Havenzaken

A DLA PIPER CORPORATE MAGAZINE EDITIE 1, VOORJAAR 2014

“Onze regio kan niet zonder wereldhaven.”

Het hoeft geen betoog: Antwerpen is een draaischijf voor het internationaal handelsverkeer.

Dat dit eveneens een belangrijke juridische vertaalslag kent en dus de nodige juridische ondersteuning vraagt, is evenzeer bekend.

een - voor advocatenkantoren - unieke Havencel, gericht op de verschillende aspecten van het produceren en handel drijven in de haven. Of het nu gaat over de vestiging of uitbreiding van een inrichting, waarbij zowel concessierechten als moeilijke vergunningsvoorschriften kunnen gelden, de organisatie van de wereldwijde distributie van de verhandelde goederen of de daarmee gepaard gaande financieringsvraagstukken, … Het komt allemaal aan bod, met inbegrip van het specifiek arbeidsrechtelijk kader.

Deze unieke multidisciplinaire Havencel is eens te meer de veruitwendiging van waar het binnen DLA Piper allemaal om draait:

DLA Piper heeft als wereldwijd advoca-

de cliënten. Hun verwachtingen wensen

tenkantoor, met meer dan 4200 advocaten

we te overtreffen door een doorgedreven

in 77 kantoren, van Rio over Palo Alto tot

expertise en samenwerking tot stand te

New York, Moskou of China (kantoren in

brengen tussen dynamische, onderne-

Shanghai, Beijing of Hong Kong), een

mende en échte zakenadvocaten. Dankzij

unieke plaats verworven in het econo-

deze fundamentele eigenschappen zal de

misch knooppunt dat Antwerpen voor de

Havencel zonder twijfel voor velen een

wereld betekent. Ons kantoor kende de

werkelijke “haven” zijn van expertise en

voorbije 15 jaar dan ook een gestage groei

efficiënte dienstverlening met betrekking

in Antwerpen en ondersteunt vandaag de

tot complexe juridische vraagstukken.

groei van verschillende cliënten zowel op Belgisch vlak, als op wereldschaal. In

In deze brochure komen de vertegen-

België kunnen we met onze 125 advoca-

woordigers van een aantal bedrijven uit

ten in Brussel en Antwerpen maximaal

de haven aan het woord. Zij kaarten de

onze aanwezigheid, ook in het Belgische

(juridische) knelpunten aan waarmee ze

bedrijfsleven, laten gelden. Het Belgische

vandaag te maken krijgen. De experten van

kantoor komt daarmee volledig tegemoet

de Havencel geven daar ook hun visie op.

aan de fundamentele strategie van ons

Ik wens u een aangename lectuur toe.

kantoor: “Global reach, local expertise”.

Onze jarenlange inzet voor bedrijven actief in de haven en voor de federaties die deze bedrijven begeleiden, heeft ons doen besluiten om deze expertise te bundelen in

B O B M A RT E N S M A N A G I N G PA RT N E R B E L G I U M M E M B E R O F T H E I N T E R N AT I O N A L BOARD DLA PIPER UK LLP

D L A

P I P E R

V O O RW O O R D

/

2

-

3

D L A

3

Woord vooraf Bob Martens

P I P E R

I N H O U D S TA B E L

/

22

Kurt Wynendaele, Nynas Interview

6

Het eenheidsstatuut: de belangrijkste aandachtspunten Expert: Eddy Lievens

26

Duurzaam Europees vervoerbeleid: de weg is nog lang Expert: Koen De Maeyer

10

Eric Noterman, Van Moer Group Interview

28

Koen De Groof en Ronny Detienne, Brabo Interview

14

Eindelijk vereenvoudigde vergunningsprocedures Expert: Els Empereur

32

Maritieme en havengerelateerde Publiek Private Samenwerking Expert: Annelies Verlinden

16 Wouter De Geest, BASF Interview

34

Paul Valkeniers, CEPA Interview

20

Aandachtspunten bij verkoop bij verkoop van een activiteit Expert: Koen Selleslags

38

Havencel DLA Piper Belgium Contactgegevens

4

-

5

HET EENHEIDSSTATUUT: DE BELANGRIJKSTE AANDACHTSPUNTEN

D L A

P I P E R

E X P E RT

/

6

-

Traditioneel gelden in ons land op heel wat punten verschillende regels voor arbeiders en bedienden.

Hoewel deze opdeling in het verleden gemakkelijk te maken was, hoeft het geen betoog dat ze in de huidige hoogtechnologische samenleving niet langer de verantwoording heeft die ze in het verleden had.

Na lang aanslepende discussies, is sinds 1 januari nu toch een aangepaste wetgeving van kracht.

