Aruba Corona: Positivo 101 Recupera 91 Negativo 1812 Diahuebs 14 Mei 2020
Solo di Pueblo
AĂąa 16 - edicion 099
Cuarentena 54
Activo Morto
E-mail: solodipueblo@gmail.com
7 3
Prijs: Afl. 1.75
Cas di Otmar Oduber na candela na Pavia
Speed Andrade agredi pa Raplh Maduro dilanti Cas di Otmar na candela
Ralph Maduro deteni y Speed Andrade na polis pa entrega keho
Articulo completo en el front page.
1250 kilo di cocaina intercepta den juice di anasa destino Rotterdam aki. Michael Soto, ministro di Siguridad, a confirma cu e hayazgo di e substancia ilegal a sosode despues di a pasa e container den un scanner na terminal di APM.
Riba e foto aki, saca pa MAS NOTICIA, por constata cu ambos persona a bay vloer. Ambos a cay den tera, dilanti di e cas di ex Minister Oduber y por mira tambe ex Minister Oduber bisti cu camisa blanco, gesak na tera.
Polis di Drogas di (PCD) a un otro di cocaina Moin.
Control di Costa Rica intercepta cargamento na e haf di
E biaha aki ta trata di
un container cu juice di anasa, cu tabata tin como destino final Rotterdam, Hulanda. Mei mei di e carga a sconde 1250 paki di cocaina cual ta supera un tonelada di e droga
Polis te cu awe no tin ningun detencion haci den e caso aki, mientras e sospechoso cu ta wordo investiga ta e chofer cu a transporta e container aki. Ta trata aki di un suma di casi 40 miyon Euro, si e transporte aki a logra di yega su destino final.
2
Diahuebs 14 Mei 2020
Minister Marisol Lopez - Tromp:
A splica e representantenan di UTV/ATV riba e decreto di e 16 areanan proteha A base di peticion, diamars atardi a tuma luga dos reunion cu diferente persona cu ta representa e gruponan di ATV/ UTV. Den e reunionnan a atende cu preocupacion di e gruponan cual ta: Kico e proteccion di 16 areanan di naturalesa lo significa pa operadornan di vehiculonan ATV/UTV. Minister di Desaroyo Teritorial, Infrastructura y Medio Ambiente Marisol Lopez - Tromp a duna e grupo splicacion di e decreto cu ta indica e areanan cu ta proteha pa naturalesa y e importancia pa por ta consciente di dje. Pero tambe pa por respeta
e decreto aki. Un otro punto cu a enfoca riba dje den e reunion ta riba e parti di seguridad di e vehiculonan y keuring cu mester tuma luga na DTI. Ta importante pa menciona cu representanten di e gruponan di ATV/UTV a percura pa trece nan puntonan di bista dilanti den e reunion. Ademas, durante di e reunion Minister Lopez Tromp a recorda e grupo di representantenan di companianan di ATV/ UTV cu Aruba tin un Plan di Desaroyo Teritorial (ROP) cu ya desde 2009 ta fiha cua ta e areanan destina pa naturalesa. Ministerio di Desaroyo
Teritorial, Infrastructura y Medio Ambiente ta hiba un maneho enfocando riba desaroyo sostenibel. Pues ta sali for di e punto di bista cu cualkier actividad mester por tuma luga den forma cu esaki no ta perhudica nos areanan natural protegi conforme maneho di ROP / ROPV. E reunion aki a tuma luga conhuntamente cu Minister Lopez Tromp como Minister di Desaroyo Teritorial, Infrastructura y Medio Ambiente, Minister encarga cu Husticia Andin Bikker y Minister encarga cu Transporte Chris Romero.
Inscripcion pa e estudio pa maestro di Enseñansa Primario na IPA ta cera dia 15 di mei 2020 E pandemia di COVID-19 a trece cambio den bida di biyones di persona mundialmente, tambe den planes pa futuro. El a trece inseguridad den desicion di algun studiante pa loke ta bay studia den exterior. IPA a haya peticion di varios interesado pa nan por inscribi aunke cu inscripcion pa aña academico 20202021 a cera caba. Pa e motibo aki IPA a dicidi di habri su inscripcion bek pa e estudio pa maestro di Enseñansa Primario p’asina duna e studiantenan aki oportunidad pa inscribi. E estudio pa maestro di Enseñansa Primario ta forma maestro cu ta cualifica pa duna les na mucha di scol preparatorio y of scol basico. Un maestro cu ta funciona competentemente den
klas, na scol y den un ambiente social. Bo kier aporta na e formacion di nos muchanan? Bo ta un persona cu por carga responsabilidad y traha independ ientemente of den ekipo? Bo ta curioso y creativo? Si e contestanan ta si, e ora e estudio pa maestro di enseñansa primario cu IPA ta ofrece ta e estudio ideal p’abo. Tene na cuenta cu solamente studiante den examenklas of graduado di havo, vwo of EPI (nivel 4) por inscribi pa e estudio pa maestro di Enseñansa Primario. E rekisitonan pa inscripcion ta tuma luga via email e e-mail marlene. br it ten@ipaar uba. com. Bo e-mail mester contene e siguiente documentonan: • Comprobante di pago di inscripcion . E
gastonan di inscripcion ta awg 75,-. Mester deposita esaki riba e cuenta di IPA cual ta 131214413 na Aruba Bank. Si bo persona no a cumpli cu e pago pa 15 di mei bo inscripcion automaticamente ta keda cancela. • Den caso cu bo
a gradua caba copia di bo diploma di sea havo, vwo of mbo nivel 4. Si bo ta den examenklas di havo, vwo of mbo nivel 4 ta importante pa bo inscribi di awo caba mirando cu inscripcion ta cera 15 di mei 2020. Despues di e fecha aki no
por inscribi mas pa aña academico 2020-2021. Pa mas informacion por tuma contacto cu sra. Marlene Britten na e e-mail marlene. britten@ipaaruba.com of por bishita nos pagina di facebook ‘Instituto Pedagogico Arubano’.
3
Diahuebs 14 Mei 2020
Speed Andrade agredi pa Raplh Maduro dilanti Cas di Otmar na candela
Diaranzon atardi na momento cu tabatin un cas na candela na Pavia, e reportero Speed Andrade a yega y tabata live riba facebook ta cubri e sucedido. Loke e no a spera ta cu Otmar
Oduber a bay riba dje pidiendo e pa respeta su cas, siendo Speed ta un persona cu ta lastra su famia tur dia na radio. Por a mira tras di Otmar, doño di Radio Power
FM, Ralph Maduro cu a cana bin di mas patras cu Otmar y na dado momento por a constata cu Speed Andrade a keda agredi pa Maduro.
Pareha a desmenti e supuesto “batimento di esposa” riba dia di mama na Hooiberg Solo di Pueblo a ricibi e pareha cu tabata den noticia dialuna, riba un supuesto “batimento di casa” na Hooiberg unda e homber a keda deteni. Ambos a presenta pa asina rechasa y desmenti y aclara e noticia. Segun e homber no ta trata di un batimento. Mas lew e no sa ken a yama polis y ora polis a yega el’a habri porta y nan a detene. Su pareha tabata den un situacion cu tabatin mester di ayudo si. E pareha a bira malo.
E pareha a wordo atendi y hiba hospital cu ambulance mientras e homber a keda deteni. SOLO ONLINE a compronde cu na prome instante a solicita precencia di polis pa un bringamento. Enberdad e señora lo tabata na vloer y ta keha di dolor. Pues e momento ey a procede como un bringamento. Awor ta resulta cu lo ta un mala suerte despues di por a dal algun drinks dimas e señora lo a bira malo.
4
Diahuebs 14 Mei 2020
Fiscal Yolanda Pronk:
Contratistanan mester cumpli cu varios rekisitonan prome cu nan cuminsa cu nan proyectonan di construccion y trabaonan di mantencion Lo bay tin controlnan estricto riba esaki
A cuminsa na reactiva nos economia interno desde dia 4 di mei ultimo. Segun fiscal Yolanda Pronk, a wordo anuncia cu entre otro companianan di construccion por cuminsa opera, pero bao di cierto condicionnan. Esaki ta regla den articulo 2.1 di e decreto ministerial cu a wordo traha specificamente pa e situacion di crisis cu nos ta aden actualmente. Articulo 2.1 ta bisa cu ta permiti pa traha na proyectonan di construccion y pa haci trabaonan di mantencion na edificionan existente. Basta cu cumpli cu e siguiente rekisitonan: No tin mas di 15 persona presente na e luga di trabao y e contratista tin un declaracion di aprobacion di DOW. Pa bin na remarca pa un declaracion di aprobacion e contratista mester registra su mes y e proyecto di construccion of di renobacion na DOW. E tin cu duna DOW e cantidad di trahadonan y nan identidad. Si ta trata di trahadonan cu ta depende di un permiso di estadia, e contratista mester duna DOW tambe copia di nan permisonan di estadia, riba cual ta aparece e number CRV di DIMAS. Lo no duna un declaracion di aprobacion na un contratista si e proyecto no tin un bouwvergunning. Esaki ta los di articulo 2.1 Ta solamente e trahadonan gemeld na DOW, door di e contratista pa medio di e declaracion di aprobacion na DOW ta permiti pa traha na e proyectonan di construccion y pa haci trabaonan di mantencion na edificionan. Segun Pronk, esaki ta conta tambe ora cu un persona mes ta haci construccion y e mes ta haci mantencion na un edificio. Desde dialuna, 11 di mei, un team multidisciplinario, consistiendo di Cuerpo Policial, DOW, Guarda nos Costa y DIMAS a cuminsa cu
nan controlnan na proyectonan di construccion y na trabaonan di mantencion na edificionan existente. Ministerio Publico a bin cu un maneho pa loke ta contratistanan cu no a meld un of mas di su trahadonan na DOW. Si ta trata di un trahado cu e contratista no a meld na DOW, e contratista lo haya un boet di 1500 florin. Pa cada trahado extra cu e contratista no a meld na DOW, un multa di 500 florin lo bin acerca. Si ta trata di un contratista cu ta residivista, esta un contratista cu a yega di haya un boet caba pa nos meld of meld of un mas di su trahadonan na DOW, e boet lo aumenta y lo bira 2500 florin y pa cada trahado extra, cu e contratista no a meld na DOW, un suma di 750 florin lo bin acerca. Si pa e di tres biaha wordo constata cu un contratista no a meld un of mas di su trahadonan na DOW, lo para e proyecto di construccion, of e trabaonan di mantencion na edificionan existente, y lo bay over na dagvaard e contratista aki. Esey ta nifica cu su caso lo wordo manda corte pa asina un hues por dicidi riba esaki.
Banda di esaki e boetnan pa loke ta trata incumplimento di e medida di social y/of physical distance, y medida di higiena ta keda na vigor. Siman pasa Fiscal Pronk a trece e topico aki caba. E boet pa esaki ta 1500 florin pa companianan chikito, esta companianan di no mas cu 15 trahado. Y un boet di 3000 florin pa companianan grandi, esta companianan cu tin mas di 15 trahado. Keda sin meld trahadonan na DOW door di e constratista y e incumplimento di e medida di social y/of physical distancing y e medida di higiena door di e contratista, esta tur tres,
ta regla den e decreto ministerial cu a wordo traha especificamente pa e situacion di crisis cu nos ta aden actualmente.Loke tambe por pasa ta cu un contratista ta haci uzo di trahadonan cu ta ilegal riba nos isla. Esaki ta algo full diferente. Den un caso asina, e contratista por haya un boet a base di nos LTU. LTU ta regla admision y expulsion. Esaki ta un bestuurlijke boete y tin un otro procedura di e boetnan cu ta wordo duna a base di e decreto ministerial cu a wordo traha specificamente pa e situacion di crisis cu nos ta aden actualmente.
5
Diahuebs 14 Mei 2020
Cas di Otmar Oduber na candela na Pavia
Diaranzon atardi a drenta e informe cu tin un cas na candela na Pavia. Ta trata di e cas di Otmar Oduber. Hunto cu e informacion di candela ta drenta tambe
otro informacion di un bringamento na e sitio.. E informacion ta den desaroyo y nos lo trahando riba mas informacion di e caso aki.
Ansiedad, soledad y tendencia violento ta bibando den nos comunidad Sociaal Crisis Plan recientemente a ehecuta un encuesta pa purba na midi con comunidad di Aruba ta manehando e ‘Toque de Queda’ y ‘Shelter In Place’ den conexion cu nos salud mental y estado emocional durante e temponan dificil cu nos ta enfrentando. E resultadonan di nos encuesta ta mustra cu 44% di persona ta sinti hopi soledad of ta afecta nan tur dia, den e temporada aki di crisis y esaki naturalmente ta relaciona cu e “shelter in place” y tambe e restriccion cu tin pa bishita otro fisicamente. No obstante, den e temporada aki di crisis e ta importante pa haci uzo di technologia pa asina keda den contacto mas cu ta posibel cu bo cernan keri. Paso maske nos tin cu tene distancia fisico, nos por tene contacto social via internet y telefon. Otro resultado ta indica cu 39% di persona ta sinti hopi ansiedad of ta afecta nan tur dia, den e temporada aki di
crisis y esaki ta wordo causa pa tur e incertidumbre cu nos a wordo confronta cu ne, caminda hopi hende actualmente ta den un situacion hopi dificil. Hopi preocupacion relaciona cu problemanan financiero, necesidad di cuminda y preocupacion pa salud di famia ta locual cu nos a midi como e factornan mas comun pa por causa e ansiedad aki. Ta importante pa realisa cu e ansiedad y stress den un termino largo por causa depresion cu ta un enfermedad mental y ta rekeri ayudo profesional. Nos profesionalnan tey pa yuda bo den e momentonan dificil aki, por yama 2810909 tur dia entre 2pm te cu 8pm, pa asina haya guia y sosten psicologico. Ora ta toca e tema di violencia fisico y agresion, e resultadonan ta mustra cu un 90% di persona ta indica cu nan no ta sinti e tendencia violento aki desde cu e crisis aki a inicia y solamente 10% ta indica cu nan ta wordo afecta door di e tendencia
violento. Pero ora nos compara e cifra aki cu e resultadonan di violencia verbal nos ta observa cu 52% di persona ta idica di haya e tendencia pa zundra, grita y papia palabra malo cu famia, yiunan of conocinan mas hopi of ta afecta nan tur dia . E resultadonan ta demostra cu e violencia verbal tambe ta eherce den nos hogarnan y esaki na su turno por crea mas stress y mas ansiedad y por hasta resulta na un sentimento mas profundo di soledad, si un persona no por comunica cu otro den cas. Caminda ambos e adultonan y e muchanan ta
mas vulnerabel ainda pa bira victima di abuso. Si bo persona mester di ayudo of conseho tocante abuso di mucha por yama Bureau Sostenemi na 5881010. Si bo ta un persona cu mester di ayudo y conseho tocante violencia domestico tuma contacto cu Fundacion Pa Hende Muhe den Dificultad na 5671670. Sociaal Crisis Plan tey pa yuda bo. Pa mas informacion tocante con pa haya ayudo y guia pa cu bo salud mental, ayudo pa cuminda, casonan di violencia of ayudo pa asistencia financiero por fabor bishita nos website www.scparuba.com of chat cu nos riba Facebook si tin cualkier pregunta.
