Issuu

Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ 2 0 2 6 | Τ Ε Υ ΧΟ Σ 6 2

T I M H: 9 € | I S S N : 2 7 32 - 6 9 50

ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΑΓΓΕΛΌΠΟΥΛΟΣ (ΑΝΑΕΚΚ): Από την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ στην πραγματική κυκλική οικονομία Α Σ Τ Ι Κ Έ Σ Α Ν Α Π Λ Ά Σ Ε Ι Σ : Η Ν Έ Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ί Α Τ Η Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ή Σ Π Ό Λ Η Σ 12 ΘΕ ΡΜΟΜΌΝ ΩΣΗ: ΌΤΑ Ν ΤΟ Κ Λ ΊΜ Α Α Λ Λ Ά ΖΕ Ι, Α Λ Λ Ά ΖΕ Ι Κ Α Ι ΤΟ Κ ΤΙΡΙ Α ΚΌ Κ Έ ΛΥΦ ΟΣ 38 Β Ι Μ Κ Α Ι Δ Η Μ Ό Σ Ι Ε Σ Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ι Σ : Η Ε Υ Ρ Ώ Π Η Ε Ξ Ε ΤΆ Ζ Ε Ι Τ Ο Ε Π Ό Μ Ε Ν Ο Β Ή Μ Α 50

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 - ΤΕΥΧΟΣ 062

www.constructionmag.gr

NEWS

COVER STORY Αρχισυντάκτης

ΑΝΑΕΚΚ: Από την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ στην πραγματική κυκλική οικονομία

Σπύρος Πιστικός

Συντάκτες Κατερίνα Τσιτούρα Νίκος Γκοντούλας Σταύρος Μαδεμτζής

Υπεύθυνος Διαφήμισης Γρηγόρης Φλουρής gflouris@boussias.com

Υποδοχή Διαφήμισης Γιώτα Κουκουτέγου gkoukoutegou@boussias.com

Γραφίστες Γιάννης Σπανούδης Γιώργος Παντούλας

Φωτογράφοι Κορνήλιος Σαραντίογλου Νίκος Γώγος

Υπεύθυνη Νέων Συνδρομών Σταυρούλα Τσιγκάκου

SPECIAL REPORTS ΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ 12 14 15 16 17 18 19 24

28 32

stsigkakou@boussias.com

Λογιστήριο 217 7776254

Διευθύνουσα Σύμβουλος

Αντωνία Κατσουλιέρη

∆ιευθύντρια Σύνταξης Εκδόσεων Κατερίνα Πολυμερίδου

Ετήσια Συνδρομή: €99

ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗ 38

Όταν το κλίμα αλλάζει, αλλάζει και το κτιριακό κέλυφος

BIM, DIGITAL TWINS & PROJECT MANAGEMENT 48

ΒΙΜ και δημόσιες συμβάσεις: Η Ευρώπη εξετάζει το επόμενο βήμα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟΥ 54

ΚΛΑΔΙΚΑ ΜΕΣΑ ΜΟΝ ΙΚΕ Λ. Κηφισίας 125-127 - Αθήνα Τ.Κ. 115 24 Κτίριο Cosmos Center Τ.: 210 710 2452

Η νέα γεωγραφία της ελληνικής πόλης Ελληνικό: Η επιστροφή της Αθήνας στη θάλασσα Ηράκλειο: Στο επίκεντρο ο κόλπος του Δερματά Θεσσαλονίκη: Νέα πνοή έρχεται από τα δυτικά Κιάτο: Η παραλιακή ζώνη αλλάζει Πάτρα: Το μεγάλο στοίχημα της μετάβασης Φαληρικός Όρμος: Προς υλοποίηση η ανάπλαση Μέγαρο Αρσακείου: Η σύγχρονη κατασκευή συναντά την ιστορική Αθήνα Ιστορικά κέντρα, σύγχρονες πόλεις Από τις κλειστές στρατιωτικές ζώνες στους νέους αστικούς πυρήνες

8 INSIGHTS 60 64

INTERVIEWS 20

ΑΕΚΚ: Από το εργοτάξιο στην κυκλική οικονομία

Τα κτίρια απέναντι στο κλίμα του αύριο Το νέο εργοτάξιο χρειάζεται νέες δεξιότητες

Δρ. Κωνσταντίνος Μωραΐτης: «Η ενεργή συμμετοχή των πολιτών είναι το κλειδί» Αλεξάνδρα Πεΐτση: «Οι σύμβουλοι μηχανικοί στον πυρήνα της σύγχρονης κατασκευής» Ιωάννης Κούσης: «Τα κτίρια του μέλλοντος θα προσαρμόζονται στο κλίμα» Θεοδώρα Μήτκα: Από το μοντέλο ΒΙΜ στη διαχείριση του έργου

Κωδικός ΕΛΤΑ: 21 - 0183 ISSN 2732-6950

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

CONSTRUCTION | 3

EDITORIAL

ΚΑΤΑΣΚΕΥΈΣ: ΣΗΚΏΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΜΑΝΊΚΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΈΑ ΧΡΟΝΙΆ ΤΟ Ο Ρ ΓΑ Ν Ι ΚΌ R E B O OT ΤΟΥ Σ Ε Π Τ Έ Μ Β Ρ Η Σ Π Υ Ρ Ο Σ Π Ι Σ Τ Ι ΚΟ Σ

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Νέα σεζόν σε έναν κλάδο που δεν εφησυχάζει ποτέ

Σεπτέμβριος δεν είναι ποτέ ένας εύκολος μήνας. Όσο κι αν έχει ξεκουραστεί κανείς τον Αύγουστο, όσες εικόνες και στιγμές κι αν «ρούφηξε», η επιστροφή στη δουλειά είναι συνήθως μία επώδυνη διαδικασία. Είναι λες και κάποιος μπήκε στο κεφάλι μας και πάτησε το κουμπί «επαναφορά στις εργοστασιακές ρυθμίσεις». Ξέρω ανθρώπους που μετά την επιστροφή από τις διακοπές δεν θυμόντουσαν καν τον κωδικό του υπολογιστή τους. Σίγουρα οι περισσότεροι από μας κάναμε κάποια τρελή σκέψη αυτόν τον Αύγουστο. «Θα τα παρατήσω όλα και θα πάω να ζήσω σε ένα νησί», «γιατί να μην μπορώ να ζω ήρεμα όπως στο χωριό;», «αν έρθει η μέρα της επιστροφής, κάνε Θεέ μου το καράβι να αργήσει μια ζωή». Αλλά να ’μαστε πάλι εδώ, σε αυτόν τον καθημερινό αγώνα με τη ρουτίνα στις πόλεις που λατρεύουμε να μισούμε, στις δουλειές που συχνά μας δίνουν περισσότερο άγχος και λιγότερη ικανοποίηση, με τους ανθρώπους που προσποιούμαστε ότι θα ήμασταν καλύτερα αν δεν υπήρχαν γύρω μας. Είμαστε πάλι εδώ, με τα μανίκια σηκωμένα. Δυστυχώς ή ευτυχώς, η επίδραση των διακοπών περνάει σύντομα.

Και έτσι, ο Σεπτέμβριος δεν είναι μόνο ο μήνας την μεγάλης επιστροφής, αλλά και ο μήνας των νέων ξεκινημάτων. Ξέρω, για τους περισσότερους ο κατάλληλος μήνας για ένα νέο ξεκίνημα είναι ο Ιανουάριος, όμως στην πραγματικότητα ο Σεπτέμβριος είναι ακόμα καλύτερος, γιατί τον Αύγουστο έχουμε ήδη επανέλθει στις εργοστασιακές ρυθμίσεις, κι έτσι οι νέες ιδέες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για να ανθίσουν. Το νέο ξεκίνημα του Σεπτεμβρίου, αν θέλετε, είναι πιο φυσικό, πιο οργανικό. Ουσιαστικά, η χρονιά μας ξεκινά τον Σεπτέμβριο, όχι τον Ιανουάριο. Γι’ αυτό και η ευχή μου σε όσους βλέπω μετά τις διακοπές (μακριά από το επάρατο «καλό χειμώνα») είναι «καλή σεζόν να έχουμε». Θα μπορούσε να είναι και «καλή χρονιά», αλλά θα νόμιζαν ότι είμαι εκτός τόπου και χρόνου, σε κάποια Χριστούγεννα στο Ροβανιέμι. Καλή σεζόν, λοιπόν. Ο κατασκευαστικός κλάδος σίγουρα θα μας δώσει πολλές αφορμές και φέτος να βρεθούμε από κοντά, να συζητήσουμε τις εξελίξεις και τις προοπτικές του, να ανταλλάξουμε απόψεις και ιδέες. Γιατί το ξέρουμε όλοι καλά: αυτός ο κλάδος δεν κάθεται ποτέ ήσυχος. Πάντα έχει κάτι νέο να πει.

Ο κατασκευαστικός κλάδος σίγουρα θα μας δώσει πολλές αφορμές και φέτος να βρεθούμε από κοντά, να συζητήσουμε τις εξελίξεις και τις προοπτικές του, να ανταλλάξουμε απόψεις και ιδέες - γιατί το ξέρουμε όλοι καλά: αυτός ο κλάδος δεν κάθεται ποτέ ήσυχος

4 | CONSTRUCTION

ΕΚ ΣΔ ΕΠ ΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025 6

PROJECTS IN PROGRESS

ε επίκεντρο την κατασκευή, την ποιότητα και την τεχνική αρτιότητα, υλοποιούμε έργα υψηλών απαιτήσεων με συνέπεια, υπευθυνότητα και προσήλωση στη λεπτομέρεια. Κάθε έργο που αναλαμβάνουμε αποτελεί μια καθημερινή πρόκληση που μετατρέπεται σε πράξη — από την έναρξη των

εργασιών έως την ολοκλήρωση και την παράδοση. Η εμπειρία της ομάδας μας, η οργανωμένη εκτέλεση και η συνεχής παρουσία στο εργοτάξιο διασφαλίζουν την ομαλή πορεία των εργασιών και ένα αποτέλεσμα αντάξιο των απαιτήσεων κάθε έργου.

PROJECTS IN PROGRESS

ADVERTORIAL CONSTRUCTION

Έργα που βρίσκονται σήμερα σε ενεργή κατασκευή και αποτυπώνουν τη δυναμική της εταιρείας μας στο πεδίο. 4 ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΟ ΨΥΧΙΚΟ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ ΟΔΟ ΣΠΑΡΤΗΣ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ ΟΔΟ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ ΟΔΟ ΞΑΝΘΟΥ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΑΛΙΜΟ ΟΔΟ ΗΡΩΟΥ ΜΑΤΣΗ | IN PROGRESS 1 ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ | IN PROGRESS

Tel: 210 6007499 e: info@elevenconstructions.gr w: www.elevenconstructions.gr A: Al.Panagouli 109 – N.Irakleio

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

CONSTRUCTION | 5

NEWS

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ

DEPUTY CIVIL SITE MANAGER/ CIVIL SENIOR CONSTRUCTION ENGINEER, METLEN 20 UNDER 40 CONSTRUCTION ENGINEERS

Νικόλαος Παπαντωνίου είναι πολιτικός μηχανικός με περισσότερα από δέκα χρόνια διεθνούς εμπειρίας σε έργα ενέργειας, βιομηχανικών εγκαταστάσεων και υποδομών υψηλής πολυπλοκότητας. Από τα πρώτα του επαγγελματικά βήματα επέλεξε να δραστηριοποιηθεί σε απαιτητικά διεθνή περιβάλλοντα, με στόχο να αποκτήσει ουσιαστική τεχνική γνώση, ηγετική εμπειρία στο εργοτάξιο και σφαιρική αντίληψη της κατασκευαστικής διαδικασίας. Σήμερα εργάζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο ως Deputy Civil Site Manager και Senior Site Civil Engineer σε εργοστάσιο Energy from Waste ισχύος 50MW, για τον κύριο ανάδοχο. Διαχειρίζεται και επιβλέπει κρίσιμα πολιτικά έργα, όπως βαθιές εκσκαφές, πασσαλοθεμελιώσεις, σύνθετες κατασκευές οπλισμένου σκυροδέματος, cofferdams, υπόγεια δίκτυα και οδικά έργα, εξασφαλίζοντας υψηλά επίπεδα ποιότητας, ασφάλειας και τήρησης χρονοδιαγραμμάτων. Παράλληλα, συντονίζει QA/QC διαδικασίες, ITPs, μελέτες μεθοδολογίας και πολυεθνικές ομάδες υπεργολάβων και προμηθευτών, λειτουργώντας ως σημείο αναφοράς μεταξύ τεχνικής, διοικητικής και εργοταξιακής λειτουργίας. Έχει συμμετάσχει στην υλοποίηση εμβληματικών έργων CCGT, EfW, ΑΠΕ και λιμενικών κατασκευών σε Ευρώπη και Αφρική, με διεθνή αναγνώριση, όπως η διάκριση έργου με Χρυσό Βραβείο στα Hellenic Concrete Awards.

Η ΕΚΚΡΕΜΌΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΉΣ 4 ΣΤΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΌ» Νέα δεδομένα προκύπτουν για την πορεία των πρόδρομων εργασιών της Γραμμής 4 του μετρό και ειδικότερα για τον σταθμό «Ευαγγελισμός», όπου η έναρξη των εργασιών εξακολουθεί να παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς, σύμφωνα με την Ελληνικό Μετρό, ο ανάδοχος (ΕΡΕΤΒΟ) έχει ολοκληρώσει το αντικείμενο της συγκεκριμένης σύμβασης σε όλες τις υπόλοιπες θέσεις του έργου, όχι όμως στη θέση όπου προβλέπεται να κατασκευαστεί ο σταθμός Ευαγγελισμός. Η καθυστέρηση, σύμφωνα με ρεπορταζ του Build, συνδέεται με την προσφυγή που κατέθεσε το κοινωφελές ίδρυμα «Νικόλας Δ. Πατέρας» στο Συμβούλιο της Επικρατείας, Η Ελληνικό Μετρό είχε ήδη επισημάνει από τον Νοέμβριο του 2025 ότι η κατασκευή του σταθμού είχε συσσωρεύσει σημαντική καθυστέρηση.

ΠΏΣ ΘΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΟΎΝ ΟΙ ΛΙΜΈΝΕΣ ΤΟΥ ΜΈΛΛΟΝΤΟΣ Οι προϋποθέσεις για τη βιώσιμη μετάβαση των ελληνικών λιμένων, με έμφαση στις αναγκαίες επενδύσεις σε υποδομές, την ηλεκτροδότηση των πλοίων από τη στεριά και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας, βρέθηκαν στο επίκεντρο θεματικής συζήτησης που έλαβε χώρα στο πλαίσιο της ΔΕΘ. Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν ο Γενικός Γραμματέας Ναυτιλίας και Λιμένων του Υπουργείου Ναυτιλίας, Μανώλης Κουτουλάκης, που υπογράμμισε ότι η «πράσινη» μετάβαση πρέπει να συνδέεται με την ανταγωνιστικότητα των λιμένων, της ναυτιλίας και της ελληνικής οικονομίας. Τόνισε, πως οι επενδύσεις για τη μετάβαση οφείλουν να στηριχθούν και σε πόρους που ήδη καταβάλλονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.

Γνωρίστε τα στελέχη της 20 Under 40 Construction Engineers 2024 Λάβετε μέρος στις επόμενες λίστες 20 under 40, δηλώνοντας την υποψηφιότητά σας

6 | CONSTRUCTION

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΤΑ ΣΕΝΆΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΊΝΗΤΟ ΤΟΥ ΤΕΕ ΣΤΟ «ΔΑΧΤΥΛΊΔΙ»

ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΌ ΤΟΥΡΙΣΜΟΎ: ΠΏΣ ΕΠΗΡΕΆΖΕΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΈΣ

Στο τελικό στάδιο για την ολοκλήρωση εισέρχεται το έργο κατασκευής του νέου κτιριακού συγκροτήματος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας στο Μαρούσι, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη «κλειδώσει» η μεταστέγαση των υπηρεσιών του ΤΕΕ από το Σύνταγμα στο νέο ακίνητο. Παρότι αυτός ήταν ο αρχικός σχεδιασμός, η οριστική απόφαση δεν έχει ληφθεί και στο τραπέζι παραμένουν διαφορετικά σενάρια αξιοποίησης. Σύμφωνα με το Build, πληροφορίες που δεν επιβεβαιώνονται επίσημα αυτή τη στιγμή αναφέρουν, ότι το Ιατρικό Κέντρο ενδιαφέρεται να μισθώσει και το κτίριο γραφείων του ΤΕΕ, έχοντας αποκτήσει ήδη το πρώτο κτίριο για να καλύψει τις ανάγκες του.

Σε έναν νέο κύκλο επενδύσεων, με περισσότερες ανακαινίσεις ξενοδοχείων, σύνθετα τουριστικά έργα και αυξημένες απαιτήσεις για περιβαλλοντικές υποδομές, οδηγεί τον κατασκευαστικό κλάδο το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό. Την ίδια στιγμή, περιορίζει τη δυνατότητα ανεξέλεγκτης ανάπτυξης νέων καταλυμάτων στις ήδη κορεσμένες περιοχές και εισάγει πιο αυστηρά φίλτρα βιωσιμότητας, ιδίως σε νησιά, παράκτιες ζώνες και περιοχές Natura. Η σημαντικότερη επίδραση στον κλάδο εκτιμάται ότι θα είναι η ενίσχυση της αγοράς ανακαινίσεων. Το Χωροταξικό δίνει σαφή προτεραιότητα στην ποιοτική αναβάθμιση του υφιστάμενου ξενοδοχειακού αποθέματος, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου ο αριθμός των καταλυμάτων έχει ήδη πλησιάσει ή ξεπεράσει τις αντοχές των τοπικών υποδομών.

ΟΙ ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΈΣ ΕΞΑΓΩΓΈΣ ΜΑΡΜΆΡΟΥ ΣΤΗΝ ΚΊΝΑ

Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές εξαγωγές μαρμάρου στην Κίνα επισημαίνει το Γραφείο ΟΕΥ της Σαγκάης, σε έρευνα αγοράς για τον κλάδο. Το πρώτο εξ αυτών είναι η γεωγραφική απόσταση και οι πολιτισμικές διαφορές, που περιπλέκουν τον συντονισμό του εμπορίου. Υφίστανται, ακόμη, λειτουργικοί κίνδυνοι, που περιλαμβάνουν, λ.χ., καθυστερήσεις σε πληρωμές και αποστολές και χαμηλή ανθεκτικότητα σε κινδύνους από την πλευρά ορισμένων εξαγωγέων. Πρόσθετες πιέσεις ασκούν, μεταξύ άλλων, οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανόνες για τα λατομεία στην Ελλάδα, το υψηλό κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας, οι διακυμάνσεις στο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών και ο ανταγωνισμός στις τιμές από Τουρκία και Ιράν.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΔΙΑΤΗΡΗΤΈΟ ΣΟΎΤΣΟΥ: ΒΉΜΑ ΕΜΠΡΌΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΉ ΤΟΥ Τη μελέτη εφαρμογής για την αποκατάσταση του διατηρητέου κτιρίου επί των οδών Φιλελλήνων 9 και Ξενοφώντος στο Σύνταγμα ενέκρινε, με απόφασή του, ο Χαράλαμπος Μυγδάλης, Ειδικός Γραμματέας Υδραυλικών Έργων και Κτιρίων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Η μελέτη, την οποία έχει αναλάβει η κοινοπραξία των Δ. Βασιλόπουλος & Συνεργάτες ΕΕ, Άρτεμις Σύμβουλοι Μηχανικοί ΕΠΕ, Η-Μ Σχεδιασμός και Σταυρούλα Κατσογιάννη, περιλαμβάνει αρχιτεκτονική μελέτη, στατική μελέτη, η/μ μελέτες, μελέτη ενεργειακής απόδοσης και φυτοτεχνική μελέτη. Όπως αναφέρεται στην απόφαση, πλέον το ανάδοχο σχήμα θα προβεί στην έκδοση της άδειας δόμησης και στη σύνταξη των τευχών δημοπράτησης των εργασιών για την αποκατάσταση του κτιρίου.

CONSTRUCTION | 7

COVER STORY

ΑΝΑΕΚΚ: ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΚΎΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΑΕΚΚ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΉ ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΤΑ Σ Η Μ Α Ν Τ Ι Κ Ά Β Ή Μ ΑΤΑ Τ Ω Ν Τ Ε Λ Ε Υ ΤΑ Ί Ω Ν Ε Τ Ώ Ν Κ Α Ι ΑΥ ΤΆ Π Ο Υ Μ Έ Ν Ο Υ Ν Ν Α Γ Ί Ν Ο Υ Ν

Ο Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, Αντιπρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της ΑΝΑΕΚΚ, μιλά στο Construction για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες στη διαχείριση των ΑΕKΚ

ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΣΠΎΡΟ ΠΙΣΤΙΚΌ

8 | CONSTRUCTION

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

διαχείριση των αποβλήτων εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) έχει κάνει σημαντικά βήματα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, όμως εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμες εκκρεμότητες, κυρίως στα έργα μικρής κλίμακας, στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και στην απορρόφηση των δευτερογενών υλικών από την αγορά. Ο Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΑΝΑΕΚΚ, Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, μιλά στο Construction για τις προκλήσεις της διαχείρισης των ΑΕΚΚ, τη σημασία της διαλογής στην πηγή, το πραγματικό κόστος για τους κατασκευαστές και την ανάγκη να περάσει η ανακύκλωση από την παραγωγή στην πραγματική εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας. Πόσο σωστά διαχειρίζεται σήμερα η ελληνική κατασκευαστική αγορά τα απόβλητα που παράγονται στα εργοτάξια; Πού εντοπίζετε τα βασικότερα προβλήματα; Το νομοθετικό πλαίσιο υφίσταται εδώ και περίπου 16 χρόνια. Για αρκετά χρόνια, ωστόσο, υπήρξε καθυστέρηση στην εφαρμογή του, καθώς συνέπεσε με την οικονομική κρίση και την κατακόρυφη πτώση της κατασκευαστικής δραστηριότητας. Όταν δεν υπάρχει κατασκευαστική δραστηριότητα, δεν υπάρχουν και σημαντικές ποσότητες αποβλήτων, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει αντίστοιχα το απαιτούμενο ενδιαφέρον για την εφαρμογή του πλαισίου, την ενημέρωση, την οργάνωση των συστημάτων, την αδειοδότηση μονάδων και την ενημέρωση των εμπλεκόμενων φορέων. Από το 2018-2019 και μετά, όταν ο κατασκευαστικός κλάδος άρχισε και πάλι να αναπτύσσεται, έγιναν πολύ σημαντικά και γρήγορα βήματα. Ενημερώθηκαν οι κατασκευαστές, οι υπηρεσίες και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι και πλέον υπάρχει ένα πλαίσιο που διασφαλίζει ότι η διαχείριση των αποβλήτων μπορεί να γίνει σωστά. Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται σήμερα κυρίως στα έργα μικρής κλίμακας και στις ανακαινίσεις. Στα έργα κατεδαφίσεων και νέων ανεγέρσεων, ο νομοθέτης έχει προβλέψει συγκεκριμένα βήματα και ασφαλιστικές δικλείδες. Στα μικρά έργα, αντίθετα, δεν υπάρχουν οι ίδιες υποχρεώσεις και δεσμεύσεις για τον μικρό εργολάβο ή τον ιδιώτη που κάνει μία ανακαίνιση. Έτσι, στις Εγκρίσεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας (Ε.Ε.Δ.Μ.Κ.) δεν υπάρχει υποχρέωση προσκόμισης βεβαίωσης παραλαβής από Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ), όπως η ΑΝΑΕΚΚ. Επιπλέον, υπάρχει ακόμη η λανθασμένη αντίληψη ότι μικρές ποσότητες αποβλήτων από εργασίες ανακαίνισης μπορούν να αφεθούν δίπλα στους κάδους και να τις συλλέξει ο δήμος. Αυτό δεν ισχύει. Ό,τι απόβλητα προκύπτουν από κατασκευαστικές εργασίες είναι ΑΕΚΚ και πρέπει να τα διαχειριζόμαστε σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο. Στα μεγαλύτερα έργα υπάρχουν, λοιπόν, ασφαλιστικές δικλείδες. Υπάρχουν όμως περιθώρια βελτίωσης και εκεί; Βεβαίως. Ένα ζήτημα αφορά το έντυπο Στοιχείων Διαχείρισης Αποβλήτων (ΣΔΑ). Όταν κάποιος κατασκευάζει μία οικοδομή, είναι υποχρεωμένος να υποβάλει, προκειμένου να εκδοθεί οικοδομική άδεια, ένα έντυπο στο οποίο εκτιμώνται οι ποσότητες των αποβλήτων που θα παραχθούν. Πολλές φορές, όμως, οι ποσότητες αυτές υποεκτιμώνται σημαντικά, ενδεχομένως προκειμένου ο μηχανικός ή ο ιδιοκτήτης να είναι ασφαλής ως προς την τήρηση των υποχρεώσεων. Έτσι, στο τέλος οδηγούνται στις μονάδες ανακύκλωσης μόνο οι ποσότητες που έχουν δηλωθεί και για τις οποίες πρέπει να προσκομιστεί η αντίστοιχη βεβαίωση. Για τις υπόλοιπες ποσότητες αναζητούνται άλλες λύσεις, οι οποίες φυσικά δεν είναι οι ενδεδειγμένες. Πόσο κρίσιμη είναι η διαλογή στην πηγή και πόσο ρεαλιστικό είναι να εφαρμοστεί αποτελεσματικά σε ένα εργοτάξιο; Στα μεγάλα και σύνθετα έργα η διαλογή στην πηγή είναι κρίσιμη. Προβλέπεται και ενθαρρύνεται από την ελληνική νομοθεσία, αλλά δεν είναι μόνο θέμα νομοθεσίας. Συνδέεται πλέον και με τις πιστοποιήσεις πράσινων κτιρίων, καθώς όλο και περισσότερα κτίρια στην Ελλάδα κατασκευάζονται με πιστοποιήσεις LEED, BREEAM κ.α. Η διαλογή στην πηγή αποτελεί πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για τη συγκέντρωση της απαιτούμενης βαθμολογίας σε αυτές τις πιστοποιήσεις. Στην πράξη, δεν είναι δύσκολο να εφαρμοστεί. Χρειάζεται ενδεχομένως λίγο περισσότερο χώρο στο εργοτάξιο, ώστε να υπάρχουν διαφορετικοί κάδοι για τα

«Δεν μπορεί η Πολιτεία να μιλά για βιώσιμη ανάπτυξη και κυκλική οικονομία και ταυτόχρονα να μην δίνει κίνητρα ή να μην προβλέπει ελάχιστες ποσότητες ανακυκλωμένων υλικών στα έργα που η ίδια δημοπρατεί»

επιμέρους ρεύματα, αλλά κυρίως χρειάζεται εκπαίδευση του προσωπικού. Οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν ότι τα ξύλα τοποθετούνται σε ένα σημείο, τα μέταλλα σε άλλο, τα αδρανή υλικά αλλού κ.ο.κ. Τα οφέλη είναι πολλαπλά. Όσο πιο καθαρό είναι ένα ρεύμα αποβλήτου, τόσο χαμηλότερη είναι η χρηματική εισφορά που καλείται να πληρώσει ο κατασκευαστής για την ανακύκλωσή του. Παράλληλα, παράγονται ποιοτικότερα δευτερογενή υλικά, τα οποία μπορούν ευκολότερα να επιστρέψουν στον κατασκευαστικό τομέα, εφόσον πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές. Έτσι δημιουργείται στην πράξη η κυκλική οικονομία: τα υλικά δεν καταλήγουν απλώς στην ανακύκλωση, αλλά μετατρέπονται σε νέα, πιστοποιημένα υλικά που μπορούν να αξιοποιηθούν ξανά στην οικοδομή. Ταυτόχρονα, μειώνεται το υπόλειμμα που οδηγείται προς ταφή. Ποιος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης σε αυτή τη διαδικασία; Η εκπαίδευση του προσωπικού αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ορθή διαλογή των υλικών. Στα μεγάλα έργα υπάρχει ήδη σημαντικό επίπεδο εκπαίδευσης, καθώς οι μεγάλες εταιρείες υιοθετούν όλο και περισσότερο

CONSTRUCTION | 9

COVER STORY

Παραγωγή δευτερογενών υλικών σε μονάδα ανακύκλωσης

πιστοποιήσεις πράσινων κτιρίων και συνεργάζονται με φορείς όπως η ΑΝΑΕΚΚ και άλλους οργανισμούς του κλάδου. Δεν μπορούμε, όμως, να πούμε ότι έχουμε φτάσει τα επίπεδα εκπαίδευσης πιο προηγμένων χωρών. Υπάρχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης και αυτό είναι κάτι πάνω στο οποίο δουλεύουμε. Πώς διασφαλίζετε ότι ένα φορτίο ΑΕΚΚ που φεύγει από το εργοτάξιο οδηγείται πράγματι στην προβλεπόμενη μονάδα ανακύκλωσης; Η νομοθεσία έχει προβλέψει συγκεκριμένες διαδικασίες. Ένα φορτίο αποβλήτων, εκτός από τα φορολογικά στοιχεία που το συνοδεύουν, πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται από το τριπλότυπο έντυπο διακίνησης. Το έντυπο περιλαμβάνει στοιχεία για τον παραγωγό του αποβλήτου, το έργο από το οποίο προέρχεται, το είδος των αποβλήτων και τον μεταφορέα. Στη συνέχεια συμπληρώνεται από τη μονάδα που παραλαμβάνει το φορτίο, η οποία καταγράφει τα απόβλητα που παρέλαβε και τα σχετικά στοιχεία ζύγισης. Ο κατασκευαστής πρέπει, επομένως,

10 | C O N S T R U C T I O N

όταν απομακρύνει ένα φορτίο από το έργο, να το συνοδεύει με το συγκεκριμένο έντυπο και στη συνέχεια να λάβει από τον μεταφορέα το συμπληρωμένο έντυπο από τη μονάδα παραλαβής, μαζί με το ζυγολόγιο. Έτσι μπορεί να γνωρίζει ότι τα απόβλητα έφυγαν από το έργο και οδηγήθηκαν στη μονάδα ανακύκλωσης που είχε επιλεγεί. Η νομοθεσία προβλέπει ότι τα φορτηγά μεταφοράς αποβλήτων πρέπει να διαθέτουν ηλεκτρονικό σύστημα εντοπισμού θέσης, GPS. Ωστόσο, δεν έχουμε ακόμη πετύχει καθολική εφαρμογή του μέτρου. Υπάρχουν οχήματα που δεν διαθέτουν ακόμη το απαιτούμενο σύστημα, αν και όλο και περισσότεροι συμμορφώνονται. Οι έλεγχοι στον δρόμο από την Ελληνική Αστυνομία μπορούν να συμβάλουν στην καθολική εφαρμογή του μέτρου. Άρα, οι δικλείδες ασφαλείας υπάρχουν. Αυτό που χρειάζεται είναι να εντατικοποιηθεί ο έλεγχος της εφαρμογής τους από τις αρμόδιες αρχές. Έχετε αναφερθεί σε περισσότερους από 20 εκατ. τόνους ΑΕΚΚ που παράγονται ετησίως στην Ελλάδα. Πού

