Issuu

MAGAZINE VOOR BONDGENOTEN EDITIE NOVEMBER 2026

Sta op voor wat telt Rick De Leeuw, schrijver en zanger

800 spreuken: tijd om op te staan

IN DE KIJKER ZIN OP ZONDAG MET ALAIN REMUE OP 29 NOVEMBER OVER ZIN OP ZONDAG De halfjaarlijkse succesformule van BZN: Christina Van Geel (Stem en Pen van BZN) gaat in gesprek met een boeiende gast over wat ertoe doet in het leven, afgewisseld met muziek. Een gezellige, gemoedelijke zondagse matinee! OVER ALAIN REMUE 30 jaar stond hij aan het hoofd van de cel Vermiste Personen. Met zijn doortastende aanpak en gedrevenheid bracht hij samen met zijn team tal van verdwijningszaken tot een goed einde. Zijn warme, integere stijl maakte dat burgers en niet in het minst familieleden van vermiste personen hem massaal in het hart sloten.

Muzikale omlijsting: Filip Jordens (hommage à Brel)

LOCATIE: ’t Hart van BZN, Lange Leemstraat 372D, Antwerpen PROGRAMMA • Vanaf 10:30u: welkom • 11:00 - 12:30u: gesprek met onze gast, muzikaal opgeluisterd door Filip Jordens (bekend van zijn ‘hommage à Brel’) • Vanaf 12:30u: gezellig napraten (met een drankje en/of pistolets) Info en (verplicht) inschrijven: via www.bzn.be of telefonisch via 03 201 22 10. Inkom: 15 euro (inclusief welkomstkoffie) – sociaal tarief 5 euro.

WARME BOEKENAVOND: AUTEUR ANNELIES VERBEKE OP VRIJDAG 4 DECEMBER met Dean Fieremans als gastheer

OVER WARME BOEKENAVOND Vier keer per jaar gaat Bond zonder Naam in gesprek met een geëngageerd auteur. De host van dienst bevraagt de auteur over de kracht van literatuur, maar vooral over de onderliggende maatschappelijke thema’s die aan de basis liggen van diens werk. OVER ANNELIES VERBEKE Ze debuteerde in 2003 met de roman Slaap! en schrijft naast romans ook verhalenbundels en theaterteksten. Haar bekroonde werk werd in 27 talen vertaald. In 2022 ontving Verbeke de Ultima voor de Letteren. Thema’s als (h)erkenning van de werkelijkheid en zorg keren vaak terug in haar oeuvre, dat bekendstaat om de tragikomische toon, het magischrealisme en de levensechte personages. PROGRAMMA • Vanaf 19:00u: welkom • 19:30u - 21:00u: Dean Fieremans gaat in gesprek met de auteur LOCATIE: ’t Stadsmagazijn, Keistraat 5-7, Antwerpen Info en (verplicht) inschrijven: via www.bzn.be of telefonisch via 03 201 10 22. Inkom: 5 euro – sociaal tarief 3 euro.

