BZN MAGAZINE NR 4 - SEPTEMBER - OKTOBER 2019
hard in onze menselijkheid
COLOFON / ZIN magazine nr. 4 • 60e jaargang • Tweemaandelijks magazine • sep - okt 2019 • Afgiftemaand augustus 2019 • Afgiftekantoor Antwerpen X, P2A8573 • V.U.: Anniek Gavriilakis, Sint-Jacobsmarkt 39, 2000 Antwerpen • 03 201 22 10 • welkom@bzn.be • www.bzn.be • Triodos Bank BE 33 5230 8009 0046 • Adreswijzigingen: adressering@bzn.be
LABELS ZIJN VOOR KLEDING, NIET VOOR MENSEN
9)
5 Aleksa nda r(
(6 7) Germa ine
Christi n
a(
28 )
Hoe meer hokjes, hoe makkelijker je uit de boot valt. De boot van gewone mensen. De belangrijkste boot die er is. De boot van ons allemaal. Christina, Germaine en Aleksandar vertellen hoe het voelt om zelf gelabeld te worden door de samenleving en hoe ze daarmee omgaan.
“GEEN FIJN ETIKET”
“MET GEBOGEN HOOFD”
“NOG HARD ONS BEST DOEN”
Ook al heb ik zelf nooit warmte en respect gekend, toch probeer ik mijn kinderen op te voeden met waarden en normen. Mijn moeder durfde vroeger wel eens te stelen. Ik was de dochter van die vrouw die pikte. Geen fijn etiket.
Je moet niet in nood zijn om bij een organisatie voor armoede binnen te stappen. Iedereen kan hier zijn hart luchten, een ander helpen, of gewoon zijn. Ik kwam hier aan met gebogen hoofd, zei niets, knikte alleen maar als ze vroegen of ik morgen terugkwam. Vandaag houd ik mijn hoofd recht en ben ik zelf vrijwilliger. Een blinde Afrikaanse vrouw vertelde me onlangs haar verhaal. Ik weet zoveel van mensen, maar het zal bij mij blijven. Mensen kunnen me vertrouwen.
Ik heb jarenlang op straat geleefd. Ik observeer graag mensen en dieren. Stokstaartjes vind ik heel sympathieke beestjes. Maar ze zijn ook heel territoriaal. En ze kunnen naar zijn tegen anderen.
Waar ik nu sta, hoe sterk ik nu ben, is door wat ik heb meegemaakt. Ik heb mezelf er altijd toe gedwongen op te staan en verder te gaan. Uiteindelijk is het ook beter geworden.
Ze zijn een beetje zoals mensen, spijtig genoeg. Om toegelaten te worden bij de anderen zullen wij nog heel hard ons best moeten doen.
KANSEN CREËREN
Radicaal menselijk
De verkiezingen zijn voorbij, de stemmen zijn geteld. De beloftes werden al lang weer opgeborgen tot de volgende ronde stemkoorts. Ondertussen blijven duizenden brooddozen leeg. Elke middag op school. En na school. Het nationale statistiekbureau Statbel publiceerde onlangs de nieuwste armoedecijfers (DS 15 juni). Die waren niet bepaald schitterend. Het aandeel Belgen met een inkomen onder de armoedegrens bereikte 16,4% in 2018 - het hoogste gemeten peil in de jongste vijftien jaar. Het gaat niet beter, nee. Integendeel.
REAGEREN? BOND ZONDER NAAM SINT-JACOBSMARKT 39 2000 ANTWERPEN 03/201 22 10 WELKOM@BZN.BE WWW.BZN.BE FACEBOOK.COM/BONDZONDERNAAM TWITTER.COM/BONDZONDERNAAM INSTAGRAM.COM/BONDZONDERNAAM
“En wat het ergste is? Er is zo weinig authentieke interesse in wat we echt zouden kunnen doen om iedereen een min of meer behoorlijk bestaan te laten leiden. Politici die daar oprecht in geïnteresseerd zijn, ze zijn echt niet dik gezaaid. Ze bestaan, zeker. Maar de grote meerderheid somt gemakshalve dezelfde clichés op.” Dat zei Ive Marx, hoogleraar sociaal-economische wetenschappen aan de universiteit van Antwerpen, op 18 juni in De Standaard.