καταλήγουν οι ποσότητες που δεν οδηγούνται προς ορθή διαχείριση; Σύμφωνα με τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης, το 2023 οδηγήθηκαν προς διαχείριση μέσω συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης περίπου 13 εκατ. τόνοι. Επομένως, υπάρχει μία σημαντική ποσότητα που δεν καταγράφεται μέσω αυτής της διαδικασίας. Στην καλύτερη περίπτωση, μέρος αυτών των αποβλήτων μπορεί να καταλήξει σε ΧΥΤΑ, επιβαρύνοντας τη χωρητικότητα των χώρων υγειονομικής ταφής και το κόστος για τους δήμους. Το κόστος αυτό τελικά μετακυλίεται στους πολίτες μέσω των δημοτικών τελών. Στη χειρότερη περίπτωση, τα απόβλητα μπορεί να καταλήξουν παράνομα στην ύπαιθρο, σε ρέματα, δασικές εκτάσεις ή χωράφια, με όλες τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που συνεπάγεται αυτό. Πόσο κοστίζει η ορθή διαχείριση των ΑΕΚΚ στον κατασκευαστή και πόσο μπορεί να περιοριστεί το κόστος; Όταν ένας μηχανικός καταρτίζει τον προϋπολογισμό ενός έργου, πρέπει να γνωρίζει ότι πρέπει να συμπεριλάβει

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

και το κόστος διαχείρισης των ΑΕΚΚ. Δεν μπορούμε να μιλάμε για βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς να υπολογίζουμε το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων που θα παραχθούν. Η διαχείριση των ΑΕΚΚ αποτελεί πλέον κομμάτι της κατασκευής. Το κόστος, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με το συνολικό κόστος ενός έργου. Επιπλέον, μέσω της διαλογής στην πηγή μπορεί να περιοριστεί ακόμη περισσότερο. Επομένως, η σωστή διαλογή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για τους φορείς που δημοπρατούν έργα. Ένας δήμος, για παράδειγμα, δεν μπορεί να προβλέπει αυθαίρετα ένα μικρό ποσό για τη διαχείριση των ΑΕΚΚ. Όταν ο κατασκευαστής δεν αποζημιώνεται για το πραγματικό κόστος διαχείρισης των ΑΕΚΚ, δημιουργείται στην πράξη ένα κίνητρο για λανθασμένη διαχείριση. Δεν μπορεί να προβλέπεται το κόστος μεταφοράς των υλικών και να μην προβλέπεται το κόστος της νόμιμης διαχείρισής τους. Αφού τα ΑΕΚΚ ανακυκλωθούν, το επόμενο ζητούμενο είναι να υπάρχει αγορά για τα δευτερογενή υλικά. Γιατί να τα επιλέξει ένας εργολάβος; Όταν η διαδικασία διαχείρισης πραγματοποιείται ορθά, αρχής γενομένης από τη διαλογή στην πηγή, τα δευτερογενή υλικά που παράγονται είναι υψηλής ποιότητας. Πιστοποιούνται σύμφωνα με τα ισχύοντα εναρμονισμένα πρότυπα και εφοδιάζονται με σήμανση CE. Με βάση τα χαρακτηριστικά και τις προδιαγραφές τους, μπορούν να αξιοποιηθούν σε συγκεκριμένες εφαρμογές. Για παράδειγμα, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σκυρόδεμα που υπάγεται στον Κανονισμό Τεχνολογίας Σκυροδέματος. Υπάρχουν, όμως, πολλές άλλες χρήσεις, όπως η πλήρωση ορυγμάτων υπόγειων δικτύων αποχέτευσης, ύδρευσης ή ασθενών ρευμάτων, όπου τα ανακυκλωμένα υλικά μπορούν να καλύψουν τις τεχνικές προδιαγραφές των απαιτούμενων υλικών επίχωσης. Υπάρχουν δύο σημαντικοί λόγοι για να τα επιλέξει ένας κατασκευαστής. Ο πρώτος είναι ότι τα δευτερογενή υλικά από ΑΕΚΚ είναι οικονομικότερα από τα αντίστοιχα πρωτογενή. Ο δεύτερος είναι το κόστος μεταφοράς. Οι μονάδες ανακύκλωσης είναι χωροθετημένες κοντά στα αστικά

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

κέντρα, σε αντίθεση με πολλά λατομεία, τα οποία βρίσκονται συνήθως σε μεγαλύτερη απόσταση. Επομένως, μειώνεται σημαντικά το μεταφορικό κόστος. Ωστόσο, ειδικά στα δημόσια έργα, η χρήση των ανακυκλωμένων υλικών δεν είναι πάντα δυνατή. Τι πρέπει να αλλάξει; Για να μπορέσει ο κατασκευαστής να χρησιμοποιήσει ανακυκλωμένα υλικά, ιδιαίτερα στα μεγάλα τεχνικά και δημόσια έργα, πρέπει πρώτα να επιτρέπεται η χρήση τους από τις τεχνικές προδιαγραφές. Δεν μπορεί η Πολιτεία να μιλά για βιώσιμη ανάπτυξη και κυκλική οικονομία και ταυτόχρονα να μην δίνει κίνητρα ή να μην προβλέπει ελάχιστες ποσότητες ανακυκλωμένων υλικών στα έργα που η ίδια δημοπρατεί. Η κυκλική οικονομία δεν είναι μόνο ένα παραγωγικό μοντέλο. Είναι και ένα καταναλωτικό μοντέλο. Δεν αρκεί να παράγουμε ανακυκλωμένα υλικά. Πρέπει και να τα χρησιμοποιούμε. Αν τα παράγουμε χωρίς να υπάρχει αγορά για αυτά, δεν υπάρχει πραγματική κυκλική οικονομία. Χρειάζεται, επομένως, πρώτα να τροποποιηθούν κατάλληλα οι τεχνικές προδιαγραφές, ώστε να επιτρέπεται η χρήση ανακυκλωμένων υλικών όπου αυτά μπορούν να αντικαταστήσουν τα πρωτογενή και στη συνέχεια να δοθούν κίνητρα ή να θεσπιστούν υποχρεώσεις για τη χρήση τους. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προβλέπεται ένα ελάχιστο ποσοστό της τάξης του 30% ή και υψηλότερο, ανάλογα με τη χρήση και τις τεχνικές απαιτήσεις. Υπάρχουν ήδη συζητήσεις προς αυτή την κατεύθυνση; Η ΑΝΑΕΚΚ συμμετέχει αυτή τη στιγμή σε ερευνητικό πρόγραμμα που αφορά τη δημιουργία προτύπων του ΕΛΟΤ για τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, μεταξύ άλλων στην παραγωγή τσιμέντου, καθώς και για τη λειτουργία των μονάδων ανακύκλωσης. Παράλληλα, εξετάζεται η τροποποίηση υφιστάμενων τεχνικών προδιαγραφών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι προδιαγραφές για την πλήρωση ορυγμάτων υπόγειων δικτύων, όπου απαιτούνται στοχευμένες αλλαγές ώστε να επιτρέπεται η χρήση ανακυκλωμένων υλικών. Ποιο είναι, τελικά, το μεγαλύτερο εμπόδιο για την περαιτέρω ανάπτυξη

«Όταν δεν αποζημιώνεται ο κατασκευαστής για το πραγματικό κόστος διαχείρισης των ΑΕΚΚ, δημιουργείται στην πράξη ένα κίνητρο για λανθασμένη διαχείριση»

της αγοράς ανακύκλωσης ΑΕΚΚ στην Ελλάδα; Υπάρχουν αρκετά ζητήματα, αλλά θα ξεχώριζα τρία. Το πρώτο είναι η αντιμετώπιση των αποβλήτων από έργα μικρής κλίμακας. Θα πρέπει οι φορείς και οι κατασκευαστές αυτών των έργων να είναι υποχρεωμένοι να προσκομίζουν στις αρμόδιες υπηρεσίες δόμησης βεβαίωση παραλαβής των ΑΕΚΚ από ΣΣΕΔ. Το δεύτερο είναι η παροχή κινήτρων για τη χρήση δευτερογενών υλικών, κυρίως στα μεγάλα δημόσια έργα, όπου μιλάμε για πολύ μεγάλες ποσότητες και άρα για σημαντικό αντίκτυπο στην εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας. Το τρίτο αφορά την ορθή συμπλήρωση του ΣΔΑ για τις ποσότητες των παραγόμενων αποβλήτων. Υπάρχουν ήδη συζητήσεις με τις αρμόδιες υπηρεσίες και το Υπουργείο για τη θέσπιση μαθηματικών τύπων, οι οποίοι θα προσδιορίζουν τις ελάχιστες ποσότητες αποβλήτων που αναμένεται να παραχθούν από κάθε κατηγορία έργου. Γενικά, είμαστε σε πολύ καλό δρόμο. Η ανακύκλωση των ΑΕΚΚ βρίσκεται σε πολύ καλύτερο επίπεδο σε σχέση με άλλα ρεύματα αποβλήτων. Στην Ελλάδα αγγίζει περίπου το 70%, εφόσον αναφερόμαστε στις ποσότητες που οδηγούνται προς ανακύκλωση. Αν καταφέρουμε να εντάξουμε στην ανακύκλωση και τις ποσότητες που σήμερα χάνονται, το ποσοστό θα βελτιωθεί ακόμη περισσότερο. ■

C O N S T R U C T I O N | 11

SPECIAL REPORT

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ: Η ΝΈΑ ΓΕΩΓΡΑΦΊΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΠΌΛΗΣ Τ ΑΠΌ ΤΟΝ ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΌ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΕΚΚΊΝΗΣΗ

Επανασχεδιάζοντας ό,τι υπάρχει ήδη: από το ανενεργό απόθεμα στη νέα αστική ζωή ΤΟΥ ΣΠΎΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΎ

12 | C O N S T R U C T I O N

ι ακριβώς είναι μια «αστική ανάπλαση»; Για πολλές δεκαετίες, η έννοια αυτή ήταν συνδεδεμένη κυρίως με παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο: μια πλατεία που ανακαινίζεται, ένας πεζόδρομος που διαμορφώνεται, ένα πάρκο που αναβαθμίζεται ή ένα ιστορικό κτίριο που αποκαθίσταται. Σήμερα, η κλίμακα και η πολυπλοκότητα των έργων που μετασχηματίζουν τον αστικό ιστό είναι πολύ μεγαλύτερες. Πρώην στρατόπεδα, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, εγκαταλελειμμένα ακίνητα του Δημοσίου, παραλιακές ζώνες και ολόκληρες περιοχές σε ιστορικά κέντρα πόλεων επανεξετάζονται ως χώροι που μπορούν να αποκτήσουν νέες χρήσεις και να λειτουργήσουν ως καταλύτες για την ανάπτυξη των πόλεων.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

Η ανάγκη αυτή προκύπτει από πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις. Η κλιματική αλλαγή και οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν την ανάγκη για περισσότερο πράσινο και καλύτερα σχεδιασμένους δημόσιους χώρους. Η αυξημένη πυκ νότητα των μεγά λων αστικών κέντρων περιορίζει τα διαθέσιμα περιθώρια για νέες υποδομές. Παράλληλα, σημαντικό κτιριακό και γηπεδικό απόθεμα παραμένει αναξιοποίητο, ενώ η ζήτηση για σύγχρονες κατοικίες, γραφεία, τουριστικές και πολιτιστικές χρήσεις αυξάνεται. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αξιοποίηση του υφιστάμενου αστικού αποθέματος αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η πόλη δεν χρειάζεται πάντοτε να επεκτείνεται για να αναπτυχθεί. Μπορεί να μετασχηματίσει χώρους που έχουν απολέσει την αρχική τους λειτουργία, να επαναχρησιμοποιήσει υφιστάμενα κτίρια και να επαναφέρει στην καθημερινή ζωή περιοχές που παρέμεναν για χρόνια αποκομμένες από τον αστικό ιστό.

ΑΠΌ ΤΟΝ ΔΗΜΌΣΙΟ ΧΏΡΟ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΈΝΗ ΑΝΆΠΛΑΣΗ

Η σύγχρονη ανάπλαση αντιμετωπίζει την πόλη ως ένα ενιαίο σύστημα. Ο σχεδιασμός ενός δημόσιου χώρου συνδέεται με την κινητικότητα, το πράσινο, τις χρήσεις γης, τις κοινωνικές υποδομές, την οικονομική δραστηριότητα και την πολιτιστική ταυτότητα μιας περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι ένα επιτυχημένο έργο κρίνεται, πέρα από την αισθητική του, κυρίως από το αν δημιουργεί καλύτερες συνθήκες για τους κατοίκους, αν ενισχύει την προσβασιμότητα, αν προσφέρει νέες δυνατότητες οικονομικής δραστηριότητας και αν ενσωματώνεται πραγματικά στη λειτουργία της πόλης. Ταυτόχρονα, η αστική ανάπλαση γίνεται ολοένα περισσότερο υπόθεση πολλών διαφορετικών φορέων. Δημόσιοι οργανισμοί, δήμοι και περιφέρειες, επενδυτές, κατασκευαστικές εταιρείες, αρχιτέκτονες, πολεοδόμοι και μηχανικοί συμμετέχουν σε σύνθετα projects που απαιτούν σημαντικούς πόρους, μακροχρόνιο σχεδιασμό και συντονισμό.

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΉ ΔΙΆΣΤΑΣΗ

Η κλιματική κρίση προσθέτει μια νέα παράμετρο στον σχεδιασμό. Οι πόλεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

καλούνται να αντιμετωπίσουν υψηλότερες θερμοκρασίες, εντονότερα πλημμυρικά φαινόμενα και αυξημένες ενεργειακές ανάγκες. Ως αποτέλεσμα, το πράσινο, η σκίαση, η διαχείριση των ομβρίων, τα διαπερατά υλικά, οι πράσινες στέγες και οι ενεργειακά αποδοτικές υποδομές αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία αστικής ανθεκτικότητας. Η νέα γενιά αναπλάσεων καλείται επομένως να λειτουργήσει και ως μηχανισμός κλιματικής προσαρμογής. Η δημιουργία περισσότερων χώρων πρασίνου και η βελτίωση του μικροκλίματος μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων, ενώ παράλληλα η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και υποδομών περιορίζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της πόλης.

Ο σχεδιασμός ενός δημόσιου χώρου συνδέεται με την κινητικότητα, το πράσινο, τις χρήσεις γης, τις κοινωνικές υποδομές, την οικονομική δραστηριότητα και την πολιτιστική ταυτότητα μιας περιοχής.

ΕΠΈΝΔΥΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΌ ΑΠΟΤΎΠΩΜΑ

Οι αναπλάσεις αποτελούν ταυτόχρονα σημαντικό πεδίο επενδύσεων. Η αναβάθμιση μιας περιοχής μπορεί να αυξήσει την αξία των ακινήτων, να προσελκύσει νέες επιχειρήσεις και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Η οικονομική διάσταση είναι, επομένως, αναπόσπαστο μέρος του σύγχρονου αστικού σχεδιασμού. Ωστόσο, η ανάπτυξη δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση επιτυχίας. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας ισορροπίας ανάμεσα στην επενδυτική αξιοποίηση και το δημόσιο όφελος. Μια ανάπλαση έχει μεγαλύτερη αξία όταν δεν δημιουργεί απλώς υψηλότερες αξίες γης, αλλά προσφέρει καλύτερους δημόσιους χώρους, νέες υποδομές, περισσότερες επιλογές κατοικίας, προσβασιμότητα και δυνατότητες κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

ΤΟ ΣΤΟΊΧΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΌΜΕΝΗΣ ΗΜΈΡΑΣ

Παρά τη δυναμική των αστικών αναπλάσεων, η υλοποίηση με γά λων έργων παραμένει σύνθετη διαδικασία. Πολεοδομικές και περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, ιδιοκτησιακά ζητήματα, χρηματοδότηση, αρχαιολογικοί περιορισμοί και ο συντονισμός πολλών διαφορετικών φορέων μπορούν να επηρεάσουν το χρόνο και το κόστος τους. Ακόμη σημαντικότερη είναι η συνέχεια μετά την ολοκλήρωση. Ένας νέος δημόσιος χώρος χρειάζεται συντήρηση και σωστή διαχείριση. Ένα νέο κτιριακό συγκρότημα πρέπει να ενταχθεί στην καθημερινή λειτουργία της περιοχής. Και μια αναβαθμισμένη γειτονιά πρέπει να διατηρήσει τη ζωντάνια της σε βάθος χρόνου. Η επιτυχία μιας αστικής ανάπλασης, επομένως, δεν μετριέται μόνο σε τετραγωνικά μέτρα, επενδυτικά κεφάλαια ή νέα κτίρια. Μετριέται κυρίως από το κατά πόσο καταφέρνει να κάνει την πόλη πιο λειτουργική, πιο ανθεκτική, πιο βιώσιμη και τελικά πιο ανθρώπινη. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι αστικές αναπλάσεις αποτελούν παρεμβάσεις στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η πόλη και, κατ’ επέκταση, μια επένδυση στη μελλοντική της ταυτότητα. ■

C O N S T R U C T I O N | 13

SPECIAL REPORT

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΊΝΑΣ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΌ: Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΤΗΣ ΑΘΉΝΑΣ ΣΤΗ ΘΆΛΑΣΣΑ Η ΝΈΑ ΠΑΡΆΚΤΙΑ ΖΏΝΗ ΠΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΏΝΕΙ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΪΚΉ ΡΙΒΙΈΡΑ Η ανάπλαση του Ελληνικού αλλάζει ριζικά το παραλιακό μέτωπο της πρωτεύουσας, δημιουργώντας έναν νέο προορισμό στην Αθηναϊκή Ριβιέρα. Πράσινο, θάλασσα, κατοικία, αναψυχή και εμπόριο συνδυάζονται σε ένα νέο μοντέλο αστικής ζωής.

ια από τις μεγαλύτερες αστικές μεταμορφώσεις στην Αθήνα είναι η ανάπλαση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού με το παραλιακό μέτωπο να συνιστά έναν από τους βασικούς πυλώνες του νέου προορισμού της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Πρόκειται για μια παρέμβαση που δεν περιορίζεται μόνο στην ανάπτυξη νέων κτιρίων και υποδομών, αλλά εστιάζει και στη δημιουργία ενός διαφορετικού μοντέλου αστικής ζωής, όπου το πράσινο, η θάλασσα, η αναψυχή, η κατοικία και οι εμπορικές χρήσεις συνδέονται σε ένα ενιαίο σύνολο. Σύμφωνα την πιο πρόσφατη ενημέρωση του έργου, το Παράκτιο Μέτωπο βρίσκεται σε εξέλιξη, όπως και το The Ellinikon Park. Μια νέα διαδρομή που συνδέει το πάρκο με τη θάλασσα συμπεριλαμβάνεται στον σχεδιασμό και αναμένεται να δημιουργήσει μια άμεση σχέση μεταξύ του μεγάλου νέου χώρου πρασίνου και της παραλιακής ζώνης. Η σύνδεση αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο της φιλοσοφίας της ανάπλασης, καθώς επιδιώκεται η δημιουργία ενός συνεχούς δημόσιου χώρου που θα επιτρέπει την κίνηση πεζών και ποδηλατών από το εσωτερικό της νέας ανάπτυξης προς το παραλιακό μέτωπο.

ΈΝΑΣ ΝΈΟΣ ΆΞΟΝΑΣ ΚΊΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΨΥΧΉΣ

Κεντρική θέση στην παράκτια ανάπτυξη θα έχει μια περίπου ενός χιλιομέτρου παραλίας με λευκή άμμο, σε συνδυασμό με τη μαρίνα του The Ellinikon. Η μαρίνα διαθέτει 306 θέσεις ελλιμενισμού και πλαισιώνεται από ένα νέο σύνολο εμπορικών και τουριστικών χρήσεων. Περισσότερες από 100 boutiques, cafés και εστιατόρια, σε συνδυασμό με δύο ξενοδοχεία και τη Riviera Galleria, διαμορφώνουν έναν σύγχρονο παραθαλάσσιο

14 | C O N S T R U C T I O N

προορισμό που συνδυάζει αναψυχή, εμπόριο και φιλοξενία. Κομβική θα είναι η σχέση του παραλιακού μετώπου με τον δημόσιο χώρο και το πράσινο. Το The Ellinikon Park, που σχεδιάζεται ως ένα από τα μεγαλύτερα παραθαλάσσια πάρκα της Μεσογείου, βρίσκεται επίσης σε φάση υλοποίησης. Η σύνδεσή του με την ακτογραμμή διαμορφώνει έναν νέο άξονα κίνησης και αναψυχής, εντάσσοντας παράλληλα την παράκτια ζώνη σε ένα ευρύτερο δίκτυο πράσινων και δημόσιων χώρων.

Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΉ ΔΙΆΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΉΝΙΟ

Σημαντικό μέρος της ανανεωμένης εικόνας του Ελληνικού συνιστά η περιβαλλοντική διάσταση. Το έργο συνδέεται με δράσεις που αφορούν την ενίσχυση του αστικού πρασίνου και την παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη συνοδεύεται από δράσεις περιβαλλοντικής παρακολούθησης της παράκτιας ζώνης, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των λιβαδιών Ποσειδωνίας και στη συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων. Από κατασκευαστική και πολεοδομική άποψη, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη σταδιακή μετάβαση από το masterplan στην πραγματική διαμόρφωση της νέας πόλης. Το παραλιακό μέτωπο δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο έργο, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σύνολο που περιλαμβάνει το πάρκο, τη μαρίνα, τη Riviera Galleria, τον Riviera Tower, ξενοδοχειακές μονάδες και νέες κατοικίες. Η βασική πρόκληση έγκειται στον συντονισμό όλων αυτών των επιμέρους αναπτύξεων, ώστε να λειτουργούν αρμονικά ως ένα ενιαίο αστικό και παράκτιο περιβάλλον. ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Α Ν Α Π Λ Α Σ Η Π Α ΡΑ Λ Ι Α ΚΟΥ Μ Ε Τ Ω Π ΟΥ

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΊΝΑΣ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ΗΡΆΚΛΕΙΟ: ΣΤΟ ΕΠΊΚΕΝΤΡΟ Ο ΚΌΛΠΟΣ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΆ ΠΡΆΣΙΝΟ ΦΩΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΆΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΉΣ ΠΑΡΑΛΙΑΚΉΣ ΖΏΝΗΣ Στο επίκεντρο της αναβάθμισης του παραλιακού μετώπου του Ηρακλείου μπαίνει ο κόλπος του Δερματά, με έργο 5 εκατ. ευρώ. Η παρέμβαση συνδέεται με την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας της πόλης.

έγκριση των περιβαλλοντικών όρων για το έργο προστασίας και ανάδειξης της παράκτιας ζώνης της Παλιάς Ηλεκτρικής στον κόλπο του Δερματά συνιστά ένα ακόμη καίριο βήμα για την αναβάθμιση του παραλιακού μετώπου του Ηρακλείου. Η παρέμβαση συμπεριλαμβάνεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την αναβάθμιση του παραλιακού τμήματος της πόλης που περικλείεται από τα ενετικά τείχη και και αποτελεί, σύμφωνα με τον Δήμο Ηρακλείου, έργο στρατηγικής σημασίας. Ο προϋπολογισμός του έργου αγγίζει τα 5 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα «Κρήτη 2021-2027», ενώ η η παρέμβαση συνδέεται με την Προγραμματική Σύμβαση Πολιτισμικής Ανάπτυξης για την προστασία, αξιοποίηση και ανάδειξη της Ενετικής Οχύρωσης και των Νεωρίων του Ηρακλείου. Με αυτόν τον τρόπο, η ανάπλαση του παραλιακού χώρου εντάσσεται σε έναν ευρύτερο αστικό σχεδιασμό, που δεν περιορίζεται σε μια μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά επιδιώκει να συνδέσει το παράκτιο τοπίο με την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της πόλης.

ΠΡΟΣΤΑΣΊΑ ΚΑΙ ΑΝΆΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΚΌΛΠΟΥ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΆ

Κεντρικός στόχος είναι να προστατευτεί και παράλληλα να αναδειχτεί η περιοχή του κόλπου του Δερματά, ενός χώρου με ιδιαίτερη σημασία για τη σχέση του Ηρακλείου με τη θάλασσα. Κρίσιμο στάδιο για την προώθηση του έργου αποτελεί η περιβαλλοντική αδειοδότηση, καθώς επιτρέπει να περάσει ο σχεδιασμός στα επόμενα στάδια ωρίμανσης και υλοποίησης. Η σημασία της συγκεκριμένης παρέμβασης αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο, στην περίπτωση που ενταχθεί στον

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ευρύτερο σχεδιασμό για το παραλιακό μέτωπο της πόλης. Στόχος είναι η διαμόρφωση μιας πιο λειτουργικής και προσβάσιμης παράκτιας ζώνης, άμεσα συνδεδεμένης με τον ιστορικό πυρήνα και τα μνημεία του Ηρακλείου. Η γειτνίαση των σύγχρονων παράκτιων υποδομών με τα ενετικά τείχη και τα Νεώρια διαμορφώνει ένα ιδιαίτερο τεχνικό και αρχιτεκτονικό τοπίο, όπου η νέα ανάπλαση καλείται να ενταχθεί αρμονικά σε ένα σημαντικό ιστορικό απόθεμα.

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΉ Η ΈΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΏΝ ΌΡΩΝ

Για το Ηράκλειο, η αξιοποίηση της παραλιακής ζώνης λαμβάνει και ευρύτερη περιβαλλοντική και αστική διάσταση. Η αναβάθμιση των δημόσιων χώρων αναμένεται να ενισχύει την καθημερινή σχέση των κατοίκων με το θαλάσσιο μέτωπο. Παράλληλα, με αυτόν τον τρόπο, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις προκειμένου να καταστεί η περιοχή περισσότερο ελκυστική για επισκέπτες και δραστηριότητες αναψυχής. Η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων αποτελεί, συνεπώς, σημαντικό ορόσημο για ένα έργο που συνδυάζει την προστασία της παράκτιας ζώνης με την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας του Ηρακλείου. Το επόμενο βήμα είναι η μετάβαση από την περιβαλλοντική αδειοδότηση στην πλήρη ωρίμανση και υλοποίηση της παρέμβασης, με στόχο ο κόλπος του Δερματά να αναδειχθεί ως ένα ακόμη κομβικό τμήμα του αναβαθμισμένου παραλιακού μετώπου της πόλης. Το ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου, ασφαλούς και ελκυστικού δημόσιου χώρου. ■

C O N S T R U C T I O N | 15

SPECIAL REPORT

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΊΝΑΣ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ: ΝΈΑ ΠΝΟΉ ΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΔΥΤΙΚΑ ΑΠΌ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌ ΣΤΗ ΘΕΣΜΙΚΉ ΩΡΊΜΑΝΣΗ Σχέδιο 40 χιλιομέτρων με επτά δήμους για την περιβαλλοντική αναβάθμιση, το πράσινο, τις νέες διαδρομές και τη δημιουργία ενός ενιαίου παραλιακού μετώπου

να από τα σημαντικότερα εγχειρήματα χωρικού και περιβαλλοντικού μετασχηματισμού της Θεσσαλονίκης είναι η αναμόρφωση του παραλιακού μετώπου της. Ο σχεδιασμός, που αγγίζει σε συνολικό μήκος τα 40 χιλιόμετρα και έχει τη συμμετοχή επτά δήμων, φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της Θεσσαλονίκης με τον Θερμαϊκό, δημιουργώντας ένα συνεκτικό δίκτυο δημόσιων χώρων, πράσινου, μετακινήσεων και νέων χρήσεων. Η δυτική πλευρά του μετώπου, που ταλανίζεται εδώ και δεκαετίες από σοβαρές περιβαλλοντικές και πολεοδομικές προκλήσεις, λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία.

έκτασης περίπου 70 στρεμμάτων εκτιμάται πως θα προσθέσει έναν σημαντικό χώρο πρασίνου και αναψυχής σε μια περιοχή με έντονη παρουσία υποδομών και μεταφορικών δραστηριοτήτων. Η παρέμβαση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο περιπατητικό και ποδηλατικό άξονα που θα συνδέει το Μουσείο Ολοκαυτώματος με τον Εμπορευματικό Σταθμό και την Πλατεία Ελευθερίας, δημιουργώντας έναν νέο δημόσιο διάδρομο που συνδυάζει ιστορική μνήμη, πολιτισμό, αναψυχή και βιώσιμη κινητικότητα.

ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Διαφορετικές απαιτήσεις παρουσιάζει η περιοχή Καλοχωρίου– Μενεμένης, στο δυτικότερο τμήμα. Λόγω των υφιστάμενων βιομηχανικών εγκαταστάσεων, η χάραξη της παραλιακής διαδρομής τροποποιείται σε σημεία, ενώ παράλληλα προβλέπονται παρεμβάσεις για την αναβάθμιση της λιμνοθάλασσας του Καλοχωρίου. Βασικοί άξονες τους σχεδιασμού είναι η αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής υποβάθμισης και η αποκατάσταση της σχέσης των οικιστικών περιοχών με το φυσικό τοπίο. Καθίσταται σαφές πως η αξία του σχεδίου δεν περιορίζεται στη δημιουργία ενός νέου παραλιακού περιπάτου. Πολεοδομικός σχεδιασμός, περιβαλλοντική αποκατάσταση, πράσινες υποδομές, πολιτισμός και βιώσιμη κινητικότητα συνδέονται προκειμένου να μετατραπεί μια σήμερα κατακερματισμένη και σε μεγάλο βαθμό υποβαθμισμένη ζώνη σε ένα ενιαίο παραλιακό μέτωπο, προσβάσιμο στους πολίτες και ικανό να λειτουργήσει ως νέος πόλος ανάπτυξης για τη Θεσσαλονίκη. Με την προώθηση του θεσμικού πλαισίου, το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι πλέον η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση. ■

Καθοριστικό βήμα για την προώθηση του σχεδιασμού αποτελεί η επικαιροποίηση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου. Τον Ιούλιο του 2026, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κεντρικής Μακεδονίας γνωμοδότησε θετικά επί των επικαιροποιημένων μελετών, επιτρέποντας την προώθηση της διαδικασίας προς τα επόμενα στάδια και την έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση από τον στρατηγικό σχεδιασμό στη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου που θα διέπει την υλοποίηση των παρεμβάσεων. Στην περιοχή του Δενδροποτάμου και των παλαιών βυρσοδεψείων ο σχεδιασμός προβλέπει την αποκατάσταση και αναβάθμιση του χώρου, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου περιβαλλοντικού και αστικού ισοζυγίου. Παράλ ληλα, κομβική θέση στον σχεδιασμό κατέχει ο Εμπορευματικός Σταθμός της ΓΑΙΑΟΣΕ. Η δημιουργία πάρκου

16 | C O N S T R U C T I O N

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Α Ν Α Π Λ Α Σ Η Π Α ΡΑ Λ Ι Α ΚΟΥ Μ Ε Τ Ω Π ΟΥ

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΊΝΑΣ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ΚΙΆΤΟ: Η ΠΑΡΑΛΙΑΚΉ ΖΏΝΗ ΑΛΛΑΖΕΙ ΠΡΆΣΙΝΟ, ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΌΤΗΤΑ, ΉΠΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΆΛΕΙΑ Παρεμβάσεις που συνδέουν τον δημόσιο χώρο με τη βιώσιμη κινητικότητα, την οδική ασφάλεια και την καθολική προσβασιμότητα, αναβαθμίζουν την εικόνα της πόλης.

ε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται η βιοκλιματική ανάπλαση του παραλιακού μετώπου του Κιάτου, ένα έργο που αναμένεται να αναβαθμίσει συνολικά τον δημόσιο χώρο και, παράλληλα, να ενδυναμώσει τη σχέση της πόλης με τη θάλασσα. Η πράξη «Βιοκλιματική Ανάπλαση Παραλιακού Μετώπου για τη Βελτίωση της Προσβασιμότητας, της Βιώσιμης Κινητικότητας και της Ελκυστικότητας της πόλης του Κιάτου» εντάχθηκε τον Ιούνιο του 2026 στο Πρόγραμμα «Πελοπόννησος 2021-2027», με συνολικό προϋπολογισμό 4,065 εκατ. ευρώ. Η χρηματοδότηση πραγματοποιείται με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.