ZULLEN WE SAMEN? Beste Bondgenoten, “Waarvoor sta jij op?” Deze vraag stelde ik onlangs aan onze familietafel. Naar aanleiding van onze 800ste spreuk, ‘Sta op voor wat telt’, leek het me een mooi moment voor een spreukenbabbel met ons gezin. Eerst werd er wat lacherig gereageerd: “Om te ontbijten, om te gaan werken, …”. Maar ik hield vol. “Nee, Britt en Boris, even serieus. Denk eens echt na waarvoor jullie opstaan.” Er viel een ongemakkelijke stilte. Maar toen kwamen de tongen los. En eerlijk, ik was ontroerd door wat ik hoorde. Britt (°1995) had als eerste haar antwoord klaar. “De Palestijnse kwestie!”, riep ze uit. Overtuigd legde ze uit waarom dit onrecht haar zo diep raakt. En in het vuur van haar ogen zag ik een jonge vrouw die haar plaats in de wereld kent en tot in haar diepste vezels sociaal geëngageerd is. Boris (°1997) is anders. Hij rationaliseert vaker, ook grote wereldproblemen. Ik vermoed dat het zijn manier is om zichzelf te beschermen tegen leed dat te groot is om te bevatten. Dus zocht hij zijn antwoord dichter bij huis. “Ik kan onrechtvaardigheid op het werk niet laten passeren.” “Boris, ook daar kan je voor opstaan,” antwoordde ik. Al die tijd luisterde mijn man Hans (°1961) stilzwijgend mee. Na zo veel eerlijkheid van onze kinderen kon hij niet achterblijven. “Ik sta op voor Rahzi”, zei hij. Rahzi is een ventje van tien uit Eritrea. Met een rugzak vol trauma’s die geen enkel kind zou mogen dragen. Sinds vorig jaar woont hij als vluchteling in Mortsel. Het Nederlands krijgt hij moeilijk onder de knie. Sinds vorig schooljaar trekt Hans, als gepensioneerd vrijwilliger, drie keer per week naar de basisschool om Rahzi bij te staan. Geduldig, met vallen en opstaan, probeert hij de taalvaardigheid van het kereltje bij te schaven. Daar komt Hans met plezier voor uit zijn bed. Die avond besefte ik dat iedereen kan opstaan voor iets. Voor onrecht ver van huis dat diep raakt. Voor rechtvaardigheid op de werkvloer. Voor een kind dat een steuntje nodig heeft om zich staande te houden. En jij? Waarvoor sta jij op? Barbara Torfs, Directeur Bond zonder Naam

800 SPREUKEN TIJD OM OP TE STAAN

Al bijna 70 jaar zet Bond zonder Naam mensen in beweging. Met korte zinnen die raken, doen glimlachen en aanzetten tot anders kijken, denken én doen. Met spreuk nummer 800 brengen we die missie scherper dan ooit in beeld.

‘STA OP VOOR WAT TELT’ De 800ste spreuk put rechtstreeks uit de erfenis van onze stichter Phil Bosmans en vat samen waar BZN vandaag nog altijd voluit voor gaat: mensen activeren rond maatschappelijke betrokkenheid. In een tijd van polarisatie, individualisering, eenzaamheid en afkalvende solidariteit is het een zachte maar krachtige oproep tot actie. Om niet weg te kijken. Om op te staan voor wie te weinig gezien of gehoord wordt: mensen in kansarmoede, mensen in, tijdens en na detentie, mensen die uit de boot vallen of zichzelf verliezen in de ratrace van elke dag. We vieren onze 800ste spreuk niet met taart en kaarsjes. We zetten Vlaanderen in beweging. Met wol. Met briefjes. Met woorden. Met daden.

STA OP … MET WOL!

HET WOLLIGSTE DEKEN VAN VLAANDEREN De voorbije maanden grepen honderden Bondgenoten, jong en oud, naar hun breinaalden en haakpen. Ze breiden en haakten honderden lapjes bijeen. Samen vormen ze tien heerlijk wollige dekens die de spreukengeschiedenis van BZN vertellen. Op elk lapje komt één spreuk. Van nummer één tot nummer 799. Het 800ste lapje bleef de voorbije weken een mysterie, maar wordt nu ingevuld: Sta op voor wat telt!

Maar het verhaal van ‘Het wolligste deken van Vlaanderen’ stopt hier niet. Tijdens De Warmste Week in december worden de dekens geveild ten voordele van onze projecten voor mensen zonder warme thuis: De Revue in Antwerpen en Café zonder Naam in Gent.

