BZN Magazine nr 5 - oktober - november 2017
IN troost toelaten
Colofon / ZIN magazine nr. 5 • 58e jaargang • Tweemaandelijks magazine • oktober - november 2017 • Afgiftemaand september 2017 • Afgiftekantoor Antwerpen X, P2A8573 • V.U.: Anniek Gavriilakis, Sint-Jacobsmarkt 39, 2000 Antwerpen • 03 201 22 10 • welkom@bzn.be • www.bzn.be • Triodos Bank BE 33 5230 8009 0046 • Adreswijzigingen: adressering@bzn.be
inspireren
Luister goed naar wat niet gezegd wordt Dit najaar verkoopt Bond zonder Naam 37° mutsen via de BZN webshop. Ze werden gebreid door 150 ‘breiwilligers’ en worden verkocht ten voordele van dak- en thuislozen. Deze 3 vrijwilligers hielpen ons bij de opstart van ons mutsenproject.
els Ro
Pe et er s
Conny
Diane De me ye
Marijk e
Pit platis Pit platis a dem deb a dem deb Suntore Suntore r
stoor mij
“Bang om te kwetsen”
“Ook foute interpretaties mogelijk”
“Zien wat je niet hoort”
Mensen zijn vaak bang om te kwetsen en daarom zeggen ze dingen niet. “Ik kom je bezoeken in het ziekenhuis”, zei ze. En toen kwam ze niet. Ik weet dat ze niet wou komen zonder geschenkje en wist ook heel goed dat ze dat financieel niet kon. Daarom nodigde ik haar thuis uit met de uitdrukkelijke wens niets mee te brengen. We maakten er een leuke namiddag van samen. Haar gezelschap alleen was het grootste geschenk voor mij.
Goed luisteren naar wat wél gezegd wordt, vind ik al een kunst op zich. Luisteren naar wat niet gezegd wordt, is als het ware luisteren met de oren van je hart. Iemand die begrijpt wat je wil zeggen op basis van slechts één woord. Dat is zo helend en deugddoend! Maar er is ook een keerzijde. Want als je dénkt te weten wat de ander je zonder woorden zegt, kunnen er ook bizarre hersenspinsels en foute interpretaties ontstaan.
Het is kunnen zien zonder woorden wat een ander persoon je te zeggen heeft. Luisteren naar wat je niet hoort, maar wel ziet. Eén blik die zegt: “Ik hou van jou”. Eén blik die zegt: “Je bent geweldig”. Eén blik die zegt: “Ik ben boos”. Eén blik die zegt: “Ik heb verdriet”. Soms leer ik meer uit wat niet wordt gezegd dan uit duizend woorden die me omver blazen.
Niemand tot last willen zijn, herken jij dat ook? Want iedereen heeft zijn eigen zorgen en de onze erbij leggen, lijkt te veel. Toch? Ontnemen we onze vrienden daarmee geen mooi geschenk? Er mogen zijn voor elkaar, net wanneer het noodlot toeslaat. Zomaar aankloppen met je verdriet, delen wat er in je gebeurt. Het vraagt durf. Misschien kunnen we elkaar helpen door wat vaker te zeggen: stoor mij alsjeblieft. Troost toelaten is een kunst. En ook troosten zelf kan je leren.
Reageren? Bond zonder Naam Sint-Jacobsmarkt 39 2000 Antwerpen 03/201 22 10 welkom@bzn.be www.bzn.be Facebook/BONDZONDERNAAM Twitter/bondzondernaam
In zijn boek ‘Helpen bij verlies en verdriet’ verwoordt Manu Keirse het zo: “Troosten is niet te vinden in de pasklare antwoorden op de vele waarom-vragen. Troosten is
wel aandachtig luisteren, zodat verdriet in woorden en tranen naar buiten kan stromen. Troosten is kunnen zwijgen en in een blik, in een aanraking signalen van hoop, veiligheid en vertrouwen laten voelen. Het is samen worstelen, zoeken en hopen. Het is participeren in het verdriet, veeleer dan wegnemen van het verdriet. Het is verdriet durven te noemen. Troosten is mensen helpen te leven met vragen waar geen antwoorden op zijn. Troosten is geen dam tegen verdriet, maar juist een bedding voor verdriet.” (p.235) Ik wens je moed en kracht om je te laten troosten. Ik wens je stilte en warmte om die ander te troosten. Stoor de ander. Laat je storen. Vanuit het hart,
vanuit het hart
Wie de regenboog wil “En dit is wat ervan komt.” Aan het kaartje hangt een foto van een klein meisje, handen in de lucht, met een lach waarin de wereld verborgen zit. De brief is van gedetineerde K. die reageerde op de oproep van BZN om levenslessen in te sturen en zo mensen weer met elkaar te verbinden. Een wereld waarin zoveel vrijheid is heeft immers ook haar keerzijde: we zijn angstiger dan ooit. We plooien terug op onszelf, ervaren de ander als bedreigend. BZN wil dat vertrouwen herstellen door te zoeken naar wat ons veerkrachtig heeft gemaakt in het leven. Moeilijke momenten zijn ook de momenten waarin we ons versterken en het vertrouwen in onszelf en de ander opbouwen. Wat heeft het leven je geleerd, en wat heb je daarvoor moeten meemaken? De respons was overweldigend. “Ik maakte veel ruzie met mijn vrouw. Tot ik besefte dat je niet alles en iedereen de schuld moet geven, maar dat je moet kijken of je zelf iets aan de situatie kan veranderen. En dit is wat ervan komt: mijn dochtertje, geboren in 2012.” Achter de vele brieven die we ontvingen, kregen we glimpen van levens te zien. Briefpapier van het Instituut voor verpleegkunde in Turnhout, een gele briefkaart met een gestempelde datum in 1995, brieven op streng ruitjespapier of dunne velletjes. En de kaarten die we zelf hadden opgestuurd, natuurlijk. Volledig volgeschreven of met één enkele zin: “Elke mens is wandelende wijsheid”. Mensen stuurden ons schema’s door met stappenplannen, krachtige statements die bijna een pamflet werden, ontroerende verhalen. Heel veel mensen wilden gevonden
worden, vroegen om contact. Iemand schreef dat veertien lijnen niet zouden volstaan. Vragen naar wat het leven heeft geleerd, is natuurlijk ook vragen naar het leven zelf.