ΝΈΟΙ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΊ ΚΟΙΝΌΧΡΗΣΤΟΙ ΧΏΡΟΙ

Στόχος της παρέμβασης, που αναπτύσσεται σε συνολική επιφάνεια περίπου 24.100 τετραγωνικών μέτρων, είναι η δημιουργία ενός πιο λειτουργικού, προσβάσιμου και περιβαλλοντικά αναβαθμισμένου παραλιακού χώρου. Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται σε μια αισθητική αναβάθμιση της υφιστάμενης εικόνας, αλλά περιλαμβάνει ένα ευρύτερο σύνολο παρεμβάσεων που συνδέουν τον δημόσιο χώρο με τη βιώσιμη κινητικότητα, την οδική ασφάλεια και την καθολική προσβασιμότητα. Στο επίκεντρο του έργου και στα πλαίσια της συνολικής λογικής αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος, τοποθετούνται οι νέοι βιοκλιματικοί κοινόχρηστοι χώροι. Παράλληλα, η ανακατασκευή πεζοδρομίων αναμένεται να βελτιώσει τις συνθήκες κίνησης και προσβασιμότητας, ενισχύοντας την ποιότητα της καθημερινότητας στα άτομα με αναπηρία. Η δημιουργία ενός παραλιακού μετώπου που μπορεί να χρησιμοποιείται ισότιμα από όλους αποτελεί βασική παράμετρο του σχεδιασμού.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Η ΒΙΏΣΙΜΗ ΚΙΝΗΤΙΚΌΤΗΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΉΝΙΟ

Σημαντικό τμήμα της ανάπλασης αφορά και τη βιώσιμη κινητικότητα. Η δημιουργία ποδηλατοδρόμων και δρόμων ήπιας κυκλοφορίας επιχειρεί να αλλάξει τις προτεραιότητες στον δημόσιο χώρο, ενισχύοντας τις μετακινήσεις με ποδήλατο και πεζή και περιορίζοντας την κυριαρχία του αυτοκινήτου. Παράλληλα, η βελτίωση της οδικής ασφάλειας αποτελεί ξεχωριστό στόχο της παρέμβασης, ώστε η αναβάθμιση του παραλιακού χώρου να συνοδεύεται από ασφαλέστερες συνθήκες μετακίνησης. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ακόμη αναπλάσεις πλατειών, ενίσχυση του αστικού πρασίνου και τοποθέτηση σύγχρονου αστικού εξοπλισμού. Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις λειτουργούν συμπληρωματικά, δημιουργώντας ένα συνεκτικό σύνολο δημόσιων χώρων, ικανό να φιλοξενεί καθημερινές δραστηριότητες, περίπατο και αναψυχή. Η ενίσχυση του πρασίνου και η βιοκλιματική προσέγγιση αποδεικνύονται θεμελιώδης σημασίας κινήσεις για έναν παραλιακό αστικό χώρο, όπου η θερμική άνεση και η ποιότητα του δημόσιου περιβάλλοντος είναι κρίσιμες παραμέτρους.

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΌΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΌΣ ΤΟΥ ΜΈΛΛΟΝΤΟΣ

Η χρηματοδότηση του έργου στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης και βιώσιμης ανάπτυξης των περιοχών της Περιφέρειας Πελοποννήσου εντάσσει την ανάπλαση του Κιάτου σε μια ευρύτερη στρατηγική για τη δημιουργία σύγχρονων και ανθεκτικών πόλεων. Ζητούμενο είναι η σύνδεση της αναβάθμισης της εικόνας της πόλης με πιο ουσιαστικές αλλαγές στη λειτουργία του δημόσιου χώρου. ■

C O N S T R U C T I O N | 17

SPECIAL REPORT

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΊΝΑΣ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ΠΑΤΡΑ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΤΑ ΣΗΜΕΊΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚ Α ΛΟΎΝ ΤΙΣ Κ ΑΘΥΣΤΕΡΉΣΕΙΣ Σε μεταβατικό σημείο η ανάπλαση του παραλιακού μετώπου της Πάτρας, με τις κατεδαφίσεις να συνιστούν κρίσιμο παράγοντα στο χρονοδιάγραμμα του έργου.

ε κρίσιμο στάδιο εισέρχεται η ανάπλαση του παραλιακού μετώπου της Πάτρας, με την έγκριση της προμελέτης από το Δημοτικό Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2026 να επιταχύνει τις εξελίξεις για την εκπόνηση της οριστικής μελέτης και των τευχών δημοπράτησης. Η παρέμβαση αφορά το κεντρικό τμήμα του παραλιακού μετώπου, από τον μόλο της Αγίου Νικολάου έως την Ιχθυόσκαλα. Ο στόχος που έχει τεθεί είναι η ανάδειξη αναδόχου μέσα στο 2027.

ΣΤΑ ΆΔΥΤΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΉΣ ΟΡΓΆΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ

Όπως αποκαλύπτεται από την προμελέτη, οι εργασίες μπορούν να πραγματοποιηθούν τμηματικά, σε τρία κατασκευαστικά μέτωπα: την προβλήτα της Αγίου Νικολάου, το ενδιάμεσο ευθύγραμμο τμήμα και την προβλήτα της Γούναρη. Η επιλογή αυτή επιτρέπει την παράλληλη εξέλιξη των εργασιών και περιορίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστεί ολόκληρη η παραλιακή ζώνη ως ένα ενιαίο εργοτάξιο. Σύμφωνα με την εκτίμηση των μελετητών, η κατασκευή δύναται να ολοκληρωθεί σε περίπου 16 μήνες, εφόσον προηγηθούν εγκαίρως οι απαραίτητες κατεδαφίσεις. Καθίσταται σαφές πως οι κατεδαφίσεις συνιστούν κρίσιμο παράγοντα για το χρονοδιάγραμμα. Δεν περιλαμβάνονται στο αντικείμενο του ίδιου του έργου της ανάπλασης, αλλά αποτελούν ευθύνη του Δήμου, με τους μελετητές να εκτιμούν ότι θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026 ώστε να μην υπάρξουν καθυστερήσεις στην κατασκευή. Η έγκαιρη προετοιμασία του χώρου αναδεικνύεται έτσι σε βασική προϋπόθεση για την ομαλή ανάπτυξη των εργοταξιακών εργασιών.

18 | C O N S T R U C T I O N

Αξίζει να σημειωθεί πως παρέμβαση δεν περιορίζεται στη διαμόρφωση ενός νέου παραλιακού περιπάτου. Η προμελέτη περιλαμβάνει ένα ευρύτερο σύνολο τεχνικών έργων και παρεμβάσεων στον δημόσιο χώρο, με νέες διαμορφώσεις, δάπεδα, φωτισμό, φυτεύσεις και στοιχεία αστικού εξοπλισμού. Επιπλέον, προκειμένου το νέο παραλιακό τοπίο να λειτουργεί ως ολοκληρωμένος δημόσιος χώρος και όχι ως απλή αισθητική αναβάθμιση, προβλέπονται οι απαραίτητες εργασίες για τα δίκτυα και τις υποδομές της περιοχής.

ΣΤΟ ΕΠΊΚΕΝΤΡΟ Η ΣΧΈΣΗ ΠΌΛΗΣΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΉΣ ΓΡΑΜΜΉΣ

Η σχέση της πόλης με τη σιδηροδρομική γραμμή παραμένει κεντρικός άξονας στον σχεδιασμό. Η δημοτική αρχή δεν έχει πάψει διεκδικεί την πλήρη υπογειοποίηση του τρένου, θεωρώντας ότι μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εξασφαλιστεί μια πραγματικά ενιαία σύνδεση του αστικού ιστού με τη θάλασσα. Η συγκεκριμένη εκκρεμότητα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους που θα επηρεάσουν τη συνολική εικόνα του παραλιακού μετώπου. Συνεπώς, η ανάπλαση της Πάτρας βρίσκεται σε ένα μεταβατικό σημείο. Με τη βασική προμελέτη να έχει εγκριθεί, η οριστική μελέτη και τα τεύχη δημοπράτησης αποτελούν το επόμενο βήμα και ο ορίζοντας για την ανάδειξη αναδόχου εκτιμάται στο 2027. Η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην κατασκευή, με την έγκαιρη ολοκλήρωση των κατεδαφίσεων, τον συντονισμό των επιμέρους εργοταξιακών μετώπων και την επίλυση των εκκρεμοτήτων που συνδέονται με τη σιδηροδρομική υποδομή είναι πλέον η μεγάλη πρόκληση. ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Α Ν Α Π Λ Α Σ Η Π Α ΡΑ Λ Ι Α ΚΟΥ Μ Ε Τ Ω Π ΟΥ

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΊΝΑΣ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ΦΑΛΗΡΙΚΌΣ ΌΡΜΟΣ: ΠΡΟΣ ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ Η ΑΝΆΠΛΑΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΏΝΤΑΣ ΈΝΑΝ ΕΝΙΑΊΟ ΔΗΜΌΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΌ ΠΌΡΟ Επιταχύνονται οι εξελίξεις για την έναρξη ενός έργου που αναμένεται να μεταμορφώσει ολοκληρωτικά τη σχέση της πόλης με τη θάλασσα. Ο νέος δημόσιος χώρος αποκτά πια μητροπολιτικό χαρακτήρα.

την τελική ευθεία για την υλοποίησή της βρίσκεται η ανάπλαση του Φαληρικού Όρμου, ενός από τα σημαντικότερα έργα αναδιαμόρφωσης του παραλιακού μετώπου της Αττικής που ταλανίστηκε από δεκαετίες σχεδιασμών, διεκδικήσεων και καθυστερήσεων. Η πρόσφατη έγκριση της σύμβασης κατασκευής από το Ελεγκτικό Συνέδριο επιταχύνει τις εξελίξεις για την έναρξη ενός έργου που αναμένεται να μεταμορφώσει εκ βάθρων τη σχέση της πόλης με τη θάλασσα. Σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα, η επίσημη υπογραφή της σύμβασης από τον Περιφερειάρχη Αττικής Νίκο Χαρδαλιά έχει προγραμματιστεί για τις 2 Σεπτεμβρίου 2026.

ΝΈΟΣ ΔΗΜΌΣΙΟΣ ΧΏΡΟΣ ΜΕ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΌ ΧΑΡΑΚΤΉΡΑ

Η δημιουργία ενός μεγάλου, δημόσιου και ανοικτού παραλιακού πάρκου συνολικής έκτασης 541 στρεμμάτων τίθεται στο επίκεντρο της ανάπλασης. Η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν αντιμετωπίζει το παραλιακό μέτωπο αποκλειστικά ως χώρο αστικής ανάπτυξης, αλλά ως έναν ενιαίο δημόσιο και περιβαλλοντικό πόρο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πράσινο, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, περίπου το 75% της έκτασης του νέου πάρκου θα καλύπτεται από πράσινο. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές της νέας διαμόρφωσης, θα υπάρχει ένας χώρος πολλαπλών χρήσεων, στον οποίο θα συνυπάρχουν λειτουργίες αθλητισμού, περιπάτου και αναψυχής. Παράλληλα, βασική επιδίωξη του έργου αποτελεί η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στη θάλασσα, αποκαθιστώντας μια σχέση που για δεκαετίες παρέμενε περιορισμένη από τις υφιστάμενες υποδομές και τη μορφή του παραλιακού μετώπου.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Έτσι, η ανάπλαση δεν αφορά μόνο την αισθητική αναβάθμιση της περιοχής, αλλά τη δημιουργία ενός νέου δημόσιου χώρου με μητροπολιτικό χαρακτήρα. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ενοποίηση του παραλιακού χώρου από το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας έως το Παλαιό Φάληρο. Η σύνδεση αυτής της μεγάλης ζώνης δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα συνεκτικό παραλιακό μέτωπο, όπου οι επιμέρους χώροι θα λειτουργούν ως τμήματα ενός ευρύτερου ενιαίου συστήματος δημόσιων υποδομών, πρασίνου και αναψυχής. Η ολοκλήρωση των σχετικών μελετών και η εξασφάλιση της χρηματοδότησης αποτέλεσαν νευραλγικούς παράγοντες ώστε να παραμείνει το έργο σε τροχιά υλοποίησης.

ΠΕΡΝΏΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΉ ΦΆΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉΣ

Η σημερινή εξέλιξη αποτελεί το αποτέλεσμα μιας μακράς προσπάθειας στην οποία συμμετείχαν οι δήμοι της περιοχής, οι δημοτικές αρχές, οι αρμόδιες υπηρεσίες και οι Περιφερειακές Αρχές σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Όπως επισημαίνεται, η ανάπλαση συνδέεται με πολυετείς διεκδικήσεις των κατοίκων και των τοπικών φορέων για την απόδοση του παραλιακού μετώπου στους πολίτες. Με την υπογραφή της σύμβασης, ο Φαληρικός Όρμος περνά στην πρακτική φάση της κατασκευής. Κύρια επιδίωξη πλέον είναι η υλοποίηση ενός έργου μεγάλης κλίμακας που θα συνδυάζει το πράσινο, την αναψυχή, τον αθλητισμό και την ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα, μετατρέποντας ένα από τα σημαντικότερα τμήματα του αθηναϊκού παραλιακού μετώπου σε έναν νέο δημόσιο χώρο για την πόλη και τους κατοίκους της. ■

C O N S T R U C T I O N | 19

SPECIAL REPORT

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΜΩΡΑΐΤΗΣ: «Η ΕΝΕΡΓΉ ΣΥΜΜΕΤΟΧΉ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΏΝ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΔΊ» Ο Δ Η Μ Ό Σ Ι Ο Σ Χ Ώ Ρ Ο Σ Ω Σ Π ΡΆ Σ Ι Ν Ο Κ Α Ι Δ Η Μ Ο Κ ΡΑΤ Ι Κ Ό Δ Ι Κ Α Ί Ω Μ Α

Ο αρχιτέκτονας και ομότιμος καθηγητής Ε.Μ.Π., Κωνσταντίνος Μωραΐτης μιλά για τον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου, τον ρόλο του πρασίνου και τη συμβολή των αστικών αναπλάσεων στη βιώσιμη πόλη. ΑΠΌ ΤΗΝ ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

20 | C O N S T R U C T I O N

δημόσιος χώρος, το πράσινο και οι αστικές αναπλάσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης σχέσης της πόλης με το τοπίο και τις κοινωνίες που το κατοικούν. Αυτή είναι η βασική οπτική του Δρ. Κωνσταντίνου Μωραΐτη, Αρχιτέκτονα Μηχανικού και Ομότιμου Καθηγητή του Ε.Μ.Π., ο οποίος προσεγγίζει τον σχεδιασμό της πόλης μέσα από την έννοια του «πολιτισμικού τοπίου». Όπως εξηγεί, το τοπίο, είτε πρόκειται για το εξωαστικό είτε για το αστικό, είναι η σχέση του τόπου με τις ανθρώπινες κοινότητες που αναδύονται από αυτόν και επιστρέφουν για να τον αναγνωρίσουν και να τον διαμορφώσουν, διαμορφώνοντας ταυτόχρονα και τη δική τους κοινωνική συγκρότηση. Με αυτή την έννοια, το αστικό τοπίο αποτελεί το κατεξοχήν «πολιτισμικό τοπίο», καθώς εκφράζει την έντονη συσχέτιση τόπου και πολιτισμικών κοινοτήτων. Αφετηρία της προσέγγισής του αποτελούν και οι «Τρεις Οικολογίες» του Félix Guattari, μέσα από τις οποίες αναδεικνύεται όχι μόνο η φυσική διάσταση της οικολογίας, αλλά και η πολιτική σχέση της κοινωνίας με το τοπίο, καθώς και η οικολογία της συνείδησης. Σε αυτή τη βάση, ο Δρ. Μωραΐτης μιλά για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ο δημόσιος χώρος, για τη σημασία των πράσινων και γαλάζιων δικτύων και, τελικά, για τον ρόλο της ενεργής συμμετοχής των πολιτών στη διαμόρφωση της βιώσιμης πόλης. Πώς πρέπει να σχεδιάζεται σήμερα ο δημόσιος χώρος; Με συστήματα πράσινων χώρων, όπως αυτά που θα μπορούσα να προτείνω σήμερα, περιλαμβάνοντας επίσης την επεξεργασία των υδάτινων αστικών ροών. Και σε ό,τι αφορά τις υδάτινες αστικές ροές, όχι μόνο την προστασία όσων ακάλυπτες επιβιώνουν, αλλά και όσων μπορούν να αποκαλυφθούν και να επαναφυσικοποιηθούν, όσων είναι δυνατόν ενεργά να επιστρέψουν στην επιφάνεια της πόλης. Ποιος είναι ο ρόλος του πρασίνου στις αστικές αναπλάσεις; Είναι προφανές ότι ο ρόλος του Πράσινου στις αστικές αναπλάσεις είναι περιβαλλοντικά και φυσικά κεντρικός.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

Ο ‘Κύκλος του Δευκαλίωνα’ – πρόταση για κήπο υβριδικής περιήγησης και αφήγησης της ιστορίας της Θεσσαλίας: ένας κήπος μπορεί να μην είναι απλά ‘πράσινος’ (Άρσις Αρχιτέκτονες, Α+Α Κατσαρός & Συνεργάτες, Βαρβάρα – Χριστίνα Μυροφορίδου). Οι περιμετρικοί δακτύλιοι στεγάζουν λειτουργίες, αλλά επιτρέπουν επίσης τη σταδιακή άνοδο των επισκεπτών και την αφ’ υψηλού κατόπτευση,.

Δεν εννοούμε, βέβαια, μόνο παρεμβάσεις αστικών φυτεύσεων, αλλά μια συνολικότερη, οικολογικά ευαισθητοποιημένη προσέγγιση της δόμησης και της οργάνωσης του αστικού πεδίου, τόσο των πράσινων φυτικών περιοχών όσο και των «σκληρών» δομικών κατασκευών. Αυτή η προσέγγιση δεν αφορά μόνο μεμονωμένους χώρους πρασίνου. Οι παλιότερες δυτικές κοινωνίες βελτίωσαν τις συνθήκες αστικής ζωής μέσα από αστικές αναπλάσεις που χαρακτηρίζονταν όχι από απομονωμένα πάρκα, αλλά από δίκτυα πράσινων χώρων, συνδεδεμένων μεταξύ τους με πράσινες διαδρομές. Πώς μπορούν οι αναπλάσεις να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής; Για αυτά τα πράσινα και γαλάζια πλέγματα, ο Frederick Law Olmsted ισχυρίστηκε ότι αποτελούν όχι μόνο φυσικό, αλλά και δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών. Οι παλιότερες δυτικές κοινωνίες προχώρησαν στις πράσινες αστικές αναπλάσεις όχι μόνο για λόγους υγιεινής ή αισθητικής βελτίωσης των πόλεων, αλλά και για λόγους ελάττωσης των πολιτικών προβλημάτων που η κακή αστική διαμόρφωση και, άρα, οι κακές συνθήκες αστικής κατοίκησης προκαλούσαν. Ας μην θεωρήσω, πάντως, πως αντίστοιχες προσπάθειες μπορούν να

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

αποτελέσουν μόνο μέσο συγκάλυψης άλ λων πολιτισμικών και πολιτικών προβλημάτων. Ας αποδεχθώ πως μπορούν να αποτελέσουν το πλαίσιο του αστικού τοπίου που ενισχύει τη θετική ώσμωση και τη συνύπαρξη των αστικών κοινοτήτων.

«Η σύγχρονη, βιώσιμη πόλη απαιτεί την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών, που δεν θα περιορίζεται στην ψήφο προς τις καλύτερες διοικήσεις των δήμων, των περιφερειών ή της χώρας, αλλά θα αφορά την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των κατοίκων»

Και ας σκεφτώ τους τρόπους ανάπτυξης της πράσινης πολιτισμικής και πολιτικής συνείδησης, αυτής, εντέλει, που πρέπει να θεωρηθεί το βασικό χαρακτηριστικό της βιώσιμης πόλης. Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης, βιώσιμης πόλης; Πώς μπορούμε να καταφέρουμε να οικοδομήσουμε μια σύγχρονη, βιώσιμη πόλη, λοιπόν; Ας θέσω μια ρητορική ερώτηση: Με την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση του δημόσιου χώρου τους; Του πράσινου, εν προκειμένω, δημόσιου χώρου τους; Με την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών, που δεν θα περιορίζεται στην ψήφο προς τις καλύτερες διοικήσεις των δήμων, των περιφερειών ή της χώρας, αλλά θα αφορά την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των κατοίκων. Μια συμμετοχή που θα οδηγούσε στην αύξηση της τοπιακής, της περιβαλλοντικής και της οικολογικής τους συνείδησης. Για τον λόγο αυτό, θα ήθελα να ενισχύσω τις προηγούμενες τοποθετήσεις μου, με την πρόταση οργάνωσης μικρών πάρκων που θα αποτελούν, για παράδειγμα, χώρους αστικής συμμετοχικής κηποτεχνίας και αστικών συμμετοχικών καλλιεργειών των πολιτών. Αντίστοιχες τάσεις εμφανίζονται διαρκώς ισχυρότερες τόσο σε κεντρικές όσο και σε περιφερειακές χώρες παγκοσμίως. ■

C O N S T R U C T I O N | 21

SPECIAL REPORT

ΜΈΓΑΡΟ ΑΡΣΑΚΕΊΟΥ: Η ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉ ΣΥΝΑΝΤΆ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΑΘΉΝΑ Α Ν Α Κ ΑΤΑ Σ Κ Ε Υ Ή Υ Ψ Η Λ Ώ Ν Α Π Α Ι Τ Ή Σ Ε Ω Ν Σ ΤΟ Ι Σ ΤΟ Ρ Ι ΚΌ Κ Έ Ν Τ Ρ Ο Τ Η Σ ΑΘ Ή Ν Α Σ

Μια σύνθετη ανακατασκευή μετατρέπει ένα εμβληματικό κτιριακό συγκρότημα σε έναν σύγχρονο, πολυλειτουργικό προορισμό, διατηρώντας παράλληλα την αρχιτεκτονική του ταυτότητα ΦΩΤΟΓΡΑΦΊΕΣ: ΆΓΓΕΛΟΣ ΔΈΤΣΗΣ

24 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

ανακατασκευή του Μεγάρου Αρσακείου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα ιστορικό κτίριο μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες της σύγχρονης πόλης χωρίς να αποκοπεί από το παρελθόν του. Στην καρδιά της Αθήνας, το συγκρότημα που καταλαμβάνει το οικοδομικό τετράγωνο μεταξύ Πανεπιστημίου, Αρσάκη, Σταδίου και Πεσμαζόγλου αποκτά σταδιακά μια νέα ζωή, συνδυάζοντας εμπορικές, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και γαστρονομικές χρήσεις. Το κατασκευαστικό εγχείρημα δεν αφορούσε, επομένως, απλώς την ανακαίνιση ενός παλαιού κτιρίου, αλλά απαιτούσε την ενσωμάτωση σύγχρονων υποδομών και νέων λειτουργιών σε ένα διατηρητέο ιστορικό κέλυφος, με παράλληλη διατήρηση των αρχιτεκτονικών και μορφολογικών χαρακτηριστικών του. Στο πλαίσιο της ευρύτερης παρέμβασης, πραγματοποιήθηκαν εργασίες στη Στοά και το Αίθριο, αναδιαμορφώθηκαν οι κοινόχρηστοι εσωτερικοί χώροι και δημιουργήθηκαν νέοι εμπορικοί και πολιτιστικοί χώροι. Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτέλεσε η δημιουργία του Europa Experience Athens, του διαδραστικού κέντρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επιφάνειας περίπου 1.000 τ.μ.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΉ ΜΈΣΑ ΣΕ ΈΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΌ ΚΈΛΥΦΟΣ

Η βασική πρόκληση ενός τέτοιου έργου προκύπτει από την ίδια τη φύση του υφιστάμενου κτιρίου. Σε ένα ιστορικό συγκρότημα μεγάλης ηλικίας, η πραγματική κατάσταση του κελύφους δεν είναι πάντοτε δυνατό να αποτυπωθεί με απόλυτη ακρίβεια πριν από την έναρξη των εργασιών. Κατά συνέπεια, η κατασκευή απαιτεί διαρκή τεχνική αξιολόγηση, προσαρμογή και συντονισμό. Στο Αρσάκειο, οι νέες κατασκευές και οι σύγχρονες ηλεκτρομηχανολογικές και λειτουργικές υποδομές έπρεπε να ενσωματωθούν στις υπάρχουσες δομές χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του συγκροτήματος. Η εφαρμογή των εγκεκριμένων μελετών στις πραγματικές συνθήκες του κτιρίου αποτέλεσε έτσι ένα δυναμικό κατασκευαστικό εγχείρημα, όπου η μελέτη και η υλοποίηση έπρεπε να βρίσκονται σε διαρκή διάλογο. Παράλληλα, η θέση του έργου στο πυκνό

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

κέντρο της Αθήνας αύξησε την πολυπλοκότητα της εργοταξιακής διαδικασίας. Η συνύπαρξη πολλών ειδικοτήτων, συνεργείων και επιμέρους αντικειμένων απαιτούσε αυστηρό προγραμματισμό και συνεχή συντονισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η κατασκευαστική υλοποίηση σημαντικού τμήματος της παρέμβασης πραγματοποιήθηκε από την Ελίν Τεχνική, με αντικείμενο τη Στοά, το Αίθριο, τους κοινόχρηστους χώρους, τις υποδομές των νέων χρήσεων και το Europa Experience.

Η ΝΈΑ ΣΤΟΆ ΚΑΙ ΤΟ ΑΊΘΡΙΟ

Η αναδιαμόρφωση της Στοάς και του Αιθρίου βρίσκεται στον πυρήνα της νέας λειτουργίας του συγκροτήματος. Η παρέμβαση, πέρα από την αισθητική ανανέωση των χώρων, περιέλαβε και ένα ευρύτερο σύνολο αρχιτεκτονικών, στατικών, ηλεκτρομηχανολογικών και λειτουργικών παρεμβάσεων. Στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που να μπορεί να υποστηρίξει διαφορετικές χρήσεις και σημαντική καθημερινή επισκεψιμότητα, διατηρώντας ταυτόχρονα την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του ιστορικού χώρου. Η νέα Στοά εντάσσεται πλέον σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα εμπορίου, γαστρονομίας και πολιτισμού. Η αναδιαμόρφωση του συγκροτήματος προβλέπει επίσης πολιτιστικές και εκπαιδευτικές χρήσεις, όπως το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν και το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Η πολυπλοκότητα της παρέμβασης αποτυπώνεται και στον αριθμό των μελετητικών και τεχνικών ειδικοτήτων που συμμετείχαν. Στη Στοά, μεταξύ άλλων, εμπλέκονται η BETAPLAN στην αρχιτεκτονική μελέτη, η PPA στη μελέτη στατικής ενίσχυσης, η LDK Consultants στη λειτουργική αναβάθμιση και η Eleftheria Deko στη μελέτη φωτισμού, ενώ συμμετείχαν επίσης εξειδικευμένες ομάδες για τις όψεις, τη φύτευση, την επίπλωση και την εικαστική επιμέλεια. Η κατασκευή ενός τέτοιου σύνθετου συνόλου ανέδειξε επομένως τον ρόλο του συντονισμού ως βασικού παράγοντα επιτυχίας: διαφορετικές μελέτες και ειδικότητες έπρεπε να συγκλίνουν σε ένα ενιαίο λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα.

Το παράδειγμα του Αρσακείου δείχνει ότι η επανάχρηση ενός ιστορικού κτιρίου μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αστικής αναζωογόνησης, όταν η νέα χρήση δεν αντιμετωπίζεται ανταγωνιστικά προς την ιστορική ταυτότητα

EUROPA EXPERIENCE: Η ΨΗΦΙΑΚΉ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ ΜΈΣΑ ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΌ ΚΤΊΡΙΟ

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της νέας χρήσης του Μεγάρου Αρσακείου είναι το Europa Experience Athens. Πρόκειται για έναν διαδραστικό χώρο περίπου 1.000 τ.μ., ο οποίος αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού δικτύου κέντρων ενημέρωσης και εμπειρίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κέντρο της Αθήνας είναι πλέον ανοιχτό στο κοινό και προσφέρει διαδραστικές και πολυμεσικές εμπειρίες σε 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Η κατασκευαστική σημασία του έργου βρίσκεται ακριβώς στη συνύπαρξη δύο φαινομενικά διαφορετικών κόσμων: ενός ιστορικού κτιρίου και ενός περιβάλλοντος που βασίζεται στην ψηφιακή τεχνολογία.

C O N S T R U C T I O N | 25

SPECIAL REPORT

Οι απαιτήσεις του χώρου περιλάμβαναν σύνθετες οδεύσεις δικτύων, ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και υποδομές υψηλής ακρίβειας, οι οποίες έπρεπε να ενσωματωθούν στη διαθέσιμη γεωμετρία του κτιρίου. Ιδιαίτερη τεχνική απαίτηση αποτέλεσε ο κινηματογράφος 360°, όπου η ακρίβεια στην κατασκευή των καμπύλων επιφανειών και στην τοποθέτηση των συστημάτων προβολής συνδέεται άμεσα με την οπτική και ακουστική εμπειρία του επισκέπτη. Ταυτόχρονα, η προσβασιμότητα ενσωματώθηκε στον σχεδιασμό του χώρου. Το Europa Experience είναι προσβάσιμο σε άτομα με περιορισμένη κινητικότητα, ενώ διαθέτει επιπλέον υποδομές υποστήριξης για διαφορετικές ανάγκες των επισκεπτών. Έτσι, μέσα σε ένα ιστορικό κέλυφος δημιουργήθηκε ένας χώρος που λειτουργεί με τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου ψηφιακού και διαδραστικού κέντρου.

Η ΛΕΠΤΟΜΈΡΕΙΑ ΩΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΉ ΑΠΑΊΤΗΣΗ

Η περίπτωση του Αρσακείου αναδεικνύει μια βασική ιδιαιτερότητα των σύνθετων ανακατασκευών: η επιτυχία του έργου κρίνεται, όχι μόνο από την ποιότητα της αρχιτεκτονικής μελέτης ή από την αισθητική εικόνα του τελικού αποτελέσματος, αλλά και από την ικανότητα του εργοταξίου να μεταφράσει τη μελέτη σε

26 | C O N S T R U C T I O N

κατασκευαστικές λύσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες του υφιστάμενου κτιρίου. Στο Αρσάκειο, αυτή η διαδικασία απαιτούσε συνεχή συνεργασία μεταξύ μελετητών, κατασκευαστικών ομάδων και των φορέων που εμπλέκονταν στις διαφορετικές χρήσεις. Οι απρόβλεπτες συνθήκες ενός ιστορικού κελύφους μπορούσαν να επηρεάσουν την εφαρμογή μιας λύσης, δημιουργώντας την ανάγκη για τεχνικές προσαρμογές χωρίς να διαταράσσεται η συνολική αρχιτεκτονική και λειτουργική λογική. Η πρόκληση ήταν επομένως διπλή: από τη μία πλευρά, η διατήρηση της ιστορικής φυσιογνωμίας και, από την άλλη, η δημιουργία ενός κτιρίου που να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του 21ου αιώνα.