Het Grondwettelijk Hof oordeelde in zijn arrest van 7 juli 2011 dat het verschil in de wetgeving tussen arbeiders en bedienden, met betrekking tot de opzeggingstermijnen en de carenzdag, ongrondwettig was. Het Hof gaf de regering de opdracht om ten laatste op 8 juli 2013 deze verschillen af te schaffen.

Uiteindelijk is de datum van 8 juli 2013 niet gehaald, aangezien de wet betreffende de invoering van een eenheidsstatuut tussen arbeiders en bedienden inzake de opzeggingstermijnen en de carenzdag en begeleidende maatregelen pas op 26 december 2013 werd aangenomen. De meeste bepalingen ervan zijn op 1 januari 2014 in werking getreden.

Opzeggingstermijnen De belangrijkste wijziging is uiteraard het feit dat nu dezelfde opzeggingstermijnen gelden voor arbeiders en bedienden, zowel bij een ontslag door de werkgever, als een ontslagname door de werknemer. De toepasselijke opzeggingstermijn hangt louter af van de anciĂŤnniteit van de werknemer. En aangezien de nieuwe opzeggingstermijnen nu in weken uitgedrukt zijn, vangt een opzeggingstermijn voortaan aan op de eerste maandag volgend op de kennisgeving ervan.

7

Er is wel voorzien in een overgangsregel

Arbeiders die in dienst waren op

voor de werknemers die reeds op

31 december 2013, een anciënniteit

31 december 2013 in dienst waren. Voor

van minstens 20 jaar hebben (in 2014)

hen dient de opzeggingstermijn in drie

en niet vallen onder de bovenvermelde

stappen berekend te worden :

overgangsregeling, hebben bij een ontslag eveneens recht op een

• Voor de anciënniteit vanaf 1 januari

ontslagcompensatievergoeding van de

2014, gelden de nieuwe, eengemaakte

Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening. Deze

opzeggingstermijnen.

vergoeding is gelijk aan het verschil tussen

• Voor de anciënniteit tot en met

de hypothetische opzeggingsvergoeding

31 december 2013, dient de

voor een werknemer met dezelfde

opzeggingstermijn in principe berekend

anciënniteit uitsluitend opgebouwd na

te worden volgens de wetgeving die op

31 december 2013 en de werkelijke

31 december 2013 van toepassing was.

opzeggingsvergoeding. Dit is onder meer

• De toepasselijke opzeggingstermijn is dan de som van beide.

het geval voor de havenarbeiders van het logistiek contingent.

Overgangsmaatregel voor

Outplacement

havenarbeiders

Naast de invoering van nieuwe opzeggings-

Er wordt eveneens in een tijdelijke

termijnen, zijn er ook wijzigingen op het

overgangsmaatregel voorzien voor de

gebied van outplacement. De werkgever

werkgevers en hun arbeiders die behoren

moet nu altijd outplacementbegeleiding

tot paritaire comités waar op 31 december

aanbieden indien de ontslagen werknemer

2013 een koninklijk besluit bestond dat

recht heeft op een opzeggingstermijn of

voorzag in kortere opzeggingstermijnen

een opzeggingsvergoeding van minstens

dan de opzeggingstermijnen onder de

30 weken, ongeacht de leeftijd van de

collectieve arbeidsovereenkomst nr. 75.

betrokkene. De aangeboden outplacement-

Dit is onder meer het geval voor de

begeleiding moet een waarde hebben van

havenarbeiders algemeen contingent (met

één twaalfde van het jaarloon, met een

uitzondering van de functies die het statuut

minimum van 1.800 euro en een maxi-

van bediende hebben).

mum van 5.500 euro (exclusief BTW). Als compensatie voor deze verplichting, mag

Deze overgangsmaatregel houdt in dat tot

de werkgever wel de opzeggingsvergoeding

einde 2017 de “oude” wetgeving van kracht

met 4 weken loon verminderen.

blijft (ook voor de werknemers die pas in 2014 in dienst getreden zijn). Tenzij er een

Motivering ontslag

nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst

In het kader van de wetswijziging werd

zou afgesloten worden die de opzeggings-

eveneens de verplichte motivering van het

termijnen sneller dan tegen 2018 zou

ontslag ingevoerd. De regels hierover zijn

doen evolueren in de richting van de

opgenomen in de collectieve arbeidsover-

geharmoniseerde opzeggingstermijnen voor

eenkomst nr. 109, die op 1 april 2014 in

arbeiders en bedienden.

werking treedt.

