Skip to main content

DIASABRA 18 JUNI 2022

Page 1

Diasabra 18 Juni 2022

Solo di Pueblo

VUT TA UN INSTRUMENTO CU GOBIERNO TA INTRODUCI PA BAHA GASTO DI PERSONAL

Aña 16 - edicion 701

E-mail: solodipueblo@gmail.

Anthony Gario deteni pa abusa sexualmente di su propio yiu muhe

Minister Dangui Oduber

ARUBA TAWATA TIN UN SIMAN EXITOSO PA CU RECUPERACION DI NOS TURISMO PROYECTO DI CAMARA DI SIGURIDAD NA WARDANAN DI POLIS BIRANDO UN REALIDAD

Reaccion loke ta e situacion di avion Emtrasur

Prijs: Afl. 1.75


2

Diasabra 18 Juni 2022

Hulanda: Tres persona cu tawata instiga durante nan "noticiero" ariba Social Media a scucha sentencia te cu 24 luna den nan contra Ayera Ministerio Publico na Hulanda a sentencia 3 persona na 24 luna di prison. Dos aña largo e tres sospechosonan nan aki tawata trece noticianan infundi y instigacion durante nan "noticiero" via Social Media. Nan teorianan infunda tawata basa ariba locual nan a yama na Hulandes " Een Pedosatanisch netwerk", pues na Papiamento un secta Satanico di Pedofilia. E sospechoso principal(54) Fiscal a exigi 24 luna di cual 12 ta voorwaardelijk, pa e segundo sospechoso

(44) Fiscal exigi 9 luna di prison voorwaardelijk y tratamento obligatorio. E di tres persona(57) Fiscal a pidi 3 luna voorwaardelijk y taakstraf di 180 ora. Na banda di esey e Officier a puntra of a instrui varios condicion, entre otro ariba nan uso di Internet. E Officier no a keda te eynan y kier impone un boet ariba e mas di 10 mil Euro cu e sospechosonan aki a gana cu nan videonan. E tres personan ta wordo acusa di menasa, instigacion y difamacion contra entre otro Mark Rutte, Hugo de Jonge y Jaap van Dissel.

Minister Dangui Oduber

ARUBA TAWATA TIN UN SIMAN EXITOSO PA CU RECUPERACION DI NOS TURISMO Aruba ta mira un siman grandi tras di lomba unda cifra ta mustra cu a ricibi 13.000 turista crucero ariba nos dushi isla. E turista nan aki tabata procedente di diferente crusero, entre otro Carnival Horizon, Allure of the Seas y Explorer of the Seas. Ta importante pa nota cu e turista crucero ta hunga un rol importante den e recuperacion y progreso di Aruba su economia, y pesey Gobierno di Aruba ta traha continuamente pa sigui desaroya e mercado aki. Minister di Turismo y Salud Publico Sr. Dangui Oduber ta satisfecho di mira un siman caminda hopi

turista a yega nos isla. Un siman cu hopi trabou pa nos taxista, tour operators, restaurantnan y tiendanan. Aruba ta recuperando y progresando, y tin tur confianza cu e aña 2022 ta e aña cu Aruba lo recupera turismo bek na e nivelnan di aña 2019. No obstante cu e “low season” pa turismo crucero nos por mira bek un siman exitoso pa nos turismo crucero cu un cantidad substancial di turistanan. Den luna di November 2022 lo tin yegada di un crucero cu pa promer biaha lo sail pa Aruba y dentro di poco nos lo anuncia esaki. Turismo ta keda e driver principal di nos economia.


3

Diasabra 18 Juni 2022

Anthony Gario deteni pa abusa sexualmente di su propio yiu muhe Na juli 2019 ya caba el’a wordo deteni pa otro acusacion, cual e tempo ey aparentemente abogado a convence e victima pa hala aden e denuncia —Cuerpo Policial ta informa— Homber deteni sospecha di a abusa sexualmente di su mesun yui Enconexion cu un investigacion andando awe mainta Jeugd en Zeden Politie (JZP) a detene e homber di inicialnan: W.A.G.M.G. , Anthony Gario, naci na Aruba di 52 aña. Un investigacion cu a inicia na aña 2019 caminda cu e yiu muhe e tempo ey ainda no tabata tin e edad di 16 aña. For di e keho cu e yiu

muhe mes a entrega contra su tata, mester a haci un investigacion riguroso y extenso. Despues di haya tur e informacion necesario Ministerio Publico (OM) a haya cu tin suficiente base pa duna JZP e ordo pa detene dicho sospechoso aki. Pa Cuerpo Policial por resolve y investiga mas casonan asina aki cooperacion y informacion di pueblo di Aruba ta hopi importante, pesey nos ta pidi si bo tin cualkier informacion yama nos tiplijn di Polis cu ta: 11141. Nos ta garantisa cu bo ta keda anonimo. Na aña 2019 Gario ya a wordo deteni ora un hoben a haci denuncia contra

dje. Aparentemente abogadonan di Gario a convence e hobencita pa hala aden e denuncia,

pa cual probablemente e caso a caba. Sinembargo awor ta otro tempo y husticia

tambe tin un rol pa investiga cualke denuncia ambsthalve, esta sea si e victima kier of no.

Cede di BBQ, Cushina di Nestor tin diadomingo awor: BBQ MIX

17,-

EXTRA

BBQ GALINJA

17,-

SALADA DI BATATA 3,-

BBQ LOINRIBS

18,-

PIA GALINJA

5,50

LOMITO

20,-

LOIN RIBS

7,-

SPECIAL

27,50

LOMITO

9,-

TA HABRI TUR DIADOMINGO DI 11:30AM PA 4:30 PM. TUR BBQ TA BIN CU SALADA, PORK & BEANS, MAISHI, Y PAN, MENOS LOMITO Y E SPECIAL NOTA BIN CU PAN PERO TA BIN CU AROOS CON POLLO. POR JAMA OF WHATSAPP PA PEDIDO NA NA SIRIBANA 45B NA STANTA CRUZ.