6
Diahuebs 14 Mei 2020
Innovacion y Comunidad e tema di parti tres di “Restart Conversations” presenta pa CAREER IQ
Innovacion y Comunidad ta e tema di parti tres di “Restart Conversations” presenta pa CAREER IQ
Pa e ultimo dos diasabranan, CAREER IQ a presenta e prome parti di “Restart Conversations” virtual summit cu enfoke riba Economia y Entrepreneurship y e di dos parti riba Turismo. E sesionnan aki tabata bon ricibi p’e publico di Aruba cu a sigui e prome cumbre virtual, bibo y directo na Aruba via e webinar platform, Telearuba livestream y atrabes di Telearuba canal 13, unda miles di siguidor a participa na e combersacion. Siguientemente diasabra 16 di mei lo tin e di tres parti di e “3-part series virtual summit” aki cu enfoke riba Innovacion y Comunidad cu e enfoke riba responsabilidad civico. Nos lo tin un presentacion di “kico ta innovacion?” di Varelie Croes (Chief Innovation Officer di Gobierno di Aruba) bou di e capa di FUTURA cual ta e departamento di innovacion di Aruba. Directamente despues di esaki lo sigui pa discusion entre e panelistanan invita den persona di Jessica van Montfoort-Posner di Aruba Aloe, Christie Mettes di Brenchie’s Lab y Metabollic Foundation, James Ocalia cu ta un Social Impact Entrepreneur y tambe Amedee Wever Innovation Strategist y Ulrich Hermans Innovation Advisor na FUTURA. Nos lo comparti tambe un presentacion tocante nos comunidad y con nos por traha hunto na un Aruba mas uni cu
Lay Hing de Kort-Yee (Chief Purpose Officer na Cornerstone Economics), pero tambe unda cu entrepreneurship social ta haya un enfoke durante e conferencia virtual aki. Ademas lo trata e ideanan creativo y innovativo di e “15 ideas challenge” cu Career IQ a haci den nan “book club” como parti di e “book club initiative” di escritor internacional Simon Sinek cu su buki “Start with WHY?” unda Sinek a reta nan pa bin cu 15 idea nobo aparte di nos pilar economico, Turismo. Career IQ a puntra e publico di Aruba pa varios idea y a ricibi esakinan. Durante e sesion aki lo presenta un resumen cortico di ideanan. Por ultimo Career IQ lo presenta un resumen y highlight di sesion 1 y 2. Career IQ a haya hopi reacion positivo di comunidad y den e ultimo sesion aki Career IQ lo presenta su siguiente pasonan. E meta principal di e summit aki ta pa tene combersacion colectivo di ambos sector publico y priva. Esakinan lo ta retorico cu e mensahenan positivo, pa asina inspira e participantenan pa participa y tuma accion den nan seno y sigui crea un “ripple effect” di optimismo den nos comunidad pa rehabilita nos isla. E summit aki por trece balor agrega pa un participante mediante e conocemento cu e lo brinda durante e sesion y alabes e por descubri ki oportunidad tin. E responsabilidad civico di tur Arubiano ta pa rehabilita nos isla y participando na e conferencia aki bo por forma un parti activo den esaki y haci e preguntanan na profesional di Aruba y wak nan perspectiva riba e temanan aki. Ta keda na nos tur pa traha hunto pa yuda Aruba supera e reto aki. Na mes momento tambe a trece cu ne hopi oportunidad pa nos por refleha como comunidad
riba e Aruba cu nos kier laga atras y tambe con nos kier sigui desaroya nos pais. Pa nos por logra esaki nos tin mester di e combersacionan constructivo y tambe nos mester ta cla pa asumi cambio. Paso ta na nos como pais y comunidad mester asumi cambio pa asina adapta, si realmente nos kier prospera den futuro. Pa bo por participa
of pa haya mas informacion di e conferencia virtual aki bo tin cu simplemente subi e pagina di “social media” di Career IQ Aruba riba Facebook of Instagram. E ultimo parti di e summit aki lo tuma lugar riba diasabra 16 di mei desde 10 or di mainta pa 12 or di merdia. Tuma nota cu e cuponan ta limita pa e plataforma di webinar. E conferencia virtual aki lo ta streamed live tambe riba Telearuba canal 13 y Facebook Live di Telearuba.
Registra gratis y asina forma parti di e combersacion pa “restart” Aruba, nos isla. LINK pa registra Click e link akibou y registra bo mes pa e conferencia virtual gratis aki Innovation & Community: https://us02web. zoom.us/ ebinarregister/1415868022297/ W N _ x n _ MY1igTK2ur3IwObdY0Q
7
Diahuebs 14 Mei 2020
Ex Prome Minister Nelson Oduber:
“Mi ta pronostica cu mescos cu na 1985, pa haci e gobierno actual daño, ta keda traha trampa pa destabilisa nos pais” masha hopi hende lo bay perde trabao. Cu tur e facilidadnan turistico y comercial practicamente cera ta mas cu logico cu Hulanda, cu pa a hinca nos den Reino a bisa nos cu nos lo yuda otro den tempo dificil, awor no kier cumpli sin traha trampa. E ta un obligacion moral segun Statuut pa yuda nos den e tempo dificil aki.
Caha di triki Hulandes, mediante CAFT ta den pleno ehecucion. Lo ta bon mi conta esaki pa nos generacion mes por husga ken ainda kier nos bon. Nos Bestuurscollege cu como nos consehero general Betico Croes, mirando cu door di e ceramento di e refineria na 1985 nos a perde 40% di nos GDP y cu un desempleo di casi 22%, nos a acerca Hulanda pa un “overbruggingskrediet” di 100 miyon florin pa por a pasa e periodo di 2 aña, haya tempo pa yuda nos economia y pa por a crea cuponan di trabao.
Caha di triki di Hulanda
Recomendacionnan di IMF
Hulanda a pone como condicion cu apesar cu nos no ta independiente cu mester laga IMF bin “licht door” e situacion financiero y a bin cu yen di recomendacionnan, manera baha salario di tur empleado publico di 7.75% - 8.5%, introduci un impuesto di solidaridad di 8.2% plus kita tur subsidio etc. Acerca a bin e recomendacionnan di UNDP pa redobla e cantidad di cambernan y bay completamente den turismo. Door cu nos a cuminsa ehecuta e plan “Sasaki”, pa construi infrastructura di 100 ha pa facilidadnan turistico nos por a inicia di biaha. Hulanda a pone como condicion cu promer cu fia Aruba cualkier suma mester tuma tur e medidanan aki prome cu eleccion pa por haya e promer tranche di e prestamo cu a ser parti den 3.
Kico a sosode na 1985?
MEP tabatin su so 13 asiento den parlamento y ora cu a tuma tur e medidanan pa cumpli cu Hulanda su condicionnan, Hulanda no a manda e placa segun priminti prome cu eleccion di 22 november di 1985. Aki bo ta mira cu e actitud Hulandes tabata uno di mala fe pa yuda AVP den coalicion cu 3 otro partido drenta gobierno y nan si a ricibi e placa sin cu nan a haci nada nada! E experiencia aki a crea cerca mi un relacion
di hopi desconfiansa den politiconan Hulandes cu semper a pone mi ta hopi cauteloso y prudente cu nan. No confia nan sin mas den nada!
Kico nos ta mira awe?
Hulanda a yuda AVP cu Mike Eman manda e pais aki tecnicamente bancarota cu e mega debe y nan sa cu e gobierno cu a drenta na 2017 tin un tarea sumamente dificil pa paga tur e debenan, unda di cada florin cu drenta 97 cen tabata bay pa paga debe so! AVP/CDA a laga nos pais casi ingobernabel! E gobierno nobo a logra baha e debe crea pa AVP te na 80 cen y hasta e ultimo presupuesto tabatin un surplus! Awor no ta MEP ni coalicion a trece e pandemia Corona Virus cu tin henter mundo financieramente, economicamente y socialmente na werki. Aruba a perde mas cu 80% di su GDP cu ta dos bes mas grandi cu tempo di ceramento di e refineria na 1985. Companianan grandi tur dia ta declara bancarota y ta den kiebra. Na Hulanda mes segun e Ministro di Asuntonan Social
Awor kico Hulanda ta haciendo - usando CAFT y AVP, Simar, SPA y SEPPA - ta pa bin cu e trampa di kita 1500 ambtenaar den un tempo cu no tin trabao ningun caminda y p’asina crea caos y problemanan social. Bo ta mira e caha di triki di gobierno Hulandes, unda ta laga CAFT cu AVP haci e trabao sushi pa pone e gobierno trompica. Cada bes - contra recomendacionnan di expertonan hasta di IMF y hasta di gobierno Hulandes - ta keda “ schroef op” e presion pa baha gasto, mediante kita pan for di boca di hende cu den tempo di un pandemia ta un “crimen humano” contra un nacion cu no a inventa e Corona Virus”. Mi ta pronostica cu mescos cu na 1985 pa haci e gobierno daño ta keda traha trampa sushi y baho pa destabilisa nos pais. Lo bo mira proximo dianan con hopi nos ta solidario cu otro den e Reino Hulandes, unda cu ya e movecion politico a la “souffleur” pa bira municipio directamente bao Hulanda ta parti integral di e wega. Duel mi di mira cu ainda tin traidornan cu kier haci mal uso hasta di e dolor di e Corona virus. Proximo luna bo mes sinta observa e wega y kendenan aki tambe ta parti di dje pa bolbe traiciona nos mescos tempo di 12-8 cu a hinca nos den Antias y awor 70 aña despues kier hinca nos directamente bao Hulanda. Lutjes land, municipio colonial nobo cu yen di traidor ariba dje. Bida sa ta cruel cu “my own people” atrobe den e wega!
Corsou:
Eugene Cleopa lo reemplaza presidente di Parlamento William Millerson Eugene Cleopa ta presidente temporal di Parlamento na Corsou. E parlamentario pa partido MAN lo reemplasa William Millerson di PAR. Desde dia 8 di april, e tabata ausente pa un periodo mas largo pa rasonnan medico. E grifier
Silvin Cijntje a informa esaki den un carta na gobernador. Na october di aña pasa, Millerson tambe tabata ausente na Merca pa un periodo prolonga debi na cancer.
8
Diahuebs 14 Mei 2020
Prome Minister Evelyn Wever-Croes: Dilanti Bestuurskantoor:
APLAUSO NACIONAL DEDICA NA NOS FRONTLINERS
12 di mei mundo henter ta uni pa celebra y gradici ciudadanonan den salubridad. Gobierno di Aruba diamars anochi a uni hunto cu e Organisacion di Erfermeronan di Aruba, ODEA, pa asina duna homenahe cu un aplauso nacional na no solamente esnan den cuido di salud sino tur esnan cu tur dia ta brinda servicio di prome necesidad na nos pueblo. ODEA pa e ocacion aki a organisa e Aplauso Nacional na unda cu tempran den siman a cuminsa pidi Aruba pa for di unda cu nos por ta, pa uni den e iniciativa aki y aplaudi e bon y incansabel trabou di nos ‘frontliners’. Esakinan ta hendenan cu ta sacrifica nan salud, nan bida y nan famia pa por percura pa otronan por ta sigur y salud. Dilanti Bestuurskantoor, pa 8or di anochi, Prome Minister Evelyn
Wever-Croes, Minister di Husticia, Andin Bikker, Minister di Salubridad, Dangui Oduber y Secratario di Conseho di Minister señora Grace Koolman tawata presente pa den nomber di Aruba aplaudi y gradici nos ‘frontliners’ mientras cu autonan tawata pasa y Saluda cu nan pitro mustrando asina tambe nan gratitud na nos ‘frontliners’ especialmente den e temporada dificil cu ya nos ta pasando aden pa dos luna caba cu e presencia di Covid-19. Por a nota un banner golga y bunita ilumina cu lo keda pa e proximo dianan. Prome Minister Evelyn Wever-Croes: “Esaki ta algo inmensamente grandi. Den circumstancianan hopi dificil nos ‘frontliners’ ta haña nan mes ta traha pa asina sigura pa abo por ta trankil y salud na bo cas. Ta berdad cu cada frontliner na momento di acepta e trabou aki
tawata sa cu esaki ta parti di e trabou, pero den e circumstancianan aki cu nos ta bibando, nan a demostra cu no solamente nan a tende di dje of cu nan sa kico e ta, sino nan ta aplic’e cu alma y cuerpo pa nos por sinti nos mes mas sigur y saludabel. Den nomber di Gobierno di Aruba un danki di curason. Nos tambe ta uni nos mes den e iniciativa pa duna un minuut largo pa duna danki na nos ‘frontliners’ cu ta tene nos sigur”. Minister Andin Bikker: “Awe mi tambe ta uni na e bunita iniciativa di ODEA y den nomber di Gobierno di Aruba y di Aruba, mi ta gradici cada ‘frontliner’, especialmente awe riba dia internacional di Enfermeronan, pa nan pasenshi y dedicacion. Dios bendiciona cada un di boso.” Minister Dangui Oduber: “Awe nos a uni den e iniciativa di ODEA pa tuma un minuut pa aplaudi nos ‘frontliners’ cu a duna tur loke nan tin y por durante e 8 simannan cu Covid-19 ta presente na Aruba.
Awe riba dia special di Enfermero, y tur dia, nos ta keda gradici nan pa nan esfuerso, dedicacion
y compromiso pa brinda cuido durante e tempo dificil aki.”