D L A

P I P E R

E X P E RT

/

8

-

De regels met betrekking tot deze motive-

Tenslotte, zoals aangegeven in de titel van

ring kunnen alsvolgt worden samengevat:

de wet, is de carenzdag nu afgeschaft, zodat een arbeider vanaf 1 januari 2014 ook recht

• De werknemer kan binnen een termijn

heeft op het gewaarborgd loon voor de

van 2 maanden na het einde van de

eerste dag van afwezigheid wegens ziekte.

arbeidsovereenkomst vragen om de con-

Uiteraard moet hij hiervoor een medisch

crete redenen die tot het ontslag geleid

attest voorleggen.

hebben te vernemen.

• De werkgever heeft vervolgens 2 maanden de tijd om hierop te antwoorden. Indien reeds bij het ontslag deze informatie meegedeeld werd, hoeft de werkgever niet meer opnieuw te antwoorden.

• Indien de werkgever nalaat dit te doen, is een vergoeding verschuldigd, gelijk aan 2 weken loon.

• De werknemer kan echter een bijkomende schadevergoeding vorderen inden het ontslag kennelijk onredelijk is. Deze schadevergoeding is gelijk aan minstens 3 en maximaal 17 weken loon.

• Er geldt een bijzondere regeling inzake de bewijslast. De werkgever draagt de bewijslast over de ontslagreden indien hij zou geweigerd hebben te antwoorden op de vraag om de ontslagreden mee te delen of indien hij een andere ontslagreden zou meedelen. De werknemer draagt de bewijslast indien hij zou inroepen dat de werkelijke ontslagreden een andere reden zou zijn dan de ingeroepen ontslagreden, of indien hij geen kennisgeving van de ontslagreden zou hebben gevraagd.

Rekening houdend met deze bewijsregeling, bevelen we ten zeerste aan om vanaf 1 april 2014 elk ontslag, minstens kort, schriftelijk te motiveren. Om dit te kunnen doen, zal het belangrijk zijn om vooraf over een zo volledig mogelijk dossier te beschikken, waarin bijvoorbeeld verwezen wordt naar de voorbije jaarlijkse evaluaties bij een ontslag wegens slechte prestaties.

E D D Y L I E V E N S , DLA PIPER

9

“

E R I C N OT E R M A N, VA N

MOER GROUP

DE HAVEN HEEFT ONS VERRIJKT, ÉN VOOR EXTRA UITDAGINGEN GESTELD.

”

D L A

VAN MOER GROUP MAAKTE DE LOGISTIEKE CIRKEL ROND

P I P E R

I N T E RV I E W

/

1 0

-

Investeren en diversifiëren De succesingrediënten voor deze steile groei zijn voor Eric Noterman duidelijk.

“Lef, keihard werken, durven investeren en een grote flexibiliteit naar de klanten.

Jo is een ondernemer pur sang. Hij merkt opportuniteiten op die anderen vaak niet zien, ook ik niet als manager – terwijl ik

Logistiek dienstverlener Van Moer Group is nog steeds een relatief jong bedrijf in de Antwerpse Haven. Maar in nauwelijks 25 jaar groeide de groep uit tot een belangrijke speler, die ook actief is in het buitenland.

Vandaag haalt Van Moer Group met bijna 500 medewerkers een geconsolideerde omzet van 80 miljoen euro. “Een regio die de ambitie heeft een centrale logistieke hub te zijn, kan niet zonder een wereldhaven”, zegt CEO Eric Noterman, “maar dan moeten de bedrijven hier ook de ruimte krijgen om zich te ontplooien.”

Buitenlandse ambities

dan wel de risico’s zie (glimlacht).” Jo Van

Het hoofdkwartier van de groep bevindt

Moer durfde ook te investeren in econo-

zich sinds 2008 in Zwijndrecht, maar de

misch moeilijkere tijden. Zo werd de site

groep heeft ook vestigingen in Kallo, Zellik

in Zwijndrecht – oorspronkelijk 17,8 ha –

en Vilvoorde, waar Van Moer beschikt over

vorige zomer nog met 6 ha uitgebreid.

een binnenvaartterminal.

Ook diversifiëring, vrij snel al na het Eric Noterman: “Ook het buitenland heb-

ontstaan van het bedrijf, heeft de groep

ben we niet links laten liggen. In Roemenië

geen windeieren gelegd. “Wie vandaag in

hebben we een vestiging voor transport

West-Europa nog uitsluitend met transport

en logistiek; sinds oktober 2012 zijn we

bezig is, heeft het moeilijk”, zegt Eric No-

aanwezig in Parijs en Le Havre voor retour-

terman. “Alleen wie transport combineert

vrachten en logistiek; en ten slotte werken

met een grote toegevoegde waarde van

we sinds november 2012 ook in Brazilië,

andere activiteiten heeft nog een toekomst.

samen met een lokale partner. De bedoeling

Maar onze transportpoot blijft belangrijk.”