7497071 OF PASA

NOS TA DESEA TUR TATA NAN UN FELIS DIA DI TATA.


4

Diasabra 18 Juni 2022

Prome Minister Evelyn Wever-Croes:

GOBIERNO DI ARUBA Y HULANDA TA FIRMA E UITVOERINGS AGENDA DI LANDSPAKKET PA E DI TRES KWARTAAL DI 2022 Diahuebs 16 di juni, Gobierno di Aruba a firma e Uitvoerings agenda pa loke ta trata e Landspakketnan pa e di tres kwartaal di 2022. Landspakket ta e palabracion cu Gobierno di Aruba a yega na dje cu Hulanda na November 2020 riba algun area kico ta e trabounan cu Gobierno lo haci pa trece reforma, cambionan cu tin mester na Aruba pa asina nos por tin un economia hopi mas fuerte y resiliente. Prome Minister Evelyn WeverCroes a indica cu ta palabracionnan cu Gobierno di Aruba a haci riba 8 diferente area: 1. Finansa publico, 2. Gastonan di personal y otro gastonan, 3. Impuesto, 4. Sector financiero, 5. Reformanan economico, 6. Cuido, 7. Enseñansa, 8. Husticia, E sistema di e Landspakket aki ta cu cada kwartaal ta yega na palabracionnan con pa yega na e meta final cu ta un meta hopi ambicioso cu no ta den 1,2,3 lo keda cla cu ne. Y den cada kwartaal, ta palabra exactamente kico ta e pasonan cu lo tuma. Prome Minister a duna di conoce cu pa e kwartaal aki, juli, augusus y september, a yega na palabracion di un total di 48 diferente tarea cu lo bay tuma luga. Riba e area di maneho financiero, pa e kwartaal aki lo bay traha riba modelonan fiho di presupuesto y cuenta anual. Tambe tin diferente otro tema den e columna di finansas di cuminsamento di aña te cu fin di aña. E maneho di subsidio tambe ta wordo menciona den e columna aki. Na Aruba tin hopi instancia cu ta depende di subsidio. Ta di lamenta si, Prome Minister a expresa, cu e mesun area aki ta reparti den varios fundacion cu ta haya tiki subsidio y Gobierno mester fiha unda mester inverti mas den duna subsidio na instancianan.

Pa loke ta trata e gastonan di personal, Prome Minister a duna di conoce cu ta trahando riba un ‘roadmap’ cu ta hopi extenso cu tin tur aspecto di personal entre otro con ta evalua un persona cu ta traha na un departamento di Gobierno, con e ta haya su compensacion y promocionnan. Den e kwartaal aki tambe, lo tuma luga e consultacion cu stakeholders pa loke ta trata e roadmap aki. Tambe lo mehora maneho den caso di kiebro di integridad. Pa Gabinete Weve-Croes, Integridad ta hopi importante. Tur siman den tur Conseho di Minister, tin casonan disciplinario riba agenda cu ta algo cu ta duna preocupacion. E di tres area, e area di Impuesto, ta trahando riba e reforma fiscal y den e kwartaal aki mester tuma e decision den ki direccion kier bay cu e sistema di impuesto. Pa loke ta trata sector financiero, ta trahando riba e aspecto di habrimento di cuenta di banco cu actualmente ta hopi complica na Aruba. Mester hacie mas facil y mas lihe

Riba Reformanan economico, ta trahando riba e cantidad di persmiso cu un comerciante mester tin prome cu habri su negoshi. Actualmente, e mester regla su permisionan na diferente departamento. Gobierno kier centralise na un caminda na unda e comerciante ta pidi su permiso y tras di cortina cada departamente por haci nan trabou. Lo pone mas atencion riba e mercado laboral y riba e sistema social cu tin. E sistema di bijstand no ta yuda mucho pasobra no ta mucho placa. Sinembargo nos tin cu alinea e mercado laboral y bijstand mas pa asina duna mas proteccion na nos trahadonan. Pa loke ta e tema di cuido, lo traha riba traha mas hunto y busca mas remedi y ekipo hunto pa baha gasto. Riba e tema di enseñansa, ta bay haya e raport final pa loke ta trata e doorlichtingen cu a wordo haci den e ultimo lunanan y a base di e raport final tuma accionnan. Pa loke ta trata e refuerso di nos estado di derecho, riba e parti huridico, lo traha riba con pa traha

hunto cu e diferente paisnan. Y lo pone mas atencion tambe riba e ‘gaming board’ (kansspellen autoriteit) pa asina tin un miho bista y control riba tur loke ta gaming aki na Aruba. Pa conclui, Prome Minister a bisa: “Nos ta firmando e uitvoerings aganda aki awe. Secretario di Estado Alexandra Van Huffelen a firm’e caba. Cu esaki nos ta duna e señal cu nos ta cla pa sigui traha riba e reformanan aki pasobra ta esaki ta loke ta bay duna nos e fundeshi mas solido pa un Aruba mas fuerte y resiliente”.


5

Diasabra 18 Juni 2022

Resumen semanal di casonan di Covid na Aruba

7 di juni 2022: Segun resumen semanal di awe diabierna, 1061 persona a recupera den e siman aki y un total di 923 caso nobo di COVID-19 a keda registra.