ΝΈΟ ΚΕΦΆΛΑΙΟ ΓΙΑ ΈΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΌ ΣΥΓΚΡΌΤΗΜΑ

Η ολοκλήρωση της ανακατασκευής μετατρέπει το Μέγαρο Αρσακείου σε ένα σύνθετο σύνολο νέων χρήσεων. Η Στοά, το Αίθριο και οι κοινόχρηστοι χώροι συνυπάρχουν πλέον με εμπορικές δραστηριότητες, χώρους πολιτισμού και εκπαίδευσης, καθώς και με το Europa Experience του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η εξέλιξη αυτή έχει ευρύτερη σημασία για το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, επανεντάσσοντας ένα σημαντικό κτίριο στον σύγχρονο αστικό ιστό. Το παράδειγμα του Αρσακείου δείχνει

OI ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Τοπογραφική μελέτη: Αντζελέτος και Συνεργάτες Αρχιτεκτονική μελέτη: BETAPLAN Μελέτη στατικής ενίσχυσης: PPA Εφαρμογή στατικής ενίσχυσης: ΕΧΙΝΟΣ Κατασκευή: ΕΛΙΝ ΤΕΧΝΙΚΗ Συντήρηση εξωτερικών όψεων: P&C Development Λειτουργική αναβάθμιση: LDK CONSULTANTS Μελέτη φωτισμού: Eleftheria Deko Μελέτη φύτευσης από την ECOSCAPES Εφαρμογή φύτευσης: Αγρόπολις Επίπλωση στη Στοά Αρσακείου: PILA Εικαστικός σύμβουλος: Αναστασία Γκινάκη

ότι η επανάχρηση ενός ιστορικού κτιρίου μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αστικής αναζωογόνησης, όταν η νέα χρήση δεν αντιμετωπίζεται ανταγωνιστικά προς την ιστορική ταυτότητα, αλλά ως μέσο για τη διατήρηση της ζωντανής παρουσίας του κτιρίου στην πόλη. Σε αυτή την περίπτωση, η κατασκευή λειτουργεί ως ο κρίσιμος σύνδεσμος ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον: οι ιστορικές δομές διατηρούνται, ενώ στο εσωτερικό τους ενσωματώνονται νέες τεχνολογίες, υποδομές και χρήσεις. Το Μέγαρο Αρσακείου αποτελεί έτσι χαρακτηριστικό παράδειγμα σύνθετης ανακατασκευής σε αστικό περιβάλλον υψηλών απαιτήσεων. Η ουσία του έργου, πέρα από την αποκατάσταση της εικόνας ενός ιστορικού κτιρίου, βρίσκεται κυρίως στην ικανότητά του να αποκτήσει ξανά λειτουργικό ρόλο στην πόλη. Η πραγματική πρόκληση ήταν να συνυπάρξουν η ιστορική μνήμη, η σύγχρονη τεχνολογία και οι απαιτήσεις μιας νέας, πολυλειτουργικής καθημερινότητας. Και ακριβώς αυτή η ισορροπία είναι που καθιστά το Αρσάκειο χαρακτηριστική περίπτωση της σύγχρονης προσέγγισης στην ανακατασκευή και επανάχρηση ιστορικών κτιρίων. ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

SPECIAL REPORT

ΙΣΤΟΡΙΚΆ ΚΈΝΤΡΑ, ΣΎΓΧΡΟΝΕΣ ΠΌΛΕΙΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ ΜΕ ΕΠΊΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΔΗΜΌΣΙΟ ΧΏΡΟ

Ξανασχεδιάζοντας την πόλη: Η μεγάλη επιστροφή του δημόσιου χώρου ΤΟΥ ΝΊΚΟΥ ΓΚΟΝΤΟΎΛΑ

28 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

α ιστορικά κέντρα των ελληνικών πόλεων βρίσκονται στο επίκεντρο μιας σειράς παρεμβάσεων που επιχειρούν να συνδυάσουν την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας με τις σύγχρονες ανάγκες της πόλης. Από την Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη και το ιστορικό κέντρο της Καλαμάτας έως τη Λάρισα, το Πανόραμα και το Λαύριο, νέα έργα αναδιαμορφώνουν τον δημόσιο χώρο, ενισχύουν την προσβασιμότητα, το πράσινο και τη βιώσιμη μετακίνηση και αναβαθμίζουν τις υποδομές. Πρόκειται για παρεμβάσεις διαφορετικής κλίμακας, οι οποίες, παρά τις επιμέρους ιδιαιτερότητές τους, υπηρετούν έναν κοινό στόχο: τη δημιουργία πιο λειτουργικών, ανθεκτικών και ελκυστικών αστικών κέντρων.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ: ΑΙΣΘΗΤΙΚΉ ΑΝΆΠΛΑΣΗ ΣΤΟΝ ΆΞΟΝΑ ΑΡΙΣΤΟΤΈΛΟΥΣ

Στις αρχές του τρέχοντος έτους, παρουσιάστηκαν οι μελέτες ανάπλασης που αφορούσαν τέσσερις πλατείες της Θεσσαλονίκης. Ανάμεσα σε αυτές, ξεχωρίζει η ανάπλαση της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους, όπου σύμφωνα με τη δημοτική αρχή προβλέπεται η αισθητική και λειτουργική ανάπλαση του άξονα της Αριστοτέλους, από τη Λεωφόρο Νίκης έως την οδό Εγνατία. Στα πλαίσια της ανάπλασης, στόχος είναι να διατηρηθεί ο μνημειακός χαρακτήρας του χώρου, ενσωματώνοντας σύγχρονες λύσεις και υλικά που ενισχύουν την περιβαλλοντική αναβάθμιση του ελεύθερου, κοινόχρηστου χώρου, τη βιοκλιματική βελτίωση, την αντοχή στο χρόνο και την πλήρη προσβασιμότητα. Ο διαγωνισμός έλαβε χώρα κατά τους πρώτους μήνες του 2026. Σε αυτόν συμμετείχαν 17 υποψήφιοι, μεταξύ των οποίων και σχήματα εταιρειών. Αξίζει να σημειωθεί πως, από τους 17 φακέλους που κατατέθηκαν, έγιναν δεκτοί οι 16. Στόχος, με βάση τους αρμόδιους, είναι η σύμβαση ανάθεσης να έχει υπογραφεί έως το τέλος του έτους. Σύμφωνα με την αρμόδια επιτροπή, δεν πραγματοποιείται εκ μέρους της τεχνική αξιολόγηση των φακέλων, συνεπώς η τελική κατάταξη βασίζεται αποκλειστικά στην οικονομική προσφορά. Το κόσ τος του έργου, που έχει ως Αναθέ τουσα Αρχή τον Δήμο

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Θεσσαλονίκης, ανέρχεται σε 26,04 εκατ. ευρώ με τον ΦΠΑ. Η διάρκειά του ορίζεται σε 32 μήνες από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης, γεγονός που συνεπάγεται πως, εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά, το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2029. Αναλυτικότερα, η ανάπλαση αφορά περιοχή παρέμβασης γύρω στα 32.500 τ.μ. Οι παρεμβάσεις χωρίζονται σε τρεις ξεχωριστές ενότητες, δηλαδή την Πλατεία Αριστοτέλους, τον άξονα της οδού Αριστοτέλους και την πλατεία επί της Εγνατίας. Ταυτόχρονα, περιλαμβάνει το παραλιακό μέτωπο έως την οδό Εγνατία και τα πεζοδρόμια επί της Λεωφόρου Νίκης, έως τις οδούς Πλουτάρχου και Δημοσθένους. Με βάση τις μελέτες, η ανάπλαση οργανώνει την Αριστοτέλους σε τρεις ζώνες. Η πρώτη ζώνη είναι αυτή του Κεντρικού περίπατου, η οποία θα έχει πλάτος εννέα μέτρα. Η δεύτερη είναι η ζώνη Στάσης, Αστικού Εξοπλισμού και Φύτευσης, με πλάτος 6,45 μέτρα, ενώ τρίτη ζώνη είναι η Διέλευσης Οχημάτων Έκτακτης Ανάγκης – Τροφοδοσίας, ελάχιστου πλάτους 3,50 μέτρων. Ανάπλαση πρόκειται να γίνει βέβαια και στις στοές των κτιρίων – συγκεκριμένα στις ζώνες κίνησης- ενώ αναμένεται και ανασχεδιασμός των υπογείων χώρων υγιεινής που βρίσκονται κοντά στην οδό Τσιμισκή. Επίσης, υπάρχει μέριμνα για το αντίστοιχο κομμάτι της πλατείας, που θα διατίθεται στη διάθεση καταστημάτων εστίασης για την τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων, όπως και ανάλογοι χώροι στάσης και φύτευσης. Αντικείμενο του έργου είναι η πλήρης ανακατασκευή των εγκαταστάσεων και των κατασκευών που υφίστανται στην περιοχή σήμερα. Αναμένεται να προστεθούν στοιχεία όπως δαπεδοστρώσεις, κατασκευές σκίασης, υδάτινα στοιχεία, αστικός εξοπλισμός, ηλεκτροφωτισμός, ηλεκτρικές εγκαταστάσεις κ.α. Επίσης, πρόκειται να λάβει χώρα η αντικατάσταση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, υπό ενιαία εργολαβία. Για την υλοποίηση του έργου έχει επιλεγεί η τμηματική κατασκευή, ώστε να μειωθούν - όσο αυτό είναι δυνατό – οι δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν από τη λειτουργία των καταστημάτων και την κίνηση των πολιτών στην ευρύτερη περιοχή.

Πρόκειται για παρεμβάσεις διαφορετικής κλίμακας, οι οποίες, παρά τις επιμέρους ιδιαιτερότητές τους, υπηρετούν έναν κοινό στόχο: τη δημιουργία πιο λειτουργικών, ανθεκτικών και ελκυστικών αστικών κέντρων.

ΚΑΛΑΜΆΤΑ: Η ΑΝΆΠΛΑΣΗ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΊΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΡΆ

Σε εξέλιξη βρίσκεται τον τελευταίο καιρό, έργο ανάπλασης στο κέντρο της Καλαμάτας. Συγκεκριμένα, αφορά σειρά έργων ανάπλασης στην οδό Αναγνωσταρά. Η σύμβαση για την υλοποίηση του έργου υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2025, με ανάδοχο την εταιρεία ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΡΓΩΝ Α.Ε.. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στις 950.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ). Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει ως στόχο την αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση του Ιστορικού Κέντρου της Καλαμάτας. Εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής της τοπικής δημοτικής αρχής, που έχει ως στόχο την αναμόρφωση του αστικού ιστού και πρόκειται να οδηγήσει στην αναβάθμιση της καθημερινότητας πολιτών και επισκεπτών. Αξίζει να σημειωθεί πως, τα έργα βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη από τις αρχές του τρέχοντος έτους. Η παρέμβαση θα καλύπτει μήκος περίπου 600 μέτρων με μέσο πλάτος τα 8 μέτρα. Έπειτα από τις

C O N S T R U C T I O N | 29

SPECIAL REPORT

εργασίες καθαιρέσεων, πραγματοποιείται εγκατάσταση νέου αγωγού ομβρίων, διαδικασία που προηγείται των εργασιών ανάπλασης της οδού. Το υπόγειο δίκτυο απορροής ανακατασκευάζεται πλήρως, με νέους αγωγούς και φρεάτια με στόχο την αποτελεσματική αποστράγγιση οδών και κατοικιών και την αντιμετώπιση έντονων καιρικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών. Στα έργα που πραγματοποιούνται συμπεριλαμβάνεται η διαπλάτυνση των πεζοδρομίων και η δημιουργία ειδικών εσοχών για στάθμευση οχημάτων ανάγκης και διανομών. Το πλάτος του οδοστρώματος πρόκειται να μειωθεί, συνεπώς μετά την ανάπλαση, θα ανέρχεται σε 3 μέτρα, από 3,20 μέτρα που ήταν μέχρι πρότινος. Ταυτόχρονα, η ανάπλαση περιλαμβάνει αποξήλωση του οδοστρώματος και τοποθέτηση νέων έγχρωμων κυβόλιθων τσιμέντου, ώστε η τελική εικόνα του δρόμου να εναρμονίζεται με το ύφος της παλιάς πόλης και να εξασφαλίζεται η ομοιομορφία και η συνέχεια στον αστικό σχεδιασμό. Τέλος, έμφαση δίνεται στον ηλεκτροφωτισμό της περιοχής αφού θα τοποθετηθούν φωτιστικά σώματα τεχνολογίας LED.

30 | C O N S T R U C T I O N

ΛΆΡΙΣΑ: ΔΙΑΣΎΝΔΕΣΗ ΜΝΗΜΕΊΩΝ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΉ ΑΝΑΒΆΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΎ ΚΈΝΤΡΟΥ

Πλήθος έργων λαμβάνουν χώρα την τελευταία περίοδο και στην πόλη της Λάρισας, όπου πραγματοποιήθηκαν αναπλάσεις με στόχο την ενοποίηση και διασύνδεση των δύο αρχαίων θεάτρων, την ανάπτυξη πολιτιστικής διαδρομής και τη σύνδεσή τους με τον Βοτανικό κήπο του Ιπποκράτη. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 8.425.932 ευρώ. Αρχικός στόχος του έργου ήταν η χάραξη και η υλοποίηση της διαδρομής που θα ένωνε όλα τα ιστορικά σημεία ενδιαφέροντος της πόλης της Λάρισας και παράλληλα η συνολική αναβάθμιση της περιοχής με παρεμβάσεις αισθητικής αναβάθμισης, όπως παγκάκια, υδάτινα στοιχεία και τοποθέτηση κάδων απορριμμάτων. Επίσης, στην ανάπλαση εμπλέκεται και η ψηφιακή αναβάθμιση, με εμπλουτισμό της πολιτιστικής διαδρομής με καινοτόμες λύσεις και εφαρμογές έξυπνης πόλης. Αναλυτικότερα, την τελευταία περίοδο βαίνουν προς ολοκλήρωση τα έργα ανακατασκευής δρόμων και πεζοδρομίων.

Η διασύνδεση μνημείων και τοποσήμων βρίσκεται στην τελική της ευθεία. Τα έργα εκτελούνται αυτή τη στιγμή σε διαφορετικά σημεία. Οι ανάδοχοι και τα συνεργεία πραγματοποιούν ασφαλτοστρώσεις και αποκαταστάσεις οδικών αξόνων και ανάπλαση πεζοδρομίων για την ασφαλή διέλευση πεζών και ΑμεΑ. Παράλληλα, ο φωτισμός στο κέντρο και τις υπόλοιπες συνοικίες της πόλης εκσυγχρονίζεται. Το κάδρο των πιο καθοριστικών παρεμβάσεων συμπληρώνεται με την ολοκλήρωση της διασύνδεσης των 16 μνημείων και πολιτιστικών τοποσήμων στο κέντρο της πόλης. Ουσιαστικά, η ολοκλήρωση των παρεμβάσεων στις οδούς Ταγματάρχου Βελισσαρίου, Δήμητρας και Γεωργιάδου σηματοδοτεί την ολοκλήρωση των έργων που ενώνουν πλέον τα πιο σημαντικά πολιτιστικά σημεία της Λάρισας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες που αφορούσαν τα δίκτυα κοινής ωφέλειας ώστε να μη χρειαστεί να γίνουν παρεμβάσεις τέτοιου σκοπού μετά την ολοκλήρωση της ανάπλασης. Επίσης, τον τελευταίο καιρό υλοποιήθηκε μια σειρά από παρεμβάσεις σε συνοικίες πέρα από το κέντρο της πόλης, τον τελευταίο καιρό υλοποιήθηκε μια σειρά από παρεμβάσεις σε συνοικίες πέρα από το κέντρο, που

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

αφορούσαν κυρίως τη δημιουργία ή την ανάπλαση πεζοδρομίων και έργα βελτίωσης σε πλήθος οδών όπου η διέλευση πεζών και οχημάτων θεωρούνταν μέχρι πρότινος επικίνδυνη. Συνολικά, οι παρεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία περίπου τρία χρόνια αφορούν πάνω από 55 χιλιόμετρα οδικού δικτύου.

ΠΑΝΌΡΑΜΑ: ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΉ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΉ ΑΝΆΠΛΑΣΗ ΜΕ ΓΝΏΜΟΝΑ ΤΟΝ ΠΟΛΊΤΗ

Σε τροχιά υλοποίησης βρίσκεται η βιοκλιματική ανάπλαση του ιστορικού κέντρου Πανοράματος. Το έργο έχει ως στόχο να αλλάξει τη λειτουργία και την εικόνα της περιοχής. Η παρέμβαση έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ύψους 15 εκατ. ευρώ, ενώ ταυτόχρονα έχει διατεθεί επιπλέον ποσό 500.000 ευρώ για την εκπόνηση των μελετών που απαιτήθηκαν. Η προγραμματική σύμβαση για την εκπόνηση του συνόλου των τεχνικών μελετών υπεγράφη τον Μάρτιο του 2025. Οι μελέτες περιλαμβάνουν τοπογραφική, κυκλοφοριακή, αρχιτεκτονική και στατική μελέτη. Επίσης, περιλαμβάνουν ηλεκτρομηχανολογική και φυτοτεχνική μελέτη, καθώς και μελέτες άρδευσης, ύδρευσης και πρασίνου. Μετά την ολοκλήρωσή τους πρόκειται να ακολουθήσει η διαδικασία δημοπράτησης για την επιλογή αναδόχου. Κεντρικός στόχος της ανάπλασης είναι πρωτίστως η ενίσχυση του δημόσιου

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

χώρου και η μετατροπή του κέντρου σε περισσότερο λειτουργικό και προσβάσιμο στους πολίτες. Σε αυτό το πλαίσιο πρόκειται να πραγματοποιηθούν διαπλατύνσεις πεζοδρομίων, δημιουργία οδών ήπιας κυκλοφορίας και παρεμβάσεις με στόχο τη διευκόλυνση των πεζών. Ταυτόχρονα, δίνεται έμφαση στην αναβάθμιση των χώρων πρασίνου, αφού βασικό στοιχείο του ευρύτερου σχεδιασμού αποτελεί η βιοκλιματική προσέγγιση. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αναμένεται να λειτουργήσει ως πρότυπο για άλλα αντίστοιχα έργα που αναμένεται να υλοποιηθούν στην περιοχή. Με την ολοκλήρωσή της, το ιστορικό κέντρο του Πανοράματος αναμένεται να αποκτήσει έναν αναβαθμισμένο δημόσιο χώρο, με μεγαλύτερη έμφαση στην προσβασιμότητα, το πράσινο και τη βιώσιμη μετακίνηση.

ΛΑΎΡΙΟ: ΣΎΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΎ ΚΈΝΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΛΙΜΆΝΙ

Στο Λαύριο, βρίσκεται υπό διαδικασία σχεδιασμού μια ευρύτερη παρέμβαση που αφορά το ιστορικό κέντρο της πόλης και εκτείνεται έως το λιμάνι και την παραλιακή οδό. Το έργο αποσκοπεί στη λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση της κεντρικής περιοχής. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενοποιημένου και λειτουργικού χώρου που θα συνδυάζει εμπορικές δραστηριότητες, αναψυχή και περίπατο. Το έργο αφορά συνολική επιφάνεια περίπου 72.900 τ.μ. και περιλαμβάνει

την ενοποίηση και την ανάδειξη των κοινόχρηστων χώρων. Παράλληλα, προβλέπεται αύξηση των πεζοδρόμων και του διαθέσιμου πρασίνου, ενώ μέσω της ενοποίησης υφιστάμενων χώρων πρασίνου, δημιουργείται δημοτικό πάρκο έκτασης περίπου 26 στρεμμάτων. Βασική παράμετρος του σχεδιασμού αποτελεί η διατήρηση του χαρακτήρα της περιοχής και η χρήση υλικών φιλικών προς το περιβάλλον. Παράλληλα, σχεδιάζεται η σύνδεση της ανάπλασης με τη βιομηχανική ιστορία του Λαυρίου. Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασης αποτελεί η ανάδειξη και η προστασία ορισμένων τμημάτων της παλαιάς σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών – Λαυρίου. Η γραμμή αποτελούσε βασικό τμήμα της ιστορικής και βιομηχανικής ταυτότητας της πόλης και για αυτό τον λόγο προβλέπεται η αποκάλυψη και η προστασία τμημάτων που βρίσκονται σήμερα κάτω από την άσφαλτο. Σε αυτό το πλαίσιο, προβλέπεται η δημιουργία πεζοδρόμου και ποδηλατοδρόμου στην περιοχή και μια σειρά άλλων παρεμβάσεων για την ανάδειξη της ιστορικής διαδρομής. Επίσης, προβλέπεται η τοποθέτηση αφηγηματικών και θεματικών δαπέδων, γραμμικών στοιχείων που ακολουθούν την πορεία των παλαιών γραμμών, ενώ πρόκειται να τοποθετηθούν και γραμμικές μεταλλικές πλάκες με καταγραφή της πορείας της γραμμής καθώς και θεματικές πλάκες αναπαράστασης των διατηρητέων κτιρίων. ■

C O N S T R U C T I O N | 31

SPECIAL REPORT

ΑΠΌ ΤΙΣ ΚΛΕΙΣΤΈΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΈΣ ΖΏΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΈΟΥΣ ΑΣΤΙΚΟΎΣ ΠΥΡΉΝΕΣ Α Λ Λ Ά Ζ Ο Ν ΤΑ Σ Τ Ο Ν Χ Ά Ρ Τ Η Τ Ω Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ώ Ν Π Ό Λ Ε Ω Ν

Πρώην στρατόπεδα μετατρέπονται σε μητροπολιτικά πάρκα, χώρους κατοικίας, δημόσιες υποδομές και νέους πόλους ανάπτυξης ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

32 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

αυτό σημαίνει τη δημιουργία μητροπολιτικών πάρκων και ελεύθερων χώρων. Σε άλλες, την ανάπτυξη κατοικιών, διοικητικών εγκαταστάσεων, πολιτιστικών υποδομών ή μικτών χρήσεων. Κοινός παρονομαστής σε κάθε περίπτωση είναι η μετατροπή εκτάσεων που λειτουργούσαν ως «κενά» στον αστικό ιστό σε χώρους με ανοιχτή και καθημερινή σχέση με την πόλη. Το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη Θεσσαλονίκη, όπου μια σειρά πρώην στρατοπέδων στη δυτική και ανατολική πλευρά του πολεοδομικού συγκροτήματος αποτελούν σημαντικά αποθέματα γης. Αντίστοιχα, στην Αθήνα, η πρώην ΠΥΡΚΑΛ στον Υμηττό αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα παραδείγματα μετασχηματισμού μεγάλης πρώην βιομηχανικής και στρατιωτικής εγκατάστασης.

Αν η ΠΥΡΚΑΛ αντιπροσωπεύει το μοντέλο της μεγάλης διοικητικής και μικτής ανάπτυξης, το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη αποτελεί το χαρακτηριστικότερο ελληνικό παράδειγμα μετατροπής στρατιωτικής έκτασης σε μητροπολιτικό πάρκο

ΠΥΡΚΑΛ: ΤΟ ΦΙΛΌΔΟΞΟ PROJECT ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΎ ΠΆΡΚΟΥ «ΑΝΔΡΈΑΣ ΛΕΝΤΆΚΗΣ»

ια δεκαετίες, μεγάλα τμήματα του αστικού ιστού παρέμεναν πίσω από περιφράξεις. Πρώην στρατόπεδα, εγκαταστάσεις και εκτάσεις που είχαν σχεδιαστεί για αποκλειστικά στρατιωτική χρήση, βρίσκονταν συχνά σε προνομιακές θέσεις, αλλά βρίσκονταν πλέον εγκλωβισμένες μέσα στον πυκνό πολεοδομικό ιστό. Σήμερα, η αξιοποίησή τους εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες μορφές αστικής ανάπλασης στην Ελλάδα. Η λογική έχει αλλάξει: το ζητούμενο είναι όχι απλά η αξιοποίηση μιας μεγάλης δημόσιας έκτασης, αλλά η επανένταξή της στην πόλη. Σε ορισμένες περιπτώσεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Η περίπτωση της πρώην ΠΥΡΚΑΛ στον Υμηττό είναι ίσως το πιο σύνθετο παράδειγμα της νέας γενιάς αναπλάσεων. Το σχέδιο για το Κυβερνητικό Πάρκο«Ανδρέας Λεντάκης, όπου ο Όμιλος «Σαμαράς & Συνεργάτες» συμμετέχει ως μελετητής και τεχνικός σύμβουλος, προβλέπει τη συγκέντρωση υπηρεσιών εννέα υπουργείων και εποπτευόμενων φορέων σε έναν ενιαίο χώρο, σε συνδυασμό με εκτεταμένες ζώνες πρασίνου και κοινόχρηστους χώρους. Ο αρχικός σχεδιασμός προβλέπει περίπου 80 στρέμματα πρασίνου και επιπλέον κοινόχρηστους χώρους, ενώ παράλληλα προβλέπονται χώροι πολιτισμού. Η σημασία του project, επομένως, υπερβαίνει κατά πολύ την κατασκευή ενός νέου διοικητικού συγκροτήματος. Πρόκειται για αλλαγή χρήσης μιας έκτασης που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως κλειστός βιομηχανικός χώρος και για την απόδοσή της, τουλάχιστον σε σημαντικό τμήμα της, στην ευρύτερη πόλη. Παράλληλα, το project, εκτιμώμενου προϋπολογισμού 421 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο. Η ανάπτυξη προωθείται μέσω ΣΔΙΤ και το 2026 βρίσκεται στη φάση του ανταγωνιστικού διαλόγου. Τα τρία σχήματα που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον είναι

η ΓΕΚ Τέρνα, η κοινοπραξία Avax– Aktor Παραχωρήσεις και η κοινοπραξία Metlen–Aktor. Η ανάδειξη αναδόχου αποτελεί το επόμενο μεγάλο ορόσημο, και προς τα τέλη του 2026 αναμένεται να ζητηθεί από τους υποψηφίους να υποβάλουν τις οικονομικές τους προσφορές. Ενδιαφέρον έχει ότι η ανάπλαση δεν περιορίζεται στην ίδια την έκταση της ΠΥΡΚΑΛ, αλλά παράλληλα εξελίσσεται και η ευρύτερη αστική αναβάθμιση της περιοχής του Υμηττού. Ο Δήμος Δάφνης–Υμηττού έχει ήδη υλοποιήσει ξεχωριστό έργο αστικής ανάπλασης στην ευρύτερη περιοχή, με ανάδοχο την ΤΕΚΑ Α.Ε., γεγονός που δείχνει πώς ένα μεγάλο project μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για ευρύτερες παρεμβάσεις στον γύρω αστικό ιστό.

ΤΟ ΠΡΏΗΝ ΣΤΡΑΤΌΠΕΔΟ ΠΑΎΛΟΥ ΜΕΛΆ ΓΊΝΕΤΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΌ ΠΆΡΚΟ

Αν η ΠΥΡΚΑ Λ αντιπροσωπεύει το μοντέλο της μεγάλης διοικητικής και μικτής ανάπτυξης, το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη αποτελεί το χαρακτηριστικότερο ελληνικό παράδειγμα μετατροπής στρατιωτικής έκτασης σε μητροπολιτικό πάρκο.

C O N S T R U C T I O N | 33

SPECIAL REPORT

Το 2026 αποτέλεσε έτος-ορόσημο, καθώς το Μητροπολιτικό Πάρκο παραδόθηκε στους πολίτες τον Ιούνιο. Η έκταση περίπου 340 στρεμμάτων μετασχηματίστηκε σε έναν από τους σημαντικότερους οργανωμένους χώρους πρασίνου της Θεσσαλονίκης. Το έργο, πέρα από φυτεύσεις, περιλαμβάνει δίκτυα ύδρευσης, άρδευσης, αποχέτευσης και ηλεκτροφωτισμού, διαμορφώσεις εδάφους, κατεδαφίσεις, νέες φυτεύσεις, διαδρομές, εισόδους, χώρους στάθμευσης, αναψυκτήρια, αθλητικές δραστηριότητες, καθιστικά και λοιπό εξοπλισμό. Η παράδοση του πάρκου, ωστόσο, δε σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε ολόκληρος ο μετασχηματισμός του πρώην στρατοπέδου. Τα διατηρητέα κτίρια αποτελούν το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο. Το υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη προχωρήσει τις διαδικασίες για την αποκατάσταση και επανάχρηση κτιρίων, μεταξύ άλλων για μουσειακές χρήσεις, ενώ το συνολικό σχέδιο προβλέπει τη συνύπαρξη πρασίνου, πολιτισμού και νέων λειτουργιών. Επομένως, το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα σταδιακής αστικής μετάβασης: πρώτα ανοίγει ο χώρος στην πόλη και στη συνέχεια επανενεργοποιείται το κτιριακό του απόθεμα.

ΤΟ ΠΡΏΗΝ ΣΤΡΑΤΌΠΕΔΟ ΖΙΆΚΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ

Εντελώς διαφορετική είναι η κατεύθυνση που εξετάζεται για το πρώην στρατόπεδο Ζιάκα στη δυτική Θεσσαλονίκη, μία από τις μεγαλύτερες ελεύθερες εκτάσεις που έχουν απομείνει στην περιοχή, με εμβαδό κοντά στα 130 στρέμματα, και προορίζεται να αξιοποιηθεί για κοινωνική και προσιτή κατοικία. Από την πλευρά του υπουργείου Εθνικής Άμυνας έχει παρουσιαστεί σχεδιασμός για την ανάπτυξη περισσότερων από 600 κατοικιών και ενός πρότυπου συγκροτήματος κατοικιών, ωστόσο εκκρεμεί η οριστική χωροθέτηση, που μπορεί δυνητικά να επιτρέψει τη δημιουργία χιλιάδων κοινωνικών κατοικιών στην έκταση. Παράλληλα, η τοπική αυτοδιοίκηση επιδιώκει ο σχεδιασμός να συνδυάσει την κατοικία με αθλητικές εγκαταστάσεις και χώρους πρασίνου. Το πρώην στρατόπεδο Ζιάκα, συνεπώς, εισάγει μία διαφορετική διάσταση στη συζήτηση για τις αναπλάσεις στρατοπέδων. Ξεπερνώντας τη λογική της απλής απόδοσης ελεύθερου χώρου στους κατοίκους, αναδεικνύει την αξιοποίηση μεγάλης δημόσιας γης ως εργαλείου αντιμετώπισης ενός από τα σημαντικότερα προβλήματα των ελληνικών πόλεων: της έλλειψης προσιτής κατοικίας.

Η ΜΕΤΑΜΌΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΏΗΝ ΣΤΡΑΤΟΠΈΔΟΥ ΠΛΈΣΣΑ

Μια διαφορετική προσέγγιση στην αξιοποίηση πρώην στρατοπέδων εφαρμόζεται στο πρώην στρατόπεδο Πλέσσα, έκτασης 18,8 στρεμμάτων, στη Λεωφόρο Μεσογείων, μία από τις σημαντικότερες οδικές αρτηρίες της Αθήνας, όπου ένα πρώην στρατιωτικό ακίνητο μετασχηματίζεται σε έναν νέο επιχειρηματικό και περιβαλλοντικό πόλο. Το ακίνητο φιλοξενεί την ανάπτυξη του νέου βιοκλιματικού συγκροτήματος γραφείων της ΔΕΗ, σε συνεργασία με τη Dimand, σε μία επένδυση συνολικού προϋπολογισμού περίπου 176 εκατ. ευρώ. Η κατασκευή βρίσκεται ήδη στο στάδιο της θεμελίωσης και η ολοκλήρωση του έργου τοποθετείται στα μέσα του 2028. Σε αυτήν την περίπτωση, η επανένταξη της έκτασης στον αστικό ιστό πραγματοποιείται μέσω μιας μεγάλης ιδιωτικής ανάπτυξης, με βασική χρήση τα γραφεία, αλλά με σημαντικό περιβαλλοντικό και πολυλειτουργικό αποτύπωμα. Κεντρική παράμετρος του σχεδιασμού είναι η διατήρηση σημαντικού τμήματος της έκτασης ως ελεύθερου χώρου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Dimand, το μεγαλύτερο μέρος των 18,8 στρεμμάτων δεν καταλαμβάνεται από το κτιριακό συγκρότημα, ενώ διατηρούνται τα υφιστάμενα δέντρα του πρώην στρατοπέδου. Παράλληλα, προβλέπονται 7.800 τ.μ. φυτεμένων επιφανειών και διαμορφωμένου περιβάλλοντος χώρου, με υδάτινα στοιχεία, καθώς και πράσινο δώμα 3.700 τ.μ. Η στροφή στο δρόμο της επιχειρηματικής ανάπτυξης για το συγκεκριμένο project έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, όπου οι μεγάλες αδόμητες ή υποαξιοποιούμενες εκτάσεις είναι περιορισμένες και η αξιοποίηση πρώην στρατιωτικών ακινήτων αποτελεί ένα από τα εργαλεία για την αναδιαμόρφωση του αστικού χώρου.