STA OP … MET EEN BRIEFJE! HET BRIEFJE IS TERUG

Geen Instagram. Geen hashtag. Geen groot communicatieplan. Gewoon een man, een briefje en een trein. Zo begon het. Onze stichter Phil Bosmans liet korte, prikkelende boodschappen achter op trein en bus, om onverwacht gevonden te worden. Uit dat eenvoudige gebaar groeide een traditie van intussen 799 spreuken. Voor nummer 800 keren we terug naar het begin. De voorbije weken doken de briefjes weer op in het straatbeeld. Op school, in ‘t café, in een zorginstelling of ergens onderweg. Geen BZN-logo. Geen uitleg. Alleen een boodschap en een QR-code. Een kleine actie, helemaal in de geest van het eerste briefje: iemand onverwacht even raken. Wie de QR-code scant, komt terecht op onze digitale STA-OP-MUUR.

STA OP … MET JE STEM! DE STA-OP-MUUR

De 800ste spreuk gaat ook over jouw engagement. Waarvoor sta jij op? Voor wie of wat kom je in actie? Waar kijk je niet van weg? Laat een antwoord achter op onze digitale STA-OP-MUUR. In december verzamelen we de stemmen op de muur en bezorgen we ze aan de Vlaamse Regering. Dus echt, ook jouw stem telt!

HELP ONS BLIJVEN OPSTAAN Zes keer per jaar ontvangen meer dan 80.000 Bondgenoten onze spreuken nog altijd gratis in de brievenbus. Dat willen we zo houden. Omdat iedereen recht heeft op een stukje hoop en zingeving, ook wie het financieel moeilijk heeft. Maar papier, drukwerk en verzending worden steeds duurder. In 2027 stijgen de posttarieven opnieuw met meer dan 8 procent en ook de drukkosten gaan alweer omhoog. Wie onze spreuken een warm hart toedraagt, kan helpen om ze onderweg te houden. Want na 800 spreuken zijn we nog lang niet uitgepraat.

DANK AAN ELKE BONDGENOOT DIE HIELP BREIEN, HAKEN EN DIE DE BRIEFJES MEE VERSPREIDDE. JULLIE MAAKTEN HET VERSCHIL!

BLIJF ONS VOLGEN, BLIJF MET ONS VERBONDEN

BZN IN GESPREK MET SPREUKENAMBASSADEUR RICK DE LEEUW, SCHRIJVER EN ZANGER

Met de Spreukenambassadeur koppelen we telkens een bekend gezicht met een warm hart aan onze spreuk van de maand. Wat doet deze spreuk met hen? Hoe passen zij de woorden concreet toe in het dagelijks leven? Hoe leven ze de spreuk voor, door wie ze zijn en door wat ze doen? Hoe voegen zij de daad bij het woord? Spreuk in actie!

Zanger, schrijver en rasverteller Rick De Leeuw is geen onbekende voor Bond zonder Naam. Voor het boek ‘Verbeter de wereld’ (2017) dook hij in het leven en gedachtegoed van BZN-stichter Phil Bosmans en onderzocht hij wat daarvan vandaag nog overeind staat. Als spreukenambassadeur geeft hij nu zijn kijk op onze 800ste spreuk: ‘Sta op voor wat telt’. Over het kleine goede, engagement zonder grote gebaren en geloven in elkaar. DE KLEINE HAALBARE DINGEN Mijn ouders zijn jong overleden. Ik was twaalf toen ik via een paar pleeggezinnen op een katholieke kostschool terechtkwam. Daar heb ik zes jaar gezeten. Een lastige tijd, waarbij ik veel steun kreeg van mijn voogd en zijn vrouw. Mijn voogd was zestien toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Hij vond het onrecht zo schrijnend dat hij een belangrijke rol speelde in het verzet. Na de oorlog zat hij lang in een mentale knoop. Hij wilde bijdragen aan een betere wereld, maar had gezien wat er gebeurt wanneer idealisme