E cantidad di casonan activo di COVID-19 pa awe ta 707 y cantidad di fayecidonan relaciona cu COVID-19 a aumenta na 219. Forsa na famia di e fayecidonan. Datos ta ilustra casonan nobo di COVID-19 cu un averahe semanal di 132 caso positivo pa dia y un averahe di 'Positivity rate' semanal di 50% pa dia. Actualmente na Aruba tin 11 persona interna cu of debi na COVID-19 di cual 10 riba piso general y 1 ta den ICU. Na Colombia no tin ningun pashent di COVID.

Reaccion loke ta e situacion di avion Emtrasur

Gobierno a tuma nota di publicacionnan tocante un vuelo recien di e compania Emtrasur pa Argentina. E compania aki tambe a efectua un vuelo di cargo pa Aruba dia 16 di mei 2022. base di loke a pasa na Argentina a dicidi cu no lo duna e compania aki permiso mas te ora

cu tin mas claridad riba e alegacionnan treci dilanti. E autoridadnan concerni na Aruba ta bezig ta colectando mas informacion tocante e caso for di instancianan (internacional) concerni y a base di esaki lo tuma un decision final.


6

Diasabra 18 Juni 2022

OPINION

CON PA PROTEHA MINISTER CONTRA SU MES ? Kico GOBERNADOR , RAAD VAN ADVIES y ALGEMENE REKENKAMER por o mester haci pa preveni CORUPCION cu dunamento di tereno y cu dunamento di permiso di trabou ? No ta haci mencion mes ni di MINISTER PRESIDENT/MINISTER ni di PARLAMENTARIO nan , ni di PARTIDO NAN POLÍTICO , pasobra ta nan mes ta forma parti di e grupo/ clan/bende/gang/ cu ta permiti CORUPCION tuma lugar maske nan tin e poder - segun ley - pa preveni , pa controla y di e manera ey pa proteha cualkier MINISTER contra su debilidad di “please” y di haci loke e kier cu cosnan cu no ta di dje. Casonan penal den CORTE ta indica claramente cu mayoria di caso di CORUPCION ta tuma lugar semper den dos seccion ( tereno y permiso di trabou ) di Gobierno , perhudicando di forma mahos e interes di pais ARUBA y su habitantenan. Tin personanan cu ta CORUPTO , tin personanan cu ta CORUMPI , PERO tin tambe personanan cu ta coopera y permiti CORUPCION tuma lugar. Ken ? Cua instancia , den Reino o na Aruba mes , mester actua pa preveni e sorto di CORUPCION cu ta presenta den CORTE ? ABO , AMI y NOS tur como mama/ tata , casa , jiu , ruman , famia , amigo/amiga , colega di partido , nos tur mester yuda y cuida nos ser keri contra CORUPCION. ARUBA di “HAPPY” pa “CORUPTO” ? NO , NO POR ! TA DEN NOS MES MAN !


7

Diasabra 18 Juni 2022

Minister Rocco Tjon:

PROYECTO DI CAMARA DI SIGURIDAD NA WARDANAN DI POLIS BIRANDO UN REALIDAD

Diahuebs merdia, Minister di Husticia y Asuntonan Social Sr. Rocco Tjon, a bishita warda di polis na San Nicolas, pa asina combersa cu e personal y alabes mira e trabounan cu a wordo haci den cuadro di instalacion di e camaranan di siguridad na e wardanan. Dentro di poco lo bishita demas wardanan, pa asina brinda e debido atencion pa cu diferente proyectonan cu tin andando. Segun e mandatario, actualmente tin diferente proyectonan chikito andando, pero cu ta sigur hopi importante pa e personal. Ta papia di proyectonan cu tin di haber cu infrastrucutura, camaranan y access control cual pronto lo bay bira un realidad. Durante e bishita na warda di San Nicolas, Minister Tjon a combersa cu e districtschef Sr. Young, kende a duna un rond leiding y a expresa kico tur ta e necesidadnan cu nan tin actualmente como tambe e prioridadnan di e personal. A base di esaki, Ministerio di Husticia y Asuntonan Social hunto cu alto mando di Cuerpo

di Polis lo delibera con lo por percura pa haci inversionnan necesario pa por surpasa e retonan aki. For di banda di Ministerio di Husticia y Asuntonan Social a sinta cu personal di bedrijfsvoering di recherche, algemene dienst como tambe di sectie bijzondere verordeningen, y a comunica cu ful e districtleiding. Manera ya a wordo menciona na varios ocasion, un di e mensahenan cu a comunica na nan ta, cu tin e recursonan disponibel, pues ta importante pa haya e peticionnan na ora, pa por procesa esaki pa di e forma aki por percura pa adkiri e materialnan cu nan tin mester di dje. Por ultimo, e mandatario a indica cu lo sigui bishita e otro wardanan, mirando cu tin diferente proyectonan di limpiesa y iluminacion andando, cual ta hopi importante pa asina eleva siguridad. Ademas di esey, e proyecto di camara y di access control ta andando, pa amplia e siguridad pa personal.


8

Diasabra 18 Juni 2022

Filomena MAVO ta felicita Dolores Thiel E siman aki, juffrouw Dolores Thiel a ricibi un bunita sorpresa di su coleganan di Filomena College MAVO. Ta asina cu juffrouw Dolores Thiel a cumpli e luna aki, exactamente 50 aña den educacion na Aruba. Tawata na aña 1972 cu juffrouw Dolores, conoci pa un y tur como juffrouw Thiel, a cuminsa su carera di maestro na Colegio San Hose (antes St. Jozef school) Santa Cruz y durante e añanan aki, a traha na Maria College ETAO, 41 aña La Salle College y Filomena College MAVO. Su materianan ta Nederlands, Gym y Spaans. Tambe juffrouw Thiel ta asisti varios mucha ora cu nan tin cu prepara pa nan examen. Na nomber di tur colega, directorado di Filomena College MAVO, Raquel Lampe y Joraine Oduber, a felicita y haci entrega di un buket di flor, cu ta juffrouw Thiel su flornan preferi. Miles ta e alumnonan cu durante 50 aña, tawata tin e honor di a haya les for di un juffrouw asina dedica manera juffrouw Dolores Thiel.