Η ΕΠΌΜΕΝΗ ΜΕΓΆΛΗ ΈΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΡΙΆΣ

Στην ανατολική Θεσσαλονίκη, το πρώην στρατόπεδο Κόδρα βρίσκεται επίσης σε φάση επαναπροσδιορισμού. Το 2026 ο Δήμος Καλαμαριάς προχώρησε σε προγραμματική σύμβαση με την Ανατολική Α.Ε. για την εκπόνηση ολοκληρωμένου

34 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

ΈΝΑ ΕΥΡΎΤΕΡΟ ΑΠΌΘΕΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ

Η αξία μιας πρώην στρατιωτικής έκτασης δε βρίσκεται τόσο στα ίδια τα στρέμματα που απελευθερώνονται με την αξιοποίησή της, όσο στο τι μπορεί αυτή να προσθέσει στην πόλη

Master Plan αξιοποίησης και ανάδειξης της έκτασης. Η σύμβαση υπεγράφη τον Ιούλιο και έχει διάρκεια έξι μηνών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπάρχει βέβαια ακόμη ένα «κλειδωμένο» τελικό μοντέλο ανάπτυξης, καθώς το Master Plan καλείται ακριβώς να καθορίσει τις κατευθύνσεις αξιοποίησης, χρήσεων και ανάδειξης της έκτασης.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Το ενδιαφέρον της Θεσσαλονίκης δεν εξαντλείται στα τρία παραπάνω παραδείγματα. Στη δυτική πλευρά της πόλης υπάρχουν επίσης τα πρώην στρατόπεδα Καρατάσου, Μεγάλου Αλεξάνδρου και Παπακυριαζή. Ήδη από προηγούμενες μελέτες έχει αναγνωριστεί η ανάγκη να αντιμετωπιστούν αυτές οι εκτάσεις ως ενιαίο απόθεμα αστικής αναζωογόνησης, με στόχο την προστασία του ιστορικού και φυσικού τους χαρακτήρα και την απόδοση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων. Έτσι διαμορφώνεται σταδιακά ένα ιδιαίτερο «δίκτυο» πρώην στρατιωτικών εκτάσεων, το οποίο μπορεί να επηρεάσει συνολικά τη φυσιογνωμία της δυτικής Θεσσαλονίκης.

ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΕΡΊΦΡΑΞΗ ΣΤΗΝ ΠΌΛΗ

Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των projects είναι τελικά η επανένταξη. Η αξία μιας πρώην στρατιωτικής έκτασης δε βρίσκεται τόσο στα ίδια τα στρέμματα που απελευθερώνονται με την αξιοποίησή της, όσο στο τι μπορεί αυτή να προσθέσει στην πόλη. Στο στρατόπεδο Παύλου Μελά, το

ζητούμενο είναι κυρίως το πράσινο και ο πολιτισμός. Στο Ζιάκα, η κατοικία και η κοινωνική υποδομή. Στο Κόδρα, η αναζήτηση ενός νέου μοντέλου αξιοποίησης ενός μεγάλου ελεύθερου χώρου. Στην ΠΥΡΚΑΛ, η συγκέντρωση δημόσιων υπηρεσιών συνδυάζεται με τη δημιουργία ενός νέου δημόσιου χώρου και την επανάχρηση ενός σημαντικού τμήματος της περιοχής. Και στο στρατόπεδο Πλέσσα, μία άλλοτε κλειστή στρατιωτική εγκατάσταση αποκτά μία νέα, εξωστρεφή λειτουργία, ενταγμένη στις ανάγκες μιας σύγχρονης μητροπολιτικής οικονομίας. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι με ποιο μοντέλο μπορούν και πρέπει να αξιοποιηθούν τα ανενεργά στρατόπεδα. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι μεγάλες εκτάσεις μέσα στις πόλεις μπορούν να αποτελέσουν καταλύτες αστικής αναγέννησης, αρκεί να μη μετατραπούν απλώς σε νέα «κλειστά» projects πίσω από διαφορετικού τύπου περιφράξεις. Η ελληνική πραγματικότητα βρίσκεται πλέον μπροστά σε αυτή την πρόκληση. Οι αναπλάσεις στρατοπέδων αποτελούν μια σπάνια ευκαιρία για να αποκτήσουν οι πόλεις νέο πράσινο, νέες υποδομές, προσιτές κατοικίες, πολιτιστικές λειτουργίες και δημόσιους χώρους χωρίς να χρειάζεται να επεκταθούν περαιτέρω. ■

C O N S T R U C T I O N | 35

INTERVIEW

ΑΛΕΞΆΝΔΡΑ ΠΕΐΤΣΗ:

Αλεξάνδρα Πεΐτση, Τεχνική Διευθύντρια, Consortis

ΟΙ ΣΎΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΊ ΣΤΟΝ ΠΥΡΉΝΑ ΤΗΣ ΣΎΓΧΡΟΝΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉΣ ΑΠΌ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌ Έ Ω Σ Τ Η Λ Ε Ι ΤΟΥ Ρ Γ Ί Α

Στα σύγχρονα κατασκευαστικά έργα, η επιτυχία ξεκινά ήδη από τον στρατηγικό σχεδιασμό, τον προϋπολογισμό και την επιλογή τεχνολογιών και συνεχίζεται μέχρι την παράδοση, τη λειτουργία και τη συντήρηση ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΝΙΚΟ ΓΚΟΝΤΟΥΛΑ

πό τον στρατηγικό σχεδιασμό και τη διαχείριση κόστους και χρόνου έως το BIM, τα data analytics και τα digital twins, ο ρόλος των συμβούλων μηχανικών εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία, τη βιωσιμότητα και τη μακροχρόνια λειτουργία των έργων. Μιλώντας στο Construction, η Αλεξάνδρα Πεΐτση, Τεχνική Διευθύντρια της Consortis, αναφέρθηκε στο ρόλο των συμβούλων μηχανικών σε κάθε στάδιο του κύκλου ζωής ενός έργου, αναλύοντας το πώς συμβάλλουν στην επιτυχία έργων υποδομών και παρουσιάζοντας τις βασικές πρακτικές project και construction management που εφαρμόζονται συνήθως σε μεγάλα έργα.

ΠΡΙΝ, ΣΤΗ ΔΙΆΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΆ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉ

Όπως τονίζει η κ. Πεΐτση, οι σύμβουλοι μηχανικοί αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιτυχίας σε

36 | C O N S T R U C T I O N

κάθε έργο, καθώς η συμβολή τους εκτείνεται σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του. Στην αρχική φάση, αναλαμβάνουν τον στρατηγικό σχεδιασμό του έργου, επιλέγοντας καινοτόμες τεχνολογίες και σύγχρονα υλικά που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της εποχής. Παράλληλα, διασφαλίζουν την ολοκλήρωση των απαραίτητων αδειοδοτήσεων και διαμορφώνουν έναν προϋπολογισμό που δεν είναι μόνο ρεαλιστικός, αλλά και βιώσιμος σε βάθος χρόνου. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ο ρόλος τους γίνεται ακόμη πιο καθοριστικός: παρακολουθούν και επιβλέπουν κάθε στάδιο της υλοποίησης, διασφαλίζοντας την πιστή εφαρμογή του αρχικού σχεδιασμού, την ποιότητα των υλικών και την ορθολογική διαχείριση χρόνου και πόρων, ώστε το έργο να ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και τον οικονομικό σχεδιασμό. Μετά την ολοκλήρωση, οι σύμβουλοι μηχανικοί δεν σταματούν· αντιθέτως,

παραμένουν ενεργοί στη φάση λειτουργίας και συντήρησης του έργου. Με τη βοήθεια εργαλείων όπως το BIM, είναι σε θέση να παρακολουθούν τη συμπεριφορά των κατασκευών, να εντοπίζουν έγκαιρα φθορές και αστοχίες και να προτείνουν στοχευμένες παρεμβάσεις συντήρησης. Έτσι, εξασφαλίζουν ότι το έργο παραμένει ασφαλές, λειτουργικό και αποδοτικό για πολλά χρόνια μετά την παράδοσή του. Η κ. Πεΐτση υπογραμμίζει ακόμα πως κατά την πρόσφατη συνάντηση μεταξύ εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (EIB) και των Ευρωπαίων Διεθνών Εργολάβων (EIC) στο Λουξεμβούργο, συζητήθηκε πιθανή χρήση συνεργατικών μοντέλων υλοποίησης έργων, γνωστών και ως Early Contractor Involvement (ECI). Η συγκεκριμένη μορφή συνεργασίας, κατά την ίδια, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ωφέλιμη σε μεγάλα και σύνθετα έργα που είναι επιλέξιμα για δανειοδότηση από την EIB.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Σ Ύ Μ Β ΟΥΛΟ Ι Μ Η Χ Α Ν Ι ΚΟ Ί ΘΕΜΈΛΙΟ ΕΠΙΤΥΧΊΑΣ ΣΤΑ ΜΕΓΆΛΑ ΈΡΓΑ ΤΟ PROJECT ΚΑΙ CONSTRUCTION MANAGEMENT

Όσον αφορά στις πρακτικές project και construction management, η κ. Πεΐτση τονίζει ότι αποτελούν τον θεμέλιο λίθο για την επιτυχημένη υλοποίηση μεγάλων έργων, εξασφαλίζοντας ότι ο σχεδιασμός και η κατασκευή πραγματοποιούνται με ακρίβεια, ασφάλεια και λειτουργικότητα. «Από την αρχή του έργου εφαρμόζονται στρατηγικές μεθοδολογίες όπως ο λεπτομερής προγραμματισμός, η ανάπτυξη χρονοδιαγραμμάτων και ο σαφής προσδιορισμός του αντικειμένου, ενώ η διαχείριση κόστους και κινδύνων διασφαλίζει τη βιωσιμότητα και τον έλεγχο απρόβλεπτων καταστάσεων. Κατά την κατασκευή, ο συντονισμός πόρων, συνεργείων και προμηθειών, μαζί με τον ποιοτικό έλεγχο και τα μέτρα ασφάλειας, μειώνουν καθυστερήσεις και αυξάνουν την παραγωγικότητα. Παράλληλα, τεχνολογίες όπως το BIM, τα drones και εξειδικευμένα λογισμικά ενισχύουν τον έλεγχο προόδου και τη λήψη αποφάσεων. Τέλος, οι διαδικασίες commissioning διασφαλίζουν την ομαλή μετάβαση στη λειτουργία. Συνολικά, οι πρακτικές αυτές εξασφαλίζουν την έγκαιρη, ποιοτική και εντός προϋπολογισμού ολοκλήρωση των έργων», σημειώνει.

ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΌΣ ΡΌΛΟΣ ΣΤΑ ΈΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΏΝ

Οι σύμβουλοι μηχανικοί διαδραματίζουν όμως καθοριστικό ρόλο και σ την ε πιτυχία έργων υποδομών,

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

«Το BIM λειτουργεί ως κεντρική πλατφόρμα που συνδέει σχεδιασμό, κόστος και χρονοπρογραμματισμό, περιορίζοντας σφάλματα και ανάγκες επανασχεδιασμού»

καλύπτοντας κρίσιμες τεχνικές και διαχειριστικές λειτουργίες που εξασφαλίζουν ότι τα έργα παραδίδονται με ασφάλεια, ακρίβεια και αποδοτικότητα. Ένας από τους σημαντικότερους τομείς, όπως παρατηρεί η κ. Πεΐτση, είναι η επίβλεψη, κατά την οποία οι σύμβουλοι παρακολουθούν την πρόοδο, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με μελέτες, τεχνικές προδιαγραφές και πρότυπα ασφάλειας. Στη διασφάλιση ποιότητας οργανώνουν και πραγματοποιούν ελέγχους και επιθεωρήσεις, μειώνοντας αστοχίες και μελλοντικό κόσ τος συντήρησης. Παρά λ ληλα, συμβάλλουν στη διαχείριση κόστους μέσω προϋπολογισμών και σύγχρονων

μεθόδων, ενώ στη διαχείριση χρόνου αναπ τύσσουν χρονοδιαγράμματα, εντοπίζουν κρίσιμα σημεία καθυστερήσεων, προτείνουν διορθωτικές παρεμβάσεις και διασφαλίζουν την τήρηση προθεσμιών. Επιπλέον, εντοπίζουν και αξιολογούν κινδύνους, προτείνοντας κατάλληλες στρατηγικές. Συμμετέχουν επίσης στη συμβατική και τεχνική τεκμηρίωση, στη διαχείριση προμηθειών, στον συντονισμό των εμπλεκομένων και στην ορθή παράδοση και έναρξη λειτουργίας του έργου (commissioning). Τέλος, υποστηρίζουν την ομαλή παράδοση και έναρξη λειτουργίας του έργου. Μέσω αυτών των λειτουργιών, διασφαλίζουν ότι τα έργα είναι ασφαλή, οικονομικά βιώσιμα και λειτουργικά αξιόπιστα.

Η ΕΠΊΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΎΓΧΡΟΝΩΝ ΨΗΦΙΑΚΏΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΏΝ

Οι σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες μετασχηματίζουν τη διαχείριση έργων υποδομών, ενισχύοντας την ακρίβεια, την αποδοτικότητα και τη συνεργασία. Όπως τονίζει η Αλεξάνδρα Πεΐτση: «Το BIM λειτουργεί ως κε ν τρική πλατφόρμα που συνδέει σχεδιασμό, κόστος και χρονοπρογραμματισμό, περιορίζοντας σφάλματα και ανάγκες επανασχεδιασμού. Τα data analytics υποστηρίζουν τεκμηριωμένες αποφάσεις, προβλέποντας καθυστερήσεις και εντοπίζοντας κινδύνους. Παράλληλα, οι IoT αισθητήρες επιτρέπουν καταγραφή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, βελτιώνοντας την εποπτεία εργοταξίων και τη διαχείριση εξοπλισμού. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα digital twins, τα οποία αποτελούν δυναμικά ψηφιακά αντίγραφα έργων, επιτρέποντας προσομοιώσεις, πρόβλεψη αστοχιών και βελτιστοποίηση λειτουργίας. Συνολικά, οι τεχνολογίες αυτές οδηγούν σε ασφαλέστερα και οικονομικότερα έργα. Ωστόσο, απαιτείται αναβάθμιση της εκπαίδευσης των νέων μηχανικών με ενσωμάτωση αυτών των εργαλείων στα προγράμματα σπουδών, καθώς και ενίσχυση της δια βίου μάθησης για τους ήδη ενεργούς επαγγελματίες, ώστε να αξιοποιούν αποτελεσματικά τις νέες δυνατότητες και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της σύγχρονης αγοράς». ■

C O N S T R U C T I O N | 37

SPECIAL REPORT

ΌΤΑΝ ΤΟ ΚΛΊΜΑ ΑΛΛΆΖΕΙ, ΑΛΛΆΖΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΤΙΡΙΑΚΌ ΚΈΛΥΦΟΣ ΠΙΟ ΑΠΟΔΟΤΙΚΆ ΚΤΊΡΙΑ, Μ Ι Κ Ρ ΌΤ Ε Ρ Ο Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α ΚΌ Α Π ΟΤ Ύ Π Ω Μ Α

Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις απαιτήσεις για τα σύγχρονα κτίρια, καθιστώντας τη θερμομόνωση και το κτιριακό κέλυφος κρίσιμους παράγοντες ενεργειακής απόδοσης. Ποιες λύσεις θα πρωταγωνιστήσουν στο κτίριο του αύριο; ΑΠΌΔΟΣΗ: ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

38 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ

ταν μιλάμε για την ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων, είναι αναπόφευκτο να αναφερθούμε στη θερμομόνωση. Πρόκειται για ένα στοιχείο που σπάνια είναι ορατό στο ολοκληρωμένο κτίριο και ακόμη και στα τεχνικά σχέδια η μονωτική στρώση συχνά αποτυπώνεται απλώς ως μια λεπτή διαγράμμιση. Ωστόσο, αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό τμήμα της κατασκευής, καθώς λειτουργεί ως φραγμός στη ροή της θερμότητας, περιορίζοντας την ανταλλαγή ενέργειας μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Έτσι, μειώνει την απώλεια θερμότητας τον χειμώνα και την είσοδο θερμικής ενέργειας το καλοκαίρι.

ΤΟ ΚΌΣΤΟΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΉΣ ΑΛΛΑΓΉΣ ΣΤΑ ΚΤΊΡΙΑ

Σε ένα κτίριο με σωστή θερμομόνωση απαιτείται λιγότερη ενέργεια για τη διατήρηση μιας ευχάριστης εσωτερικής θερμοκρασίας, γεγονός που συμβάλλει παράλληλα στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος. Σήμερα, πολλές χώρες επιβάλλουν ελάχιστα επίπεδα θερμομόνωσης στα κτίρια, με τις σχετικές απαιτήσεις να γίνονται ολοένα αυστηρότερες. Το ερώτημα είναι, όμως, πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα τα επόμενα χρόνια, καθώς η κλιματική κρίση οδηγεί σε ολοένα πιο ακραίες συνθήκες. Σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος, η άνοδος της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας συνδέεται με σημαντικές αλλαγές στα καιρικά πρότυπα. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι καύσωνες και οι ισχυρές καταιγίδες, είναι πιθανό να γίνονται συχνότερα ή εντονότερα εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Πώς όμως αυτό σχετίζεται με την αρχιτεκτονική και τις κατασκευές; Ο κατασκευαστικός κλάδος ευθύνεται για περίπου το 38% των εκπομπών CO₂, ενώ περίπου το 75% αυτών σχετίζεται με τη λειτουργία των κτιρίων. Παράλληλα, τα κτίρια καταναλώνουν περίπου το 36% της συνολικής παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας, σύμφωνα με στοιχεία του 2020. Σε αυτό το πλαίσιο, η θερμομόνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΠΏΣ ΜΕΤΑΦΈΡΕΤΑΙ Η ΘΕΡΜΌΤΗΤΑ

Οι απώλειες ή τα κέρδη θερμότητας πραγματοποιούνται μέσω της συναγωγής, της αγωγής και της ακτινοβολίας. Πρόκειται για φαινόμενα που δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως. Ο ρόλος του σχεδιαστή είναι, επομένως, να ελέγξει την ταχύτητα με την οποία η θερμότητα χάνεται ή εισέρχεται στο κτίριο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της επιλογής κατάλληλων υλικών και κατασκευαστικών τεχνικών, ώστε να δημιουργείται ένα αεροστεγές κτιριακό κέλυφος με υψηλά επίπεδα θερμομόνωσης. Σε γενικές γραμμές, περίπου το 40% της μεταφοράς θερμότητας σε ένα κτίριο πραγματοποιείται μέσω της στέγης, έως και 25% μέσω των τοίχων και έως 15% μέσω του δαπέδου.

ΠΑΘΗΤΙΚΈΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΈΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ

Η αξιοποίηση παθητικών στρατηγικών θερμικής άνεσης, ανάλογα με τη γεωγραφική θέση του έργου, αποτελεί το καλύτερο σημείο εκκίνησης για τη δημιουργία ενός πιο φιλικού προς το περιβάλλον κτιρίου. Σε θερμά κλίματα, τα κτίρια βασίζονται περισσότερο στον φυσικό αερισμό και σε υλικά με υψηλή θερμική αδράνεια, όπως το τούβλο ή η πέτρα. Τα υλικά αυτά αποθηκεύουν τη θερμότητα που προέρχεται από το εξωτερικό περιβάλλον για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συμβάλλοντας στη διατήρηση χαμηλότερων εσωτερικών θερμοκρασιών. Σε ψυχρά κλίματα, υλικά με χαμηλότερη θερμική αδράνεια, όπως το ξύλο, επιτρέπουν στους χώρους να θερμαίνονται ταχύτερα όταν αυτό απαιτείται. Και στις δύο περιπτώσεις, η θερμομόνωση είναι κρίσιμη για τον έλεγχο της ροής θερμότητας και την προστασία των χρηστών από τις εξωτερικές καιρικές συνθήκες, είτε αυτές είναι πολύ ψυχρές είτε πολύ θερμές.

ΘΕΡΜΙΚΉ ΑΝΤΊΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΉΣ ΘΕΡΜΟΠΕΡΑΤΌΤΗΤΑΣ

Για την αξιολόγηση της απαιτούμενης θερμομονωτικής απόδοσης χρησιμοποιούνται ορισμένες βασικές έννοιες. Η θερμική αντίσταση (τιμή R) της

θερμομόνωσης σχετίζεται με το πάχος του μονωτικού υλικού και την τιμή Lambda (λ), δηλαδή τη θερμική αγωγιμότητα του υλικού, η οποία εκφράζεται σε W/mK. Όσο αυξάνεται το πάχος της μόνωσης, αυξάνεται και η θερμική της αντίσταση. Για παράδειγμα, ο διπλασιασμός του πάχους της μόνωσης οδηγεί σε διπλασιασμό της τιμής R. Αντίστοιχα, η χρήση υλικού με χαμηλότερη τιμή λ αυξάνει τη θερμικής αντίσταση. Η τιμή U, από την άλλη πλευρά, αποτελεί τον συνολικό συντελεστή θερμοπερατότητας και είναι ουσιαστικά το αντίστροφο της τιμής R. Περιγράφει το πόσο εύκολα μεταφέρεται η θερμότητα μέσα από ένα δομικό στοιχείο ανά μονάδα επιφάνειας, όταν υπάρχει διαφορά θερμοκρασίας.

ΤΑ ΥΛΙΚΆ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗΣ

Σήμερα στην αγορά χρησιμοποιούνται ευρέως υλικά όπως ο υαλοβάμβακας, ο πετροβάμβακας, η πολυστερίνη, η πολυουρεθάνη, η κυτταρίνη και οι ίνες ξύλου. Κάθε υλικό διαθέτει διαφορετικές

C O N S T R U C T I O N | 39

ADVERTORIAL

ΕΞΩΤΕΡΙΚΉ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ ΝΈΑΣ ΓΕΝΙΆΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΑΠΌΔΟΣΗ, ΑΝΘΕΚ ΤΙΚΌΤΗΤΑ Κ ΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚ ΤΟΝΙΚΉ Ε ΛΕ ΥΘΕΡΊΑ Τα πιστοποιημένα συστήματα ISOMAT THERMOSYSTEM συνδυάζουν υψηλή θερμομονωτική απόδοση, ανθεκτικότητα στον χρόνο και σύγχρονες δυνατότητες αισθητικού σχεδιασμού, απαντώντας στις αυξανόμενες απαιτήσεις των σύγχρονων κτιρίων.

ADVERTORIAL CONSTRUCTION

ενεργειακή απόδοση αποτελεί πλέον μία από τις βασικότερες παραμέτρους στον σχεδιασμό και την αναβάθμιση ενός κτιρίου. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου ενεργειακού κόστους και εντονότερων κλιματικών μεταβολών, η εξωτερική θερμομόνωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς περιορίζει τις θερμικές απώλειες τον χειμώνα και συμβάλλει στη διατήρηση χαμηλότερων θερμοκρασιών στο εσωτερικό το καλοκαίρι, μειώνοντας τις ενεργειακές ανάγκες του κτιρίου και βελτιώνοντας τις συνθήκες θερμικής άνεσης. Παράλληλα, όμως, οι απαιτήσεις από ένα σύγχρονο σύστημα εξωτερικής θερμομόνωσης δεν περιορίζονται πλέον αποκλειστικά στην ενεργειακή του επίδοση. Ανθεκτικότητα, διάρκεια ζωής, προστασία της κατασκευής, ποιότητα εφαρμογής και ελευθερία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό συνθέτουν σήμερα μια πολύ πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αναβάθμιση του κτιριακού κελύφους.

40 | C O N S T R U C T I O N

5 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΈΝΑ ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΈΣ ΑΠΑΙΤΉΣΕΙΣ

Με περισσότερα από 20 χρόνια εξειδίκευσης στην εξωτερική θερμομόνωση, η ISOMAT έχει αναπτύξει πέντε προηγμένα και πιστοποιημένα συστήματα: ISOMAT THERMOSYSTEM CLASSIC, PREMIUM, FLEX, XPS και WOOL. Κάθε σύστημα αποτελεί μία ολοκληρωμένη λύση, καλύπτοντας όλα τα στάδια εφαρμογής, από την προετοιμασία της επιφάνειας έως το τελικό φινίρισμα. Η δυνατότητα επιλογής μεταξύ διαφορετικών συστημάτων επιτρέπει την προσαρμογή της λύσης στις ιδιαίτερες τεχνικές, ενεργειακές και αισθητικές απαιτήσεις κάθε κατασκευής. Για έργα με ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις ως προς την ανθεκτικότητα και τη συμπεριφορά στον χρόνο, το πιστοποιημένο ISOMAT THERMOSYSTEM PREMIUM αποτελεί την πλέον ολοκληρωμένη πρόταση της σειράς. Το σύστημα συνδυάζει ενεργειακή και αισθητική αναβάθμιση, μεγάλη διαπνοή και προστασία από

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

τη βροχή, καθώς και προστασία από την ανάπτυξη μούχλας και άλγης μέσω της ειδικής σύστασης των σοβάδων MARMOCRYL. Παράλληλα, προσφέρει ευκολία και ταχύτητα εφαρμογής, ενώ παρέχεται δυνατότητα 10ετούς εγγύησης, όταν η εφαρμογή πραγματοποιείται από εγκεκριμένα συνεργεία της ISOMAT.

τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης χρωματικής πρότασης. Οι αποχρώσεις της FACADE που προορίζονται για τοιχοποιία αναπτύσσονται με ανόργανες χρωστικές υψηλής αντοχής στην ηλιακή ακτινοβολία, συμβάλλοντας στη διατήρηση του χρώματος και στον περιορισμό του ξεθωριάσματος σε βάθος χρόνου.

ΚΑΛΎΤΕΡΗ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ ΣΕ ΜΙΚΡΌΤΕΡΟ ΠΆΧΟΣ

ΣΚΟΎΡΕΣ ΌΨΕΙΣ ΧΩΡΊΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΎΣ ΣΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη των ίδιων των θερμομονωτικών υλικών, καθώς η επίτευξη υψηλότερης ενεργειακής απόδοσης με μικρότερο πάχος θερμομονωτικού υλικού αποτελεί σημαντικό ζητούμενο στη σύγχρονη κατασκευή. Από το 2024, η ISOMAT διαθέτει τη δική της υπερσύγχρονη αυτοματοποιημένη μονάδα παραγωγής λευκής και γραφιτούχας διογκωμένης πολυστερίνης (EPS), τη μοναδική στην Ελλάδα με μηδενικές άμεσες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Έτσι, προσφέρει ολοκληρωμένα συστήματα εξωτερικής θερμομόνωσης με την εγγυημένη ποιότητα της ISOMAT στο σύνολό τους!

Οι σκούρες αποχρώσεις αποτελούν έντονη τάση στη σύγχρονη αρχιτεκτονική, δημιουργούν όμως μία ιδιαίτερη τεχνική πρόκληση. Η αυξημένη απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη υψηλών θερμοκρασιών στην επιφάνεια της όψης, επιταχύνοντας την αλλοίωση του χρώματος και επιβαρύνοντας θερμικά την κατασκευή. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, η ISOMAT έχει αναπτύξει 30 σκούρες αποχρώσεις με COOL TECHNOLOGY, οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν ακόμη και σε μεγάλες εξωτερικές επιφάνειες. Η συγκεκριμένη τεχνολογία επιτρέπει στις αποχρώσεις να ανακλούν σε μεγάλο ποσοστό την ηλιακή ακτινοβολία, περιορίζοντας την ανάπτυξη υψηλών θερμοκρασιών στις εξωτερικές επιφάνειες ενός κτιρίου το καλοκαίρι, ενώ παραμένουν επίσης αναλλοίωτες σε βάθος χρόνου και δεν ξεθωριάζουν! Επιπλέον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν άφοβα σε μεγάλες επιφάνειες με συστήματα εξωτερικής θερμομόνωσης, χωρίς να επιβαρύνουν τις θερμικές τους ιδιότητες.

