jouw streek vroeger & nu
ZEELAND
VROEGER EN NU – ZEELAND
Dit is deel 10 van de twaalfdelige serie Jouw Streek vroeger & nu -boeken 2017, mogelijk gemaakt door Unox
bronvermelding pagina Markt in Middelburg omstreeks 1909 , ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Vischmarkt Vlissingen , Fotografie George Burggraaff . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Zwemles in en buitenbadVlissingen/Zeeland. SP, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Fotograaf onbekend . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
concept en productie
Ringsteken te Koudekerke, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
Blue in Green BV, Eric Holman – Amsterdam
Abdij Middelburg, Fotografie George Burggraaff . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13
beeldredactie
Stoomtram naar middelburg, Spaarnestad Photo 1934. Alle rechten voorbehouden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14
Esther Kroeze
tekst en eindredactie Gerard van Midden
grafische verzorging Studio BAR – Amsterdam
drukwerkbegeleiding Eric Daams
met dank aan Govert Verbeek Promotieadvies
uitgever Blue in Green Publishing
Hondenkar , ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Voddenkoopman met hondenkar te Zeeland SP, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15 Sluiting veerse gat, Rossem, Wim van / Anefo, Nationaal Archief / Fotocollectie Anefo, Publiek domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 deltawerken, Slagboom / Anefo, Nationaal Archief / Fotocollectie Anefo, Publiek domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Duintrap Renesse oud, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Duintrap nieuw, Fotografie George Burggraaff . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Watersnood Schouwen-Duiveland , Nieuwerkerk in Zeeland, SP.jpg, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/NFP/Fotograaf onbekend . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Watersnoodramp 1953 SP, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/ANP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Watersnoodramp Zeeland 1953. SP, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/NFP/Fotograaf onbekend . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Watersnoodramp. Zeven vrouwen zijn onderweg om de stad schoon te vegen,SP, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Pim Stuifbergen . . . . . . . . . . . . . . . . . . .19 Schelde-Rijnverbinding bij Kreekrakdam , ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 chelde-Rijnverbinding bij Kreekrakdam, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Strand Domburg, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Strand Domburg nieuw, Fotografie George Burggraaff . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Oesterwerkers- en werksters, in protestantse, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
ISBN 978-94- 92526-22-9 NUR 653
Sluiswachter in Zeeland , ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
© 2017: Blue in Green BV. All Rights Reserved.
Textielindustrie anno 1935 , Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Dit boek is voor promotionele doeleinden en is gratis verkrijgbaar bij aankoop van Unilever-producten. Verkoop van dit boek is niet toegestaan. Voor meer informatie: info@blueingreenbv.nl
Mosselvissers halen het kornet leeg in Zeeland. Nederland, Waddenzee, juni 1955., Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Articapress/Fotograaf onbekend . . . . . 24 Klompenmaker, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Mosselkokerij in Yerseke, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Grand Hotel Vlissingen , Fotografie George Burggraaff . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Mannen, vrouwen en een kind bij de melktent aan het strand te Domburg., ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Enkele badkoetsjes in de Zeeuwse branding, SP, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 IJsverkoopsters, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Fotograaf onbekend . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Molen De Korenbloem Scherpenisse, ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Aanleg oosterscheldekering, Bogaerts, Rob / Anefo, Nationaal Archief / Fotocollectie Anefo, Publiek domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .31 Drie bouwputten met pijlers., Fotograaf onbekend / Anefo, Nationaal Archief / Fotocollectie Anefo, Publiek domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 aanleg eerste schuif oosterscheld , ZB / Beeldbank Zeeland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .31 Wederopbouw van stadhuis te Middelburg na de oorlog, Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/ANP/Co Zeijlemaker . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Zeeland Middelburg Stadhuis Nieuw, Hollandse Hoogte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Voorstraat Colijnsplaat nieuw, Fotografie George Burggraaff . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Turfkade in Goes, Fotografie George Burggraaff . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Westkapelle. Vuurtoren, [1935-1955]. Uitgeverij Vigevano., Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Vigevano/Fotograaf onbekend . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Vuurtoren Westkapelle, Hollandse Hoogte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
jouw streek vroeger & nu ZEELAND
DE MARKT, MIDDELBURG
vroeger & nu 80 jaar Nederlandse geschiedenis. De bevolking verdubbelt van 8,5 miljoen in 1937 naar ruim 17 miljoen in 2017. Een steeds kleurrijker samenleving met mensen die allemaal op hun eigen manier willen werken en leven. En die dankzij internet in verbinding staan met de hele wereld. 17 miljoen mensen die elkaar appen, foto’s sturen en elkaar liken. Die samen de straat oranje maken als de voetbalgekte weer toeslaat. Die kratten bier op elkaar stapelen als tribune in de tuin om op groot scherm de wedstrijden te volgen. Die op Nieuwjaarsdag een duik nemen in het ijskoude water van de Noordzee. Die graag over het weer en de files praten en in het weekend eropuit willen. In hun eigen omgeving of verder weg. Dit boek laat je met andere ogen naar je eigen streek kijken. Naar gebouwen met een geweldig verhaal. Naar feesten en gewoontes in de tijd dat alles nog zwart-wit leek. Van al die foto’s krijg je zin om er zelf op uit te gaan. En dat is ook precies de bedoeling van dit fotoboek. In dit deel uit de serie ‘Jouw streek vroeger en nu’ kijk je met de ogen van nu naar het Zeeland van vroeger.