9

Diasabra 18 Juni 2022

Departamento di Cultura:

SCOLNAN TA RICIBI “CAHA SABI” CU ARTICULO Y INFORMACION DI E FIESTA DI SAN JUAN – DERA GAY

Otro siman nos ta celebra e Fiesta di San Juan – Dera Gay. Relaciona cu esaki e siman aki Departamento di Cultura a organisa presentacionnan escolar na Cas di Cultura y esaki lo continua otro siman. Departamento di Cultura awe a bishita varios scol y a entrega e “Caha Sabi”. E caha aki a wordo prepara pa Departamento di Cultura specialmente pa scolnan pa asina nan por celebra e Fiesta di San Juan. E caha ta contene un calbas, e paña cu ta wordo usa pa tapa wowo y e palo cu ta baila cu ne. Ademas tin informacion di historia di celebracion di San Juan, e buki di Wantomba y Fiesta di Dia di San Juan – Dera Gay. E scol ta ricibi tambe un usb cu cancionnan y video di San Juan. Esaki ta pa e scolnan por tin e materialnan educativo y informativo pa asina e docentenan por usa esaki den nan lesnan pa nos muchanan sera conoci cu e fiesta di

San Juan – Dera Gay y asina conoce mas di nos

cultura y nos fiestanan tradicional.


10

Diasabra 18 Juni 2022

Seminario tocante derecho di compania pa Business Community Ministerio di Asuntonan Economico, Comunicacion y Desaroyo Sostenibel

Prome cu dia 1 di januari 2021 e derecho di compania di Aruba (‘het Arubaanse rechtspersonenrecht’ of ‘the Aruban corporate law’) tabata regla di forma fragmenta over di diferente ley, manera ‘Wetboek van Koophandel’, ‘Landsverordening op de stichtingen’ y ‘Landsverordening vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (Landsverordening VBA)’. Banda di esaki nos derecho di compania – cu exepcion di e Landsverordening VBA – tabata hopi anticua compara cu e resto di Reino. Despues di un proceso legislativo cu a dura varios aña, Aruba a conoce riba dia prome di januari 2021 un buki completamente nobo den nos Codigo Civil di Aruba (Buki 2) den cual ta regla e derecho di compania di un forma mas coherente y cu hopi cambio grandi y condicionnan nobo pa e diferente formanan legal (‘rechtsvormen’) pa hasi negoshi na Aruba, esta e ‘stichting’, e ‘vereniging’, e ‘naamloze vennootschap’ y e ‘vennootschap met beperkte aansprakelijkheid’, e ‘cooperatie’ y e ‘onderlinge waarborgmaatschappij’. Den cuadro di e meta y vision di Minister Wever pa stimula comercio y ‘entrepreneurship’ y pa amplia conocemento di tur esnan den e sector di comercio of ‘potential entrepreneurs’, Minister Wever a invita e conocido professor mr. Wino van Veen for di Hulanda pa duna algun curso na diferente grupo di nos comunidad tocante e cambionan aki. Prof. Van Veen tin amplio conocemento y experticio riba e materia di derecho di compania na Hulanda y a redacta e Landsverordening VBA. Consecuentemente e tabata un di e autornan principal di Buki 2. E curso di diaranson, 15 di juni, tabata specialmente pa e ‘Business Comunity’ durante

cual a elabora riba e diferente ‘rechtsvormen’ cu enfasis riba e cambionan mas grandi cu a tuma lugar pa cada un di esakinan. A splica tambe cambionan pa e ‘maatschap’, ‘vennootschap onder firma’ (‘VOF’) y ‘commanditaire vennootschap’ (‘CV’) cu awor legalmente ta cai bou di un capa di ‘personenvennootschappen’, cu varios aspecto y rekisitonan nobo. Prof. Van Veen a mustra tambe riba e hecho cu desde 1 di januari 2021 ‘Aruba vrijgestelde vennootschappen’ (AVV’s) no por wordo estableci mas y mester wordo transforma den un otro forma legal mas tarda riba dia 31 di december 2023. Despues di esaki Camara di Comercio tin e autoridad legal pa disolve e companianan aki. Den mesun rosea prof. Van Veen a splica cu e asina yama ‘toonderaandelen’ of ‘bearer shares’ ta prohibi y lo por wordo intercambia pa ‘aandelen op naam’ of ‘registered shares’ mas tarda te dia 31 di december di e aña aki. Despues di esaki e

accionnan aki ta bira legalmente propiedad di e compania y e accionista lo tin solamente 3 aña mas pa haya un of mas ‘aandeel op naam’ prome cu e perde tur derecho mara na e accionnan aki. Finalmente a papia riba e posibilidadnan legal pa converti un ‘rechtsvorm’ den un otro (‘omzetting’), por ehempel un ‘personenvennootschap’ den un NV of un VBA, pa ‘merge’ dos of mas compania (‘fusie’) of juist pa dividi un compania den un of mas compania (‘splitsing’). Tabatin un interes grandi pa participa na e curso. Inicialmente tabatin 50 lugar pa e curso di 15 juni, pero door di interes grandi a amplia e lugar pa 100 hende. E reaccion di esnan cu a participa na e curso tabata hopi positivo, como cu di un forma hopi simpel a splica kiko ta puntonan di atencion cu directiva y accionistanan mester tene cuenta cune pa e respectivo companianan di cual nan ta forma parti. E curso di diahuebs 16 juni, lo ta uno mas specifico y detaya

specialmente pa e grupo di abogadonan, accountants, fiscalistanan y demas interesado den cual lo trata e ‘bestuurdersaansprakelijkheid’ y e ‘recht van enquête’. “Ta importante pa nos comerciantenan ta bon prepara y informa pa asina contribui na un economia moderno, dinamico y resiliente” - Minister Geoffrey Wever.