Για τις πλάκες γραφιτούχας διογκωμένης πολυστερίνης ISOMAT THERMOSYSTEM EPS GRAPHITE, χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη το Neopor. Χάρη στην ανακλαστική ικανότητα των μορίων γραφίτη, οι πλάκες προσφέρουν έως και 20% βελτιωμένες θερμομονωτικές ιδιότητες, επιτυγχάνοντας αντίστοιχη θερμομόνωση με τις συμβατικές λευκές πλάκες EPS σε μικρότερο πάχος. Παράλληλα, χαρακτηρίζονται από ανθεκτικότητα στο νερό, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΈΝΗ τη γήρανση και τον χρόνο, καθώς και ΑΠΌΔΟΣΗ σταθερότητα των διαστάσεων των θερΣΕ ΒΆΘΟΣ ΧΡΌΝΟΥ μομονωτικών πλακών σε βάθος χρόνου. Καθοριστικός παράγοντας για την επιΠρόκειται για αυτοσβενύμενο υλικό με λογή ενός συστήματος εξωτερικής επιβραδυντικά φλόγας, ενώ οι χαμηλές θερμομόνωσης είναι η πιστοποιημένη Mεταφορά θερμότητας μέσω θερμομονωτικών πλακών EPS εκπομπές πτητικών οργανικών ενώσεων συμπεριφορά του ως ολοκληρωμένο (VOCs) επιτρέπουν την αναγνώρισή σύστημα και όχι μόνο τα επιμέρους του από πρότυπα πιστοποίησης κτιρίων όπως LEED, BREEAM χαρακτηριστικά των υλικών που το αποτελούν. Όλα τα συστήκαι WELL. Η πρώτη ύλη είναι επίσης 100% ανακυκλώσιμη. Οι ματα ISOMAT THERMOSYSTEM είναι πιστοποιημένα σύμφωνα θερμομονωτικές πλάκες διατίθενται στους τύπους ISOMAT με την EAD 040083-00-0404, με προβλεπόμενη διάρκεια ζωής THERMOSYSTEM EPS GRAPHITE 80, 100, 150 και 200, καλύτουλάχιστον 25 ετών. Παράλληλα, μεγάλο εύρος των προϊόπτοντας διαφορετικές απαιτήσεις εφαρμογής. ντων που συνθέτουν τα συστήματα διαθέτει την πιστοποίηση EMICODE®, διεθνές περιβαλλοντικό σήμα για δομικά προϊόντα Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΑΝΑΒΆΘΜΙΣΗ με πολύ χαμηλές εκπομπές πτητικών οργανικών ενώσεων. Τα ΣΥΝΑΝΤΆ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΉ ISOMAT THERMOSYSTEM CLASSIC, PREMIUM και WOOL διαθέΗ αναβάθμιση του κελύφους ενός κτιρίου δεν αποτελεί μόνο τουν επιπλέον Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος (EPD), μέσω τεχνική παρέμβαση. Η όψη είναι καθοριστικό στοιχείο της αρχιτης οποίας αποτυπώνονται και δημοσιοποιούνται οι περιβαλτεκτονικής του ταυτότητας και, για τον λόγο αυτό, ένα σύγχρονο λοντικές επιπτώσεις που προκύπτουν σε ολόκληρο τον κύκλο σύστημα εξωτερικής θερμομόνωσης οφείλει να παρέχει ουσιαζωής τους. ■ στική ελευθερία και στον αισθητικό σχεδιασμό. Για το τε λικό φινίρισμα των συσ τημάτων ISOMAT THERMOSYSTEM χρησιμοποιούνται οι υψηλής ποιότητας έτοιμοι σοβάδες σε μορφή πάστας MARMOCRYL, οι οποίοι διατίθενται σε διαφορετικές υφές και σε μεγάλο εύρος αποχρώσεων μέσω του ISOMAT COLOR SYSTEM. Τη διαδικασία επιλογής και συνδυασμού χρωμάτων διευκολύνει η βεντάλια FACADE, η οποία περιλαμβάνει 100 ολοκληρωμένους χρωματικούς συνδυασμούς ειδικά σχεδιασμένους για εξωτερικές επιφάνειες. Κάθε συνδυασμός αποτελείται από τρεις αποχρώσεις, επιτρέποντας

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ISOMAT S.A. BUILDING CHEMICALS, MORTARS & PAINTS 17th km Thessaloniki - Ag. Athanasios Road 570 03 Ag. Athanasios, Greece T: +30 2310 576000

C O N S T R U C T I O N | 41

SPECIAL REPORT

ιδιότητες και χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ανάλογα με τη θέση και τις απαιτήσεις κάθε έργου. Παράλληλα, αναπτύσσονται και εναλλακτικές λύσεις, όπως το aerogel, ο φελλός, το άχυρο, το μυκήλιο και η κάνναβη. Κοινό χαρακτηριστικό πολλών από αυτά τα υλικά είναι το μικρό τους βάρος και η ικανότητά τους να παγιδεύουν σημαντικές ποσότητες αέρα, γεγονός που συμβάλλει στη θερμομονωτική τους απόδοση.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΉ ΔΙΆΣΤΑΣΗ

Σύμφωνα με το άρθρο, η επαρκής θερμομόνωση μπορεί να μειώσει το κόστος θέρμανσης και ψύξης έως και κατά 30%, ενώ η επένδυση σε μονωτικά υλικά μπορεί να αποσβεστεί σε διάστημα έως και πέντε ετών μέσω της μείωσης των ενεργειακών λογαριασμών. Η σημασία της θερμομόνωσης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν λάβουμε υπόψη το σύνολο των υφιστάμενων και νέων κτιρίων. Σύμφωνα με έκθεση της EURIMA που επικαλείται το άρθρο, η εφαρμογή

42 | C O N S T R U C T I O N

σύγχρονων μέτρων θερμομόνωσης σε νέα και υφιστάμενα κτίρια στην Ευρώπη θα μπορούσε να αποτρέψει περίπου 310 εκατ. τόνους εκπομπών που σχετίζονται με τη θέρμανση κάθε χρόνο. Η εξοικονόμηση ενέργειας μέσω της θερμομόνωσης έχει, επομένως, άμεση περιβαλλοντική διάσταση: όσο λιγότερη ενέργεια καταναλώνεται για θέρμανση και ψύξη, τόσο μειώνονται οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

ΤΟ ΚΤΙΡΙΑΚΌ ΚΈΛΥΦΟΣ ΑΠΈΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΉ ΑΛΛΑΓΉ

Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επηρεάζει ολοένα περισσότερο τον σχεδιασμό του δομημένου περιβάλλοντος. Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα πρέπει να σχεδιάζουμε ήδη τα κτίρια με βάση ένα μελλοντικό, πιο θερμό και ακραίο κλιματικό περιβάλλον. Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί η ψύξη των εσωτερικών χώρων. Η ψύξη είναι εγγενώς πιο δύσκολη και ενεργοβόρα διαδικασία από τη θέρμανση. Καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη εντείνεται, αυξάνεται και η ανάγκη για τεχνητά συστήματα ψύξης. Το ερώτημα που τίθεται για το μέλλον

είναι επομένως σαφές: θα χρειαστεί να κατασκευάζουμε ολοένα παχύτερα και πιο αποδοτικά κτιριακά κελύφη για να αντιμετωπίσουμε την άνοδο της θερμοκρασίας; Και υπάρχει κάποιο όριο σε αυτή την προσέγγιση; Η έννοια του «future proofing», δηλαδή ο σχεδιασμός κτιρίων που μπορούν να ανταποκριθούν στις μελλοντικές κλιματικές και ενεργειακές συνθήκες, αναμένεται να αποκτήσει ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον σχεδιασμό και την κατασκευή. Τα κτίρια του μέλλοντος θα πρέπει να μπορούν να προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, ενώ η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα καθιστά ακόμη σημαντικότερη την ενεργειακή τους απόδοση. Σε αυτό το πλαίσιο, η θερμομόνωση δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη κατασκευαστικό υλικό ή μια τεχνική απαίτηση. Συνιστά βασικό εργαλείο για τη δημιουργία κτιρίων που μπορούν να ανταποκριθούν τόσο στις σημερινές όσο και στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες. Πηγή: https://www.archdaily.com/975257/ as-climate-becomes-extreme-how-todeal-with-facades ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

SPECIAL REPORT

ΙΩΆΝΝΗΣ ΚΟΎΣΗΣ: «ΤΑ ΚΤΊΡΙΑ ΤΟΥ ΜΈΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑ ΠΡΟΣΑΡΜΌΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΚΛΊΜΑ» Ν Έ Α ΥΛ Ι Κ Ά , Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ί Α Κ Α Ι Α Ν Θ Ε Κ Τ Ι Κ Ό Τ Η ΤΑ Α Λ Λ Ά ΖΟΥ Ν Τ Ι Σ Υ Π ΟΔΟ Μ Ε Σ

Η κλιματική αλλαγή μετασχηματίζει το τοπίο στον σχεδιασμό και τη λειτουργία των κτιρίων. Ο Ιωάννης Κούσης, Research Fellow στο UNSW, μας μιλά για τις προκλήσεις και τις τεχνολογίες που θα καθορίσουν τα κτίρια του μέλλοντος. ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ενεργειακή απόδοση των κτιρίων δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ανεξάρτητα από το κλίμα, τη θέση, τη χρήση και τους ανθρώπους που τα κατοικούν ή εργάζονται σε αυτά. Όπως εξηγεί ο Ιωάννης Κούσης, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι συχνότεροι καύσωνες καθιστούν την προστασία από την υπερθέρμανση και την κλιματική ανθεκτικότητα ολοένα πιο κρίσιμες, ενώ ο σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τις κλιματικές συνθήκες που θα επικρατούν σε βάθος δεκαετιών. Παράλληλα, καινοτόμα υλικά, από τις ψυχρές και ακτινοβολιακής ψύξης επιφάνειες έως τα προσαρμοζόμενα υλικά,

44 | C O N S T R U C T I O N

διευρύνουν τις δυνατότητες του κτιριακού κελύφους. Στο επίκεντρο του κτιρίου του μέλλοντος βρίσκονται πλέον τα φωτοβολταϊκά, οι αντλίες θερμότητας, η αποθήκευση ενέργειας και τα έξυπνα συστήματα ελέγχου, με το κτίριο να μετατρέπεται από παθητικό καταναλωτή σε ενεργό μέρος του ευρύτερου ενεργειακού και αστικού συστήματος. Ο Ιωάννης Κούσης αναλύει τις προκλήσεις, τις δυνατότητες και τις αλλαγές που φέρνει αυτή η νέα πραγματικότητα στον κτιριακό σχεδιασμό. Ποιες είναι οι διαφορετικές ανάγκες που πρέπει να καλύπτει ένα σύγχρονο κτίριο,

ανάλογα με τη χρήση και τη θέση του; Οι απαιτήσεις ενός κτιρίου υψηλής απόδοσης διαμορφώνονται από τη χρήση του και τις συνθήκες του τοπικού περιβάλλοντος. Μια κατοικία, ένα γραφείο, ένα σχολείο και ένα νοσοκομείο έχουν διαφορετικά πρότυπα χρήσης και πληρότητας, εσωτερικά θερμικά φορτία, απαιτήσεις αερισμού και ανάγκες θερμικής άνεσης. Εξίσου σημαντική είναι η τοποθεσία. Το κλίμα καθορίζει τις ανάγκες θέρμανσης και ψύξης, την ηλιακή έκθεση, την υγρασία και τις δυνατότητες φυσικού αερισμού. Στην Ελλάδα, ακόμη και σχετικά μικρές γεωγραφικές αποστάσεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗ

μπορεί να συνεπάγονται σημαντικές κλιματικές διαφοροποιήσεις μεταξύ παράκτιων, ηπειρωτικών και ορεινών περιοχών, καθώς και πυκνοδομημένων αστικών ζωνών που επηρεάζονται από την αστική υπερθέρμανση. Ο σχεδιασμός πρέπει επομένως να ανταποκρίνεται στον εκάστοτε συνδυασμό κλίματος, χρήσης και χρηστών, καθορίζοντας ανάλογα την επιλογή των δομικών υλικών, της θερμομόνωσης, των υαλοπινάκων, της σκίασης, της θερμικής μάζας, του αερισμού και των μηχανολογικών συστημάτων. Σημαντική παράμετρο αποτελούν και οι ίδιοι οι χρήστες, καθώς οι προσδοκίες θερμικής άνεσης και ο τρόπος χρήσης του κτιρίου διαφοροποιούνται ανάλογα με δημογραφικούς, κοινωνικοοικονομικούς και πολιτισμικούς παράγοντες, επηρεάζοντας την ενεργειακή κατανάλωση και την πραγματική απόδοσή του. Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή τον σχεδιασμό και την κατασκευή των κτιρίων; Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις περιβαλλοντικές συνθήκες μέσα στις οποίες καλούνται να λειτουργήσουν τα κτίρια. Στις μεσογειακές χώρες, όπως η Ελλάδα, αυξάνονται οι ανάγκες για ψύξη και ο κίνδυνος υπερθέρμανσης, καθώς οι μέσες θερμοκρασίες ανεβαίνουν και οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι και εντονότεροι. Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει τις ισορροπίες πάνω στις οποίες βασιζόταν παραδοσιακά ο κτιριακός σχεδιασμός, καθιστώντας τη θερινή συμπεριφορά των κτιρίων ολοένα και πιο κρίσιμη. Οι μεταβαλλόμενες αυτές συνθήκες επηρεάζουν άμεσα τις σχεδιαστικές επιλογές. Ο περιορισμός των θερινών ηλιακών κερδών, μέσω της εξωτερικής σκίασης, της κατάλληλης επιλογής υαλοπινάκων και της χρήσης ανακλαστικών επιφανειών, αποκτά μεγαλύτερη σημασία, όπως και η αξιοποίηση του φυσικού και νυχτερινού αερισμού και της θερμικής μάζας για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης. Οι επιλογές αυτές πρέπει να αξιολογούνται σε ετήσια βάση, ώστε η προσαρμογή σε θερμότερα καλοκαίρια να διατηρεί ικανοποιητική ενεργειακή και θερμική συμπεριφορά και κατά τη χειμερινή περίοδο.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι οι κλιματικές συνθήκες μπορεί να μεταβληθούν σημαντικά κατά τη διάρκεια ζωής ενός κτιρίου, η οποία συχνά ξεπερνά τα 50 χρόνια. Η χρήση αποκλειστικά ιστορικών κλιματικών δεδομένων στον σχεδιασμό γίνεται επομένως ολοένα και λιγότερο αντιπροσωπευτική των συνθηκών που θα αντιμετωπίσουν τα κτίρια στο μέλλον. Η αξιολόγηση της

Ο περιορισμός των θερινών ηλιακών κερδών, μέσω της εξωτερικής σκίασης, της κατάλληλης επιλογής υαλοπινάκων και της χρήσης ανακλαστικών επιφανειών, αποκτά μεγαλύτερη σημασία, όπως και η αξιοποίηση του φυσικού και νυχτερινού αερισμού και της θερμικής μάζας για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης.

απόδοσής τους χρειάζεται να ενσωματώνει μελλοντικές κλιματικές προβολές, εξετάζοντας τη συμπεριφορά των σχεδιαστικών επιλογών υπό υψηλότερες θερμοκρασίες και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η κλιματική ανθεκτικότητα γίνεται έτσι βασικό κριτήριο σχεδιασμού, ώστε τα κτίρια να διατηρούν ασφαλείς και άνετες εσωτερικές συνθήκες σε όλη τη διάρκεια ζωής τους. Ποιον ρόλο μπορούν να παίξουν τα καινοτόμα υλικά στην ενεργειακή αποδοτικότητα και τη θερμική άνεση; Οι νέες τεχνολογίες υλικών διευρύνουν τις δυνατότητες του κελύφους, επιτρέποντας τον έλεγχο της μετάδοσης θερμότητας, της απορρόφησης της ηλιακής ακτινοβολίας και της θερμικής εκπομπής, καθώς και την προσαρμογή των ιδιοτήτων του στις περιβαλλοντικές συνθήκες. Τα ψυχρά υλικά αποτελούν ήδη μια καθιερωμένη εφαρμογή. Στέγες και όψεις με υψηλή ανακλαστικότητα απορροφούν λιγότερη ηλιακή ακτινοβολία και διατηρούν χαμηλότερες θερμοκρασίες από τις συμβατικές σκούρες επιφάνειες κατά τις θερμές και ηλιόλουστες ημέρες. Έτσι περιορίζεται η θερμότητα που εισέρχεται στο κτίριο και μειώνονται οι ανάγκες για ψύξη, με οφέλη και για τον περιορισμό της αστικής υπερθέρμανσης. Πιο προηγμένα υλικά ακτινοβολιακής ψύξης (υπέρψυχρα υλικά) μπορούν να αποβάλλουν θερμότητα προς τον ουρανό μέσω του ατμοσφαιρικού παραθύρου, επιτυγχάνοντας θερμοκρασίες επιφάνειας χαμηλότερες από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος αέρα, ακόμη και υπό άμεση ηλιακή ακτινοβολία.

C O N S T R U C T I O N | 45

SPECIAL REPORT

Μέρος της ηλεκτρικής κατανάλωσης μπορεί να μεταφέρεται σε ώρες υψηλής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, περιορίζοντας την επιβάρυνση του δικτύου και αξιοποιώντας αποτελεσματικότερα την καθαρή ενέργεια όταν αυτή είναι διαθέσιμη

Μια ακόμη κατεύθυνση είναι τα προσαρμοζόμενα υλικά. Θερμοχρωμικές επιστρώσεις και υαλοπίνακες μπορούν να μεταβάλλουν τις οπτικές και θερμικές τους ιδιότητες ανάλογα με τη θερμοκρασία. Σε θερμές συνθήκες μπορούν, για παράδειγμα, να περιορίζουν την απορρόφηση ή τη μετάδοση της ηλιακής ακτινοβολίας και συνεπώς τα θερμικά κέρδη του κτιρίου, ενώ σε χαμηλότερες θερμοκρασίες μπορούν να επιτρέπουν μεγαλύτερη αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο, το κτιριακό κέλυφος αποκτά τη δυνατότητα να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του στις διαφορετικές εποχικές συνθήκες. Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να έχει το κτίριο του μέλλοντος και ποιες τεχνολογίες θα το διαμορφώσουν; Το κτίριο του μέλλοντος θα λειτουργεί ως μέρος ενός ευρύτερου αστικού και ενεργειακού συστήματος, σε σύνδεση

46 | C O N S T R U C T I O N

με το ηλεκτρικό δίκτυο, το περιβάλλον του και τους ανθρώπους που το χρησιμοποιούν. Η ενσωμάτωση προηγμένων υλικών στο κτιριακό κέλυφος, σε συνδυασμό με αποδοτικά ενεργειακά συστήματα, μπορεί να περιορίσει τις ενεργειακές ανάγκες και τις εκπομπές άνθρακα και να βελτιώσει τις συνθήκες τόσο στο εσωτερικό του κτιρίου όσο και στο άμεσο αστικό περιβάλλον. Ταυτόχρονα, τα κτίρια θα αποκτούν πιο ενεργό ρόλο, παράγοντας, αποθηκεύοντας και διαχειριζόμενα την ενέργεια που χρειάζονται. Tα φωτοβολταϊκά, oι αντλίες θερμότητας και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας θα έχουν κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση. Περιβαλλοντικοί αισθητήρες, έξυπνοι μετρητές και προηγμένα συστήματα ελέγχου μπορούν να προσαρμόζουν τη θέρμανση, την ψύξη και την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην πληρότητα του κτιρίου, στις περιβαλλοντικές συνθήκες και στη

διαθεσιμότητα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Μέρος της ηλεκτρικής κατανάλωσης μπορεί επίσης να μεταφέρεται σε ώρες υψηλής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, περιορίζοντας την επιβάρυνση του δικτύου και αξιοποιώντας αποτελεσματικότερα την καθαρή ενέργεια όταν αυτή είναι διαθέσιμη. Στην Ελλάδα, η υψηλή διαθεσιμότητα ηλιακής ενέργειας δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες για την ανάπτυξη αυτού του τύπου κτιρίων και για μια στενότερη σύνδεσή τους με το ενεργειακό σύστημα. Η μετάβαση αυτή ενισχύεται και από τη νέα ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD), η οποία θέτει την πορεία προς ένα κτιριακό απόθεμα μηδενικών εκπομπών έως το 2050. Η ευρύτερη εφαρμογή των νέων τεχνολογιών θα εξαρτηθεί από το κόστος, την αποτελεσματική ενσωμάτωσή τους και τη διαμόρφωση των κατάλληλων χρηματοδοτικών κινήτρων. ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Ολοκληρωμένα Συστήματα Ενεργειακής Αναβάθμισης Κτιρίων 35-40% απώλεια ενέργειας μέσω της οροφής (επικλινούς ή οριζόντιας)

Πιστοποιημένο κατά EAD 040083-00-0404 Αρ. Πιστοποίησης: 2884-CPR-00103

20-30% απώλεια ενέργειας μέσω των παραθύρων

12-14% απώλεια ενέργειας μέσω του δαπέδου

18-25% απώλεια ενέργειας μέσω των τοίχων

Δείτε σχηματικά τα σημεία απωλειών ενέργειας σε μια τυπική διώροφη κατοικία που στερείται θερμομόνωσης & θερμοστεγάνωσης

Στεγανοποίηση, Θερμομόνωση, Αισθητική αναβάθμιση κτιρίων

COOLROOF με επένδυση πετρών

COOLROOF light

THERMOSEAL & COOL ROOF

Ενεργειακή αναβάθμιση & Εξοικονόμηση ενέργειας, χειμώνα – καλοκαίρι Υποστηρίζεται από το πρόγραμμα «Εξοικονομώ»

Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με την Τεχνική Υποστήριξη της DUROSTICK στο 210 55 16 500 ή με e-mail στο technical@durostick.gr

www.durostick.gr

SPECIAL REPORT

BIM ΚΑΙ ΔΗΜΌΣΙΕΣ ΣΥΜΒΆΣΕΙΣ: Η ΕΥΡΏΠΗ ΕΞΕΤΆΖΕΙ ΤΟ ΕΠΌΜΕΝΟ ΒΉΜΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΉ ΧΡΉΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΉ ΕΦΑΡΜΟΓΉ

Μελέτη για λογαριασμό της Κομισιόν χαρτογραφεί την ωριμότητα της αγοράς, τα οφέλη και τα εμπόδια και προτείνει ένα σταδιακό μοντέλο υποχρεωτικού BIM ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

48 | C O N S T R U C T I O N

συζήτηση για το Building Information Modelling στην Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα φάση. Το ζητούμενο δεν είναι πια αν το BIM αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των κατασκευών, αλλά αν και με ποιον τρόπο θα πρέπει να αποκτήσει σαφέστερη και, σε συγκεκριμένες κατηγορίες δημοσίων έργων, υποχρεωτική θέση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η μελέτη «BIM and Public Procurement – State of Play, Impacts and Policy Recommendations for the Revision of the Public Procurement Directives», η οποία εκπονήθηκε από την εταιρεία συμβουλευτικών υπηρεσιών Altaee για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα. Το αντικείμενό της είναι ακριβώς η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης, της ετοιμότητας της αγοράς, των επιπτώσεων και των πιθανών ρυθμιστικών επιλογών για την ενσωμάτωση του BIM στις δημόσιες συμβάσεις. Η μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή συνδέει το BIM με τη διαχείριση δομημένης πληροφορίας σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός δημόσιου asset, από τον σχεδιασμό και την κατασκευή έως τη λειτουργία και τη συντήρησή του. Παράλληλα, το εντάσσει στους ευρύτερους στόχους της ΕΕ για ψηφιοποίηση, παραγωγικότητα, βιωσιμότητα και εκσυγχρονισμό του κατασκευαστικού κλάδου.

ΑΠΌ ΤΟ «ΕΠΙΤΡΈΠΕΤΑΙ» ΣΤΟ «ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΟΡΊΖΕΤΑΙ»

Το σημερινό ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν απαγορεύει στις αναθέτουσες αρχές να ζητούν BIM. Αντίθετα, ήδη επιτρέπει τη χρήση ηλεκτρονικών εργαλείων μοντελοποίησης στις δημόσιες συμβάσεις έργων. Το πρόβλημα είναι ότι η δυνατότητα αυτή παραμένει σε μεγάλο βαθμό γενική και μη τυποποιημένη. Η απουσία κοινών ορισμών, thresholds, ελάχιστων απαιτήσεων πληροφορίας και τυποποιημένων διαδικασιών σημαίνει ότι μια αναθέτουσα αρχή μπορεί να ζητήσει «BIM» χωρίς να είναι πάντοτε απολύτως σαφές τι ακριβώς απαιτείται, ποια παραδοτέα πρέπει να παραχθούν, με ποια διαδικασία θα αξιολογηθούν και ποιος έχει την ευθύνη για αυτά. Το αποτέλεσμα είναι κατακερματισμός πρακτικών και αυξημένη νομική αβεβαιότητα.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

B I M , D I G I TA L T W I N S & P R O J E C T M A N AG E M E N T

Η μελέτη υποστηρίζει επομένως μια μετάβαση από το σημερινό ασαφές καθεστώς σε ένα πιο δομημένο και αναλογικό σύστημα. Το ερώτημα, όπως τίθεται χαρακτηριστικά, δεν είναι πλέον αν το BIM θα πρέπει να παραμείνει επιτρεπτό, αλλά πώς θα μπορούσε να ενσωματωθεί με τρόπο λειτουργικό και αναλογικό στις δημόσιες συμβάσεις.

ΤΡΊΑ ΠΙΘΑΝΆ ΣΕΝΆΡΙΑ

Η μελέτη εξετάζει τρεις βασικές επιλογές. Η πρώτη είναι το status quo. Οι αναθέτουσες αρχές συνεχίζουν να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν ψηφιακά μοντέλα, χωρίς όμως κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, ελάχιστες απαιτήσεις ή σαφή κατώτερα όρια. Το πλεονέκτημα είναι ότι αποφεύγονται άμεσα κόστη προσαρμογής. Το μειονέκτημα είναι ότι διαιωνίζεται η σημερινή αποσπασματική κατάσταση και οι διαφορετικές ταχύτητες μεταξύ χωρών και οργανισμών. Το δεύτερο σενάριο προβλέπει εθελοντική, αλλά σαφώς οριοθετημένη χρήση του BIM. Θα υπάρχει ένας κοινός ευρωπαϊκός ορισμός, τυποποιημένα προσχέδια για τις απαιτήσεις πληροφοριών, υποχρεωτική χρήση ανοικτών και μη ιδιόκτητων formats και ενδεικτικά κατώτερα όρια, πάνω από τα οποία θα συνιστάται η χρήση BIM. Παράλληλα, θα υπάρχει ένας οδικός χάρτης για πιθανή μελλοντική ενίσχυση των απαιτήσεων. Το τρίτο σενάριο είναι το πιο φιλόδοξο: υποχρεωτικό BIM με κλιμακούμενες απαιτήσεις, δυναμικά κατώτερα όρια και σταδιακή εφαρμογή. Δεν προβλέπει μία ενιαία απαίτηση για όλα τα έργα. Αντίθετα, το επίπεδο υποχρέωσης θα αυξάνεται ανάλογα με την αξία, την τεχνική πολυπλοκότητα και το ρίσκο του έργου.

ΔΕ ΣΗΜΑΊΝΕΙ ΤΟ ΊΔΙΟ BIM ΓΙΑ ΌΛΑ ΤΑ ΈΡΓΑ

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της μελέτης: η υποχρεωτικότητα δεν προτείνεται ως ένα «όλα ή τίποτα» μοντέλο. Στα χαμηλότερα επίπεδα, οι απαιτήσεις θα μπορούσαν να επικεντρώνονται στον συντονισμό και στη διαχείριση πληροφορίας: discipline models, clash detection, συντονισμένα μοντέλα, εξαγωγή τεκμηρίωσης από τα μοντέλα και ένα κοινό περιβάλλον δεδομένων. Σε μεγαλύτερα ή πιο σύνθετα έργα,

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

οι απαιτήσεις θα επεκτείνονταν στον έλεγχο κόστους, τον προγραμματισμό και την παρακολούθηση της προόδου. Θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν model-linked quantities, συντονισμένα μοντέλα σε συγκεκριμένα στάδια και συνδέσεις μεταξύ μοντέλου και χρονοδιαγράμματος. Στα μεγάλα έργα, τέλος, το BIM θα μπορούσαν τα παραδοτέα να σχετίζονται με το as-built μοντέλο, τη συντήρηση, τη λειτουργία και τη μακροχρόνια διαχείριση του περιουσιακού στοιχείου, με δομημένα δεδομένα για εξοπλισμό, υλικά και επιμέρους στοιχεία. Και κάτι κρίσιμο: η μελέτη δεν προτείνει υποχρέωση χρήσης συγκεκριμένου λογισμικού. Αντίθετα, δίνει έμφαση σε ανοιχτά formats, ώστε να διατηρούνται η διαλειτουργικότητα, ο ανταγωνισμός και η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

ΤΑ ΚΑΤΏΤΕΡΑ ΌΡΙΑ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΚΡΊΣΙΜΟ ΖΉΤΗΜΑ

Η μελέτη αντιμετωπίζει τα thresholds (κατώτερα όρια) ως ένα βασικό ρυθμιστικό εργαλείο. Η λογική είναι απλή: όσο μεγαλύτερη είναι η αξία, η πολυπλοκότητα και το ρίσκο ενός έργου, τόσο ισχυρότερη μπορεί να είναι η απαίτηση BIM. Ως ενδεικτικό μοντέλο εξετάζεται ένα χαμηλότερο όριο γύρω στο 1 εκατ. ευρώ για απλούστερες απαιτήσεις συντονισμού, το ευρωπαϊκό threshold δημοσίων έργων, που στη μελέτη αναφέρεται στα 5,404 εκατ., ενώ ισχυρότερες απαιτήσεις θα μπορούσαν να προβλέπονται για έργα άνω των 15 εκατ. και 50 εκατ. ευρώ. Πρόκειται όμως για σενάρια και αναλυτικά σημεία αναφοράς της μελέτης, όχι για τελικές νομοθετικές υποχρεώσεις. Η λογική είναι επίσης δυναμική. Τα thresholds θα πρέπει να μπορούν να προσαρμόζονται με βάση την πραγματική ωριμότητα της αγοράς και τα στοιχεία που θα προκύπτουν από την εφαρμογή.

Στην πρόταση κανονισμού που παρουσίασε στις αρχές Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου δημοσίων συμβάσεων, περιλαμβάνεται ειδική διάταξη για το BΙΜ

ΤΟ ΌΡΙΟ ΤΩΝ 25 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΏ ΣΤΗΝ ΠΡΌΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η συζήτηση για τα thresholds αποκτά πλέον συγκεκριμένη νομοθετική μορφή. Στην πρόταση κανονισμού που παρουσίασε στις αρχές Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου δημοσίων συμβάσεων, περιλαμβάνεται ειδική διάταξη για το BΙΜ: το άρθρο 65 προβλέπει ότι, για την εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων έργων με εκτιμώμενη αξία 25 εκατ. ευρώ και άνω, οι αναθέτουσες αρχές θα απαιτούν τη χρήση BIM κατά την εκτέλεση του έργου. Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει το BIM από το πεδίο της δυνατότητας στο πεδίο της κανονιστικής απαίτησης για ένα συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς δημοσίων έργων. Σημειωτέον ότι, βάσει της πρότασης, η Κομισιόν θα διατηρεί τη δυνατότητα να μειώσει στο μέλλον το όριο των 25 εκατ. ευρώ, εφόσον δικαιολογείται από την αυξημένη υιοθέτηση του BIM στην αγορά. Αυτό σημαίνει ότι το προτεινόμενο threshold δεν αντιμετωπίζεται ως ένα οριστικό και αμετάβλητο όριο, αλλά ως σημείο εκκίνησης μιας διαδικασίας σταδιακής διεύρυνσης της υποχρεωτικής εφαρμογής.

C O N S T R U C T I O N | 49

SPECIAL REPORT

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι αυτό στο οποίο στάθηκε ο Δρ. Αλέξανδρος Καλλέγιας, Αρχιτέκτονας Μηχανικός με εξειδίκευση στην Ψηφιακή Διαχείριση Πληροφορίας στις Κατασκευές, σε σχετική ανάρτησή του στο LinkedIn, αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται το BIM στην πρόταση, ως «collaborative digital proces s», με «open» και «interoperable formats», για τη δημιουργία, διαχείριση και ανταλλαγή δομημένης πληροφορίας σε όλο τον κύκλο ζωής του έργου. «Το BIM μετακινείται όλο και περισσότερο από το επίπεδο του “εργαλείου” προς το επίπεδο της υποδομής πληροφορίας πάνω στην οποία μπορούν να βασιστούν οι αποφάσεις, η παράδοση και η διαχείριση των δημόσιων έργων. Για την ελληνική κατασκευαστική αγορά, είναι μια εξέλιξη που αξίζει να παρακολουθήσουμε στενά», σημείωσε ο ίδιος.

ΔΙΠΛΌ «ΑΓΚΆΘΙ»: ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΊΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΗΜΌΣΙΟΣ ΤΟΜΈΑΣ

Η μελέτη της Altaee δεν κρύβει ότι μια υποχρεωτική εφαρμογή BIM έχει κόστος. Χρειάζονται λογισμικό, hardware, εκπαίδευση, νέοι ρόλοι και, κυρίως, οργανωτικές αλλαγές. Για τις μεγάλες εταιρείες το κόστος αυτό μπορεί να επιμεριστεί σε πολλά έργα. Για μικρότερες επιχειρήσεις και μικρούς δημόσιους φορείς, όμως, το

50 | C O N S T R U C T I O N

βάρος είναι αναλογικά μεγαλύτερο. Γι’ αυτό και η μελέτη προειδοποιεί για τον κίνδυνο ένα υποχρεωτικό BIM να οδηγήσει σε μείωση του ανταγωνισμού ή αποκλεισμό μικρομεσαίων επιχειρήσεων, εάν εφαρμοστεί χωρίς μεταβατική περίοδο, σαφείς απαιτήσεις και μηχανισμούς αναλογικότητας. Το ίδιο σημαντικό είναι ότι η βασική αδυναμία δεν εντοπίζεται πλέον τόσο στην τεχνολογία όσο στις δεξιότητες, στις διαδικασίες και στην ικανότητα των αναθετουσών αρχών. Ένας δημόσιος φορέας μπορεί να ζητήσει BIM, αλλά πρέπει να είναι σε θέση να καθορίσει τι πληροφορίες χρειάζεται, να αξιολογήσει τα παραδοτέα και να αξιοποιήσει τα δεδομένα μετά την ολοκλήρωση του έργου.