Collectief Dat je het leven zelf in handen hebt, is een levensles die vaak terugkwam. “Hoe je het leven ervaart, wordt voor een groot deel bepaald door jouw manier van kijken.” Ook voor jezelf zorgen is belangrijk, omdat je alleen zo ook voor anderen kan zorgen. Veel mensen benadrukten de waarde van familie en vrienden. Het leven samen kunnen beleven. En dan liefst in het nu. In het verleden blijven hangen heeft weinig zin. “Ooit een haan horen zeggen dat ie vroeger een eitje was? Leef in het heden, zo wordt de weg naar de toekomst korter en gemakkelijker.” Heel wat levenswijsheid blijkt dus collectief. Of je nu in de gevangenis woont, vrijwilliger bent, een niet-Belgische achtergrond hebt: in wat
ons sterker maakt, raken onze levens aan elkaar. “Il y a des choses qu’on ne voit comme il faut qu’avec des yeux qui ont pleuré. Ik heb in mijn leven ervaren dat lijden en verdriet een mens milder kunnen maken en louteren, als hij niet cynisch en verbitterd wordt.”
Bouwstenen Vroeger werden levenswijsheden op tegeltjes geschilderd. Op de schouw of aan een nageltje tegen de muur: ze waren als bouwstenen van het huis. Ook nu werden veel waarheden verpakt in prachtige zinnen. “Er zijn meer vliegen te vangen met stroop dan met azijn, wie handelt met tederheid zal dat terugkrijgen.” Of “Wie de regenboog wil, moet eerst de regen verdragen.” Zo kunnen wijsheden ook bouwstenen zijn voor het leven. Want het gaat er niet over hoe je valt, wel hoe je opstaat.
WIJ GAAN VERDER! In januari 2018 start BZN met INSTAGRANNIES. Een profiel op Instagram koppelt de levenslessen van tachtigplussers aan een mooie portretfoto. De reacties die op het sociale medium verschijnen, worden aan de oudere bezorgd, zodat die in contact komt met zijn of haar ‘volgers’. Daarvoor zoeken we nog bezoekvrijwilligers. Ben jij mobiel, empathisch en luister je graag naar het levensverhaal van oudere mensen? Mail naar vrijwilligerswerk@bzn.be voor meer info en het profiel dat we zoeken.
INSPIREREN
Aandacht als medicijn Rouw en troost. Het zijn twee zijden van een medaille als het gaat over het verlies van een dierbare. Belangrijk bij troosten is het besef dat niemand het verlies kan terugdraaien. Het is definitief. “De ultieme troost is dan ook de erkenning daarvan”, aldus Arthur Polspoel. “Als je me nodig hebt, moet je me maar bellen.” Het is misschien wel een van de meest gehoorde reacties wanneer je net afscheid moest nemen van iemand die je heel dierbaar was. Maar wat heb je daar eigenlijk aan? We staan met z’n allen zo graag klaar met oordelen en oplossingen. “Het gaat wel over; het heeft tijd nodig; je zou dit of dat eens
GROEIEN
moeten proberen”. Natuurlijk wel goedbedoeld, maar allesbehalve troostend. “Het is wel duidelijk dat zo’n reactie komt uit een gevoel van onmacht. Mensen willen een oplossing bieden, want dan gaat de pijn bij de ander weg. Alleen werkt het zo niet.” “Tegenwoordig lijkt het wel of we altijd en overal moeten praten. Maar echte troost is de erkenning van iemands verdriet. Dat kan mét woorden, maar net zo goed zonder. Aandacht geven aan wie er (stilzwijgend) om vraagt. Daar faalt onze maatschappij vandaag. We moeten aandachtiger zijn voor de signalen die iemand ons geeft. Een eenvoudig bezoekje kan een troostender effect hebben dan woorden. Mensen hebben vaak een grotere behoefte aan iemand die echt onbevooroordeeld luistert naar hen dan aan concrete oplossingen.”