11

Diasabra 18 Juni 2022

E tasa di reserva obligatorio a wordo hisa cu dos punto di porcentahe desde 1 di mei 2022, pa sigui reduci e nivel di likides excesivo na e banconan comercial

Durante e reunion di 13 di april 2022, e Comite di Maneho Monetario (CMM) di Banco Central di Aruba (BCA) a dicidi pa hisa e tasa di reserva obligatorio di 18,0 porciento pa 20,0 porciento entrante 1 di mei 2022. E decision aki ta basa primordialmente riba e nivel halto persistente di likides excesivo na e banconan comercial, ademas di un subida den presion inflacionario. A considera e siguiente informacion y analisis pa yega na e decision aki: Reservanan internacional Reservanan internacional, cu ta consisti di reservanan oficial di BCA y reservanan di divisa teni pa banconan comercial, a subi cu Afl. 362,2 miyon (Grafico 1). E componente reservanan oficial (incluyendo e diferencia di revaluacion di oro y reserva di divisa) a crece cu Afl. 319,7 miyon riba 25 di maart, 2022, compara cu fin di december 2021. Consecuentemente, riba 25 di maart 2022, e reservanan oficial y internacional a suma Afl. 3.064,6 miyon y Afl. 3.491,8 miyon respectivamente. Pa e resto di 2022, ta premira subidanan den reservanan oficial y internacional como resultado di entradanan di divisa relata na turismo, fiansanan di exterior, y inversion procedente di exterior. Di e manera aki, reservanan internacional ta anticipa di keda riba e cantidad minimo di 3 luna rekeri di e cuenta coriente di e balansa di pago (incluyendo petroleo). Ta pronostica cu e reservanan oficial tambe lo permanece dentro di e margen acceptabel basa riba e metrico IMF ARA (Tabel 1). Grafico 1 – Desaroyo den reservanan oficial y internacional. Tabel 1: Metriconan relata na reservanan observa den 2022 jan feb mar

Cobertura di pagonan riba cuenta coriente1 8,7 8,7 9,3 Metrico di IMF ARA2 107,6 107,0 111,6 1E cantidad di luna di pagonan riba cuenta corriente cu e reservanan internacional ta cubri 2E proporcion entre e nivel di reservanan oficial y e nivel mínimo adecua (conforme IMF), den porciento

Inflacion

Na februari 2022, e Indice di Prijs di Consumo (IPC) tabata 3,5 porciento mas halto compara cu e mesun luna di e aña anterior (Grafico 2). E subida aki tabata causa primordialmente door di e prijs di gasoline, cu a afecta e componente di ‘transporte’ (contribuyendo cu 1,5 punto di porcentahe). Ademas, otro componentenan a contribui na e inflacion, esta componentenan ‘operacion di vivienda’ (+0,3 punto di porcentahe), ‘recreacion y cultura’ (+0,3 punto di porcentahe), ‘diferente producto y servicio’ (+0,3 punto di porcentahe), ‘paña y sapateria’ (+0,2 punto di porcentahe), ‘restaurant y hotel’ (+0,2 punto di porcentahe), y ‘vivienda’ (+0,1 punto di porcentahe). Na final di februari 2022, e inflacion midi riba promedio di 12 luna a subi te na 1,7 porciento y ta premira di ta sigi crece den 2022. E expectativa aki ta basa riba e aumento persistente di prijsnan en particular na Estados Unidos y Europa, cual entre otro ta causa pa (1) e guera na Ucraina, y (2) e problemanan continuo den produccion y cadena di suministro. Mientrastanto na februari 2022, inflacion (excluyendo cuminda y energia) a yega 1.8 porciento si midi e final di respectivo luna contra e luna di e aña anterior, anto basa riba un promedio anual ta yega na 0.3 prociento.

Grafico 2 – Desaroyo den inflacion Likides di banconan comercial E total di likides excesivo na e banconan comercial a baha di Afl. 1.320,5 miyon na december

2021 na Afl. 1.271,0 miyon na februari 2022 (Grafico 3). E caida aki den likides excesivo ta debi primordialmente na e subida di un punto di porcentahe den e tasa di reserva obligatorio riba 1 di januari 2022, y posteriormente un otro aumento di un punto di porcentahe den e tasa di reserva obligatorio riba 1 di februari 2022. No obstante, e nivel di likides excesivo ta keda significantemente mas halto cu e nivel midi prome cu e pandemia. E nivel amplio di likides excesivo na e banconan comercial ta parcialmente causa pa menos demanda pa credito, ademas di e ya nivel eleva di fondonan di likides na e banconan comercial.

Grafico 3 – Desaroyo den likides excesivo Desaroyonan den credito Durante februari 2022, credito total di e banconan comercial a baha cu Afl. 43,6 miyon of 1,1 porciento te na Afl. 3.781,3 miyon, compara cu december di 2021. E caida aki tabata debi principalmente na e categoria

‘credito na empresa’ (Afl. 31,0 miyon/2,1 porciento), cual a resulta pa un gran parti na un bahada den prestamo cu termino di mas largo di 2 aña (Afl. 34,7 miyon/4,2 porciento) y fiansa riba cuenta coriente (Afl. 12,3 miyon/8,2 porciento). E componente ‘otro’ a contribui na menos credito durante e periodo, como cu e a cay cu Afl. 14,1 miyon of 3,3 porciento. Pa e resto di 2022, ta premira cu credito bancario total lo keda flat.