ΑΠΌ ΤΗ ΜΕΛΈΤΗ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΊΑ

Η συγκεκριμένη μελέτη ασφαλώς δεν είναι από μόνη της νομοθεσία και οι προτάσεις της δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ήδη ισχύον δίκαιο. Στόχος της είναι να προσφέρει τεκμηρίωση για τις επιλογές που έχει μπροστά της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κατεύθυνση που προκύπτει, όμως, είναι σαφής: η μελέτη θεωρεί ότι το τρίτο σενάριο (υποχρεωτικό BIM με κλιμακούμενες απαιτήσεις, δυναμικά κατώτερα όρια και σταδιακή εφαρμογή) θα είναι πιο αποδοτικό μακροπρόθεσμα, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδευτεί

Η υποχρεωτικότητα από μόνη της δεν αρκεί: χωρίς πρότυπα, κατάλληλες απαιτήσεις πληροφορίας, εκπαιδευμένους δημόσιους φορείς και αναλογικούς κανόνες για τις μικρότερες επιχειρήσεις, υπάρχει κίνδυνος το BIM να γίνει απλώς μια ακόμη τυπική απαίτηση σε έναν διαγωνισμό

από προδιαγραφές, εκπαίδευση, υποστήριξη και επαρκή μεταβατική περίοδο. Η προτεινόμενη μετάβαση είναι πολυετής. Προβλέπεται αρχικά περίοδος 1–3 ετών για τη δημιουργία κοινών ορισμών, templates και οδηγιών. Ακολουθεί εφαρμογή σε έργα υψηλότερης αξίας και πολυπλοκότητας, ενώ η επέκταση σε χαμηλότερης αξίας έργα θα εξαρτάται από την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Δεν προτείνεται, δηλαδή, μια αυτόματη επέκταση των υποχρεώσεων μόνο επειδή πέρασε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Σε κάθε περίπτωση, η μελέτη είναι ξεκάθαρη: η υποχρεωτικότητα από μόνη της δεν αρκεί. Χωρίς πρότυπα, κατάλληλες απαιτήσεις πληροφορίας, εκπαιδευμένους δημόσιους φορείς και αναλογικούς κανόνες για τις μικρότερες επιχειρήσεις, υπάρχει κίνδυνος το BIM να γίνει απλώς μια ακόμη τυπική απαίτηση. Με τις σωστές προϋποθέσεις, αντίθετα, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο για καλύτερο συντονισμό, λιγότερα λάθη και αποτελεσματικότερη διαχείριση των δημόσιων έργων σε βάθος χρόνου. ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

SPECIAL REPORT

Θεοδώρα Μήτκα, BIM Manager, Athens Riviera Tower, BBI - AKTOR Constructions RT

BIM: ΑΠΌ ΤΟ ΜΟΝΤΈΛΟ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ Η Ν Έ Α Λ Ο Γ Ι Κ Ή Τ Η Σ Κ ΑΤΑ Σ Κ Ε Υ Ή Σ

BIM, Digital Twins και AI μετασχηματίζουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, συντονίζονται και παρακολουθούνται τα έργα

52 | C O N S T R U C T I O N

ο BIM αποτελεί πλέον κάτι παραπάνω από ένα ψηφιακό τρισδιάστατο μοντέλο ενός κτιρίου. Η πραγματική του αξία βρίσκεται στην πληροφορία που ενσωματώνεται σε αυτό και στον τρόπο με τον οποίο αυτή αξιοποιείται σε όλη τη διάρκεια ζωής του έργου. Από τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό της κατασκευής έως τον έλεγχο του κόστους και, τελικά, το Facility Management, η λογική του BIM μετατοπίζει το βάρος από τη στατική αναπαράσταση στη συνεχή διαχείριση δεδομένων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μετάβαση από ένα μοντέλο BIM σε ένα λειτουργικό Digital Twin. Όπως επισημαίνει η Θεοδώρα Μήτκα, BIM Manager, Athens Riviera Tower, BBI – AKTOR Constructions RT, ένα Ψηφιακό Δίδυμο δεν επιτυγχάνεται απλώς από τη μετατροπή μιας τρισδιάστατης απεικόνισης: η απόφαση για τη δημιουργία του και ο σχετικός προγραμματισμός πρέπει να λαμβάνονται ήδη από το στάδιο της μελέτης, ώστε να ενσωματώνονται εξαρχής οι απαιτήσεις που θα προκύψουν κατά την εφαρμογή και υλοποίηση του έργου. Καθ’ όλη τη διάρκειά του, το μοντέλο εμπλουτίζεται με δομημένη πληροφορία, μετατρέποντας την απλή γεωμετρία σε μια δυναμική ροή δεδομένων που μπορεί να αξιοποιηθεί και στη λειτουργία του κτιρίου.

ΔΕΔΟΜΈΝΑ ΑΝΤΊ ΓΙΑ ΕΚΤΙΜΉΣΕΙΣ

Η ίδια λογική επεκτείνεται και στον προγραμματισμό της κατασκευής. Ο χρονικός και οικονομικός προγραμματισμός αποτελούν διαχρονικά ένα από τα δυσκολότερα σημεία ενός έργου, όμως η αποτελεσματικότερη διαχείρισή τους προϋποθέτει πρωτίστως αξιόπιστα δεδομένα. Τα εργαλεία BIM επιτρέπουν τον καθημερινό έλεγχο και τη βελτίωση του προγραμματισμού, με βάση τα δεδομένα που συλλέγονται, ενώ η οπτικοποίησή τους και η διασύνδεση των κατάλληλων εφαρμογών μπορούν να περιορίσουν λάθη και καθυστερήσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο έγκαιρος εντοπισμός των συγκρούσεων μεταξύ των διαφορετικών μελετών. Τα συνηθέστερα clashes αφορούν τα ηλεκτρομηχανολογικά δίκτυα μεταξύ τους, αλλά και τις συγκρούσεις τους με τον φέροντα οργανισμό. Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

B I M , D I G I TA L T W I N S & P R O J E C T M A N AG E M E N T

στις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα, όπου τα ανοίγματα και οι οπές στα δομικά στοιχεία έχουν προβλεφθεί στη στατική μελέτη και μια εκ των υστέρων τροποποίησή τους, μετά την ολοκλήρωση του φορέα, μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη ή και ανέφικτη. Επομένως, ο σωστός συντονισμός όλων των disciplines και η επίλυση των clashes ήδη στη φάση της μελέτης δεν αποτελούν απλώς ζήτημα καλύτερου σχεδιασμού. Συνδέονται άμεσα με την οικονομία και το χρονοδιάγραμμα του έργου. Παράλληλα, κατά την επίλυση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι απαιτούμενες κατασκευαστικές ανοχές. Ένα κρίσιμο clash που θα παραμείνει άλυτο μέχρι να φτάσει στο εργοτάξιο μπορεί να απαιτήσει σημαντικό χρόνο για την επίλυσή του, να προκαλέσει καθυστερήσεις ακόμη και στην παράδοση και να αυξήσει τον προϋπολογισμό.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΑΓΟΡΆ ΣΕ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΌ ΣΤΆΔΙΟ

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εντοπίζει αποκλίσεις και να διαχειρίζεται δεδομένα, σενάρια και υποθέσεις, αλλά η τελική απόφαση παραμένει στον μηχανικό, ο οποίος πρέπει να διασφαλίσει ότι η λύση είναι τεχνικά, κατασκευαστικά και συμβατικά άρτια

ΤΟ AI ΩΣ ΨΗΦΙΑΚΌΣ ΒΟΗΘΌΣ

Σε αυτό το ήδη μεταβαλλόμενο περιβάλλον προστίθεται η τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με τη Δώρα Μήτκα, το AI έχει ήδη ενσωματωθεί σε πληθώρα εργαλείων BIM, με στόχο κυρίως την αύξηση της ταχύτητας και της ακρίβειας στη διαχείριση των δεδομένων. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να μεταβάλει περαιτέρω τον ρόλο του BIM Manager, καθώς επαναλαμβανόμενες και χρονοβόρες διαδικασίες, όπως οι έλεγχοι προδιαγραφών, μπορούν να αναλαμβάνονται από ψηφιακά εργαλεία.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η τεχνική κρίση περνά στις μηχανές. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και των δεδομένων που παράγουν οι εφαρμογές AI παραμένει απαραίτητη. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εντοπίζει αποκλίσεις και να διαχειρίζεται δεδομένα, σενάρια και υποθέσεις, αλλά η τελική απόφαση παραμένει στον μηχανικό, ο οποίος πρέπει να διασφαλίσει ότι η λύση είναι τεχνικά, κατασκευαστικά και συμβατικά άρτια.

Παρά τις δυνατότητες αυτές, η πλήρης υιοθέτηση της BIM κουλτούρας στην Ελλάδα απέχει ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη. Η αγορά βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο, με εταιρείες να εφαρμόζουν ήδη BIM, κυρίως σε έργα μεγάλης κλίμακας. Η ευρύτερη υιοθέτηση, όμως, απαιτεί αλλαγή τόσο στις διαδικασίες όσο και στη νοοτροπία των εμπλεκομένων. Σε αυτή τη μετάβαση λειτουργούν ανασταλτικά η έλλειψη εξειδικευμένης εκπαίδευσης και το κόστος εφαρμογής. Η θεσμοθέτηση ενός εθνικού στρατηγικού σχεδίου και η υιοθέτηση διεθνών προτύπων αποτελούν ένα πρώτο βήμα, αλλά, όπως επισημαίνεται, δεν επαρκούν από μόνα τους. Απαιτείται ουσιαστική εκπαίδευση και πιστοποίηση σε ακαδημαϊκό, επαγγελματικό και τεχνικό επίπεδο, αλλά και κίνητρα και χρηματοδοτικά εργαλεία για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Η μετάβαση, επομένως, δεν είναι μόνο τεχνολογική· είναι οργανωτική και εκπαιδευτική και προϋποθέτει μια πιο ολιστική προσέγγιση με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, συνεργασία, συνέπεια και σαφείς στόχους για όλους. Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η επόμενη φάση του BIM αφορά κυρίως την ικανότητα ενός έργου να παράγει, να συνδέει και να αξιοποιεί αξιόπιστη πληροφορία από τη μελέτη μέχρι τη λειτουργία του. ■

C O N S T R U C T I O N | 53

SPECIAL REPORT

ΑΕΚΚ: ΑΠΌ ΤΟ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ ΣΤΗΝ ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ Β Ι Ώ Σ Ι Μ Ε Σ Π ΡΑ Κ Τ Ι Κ Έ Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Έ Σ ΛΎ Σ Ε Ι Σ

Η Ευρώπη θέτει τις βάσεις για ένα νέο μοντέλο διαχείρισης ΤΟΥ ΝΊΚΟΥ ΓΚΟΝΤΟΎΛΑ

54 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Δ Ι Α Χ Ε Ί Ρ Ι Σ Η Α Π Ο Β Λ Ή Τ Ω Ν Ε Ρ ΓΟΤΑ Ξ Ί ΟΥ

αυτό το πλαίσιο, τα τελευταία χρόνια, ο κατασκευαστικός κλάδος καταβάλλει ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε να στραφεί σε πιο βιώσιμες και κυκλικές πρακτικές αναφορικά με τη διαχείριση των εν λόγω αποβλήτων. Η παραπάνω λογική συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη τάση που επικρατεί διεθνώς για να στραφεί η παγκόσμια οικονομία σε ανάλογες πρακτικές. Η συνθήκη αυτή παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στους περισσότερους κλάδους που επηρεάζουν καθοριστικά, μέσα από τη δραστηριότητά τους, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Παράλληλα, παρατηρείται διεθνώς, εκ μέρους των κυβερνητικών οργάνων, έντονη αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου, που συνδυάζεται με τη δημιουργία πιστοποιήσεων με ιδιαίτερα αυξημένες απαιτήσεις (LEED, BREEAM, DGNB) και προκαλούν με τη σειρά τους σε μια σειρά από αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των εργοταξίων. Απώτερος σκοπός είναι, κάθε τεχνικό έργο να συντάσσεται και να λειτουργεί με βάση την παραπάνω φιλοσοφία στα επόμενα χρόνια. Ουσιαστικά, σε κάθε στάδιο της κατασκευαστικής διαδικασίας από την προμήθεια και την παραγωγή έως τη χρήση των υλικών που απαιτούνται για να ολοκληρωθεί ένα έργο, στόχος είναι να επικρατήσει σταδιακά πλήρως ένα κυκλικό μοντέλο που θα οδηγήσει τον κλάδο στη βιωσιμότητα.

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΌ ΣΤΟΊΧΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΚΛΙΚΉΣ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑΣ

α απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες ροές αποβλήτων στην Ευρώπη. Η ανάγκη για καλύτερη διαλογή, επεξεργασία και αξιοποίηση των υλικών και η αυστηροποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου οδηγεί σταδιακά τον κατασκευαστικό κλάδο προς ένα νέο κυκλικό μοντέλο διαχείρισης στο εργοτάξιο Τα απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) είναι υπεύθυνα για ιδιαίτερα υψηλό όγκο αποβλήτων τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς, αφού οι ποσότητες που παράγονται με την πάροδο του χρόνου είναι υψηλές αλλά και ταυτόχρονα σταθερές. Σε

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τώρα, κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες για να στραφεί ο κατασκευαστικός κλάδος σε πιο βιώσιμες και κυκλικές πρακτικές. Οι πρώτες βάσεις για τη χάραξη της συγκεκριμένης πορείας, άρχισαν να τίθενται ουσιαστικά με την Ευρωπαϊκή Οδηγία – Πλαίσιο για τα Απόβλητα, του 2008. Η οδηγία έθετε ως στόχο την ανάκτηση υλικών σε ποσοστό 70%, μέχρι το 2020. Μάλιστα, αρκετές ήταν οι χώρες της Ε.Ε. που κατάφεραν να πιάσουν τον συγκεκριμένο στόχο από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Παράλληλα, με δικές τους πρωτοβουλίες, χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φρόντισαν να δημιουργήσουν αγορές

Τα δεδομένα μαρτυρούν πως το υψηλό ποσοστό ανακύκλωσης ΑΕΚΚ αφορά σε μεγάλο βαθμό την επαναχρησιμοποίηση τους ως υλικό επιχωμάτωσης ή περιπτώσεις όπου προκύπτουν έπειτα από διαδικασία ανακύκλωσης χαμηλής ποιότητας

για υλικά που προκύπτουν από την ανάκτηση αποβλήτων από κατασκευές και κατεδαφίσεις. Αυτό υποδηλώνει πως ο ευρωπαϊκός κατασκευαστικός κλάδος στρέφεται στην κυκλικότητα με αρκετά γρήγορους ρυθμούς, καθώς μέσα από ανάλογες πρακτικές ένας σημαντικός αριθμός των αποβλήτων που παράγονται επιστρέφουν στην οικονομία. Παρόλα αυτά, παρά τις επιμέρους κινήσεις, ο κλάδος βρίσκεται ακόμη μακριά από εκείνο το στάδιο κατά το οποίο θα είναι εφικτή η πλήρης ανακύκλωση και αξιοποίηση των ανακτημένων υλικών. Επίσης, τα δεδομένα μαρτυρούν πως το υψηλό ποσοστό ανακύκλωσης ΑΕΚΚ αφορά σε μεγάλο βαθμό την επαναχρησιμοποίηση τους ως υλικό επιχωμάτωσης ή περιπτώσεις όπου προκύπτουν έπειτα από διαδικασία ανακύκλωσης χαμηλής ποιότητας, με αποτέλεσμα η τελική αξία των υλικών να υποβαθμίζεται. Ταυτόχρονα, εντοπίζονται και ορισμένα εμπόδια σχετικά με την χρήση και την αξιοποίηση των ανακυκλωμένων υλικών.

C O N S T R U C T I O N | 55

SPECIAL REPORT

Τα κυριότερα εξ’ αυτών εντοπίζονται στο υψηλό κόστος και την χαμηλή ποιότητα των υλικών, καθώς και στην έλλειψη γνώσης αναφορικά με την τελική σύνθεση που προκύπτει στα υλικά κατεδάφισης. Τέλος, ο χρόνος που απαιτείται για να αρχίσουν να γίνονται ορατά τα οφέλη της εφαρμογής της κυκλικής οικονομίας στις κατασκευές λειτουργούν επίσης ως τροχοπέδη για τους εμπλεκόμενους.

Ο «ΟΔΙΚΌΣ ΧΆΡΤΗΣ» ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΕΚΚ

Μέρος της παραπάνω προσπάθειας, αποτελεί, η θέσπιση του ανάλογου Πρωτοκόλλου, το 2016, εκ μέρους της Ε.Ε., που έχει στόχο να αποτελέσει οδηγό για τα βήματα που πρέπει να πραγματοποιηθούν σχετικά με τη διαχείριση αποβλήτων στις χώρες της Ένωσης. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την πρώτη έκδοσή του, το Πρωτόκολλο της Ε.Ε. για τη Διαχείριση Αποβλήτων Κατασκευών και Κατεδαφίσεων, αποσκοπεί στη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων, μέσω της ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στα ανακυκλωμένα υλικά και τα επαναχρησιμοποιούμενα προϊόντα. Το Πρωτόκολλο αποτέλεσε μέρος ενός ευρύτερου πακέτου για την Κυκλική Οικονομία, το οποίο υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ίδια περίοδο και το οποίο είχε ως στόχο την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στη διαδικασία

56 | C O N S T R U C T I O N

διαχείρισης αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων, αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας των ανακυκλωμένων υλικών από κατασκευές και κατεδαφίσεις. Το περιεχόμενό του, τόσο στην αρχική όσο και στην επικαιροποιημένη έκδοση του, περιγράφει βασικές διαδικασίες, όπως οι έλεγχοι που οφείλουν να πραγματοποιηθούν πριν από την κατεδάφιση για τον εντοπισμό επικίνδυνων υλικών, οι δυνατότητες επαναχρησιμοποίησής τους, καθώς και οδηγίες για την επιλεκτική κατεδάφιση, τον ασφαλή διαχωρισμό και τη διαφανή διαχείριση των αποβλήτων. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ιεραρχία διαχείρισης των αποβλήτων και στη διαχείριση της ποιότητας σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Επιπλέον, το Πρωτόκολλο περιλαμβάνει προτάσεις που απευθύνονται στα αρχές και τους αρμόδιους φορείς και θέτει το πολιτικό πλαίσιο που θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ της βιομηχανίας, των κυβερνήσεων και της κοινωνίας, με απώτερο σκοπό να προωθηθεί η κυκλική οικονομία στις κατασκευαστικές δραστηριότητες.

ΤΟ ΝΈΟ ΠΡΩΤΌΚΟΛΛΟ ΚΑΙ ΟΙ ΝΈΕΣ ΑΠΑΙΤΉΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ

Παρά τη βελτίωση που επήλθε την τελευταία δεκαετία όσον αφορά τα ΑΕΚΚ στην Ευρώπη, η προσπάθεια από τη μεριά της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να εντείνεται. Για αυτό τον

λόγο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε, το 2024, στην έκδοση της επικαιροποιημένης εκδοχής του Πρωτοκόλλου Διαχείρισης Αποβλήτων Κατασκευών και Κατεδαφίσεων. Στόχος της έκδοσης είναι να προωθήσει την βελτίωση των πρακτικών που εφαρμόζει ήδη ο κατασκευαστικός κλάδος. Ουσιαστικά, έρχεται να προτείνει πιο αποδοτικές διαδικασίες διαχείρισης αποβλήτων, οι οποίες δύνανται να αυξήσουν την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση των υλικών, ενισχύοντας παράλληλα τόσο τα περιβαλλοντικά όσο και τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Πιο συγκεκριμένα, το Πρωτόκολλο περιλαμβάνει αναλυτικά τις κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τους ελέγχους που οφείλουν να πραγματοποιούνται πριν από την κατεδάφιση αλλά και την ανακαίνιση των κατασκευαστικών έργων. Παρέχονται - σε σχέση με πριν λεπτομερείς οδηγίες αναφορικά με τον εντοπισμό του δυναμικού επαναχρησιμοποίησης, των επικίνδυνων ουσιών που μπορεί να βρεθούν στα υλικά, καθώς και τις ροές αποβλήτων. Επίσης, προτείνονται μέθοδοι που μπορούν να βελτιώσουν την έρευνα και τη δειγματοληψία στο εργοτάξιο, ώστε οι εμπλεκόμενοι να καταλήγουν σε καλύτερη αξιολόγηση των τελικών επιλογών τους αναφορικά με τα απόβλητα. Ταυτόχρονα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επιλεκτική κατεδάφιση και ειδικότερα στην ασφαλή απομάκρυνση των επικίνδυνων υλικών και αποβλήτων καθώς και στον διαχωρισμό τους από τα μη επικίνδυνα απόβλητα. Παράλληλα, προτείνονται λύσεις για τη βελτίωση της εφοδιαστικής αλυσίδας των αποβλήτων. Συγκεκριμένα, το Πρωτόκολλο περιέχει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες παρέχουν μια σειρά από σαφέστερες διαδικασίες αναφορικά με τη μεταφορά και την αποθήκευση των αποβλήτων καθώς και των περιβαλλοντικών κινδύνων που μπορεί να προκύψουν από αυτή. Στόχος είναι η σωστή ιχνηλασιμότητα και η πλήρης διαφάνεια σε κάθε στάδιο της αλυσίδας διαχείρισης αποβλήτων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης και στο κομμάτι της επεξεργασίας και διαχείρισης αποβλήτων. Αναλυτικότερα, στο επικαιροποιημένο Πρωτόκολλο αναδεικνύονται σύγχρονες και πιο προηγμένες

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Δ Ι Α Χ Ε Ί Ρ Ι Σ Η Α Π Ο Β Λ Ή Τ Ω Ν Ε Ρ ΓΟΤΑ Ξ Ί ΟΥ

μέθοδοι επεξεργασίας αποβλήτων. Οι συγκεκριμένες επιλογές έχουν τη δυνατότητα να εφαρμοστούν στους περισσότερους τύπους αποβλήτων, όπως το σκυρόδεμα, τα μονωτικά υλικά, τα μέταλλα και τα πλαστικά. Ουσιαστικά, με την εφαρμογή αυτών των μεθόδων ανακύκλωσης, καθαρισμού και επισκευής των υλικών διευκολύνεται η επαναχρησιμοποίησή τους. Τέλος, το Πρωτόκολλο εστιάζει και σε ζητήματα όπως το θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο και η διαχείριση ποιότητας. Τονίζεται η ανάγκη για εντονότερη διενέργεια ελέγχων από τα αρμόδια όργανα, η σημασία του καθορισμού πιστοποιήσεων και η συμμόρφωση των εμπλεκομένων με νέα πρότυπα που θα επιβάλλονται από την Ε.Ε. Με αυτό τον τρόπο δύναται να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στα νέα προϊόντα που θα προκύψουν και θα διοχετευθούν στην αγορά.

ΑΠΌ ΤΑ ΑΠΌΒΛΗΤΑ ΣΤΑ ΝΈΑ ΔΟΜΙΚΆ ΠΡΟΪΌΝΤΑ

Πέρα από το Πρωτόκολλο, τα τελευταία χρόνια, λαμβάνουν μέρος και άλλες πρωτοβουλίες χρηματοδοτούμενες από την Ε.Ε. οι οποίες σχετίζονται με τη διαχείριση και την ανακύκλωση των αποβλήτων του κατασκευαστικού τομέα. Συναντήσεις, ομάδες εργασίας και άλλα έργα που έχουν ως στόχο να προτείνουν εναλλακτικές λύσεις απέναντι σε προσεγγίσεις που αποτελούσαν τον κανόνα μέχρι πρότινος στον κατασκευαστικό κλάδο. Ταυτόχρονα, πέρα από τις θεσμοθετημένες δράσεις και τα προγράμματα της Ε.Ε., κατασκευαστές και αρχιτέκτονες που επικεντρώνονται στην ορθή διαχείριση των αποβλήτων και την ανακύκλωσή τους, παρουσιάζουν την τελευταία περίοδο τις δικές τους καινοτόμες λύσεις και προτάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν πρωτοβουλίες όπως το LIFE WASTE2BUILD και το LIFE CIRRCON. Το πρώτο αφορά στην ανάπτυξη μιας ψηφιακής αγοράς όπου κατασκευαστές αποκτούν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν αγοραπωλησίες, για υψηλής ποιότητας ανακυκλωμένα δομικά υλικά, τα οποία προέρχονται από χώρους κατεδάφισης στην ευρύτερη περιοχή της Τουλούζης. Αναφορικά με το δεύτερο παράδειγμα, πρόκειται για μια μονάδα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

παραγωγής οπλισμένου σκυροδέματος, που προέρχεται από θρυμματισμένα αδρανή προερχόμενα από χώρους κατεδάφισης. Το τελικό προϊόν προκύπτει έπειτα από προσθήκη συνδετικών υλικών που προέρχονται με τη σειρά τους από ανακυκλωμένα υλικά. Οι πρωτοβουλίες σαν και αυτές, σύμφωνα με τα στελέχη των φορέων, έχουν ως απώτερο σκοπό να αλλάξει ριζικά ο τρόπος παραγωγής και χρήσης του σκυροδέματος αφενός και να οδηγηθούμε στη μείωση των αποβλήτων και τον περιορισμό της εξάρτησης από μη ανανεώσιμους πόρους, αφετέρου. Παράλληλα, το τελευταίο διάστημα λαμβάνουν χώρα και άλλες μικρότερες πρωτοβουλίες, όπως για παράδειγμα το LIFE ECO TILES που κατασκευάζει πλακάκια terrazzo από ανακυκλωμένα αστικά απόβλητα γυαλιού και κεραμικών, αλλά και το I-LOOP LIFE που αποτελεί μια λύση για την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση του υαλοβάμβακα που χρησιμοποιείται σε λύσεις θερμομόνωσης και ηχομόνωσης. Επιπρόσθετα, ενισχύονται οι πολιτικές, οι κανονισμοί και το ευρύτερο πλαίσιο που θέτει η Ε.Ε. σχετικά με τα απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων, με πρωτοβουλίες όπως ο Νέος Κανονισμός για τα Προϊόντα Δόμησης, το Τέλος Καθεστώτος Αποβλήτων και τα Ψηφιακά Διαβατήρια Προϊόντων.

Η τεχνολογική εξέλιξη στον εξοπλισμό διαχείρισης ΑΕΚΚ μετατοπίζει σταδιακά το ενδιαφέρον από τα συμβατικά μηχανήματα του παρελθόντος σε πιο ευέλικτες και τεχνολογικά εξελιγμένες λύσεις, κι έτσι κάνουν την εμφάνισή τους σύγχρονα μηχανήματα, που μπορούν να διαμορφωθούν ανάλογα με τις ανάγκες κάθε έργου

C O N S T R U C T I O N | 57

SPECIAL REPORT

Στην παραπάνω κατηγορία συγκαταλέγονται επίσης και οι Οδηγίες της Ε.Ε. για τα Απόβλητα, το Σχέδιο Δράσης της Ε.Ε. για την Κυκλική Οικονομία, η Στρατηγική της ΕΕ για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή, καθώς και ο Κανονισμός για την Καταγραφή, Αξιολόγηση, την Αδειοδότηση και των Περιορισμό των Χημικών Ουσιών (REACH) και η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.

ΝΈΑ ΓΕΝΙΆ ΜΗΧΑΝΗΜΆΤΩΝ ΓΙΑ ΈΝΑ ΣΎΓΧΡΟΝΟ ΚΥΚΛΙΚΌ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ

Πέρα από το κανονιστικό πλαίσιο και τη θεωρητική εφαρμογή, παρατηρούνται στην Ευρώπη ήδη ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα εργοταξίων, που εφαρμόζουν ανάλογες πρακτικές. Για παράδειγμα, ολοκληρώθηκε πρόσφατα στη Γερμανία, η πρώτη κατεδάφιση χωρίς εκπομπές σε βιομηχανική κλίμακα, αποδεικνύοντας στην πράξη πως είναι ένα εργοτάξιο χαμηλών εκπομπών. Αναλυτικότερα, για την κατεδάφιση τριών κτιρίων συνολικού όγκου σχεδόν 25.000 κ. μ., χρησιμοποιήθηκε στόλος αποκλειστικά ηλεκτρικών μηχανημάτων και ηλεκτρικών φορτηγών. Τα μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν στο έργο ήταν συνδεδεμένα με το ηλεκτρικό δίκτυο και πραγματοποίησαν εργασίες όπως η εκκένωση, η κοπή σκυροδέματος (concrete cutting), η διακίνηση και

58 | C O N S T R U C T I O N

η μεταφορά υλικών. Επιπλέον, στο ίδιο έργο, περίπου 12.800 τόνοι αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων υποβλήθηκαν σε επί τόπου επεξεργασία, ενώ το 96% από αυτά ανακυκλώθηκε και μετατράπηκε σε πρώτες ύλες για μελλοντική χρήση. Η τεχνολογική εξέλιξη στον εξοπλισμό

Τα μηχανήματα επεξεργασίας υλικών αναβαθμίζονται και εξοπλίζονται με την κατάλληλη ψηφιακή τεχνολογία, όπως υβριδικές επιλογές κίνησης και ψηφιακά εργαλεία υποστήριξης, τα οποία στοχεύουν στη βελτίωση των αποφάσεων αναφορικά με τη διαχείριση υλικών

διαχείρισης ΑΕΚΚ μετατοπίζει σταδιακά το ενδιαφέρον από τα συμβατικά μηχανήματα του παρελθόντος σε πιο ευέλικτες και τεχνολογικά εξελιγμένες λύσεις. Για αυτό τον λόγο, κάνουν την εμφάνισή τους σύγχρονα μηχανήματα, που μπορούν να διαμορφωθούν ανάλογα με τις ανάγκες κάθε έργου. Πολλά από αυτά είναι εξοπλισμένα με υβριδικούς ηλεκτρικούς κινητήρες και δυνατότητα σύνδεσης στο δίκτυο, με προηγμένα συστήματα επεξεργασίας που επιτρέπουν την αποτελεσματικότερη διαχείριση διαφορετικών τύπων υλικών και την παραγωγή αδρανών καλύτερης ποιότητας. Τέλος, καθοριστικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών διαμορφώνει και η ψηφιακή αναβάθμιση των μηχανημάτων. Τα μηχανήματα επεξεργασίας υλικών αναβαθμίζονται και εξοπλίζονται με την κατάλληλη ψηφιακή τεχνολογία, όπως υβριδικές επιλογές κίνησης και ψηφιακά εργαλεία υποστήριξης, τα οποία στοχεύουν στη βελτίωση των αποφάσεων αναφορικά με τη διαχείριση υλικών. Επίσης, κάνουν την εμφάνισή τους εφαρμογές οι οποίες περιλαμβάνουν βοηθητικές λειτουργίες που δίνουν την δυνατότητα να παρέχονται reports και πίνακες ελέγχου, την ίδια στιγμή που τα συστήματα παρακολούθησης μπορούν να παρέχουν οπτική απεικόνιση τόσο της κατάστασης στην οποία βρίσκονται τα μηχανήματα όσο και της ροής των υλικών. ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

SPECIAL REPORT

ΤΑ ΚΤΊΡΙΑ ΑΠΈΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΚΛΊΜΑ ΤΟΥ ΑΎΡΙΟ ΜΙΑ ΝΈΑ ΜΕΛΈΤΗ ΑΝΑΔΕΙΚΝΎΕΙ ΈΝΑΝ ΛΙΓΌΤΕΡΟ ΠΡΟΦΑΝΉ Π Α ΡΆ Γ Ο Ν ΤΑ Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ή Σ ΑΠΌΔΟΣΗΣ: ΤΗ ΜΟΡΦΉ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΛΙΚΊΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΊΩΝ

Καθώς οι ανάγκες για ψύξη αυξάνονται και το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα γερνά, η ενεργειακή αναβάθμιση δεν μπορεί να περιορίζεται στα συστήματα θέρμανσης και κλιματισμού ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

60 | C O N S T R U C T I O N

ενεργειακή απόδοση των κτιρίων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της κατασκευαστικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις συνθήκες υπό τις οποίες σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και λειτουργούν τα κτίρια. Η συζήτηση έχει μέχρι σήμερα επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στη θερμομόνωση, τα κουφώματα, τα συστήματα θέρμανσης και ψύξης, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις τεχνολογίες διαχείρισης. Μια νέα επιστημονική μελέτη, ωστόσο, φωτίζει δύο λιγότερο προφανείς παραμέτρους: την ηλικία του κτιρίου και το compactness

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

(«συμπαγότητα», αν και ο όρος είναι αδόκιμος στα ελληνικά), δηλαδή τη σχέση της εκτεθειμένης επιφάνειας του κελύφους προς τον θερμαινόμενο/κλιματιζόμενο όγκο. Η μελέτη «A global, proxy-based assessment of building climatization vulnerability», που υπογράφουν οι P. Florio, J. H. Uhl, P. Politis, M. Melchiorri, C. Maduta, K. Krasnodębska και A. M. Martinez, και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Scientific Reports, επιχειρεί να αποτυπώσει για πρώτη φορά σε παγκόσμια κλίμακα ποιες περιοχές διαθέτουν κτιριακό απόθεμα περισσότερο ευάλωτο στις αυξανόμενες ανάγκες θέρμανσης και ψύξης. Για τον σκοπό αυτό συνδυάζει δεδομένα για τα κτίρια, δορυφορικές παρατηρήσεις, κλιματικά δεδομένα, πληθυσμιακές προβολές και κοινωνικοοικονομικούς δείκτες. Το αποτέλεσμα είναι ένας νέος δείκτης που οι ερευνητές ονομάζουν «climatization vulnerability», δηλαδή ευπάθεια ενός κτιρίου ή μιας περιοχής στις ανάγκες κλιματισμού. Η λογική του είναι σχετικά απλή: ένα παλιό κτιριακό απόθεμα, σε συνδυασμό με μορφολογικά χαρακτηριστικά που δεν είναι κατάλληλα για τις συγκεκριμένες κλιματικές συνθήκες, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη εξάρτηση από ενεργητικά συστήματα θέρμανσης και ψύξης.