Zou het waar zijn? Kan het ons niet meer schelen dat kinderen én volwassenen onder de armoedegrens leven? En wat zegt dat over onszelf, over ons bewustzijn? Omdat de mate waarin we zorg dragen voor de minstbedeelden de ultieme toetssteen vormt voor de kwaliteit van een samenleving. Kan het ons nog schelen? Voor ons kent menselijkheid geen politieke kleur. Radicaal menselijk zijn heeft niets te maken met uiterst links of rechts staan. Wij zijn geraakt door wie in de marge leeft, door wie te weinig heeft, door wie er zogezegd niet bij hoort. Wij staan op. Samen met al diegenen die al 60 jaar lang mee opstaan. In volle dankbaarheid naar jou, naar jullie. We hebben jullie radicaal menselijk denken en doen nog steeds broodnodig.
De Australisch-Britse filosoof Roman Krznaric schreef een aantal jaren geleden een boek over empathie. Meer empathie is hoognodig, zo stelt hij. Daarom richtte hij een empathiemuseum op. Een plek waar je letterlijk in andermans schoenen kan gaan staan. Hoe het voelt om een Turkse schoenpoetser te zijn, een miljardair uit Dubai, een kind in Laos? Hoe voelt het om iemand anders te zijn en mee te voelen met wat een op het eerste zicht totaal ander iemand voelt? Het is de strategie van de mens om datgene of diegene waar we bang voor zijn te ontmenselijken. Denk aan vluchtelingen, gevangenen, daklozen. We maken er een anonieme groep van, een soort object zelfs. Vanop een comfortabele afstand kunnen we er al onze overtuigingen,
oordelen en meningen op projecteren. Een onverwachte ontmoeting doet wonderen. Plots krijgt dat object een gezicht, een stem, een hart. Iemand waar je op het eerste gezicht niks mee hebt, blijkt ook een vader die met zijn zoontje speelt of een alleenstaande vrouw die voor haar moeder zorgt, een mens van vlees en bloed te zijn.
Eerst staan vrij en onvrij wat onwennig bij elkaar. Wat vraag je? Geef je een hand? Is het gek dat je bang bent? Allerlei vragen spoken door het hoofd van de deelnemers. Terughoudende nieuwsgierigheid van beide kanten, zo voelt het aan. Vanuit de cirkel komt er beweging in de twee groepen en maken de deelnemers kennis met elkaar en schuiven aan tafel.
Oefenen in empathie deden ook de medewerkers van Boss Paints. Met een mooie groep namen ze deel aan de langste eettafel van Bond zonder Naam in de gevangenis van Hasselt. En daarmee begon ook de Week van Verbondenheid.
Na wat praktische vragen gaat het over schuld en schaamte, over liefde en vaderschap. Soms over de naakte feiten. Niet alleen de gedetineerden vertellen hun verhaal, ook de werknemers van Boss Paints delen kwetsbaarheden, verdriet en vragen over het leven. Het gaat heen en weer. Er ontstaat verwondering over wie we allemaal zijn: gewone mensen.
Die ligt intussen weer achter ons, maar de ontmoeting tussen gedetineerden en vrije burgers heeft een spoor nagelaten. Een oefening in empathie dus, en dat bij een heel onpopulaire doelgroep.
Een gedetineerde vertelt: “Als ik me vroeger slecht voelde, gebruikte ik drugs. Hier is geen afleiding, behalve koken. Zet me als ik opgefokt ben twee uur in de keuken en ik kom tot rust. Vannacht wou ik nog even in het vanille-ijs roeren dat we straks eten als dessert. Dat gaat niet zonder toestemming. Maar veel erger is dat we er niet meer bij horen. Hier word je vergeten en heb je geen contact meer met de buitenwereld.” Na het samenzijn trekken alle deelnemers figuurlijk hun eigen schoenen weer aan. En stappen ze met rijke verhalen, sommigen met meer vragen, anderen met nieuwe inzichten de wereld weer in. Zij zullen de gedetineerden niet vergeten.
Met pech, geluk, kleinere en hele grote misstappen.
WIL JIJ OOK LIEVER MÉT MENSEN PRATEN DAN ÓVER HEN? Bond zonder Naam neemt je mee voor gesprekken achter de muren van een gevangenis of een asielcentrum. Kijk op www.bzn.be voor onze gevangenenwerking (Traliepost, Prison talk, gevangenisbezoeken) of schrijf je in via rondleiding@bzn.be voor ons bezoek aan asielcentrum ‘Parelstrand’ in Lommel op 30 september ‘s avonds.