Desaryoyo den deposito di banconan comercial

Na februari 2022, e total di depositonan a baha un poco, yegando un nivel di Afl. 5.073,4 miyon, compara cu Afl. 5.079,0 registra na december 2021. Depositonan riba termino largo a baha cu Afl. 69,7 miyon compara cu december 2021. Di otro banda, deposito teni riba cuenta coriente (Afl. 59,2 miyon) y cuentanan di spaar (Afl. 4,8 miyon) a subi na februari 2022 compara cu december 2021.


12

Diasabra 18 Juni 2022


13

Diasabra 18 Juni 2022

Prome Minister Evelyn Wever-Croes:

VUT TA UN INSTRUMENTO CU GOBIERNO TA INTRODUCI PA BAHA GASTO DI PERSONAL “Aruba ta den cumplimento cu e palabracionnan haci y e maneho stipula pa baha gasto di personal”

Diahuebs mainta durante conferencia di prensa di Gobierno di Aruba, Prome Minister Evelyn Wever-Croes y Director di Departamento di Recurso Humano señora Omaira Lares a elabora ampliamente riba e areglo di VUT. Oportunidad pa aplica pa VUT a habri e siman aki, diaranson 15 di juni y e ultimo dia pa aplica lo ta dia 14 di augustus. Ambtenaarnan tin dos luna di tempo pa aplica. E ultimo fecha cu e ambtenaar por tuma VUT ta dia 1 di september di 2023. VUT ta un di e instrumentonan cu Gobierno ta introduci den esfuersonan pa baha gasto di personal. Den e graficonan inclui, por tuma nota cu Gabinete Wever-Croes a baha gastonan di personal. Grafico 1: (Inclui den e Relato Anual 2021 di Ministerio di Asuntonan General) Grafico 1 ta mustra e cantidad di persona den servicio di Gobierno. Desde 2017 caba Gobierno ta trahando riba reduccion di gastonan di personal. Na final di 2017 cu Gabinete Wever-Croes a cuminsa goberna, tabata tin 4869 hende ta traha den Gobierno y na fin di 2021 el a baha na 4518. Den termino absoluto e la baha cu 351 persona cu ta 7.2% den cantidad di persona. Grafico 2: (Inclui den e Relato Anual 2021 di Ministerio di

Asuntonan General) Den grafico number 2 por nota kico e cantidad aki ta nifica den placa. E gastonan di personal tambe a baha durante e añanan di gobernacion Wever-Croes. Na 2018 e tabata na 476.4 miyon. Na 2019 el a baha cu -0,3%, na 2020 el a baha cu 10% y na 2021 el a baha cu -2,3%.

Grafico 3:

Grafico number 3 ta indica e proyeccion pa bay padilanti. Na aña 2020 y 2021 debi na e recorte di 12.6%, e gastonan a baha considerablemente. Den 2022 e ta subi poco ya cu tin proyecta pa duna 5% bek di e 12.6%. Y na 2023 e ta subi pasobra mester duna e 12.6% completo bek. Prome Minister a señala cu asina mes Gobierno ta bou di e palabracion di 479 miyon florin cu Gobierno tin cu Hulanda den e protocol cu Gobierno a firma. “Cu e graficonan aki, mi kier mustra cu Gobierno ta bin ta reduci y awor mester duna bek e 12.6% cu Gobierno a corta den salario. Asina mes, si paga e 12.6% completo mes segun e proyeccion aki mustra den grafico number 3, por nota cu na e momento cu a cuminsa cu e protocol na 2018, pa 2023 tin un reduction”, Prome Minister a duna di conoce.

Norma nobo:

Prome Minister a indica cu den cuadro di e Raft, Gobierno ta negociando un otro norma di

personal cu e norma anterior di 479 miyon florin cu ta wordo señala den grafico 3. E norma nobo cu Gobierno ta negociando ta di 10% di GDP y esey Gobierno tin 5 aña pa yega y no ta mucho leu di esaki tampoco. “Cu e informacion aki mi kier mustra cu Aruba ta den cumplimento cu e palabracionnan haci y e maneho stipula pa baha gasto di personal. Pero e no ta bin di

mes, ta hopi esfuerso nos a haci y hopi esfuerso mas nos lo mester haci”, Prome Minister Evelyn Wever-Croes a enfatisa.

Tuma contacto du DRH: Prome Minister ta encurasha tur esnan cu kier tuma VUT pero ainda tin duda si bo kier tuma VUT of si bo no ta sigur si e ta combini bo, pa tuma contacto cu Departamento di Recurso Humano na telefoon 522 9999 of via E-mail: vut@drh.gov.aw pa un cita.