Zin van het leven Polspoel heeft het ook over de spirituele dimensie: “Je moet de zin van je leven weer terugvinden. Afscheid nemen van iemand die je heel erg nauw aan het hart lag, doet pijn. En die pijn moet je toelaten. Je moet erdoorheen. Maar tegelijkertijd moet je het leven van alledag weer oppikken. Dat botst, maar beide zijn nodig. Het is belangrijk iemand te laten voelen dat hij nog wel voor iemand anders de moeite waard is. Het is een eerste stap in het weer zinvol maken van iemands leven.” Arthur Polspoel is gastspreker en auteur van o.a. ‘Wenen om het verloren ik. Over verlies en rouwen’ en ‘Het was toch een mooi leven. Rouw van ouderen om het verlies van de partner’.
HOE GA JE OM MET ROUW? Wil jij ook meer weten over hoe je iemand bijstaat bij verlies en rouw? Arthur Polspoel en begeleiders van lotgenotengroepen komen toelichting geven en getuigen over het rouwproces en hoe ermee om te gaan. Wanneer? 5 oktober om 19u30 in het Zuiderpershuis Antwerpen. Toegang is gratis. Wel inschrijven via welkom@bzn.be (max. 100 plaatsen). I.s.m. Rouwzorg Vlaanderen vzw.
WORKSHOPS EMPATHISCH VERBINDEND LUISTEREN “Deze workshop hielp me eerst aandacht te proberen schenken aan wat er echt gezegd wordt, alvorens al klaar te staan met mijn idee. En ja, steeds vaker besef ik dat ik niet meteen iets hoef te zeggen. Dat ik niet altijd iets hoef toe te voegen aan wat er gezegd wordt. Echt luisteren is op zich een meer waardevolle manier van deelnemen aan een gesprek.” (Patricia Claes) Wil jij ook empathisch en onbevooroordeeld leren luisteren? Tussen 30 september en 2 december organiseert Bond zonder Naam 36 workshops in 6 provincies. Deze zijn toegankelijk voor iedereen. Schrijf je in via vorming@bzn.be.
Antwerpen za za do vr za za za za za za za za za
30/09 30/09 05/10 06/10 07/10 07/10 14/10 21/10 21/10 28/10 25/11 02/12 02/12
Antwerpen Turnhout Mechelen Lier Antwerpen Mechelen Antwerpen Mechelen Turnhout Antwerpen Antwerpen Antwerpen Lier
Oost-Vlaanderen wo za za za
18/10 28/10 18/11 25/11
Ronse Gent Zottegem Gent
LIMBURG za 14/10 Hasselt wo 22/11 Hasselt
Vlaams-brabant & Brussel za za za za za za za za
07/10 07/10 14/10 28/10 04/11 18/11 25/11 25/11
Leuven Brussel Leuven Leuven Buizingen Brussel Leuven Buizingen
west-vlaanderen wo za wo za za za wo za za
04/10 07/10 11/10 14/10 14/10 21/10 25/10 18/11 02/12
Roeselaere Brugge Kortrijk Roeselaere Moerkerke-Damme Brugge Diksmuide Brugge Moerkerke-Damme
Meer details op www.bzn.be
Kinderwens Vlaanderen tweedaagse Voor iedereen die te maken heeft met een onvervulde kinderwens of met het verlies van een (ongeboren) kind organiseren we op 9-10 december samen met Kinderwens Vlaanderen een tweedaagse op de Stiltehoeve. Naast een lezing van Manu Keirse staat ook een ritueel rond overleden kinderen op het programma. Meer info op www.bzn.be
Hoe bestellen?
1 6
Van wenskaarten en spreuken tot sfeervolle tafeldecoratie: stuk voor stuk mooie producten met een zinvolle boodschap.
2 7
De opbrengst gaat integraal naar de projecten van Bond zonder Naam.
3
via onze webshop op bzn.be
8
4 5
1. Troostkaars Cilindervormig windlicht “Ik zie je”, gerecycleerde paraffine / H 10 x Ø10 / € 15 2. Mok Porselein, “Niks moet, niksen mag” / H 9,5 x Ø8/€8 3. Servet NIEUW Set van 12 “Kom binnen en zet u” / 33 x 33 / € 6
Ideaal als geschenk en al even leuk voor jezelf.
4. Plaid NIEUW Zacht afgewerkte fleece L 170 x B 130 / € 30 5. Boek “Verbeter NIEUW de wereld” Ingebonden L 210 x B 165, 176p., auteurs Rick de Leeuw & Rombout Nijssen / € 25 6. Rouwkaarten 5 kaarten met omslag, ed. 2016 / L 170 x B 115 / € 6
Gr verz atis end in he ing e belg l ië 7. Kersenpitkussen NIEUW Waterkruikmodel, 100% katoen / L 30 x B 21 / € 15 8. Muts
NIEUW | ENKEL WEBSHOP
Handgemaakte wollen muts, gebreid door BZN breiwilligers. 37° voor meer menselijke warmte / € 34,95
via een bzn huiswinkel in je buurt of bel ONS op 03 201 22 10