is om een betere balans te krijgen tussen

Dat blijkt ook uit de overname van het

import en export: momenteel heeft 80

transportbedrijf Wambacq-Peeters in Zellik,

procent van onze activiteiten nog te maken

begin 2012. “Een groot risico was dat niet,

met export, maar we willen dus het aandeel

omdat dat bedrijf vooral met distributie

import opkrikken. Een beter evenwicht zal

voor Delhaize bezig was. Er waren ook

Van Moer werd in 1990 opgericht door

onze operaties in Antwerpen nog een stuk

duidelijk synergieën met onze bestaande

Jo Van Moer en zijn vrouw, vandaag nog

efficiënter maken.”

activiteiten”, legt Eric Noterman uit.

steeds meerderheidsaandeelhouder. Hij begon zelf als chauffeur, met één vrachtwa-

Sinds begin 2014 zijn in Brazilië ook

gen. “Jo is vanaf een wit blad begonnen als

logistieke activiteiten gestart. Simpel

transporteur, ging zich dan ook bezig-

gesteld: Van Moer Group gaat naar waar

houden met warehousing en logistiek, en

zijn klanten trekken: “In Parijs en Brazilië

uiteindelijk kwamen er douanediensten en

hadden we eerst een bescheiden kantoor,

expeditie bij. De cirkel als complete logis-

maar tevreden klanten uit België stimuleer-

tieke dienstverlener is in amper 23 jaar tijd

den ons om ook daar logistieke activitei-

rond gemaakt”, zegt Eric Noterman, CEO

ten te ontplooien. Met sommige van die

van Van Moer Group.

klanten werken we al twintig jaar samen.

En Brazilië is een land met ongelofelijk veel mogelijkheden – maar ook ook met evenveel bureaucratie (glimlacht).

Daar moet je mee leren omgaan.”

“ALS ONDERNEMERS MERKEN WIJ BITMANTER WEINIG VAN DE VEREENVOUDIGING IN DE VERGUNNINGENPROCEDURE.”

1 1

“Delhaize is bijvoorbeeld ook actief in

‘havenregime’ noemt: “Dan heb ik het niet

geografische spreiding en nog meer diver-

Roemenië, net als wij.” Ook wat transport

alleen over de wet-Major (die oorspronke-

sifiëren binnen de bestaande divisies. “We

in de strikte zin betreft, kiest Van Moer

lijk bepaalde dat het laden en lossen van

richten dan vooral de blik op activiteiten

Group voor diversifiëring – of beter:

zeeschepen moet gebeuren door erkende

die verder gaan dan wat tot nu toe onze

intermodaal vervoer. Noterman: “Het klinkt

havenarbeiders, maar ook van toepassing

basisactiviteiten – forest products, ijzer

misschien vreemd, maar we willen zoveel

werd op tal van logistieke activiteiten,

en staal – zijn geweest. We willen nu ook

mogelijk vrachtwagens van de weg halen.

red.). Het blijft erg vreemd dat er een

wel eens gaan kijken wat we voor andere

Als logistieke dienstverlener houden we de

speciale arbeidsorganisatie van kracht is

productgroepen kunnen betekenen.”

lange termijn voor ogen. De eerste stap was

binnen een geografisch afgebakend gebied.

de overname van de inland-terminal in Vil-

Dat is een grote handicap, omdat er geen

voorde; een aantal andere projecten moet

level-playing field is binnen de Antwerpse

het vervoer over het water nog praktischer

haven. Dezelfde activiteiten vind je onder

maken. Ook het spoor is een optie, hoewel

vier of misschien zelfs meer paritaire comi-

dat nog altijd niet de meest flexibele of

tés, naargelang je binnen of het buiten het

interessante vervoersvorm is. Elke dag rijdt

strikte havengebied opereert.”

er een trein van ons in beide richtingen tussen Kallo en de MSC Home Terminal op

“Dat creëert uiteraard een bepaalde rechts-

Rechteroever. Mocht het spoorvervoer in

onzekerheid en een zware kostenstructuur

ons land net zo flexibel georganiseerd zijn

die we ons vandaag, in een Vlaanderen

elders in Europa, zouden we er wellicht

dat de Antwerpse haven als het kloppende

meer gebruik van maken.”

hart van zijn economie ziet, niet meer kunnen veroorloven. Het is toch duidelijk

Troeven en handicaps

dat logistiek geen havenarbeid is. Omwille

Oorspronkelijk was de vestiging in

van de arbeidsorganisatie is actief zijn in

Zwijndrecht, in het Antwerpse havenge-

de haven naast een troef tegelijk ook een

bied, bedoeld als uitbreiding van de site in

handicap. Maar een regio die de ambitie

Kallo, waar momenteel voornamelijk forest

heeft een centrale logistieke hub te zijn,

products, ijzer en staal worden behandeld.