14

Diasabra 18 Juni 2022

FPNA: E resultado di e estudio di CARMABI no ta sorprendente, pero si mester wordo inclui den nos maneho basa riba evidencia di termino largo E resultadonan y conclusionnan di e sondeo di nos rifnan di coral y calidad di awa conduci pa e fundacion ‘Caribbean Research and Management of Biodiversity’ (CARMABI) a wordo publica via diferente medionan. Pa Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) e informacion di estudionan asina ta sumamente importante pa asina adapta manehonan di areanan natural basa riba evidencia di situacionnan actual. Pa hopi tempo caba FPNA, y otro organisacionnan cu ta dedica na conservacion di naturalesa, a indica cu nos lama ta deteriorando rapidamente. Awor esaki ta documenta den un forma objetivo door di un instituto reconoci den nos region. Den e raport di CARMABI e estado di Aruba su rifnan di coral ta clasifica pa ta den condicion critico te rasonabel. Pa un rif di coral y su ecosistema ta resiliente pa menasanan manera horcan, cambio di clima, malesanan etc., rifnan mester ta den un estado bon of hopi bon pa por restaura su mes. Adicionalmente, e ecosistema asocia cu e rifnan ta den un desbalansa, unda tin relativamente hopi alga y pisca herbivoro (incluyendo gutu), pero tin poco invertebrato (calco, kreeft, bushi di lama) y pisca predatorio (jampou, mero, snapper, tribon) cu mester mantene e ecosistema den balansa. Cu e estado actual di nos ecosistema di rifnan ta den condicion degrada, Aruba su ecosistema di rifnan ta cerca di un colapse ecologico, caminda e bida marino no lo por carga su mes mas, y nos lo tin lamanan morto. Tin diferente menasanan pa nos bida marino, manera cambio di clima, especienan invasivo (lionfish, yerbe invasivo, coral invasivo), coral bleaching, malesa di coral, polucion, recreacion y extraccion iregula, trafico maritimo y su impactonan, pero tambe polucion for di tera den forma di desperdicio y awa di pos, y polucion kimico (fertilisante, pesticidio, herbicidio, detergente, medicinal, verf, azeta,

bateria, etc.) cu ta yega nos lama via e diferente RWZI, awasero, basha directo, of via grondwater. Algun di e formanan di polucion aki a wordo identifica den e raport di CARMABI di ta presente den consentracionnan halto y no saludabel pa nos medio ambiente marino. Mayoria, si no ta tur, di e impactonan aki ta e consecuencia directo of indirecto di e crecemento no structura y no sostenibel di turismo (cu ta responsabel pa mayoria di e polucion kimico) y nos poblacion creciente cu nos isla a pasa den e ultimo decadanan. E crecemento exponential aki a sosode sin consideracion di e capacidad di carga di nos infrastructura, social, medio ambiente y ecologia of un planificacion espacial pa reduci impacto of presionnan. E aumento di menasanan y e degradacion di nos medio ambiente y naturalesa ta un resultado cumulativo di algun decada, y e no ta un problema cu por wordo resolvi den un dia. E lo tuma colaboracion y decadanan di accion restorativo pa yega na solucionnan necesario pa segura un medio ambiente sano y salvo pa naturalesa y ser humano. Pero tin pasonan importante cu Aruba por tuma pa reduci e riesgo pa mas degradacion y pa crea un ambiente unda naturalesa, y cu esey e calidad di nos awanan, por recupera. Aruba mester cambia completamente pa un desaroyo sostenibel, unda desaroyo y crecemento economico ta wordo evalua basa riba e capacidad di carga (ecologico) di e isla. Mester cambia e focus completamente pa turismo di calidad halto y impacto abou, hunto cu e desaroyo di otro pilarnan economico sostenibel. Adaptacion apropia pa desaroyo sostenibel lo ilustra e necesidad pa un moratorium inmediato ariba desaroyo na costa y camber di hotel nobo (incluyendo esnan firma caba), y lo solamente permiti renobacion di hotel existente cu ta reduci nan capacidad. Mester eleva maneho di desperdicio y awa sushi pa cumpli cu rekesito actual y internacional

y cuadra cu e poblacion cu ta contribui na esaki (ambos local y turista). Cada contribuyente por ta parti di e solucion door di reduci nan desperdicio y awa sushi y stimula door di un structura unda e productor di polucion ta paga. Leynan, decretonan, maneho y control ariba esaki di parti autoridad mester regula e impacto humano cu tin riba medio ambiente y naturalesa. Pa cada ciudadano of organisacion cu kier tuma responsabilidad pa nan propio marca ambiental, mester tin suficiente informacion local disponibel den forma di curso y certificacion di sostenibilidad. Un parke marino ful rond Aruba tambe por forma parti di e solucion pero mester wordo combina cu esfuersonan integral pa reduci e menasanan y polucion cu ta bin di tera. Una bes e menasanan di tera ta mitiga, planificacion espacial marino y zonanan como parti di un parke marino ful rond di e isla ta crucial pa restaura ecosistema y biodiversidad y mitiga impacto humano riba e medio ambiente marino. Sistema di boei por preveni daño di ancramento y guia recreacion humano pa cierto zona unda e actividad lo tin menos impacto. Cierto areanan por wordo aloca y manteni pa proyecto di conservacion marino manera rifnan artificial pa restaura coral, mitiga yerbe invasivo pa restaura nos yerbenan nativo y otro technologianan inovativo pa recuperacion di nos bida marino. Pa restauracion di coral e ta esencial pa e medio ambiente marino no ta bou presion continuo

di polucion di tera of actividad humano no sostenibel. Segun e raport di CARMABI, a resta solamente un sitio na Aruba su costa zuidwest cu tin un medio ambiente marino relativamente saludabel door di e coriente di awa limpi cu ta bin di e oceano na e punta mas pazuid di nos isla na Sero Colorado. Lamentablemente ta di cuestiona con largo e area aki lo keda saludabel cu e desaroyonan turistico cu ta tumando lugar riba e costa eynan actualmente, caminda via grondwater y e aumento di actividadnan di bishitante por impacta e bida marino. Pa e motibo aki tur desaroyo mester no solamente considera e area directo di construccion, pero tambe e impacto riba areanan (natural) den besindario como tambe e impacto indirecto cu e desaroyo lo tin riba Aruba, un isla cu ya caba ta demasiado desaroya. Cada desaroyo nobo ta hisa e presion riba nos recursonan (natural) door di un aumento di recreacion, poblacion, consumidor, trafico, polucion, etcetera. Aruba mester aplica precaucion pa tur desaroyo y haci un evaluacion adecuado di e impacto social y ambiental prome, incluyendo plan di mitagacion di impacto y evaluacion di alternativonan, prome cu duna permiso pa un desaroyo. Asina, FPNA ta aplica y encourasha maneho basa ariba evidencia, miho practicanan prueba, y e principio di precaucion pa determina accionan sostenibel pa logra un balansa real entre bienestar economico, social y ecologico door di mitiga impactonan humano no sostenibel y duna naturalesa espacio pa restaura su mes.