9
Diahuebs 14 Mei 2020
Prome Minister Evelyn Wever-Croes:
Lo evalua si nos lo drenta den nivel number 4 pa reactiva nos economia interno Nos tur por yuda rescata nos pais bek
Tin cu bisa tambe cu a stop di mira aumentonan constante di pashentnan di covic, ya caba desde dia 22 di april. Berdad siman pasa diamars a topa cu un caso mas, pero parti di un cluster, segun prome minister Evelyn WeverCroes durante di e conferencia di prensa di dialuna anochi. Pues ta mustra cu ainda e virus tey, pero no ta mira un aumento constante ya desde dia 22 di april. Un hala kier keda asina, maske cu ta tene cuenta cu talbes por bin casonan nobo y pa wak con ta atende cu nan. Manera cu ta bayendo nos ta bayendo ok. Loke tin cu pasa ta cu tin cu nos mester siña biba cu e situacion nobo aki y siña biba cu e riesgo cu e virus aki lo keda rond di nos den nos comunidad pa un tempo ainda. Ey fo e ta riba caya. Por ta no hopi, pero e tey, wardando pa nos pasa pikie a hibe cas. Pesey den e realidad nobo aki, nos ta hopi alerta na esnan mas vulnerabel. Nos grandinan, esnan di salud delicado, cual nos tin cuy proteha mas tanto. Tambe nos mester mantene nos mes na e instruccionnan di distanciamento social y fisico. Tambe reglanan di higiena di laba man 20 seconde, uza hand sanitizer, etc. Y e parti mas crucial ta cu asina cu bo sinti un sintoma, mesora disciplina bo mes di keda paden, yama Diagnostic Center pa
haci un cita pa haci bo test. Esaki ta e unico cosnan cu gobierno ta pidi di cada ciudadano di Aruba ,pa por yuda, pa por cuminsa rescata nos pais bek. Pa nos cuminsa reactiva nos economia y asina poco poco nos hendenan bay trabao bek. Nos ta den e prome siman di nivel 1. Nos ta bay habri nos economia den cuater paso, gradualmente, cada un di dos siman pa por evalua bon con e prome paso a bay. Si un paso a bay bon, ta bay pa e siguiente. Cu e planning aki, ta evalua cu pa dia 15 di juni, nos ta drenta e nivel number 4 y por habri nos economia interno completamente. Mesun momento minister encarga cu turismo y salubridad cu ora nos ta cla pa e reapertura di nos economia interno, nos ta bay pensa riba nos economia externo. El a menciona e fecha tentativo di dia 15 di juni pa dia 1 di juli, pa asina tur hende por ta prepara. Si nos no ta coriendo ningun riesgo ta bay over na efectua e apertura eynan. Mientras tanto ta trahando riba tur e protocolnan necesario pa ta cla, pa na e momento eynan tur hende sa kico pa atene su mes na dje. Berdad, hopi cos no ta sigur, no ta cla, tin hopi pregunta ainda cu tin cu e wordo contesta. Den e siguiente dia y simannan nos
dilanti, tin suficiente tempo pa adres tur cos pa nan no ta un riesgo. Si nos habri nos fronteranan mes, ta cuminsa poco poco lo cuminsa reactiva e sector aki tambe y ta premira cu en todo caso no mas di 10% di cual nos a conoce di turismo antes lo por habri mesora bek. Tin hopi pregunta, tin hopi preocupacion ainda cu ta bay atende cu tur den e dianan nos dilanti, pero importante ta cu e ta crea perspectiva y speransa. Pero si, Toque de Queda y Shelter
Edison Rijna ta keda gezaghebber di Boneiro pa seis aña mas Edison Rijna lo sigui ta gezaghebber di Boneiro durante e proximo seis añanan. El a fungi e funcion aki desde 2014. E di dos termino lo wordo proponi pa Raymond Knops, secretario di Estado pa asuntonan
Interior y Relacionnan di Reino. Pa e Decreto Real di dia 24 di april, e lo cumpli esey pa seis aña. E reeleccion lo drenta na vigor dia 20 di augustus y un biaha mas pa seis aña.
in Place ta keda na vigur. Ta medidanan cu ta mantene pa asina purba evita plamamento di e virus. Nos ta den nivel number 1. Esaki ta e siman, te un maximo di 15 por ta den un establecimento pareu. Tienda por habri, museonan tambe y algun proyecto di construccion mediano y chikito. E evaluacion di e prome siman a bay ok. E taskforce a haci entre 200 y 300 control siman pasa cada dia na e establecimentonan y a haya cosnan bastante bon na ordo.
10
Diahuebs 14 Mei 2020
KIWANIS CLUB OF ARUBA CU PROYECTONAN PA DUNA SOSTEN Y AYUDO NA NOS COMUNIDAD Durante e tempo aki di crisis sin precedente cu Aruba y mundo ta enfrentando, e miembronan di Kiwanis Club of Aruba ta trahando duro riba diferente proyecto. E proximo simannan, e proyectonan aki lo wordo realisa pa asina duna sosten y ayudo na e famianan y e comunidad di Aruba, cu ta pasando den momentonan dificil consecuencia di e pandemia COVID-19. Un proyecto cu a wordo realisa diamars ultimo tabata un donacion di laptop pa e studiantenan di Colegio San Nicolas. E miembronan di Kiwanis Club of Aruba a haci un bishita na e scol caminda a reuni cu e rector, Sr. Hubert Goedgedrag, den un ambiente ameno y teniendo na cuenta e protocol di distanciamento social. Entre e topiconan cu a elabora riba dje tabata e ultimo desaroyonan relaciona cu e studiantenan y e scol. Recientemente Kiwanis Club of Aruba a ricibi un carta for di e rector di Colegio San Nicolas pa un contribucion di 8 “laptop” pa e studiantenan, cu no tin
esaki na nan disposicion pa eherce nan tareanan. E laptop ta un herment hopi esencial den bida di un studiante, specialmente den e temporada aki cu enseñansa a wordo digitalisa. E laptop ta permiti e studiantenan pa sigui nan les duna door di e docente, como tambe haci nan huiswerk y proefwerk y/of examen. Kiwanis Club of Aruba hunto cu un “ex Key Clubber” ta sumamente contento di por a haci un contribucion directo na e studiantenan. Diamars merdia e miembronan di Kiwanis Club of Aruba a haci entrega di 8 laptop na Sr. Hubert Goedgedrag, cu na su turno lo percura pa e studiantenan cu mester di un laptop ricibi esaki. Cu e donacion aki ta spera cu por yuda e studiantenan pa por tin acceso na enseñansa digitalisa. Kiwanis Club of Aruba ta kere firmemente den educacion y den nos studiantenan, cu ta e futuro di nos dushi pais Aruba. Despues di entrega di e computernan ta sigui e siguiente proyecto, cu ta un pakete di cuminda y lo
elobora mas riba esaki den un siguiente comunicado. Kiwanis ta un organisacion global di boluntario dedica na mehora mundo via un mucha y via di un comunidad cada biaha y
tin como lema: sirbiendo e muchanan di mundo. Kiwanis Club of Aruba ta activo den e comunidad Arubano desde 1964. Pa mas informacion di Kiwanis Club of Aruba
y of su actividadnan por acudi na www. kiwansclubofaruba.org of Facebook page Kiwanis Club of Aruba.
Hasta awor cu poco poco economia start bek, Servicio di AZV ta keda digitalisa
Manera e situacion di coronavirus a cuminsa, AZV a ofrece su servicionan digitalisa na tur su clientenan. Un cambio drastico pero no desconoci pa AZV. Ya pa algun tempo caba tabata tin e idea pa mehora servicionan, entre otro door di introduccion di algun app nobo y e opcion pa traha mas digitalisa cu e meta pa duna servicio mas lihe y conveniente na e aseguradonan.
Servicio digitalisa ta continua Hasta awor cu poco poco algun sector ta start bek, e servicionan di AZV lo continua digitalisa (online). No tin nodo di bin na oficina di AZV. Un inscripcion of prolongacion di e seguro AZV ta tuma luga digitalmente pa medio di comunicacion via e email klantenservice@ uoazv.aw Inscripcion of prolongacion digitalisa ta gratis. Otro servicio Pa clientenan cu no ta desea of no por haci uzo di e servicionan digitalisa, AZV ta ofrece e opcion pa ‘servicio a base di cita’. Pa haci cita (afspraak) ta yama na number di telefon 5279972 of 5279996 of ta email na klantafspraak@uoazv.aw Tuma nota cu inscripcion of prolongacion na
oficina di AZV ta costa 35 florin. R e c o m e n d a c i o n AZV ta recomenda pa sigui haci uzo di e servicionan digitalisa. Adicionalmente AZV ta sigui invita tur asegurado pa download e AZV Aruba App y registra pa e digiZorgPas. Pa informacion general ta yama e numbernan: 5279900, 5279972, 5279996 Pa cuido medico den exterior: mu@uoazv. aw Pa tratamento of medio auxiliar cu mester autorizacion di AZV: mgv@uoazv.aw Pa pregunta tocante factura: dv@uoazv.aw Pa pregunta di indole general: info@uoazv. aw Tambe aseguradonan por ‘chat live’ cu nos via www.azv.aw of via FB page di AZV (mensahenan directo)
11
Diahuebs 14 Mei 2020
Parlamentario Alan Howell
Kier sa con ta bay haci cu schoolgeld mirando e situacion duro
Parlamentario Alan Howell a manda un peticion dia 4 di mei di e aña aki atraves di Presidente di Parlamento pa un reunion publico pa atende cu e situacion di enseñansa den e temponan di crisis di Corona Virus y den e normal nobo cu nos ta cuminsa conoce y implementa. E parlamentario ta indica cu tin hopi pregunta riba e tema di enseñansa den e cuadro aki y pesey e ta mira e urgencia pa e reunion por tuma luga mas pronto cu ta posibel. Un di e temanan cu e kier haya mas informacion riba dje ta con ta bay haci cu Schoolgeld. E ta considera cu den e situacion actual
ta imposibel un mama of tata soltero cu a perde trabou y ta haya e sosten di 950 Florin pa luna for di gobierno por "come across" pa paga schoolgeld tambe ora aña escolar nobo habri. E ta considera cu ta importante pa busca of presenta solucionnan pa e situacion aki entre otro unda cu e mucha/hoben no ta wordo perhudica. “Pa tal motibo mi ta urgi pa e reunion publico riba enseñansa por tuma luga mas pronto cu ta posibel y asina trece claridad riba e cantidad di pregunta, preocupacion y dudanan cu ta reina na e momentonan aki”, Alan Howell a conclui.
12
Diahuebs 14 Mei 2020
Danki na Chinese Cooperative Association y coordinacion di FPNC
ARUBA ONE HAPPY ISLAND LIONS CLUB TA RICIBI DONACION PA FAMIANAN DEN NECESIDAD
Diamars atardi Miembronan di Aruba One Happy Island Lions tabata na Chinese Cooperative Association Club pa ricibi un donacion di comestibles for di FPNC, esaki tabata posibel danki na e donacion cu Chinese Cooperative Association a haci. Cu e donacion ricibi nos club di servicio por sigui cumpli cu nos meta pa yuda alivia famianan den necesidad pa un corto tempo. E proyecto di entrega di paketenan cu comestibel ta wordo coordina cu FPNC pa asina sigura cu famianan no ta haya dobel y cu ta alcansa yuda mas tanto famia posibel. Algun siman atras Aruba OHIL Club a haci donacion di productonan na FPNC pa famianan den necesidad y awe FPNC pa medio di
e donacion di Chinese Cooperative Association ta haci donacion na Aruba OHIL Club pa entrega esakinan na famianan cu den necesidad, esaki sigur ta un bunita ehempel con organisacionnan mester traha cu otro y cu un solo meta sirbi y yuda esnan cu mas tin mester den dje especialmente den e periodo dificil cu nos ta pasando aden. Un danki na tur boluntario pa nan ayudo y tempo dedica como tambe un danki na Adju Upholstery y su team pa a yuda transporta e cahanan di productonan ricibi. Den nomber di tur e famianan cu lo wordo yuda cu e donacion ricibi, palabra di danki na Chinese Cooperative Association y Fundacion Pa Nos Comunidad.
13
Diahuebs 14 Mei 2020
Drs. Shailiny Tromp-Lee (MEP):
Trahadonan mester ta consciente cu nan no ta perde nan derechonan laboral door di COVID-19! Desde cu COVID-19 a yega Aruba e tabatin y te ainda tin un impacto directo y grandi riba mayoria di nos trahadonan aki na Aruba. Aruba, mescos tur pais rond mundo, no tabata prepara pa un virus sin precedente cu a bin ‘freeze’ casi e pais completo. Na momento cu e situacion di crisis a surgi, a sera scolnan, a introduci shelter in place y toke de queda, cual a conduci cu negoshinan a cuminsa sera nan porta completamente y tin a keda duna servicio na un manera ahusta y adapta. Esaki a conduci cu nos trahadonan a keda manda cas bou di diferente condicion: tin a keda manda cas inicialmente cu vakantie obligatorio, tin nan salario a keda rebaha, otro nan cantidad di ora y salario a keda ahusta y tin a keda manda cas cu ‘no work, no pay’. Trahadonan mester ta consciente cu ningun decision di parti di nan doño di trabou encuanto nan contracto laboral por keda cambia unilateralmente. Tur decision mester tuma lugar den consulta cu e trahado. Lastimamente como parlamentario cu ta keda acerca pa diferente persona pa conseho of pa duna informacion, mi mester conclui cu no tur ora esaki tabata y ta e caso. Mirando e situacion di crisis y cu e trahado tin miedo pa perde su trabou (den futuro), e ta bay di acuerdo y no ta percura pa asesora su mes bon prome cu e firma cualkier areglo di trabou nobo. Esaki sigur ta algo preocupante. Hopi no ta condiciona tampoco e cambio na tempo/periodo y ta percura pa laga registra cu nan no ta distancia di nan derecho a base di nan contracto laboral. Loke ta resalta ta e echo cu por ehempel esnan cu a keda manda cas cu vakantie obligatorio no ta tur a keda paga 100%. Esaki sigur no mag sosode. E doño di trabou tin e deber di paga e trahado su salario completo den e caso aki of mester a yega na un areglo di pago diferente of ta deduci menos dia di vakantie.
Otro fenomeno actualmente ta e aplicacion pa loonsubsidie. Tin compania ta casi obliga un trahado pa firma cu nan ta bay di acuerdo cu un pago di 60% di nan salario. Indicando directamente cu nan di ningun manera ta bay aporta cu nada den e tempo di crisis aki, cual mi ta haya cu no por. Ta spera cu solamente e trahado ta entrega 40% cual lo por ta den ora di trabou of na salario. Otro exigencia cu tambe por keda mira ta cu e doño di trabou ta indica cu e ta spera di e trahado cu e ta bay di acuerdo cu e mester eherce diferente funcion. Esaki tambe ta algo cu na mi opinion no mester keda acepta sin mas y mester sinta dialoga y condiciona dado caso e trahado ta di acuerdo. Mi ta di opinion cu unabes cu loonsubsidie bira un realidad, aplicacion di ‘no work, no pay’ no mag di ta aplicabel mas. Poco poco mester bay na normalidad bek caminda sigur no mester tin espacio pa un grado di tolerancia pa cu derecho di trahadonan ta keda trapa. Un ehempel bibo ta cu ta spera pa e trahado entrega ora y salario pero ora di stipula overtime kier sali for di e punto di salida di 8 ora di trabou.