kan niet zonder een wereldhaven, en die

Maar al snel werd dit het hoofdkwartier

moet dan ook elke ruimte krijgen om zich

van de groep. “In Zwijndrecht kwamen in

te ontplooien.”

we 2008 terecht in de ‘chemiecluster’, met als buren onder meer Borealis. Dat zorgde

Geen doemdenken

voor een uitbreiding van onze activiteiten,

“Een ander enorm obstakel is de hele

zoals tank cleaning en repair, opslag van

vergunningenprocedure, wat uiteraard geldt

gevaarlijke en niet-gevaarlijke goederen in

voor heel Vlaanderen”, vervolgt Eric No-

tankcontainers enzovoort. We hebben vorig

terman. “Als ondernemers merken wij bit-

jaar nog geïnvesteerd in inkuipingen voor

ter weinig van de vereenvoudiging daarvan.

de legale opslag van broom, en daarin zijn

En dan wil ik het nog niet hebben over het

we uniek. De inbedding in de Antwerpse

mobiliteitsprobleem in en rond Antwerpen.

haven is dus erg belangrijk gebleken voor

Vandaag zijn we aan het palaveren over

het bedrijf.”

problemen die vijftien jaar geleden al hadden moeten aangepakt zijn. Dat is allemaal

Maar werken in het havengebied zorgt ook

nefast voor de hele logistieke sector.”

voor extra uitdagingen. Van Moer Group

Toch doet Van Moer Group niet aan

heeft er nogal wat concullega’s, en boven-

doemdenken. De enige weg is vooruit, en

dien is er wat Eric Noterman het speciale

die bestaat volgens de CEO uit een verdere

D L A

“Het blijft erg vreemd dat er een speciale arbeidsorganisatie van kracht is binnen een geografisch afgebakend gebied.�

P I P E R

I N T E RV I E W

/

1 2

-

1 3

EINDELIJK VEREENVOUDIGDE VERGUNNINGSPROCEDURES?

D L A

Of het nu gaat over investeren in haveninfrastructuur, bedrijventerreinen en opslagplaatsen of over de uitbating van uw logistieke - of verwerkingsactiviteiten, een vergunning hebt u allicht nodig.

P I P E R

E X P E RT

/

1 4

-

omgevingsvergunningscommissie, die alle

Voor complexe projecten wordt een

adviezen zal verwerken in één geïntegreerd

nieuw planningsproces uitgewerkt als een

advies. Tegenstrijdige standpunten van de

drietrapsraket met een startbeslissing, een

(talloze) adviserende instanties kunnen zo

voorkeursbesluit en een projectbesluit. In

worden vermeden.Verder zullen vervalter-

deze procedure wordt de milieueffectrap-

mijnen gelden, zodat de aanvrager binnen

portage, de bestemmingswijziging en de

een welbepaalde termijn zekerheid verkrijgt

vergunningsprocedure geïntegreerd.

over zijn project. Vandaag worden immers nog steeds 75% van de milieuvergunningen

In een startbeslissing bevestigt de overheid

buiten de decretale termijn verleend!

dat het project van groot maatschappelijk

De omgevingsvergunning zal ook een per-

en ruimtelijk-strategisch belang is. Na

manent karakter hebben, wat voornamelijk

een effectenonderzoek wordt getrechterd

op milieuvlak een aanzienlijke verbetering

naar één strategisch alternatief dat na

betekent. Vandaag de dag wordt een milieu-

een openbaar onderzoek, leidt tot een

vergunning immers steeds voor een bepaal-

voorkeursbesluit waarop niet meer kan

En mogelijk ook een bestemmingswij-

de periode verleend, met een maximum van

worden teruggekomen. Na een effectenon-

ziging, een milieueffectrapport, een

20 jaar. In een overgangsregeling kan een

derzoek op projectniveau en een openbaar

veiligheidsrapport, een concessie, een

bestaande milieuvergunning op verzoek

onderzoek, wordt dan een projectbesluit

natuurcompensatie, en dergelijke meer…

van de exploitant worden omgezet in een

genomen, dat de vereiste vergunningen,

Net dat loopt in Vlaanderen niet steeds van

permanente omgevingsvergunning.

machtigingen, toelatingen en ook de noodzakelijke bestemmingswijziging integreert

een leien dakje. Recent heeft de Vlaamse

in één beslissing.

overheid een aantal initiatieven uitgewerkt

Complexe investeringsprojecten

met als doel tijds- en efficiëntiewinsten

Bij de stedenbouwkundige vergunning

te boeken in de procedures om de nodige

gelden al sinds 2009 vervaltermijnen voor

Of deze volledig nieuwe

planaanpassingen en vergunningen te beko-

de vergunningverlening. Op het terrein

vergunningsprocedure zal werken, zal

men voor vastgoedinvesteringen. Nog voor

werd dit echter niet steeds ervaren als een

echter afhangen van de wijze waarop

de verkiezingen van mei 2014 zouden twee

gevoelige versnelling van de procedures.