15

Diasabra 18 Juni 2022

DTI ta informa pa tin bo documentonan na ordo y haci bo afspraak na ora pa asina bo tin un keuringskaart valido DTI su balie ta habri di Dialuna pa Diabierna; di 07:45am-11:30am y di 13:00-15:30pm. Alavez DTI ta informa cu pa traha un afspraak pa keur un vehiculo di motor mester presenta personalmente na balie cu e siguiente documentonan; 1. Registracion di e vehiculo (Registratie DIMP). 2. Polisa di seguro di e vehiculo. (Imprimi, no digital). 3. E keuring ta costa Awg. 50,- y mester wordo paga ora traha e afspraak. 4. Vergunning (si ta un vehiculo di transporte publico). Dia di keuring e cliente mester trece e siguiente documentonan: 1. Registracion di e vehiculo

(Registratie DIMP). 2. Polisa di seguro di e vehiculo valido. (Imprimi, no digital). 3. Recibo di DTI cu e fecha di afspraak. 4. Vergunning (si ta un vehiculo di transporte publico). Companianan lo por tin e posibilidad pa keur nan fleta ariba un diasabra pero pa esaki mester traha afspraak y por contact Chef Voertuigkeuring na Tel: 5937949. Ki ora bo mester keur bo auto? Si bo a cumpra un vehiculo nobo di fabrica pa uzo personal bo tin cu añadi 3 aña ariba e bouwjaar y es aña ey bo persona lo tin cu keur bo vehiculo pa prome biaha.

Por ehempel es aña aki e vehiculonan pa uzo personal cu bouwjaar 2019 lo mester bin keur pa prome biaha. Despues di e prome biaha e vehiculo di motor pa uzo personal mester wordo gekeurd cada 2 aña. Pa transporte publico (personenvervoer) ta conta otro duracion: Vehiculonan cu uzo como autobus, bus, taxi, tour-operators (T-O) etc, tin cu keur cada aña y e vehiculonan nobonan prome cu nan subi caminda nan lo mester keur esakinan. Den caso cu si nan a haci cambionan na e vehiculo of tabata den un accidente lo tin cu bin pa keur esakinan un bez mas prome cu haci uzo di nan ariba

carretera. Pa vehiculonan di compañia (bedrijfsauto’s), trucks, pickup tin cu keur cada 1 aña. DTI ta boga pa e seguridad y ta haci e petición pa tin un keuringskaart valido!


16

Diasabra 18 Juni 2022

hilton.com

The Hilton Aruba ta yama bon bini na VIP Media FAM “Despues di un pausa di dos aña, nos ta contento di por yama bon bini na un grupo di A-List US Media na nos resort.” Melissa Michaane, Marketing Manager na Hilton Aruba Caribbean Resort & Casino ta comparti. “Nos a personalisa cada itineraria pa e media por experiencia un mix di experiencianan di destinacion y actividadnan riba nos propiedad, ofreciendonan un experiencia global di nos One Happy Island pa nan por crea articulonan pa nan audiencia y comparti kico ta haci Aruba asina special.” E team na Hilton Aruba a organisa un evento di media priva pa e grupo, anto invita miembronan di media local pa join pa conclui un bunita siman riba nos One Happy Island. E anochi a inicia cu guests siñando con pa traha e bebida popular di e resort, Aruba Ariba Cocktail, sigui pa un actividad di Sip & Paint por medio di Art From The Heart di Lislaine Bermudez, na unda bishitantenan a wordo guia pa e artista local pa pinta nan version di Aruba su famoso Divi. Bishitantenan di media a join e resort su team ehecutivo pa disfruta di un dushi Sunset Cocktail Hour, disfrutando di bubbly y hors d’ oeuvres localmente inspira cu musica di

steelpan ta toca patras. E anochi a conclui cu un Sunset Concierge Private Dining, cu pianan den santo blanco riba beach. Tur esnan cu a atende a bay cas cu aloe sugar scrub individual, traha pa e resort su Eforea Spa. Durante nan tempo na Aruba, media guests a experiencia di actividadnan paden y pafo di e propiedad, incluyendo e resort su Power Palapas, tratamento di escogencia for di eforea Spa, dinner na Sunset Grille, y na final di e anochi un evento di media hopi bunita mes

ehecuta. Hilton Aruba y Aruba Tourism Authority a bini hunto pa ofrece un De Palm Island Jeep Tour, bishitando areanan manera natural bridge, natural pool, california lighthouse y Aruba su cuebanan famoso. Adicionalmente, e media a disfruta di Sunset Sail como

tambe un bishita completo di Aruba Aloe Factory, na unda nan a siña mas tocante e historia di e isla su ingrediente nativo, y tambe a forma parti di traha Aloe Scrub.Esnan di media a inclui Forbes, Business Traveler y Tinybeans.com


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
DIASABRA 18 JUNI 2022 by Solo DI Pueblo - Issuu