Mi ta aconseha tur trahado pa exihi tempo pa pensa y busca conseho na Departamento di Labor prome cu bo firma cualkier convenio nobo. Bo por yama na 5237720/5943092 of por email na dao.arbeidsgeschillen@ gmail.com of directiearbeid@ gmail.com. Enberdad nos ta den crisis pero esaki no ta hustifica cu un trahado mester entrega tur su derechonan. Mi ta bolbe enfatisa e echo cu ningun cambio/condicion den un contracto laboral por keda
cambiaunilateralmente y cu como trahado bo no por keda obliga di firma nada, sigur no sin busca conseho prome. Bo tin derecho di tempo pa pensa y busca conseho. Pa finalisa mi kier subraya cu Gobierno a bin cu FASE, sosten financiero pa negoshi chikito y mediano y subsidio di salario. Tur esakinan tin como meta pa mantene mas tanto trahado posibel na pia trabou y evita retiro.
14
Diahuebs 14 Mei 2020
Parlamentario Robert Candelaria (AVP):
RETONAN GRANDI POR TA FUENTE DI INSPIARCION PA CAMBIONAN GRANDI y mentalmente y no sa con pa enfrenta bida despues di Covid. Pero danki na Dios nos sa cu ta un hecho cu Covid lo no dura pa semper. Manera e dicho asina popular ta bisa, “this too shall pass�. E pregunta cu ta keda colga den halto e ora ta: y kiko awor?
Hopi ta premira cu e angustianan despues di Covid, manera desempleo y problemanan social cu lo bira problemanan hudicial, lo ta mas grandi cu hopi ta pensa. E momento ta awor pa un realisacion profundo di e embergadura di e problema y delinea un vision cu tin e forsa pa atende cu e profundidad y magnitud di e reto nos dilanti. Awor no tin tempo pa politiconan na mando keda mira den spiel patras pa tira acusacionnan di pasado pa asina kita bista di nan incapacidad. Awor mester di bon gobernacion y liderazgo pa nos pais den e situacion penoso actual cu nos ta aden. E situacion ta demasiado grave y urgente pa laga esaki continua. E modelo aki di culpa otro pa tur cos crea caba tres aĂąa di stagnacion na Aruba. Laga nos tuma e oportunidad
aki pa purba e caminda nobo nos dilanti pa realmente sera cabes y traha hunto pa e Aruba cu tanto nos tur ta bisa cu nos ta stima. Rond mundo gobernantenan ta preparando pa flexibilisa medidanan cu a wordo tuma como consecuencia di Covid-19. Aruba no ta un excepcion. Pero tuma e desicion pa habri scolnan, nos frontera, hotelnan y barberianan etc so, lo nunca hiba nos na un estilo di bida manera prome cu Covid. Expertonan local y internacional ta mustrando nos cu un cantidad sin precedente di hende a perde trabou y no por biba mas na e nivel prome cu e virus. Expertonan ta sugeri desicionnan drastico pa sobrevivi y ta premira scenarionan horendo despues di Covid. Mundialmente hopi a perde sernan keri y otro nan a sufri hopi emocionalmente
E reto aki y su golpinan ta asina profundo cu comunidad di Aruba mester di un perspectiva den cual e por kere y pone su confiansa. Esaki ta totalmente ausente na e momentonan aki. Nos no ta mira e liderazgo pa guia Aruba awor for di e crisis aki den e gobernacion di nos Pais cu ta asina fragiel, labiel y dividi. Mientras nos ta mira si pafor di gobierno hopi ehempelnan den e temporada aki di hende cu no ta satisfecho cu sinta na banda y observa loke ta pasando, pero a sali y sirbi otronan boluntariamente. Pa logra reanuda bida, Aruba awor mester di su lidernan pa lanta para y tuma posicion. Mi no ta papia aki di lidernan politico so. Un lider ta un persona cu den tempo difisil ta mira loke otronan no ta mira y por guia hende na un miho lugar. E ta mira oportunidad caminda otronan ta mira derota so. E lider por ta un maestro di scol cu ta duna su muchanan speransa. E lider por ta un empresario cu ta mira oportunidad nobo pa lanta su negoshi di nobo, mas fuerte cu prome. E lider por ta tambe un persona den comunidad cu ta yuda guia su hendenan na idea pa empleo nobo
of na un sentido di comunitarismo renoba na unda e importancia di e famia, e bario y e iglesianan ta wordo poni central atrobe. Lidernan ta esencial pa hiba nos pais den un direccion di speransa na tur nivel den comunidad. E ta obvio cu na e momentonan aki Pueblo di Aruba no ta hayando e perspectiva cu ta dune confinza cu nos lo supera e retonan aki. Nos no ta hayando e tanto dor di falta di capacidad
den gobernacion y falta di credibilidad y base di sosten amplio den nos pais pa kere den locual gobernacion ta haciendo. Sin e vision aki y sin e confianza amplio den pueblo, Aruba lo perde e oportunidad pa sali rapidamente y triunfantamente for di e crisis aki y lo keda stagna den incertidumbre. Pueblo di Aruba merece mihor !
15
Diahuebs 14 Mei 2020
Aruba ta conose un dokter di cas nobo Dr. Aruna Singh
Desde maart 2020 dokter Aruna Singh a cuminsa duna su servicionan na Jan Flemming 5K. E ta un dokter di 38 aĂąa, originalmente di Paramaribo, Suriname. El a biba y studia gran parti na Suriname. Despues el a bay studia na Hulanda y por ultimo a specialisa pa dokter di
cas via e trayecto VUMC aki na Aruba mes (na ImSan). Loke ta hopi interesante ta cu dokter Aruna Singh ta domina 8 idioma, esta: Papiamento, Hulandes, Ingles, SpaĂąo, Hindi, Sarnami, SranangTongo Punjabi.
16
Diahuebs 14 Mei 2020
Prome Minister Evelyn Wever-Croes: Normal nobo ta permiti pa scolnan habri
CONTAGIO ENTRE MUCHANAN TA HOPI CHIKITO
Aruba a drenta un otro fase cu un aire di positivismo. Nos ta den e prome nivel di e etapa nobo y poco poco nos ta drenta den e normal nobo. Siman pasa Prome Minister Evelyn WeverCroes a presenta e cuadro di e 4 nivelnan cu ta wordo implementa y lo evalua cada nivel cu habri pa dos siman y si e desaroyo ta bon, ta bay pa e siguiente nivel. Esaki ta e caso tambe pa habrimento di scolnan cu ta parti tambe di flexibilisacion di medidanan. Na Aruba por a nota cu masha poco mucha bou di 15 aña a wordo contagia cu e virus di Covid-19. Na Aruba nos tin 101 caso di contagio di Covid-19. Di 0-4 aña nos tin 0 caso. Di 5-9 aña nos a conoce 2 caso di cual niun di dos a wordo hospitalisa. Di 1014 nos a conoce 5 caso cu tampoco niun a wordo hospitalisa. Di 101 caso, solamente tawata tin 7 caso entre edad 5-14 aña. (grafico 1) E percentahe di muchanan cu ta wordo infecta cu e virus na Aruba ta chikito, 4 % di e total compara cu adultonan cu ta 96%. (grafico 2) Datanan recien di WHO tambe ta confirma cu rond mundo muchanan no ta wordo infecta
mucho lihe cu Covid-19 y tampoco ta haya complicacionnan grave. (grafico 3) Den su presentacion di dialuna anochi, dr. van Trigt di HAVA a indica cu e cifranan aki ta positivo y ta mustra cu muchanan no ta wordo contagia hopi lihe cu e virus di Covid. Tur mucha cu ta registra na Aruba cu Covid-19 a haya esaki di adultonan den nan cas. Ta sigur tambe cu e muchanan mes no a transmiti esaki na adulto ni na otro muchanan. Esaki ta confirma cu e riesgo di contagio entre muchanan ta hopi chikito. Mirando cu nos tin e contagio na Aruba bou control y cu e virus no ta plamando hopi mas, ta yega e momento tambe pa na Aruba nos cuminsa habri scolnan. Claro nos mester tene medidanan di precaucion y proteha esnan mas vulnerabel tanto maestronan y como studiantenan. Tur scol mester aplica e instrucionnan y reglanan entre otro reglanan di higiena: laba man, structura di klasnan: bankinan etc, - limpiesa: mas regular. “Esakinan ta e instrumentonan
principal pa scolnan habri na Aruba. Pakiko? Pasobra nos no kier pa niun mucha ni niun studiante sali perhudica.
Esey te metanan cu nos tin y ta tumando tur medida di precaucion pa momento cu e ta safe y protocolnan ta in place,
pa nos por habri scolnan bek. Ohala cu pronto por yega na un fecha pa habri scol”, Prome Minister a duna di conoce.
Pagina 17
Diahuebs 14 Mei April 2020
Aruba Korsou Boneiro ta colebera hunto pa saka un tremendo disco nobo
Aruba Korsou Boneiro ta colebera hunto pa saka un tremendo disco nobo ku videoclip ku jama Island girl Canta door di MC Pest ft
Quincy Breel, Icon y for di Korsou Bboy Puff produci door di DJ BlitZz y Junie. Esaki lo ta un single preparashon pa e Album nobo
ku lo sali muy pronto di MC Pest DJ
BlitZz & friends ku lo bai jama Buta Ribe Rubadub
Mama.
Pagina 18
Diahuebs 14 Mei 2020
RESULTS FOR THE FIRST QUARTER OF THE YEAR 2020 The Central Bank of Aruba (CBA) recently concluded its Business Perception Survey for the first quarter of 2020. In its expanded digital design, the online survey also assessed the impact of the COVID-19 pandemic on economic conditions and business activities. The Business Perception Index (BPI), comprising the current and short-term economic conditions, plummeted by 5.5 index points to 91.9 during the first quarter of 2020. The overall BPI indicates significant deterioration in business sentiments and is the largest drop registered to date since the introduction of the Business Perception Survey (BPS) in 2002 (See Chart 1) . The current economic condition index noted a contraction of 5.1 index points to 93.3, down from 98.4 in the fourth quarter of 2019. The short-term future economic condition index narrowed by 5.2 index points, i.e., from 96.0 in the fourth quarter of 2019 to 90.8 in the first quarter of 2020 (See Table 1). In the next 12 months, the percentage of surveyed firms expecting negative economic growth surged markedly, i.e., by 56.3 percentage points to 88.4
percent. In terms of the impact of the COVID-19 pandemic, the expanded Business Perception Survey also assessed the expected impact on business sales, the need for emergency business funds, and the expected economic impact. More than 50 percent of business
respondents pointed out that the COVID-19 had a significant impact on their business sales. Close to 40 percent expect the impact of the COVID-19 pandemic to linger for more than 12 months. Additionally, almost one-third (32.6 percent) of business respondents reported that they intend to apply
for the business emergency funds provided by the Government of Aruba. The complete report of the Business Perception Survey is available on the website of the CBA (https://www.cbaruba.org/).
Pagina 19
Diahuebs 14 Mei 2020
Gobernador a bishita Fundacion pa Hende Muhe den Dificultad Riba diaranson merdia 13 di mei 2020 Gobernador di Aruba, S.E. Alfonso Boekhoudt, a haci un bishita di trabou na Fundacion pa Hende Muhe den Dificultad (FHMD). E bishita a tuma luga den cuadro di e brote di Coronavirus (COVID-19). Meta di FHMD ta pa stop violencia domestico na Aruba. E trahadonan di FHMD ta brinda ayudo na e personanan cu a bira victima di violencia domestico. Gobernador Boekhoudt a combersa cu e boluntarionan, trahadonan y miembronan di directiva di FHMD, unda nan a informa Gobernador con nan ta enfrenta e retonan cu e situacion di crisis ta trece cune. Segun FHMD, door di e crisis di coronavirus tin un menasa cu violencia domestico lo aumento. Ademas awor e posibilidad ta mas grandi cu e incidentenan ta keda denter di e cas. Hende ta keda cas, ta traha na cas y ademas ta cuida nan yiunan. Den e famianan unda tin violencia domestico, tin varios mucha cu a perde nan refugio, pasobra nan school of e luga unda nan ta keda despues di school tabata nan refugio. Segun FHMD ta dificil pa determina exactamente si e crisis di coronavirus a provoca mas violencia domestico. No ta tur hende ta yama polis. Si e bisiĂąanan tampoco meld, hopi incidente ta keda denter di e cas. FHMD ta enfatisa cu e personanan envolvi den violencia domestico por tuma contacto via e number di crisis di FHMD 567 1670 y si tin peligro inmediato, yama 911. Tambe meld si bo ta testigo di violencia domestico of si bo ta sospecha cu e ta tumando luga den bo cercania. Pa medio di combersacionnan telefonico y, si ta posibel, bishitanan di
trabou, Gobernador Boekhoudt ta informa su mes riba e consecuencianan di e brote di coronavirus y ta expresa su apoyo y gradecimento pa e esfuerso di hopi persona den e lu-
cha contra e pandemia. Ta tuma e medidanan den consulta cu e organisacionnan involucra, pa asina e bishitanan di trabou por tuma luga na un manera sigur.
Abona na
A BO NO MESTER SALI DI CAS Yama 585-9500 of e-mail nos na
solodipueblo@gmail.com Tur marduga nos ta entrege den bo porta di cas!
Noticia cayente, ta aki bo ta haye!