de procedure in de praktijk kan worden

decreten gestemd worden, in navolging van

Het traject, voorafgaand aan de eigenlij-

toegepast. Er zijn immers geen inhoudelijke

de visienota ‘Versnellen van Investerings-

ke vergunningverlening, kan immers bij

of procedurele waarborgen opgenomen.

projecten’ van 8 oktober 2010.

grotere projecten loodzwaar zijn. Vooraleer

De milieueffectrapportage wijzigt

de vergunningsaanvraag kan worden

inhoudelijk niet en zal dus waarschijnlijk

De omgevingsvergunning

ingediend, moet veelal een milieueffec-

even lang aanslepen. Verder omschrijft

Het Decreet betreffende de Omgevings-

trapport of een veiligheidsrapport worden

het ontwerpdecreet het begrip “complex

vergunning heeft als doelstelling een

opgemaakt of een bestemmingswijziging

project” zeer vaag, waardoor het

geïntegreerde vergunning tot stand te bren-

worden bekomen. Deze procedures kunnen

onduidelijk is welke projecten er precies

gen, genaamd de ‘omgevingsvergunning’.

jarenlang aanslepen en geven vaak aanlei-

in aanmerking komen om deze procedure

Daarin worden zowel de milieuvergunning,

ding tot procedurefouten die de rechtsze-

te volgen.

de stedenbouwkundige vergunning en de

kerheid van het project in gevaar brengen.

verkavelingsvergunning samengebracht.

Met het Decreet Complexe Investeringspro-

Voor het bouwen én exploiteren van een

jecten wil de Vlaamse overheid tegemoet

inrichting zal dus slechts één vergunning

komen aan de bezorgdheid om grote

nodig zijn. Dit betekent een belangrijke

infrastructuur- en investeringsprojecten op

vereenvoudiging, nu er maar één aanvraag,

een betere manier, met betere inspraak- en

één openbaar onderzoek en één advies-

participatiemogelijkheden en binnen een

ronde nodig zal zijn. Deze advisering

redelijkere termijn te realiseren.

zal veelal verlopen in de schoot van een

Zal de Oosterweelverbinding de test zijn?

E L S E M P E R E U R , DLA PIPER

1 5

“

WO U T E R D E G E E S T, B A S F

ANTWERPEN KAN NIET ZONDER BASF, BASF KAN NIET ZONDER ANTWERPEN.

”

D L A

BASF ANTWERPEN TROTSEERDE DE CRISIS ZONDER KLEERSCHEUREN

P I P E R

I N T E RV I E W

/

1 6

-

stageplaatsen aan, veel meer vroeger. Maar natuurlijk kan je alleen aanwerven als je ook voldoende investeert. Van 2007 tot en met 2013 was dat ongeveer 1 miljard euro.

Dat zegt voldoende, denk ik.”

Mobiliteit baart zorgen BASF Antwerpen blijft ook na 50 jaar een

BASF Antwerpen is een belangrijke speler in de Antwerpse haven, en maakt het uitstekend.

In 2012 bedroeg de omzet zo’n 7,2 miljard euro. Binnen het BASF-concern was Antwerpen voor de crisis de tweede belangrijkste vestiging ter wereld (na de thuisbasis in Ludwigshaven), en dat is nog steeds zo. Wouter De Geest is al meer dan vijf jaar CEO, en is een believer van de industrie. Niet toevallig dus dat de Vlaamse regering hem vroeg om de Industrieraad Vlaanderen, die haar moet adviseren over het Nieuw Industrieel Beleid, voor te zitten.

Aanwerven en investeren

belangrijke vestiging voor het concern.

Toch is er ook een en ander veranderd. De

“Wij vormen één van de zes zogenaamde

Antwerpse vestiging is zich met de jaren

Verbundsamtorten in de wereld. Deze zes

meer en meer gaan focussen op Europa.

sites zijn cruciaal in de waardeketen, en

“Zeg maar dat 90 procent van onze busi-

alle andere productiesites (liefst 380 in de

ness vandaag gerelateerd is aan Europa.

wereld) werken voor deze zes vestigingen”,

Vroeger was het marktaandeel richting

legt Wouter De Geest uit. “BASF Antwer-

verre buitenland of overzees groter”, legt

pen is zo belangrijk omdat het hier gaat

de CEO uit. “Crucialer is dat BASF Ant-

om een volledige geïntegreerde plant waar

werpen qua toegevoegde waarde (875 mil-

productie, logistiek, energie en knowhow

joen euro netto) stand wist te houden. Ook

allemaal in relatie staan tot elkaar. In een

het aantal jobs op onze site is doorheen de

stand alone fabriek is dat anders. Op onze

jaren altijd stabiel gebleven: 3.500 directe

terreinen, die alles bijeen 600 hectare

medewerkers en 1.500 indirecte. Nog nooit

beslaan, staan liefst 53 installaties. De Ant-

hebben we hier economische werkloosheid

werpse site blijft dienen als rolmodel.”

gekend.”