omslaat in ideologie. Hij vond een uitweg in wat hij de kleine, haalbare dingen noemde. Later besefte ik dat ík zo’n klein haalbaar ding voor hem was geweest. Hij kon de wereld niet redden, maar kon er wel zijn voor mij toen dat nodig was. Dat heeft mijn kijk op de wereld sterk beïnvloed. Dat is misschien ook de kern van de filosofie van Phil Bosmans. De wereld verbeteren doe je niet met grote gebaren, maar met kleine haalbare dingen. DE KRACHT ZIT IN DE KLEINE MAAT In ‘Verbeter de wereld’ onderzochten we waar Bosmans’ ideeën vandaag nog leven. Uit gesprekken met economen, filosofen, dichters en ondernemers bleek zijn gedachtegoed verrassend dichtbij: in empathie, zorg voor wie uit de boot valt, aandacht voor wie minder gehoord wordt. Dirk De Wachter verwijst in het boek naar de filosoof Levinas: ‘het kleine goede helpt de wereld, het grote goede kan het kwaad worden’. Die gedachte bezorgt me nog altijd rillingen. Wie ervan overtuigd is te weten hoe de wereld eruit moet zien,

kan heel ver gaan om anderen daarvan te overtuigen. De geschiedenis is bloedrood gekleurd door wat vooraf de nobelste intenties waren. De kracht van ‘Sta op voor wat telt’ zit voor mij net in die kleine maat. Het hoeft geen oproep te zijn om met vlaggen op de barricaden te gaan staan voor het grote gelijk. Liever niet zelfs. Ik geloof meer in veel mensen die een kleine stap zetten. Een kop soep naar je buurvrouw brengen kan dienstbaarder zijn dan luid roepen dat de wereld helemaal anders moet. HIJ HIELP ANDEREN OPSTAAN

bestaat verbondenheid juist uit kleine openstaande rekeningen. De ene keer leen jij iets van mij, de volgende keer help ik jou. Niet omdat alles vereffend moet worden, maar omdat je deel uitmaakt van elkaars leven. Ook in mijn songteksten zit engagement. Er loopt bijna altijd een moeilijk uitroeibaar mededogen doorheen. Ik wil daar niet voortdurend met de hamer op slaan. Een lied moet ook speels of tegendraads kunnen zijn. Maar empathie zit zo diep in mijn wereldbeeld dat ze moeilijk te verbergen valt. GELOVEN IN ELKAAR

Phil Bosmans begreep iets belangrijks: niet alleen wat je zelf doet telt, maar ook hoe je anderen in beweging krijgt om het kleine goede te doen. Hij kanaliseerde het latent aanwezige goede. Duizenden mensen dachten door hem: “O ja, dat kan ik ook.” Hij maakte ‘het goede doen’ haalbaar. Hij hielp anderen opstaan. Tegelijk was Bosmans veel activistischer dan hoe hij vandaag wordt neergezet. Hij was een vooruitstrevende eenling, iemand die zich niet veel aantrok van wat instituties hem voorschreven. Een luis in de pels. Ik denk dat Bond zonder Naam vandaag opnieuw moet durven zoeken in welke pels die luis nodig is. Zijn stem was niet polariserend, maar daarom niet minder scherp. Vandaag zou hij al snel in een politiek kamp worden geduwd: woke extreemlinks. Dat vind ik problematisch. Opkomen voor empathie, zorgzaamheid en het kleine haalbare goede zou nooit een polariserend standpunt mogen zijn.

Ik ben niet gelovig en daarin verschil ik van Bosmans. Maar uiteindelijk maakt dat niet zoveel uit. Betekenis geven aan het leven van een ander geeft betekenis aan je eigen bestaan. Daarvoor hoef je niet in God te geloven. Laten we beginnen met te geloven in elkaar. Misschien is dat wel de eenvoudigste manier om op te staan voor wat telt. Wat ik vooral van Phil Bosmans wil doorgeven is dit: onder alle systemen, instituties en grote ideeën ligt nog altijd de werkelijke wereld. Dat is die kop soep voor de buurvrouw. Die kleine geste waarmee je zegt: “ik ben er voor jou”.