Pagina 20
Diahuebs 14 Mei 2020
Noticia di Latinoamérica El Gobierno de Ortega minimiza los casos de la covid-19 mientras crecen las alarmas en los hospitales Los brotes de insuficiencia respiratoria aguda y neumonías atípicas crecen en Nicaragua, donde las autoridades califican de “indeterminados” muchos casos
Antes de cada mediodía, el doctor Carlos Sáenz cumple la misma rutina. Se sienta en una mesa flanqueada por una bandera del Frente Sandinista y otra de Nicaragua. Arregla su bata almidonada y también acomoda las hojas que trae en las manos. “¿Estamos listos?”, pregunta el médico a los camarógrafos de los canales del Gobierno de Daniel Ortega. De inmediato, en su calidad de secretario general del Ministerio de Salud (Minsa), lee en televisión una maraña de cifras incomprensibles, de manera que saber cuántos casos positivos y sospechosos de la covid-19 existen en este país centroamericano se torna un acertijo. "Al día de hoy (4 de mayo) tenemos, tres personas con covid-19 : uno, delicado y atendido. Dos, delicados, pero estables”, afirma Sáenz con parsimonia.Y agrega: “El día de ayer, teníamos 15 personas en seguimiento responsable y cuidadoso. De ellas, han cumplido el período reglamentario, tres personas, que hoy pasan a resguardo domiciliar. Quedan, por tanto, 12 personas, a las que se suman hoy cuatro más, para un total, esta mañana, de 16 personas en cuidado y monitoreo responsable y permanente”. Lo único claro en las declaraciones del funcionario y que repite en tono de consigna oficial, es que en Nicaragua no hay “transmisión local comunitaria”. Sin embargo, en los hospitales públicos y privados de Nicaragua la realidad es otra. En las últimas semanas, los médicos ven con alarma un brote de insuficiencias respiratorias agudas y neumonías atípicas, frente a la actitud despreocupada del Gobierno de Ortega, una tendencia que se ha dado, no obstante, en otros lugares del mundo. La presidencia minimiza la pandemia. Insiste que el sistema de salud tiene controlada la covid-19, al mismo tiempo que la vicepresidenta, Rosario Murillo, atribuye a una especie de favor divino la supuesta contención del virus. Pero el secretismo imperante en torno a la pandemia, la falta de pruebas masivas para determinar el avance real del virus, los pacientes hospitalizados con síntomas de la covid-19. A la vez que conducen a doctores —como el neumólogo
La entrada al hospital Alemán Nicaragüense, uno de los principales centros destinados por el Gobierno de Ortega Jorge Iván Miranda, quien ha atendido a casi un centenar de pacientes sospechosos de contagio—a concluir que el Gobierno de Ortega “oculta” los casos de la covid-19. Un esquema difícil de detectar debido al celoso control de la información pública impuesto por del régimen sandinista, pero cuyo punto de partida –al menos el más visible– son las lecturas de las cifras rocambolescas que hace el secretario general del Ministerio de Salud en televisión. El país donde los casos disminuyen y no aumentan Nicaragua se ha vuelto el único país del mundo donde los casos positivos de coronavirus disminuyen y nunca aumentan. Aunque la Organización Mundial de la Salud (OMS) reporta 14 casos positivos y cuatro muertes por coronavirus, en las cifras del doctor Sáenz los contagios jamás sobrepasan los tres pacientes. Cuando mucho, bajan de cuatro a tres, de tres a dos, y de dos a uno, pero jamás se elevan. El Gobierno excluye de la estadística oficial a los pacientes que se han recuperado de la enfermedad o quienes han fallecido. Lo mismo sucede con los casos sospechosos. Epidemiólogos como el doctor Leonel Argüello han criticado este confuso juego de cifras, y aseguran que no se puede excluir de la estadística oficial de casos positivos a las personas recuperadas o fallecidas. El Minsa identifica a los pacientes únicamente “como señores o señoras” de "equis edad”, lo que dificulta más seguir la pista a las cifras.
Más de 300 profesionales de la salud —entre ellos médicos del sector público— demandaron al Gobierno transparentar los datos sobre la pandemia. En una carta pública exigen usar “estándares epidemiológicos internacionales, y lenguaje técnico y claro”. Pero al margen de la triquiñuela estadística sandinista, los doctores consultados por este diario advierten que la verdadera dimensión del subregistro de los casos de coronavirus está relacionada con las pruebas de la covid-19. “Los casos indeterminados” El Gobierno de Ortega se niega a revelar cuántas pruebas de la covid-19 han practicado desde que en Nicaragua se registró el primer caso el pasado 18 de marzo. De acuerdo con un documento interno del Minsa, que fue filtrado por médicos estatales, en el país se realizan únicamente 50 pruebas diarias para una población de 6,3 millones. Los epidemiólogos critican que dicha cantidad de pruebas resulta insuficiente para detectar con rigor la propagación del virus. Aunque la falta de muestreo masivo también ha sido una deficiencia en otros países latinoamericanos, en Nicaragua adquiere otra connotación, que apunta al encubrimiento de la epidemia debido a la introducción de un nuevo término por parte del Minsa, bautizado como “casos indeterminados”. El Minsa centraliza la aplicación de las pruebas en Managua con mano de hierro, y los resultados de las mismas son tratados casi como
secreto de Estado. Los hospitales privados tienen prohibido realizar pruebas ante las sanciones, lo que provoca un cuello de botella ante la demanda creciente de pacientes. Los centros hospitalarios están abarrotados con personas que presentan cuadros clínicos relacionados al coronavirus, porque, según los especialistas, la curva de contagio ya tomó impulso en el país centroamericano. “Cuando remitimos una muestra de un paciente al Minsa para la prueba, no nos entregan el resultado. Solo de forma verbal comunican el diagnóstico, pero no tenemos acceso a un documento, al detalle del análisis de laboratorio”, dice a EL PAÍS el internista e infectólogo Carlos Quant. “La mayoría de los resultados ahora son declarados indeterminados. Es la manera de mantener el ocultamiento”, alerta Quant, uno de los pocos doctores del sistema de salud público que se atreve a criticar a las autoridades. Criterio corto El Gobierno de Cuba, aliado político del régimen de Ortega, ha puesto en duda que no exista transmisión local. La Habana informó entre marzo y abril que cuatro cubanos llegaron desde Nicaragua contagiados. Mientras que en Managua, hospitales privados como el Monte España han cancelado las cirugías, las consultas externas y estudios programados para tener el máximo disponible de camas. El diario digital Artículo 66 publicó una lista de 47 casos positivos internados en el hospital público Alemán Nicaragüense, los cuales no han sido reportados en su totalidad por el Minsa. Mientras que los médicos han identificado focos comunitarios locales en el Aeropuerto Internacional de Managua, en una planta procesadora de Coca Cola, y en las ciudades de Tipitapa y Chinandega. El presidente Ortega reapareció públicamente la tarde del 30 de abril, y no se refirió a los señalamientos que los médicos le achacan sobre la ocultación de casos de la covid-19. El mandatario sandinista criticó con ahínco el resguardo domiciliario que promueve la sociedad civil como prevención, y lo calificó una vez más las medidas como “extremas” y “radicales”.
Pagina 21
Diahuebs 14 Mei April 2020
FREEWINDS GOES TO SCHOOL TO TEACH HOW TO FIGHT AGAINST COVID-19
A group of Freewinds crew members visited Colegio Arubano on Wednesday to give a training lesson on how to disinfect against Covid-19 with Decon 7. This training was provided to the Operational Manager of the school, Fook Chong, and three of his staff. Also attending this training were four firefighters from the Aruba Fire Service. They were shown how Decon 7 is prepared and then applied in the most effective ways to kill the Covid-19 virus. Decon 7, or D7, is capable of neutralizing 99.999% of all bacteria and viruses. D7 is considered by the United States
Environmental Protection Agency to be the most effective means of combating disease-causing microorganisms, and it is eco-friendly. After the training session was completed the Freewinds crew demonstrated the application of the D7, sanitizing several classrooms, so that the persons being trained could observe the proper procedures.
Mr. Chong and his staff were very impressed with the presentation, but more importantly with how simple the procedures are in order to sanitize a space
making it free of not only the Covid-19 virus, but all other types of bacteria and viruses. Mr. Chong said, “Colegio Arubano would like to thank the
Kico ta depresion y con pa reconoce esaki? por pega soño of ta drumi interumpi y ta lanta mucho tempran; ● Bo ta drumi hopi mas cu normal; ● Bo ta perde placer den tur cos; ● Bo por tin pensamento ariba morto of pa haci un acto di morto;
Oranjestad, Aruba Depresion ta un enfermedad mental cu ta bay hopi mas leu cu nos sentimentonan. Por ehempel, ora di ta sinti sin animo y ora bo ta sinti tristesa. E sentimentonan aki, sin animo y tristo, ta algo cu ta wordo splica como sentimentonan pasahero. Esaki ta nifica cu e sentimentonan por dura un paar di dia solamente caminda ta papia di sintomanan leve.
Ora ta papia di depresion ta ora cu e sintomanan aki ta existi pa un tempo mas largo di por lo menos 2 siman sigui y caminda e kehonan ta mas grave cu ora bo ta sinti un tristesa pasahero pues cu ta dura un paar di dia solamente. E sintomanan di depresion por ta; ● Bo tin falta di apetit y bo no tin smaak di come; ● Dificultad pa drumi caminda bo no
Pero depresion ta existi den diferente grado. Ora cu un persona haya e diagnostico cu e ta depresivo, ta haci e anotacion tambe di e gravedad di su sintomanan sea nan ta; leve, modera of grave, di cual e lo sigui haya e ayudo cu e tin mester. Den e temporada di crisis aki nos t’ey pa yuda esnan cu tin’e duro y cu ta sinti cu nan ta of ta bay cay den depresion. Den un forma anonimo y GR ATIS por tuma contacto cu nos na 2810909 pa combersa un poco di bo situacion y e salud mental. Nos tey tur dia di 2pm te cu 10pm.
crew of the Freewinds, especially Port Captain Ken Weber, who immediately accepted our petition to disinfect our school. We also appreciate the team of Freewinds crew who have trained our personnel and thereafter disinfected our classrooms in a professional manner. These classrooms will be prepared for the coming exams.” With the number of Covid-19 cases lessening it is not time to rest easy, but
rather keep the attack going against this virus with the purpose of not only bringing the number of cases to zero, but also to reduce the possibility of it coming back. This is why sanitation is so important at this time. Schools are especially important in order to keep our children safe. For information how you can stay well and help prevent the spread of illness visit www.scientology.org/ prevention.
Pagina 22
Diahuebs 14 Mei 2020
PREPARACION DI GINGER Y AZETA DI OLEIFI PA CALMA DOLOR
E preparacion di ginger y azeta di oleifi pa calma dolor ta un di e miho remedinan casero pa nos por haya, danki na e cualidadnan di su ingredientenan. E ta un poderoso antiinflamatorio, analgesico y diuretico. Entre otro hopi beneficio, ta yuda na mehora e circulacion sanguineo y e problemanan digestivo. Ginger ta wordo caracterisa tambe pa su propiedadnan regenerador y afrodisiaco. E raiz aki por us'e riba algun cuminda pa su sabor picante, ademas, pa su exkisito holo, a wordo usa como aromatisante.
Mineral, vitamina, gingerol Ginger ta fuente di calcium, azetanan esencial, aminoacido, fosforus y vitaminanan B y C, pa cual ta reforsa e sistema inmunitario. Su gingerolnan ta haci'e di gran utilidad den e combate di cancer di ovario y di colon. Tambe ta un poderoso expectorante pa casonan di bronkitis, asma, griep y otro enfermedadnan di e sistema respiratorio. Si nos kier reemplasa pildo, e preparacion di ginger y azeta di oleifi ta un opcion ideal pa calma e dolor. Pa su propiedadnan diuretico, elimina e exceso di likido den e articulacionnan, loke ta reduci e inflamacion. Ideal pa e stoma y tripanan Ginger ta yuda den e tratamento di e dispepsia, flatulencia, spasmonan stomacal y e indigestion. Den intoxicacionnan pa alimento, infeccion di e intestinonan y hasta dis-
enteria bacteriano, e preparacion di ginger y azeta di oleifi ta e remedi indica. Di forma simultaneo, e ta lanta e apetit.
Preparacion di ginger y azeta di olijfi Ingrediente â—? Un cup di ginger hopi fresco (150 g) â—? Un cup di azeta di oleifi (250 ml) Instruccion 1. Nos ta laga e ginger bon y nos ta lag'e seca durante dos ora. 2. Nos ta pone e azeta di oleifi den un recipiente pa horna. 3. Nos ta corta e ginger, sin kita e cuero y nos ta rasp'e. 4. Nos ta aĂąadi'e na e recipiente cu azeta di oleifi y mescl'e bon. 5. E mescla aki ta pone den horno, na un temperatura di 150 grado. Lag'e herbe durante dos ora. 6. Ora cu e mescla fria, nos ta bash'e den un colado di tela pa elimina e restonan di ginger. Nos ta primi'e bon te ora cu no keda mas azeta den e tela. 7. Nos ta ward'e den boter, den un luga fresco y seco. E azeta por dura te cu seis luna. Usonan distinto Ta importante midi e dosis. E cantidad necesario di e preparacion di ginger y azeta di oleifi pa calma dolor ta depende di e dolencia. Ora cu experimenta e sintomanan di distinto enfermedad, e azeta di ginger ta cobra un importancia special. Ademas su holor ta core cu sangura y otro insectonan propagador di enfermedadnan.
Contra artritis y dolornan muscular Pa revitalisa e mente y tambe e curpa, ta pidi pa consumi di dos pa tres gota diario. Si kier alivia artritis of dolornan muscular y di lomba, ta usa e mesun dosis, pero den massage na e zona afecta. Tambe ta recomenda ingeri tres gota diario. For di gas pa bronkitis Ora ta trata di diarea of di gas, un gota aplica na e abdomen cu massagenan suave lo ta un bon solucion. Si e malestar ta di garganta of di sinusitis, ta recomendabel 3 gota inhala mediante un difusor. E harabe aki ta yud ana combati brokitis, asma, tos, disnea y griep; tambe por elimina e flema den e pumonnan y garganta. Pa loke ta estetica, e aplicacion di 3 gota den e zonanan afecta, lo yuda pa lachi y estrianan disparce. E propiedadnan regenerador di ginger ta repara e piel daĂąa.
Aliado den combati contra colesterol y hipertension Consumo di e preparacion di ginger y azeta di oleifi ta minimalisa e riesgo di hipertension. Tambe ta yuda contra colesterol malo (LDL) den sanger y ta disminui riesgo di coagulo den sanger y anteriosclerosis; e ta ideal pa trata enfermedadnan di curason. No obstante, ainda tin mas beneficio. E habito di tuma tur dia entre 2 pa 4 gota di azeta di ginger ta yuda na preveni enfermedadnan cronico.
Beneficionan incalculabel Manera nos por mira, hopi ta e beneficionan di ginger. Un importante cantidad di dolencia tin den dje un poderoso medicamento natural. E antioxidante, vitamina y mineral di e rais aki ta convirti'e den un aliado ideal pa salud. E hecho di tin e preparacion di ginger y azeta di oleifi pa calma dolor na cas, ta un decision inteligente. Por elabora den e comodidad di cas, cu utensilionan di uso frecuente y ingredientenan facil pa haya.
Pagina 23
Diahuebs 14 Mei April 2020
Ketamina: pakico e ta sirbi?
Ketamina ta un remedi cu propiedadnan anestesico y halucinogeno. Su uso den medicina ta hopi limita y solamente e ta wordo usa como anestesico di accion rapido. Tambe e ta wordo usa hopi den veterinaria pa por doof animalnan grandi, specialmente cabay. Es mas, el a wordo sintetisa y a cuminsa us'e na final di siglo XX cu e fin aki. Pero e mal uso a dun'e fama di ta un droga halucinogeno potente y a cuminsa us'e den violacionnan door di provoca somnolencia y disociacion. Cualnan ta e mecanismo di e accion di ketamina? Ketamina ta un derivado di fenciclidina. Ambos compuesto ta pertenece na e famia farmacologico di antagonistanan di e receptornan NMDA. NMDA ta e abreviatura di N-MetilD-Aspartato, un agonista di glutamato. Ora un substancia ta agonista, ta nifica cu e ta potencia e efecto di otro substancia. Contrario, si un substancia ta antagonista, nos tin di compronde cu e ta blokia e accion di otro substancia.