De roeping van Antwerpen blijft dus Een verklaring daarvoor, wijt De Geest aan

intact. Maar dat betekent niet dat er geen

de eigen organisatie en structuur. In het cri-

hinderpalen zijn. “De ligging blijft één van

sisjaar 2008 werd een eigen interimkantoor

onze grootste troeven. Onze positie tegen-

Wouter De Geest kan tevreden terugblik-

in het leven geroepen. Dat stelde het bedrijf

over het Europese hinterland en richting

ken op de voorbije jaren: “Zelfs de crisis

in staat om mensen, waar nodig, intern

Oost-Europa is uitzonderlijk. Maar één

wist ons niet uit balans te brengen. Zowel

te verschuiven. Zo konden economische

element blijft zorgen wekken: de mobiliteit.

de Duitse moedermaatschappij als het

werkloosheid of ontslagen ook worden

Alle bedrijven die in de haven van Antwer-

filiaal BASF Antwerpen zijn altijd blijven

voorkomen.

pen actief zijn, hebben dezelfde kopzorg.

geloven in het eigen parcours. We zijn

Een goede ontsluiting over de weg en via

blijven investeren, zowel in de installaties

Het is duidelijk dat er een positieve stem-

het spoor moet prioritair worden aangepakt.

als in onze mensen. Het ene kan niet zonder

ming heerst. Ook dit jaar gaat BASF weer

De Antwerpse industrie is vragende partij

het andere. Natuurlijk stond de winst onder

aanwerven: “We mikken op 150 tot 200

in het dossier van de IJzeren Rijn. Europa

druk omwille van de globale economische

aanwervingen, nieuwe jobs en mensen die

heeft de opdracht om dat dossier vooruit

context. Maar de geproduceerde volumes

pensioengerechtigden vervangen. Ik denk

te helpen in het belang van de bedrijven”,

zijn altijd gezond gebleven.”

vooral aan procesoperatoren of aan techni-

aldus De Geest.

sche mensen, maar ook aan ingenieurs. We prijzen ons gelukkig dat we nog mensen

Europese steun voor de industrie

vinden. We laten eigen mensen doorgroei-

En de CEO heeft nog meer boodschappen

en, en kunnen rekenen op een voorbeel-

voor de Europese Unie: “Europa moet

dige samenwerking met het onderwijs.

maar eens bevestigen dat het de industrie

We bieden nu bijvoorbeeld 160 diverse

voluit steunt. Niemand mag vergeten dat

1 7

de economie uitermate snel draait en dat

Een grote ‘Verbundenheid’

er in andere delen van de wereld enorme

De mooie prestaties van BASF Antwerpen

vooruitgang wordt gemaakt. De randvoor-

hebben ook te maken met de focus die het

waarden die nodig zijn om de industrie

bedrijf heeft aangenomen. In het kader

vooruit te helpen, mogen niet verwaarloosd

daarvan werden een aantal activiteiten op

worden, denk maar aan voldoende inspan-

het terrein verkocht. BASF leeft nu dus

ningen om R&D en innovatie te ondersteu-

samen met derden. “We hebben bepaal-

nen. De indruk bestaat dat Europa op dat

de onderdelen ofwel verkocht (zoals de

vlak veel te voorzichtig handelt.”

meststoffen aan het Russische Eurochem)

“ALLE BEDRIJVEN DIE DE HAVEN VAN ANTWERPEN ACTIEF ZIJN, HEBBEN DEZELFDE KOPZORG: MOBILITEIT. ”

ofwel gedeeltelijk afgestoten via een joint “Hetzelfde geldt voor de Europese

venture-formule (zoals de afdeling styreen-

energiepolitiek die bepalend kan zijn voor

kunststoffen, geïntegreerd in Styrolution).

de competitiviteit van een industrie in

Dat is normaal, omdat bepaalde markten nu

een geglobaliseerde wereld. Ook andere

eenmaal evolueren. BASF heeft altijd het

randvoorwaarden moeten dringend beter

principe gehanteerd dat het succesrijk wilde

ingevuld worden: arbeidsflexibiliteit en een

zijn ofwel door toegang te hebben tot

betere sociale dialoog, waarbij de debatten

de markt van de grondstoffen ofwel door

niet langer en alleen verengd worden tot een

te mikken op sectoren en producten die

discussie over de loonkost. Het moge duide-

garant stonden voor een voldoende groot

lijk zijn dat de bedrijven dringend vragen dat

marktaandeel.”