EEN MOEILIJK UITROEIBAAR MEDEDOGEN Mijn eigen vorm van het kleine goede is onder meer Het Ventiel, de buddywerking voor mensen met jongdementie. Ik ben er zes jaar voorzitter geweest en zit nog altijd in het Bestuursorgaan. Als zanger en schrijver heb ik een podium. Ik vind het vanzelfsprekend om dat ook te gebruiken voor mensen die minder makkelijk een stem krijgen. Opstaan voor wat telt zit ook in het sociale weefsel tussen mensen. Toen ik van Amsterdam naar een dorp in Limburg verhuisde, leende ik tijdens de verbouwing de zaagtafel van mijn buurman. Ik bracht ze terug met een fles wijn. Later begreep ik dat ik daarmee de rekening sloot. In een dorp

Sta op voor wat telt 7

tussen de lijnen HET ZWARE GEWICHT VAN EEN ONZICHTBARE ZIEKTE Het thema van De Warmste Week in december 2025 luidde: “Samen vlammen voor mensen die onzichtbaar ziek zijn.” BZN bevroeg vorig jaar honderden mensen met een onzichtbare, vaak chronische ziekte, van long covid en auto immuunziekten tot kanker en psychische klachten. Niet over hun symptomen, maar over iets fundamentelers: vinden ze gehoor? EEN LAST DIE JE OVERAL MEEDRAAGT Wie onzichtbaar ziek is, draagt vaak niet alleen de ziekte zelf, maar ook het gevoel niet begrepen te worden. Onbegrip is een van de grootste hordes. Niet uit kwade wil, maar omdat je moeilijk kunt vatten wat je zelf niet meemaakt. Sommigen zwijgen uit angst voor afwijzing, anderen willen hun omgeving niet belasten. “Je moet het niet oplossen, luister gewoon.” Die boodschap keert telkens terug. WIE ER WÉL IS Partners, vrienden en vooral lotgenoten zijn een cruciale steun. Bij mensen die hetzelfde meemaken, hoef je weinig uit te leggen. Ook kleine gebaren maken een groot verschil: een berichtje, een bezoekje, spontaan een stoel aanbieden. Gezien en erkend worden blijkt telkens opnieuw belangrijk voor het welbevinden. Wat respondenten nog missen, zijn artsen en hulpverleners die verder kijken dan de klacht, en meer begrip op het werk en bij de overheid.

WAT EEN GESPREK GOED MAAKT Écht luisteren, zonder meteen te oordelen of oplossingen aan te reiken. Oprechte interesse tonen. Tijd maken. Niet moeten bewijzen dat je pijn echt is. Ongevraagd advies, hoe goed bedoeld ook, is niet wat iemand nodig heeft. Aandacht vaak wel. Mensen met een onzichtbare ziekte willen vooral erkenning: gezien worden als mens, niet alleen als patiënt. LEES HET VOLLEDIGE RAPPORT Scan deze QR-code om het volledige rapport te lezen.

VRAAG DE GRATIS TOOLKIT AAN Met Tussen de lijnen wil BZN de onzichtbare kant van ziek zijn zichtbaar en bespreekbaar maken. Daarom ontwikkelden we een gratis toolkit. Een beeldpuzzel brengt het landschap van emoties bij ziekte in beeld. Een roadmap toont welke obstakels lotgenoten onderweg tegenkomen. Praktische tips helpen om makkelijker het gesprek aan te gaan en écht te luisteren. Vraag het gratis pakket aan via welkom@bzn.be of telefonisch via 03 201 22 10, elke werkdag van 9u tot 12u30.

COLOFON / ZIN Magazine nr. 5 • 67e jaargang • Tweemaandelijks magazine • editie november 2026 Afgiftemaand oktober 2026 • Afgiftekantoor Antwerpen X, P2A8573 • Copy: Christina Van Geel, Barbara Torfs Fotografie: Andreas Van Esbroeck, Tessa Kraan • Vormgeving: Studio Hayah • V.U.: Barbara Torfs, Bond zonder Naam, Lange Leemstraat 372 D, 2018 Antwerpen • 03 201 22 10 • welkom@bzn.be • www.bzn.be • Triodos Bank BE 33 5230 8009 0046 Adreswijzigingen: dienst.leden@bzn.be