Ketamina ta un anestesico pasobra e ta blokia e actividad di NMDA, cu di su banda tabata responsabel di aumenta e actividad di glutamato. Glutamato ta un neurotransmisor excitatorio cu ta participa den e sinapsis cu tin luga den varios region di e sistema nervioso. E cortesa celebral ta rico den receptornan di glutamato, ya cu ta e zona unda cu por haya e centronan di aprendizahe, memoria, etc. Door di blokia e glutamato, e sinapsis no ta transmiti e informacion excitatorio y e sistema nervioco ta drenta den un estado di relahacion. En funcion di e dosis, ta pasa di un efecto sedante of trankilisante na e anestesia, cu t e blokeo di e sensacionnan. Pakico Ketamina ta sirbi? Ya cu nos a menciona den e apartado anterior, ketamina ta wordo usa principalmente como sedante y anestesico den veterinaria. Su uso den humano ta hopi limita mirandoe e fectonan secundario di caracter psicotropico cu e ta produci. No obstante, den paisnan menos desarya por wak'e frecuente como anestesico
mirando cu ta un producto mas barata cu e remedinan moderno. Pakico ketamina ta un substancia psicotropico? Ketamina ta un potente halucinogeno di caracter disociativo. Esey ta nifica cu e ta produci alteracionnan respecto na e situacion di curpa di e pashent den espacio. Ta frecuente cu e ta describi sensacionnan di liheresa, di flora, di sali for di e propio curpa, etc. Ora cu a cuminsa us'e den mucha y den ancianonan, riba dosisnan abao, hopi pashent a comenta cu loke nan a sinti despues
di e anestesia. Door cu e cantidad di caso ta hopi grandi, a haci varios estudio y finalmente a comproba cu, efectivamente, riba dosisnan hopi abao di e substancia aki, e efecto halucinogeno tabata hopi potente. Precisamente e potencia aki ta wordo refleha den e gran afinidad di e substancia door di e receptornan ta loke ta haci un substancia peligroso. Ta hopi dificil maneha e dosis corecto ya cu di biaha ta produci efectonan secundario. Es mas, cu dosisnan minimo, ta produci relacahacion y cu un poco
ta e hipertension arterial, insuficiencia cardiorespiratorio y aumento di e presion intracraneal.
mas por haya experiencianan parecido na morto. E sensacion di morto ta bin debi na e blokeo di movimento. E personanan aki ta keda sin move por completo.
Pa esey, practicamente no ta us'e den practica clinico. Mirando cu e complicacionnan ta asina frecuente y peligroso cu e riesgo na e beneficionan ta hopi halto. Ademas, si meskl'e cu otro substancianan manera alcohol, e intensidad di e complicacionnan lo bay laira. Si bo observa un hende cu por a consumi ketamina, nos ta recomenda pa alerta servicionan di emergencia di biaha y pone e persona den un luga trankil. E por ta un luga cu luz abao y den silencio pa reduci e stimulacion di e sistema nervioso.
Cualnan ta su efectonan secundario? Apart di e halucinacionnan, tambe ta produci alteracionnan den memoria y dificultad pa mantene e atencion. Si aumenta e dosis di e pashent, e por sufri aritmianan potencialmente mortal. Por ehempel, bradicardia. Otro efectonan cardiovascular pa tene na cuenta
Muchanan por fayece debi na e spasmonan di e laringe unda cu ta blokia e via aereo. Ademas, e ta presenta convulsionnan cu hopi frecuencia y distonia. Distonia ta e termino medico cu ta haci referencia na e contraccionnan involuntario di e musculonan. Si esaki wordo produci pa ketamina, e por ta hopi doloroso pa e pashent y ta refleha e disfuncion di e sistema nervioso.
Pagina 24
Diahuebs 14 Mei 2020
Noticia di Latinoamérica
Sudamérica considera a Brasil, epicentro de la covid-19 en la región, una amenaza El presidente de Argentina sostiene que el país vecino representa un “riesgo muy grande” por el número de casos y el mandatario paraguayo afirma que no abrirá las fronteras
Las descoordinadas medidas de aislamiento tomadas por los dirigentes brasileños para hacer frente a la covid-19, que han contribuido, según los expertos, al aumento de casos en el país, están poniendo en estado de alerta a las autoridades de los países vecinos, que han obtenido más éxito en la lucha contra la epidemia. Esta semana, el presidente de Paraguay, Mario Abdo Benítez, ha afirmado que Brasil es “una gran amenaza” para la seguridad sanitaria de su país debido a los altos índices de contagio por el nuevo coronavirus. Ambos comparten 700 kilómetros de una frontera que permanece cerrada desde mediados de marzo. “Con lo que vive hoy Brasil, no se nos pasa por la cabeza abrir nuestra frontera. Brasil es quizás hoy el lugar con la expansión más rápida del coronavirus en el mundo, y esa es una gran amenaza para nuestro país”, ha dicho. El presidente argentino, Alberto Fernández, también ha exteriorizado la misma preocupación y afirmado, en una emisora de radio, que Brasil representa una amenaza para Sudamérica: “Es un riesgo muy grande. A nosotros nos vienen entrando camiones de Brasil con transporte de cargas desde San Pablo, que es uno de los lugares más infectados. Por eso digo, yo no entiendo cuando se habla con tanta irresponsabilidad, la verdad no lo entiendo”, ha afirmado. Con más de 11.500 muertes registradas por coronavirus, Brasil es hoy el sexto país del mundo con más víctimas mortales por la enfermedad y se ha convertido en el epicentro de la covid-19 en América del Sur con más de 168.000 infectados. Si lo comparamos con sus países vecinos, Brasil ocupa el primer lugar en tasa de letalidad y el segundo en el índice de aumento de casos, solo por detrás de Perú —que presenta un nivel muy alto de testeo y una baja letalidad—, de acuerdo con el estudio elaborado por el Núcleo de Operaciones e Inteligencia Sanitaria (NOIS), formado por científicos de la Universidad PUC-Rio, del Instituto do Coração (InCor) y de la Fundación Fiocruz, entre otras entidades. La
publicación, que comparó la escalada del coronavirus en la región entre el 13 de abril y el 4 de mayo, arrojó además que Uruguay, con cerca de 3,5 millones de habitantes, se destaca como el país que tiene las tasas más bajas de aumento y un mayor control de la enfermedad —actualmente, el país suma 707 casos y 19 decesos—. Paraguay, país de 7,5 millones habitantes, también es uno de los que mejor ha contenido la diseminación de la enfermedad, con 724 casos y diez fallecidos. Pero no han sido solo los territorios menos poblados los que han logrado evitar la propagación acelerada de la pandemia. Argentina, tercera nación por número de habitantes de América del Sur —cerca de 45 millones— es otro ejemplo de país que logró domar, tempranamente, el avance acelerado del virus con dos medidas de aislamiento social. Hoy registra 6.000 casos confirmados y 305 muertes. En el país viven casi las mismas personas que en el Estado de São Paulo, que hoy ya suma 46.131 casos y 3.743 víctimas mortales por coronavirus. El primer caso de la covid-19 en Buenos Aires se registró el 3 marzo, una semana después del primer positivo en Brasil, el 25 de febrero. Sin embargo, fue en Argentina donde se produjo la primera muerte por la enfermedad en la región, el 7 de marzo. Desde entonces, los dos países tomaron caminos muy diferentes y han llegado a resultados igualmente distantes. Argentina puso en marcha la cuarentena obligatoria el 20 de marzo, cuando aún solo había fallecido una persona como consecuencia de la covid-19. Días antes, el presidente Fernández había decretado el cierre total de las fronteras y dos semanas de confinamiento para todos los argentinos que hubieran regresado al país de alguno de los focos de contagio. La estrategia, desde el principio, ha sido la de acatar las recomendaciones de los epidemiólogos, en detrimento de los sectores económicos que alertaban sobre las consecuencias de una paralización total de las actividades. Fernández asumió
personalmente la guerra contra el coronavirus y su popularidad creció a medida que se fue haciendo más evidente el éxito sanitario de las restricciones. Los positivos todavía no se han disparado en el país y el sistema sanitario apenas sufre el estrés de la pandemia. La ocupación de camas UCI no llega al 50% y la suspensión de cirugías programadas mantienen a los hospitales en operación mínima, a la espera del “pico de la pandemia”. En Argentina hay dos provincias en las que no hay ningún caso de coronavirus y otras grandes regiones en las que la tasa de contagio se multiplica cada 25 días. El presidente anunció, el pasado viernes, dos semanas más de confinamiento obligatorio, pero ha tenido que empezar a diferenciar las reglas por regiones. Buenos Aires y la región metropolitana, que concentran más del 80% de los positivos, siguen igual hasta el momento. En las provincias del interior ya empezaron, este lunes, un lento proceso de apertura, con la vuelta controlada de los pequeños comercios y la reapertura de 640 industrias de sectores diversos como el automovilístico, el textil y el del tabaco. No obstante, todavía restringe la construcción, que mueve una gran cantidad de mano de obra. Son medidas duras para un país que ya arrastra dos años de recesión y está en pleno proceso de negociación de una deuda de 70.000 millones de dólares con sus acreedores externos privados. Sin margen fiscal, depende de la impresión de dinero para financiar las ayudas millonarias que el
Gobierno de Fernández está repartiendo entre los más pobres y las pequeñas y medianas empresas. El presidente, de momento, asegura resistir la presión empresarial. “No me van a torcer el brazo, voy a cuidar a la gente antes que nada. Terminemos esta discusión en la que nos quieren hacer creer que si abrimos la economía vamos a estar mejor. Hay gente atrapada por la ansiedad de abrir la economía, sin tomar en cuenta la salud”, dijo. Las decisiones sobre el distanciamiento social en los Estados brasileños también se aplicaron relativamente pronto, pero el nivel de rigidez de dichas medidas ha sido bastante inferior al de la vecina Argentina. A diferencia de Fernández, el presidente brasileño, Jair Bolsonaro, viene negando la dimensión de la pandemia, que tilda de neurosis, y defiende la vuelta a las actividades para salvar la economía del país. Un estudio de Rede de Pesquisa Solidária, una iniciativa de investigadores de diversas universidades e instituciones del país, reveló que una parte significativa de los Estados brasileños empezó a flexibilizar o a apuntar futuras flexibilizaciones de las medidas de distanciamiento social a partir de la segunda semana de abril, sin coordinación y sin datos fiables sobre la cifra de infectados o la fase de expansión de la epidemia. Como resultado, el nivel de cumplimiento del distanciamiento social cayó, incluso en los Estados que no flexibilizaron las medidas, como en São Paulo, que ha prolongado la cuarentena hasta finales de mes.
Pagina 25
Diahuebs 14 Mei April 2020
Noticia di Latinoamérica
Avianca, la primera víctima de una industria aérea latinoamericana en la cuerda floja Aunque llevaba tiempo en problemas, la declaración de quiebra de la aerolínea eleva la presión sobre el sector más golpeado por la epidemia. Los analistas no descartan más bancarrotas
La patronal mundial de aerolíneas, la IATA, dio el grito de alerta en la primera semana de marzo, cuando los confinamientos masivos ni siquiera habían llegado a los principales países europeos y, ni que decir tiene, americanos: el sector, decía, se exponía a unas pérdidas de unos 100.000 millones de dólares si el virus se seguía extendiendo. En menos de tres semanas esa cifra se duplicó y hace justo un mes, a mediados de abril, ya superaba los 300.000 millones. La crisis sanitaria hacía mella en las cuentas de resultados, pero la sangre no llegaba al río: seguía sin haber suspensiones de pagos entre los grandes grupos aéreos occidentales y latinoamericanos, en buena medida gracias a las ayudas públicas. Hasta este domingo, cuando la colombiana Avianca, agobiada por las deudas y ante la imposibilidad de hacer frente a una deuda millonaria daba el paso y se acogía a la ley de bancarrota en Estados Unidos tras haber perdido el 80% de sus ingresos. Acogerse al capítulo 11 de la ley de quiebras puede ser el fin de una aerolínea o, más bien —como parece será el caso—, el inicio de un proceso de reestructuración y saneamiento financiero, del que muy probablemente se salvará la marca. Pero es un melón abierto, de final absolutamente incierto. “Avianca aún espera poder proseguir con su plan de reestructuración”, apunta Brendan Sobie, consultor independiente especializado en la industria aérea. “Y su posición de liderazgo en Colombia, uno de los mayores mercados de América Latina, y en otros países de América Central la convierten en una inversión relativamente atractiva [para actores que estén interesados en entrar en el sector a largo plazo]”. No es la primera vez que la empresa colombiana toma este camino: ya lo hizo en 2004 y pudo salir del pozo. Pero lo único cierto hasta ahora es que Avianca vuelve a la lona y que nadie esperaba un desenlace
así tan temprano: ni siquiera el presidente de la patronal del sector en la región (ALTA), Luis Felipe de Oliveira, que a finales de abril enviaba una señal de alarma en una entrevista en este diario —“estamos en una situación crítica”—, tenía este extremo en el radar. “¿Veremos quiebras?”, le preguntaba este diario. “Va a depender mucho del tiempo que dure la situación. No creo que las grandes tengan que cerrar sus operaciones del todo”, respondía Oliveira, que veía aún un horizonte de cuatro meses antes de que se dieran las primeras bancarrotas. Poco más de tres semanas después, sin embargo, uno de los gigantes aéreos de América Latina —y la segunda aerolínea más antigua del mundo— ha dicho basta. Pudieran parecer seis años, pero han pasado menos de seis meses. En diciembre del año pasado la batalla global de los cielos pasaba por América Latina: la mirada de los grandes grupos aéreos y estadounidenses se había posado sobre el subcontinente. Delta se había hecho con un porcentaje sustancial de Aeroméxico y ahora daba un paso similar con Latam, ya consolidado como actor hegemónico en América Latina. La hispano-británica IAG, por su parte, movía ficha con la compra de Air Europa para convertirse en el gran operador entre Europa y la región. ¿Qué ha cambiado desde entonces? La respuesta es tan corta como lapidaria: “desafortunadamente, es probable que la de Avianca no sea la única insolvencia en la región. Posiblemente veamos más”, apunta Jonathan Berger, director ejecutivo de Alton Aviation, una de las grandes consultoras del sector. Ve a las aerolíneas del subcontinente en una posición especialmente débil por un motivo: a la debilidad generalizada (vuelos cancelados, aviones parados, devolución del importe de los billetes ya emitidos) se le suma que una proporción “significativa” de sus costes están denominados en dólares. Y la depreciación de la
mayoría de divisas de la región añade un punto de presión adicional. Avianca, que ya arrastraba serios problemas desde hace más de un año y que había salvado la bola de partido gracias a un préstamo de United Airlines —la gran víctima colateral de la bajada a los infiernos de la colombiana—, “no será la última que se declare en bancarrota en América Latina”, sentencia Miguel Mujica, profesor de la Aviation Academy, dependiente de la Universidad de Ámsterdam. El paso dado por la aerolínea colombiana, dice, “deja ver lo que ya se sabe de las aerolíneas: que tienen un margen muy pequeño en comparación con otros sectores”. Si los Gobiernos de la región no “empiezan a proveer un apoyo significativo para apoyar sus sectores aéreos, es probable que haya más quiebras”, apunta Sobie en la misma línea. Proceso de carga de un avión de Avianca, este lunes en Bogotá. DANIEL MUNOZ / AFP A escala global, Avianca no es la primera gran compañía aérea en acogerse a un mecanismo de bancarrota: desde el inicio de la crisis sanitaria ya han pasado por ese trance Virgin Australia, Air Mauritiys y Ravn Alaska, además de un buen número de compañías que cubrían rutas mayoritariamente regionales. “Pero sí es, indudablemente, la más grande”, explica Berger por
correo electrónico. Y no será la última: “Anticipamos que serán muchas las aerolíneas globales que tendrán que reorganizarse en los próximos meses, esperemos que para emerger como más eficientes y con una estructura de costes más ágil tras la pandemia”. Abre, por tanto, una espita por la que en los próximos meses veremos cuántas aerolíneas más transitan. El sector del turismo y las líneas aéreas que en cuestión de meses han pasado de la rentabilidad a una parálisis total de su negocio, son el eslabón más débil de la economía en este momento: los hoteles están cerrados hasta nueva orden (la vista está puesta en la temporada alta de julio y agosto) y los aviones, en tierra ante la restricción de movimientos y —aún más preocupante— la reticencia de los pasajeros a volar de nuevo incluso cuando se reanuden las operaciones. Como en el sector petrolero, en el que almacenar barriles es más rentable hoy que producirlos, la actividad más redituable hoy en la industria aérea no es ni fabricar aviones ni vender pasajes, sino tenerlos aparcados. Nadie duda de que los movimientos volverán, y algunas aerolíneas ya tienen la vista puesta en julio, pero hasta que llegue ese día la crisis seguirá cobrándose víctimas en el sector. Avianca ha sido, probablemente, la primera de muchas.