Geniet ervan!
6
Nederland & Unox Nederland en Unox horen bij elkaar. Al vanaf 1937, want toen werd het merk Unox geboren. En nu, in 2017, viert het alweer zijn tachtigste verjaardag. Dat is voor iedereen een feestje. Daarom trakteert Unox op dit fotoboek over ‘Jouw streek vroeger & nu’, een kijk- en leesboek over de iconen van ons land. Over bijzondere gebouwen en tradities. Over de mensen die die tachtig jaar geschiedenis met elkaar hebben gemaakt. Die genieten van mooie momenten in het leven, in het groot en in het klein. Zoals van de gezelligheid van lekker eten. En iedere streek heeft weer zijn eigen lekkernijen. Wie voor typisch Zeeuws gaat, kiest voor Zeeuwse bolussen, mosselen of babbelaars. Dat Unox zich thuis voelt bij die Hollandse gezelligheid is wel duidelijk.
Als het buiten kouder wordt, maken we het gezellig warm binnen met stamppot en rookworst. Ieder feestje wordt leuker met een broodje knaks. En wie is niet opgegroeid met een warme kom snert tijdens een koude winterdag… Het zijn iconen van de Hollandse keuken. In 1997 verschijnt tijdens de Elfstedentocht voor het eerst een oranje Unoxmuts. Ook de Nieuwjaarsduik is intussen uitgegroeid tot een ware Hollandse traditie. En over tradities gesproken... Op 1 januari 1998 adopteerde Unox de eerste Unox Nieuwjaarsduik in de Noordzee bij Scheveningen. Duik nu in dit boek over Zeeland, een warme ontmoeting met alles wat jouw streek zo mooi maakt!
Thuis wacht een warm welkom.
Dat kan alleen maar Unox zijn.
7
ZIERIKZEE
De Noordstraat in Terneuzen met op de achtergrond het torentje van het stadhuis
VISCHMARKT VLISSINGEN Verser dan hier kun je vis bijna niet kopen. Vlissingen heeft ook een eigen visveiling met directe afzet naar versmarkten in BelgiĂŤ, Frankrijk en Nederland.
8
De vrouwen op deze Vischmarkt zijn gekleed in Arnemuider streekdracht, 1946
9
VRIJE TIJD Eropuit in Zeeland? Dan kom je hoe dan ook altijd water of strand tegen. Dat gaan toeristen in de loop van de tijd ook steeds meer ontdekken.
CAMPING ORANJEZON Kamperen in Vrouwenpolder. Dit gebied maakt deel uit van wat De Manteling wordt genoemd. De meeste gronden waren eigendom van de koninklijke familie. Vandaar de naam: Oranjezon.
Zwemles in buitenwater in Vlissingen met behulp van een houten hengel
ers d r e e p m a k 1 op deur7opa komt uit in E Nederland
Bij gelijke stand aan het eind van een wedstrijd, wordt de ring telkens verkleind. De kleinste ring is even groot als het gaatje in een cd.
Ringsteken in Koudekerke. De wedstrijdring heeft een doorsnede van 38 mm.
10
een is je is e M s w u e e Z end margarinemoerrkd,ebselok gans: geworden duounig’ en ‘M aar ‘Ons ben z teveel hoor!’ geen cent
Zeeuwse meisjes op het strand van Walcheren. Bij een telling in 2003 in Walcheren bleken 157 vrouwen en geen enkele man de klederdracht nog dagelijks te dragen. De jongste draagster was toen 69 jaar.
Tekst
11
ABDIJ MIDDELBURG In de middeleeuwen bouwden de norbertijnen in Middelburg een abdij om een centrale vierkante ruimte. Toen kwamen ook de abdijgebouwen. In 1574 verloor de abdij zijn functie als klooster. De troepen van Willem van Oranje namen Middelburg in en voerden de kerkhervorming door.
WIST JE DAT?
De toren, de Lange Jan, is 90 meter hoog en telt 207 treden 12
De Duitsers beschoten de abdij op 17 mei 1940. Die brandde vrijwel helemaal af. Een ingrijpende restauratie was daarna hard nodig.
Hier zijn nu het Zeeuws Museum en het Provinciehuis gehuisvest
13
Jouw streek vroeger & nu Verder kijken door de historische vergelijkingen van jouw streek? Ga tussen 30 oktober en 2 december naar een van de onderstaande winkelformules en bij aankoop van 3 UNOX actieproducten krijg je het boek gratis mee. Op is op! Controleer bij de winkelformule voor de actieperiode.
Dit fotoboek is een cadeautje van Unox, een oer-Hollands bedrijf dat in 2017 tachtig jaar bestaat en je graag de iconen uit jouw streek, vroeger en nu, laat zien.
Verza mel ze alle twaalf!
Wilt u de delen over de andere provincies aanschaffen? Dat kan! Ga naar www.jouwstreekboeken.nl en maak uw serie compleet.