INSPIREREN
EENZAAMHEID BESTRIJDEN DOOR ÉCHT TE LUISTEREN Vanaf 1 september vind je op www.bzn.be alle data en locaties voor de nieuwe vormingen ‘De Kracht van Luisteren’. Ook voor wie al eerder de vorming volgde, is deze nieuwe vorming een aanrader. De nadruk zal immers liggen op de praktijk: luisteren naar de levenswijsheid van ouderen. Inschrijven kan steeds via www.bzn.be en telefonisch op 03 201 22 10 op dinsdag en donderdag tussen 10u en 15u.
Dit najaar start een nieuwe reeks vormingen ‘De kracht van luisteren’. Wat nieuw is dit jaar: ze gaan door in woonzorgcentra over heel Vlaanderen. Zo kunnen deelnemers meteen in de praktijk omzetten wat ze geleerd hebben: luisteren naar de levenswijsheid van ouderen. Met extra aandacht voor bewoners die weinig of geen sociale contacten hebben. Want ook wie dreigt vergeten te worden heeft recht op een luisterend oor. Zo verhogen we de luistercapaciteit van Vlaanderen én bestrijden we samen eenzaamheid. LUISTEREN IN DE PRAKTIJK Met de vorming ‘De Kracht van Luisteren’ bereikte Bond zonder Naam de afgelopen vijf jaar meer dan 2000 mensen. Centraal stond écht leren luisteren met respect voor de omgeving van de beluisterde, zonder een eigen oordeel of mening op te dringen. In het verleden werd de deelnemer gevraagd om de theorie na de workshop in de praktijk om te zetten in het dagelijks leven, in het contact thuis, met vrienden of collega’s. In de nieuwe formule gaat er net veel aandacht naar het
onmiddellijk kunnen oefenen van wat je geleerd hebt. “Onze deelnemers zijn al jaren vragende partij om nog meer praktijkoefening van het luisteren in de workshops te krijgen. Na de workshops volgt nu het echt menselijk contact”, zegt Sofie Legon, vrijwilligerscoach bij BZN.
INSTAGRANNIES LIVE “Eigenlijk kan je het Instagrannies Live noemen. In plaats van de levenswijsheden via social media te lezen, kunnen de deelnemers ze uit eerste hand horen”, zegt Sofie.
200 ONTMOETINGEN Door ongeveer 15 keer de vorming ‘De Kracht van Luisteren’ te organiseren samen met een vast team van vormingsvrijwilligers kiest BZN nog radicaler voor menselijkheid en verbondenheid.
De nieuwe vorming is immers ook een knipoog naar het BZN project Instagrannies op Instagram. Op het Instagramprofiel @_instagrannies worden portretten van ouderen gekoppeld aan waardevolle levenswijsheid die zij met de onlinegeneratie willen delen.
“We willen nog meer opkomen voor wie in eenzaamheid leeft, uitgesloten wordt, of vergeten wordt door de samenleving. Elke workshop zal daarom een ontmoeting en een diepgaandere inleefervaring zijn. We mikken op 200 burgers die op zoek gaan naar het mooiste inzicht bij de 80-plussers.”
Via Instagram of via www.instagram.com/_instagrannies kan je @_instagrannies gratis volgen en er zelf een reactie achterlaten bij een van de levenswijsheden. De online reacties op de Instagrannies-inzichten worden offline gebundeld. Vrijwilligers geven ze persoonlijk af tijdens een bezoekje.
nooit zat thuiskomen en niet achter andere wijven lopen dat is het geheim van het huwelijk Lucien, 92
Bestel nu ook de set postkaarten met de levenswijsheden van onze Instagrannies. Nu voor € 3,00.
Postkaart Instagrannies Lucien.indd 1
15/04/19 1
VOORRAADACTIE MET KORTINGEN TOT -70%! Bestel via www.bzn.be, bel 03 201 22 10 of ga langs in een BZN Huiswinkel in je buurt
art. nr. 7227 • € 5,00
art. nr. 061 • € 5,00
art. nr. 075 • € 10,00
art. nr. 063 • € 20,00
art. nr. 066 • € 5,00
art. nr. 058 • € 10,00
art. nr. 053 • € 10,00
art. nr. 074 • € 5,00
art. nr. 7232 • € 5,00
art. nr. 077 • € 10,00
art. nr. 078 • € 10,00