Pagina 26
PAYROLL PRO HRM TA INTRODUCI E ACCOUNTANT PORTAL Payroll Pro HRM ta hasi uso di tecnologia di un manera cu ta practico pa su clientenan por satisfice nan necesidadnan di payroll y HR. Cu esaki den mente, Payroll Pro HRM ta introduci e Accountant Portal. E Accountant Portal ta un ‘tool’ sumamente util pa tur ‘accounting firms’ por extende e servicio na nan cliente. E Accountant Portal ta permiti pa e clientenan di e ‘accounting firms’ por log in riba e portal y por realisa algun tarea independientemente manera: • Tuma contact e accountant • Download pay slips
• D o w n l o a d loonopgaven • Wak informacion di e empleadonan • Tin un ‘overview’ di cada un di e empleadonan • Tin acceso na links externo • Crea un empleado nobo • Tin un overview di registracion di overtime • Registra ‘mutations’ nobo di payroll • ‘Pre-check’ e payroll pendiente • ‘Overview’ grafico di e empleadonan riba vakantie • Y hopi mas reports Cu e Accountant Portal e cliente di un accounting
firm por e ora haci cierto cosnan sin cu mester depende di e accountant
tur biaha. Di e manera aki e cliente y e accountant por traha hunto di
Diahuebs 14 Mei 2020
un manera mas eficiente.
Fortaleza PA FAMIA.
UN MENTE RENOBA Scirbi pa Pastor Marcel Balootje.
Bon dia un feliz dia na tur nos fiel lesadornan y pueblo di Aruba completo, y tur esnan cu ta sigi nos den exterior. Mundo ta para dilanti di un comienso nobo, y esey mas cu nunca mester sosode den cada cas di Famia, y tin cos nan cu nos tin di costumbra cune te na e momento cu e situacion bira normal bek. Hopi hende ta bisa of profetisa cu e situacion lo no bira normal bek , pero esey ta solamente Dios lo sa. Pero mientras tanto tur medida necesario lo wordo tuma pa asina Evita lo peor. Ora nos ta cuminsa di nobo mester pone tur cos bieuw un banda, y busca cual ta e boluntad di Dios prome cu ranca sali. Si un hende ta bay traha un cas e ta sinta y calcula
tur cos y despues e ta bay ehecuta su Proyecto, pa despues no resulta cu e no por caba e trabao. Nos por haci un Yoke , por ehempel si bo ta soltero y bo a topa cu un muher vuida, y bo a stime y bo tin deseo di casa cune, bo no por pensa cu bo ta casa, pa bo bay goza di e placa di Seguro cual su esposo a muri laga pe, pasobra bo por topa cu sorpresa. Bo mester planea kico abo ta bay haci den su bida y cual impacto bo por trece cu por alegra su Curazon. Hopi biaha nos ta ripara hende cu kier trece un cambio, pero keto bay nan ta mara na fundeshi bieuw, den un palabra bisa hende cu kier bay dilanti, pero keto bay ta culpa otro hende cu nan no por avansa. Laga nos duna ilustracion pa tur hende por compronde: Den e buki di Josue
Capitulo 1 ver 1+2 Señor ta bisa lo siguiente na Josue ,Moises mi sirbido a muri, lanta ariba awor, y den verso 5 Dios ta bisa Josue mescos cu MI tabata cu Moises lo Mi ta cu bo. E no a mande bay imita Moises, Dios a bise lanta ariba y tuma curashi esforsa bo mes y sea balente. Sali for di e custumber bieuw y cuminsa cu algo nobo, y si bo wak bon tur e murmuradornan cu tabata den desierto den tempo di Moises a muri .Cu esaki nos kier mustrabo cla y raspa cu bo no por cuminsa nada nobo murmurando riba pasado. Pa bo tin exito den algo nobo, Evita di trece murmuradornan di pasado hunto cu bo, pasaobra nan Spirito di control lo strobabo di avansa den locual bo kier haci pa un comienso nobo. Si bo Matrimonio mester
di restaurashon Evita di trece problema bieuw riba mesa. Si bo yiu tin cu bay scol, prepare pa e cuminsa di nobo , cu actitud, y obedencia. Si bo tin di cuminsa un negoshi nobo, pidi Dios vishon, y no copia nada ,pero bini cu algo original. Si bo tin mester di Cristo Hesus den bo bida corda kico e palabra di Dios ta bisa den 2 Cor 5:17 y Isaias 43:18 +19. Si bo tin di renoba bo negoshi of institucion, busca consehero nobo, kende nan lo tin vishon nobo,y cu tin bista fiha riba Dios, kende nan a pone pasado un banda, y kier lucha pa algo nobo y exelente. Kico bo ta bay haci si bo no renoba bo mente, y busca cual ta e boluntad di Dios pa bo bida, mi ruman nos kier bisa bo cu bo auto ta
den reverse. Pasobra ta pensamiento bieuw, ta trece depression, miedo y angustia. Bo ta cla pa cuminsa di nobo hacie di e siguiente forma: Pesey mi ta roga boso, rumannan pa medio di e misericordia di Dios pa presenta boso curpa como sacrificio bibo y santo aceptabel pa Dios , cual ta boso sirbishi Spiritual di adoracion. Y no sea conforme e mundo aki ma sea transforma pa medio di e renobamento di boso mente, pa boso por comproba kico ta e bon y agradabel y perfecto Boluntad di Dios. Esaki ta e formula berdadero pa cuminsa di nobo, y no lubida den tur locual un hende kier haci pa bon , semper lo presenta oposicion. Feliz dia, Ban ranca Sali awor.!!!!!!!!!!. Pastor
Pagina 27
Diahuebs 14 Mei 2020
CUSHINA DI NESTOR TUR DIADOMINGO Plato Chikito MIX. GALINJA. LOIN RIBS. PORKCHOP Plato normal BBQ MIX. BBQ GALINJA. BBQLOIN RIBS. BBQ MIeX EXTR A. LOMITO. CABARON. BBQ SPECIAL. PALO CABARON. PALO LOMITO. SALADA EXTR A. AROOS CON POLLO
BBQ BBQ BBQ BBQ
13,13,14,13,16,16,17,18,18,19,25,7,6,2,50 3,50
Ta habri tur diadomingo Di 11 am te cu 4:30 pm
Por jama of whatsapp pa pedido na 7497071 of pasa libremente na Siribana 45@ n.a. St Cruz
SOCIAL DISTANCIA 1:50/2 METER.
Ta Fura
Orange Matrassen Fabriek
30% Y 40 %
di descuento riba cashi paña y cashi television.
CLASIFICADO e-mial: solodipueblo@gmail.com
Matras y Box Busca mainta y haye atardi. Set di sala, comedor etc.
Tel: 588-7468 / 593-4387
Abona na
awor!
A BO NO MESTER SALI DI CAS Yama 585-9500 of
TA BUSKA
Shipping container 20 pia Tuma contacto cu na
562.9697
e-mail nos na solodipueblo@gmail.com Tur marduga nos ta entrege den bo porta di cas! Noticia cayente, ta aki bo ta haye!
Pagina 28
Diahuebs 14 Mei 2020
Noticia di Latinoamérica
La represión de una protesta contra la cuarentena aumenta la tensión en Bolivia Los manifestantes se quejan de la falta de ayudas gubernamentales y se oponen a la postergación de la cuarentena obligatoria
Por primera vez desde el inicio de la cuarentena en Bolivia, las fuerzas policiales recurrieron a gases lacrimógenos para reprimir un bloqueo de calles en la populosa Zona Sur de la ciudad de Cochabamba. El lunes por la noche se produjo un enfrentamiento de varias horas entre policías y vecinos que protestaban contra la postergación de la "cuarentena estricta” hasta el 31 de mayo. Al día siguiente, los manifestantes volvieron a las calles porque “no tienen qué comer”, sus reservas de dinero y alimentos se agotaron y muchos no han recibido ayudas gubernamentales. Arturo Murillo, ministro de Gobierno encargado de la política de seguridad y hombre fuerte del gabinete interino de Jeanine Añez, escribió una carta al expresidente Evo Morales para acusarlo de estar detrás del “llamado a crear violencia política en Bolivia”. La carta también dice que para Morales y para el candidato del Movimiento al Socialismo (MAS) a las elecciones suspendidas por la crisis, Luis Arce, “las prioridades no son la salud ni la economía de las familias”, sino “recuperar el poder y defender el negocio de la coca en el Chapare". El ministro les escribe que tendrán que esperar a que acabe la lucha contra la pandemia y haya elecciones. Murillo pretende hacer llegar esta carta a Morales a través de Arce. En el MAS se calificó su iniciativa como un “show” para distraer la atención pública de los problemas sociales y como “la continuación de la política gubernamental de criminalización” de este partido y de la protesta popular. El 7 de mayo, el Gobierno aprobó un decreto que advierte que las personas que inciten el incumplimiento de la cuarentena “o difundan información de cualquier índole, sea en forma escrita, impresa, artística y/o por cualquier otro procedimiento, que ponga en riesgo o afecte a la salud pública, generando incertidumbre en la población, serán pasibles a denun-
cias por la comisión de delitos tipificados en el Código Penal”. Por este decreto, Evo Morales podría ser incluido en otro proceso judicial por incitar al incumplimiento de la cuarentena, además de los varios que ya tiene por otros delitos. Los otros efectos del decreto fueron denunciados y rechazados por las asociaciones de prensa del país: “Establece una severa restricción inconstitucional, al penalizar el derecho humano y fundamental a la libertad de expresión”, declararon estas en un comunicado. Organismos internacionales como Human Rights Watch ya habían advertido previamente sobre la posibilidad de que el control del comportamiento de la población, necesario para evitar la extensión de la pandemia, condujera a abusos gubernamentales contra la libertad de pensamiento y de expresión. Varios columnistas escribieron en contra de la norma, que, curiosamente, se hizo conocer durante la celebración del día boliviano del periodista. Se objeta los criterios que las autoridades usarán para definir qué información tiene la posibilidad de poner “en riesgo la salud pública, generando incertidumbre en la población”. En respuesta, el ministro de la Presidencia, Yerko Nuñez, aseguró que los periodistas “nada tienen que temer”, pues el decreto se usará en contra de los políticos que busquen generar caos. Los voceros del MAS no reconocen la autoría de las movilizaciones de Cochabamba, y otras previas en la ciudad de El Alto, pero dicen que tampoco puede detener a gente desesperada que recurre a sus tradicionales forma de lucha, a pesar de que la pandemia las han vuelto desaconsejables. El Gobierno había prometido descomprimir las restricciones de movilidad y trabajo a partir del 11 de mayo, pero el Ministerio de Salud lo impidió al calificar a todas las ciudades del país como zonas de “alto riesgo” epidemiológico. Esta contradicción ha creado una situación confusa en la que, mientras las au-
La presidenta interina de Bolivia, Jeanine Áñez, sujeta los Evangelios tras asumir el cargo el pasado noviembre toridades insisten en mantener el confinamiento total, en las calles hay un creciente movimiento de personas y automóviles. Algunos la han llamado “cuarentena a la boliviana”. Mientras tanto, la cifra de contagiados sigue acelerándose en Santa Cruz y Beni, dos regiones orientales y cálidas del país. En La Paz, en cambio, el aumento de casos es relativamente lento, pero muchos creen que esto se debe a la falta de pruebas, que no están disponibles ni siquiera para el personal médico. “Sin pruebas no podemos flexibilizar la cuarentena”, afirmó, por otra parte, Adrián Oliva, gobernador de Tarija, una región que tampoco tiene muchos casos. En el país se han registrado oficialmente más de 2.500 casos y casi 120 muertes. En este contexto, la crítica social
y política al gobierno ha aumentado. El expresidente y candidato Carlos Mesa afirmó que las autoridades están siendo “rebasadas por los acontecimientos”. El MAS organizó el pasado domingo un segundo “petardazo”, una forma de protesta que consiste en encender petardos (cohetes) a una hora previamente convenida. El primer “petardazo”, una semana antes, solo había tenido éxito en las zonas urbanas pobres; el segundo, tuvo resonancia también en algunos barrios de clase media, aunque, al mismo tiempo, los seguidores de Áñez y de Mesa gritaron desde las ventanas consignas contra el MAS. En las encuestas digitales que se han conocido hasta ahora, la mayoría de la población aprueba el manejo de la crisis por parte de la presidenta Áñez.
