittestress verminderen
+ biodiversiteit verbeteren
gelaagde inheemse beplanting
+ voedsel en verblijfsplekken voor dieren + bodemleven stimuleren
wadi
+ piekbuien opvangen
+ lunchplek voor werknemers in de buitenlucht
+ zicht op groen (verlaagt stress)
hemelwater infiltreren
+ grondwater aanvullen
+ rioolwaterzuivering ontlasten
waterroute zichtbaar maken
groene gevels verblijfsplek
+ hoofdthema als ruimtelijke kwaliteit gebruiken
+ bewustwording creëren, water moet schoon blijven
+ natuurlijke isolatie
+ verkoeling van gebouwen
vergroenen op kavel
daktuin
hergebruik van materialen
hemelwater infiltreren
doorlopende groenstructuur
verblijfsplek
tijdelijke waterberging op daken
nestkasten toevoegen
fijne werkomgeving
waterroute zichtbaar maken
groene gevels open verharding
energieopwekking / parkeren op dak
gelaagde inheemse beplanting
gedeelde voorzieningen met buren
De bestaande situatie met kanalen sluizen en hoogtesprong in het waterpeil is de basis voor het plan.
In de straten wordt ruimte gemaakt om regenwater op te vangen en te laten infiltreren in de bodem. Bij zware piekbuien kan het water overstorten naar het open water.
In droge periodes kan er ook water infiltreren in Hoogeind door water uit het kanaal het gebied in te laten stromen.
De nieuwe watercultuur kan in delen worden uitgevoerd. Te beginnen met de nieuwe groen-blauwstructuur die dwars door het gebied heen gaat. Dit is niet alleen een locatie centraal in het bedrijventerrein maar de brede profielen en bestaande bomen maken het een kansrijke plek om mee te beginnen.
1:5000
1:5000
van twee naar eenrichtingsverkeer
routes doodlopend maken voor gemotoriseerd verkeer
route voor mens en dier
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE nieuwe water verbinding
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE
vervuilde grond
gesloten element
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE, OPTIE DEELS OP BEDRIJFSKAVEL
TOEKOMSTIGE SITUATIE basis waterpeil
TOEKOMSTIGE SITUATIE
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE
biodiversiteit toevoegen
diepwortelende inheemse beplanting 1:100
gezond bodemleven opening in band hemelwater van bebouwing
TOEKOMSTIGE SITUATIE (INCLUSIEF ONTWIKKELINGEN OP KAVEL)
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE
verblijfsplekken recreatief pad
nieuwe groene hoofdader
groenvakken in zijstraten
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE
BESTAANDE SITUATIE
TOEKOMSTIGE SITUATIE peilsprong
grondwater aanvullen
rioolwaterzuivering minder belasten
piekbuien op te vangen
te vergroenen
hittestress verminderen
biodiversiteit te verbeteren
een fijnere werkomgeving te creëren
bestaand bedrijventerrein behouden (brede welvaart, ruimtegebruik)
Bedrijventerrein
Sluis
Bedrijventerrein nabij sluis
Kansen voor infiltratie in stedelijk gebied
Gering
Matig
Groot
Zeer groot
Bijna alle bedrijventerreinen in Brabant zijn kansrijk om meer water te laten infiltreren.
Dit kan met regenwater maar op meerdere plekken is het ook kansrijk om oppervlaktewater te gaan gebruiken.
Bron: klimaateffectatlas 2021, IBIS 2023 en OpenStreetMap, bewerkt in Qgis
Provincie Noord-Brabant, kleuren toegevoegd
Er
Door de ambitie voor deze locaties
te vergroten kunnen deze een veel grotere bijdrage leveren aan de uitdagingen van deze tijd.
Vanaf het eerste moment was het duidelijk dat ik mijn afstudeerproject wilde richten op Noord-Brabant. Dat ik uiteindelijk heb gekozen om me te focussen op bestaande bedrijventerreinen is voor een landschapsontwerper misschien geen voor de hand liggende keuze, maar juist daarom een interessante uitdaging. Ik ben ervan overtuigd dat er op deze locaties nog veel winst te behalen valt, zeker omdat zij nu vaak nauwelijks bijdragen aan andere thema’s dan economie. Met mijn project Landschap vol bedrijvigheid hoop ik te inspireren om de ambities voor deze plekken te vergroten.
Allereerst wil ik Joost Emmerik bedanken voor de enthousiaste begeleiding tijdens het schrijven van mijn afstudeervoorstel. Daarnaast ben ik enorm dankbaar voor mijn geweldige commissie, die mij de afgelopen maanden heeft begeleid Remco van der Togt (mentor), Merten Nefs en Kim Kool: bedankt voor het meedenken, jullie waardevolle feedback en alle mentale support. Ik had me geen fijnere commissie kunnen wensen.
Ook heb ik veel steun gehad aan de medestudenten met wie ik dit proces heb doorlopen. In het bijzonder wil ik Lindy Beuk bedanken. Elke vrijdagochtend begonnen we samen de werkdag via Teams. Die momenten gaven de motivatie, steun en praktische tips die ik nodig had om mijn project tot een goed einde te brengen.
Landschapsarchitectuur is bij uitstek een vakgebied dat draait om samenwerking. Dat staat soms haaks op een afstudeerproject dat door één persoon wordt gemaakt. Daarom wil ik iedereen bedanken die tijd heeft genomen om met me in gesprek te gaan: van architecten van distributiecentra tot de rioolexpert van de gemeente Helmond. Met speciale dank aan Krijn de Groot voor alle kennis over (grond)water die je met me hebt gedeeld en de inspirerende gesprekken.
Tot slot wil ik Edward, al mijn vrienden, familie en (oud-)collega’s bedanken, die me de afgelopen jaren erdoorheen hebben gesleept. De academie is een intensieve studie en bij jullie kon ik altijd terecht om frustraties te delen, afleiding en motivatie om verder te gaan.
Thyra Bakker