Η ΗΛΙΚΊΑ ΜΕΤΡΆΕΙ

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της μελέτης είναι ότι το 43% των κτιρίων παγκοσμίως έχει κατασκευαστεί πριν από το 1980, δηλαδή πριν από την ευρεία υιοθέτηση σύγχρονων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του παλαιού κτιριακού αποθέματος βρίσκεται στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Η ηλικία, βέβαια, δεν σημαίνει αυτομάτως ενεργειακή ανεπάρκεια. Ένα παλαιό κτίριο μπορεί να έχει ανακαινιστεί, να διαθέτει σύγχρονο κέλυφος ή αποδοτικά συστήματα. Αντίστοιχα, ένα νεότερο κτίριο δεν είναι κατ’ ανάγκη ενεργειακά αποδοτικό. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία που διευκρινίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές. Η ηλικία χρησιμοποιείται επομένως ως proxy, ως ένας διαθέσιμος δηλαδή δείκτης που επιτρέπει μια εκτίμηση σε

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

τεράστια κλίμακα. Το ίδιο συμβαίνει και με τη δεύτερη παράμετρο της έρευνας: το compactness.

ΌΤΑΝ Η ΜΟΡΦΉ ΤΟΥ ΚΤΙΡΊΟΥ ΕΠΗΡΕΆΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΆΛΩΣΗ

To «compactness» του κτιρίου μετράται μέσω του shape factor, δηλαδή του λόγου της εξωτερικά εκτεθειμένης επιφάνειας του κελύφους προς τον θερμαινόμενο ή κλιματιζόμενο όγκο. Όσο μικρότερη είναι η αναλογία αυτή, τόσο πιο συμπαγές θεωρείται ένα κτίριο. Αντίθετα, ένα κτίριο με μεγάλη εκτεθειμένη επιφάνεια σε σχέση με τον όγκο του έχει υψηλότερο shape factor. Η αρχή είναι γνωστή στον ενεργειακό σχεδιασμό: για τον ίδιο κλιματιζόμενο όγκο, μεγαλύτερη επιφάνεια κελύφους σημαίνει μεγαλύτερη επιφάνεια μέσω της οποίας μπορεί να πραγματοποιείται μεταφορά θερμότητας. Σε ψυχρά κλίματα αυτό μπορεί να αυξάνει τις απώλειες και επομένως τις ανάγκες θέρμανσης. Η εικόνα όμως γίνεται πιο σύνθετη όταν περνάμε στα θερμά κλίματα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη «συμπαγότητα» δεν αποτελεί από μόνη της πανάκεια. Σε θερμά και υγρά κλίματα, ένα υπερβολικά συμπαγές κτίριο μπορεί να περιορίζει τον φυσικό αερισμό και τις δυνατότητες παθητικής ψύξης. Αντίστοιχα, η μεγαλύτερη εκτεθειμένη επιφάνεια μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αξιοποιηθεί για φυσικό αερισμό, σκιασμό ή ηλιακά κέρδη. Επομένως, δεν υπάρχει μία ιδανική μορφή κτιρίου ανεξάρτητα από το κλίμα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον σύγχρονο σχεδιασμό. Η ενεργειακή αποδοτικότητα δεν είναι απλώς ζήτημα επιλογής ενός καλύτερου υλικού ή ενός αποδοτικότερου μηχανήματος. Αρχίζει ήδη από τη γεωμετρία του κτιρίου και από τον τρόπο με τον οποίο αυτό «συνομιλεί» με το εξωτερικό περιβάλλον.

ΈΝΑΣ ΠΑΓΚΌΣΜΙΟΣ ΧΆΡΤΗΣ ΕΥΠΆΘΕΙΑΣ

Χρησιμοποιώντας δεδομένα για περισσότερα από 9.000 αστικά κέντρα, η έρευνα εντόπισε διαφορετικές σχέσεις μεταξύ ηλικίας και συμπαγότητας των κτιρίων. Σε αρκετές περιοχές του κόσμου, τα νεότερα κτίρια εμφανίζονται κατά μέσο όρο λιγότερο συμπαγή από τα παλαιότερα.

Η μελέτη αναδεικνύει μια παράδοξη εξέλιξη: το παλιό κτιριακό απόθεμα αποτελεί σήμερα σημαντικό πρόβλημα κυρίως σε ψυχρότερες περιοχές, ενώ το νεότερο κτιριακό απόθεμα μπορεί να εξελιχθεί σε πρόβλημα στις θερμότερες περιοχές του πλανήτη

Η τάση αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής σε περιοχές του παγκόσμιου Νότου, όπου η ταχεία αστικοποίηση έχει οδηγήσει σε εκτεταμένη κατασκευή νέων, συχνά χαμηλών και σχετικά ελαφρών κτιρίων. Η γεωγραφική εικόνα παρουσιάζει δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική συναντάται μεγάλος αριθμός παλαιών κτιρίων, ενώ σε πολλές περιοχές της Αφρικής και της Νότιας Ασίας το κτιριακό απόθεμα είναι πολύ νεότερο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι δεύτερες περιοχές είναι απαραίτητα σε καλύτερη θέση. Η ταχεία αστικοποίηση έχει δημιουργήσει σε πολλές περιπτώσεις κτίρια ελαφριάς κατασκευής και χαμηλής συμπαγότητας, τα οποία θα αντιμετωπίσουν αυξανόμενες ανάγκες ψύξης καθώς ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες. Έτσι, η μελέτη αναδεικνύει μια παράδοξη εξέλιξη: το παλιό κτιριακό απόθεμα αποτελεί σήμερα σημαντικό πρόβλημα κυρίως σε ψυχρότερες περιοχές, ενώ

C O N S T R U C T I O N | 61

SPECIAL REPORT

το νεότερο κτιριακό απόθεμα μπορεί να εξελιχθεί σε πρόβλημα στις θερμότερες περιοχές του πλανήτη. Από τη θέρμανση στην ψύξη Η μεταβολή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η αναμενόμενη εξέλιξη των φορτίων κλιματισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η μελέτη, ενώ η ζήτηση για θέρμανση αναμένεται σε αρκετές περιοχές να σταθεροποιηθεί ή να μειωθεί, οι ανάγκες για ψύξη αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά. Οι προβλέψεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα κάνουν λόγο για αύξηση των αναγκών ψύξης κατά 2-3 φορές στα μη οικιστικά κτίρια και κατά 3-20 φορές στα οικιστικά έως το 2050, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιοχή. Η εξέλιξη αυτή μετατοπίζει το κέντρο βάρους της ενεργειακής απόδοσης. Το κτίριο του μέλλοντος δεν θα πρέπει απλώς να συγκρατεί τη θερμότητα τον χειμώνα. Θα πρέπει να μπορεί να αποτρέπει την υπερθέρμανση το καλοκαίρι, να αξιοποιεί τον φυσικό αερισμό και τη σκίαση, να περιορίζει τα ψυκτικά φορτία και να διατηρεί αποδεκτές συνθήκες θερμικής άνεσης ακόμη και όταν η χρήση μηχανικού κλιματισμού είναι περιορισμένη ή οικονομικά δύσκολη.

ΤΙ ΣΗΜΑΊΝΕΙ ΑΥΤΌ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΑΊΝΙΣΗ

Το σημαντικότερο ίσως μήνυμα της έρευνας για τον κατασκευαστικό κλάδο αφορά το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα. Η μελέτη υποδεικνύει ότι διαφορετικοί τύποι κτιρίων χρειάζονται διαφορετικές στρατηγικές αναβάθμισης. Σε παλαιά και σχετικά συμπαγή κτίρια, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές, η

62 | C O N S T R U C T I O N

Ένα κτίριο που απαιτεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας για να διατηρήσει ανεκτές συνθήκες θερμικής άνεσης μπορεί να μετατρέπεται, πέρα από σε ενεργειακό, και σε κοινωνικό πρόβλημα

αντικατάσταση κουφωμάτων και η αναβάθμιση των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την ενεργειακή ζήτηση, χωρίς απαραίτητα να απαιτούν εκτεταμένες οικοδομικές επεμβάσεις. Σε πιο διάσπαρτα, χαμηλής συμπαγότητας κτίρια, μεγαλύτερη σημασία μπορεί να έχουν η θερμομόνωση του αδιαφανούς κελύφους και η ενσωμάτωση συστημάτων παραγωγής ηλιακής ενέργειας. Στις θερμές περιοχές, οι προτεραιότητες αλλάζουν. Η μελέτη προτείνει μεγαλύτερη έμφαση στη θερμική μάζα, στον παθητικό σχεδιασμό και στον φυσικό

αερισμό. Σε πυκνές αστικές περιοχές, παράλληλα, η σκίαση των όψεων, η φύτευση και η διαμόρφωση του μικροκλίματος μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το κτιριακό κέλυφος. Η λογική είναι σημαντική: η ενεργειακή αναβάθμιση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με μία ενιαία «συνταγή». Η ίδια παρέμβαση μπορεί να έχει διαφορετική αποτελεσματικότητα ανάλογα με το κλίμα, τη μορφή, τη χρήση και την κατάσταση του κτιρίου.

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΉ ΑΛΛΑΓΉ ΑΛΛΆΖΕΙ ΤΟΝ ΧΆΡΤΗ

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης αφορά τη γεωγραφική μετατόπιση της ευπάθειας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι σήμερα περίπου 48 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε περιοχές που χαρακτηρίζονται από τον συγκεκριμένο συνδυασμό παλαιότητας και ακατάλληλης συμπαγότητας. Ανάλογα με τα σενάρια κοινωνικοοικονομικής και κλιματικής εξέλιξης, ο πληθυσμός αυτός μπορεί να αυξηθεί κατά 10%-30% έως το 2100. Το ενδιαφέρον είναι ότι η κλιματική αλλαγή αναμένεται να μετακινήσει το επίκεντρο της ευπάθειας προς θερμότερες περιοχές. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι ανάγκες ψύξης στις τροπικές και τροπικοποιούμενες περιοχές θα αυξηθούν σημαντικά, ενώ οι βαθμοημέρες ψύξης μπορεί να αυξηθούν τουλάχιστον κατά

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

κτιρίων που αξίζει να αποτελέσουν προτεραιότητα για περαιτέρω διερεύνηση και αναβάθμιση.

ΤΟ ΚΤΊΡΙΟ ΩΣ ΜΈΡΟΣ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΟΎ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΎ

75% και, σε ορισμένα σενάρια, έως και να πενταπλασιαστούν μέχρι το 2100. Η εξέλιξη αυτή έχει και κοινωνική διάσταση. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος η πρόσβαση στον κλιματισμό είναι συχνά πιο περιορισμένη, ενώ η ενεργειακή δαπάνη μπορεί να αποτελεί μεγαλύτερο βάρος για τα νοικοκυριά. Ένα κτίριο που απαιτεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας για να διατηρήσει ανεκτές συνθήκες θερμικής άνεσης μπορεί επομένως να μετατρέπεται, πέρα από σε ενεργειακό, και σε κοινωνικό πρόβλημα.

σημειώνουν ότι δεν είναι γνωστή με επαρκή ακρίβεια η κατάσταση των ανακαινίσεων, η ποιότητα της μόνωσης ή η απόδοση των εγκατεστημένων συστημάτων. Άρα ο δείκτης «climatization vulnerability» δεν πρέπει να θεωρηθεί εργαλείο για να αποφασιστεί αν ένα συγκεκριμένο κτίριο είναι ενεργειακά αποδοτικό ή όχι. Η αξία του βρίσκεται αλλού: μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εντοπιστούν σε μεγάλη κλίμακα περιοχές και κατηγορίες

ΌΧΙ ΜΌΝΟ ΣΧΉΜΑ ΚΑΙ ΗΛΙΚΊΑ

Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι η μορφή και η ηλικία του κτιρίου αποτελούν μόνο δύο από τους παράγοντες που καθορίζουν την πραγματική ενεργειακή κατανάλωση. Η θερμομόνωση, τα υλικά και οι τεχνικές κατασκευής, τα συστήματα θέρμανσης και ψύξης, ο αερισμός, τα εσωτερικά θερμικά κέρδη, η ηλιακή ακτινοβολία, η χρήση του κτιρίου και η συμπεριφορά των χρηστών παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Υπάρχει και ένας ακόμη περιορισμός: η ανάλυση βασίζεται σε παγκόσμια δεδομένα κτιρίων που προέρχονται από δορυφορικές και άλλες βάσεις δεδομένων. Αυτό επιτρέπει την ανάλυση εκατομμυρίων κτιρίων, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει μια επιτόπια ενεργειακή αξιολόγηση. Οι ίδιοι οι ερευνητές

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Το ενεργειακά αποδοτικό και ανθεκτικό κτίριο του μέλλοντος πρέπει να σχεδιάζεται και να αναβαθμίζεται σε σχέση με το κλίμα στο οποίο βρίσκεται

Η μεγαλύτερη αξία της έρευνας βρίσκεται ίσως στην αλλαγή οπτικής που προτείνει. Η ενεργειακή απόδοση δεν είναι ένα χαρακτηριστικό που προστίθεται στο τέλος της κατασκευής με ένα αποδοτικό κλιματιστικό ή με ένα καλύτερο φωτοβολταϊκό σύστημα. Επηρεάζεται ήδη από τη μορφή, την κλίμακα, τον προσανατολισμό και το κέλυφος του κτιρίου και από το κατά πόσο αυτά ανταποκρίνονται στις πραγματικές κλιματικές συνθήκες. Για τον κατασκευαστικό κλάδο αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση γύρω από την ανθεκτικότητα των κτιρίων απέναντι στην κλιματική αλλαγή θα πρέπει να γίνει ευρύτερη. Δεν αφορά μόνο το πώς θα μειωθούν οι εκπομπές ενός νέου κτιρίου, αλλά και το πώς θα μετασχηματιστεί το υπάρχον κτιριακό απόθεμα ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις συνθήκες των επόμενων δεκαετιών. Η μελέτη προτείνει τελικά ένα πλαίσιο για την ιεράρχηση τέτοιων παρεμβάσεων, το οποίο θα μπορούσε να συνδυαστεί στο μέλλον με πιο λεπτομερή μοντέλα ενεργειακής συμπεριφοράς κτιρίων. Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο ακριβείς δείκτες συμπαγότητας, δεδομένα για την πραγματική χρήση των κτιρίων και την αποδοτικότητα των συστημάτων, αλλά και αξιολόγηση του κόστους των διαφορετικών παρεμβάσεων. Το συμπέρασμα δεν είναι ότι τα κτίρια πρέπει απλώς να γίνουν «πιο συμπαγή» ή ότι κάθε παλιό κτίριο αποτελεί ενεργειακό πρόβλημα. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και, για τον κατασκευαστικό κλάδο, πιο ενδιαφέρουσα: το ενεργειακά αποδοτικό και ανθεκτικό κτίριο του μέλλοντος πρέπει να σχεδιάζεται και να αναβαθμίζεται σε σχέση με το κλίμα στο οποίο βρίσκεται. Και όσο η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει αυτό το κλίμα, τόσο περισσότερο η αρχιτεκτονική μορφή, το κτιριακό κέλυφος, τα υλικά, οι παθητικές τεχνικές και τα ενεργητικά συστήματα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο σύστημα. ■

C O N S T R U C T I O N | 63

SPECIAL REPORT

ΤΟ ΝΈΟ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ ΧΡΕΙΆΖΕΤΑΙ ΝΈΕΣ ΔΕΞΙΌΤΗΤΕΣ Η Π ΡΆ Σ Ι Ν Η Κ Α Ι Ψ Η Φ Ι Α Κ Ή Μ Ε ΤΆ Β Α Σ Η Α Λ Λ Ά Ζ Ε Ι ΤΑ Ε Π Α Γ Γ Έ Λ Μ ΑΤΑ Τ Ω Ν Κ ΑΤΑ Σ Κ Ε Υ Ώ Ν

Ένα νέο τοπίο απαιτήσεων για εργαζομένους, μηχανικούς και στελέχηύ ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

64 | C O N S T R U C T I O N

κατασκευαστική βιομηχανία βρίσκεται μπροστά σε μια αλλαγή που δεν αφορά μόνο τα υλικά, τις τεχνολογίες ή τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και κατασκευάζονται τα κτίρια. Αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από κάθε έργο. Ο τεχνίτης, ο μηχανικός, ο εργοδηγός, ο επιβλέπων, όλοι καλούνται πλέον να διαθέτουν ένα πολύ ευρύτερο σύνολο γνώσεων και δεξιοτήτων, καθώς η πράσινη μετάβαση, η ψηφιοποίηση και η ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγικότητα μετασχηματίζουν την καθημερινότητα του κλάδου. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης «Report on urgent skills

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

needs in current occupations» του Construction Blueprint 2, μιας πρωτοβουλίας στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι από 20 οργανισμοί από 10 ευρωπαϊκές χώρες. Η έρευνα επιχειρεί να απαντήσει σε ένα πρακτικό ερώτημα: ποιες δεξιότητες πρέπει να αποκτήσει άμεσα το ανθρώπινο δυναμικό των κατασκευών ώστε ο κλάδος να ανταποκριθεί στις σημερινές και επερχόμενες απαιτήσεις; Η απάντηση είναι σαφής: οι δεξιότητες που θεωρούνται πλέον κρίσιμες συγκεντρώνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες - πράσινες, ψηφιακές και εγκάρσιες (transversal).

προετοιμάζουν κατασκευές για την ενσωμάτωση φωτοβολταϊκών συστημάτων. Η «πράσινη δεξιότητα», επομένως, μεταφράζεται σε συγκεκριμένες εργασίες: εγκατάσταση ΑΠΕ, θερμομόνωση, ενεργειακά αποδοτικά συστήματα, χρήση βιώσιμων και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος υλικών, διαχείριση πόρων και κυκλικότητα. Η ίδια η μελέτη συνδέει τις «πράσινες δεξιότητες» και με την ευρύτερη συμμόρφωση των έργων με τους περιβαλλοντικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, η κυκλική οικονομία και η προστασία της βιοποικιλότητας.

ΑΠΌ ΤΑ 54 ΕΠΑΓΓΈΛΜΑΤΑ ΣΤΑ 10 ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΎΤΕΡΕΣ ΑΝΆΓΚΕΣ

ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ ΓΊΝΕΤΑΙ ΨΗΦΙΑΚΌ

Η έρευνα ξεκίνησε από 54 επαγγελματικά προφίλ του κατασκευαστικού κλάδου. Μέσα από μια διαδικασία τριών φάσεων (εντοπισμός, αξιολόγηση και επικύρωση από ειδικούς) επιλέχθηκαν 13 επαγγέλματα που εμφανίζονταν ως προτεραιότητα σε τουλάχιστον επτά χώρες και τελικά δέκα προφίλ για λεπτομερέστερη ανάλυση. Στα επαγγέλματα αυτά περιλαμβάνονται ξυλουργοί και επιπλοποιοί, μονωτές, κτίστες, ηλεκτρολόγοι κτιρίων και τεχνικοί ψύξης-θέρμανσης, αλλά και construction managers, πολιτικοί μηχανικοί, τεχνικοί πολιτικού μηχανικού, υπεύθυνοι διαχείρισης ενέργειας και construction supervisors.

ΤΟ «ΠΡΑΣΙΝΟ» ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ ΑΠΑΙΤΕΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

Στα χειρωνακτικά επαγγέλματα, οι πιο επείγουσες δεξιότητες συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ενεργειακή αποδοτικότητα και την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι ηλεκτρολόγοι, για παράδειγμα, καλούνται να μπορούν να εγκαθιστούν φωτοβολταϊκά και smart devices, ενώ οι μονωτές χρειάζεται να γνωρίζουν σύγχρονες τεχνικές θερμομόνωσης τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του κτιρίου. Αντίστοιχα, οι τεχνικοί θέρμανσης και ψύξης χρειάζεται να είναι εξοικειωμένοι με τις σύγχρονες αντλίες θερμότητας, ενώ οι κτίστες καλούνται να ενσωματώνουν νέα, περισσότερο βιώσιμα υλικά και να

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση ότι οι ψηφιακές δεξιότητες δεν αφορούν πλέον αποκλειστικά τους μηχανικούς ή τα στελέχη των εταιρειών. Η ερμηνεία 2D και 3D σχεδίων, η χρήση ψηφιακών εργαλείων μέτρησης και οι ψηφιακοί έλεγχοι συμμόρφωσης γίνονται σημαντικό μέρος της εργασίας κτιστών, ξυλουργών και τεχνικών ψύξης και θέρμανσης. Οι ξυλουργοί, επιπλέον, χρειάζεται να αποκτούν γνώσεις χειρισμού CNC μηχανημάτων, καθώς η βιομηχανοποίηση και η αυτοματοποίηση της κατασκευής επεκτείνονται. Στα πιο προηγμένα επίπεδα, το ψηφιακό οικοσύστημα περιλαμβάνει BIM, digital twins, AI-driven planning, ρομποτική και ασφαλή διαχείριση ψηφιακών διαδικασιών. Η έρευνα αντιμετωπίζει αυτές τις τεχνολογίες ως μέρος μιας συνολικής αλλαγής στον τρόπο που οργανώνεται ο κύκλος ζωής ενός κατασκευαστικού έργου.

BIM, DRONES ΚΑΙ AI: ΑΠΌ ΤΙΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΈΣ ΣΤΙΣ ΑΠΑΡΑΊΤΗΤΕΣ ΔΕΞΙΌΤΗΤΕΣ

Για τα στελέχη και τους μηχανικούς, η εικόνα είναι ακόμη πιο σύνθετη. Η έρευνα εντοπίζει ανάγκες για BIM, τεχνητή νοημοσύνη, Internet of Things, ESG documentation, ERP-based project management και συνεργασία μεταξύ διαφορετικών κλάδων. Παράλληλα, οι ειδικοί αναδεικνύουν ως σημαντικές δεξιότητες τη χρήση drones για αποτυπώσεις, τα ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης έργων και τη σύνδεση

Η ερμηνεία 2D και 3D σχεδίων, η χρήση ψηφιακών εργαλείων μέτρησης και οι ψηφιακοί έλεγχοι συμμόρφωσης γίνονται σημαντικό μέρος της εργασίας κτιστών, ξυλουργών και τεχνικών ψύξης και θέρμανσης

διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανάγκη δεν είναι απλώς να γνωρίζει κάποιος να χρησιμοποιεί ένα συγκεκριμένο software, αλλά να μπορεί να συνδέσει διαφορετικές ψηφιακές πλατφόρμες και δεδομένα. Και έπεται συνέχεια: η έρευνα καταγράφει ως αναδυόμενες δεξιότητες την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στον σχεδιασμό, την προληπτική συντήρηση, τις αρθρωτές και προκατασκευασμένες κατασκευές, τα smart renewable systems, τα προηγμένα υλικά, τα digital twins, το IoT και τη ρομποτική. Με άλλα λόγια, ορισμένες από τις τεχνολογίες που σήμερα θεωρούνται πρωτοποριακές αναμένεται να περάσουν σταδιακά από το επίπεδο του πειραματισμού στο επίπεδο της παραγωγικής διαδικασίας.

Η ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΑΛΛΆΖΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΦΊΛ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΎ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εξέλιξη της έννοιας της βιωσιμότητας, που δεν περιορίζεται πια στη θερμομόνωση ή στην ενεργειακή απόδοση του κτιρίου. Για τους μηχανικούς και τα στελέχη έργων, η έρευνα εντοπίζει ανάγκες σε

C O N S T R U C T I O N | 65

SPECIAL REPORT

εκτίμηση κύκλου ζωής, κυκλική οικονομία, χρήση κυκλικών υλικών, carbon reporting και ESG-compliant procurement. Αντίστοιχα, στις πιο συγκεκριμένες δεξιότητες που χαρακτηρίζονται επείγουσες περιλαμβάνονται η εγκατάσταση και τεκμηρίωση bio-based και κυκλικών υλικών, ο συντονισμός έργων μέσω BIM, τα ψηφιακά υποστηριζόμενα logistics, η κατανόηση των ESG απαιτήσεων στις προμήθειες και η τεκμηρίωση του ανθρακικού αποτυπώματος. Εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις σημαντικότερες αλλαγές για το επάγγελμα του μηχανικού: η βιωσιμότητα μετατρέπεται από γενική στρατηγική κατεύθυνση σε μετρήσιμη και τεκμηριώσιμη τεχνική απαίτηση.

ΔΕΝ ΑΡΚΕΊ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ

Υπάρχει όμως μια παράμετρος που η έρευνα δεν αφήνει στο περιθώριο: οι κατασκευές εξακολουθούν να είναι ένας κατεξοχήν ανθρώπινος κλάδος. Γι’ αυτό και τα λεγόμενα transversal skills (εγκάρσιες ή διατομεακές δεξιότητες) εμφανίζονται ως τρίτος βασικός πυλώνας. Επικοινωνία, ομαδική εργασία, επίλυση προβλημάτων, project management, συμμόρφωση με τεχνικές και κανονιστικές απαιτήσεις, ασφάλεια και ικανότητα λήψης αποφάσεων υπό πίεση θεωρούνται κρίσιμες δεξιότητες. Για construction managers και μηχανικούς, μάλιστα, η αποτελεσματική επικοινωνία με τα συνεργεία, ο συντονισμός στο εργοτάξιο, η παρακολούθηση του έργου και η διαχείριση συμβάσεων βρίσκονται στον πυρήνα των αναγκών. Η διαπίστωση έχει πρακτική σημασία: ακόμα και ένα πλήρως ψηφιοποιημένο

66 | C O N S T R U C T I O N

εργοτάξιο θα χρειάζεται πάντα ανθρώπους που μπορούν να συνεργαστούν, να επικοινωνήσουν, να αξιολογήσουν δεδομένα και να πάρουν αποφάσεις όταν κάτι δεν εξελίσσεται σύμφωνα με το σχέδιο.

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌ ΠΡΌΒΛΗΜΑ ΕΊΝΑΙ Η ΕΚΠΑΊΔΕΥΣΗ

Πέρα από την καταγραφή των δεξιοτήτων, η έρευνα εξετάζει και το κατά πόσον το υπάρχον σύστημα εκπαίδευσης μπορεί να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες. Και εδώ εντοπίζεται ένα σημαντικό κενό. Οι ειδικοί που συμμετείχαν στην έρευνα επισημαίνουν ότι οι εργαζόμενοι, ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν εκπαιδεύσεις, κυρίως λόγω ωραρίου. Γι’ αυτό προτείνονται ευέλικτα, σύντομα και αρθρωτά προγράμματα, με συνδυασμό online θεωρίας και πρακτικής εκπαίδευσης στο εργοτάξιο. Προτείνονται επίσης microlearning, συχνές επαναληπτικές συνεδρίες, μαθητείες, μάθηση επί τω έργω, καθοδήγηση από συναδέλφους, αλλά και χρήση AR, VR, XR, gamification και προσομοιωτών. Ή για να το πούμε πιο απλά: η εκπαίδευση πρέπει να μετακινηθεί από το μοντέλο «ένα σεμινάριο και τέλος» προς μια διαδικασία συνεχούς upskilling και reskilling.

ΑΠΌ ΤΟΝ ΤΕΧΝΊΤΗ ΤΟΥ ΣΉΜΕΡΑ ΣΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΊΑ ΤΟΥ ΑΎΡΙΟ

Η έρευνα του Construction Blueprint 2 ουσιαστικά περιγράφει ένα νέο επαγγελματικό προφίλ για τον κλάδο. Ο σύγχρονος τεχνίτης χρειάζεται περισσότερη ψηφιακή επάρκεια. Ο μηχανικός χρειάζεται βαθύτερη γνώση βιωσιμότητας και δεδομένων. Ο construction manager χρειάζεται συνδυασμό τεχνικών, ψηφιακών και διοικητικών ικανοτήτων. Και όλοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα. Και η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει. Η έρευνα καταγράφει δεξιότητες που οι ειδικοί θεωρούν ήδη επείγουσες, ενώ παράλληλα ξεχωρίζει εκείνες που αναμένεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία μεσοπρόθεσμα. Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό. Η ίδια η έρευνα περιλαμβάνει την Ελλάδα μεταξύ των δέκα χωρών που συμμετείχαν στη

Η έρευνα καταγράφει ως αναδυόμενες δεξιότητες την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στον σχεδιασμό, την προληπτική συντήρηση, τις αρθρωτές και προκατασκευασμένες κατασκευές, τα smart renewable systems, τα προηγμένα υλικά, τα digital twins, το IoT και τη ρομποτική

διαδικασία αξιολόγησης. Άρα, το ζήτημα των δεξιοτήτων δεν αφορά κάποια μακρινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα, αλλά τον μετασχηματισμό του ίδιου του ανθρώπινου δυναμικού που θα κληθεί να υλοποιήσει τα έργα της επόμενης δεκαετίας. Η τελική διαπίστωση της μελέτης είναι ίσως η πιο ουσιαστική: η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση των κατασκευών δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο γρήγορα υιοθετούνται οι νέες τεχνολογίες, αλλά από το αν οι άνθρωποι του κλάδου μπορούν να αποκτήσουν τις γνώσεις για να τις αξιοποιήσουν αποτελεσματικά. Και αυτό μετατρέπει το χάσμα δεξιοτήτων από ένα ζήτημα ανθρώπινου δυναμικού σε κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας ολόκληρης της κατασκευαστικής αγοράς. ■

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

etem.com

ΕΜ ΠΙΣΤΟΣΥΝΗ Η εμπιστοσύνη σ’ εμάς έχει χτιστεί μέσα από χρόνια κορυφαίας ποιότητας, αδιάκοπης καινοτομίας και αποτελεσμάτων που είναι όπως ακριβώς τα έχετε οραματιστεί.

// ARCHITECTURAL ALUMINIUM SYSTEMS

PIRAEUS TOWER | ARCHITECT: PILA STUDIO | PHOTO BY P. KARATZAS