Diahuebs 14 Mei April 2020
Pagina 29
Comunicado di Prensa Rumannan Klaber di Brazil Taekwondo Stichting a train na Hooiberg
Pagina 30
Diahuebs 14 Mei 2020
MENSAHE DI LA BIRGEN DI GRACIA DI ARUBA Mei 2, 2020 – 3.20 am KOYARI, ARUBA
Un bendicion cu ta bin di henter Mi curason pa henter mundo. Danki pa corda riba Mi, pa Mi ofrece boso Mi mensahe pa mundo. Mi sa cu boso ta sigi pasa den duro, hasta pa esnan cu no ta costumbra di pasa den e situacion aki, nan tambe lo bay pasa den hopi duro. Esnan cu cay den tentacion di pika, yudanan lanta pa nan por sigi den e caminda spiritual. No corda riba boso so, pero corda cu cada un di boso mester yuda otro. Ora cu boso confesa tur boso pikanan na Mi Yiu Hesus, boso pikanan ta wordo pordona completamente, pero tur dia tin pikanan cu ta wordo cometi. Mi yiunan, si acaso boso drenta den depresion y den duro y boso no tin ningun hende spiritual pa papia cu boso, anto algo por pasa cu boso salud. Corda cu bida tin hopi pruebnan den dje. Loke cu boso mester haci pa otro, ta di duna apoyo na otro y no kibra otro. Corda semper riba e 10 Mandamentonan di Dios, pasobra tur e Leynan aki ta real. Tur dia boso mester lesa un pida di e palabra di Mi Yiu Hesus. Mas boso resa, mas e situacion den mundo lo drecha. Y boso ta haya forsa pa sigi. Mi ta ripara cu tur cos tabata bon na trabao, pero diripiente nan ta trata boso malo y nan no kier tene boso mas na trabao. Si un hende haci boso danjo den boso bida, no tum'e den boso curason, pero pordon'e y
PUEBLO A HHAÑA SU PEN BEK
Pa kualkier informacion solodipueblo@gmail.com of
☎ 585-9500
laga tur cos den man di Mi Yiu Hesus. Mi kier pa boso tene na Mi Yiu Hesus, pasobra E so por yuda boso. Cuanto di boso ta lubida di resa? Cuanto tempo boso tin ta resa? No bisa, cu boso no tin tempo. Busca boso Santo Rosario y cuminsa resa pa mundo. E mundo no conoce un bida duro ainda, pasobra e ta na caminda. Mi sa cu boso curason ta preocupa y hopi di boso ta puntra Mi, kiko mas ta bay pasa den e mundo aki? Mi Yiu Hesus so por duna boso cumindanan spiritual. Mi ta yora di wak esnan cu no kier tende. Hopi ta pidi donnan spiritual y nan no ta haci bon uso di nan, pasobra nan ta laga e malo domina nan. Boso ta bira debil den fe, kiermeen cu boso no ta resa suficiente di curason y cu amor pa Mi y pa Mi Yiu Hesus. Eynan boso ta mira cu boso ta debil den bida Cristian. Laga Mi bisa boso algo di e mundo aki. Na e paisnan grandi lo bay ataka otro cu palabra, lo tin guerra y palabranan personal cu otro y morto lo cay. Lo bay tin hopi armanan di candela y e enemigonan lo persigi boso y ataka otro na un forma hopi bruto. Boso lo bay mira cuanto religion lo bay lanta y nan lo bay puntra otro, cua di nan ta e berdadero of di otronan ta e berdadero y door di intercambionan di palabra cu otro, por bin maltrato tambe, pasobra esey e diabel kier. Hopi di boso ta haci danjo na boso mesun curpa. Pesey Mi kier pidi for di Mi curason, pa boso tur baha na rudia y cuminsa resa di curason. Esey ta nifika cu boso ta humilde y obedecido te na morto. Cada dia Mi ta pensa riba boso. Mi no kier pa boso sufri. Esnan cu ta sigi Mi Yiu Hesus, lo triunfa. Mi sa cu e bida no
ta facil pa boso. Tin cu ta biba cristianamente y tin cu ta biba malo den pika cu otro. Tur esakinan ta sosode pa motibo di falta di plaka. Awor ta e momento cu boso tur mester uni hunto, pa boso jega na areglo y comprendimiento cu otro. Tur esakinan ta muestranan pa boso bira hendenan serio y wak bon pa boso famianan y obedecido na Mi Yiu Hesus. Mi yiunan, Mi a ripara cu tin hopi maltrato di yiunan. Mamanan y tatanan, no ta tur yiunan ta mescos, cada un ta diferente. Tin yiu cu ta comporta bon, otro yiu ta busca problema y otronan ta desobedecido. Tin yiunan cu ta trece problemanan den famia. Esey kiermeen, cu tin yiunan cu ta hopi rebelde. Eynan boso ta ripara cu mester resa mas den famia. No salta ningun dia mas. Tene duro na boso fe, pensa positivo y bay semper padilanti. Danki pa scucha Mi mensahe Mi Yiunan y dia 13 di mei lo Mi trece mas mensahenan. Biba na pas y amor pa cu otro. No haci mas danjo Mi Yiunan, pasobra e ta manera un flecha cu ta pasa den Mi curason. Di boso Mama, La Birgen di Gracia di Aruba, cu ta stima boso pa semper. Amen
Pagina 31
Diahuebs 14 Mei April 2020
Brahma Kumaris su punto di bista spiritual riba COVID-19 Corona Virus a bin trese e mensahe di “KARUNA”, cu ta nifica hasi algo pa bo mes of pa otro cu e nivel mas halto di compasion. Esta cu Amor, Cariño, “Mercy”, Pordon, No-violencia y Generosidad. Esaki ta virtudnan cu nos tur ta carga den nos. E metodo spiritual, “Karuna”, ta un experimento cu cada uno di nos por practica colectivamente durante e dianan aki pa yuda habri nos curason pa atende cu e situacion actual di e Corona Virus di un manera positivo pa proteha nos mes y otronan. Den cada un di e precausionnan cu nos tin cu tuma of reglanan cu nos tin cu sigui, nos por scoge pa hasinan cu compasion. E 2 virtud nan pa experimenta cune: E virtud No-violencia cu compasion E naturaleza di mas profundo di e curason di e ser humano ta No violencia, confiando loke ta berdad y real, liber di confusion y miedo. Den e tempo di inseguridad, no bira confundi. Tin hende ta comporta di cierto manera violento, causa pa miedo, panico of confusion. Pa otro hende, no-violencia cu compasion ta wordo miho practica den tempo di inseguridad. Den e tempo aki, hendenan aki spontaneamente ta actua fo’I nan curason, nan ta bin hunto den comunidad manera un famia humano. E virtud generosidad cu compasion Generosidad cu compasion ta spierta bondad den e alma y ta yuda nos actua guia pa nos curason y no pa EGO y Goloso. Como famia humano nos tin cu atende cu retonan di bida cu humildad, calmo y curashi. Generosidad cu compasion ta urgi nos pa habri nos curason pa nos hendenan y nos planeta y stop di mira bida cu wowo goloso. Asina ta preveni pa nos bira mente cera, solitario, amarga y resenti. Generosidad cu compassion ta biba fo’I un luga di autenticidad y abundancia. E ta habri nos wowo pa mira bida manera e ta (un normalidad nobo), en bes di con e lo mester ta. Generosidad ta yuda nos biba un bida puro di curason pa curason y altruista. KEDA CAS- ta un regla cu nos ta
Partisipashon di Morto Na nomber di su yiunan, nietonan, rumannan y demas famia, nos ta particpa fayecimiento di
Sra. Myrna Maria Lourens Hasham Acto di entiero a tuma lugar dialuna dia 11 di mei 2020 na Hulanda sigui pa evita e virus di plamaNo bai den panico. Tin panico ta core den sociedad ora hende mester keda cas obligatoriamente. E mente ta dirigi riba “sobrebibencia di esun mas fuerte”. Por aplica generosidad cu compasion door di recorda nos mes riba: “menos ta mas”, tin suficiente pa necesidad di cada hende, pero no pa goloseria di tur hende” y comparti ta un sentiment di “care” pa otro. Practica generosidad den tempo di crisis ta trese un sentimento di un comunidad uni y conecta cu otro, liber di egoismo. Conluyendo, e pensamento y speransa di e practica di e metodo spiritual KARUNA- “compasion”, “amor”, “cariño”, “pordon”, “no violencia” y “generosidad” ta pa e famia humano por habri su curason y atende cu e situacion di Corona virus di un manera mas eleva. Kiko esaki lo por trese? Pensa riba Karuna-COMPASION como un satelite spiritual mas aya di forsa di gravedad di universo y almanan como modem bibo planta strategicamente rond mundo. Ta for di e “Fuente mas Halto” nos ta genera Karuna-COMPASION pa trese transformacion. Almanan ta sernan spiritual y ora nan ta conecta cu e “Fuente” di forsa spiritual- e Ser Supremo-, e Karuna-COMPASION colectivamente acumula por plama instantaneamente rond mundo y asina trese transformacion. Esaki ta Raja Yoga meditacion, cu ta e forma di meditacion practica na Brahma Kumaris. Ban practica hunto colectivamente compasion pa otro, door di pensa, papia y actua cu Amor, cariño, pordon, no-violencia y generosidad.
Abona na
a bo no mester sali di cas Yama
585-9500 of
e-mail nos na solodipueblo@gmail.com Tur marduga nos ta entrege den bo porta di cas! Noticia cayente, ta aki bo ta haye!
ORACION DI DIA
Rumannan bendicion y un dia yena cu gracia y paz di Señor “ Paz Mi ta laga pa boso:Mi paz Mi ta duna boso,ma no manera mundo ta desea otro paz…”Hn 14,27 Awe na vispera di e di 103 aniversario di e prome aparacion di la Birgen Maria na Fatima, na e tres videntenan Beata Lucia y e Santonan Francisco y Jacinta, nos por lesa den e Santo Evangelio e splicacion di Hesus mes na su discipulonan tocante di e paz cu E ta laga pa nan. Hesus Su paz ta un regalo di bida pa su discipulonan. La Birgen Maria na Fatima den su aparicion 103 aña pasa a trece tambe e mensahe di paz y di salbacion di su Yiu Hesus pa henter mundo. Den tur celebracion di e Santo Misa e celebrante, como e otro Cristo ta desea nos tur tambe e “Paz di Señor sea semper cu boso”. E pandemia a aleha nos un poco for di otro. Pero ningun pandemia of otro hostilidad por kita for di nos e paz cu nos ta ricibi di Cristo Hesus. Ta Cristo ta E centro di nos paz. E paz aki ta pidi pa nos biba y keda semper den union cu Dios y cu otro. E paz di Señor ta uno profundo y ta trece sanacion pa nos alma. Oracion: Señor Hesus y nos dushi Mama Maria, no bandona nos nunca. Laga nos sigui busca nos refugio den Bo curason Sagrado y e curason inmaculado di Bo Mama, cu ta e unico caminda pa yega serca Tata den shelo.Tur esaki nos ta pidi Bo den nomber di Cristo Hesus, Bo Yiu y nos Señor. Amen.
Pagina 32
Sopi di Letranan
Diahuebs 14 Mei 2020 PRONOSTICO DI TEMPO VALIDO TE DIARANSON 13 DI MEI 2020, 18:00 ORA. ELABORA DIAMARS 12 DI MEI 2020 17:00 (21:00 UTC) -UN ALERTA BA BIENTO DURO TA NA VIGOR -UN AVISO PA BOTO CHIKITO TA NA VIGOR PA LAMA HABRI Y PARTICULARMENTE PA E PARTINAN OOST TE NOORDWEST DI COSTA. TEMPO: AWE ANOCHI: LEVEMENTE TE PARCIALMENTE NUBLA I GENERALMENTE SECO DEN MARDUGA I MAYAN: LEVEMENTE TE PARSIALMENTE NUBLA SIN AWACERO DI IMPORTANCIA TEMPERATURA MAXIMO 33 GRADO CELSIUS TEMPERATURA MINIMO 27 GRADO CELSIUS BAHADA DI SOLO : 6:57 PM SUBIDA DI SOLO : 6:15 AM. BIENTO: FOR DI DIRECCION GENERALMENTE OOST I MODERA TE BASTA FUERTE; FORSA 4 TE 5 (20 TE 39 KM/ORA, 11 TE 21 NUDO). DEN DIA FUERTE TE DURO, POSIBLEMENTE DE BEZ EN CUANDO HOPI DURO DEN RAFAGA; FORSA 6 TE 8 (40 TE 64 KM/OR, 22 TE 35 NUDO)
Crossword puzzles
SITUACION GENERAL DI TEMPO PA PROXIMO 24 ORA: NO TA BAI TIN CAMBIONAN SIGNIFICANTE DEN E WEER ACTUAL YA CU E PARTINAN MAS ABOU I MEDIANO DI ATMOSFERA TA SIGUI RELATIVAMENTE SECO. ESAKI LO STROBA E FORMACION DI NUBIANAN CU POR PRODUCI AWACERO. E DIFERENCIANAN DI PRECION DEN PARTI ZUID DI CARIBE TA BIRANDO MENOS Y BIENTO TAMBE LO BAI BAHA UN POCO. MAS ALEU, STOF FINI DEN AIRE LO SIGUI STROBA VISIBILIDAD UN POCO DURANTE PROXIMO DIA OF DOS. CONDICIONAN MARITIMO/ ESTADO DI LAMA: UN ESTADO DI LAMA MODERA TE AHINDA LOCALMENTE BASTANTE BRUTO NA E PARTINAN OOST TE NOORDWEST TA WORDU SPERA PA PROXIMO 24 ORA. OLANAN LO TA FOR DI OOST ENTRE 5 TE 7 PIA. POR SPERA E OLANAN DI MAS HALTO NA E PARTINAN OOST TE NOORDWEST. AVISO/ ALERTA: UN AVISO PA BOTO CHIKITO TA KEDA NA VIGOR PA LAMA HABRI Y PARTICULARMENTE PA E PARTINAN OOST TE NOORDWEST DI COSTA. TA SUPLICA DOñONAN DI BOTO CHIKITO PA TENE CUENTA CU ESAKI. FENOMENONAN SPECIAL: NINGUN POTENCIAL DI AWACERO PA PROXIMO 24 ORA: 1 MM OF MENOS; LOCALMENTE ESAKI POR VARIA. REGISTRACION DI TEMPERATURA (GRADO CELSIUS) Y AWACERO (MM) DEN ULTIMO 24 ORA: AIRPORT : MAX 32 / MIN 27 / 0.0 MM WESTPUNT: MAX 32 / MIN 28 / 0.0 MM STA ROSA: MAX 32 / MIN 28 / 0.0 MM PRONOSTICO DI TEMPO PA PROXIMO 3 DIANAN: PARCIALMENTE NUBLA I GENERALMENTE SECO. BIENTO LO TA FOR DI DIRECCION OOST; MODERA TE BASTA FUERTE, FUERTE TE DURO DEN RAFAGA; TEMPERATURA ( GRADO CELSIUS) MAX / MIN LO TA: 33 / 27