Europa die eisen invult, in het voordeel van de industrie, maar ook van de mensen.”

Het feit dat op het terrein nu meerdere ondernemingen actief zijn en moeten samen-

Het pleidooi aan het adres van Europa valt

leven, heeft volgens Wouter De Geest veel

niet los te zien van de uitdagingen waar

minder impact dan de buitenwereld denkt:

de chemiereus mee geconfronteerd wordt.

“Ook met onze buren blijft de Verbun-

Wouter De Geest: “We blijven inspelen op

denheit groot en tastbaar. Dat wil zeggen

de fundamentele noden van de maatschap-

dat we over bijna alles contact zoeken.

pij. De wereldbevolking groeit, de ener-

Infrastructuur, productie, sociale relaties

giebehoeften stijgen, overal in de wereld

of energieproblematiek worden nog altijd

ontstaan mega-steden en zo wordt de vraag

zoveel mogelijk als één geheel benaderd.

naar een betere mobiliteit steeds crucialer.

Niet los van elkaar, maar samen met elkaar.

Als bedrijf moet je antwoorden zien te

Zeg maar dat we één zijn in diversiteit.”

vinden op die uitdagingen. Wij doen dat op een vrij unieke manier omdat we alles - van

“Die verbondenheid biedt niets dan voor-

de grondstof tot het eindproduct - op een

delen. Zo hebben we over alle activiteiten

geïntegreerde wijze kunnen aanmaken. Ik

heen nog altijd maar één ondernemings-

geef graag enkele voorbeelden: van olie

raad, één comité voor bescherming en

maken we superabsorberende polymeren

veiligheid, één syndicale afvaardiging, één

voor luiers, voor de bouw maken we addi-

veiligheidsplan of één plan voor crisis-

tieven voor beton, isoleren kan niet zonder

communicatie. Schrijf maar op: dat werkt

onze polyuretaan, en onze kunststoffen die

uitstekend en we voelen er ons allemaal

gebruikt worden in de automobielsector

goed bij.”

zorgen voor minder CO2 en een lager energieverbruik.”

W O U T E R D E G E E S T, BASF

D L A

“De verbondenheid met onze buren biedt niets dan voordelen. Infrastructuur, productie, sociale relaties of energieproblematiek worden nog altijd zoveel mogelijk als één geheel benaderd.”

P I P E R

I N T E RV I E W

/

1 8

-

1 9

AANDACHTSPUNTEN BIJ VERKOOP VAN EEN ACTIVITEIT

Meer dan ooit zijn ondernemingen onderhevig aan verandering: technologische innovatie, nieuwe markten, …

Maar er is ook de juridische kant van de

aanpassen, …). Soms doet men een beroep

zaak. In elk veranderingsproces zal men

op een externe adviseur die de bedrijfstak

rekening moeten houden met een hele

of de hele onderneming juridisch tegen het

reeks wettelijke voorschriften én met de

licht houdt, een zogenaamde ‘vendor due

noodzaak om bepaalde afspraken juridisch

diligence’. Daarnaast zal men ook onder-

correct vast te leggen.

zoeken hoe de overdracht het best (fiscaal) wordt gestructureerd.

Ik neem als voorbeeld een onderneming met twee diverse activiteiten, die tot het

Vervolgens kan de zoektocht naar een

besluit komt dat het efficiënter is om

overnemer beginnen. Wanneer er kandi-

Steeds weer moeten ze nagaan hoe ze zich

de schaarse middelen volledig in één

daat-koper(s) worden geïdentificeerd, is

het best kunnen aanpassen en waarin ze

bedrijfstak te investeren. Voor de andere

de eerste stap vaak het afsluiten van een

moeten investeren. Mogelijk moet dan ook

activiteit zoekt men een overnemer, die ze

vertrouwelijkheidsovereenkomst. Beide

een activiteit worden afgebouwd. In veel

wil verderzetten. Dit is het startsein voor

partijen komen overeen geen publieke uit-

gevallen is er ook een rechtstreekse impact

het opzetten van een verkoopproces voor

spraken te doen over de onderhandelingen

op de medewerkers van de onderneming,

de betrokken bedrijfstak.

en de kandidaat-koper erkent de informatie

bij overdracht van activiteiten aan een

die hij zal krijgen, confidentieel te houden.

derde of, erger nog, in geval van sluiting

Verkoopproces grondig voorbereiden

Dat is belangrijk, want het is gebruikelijk

van een afdeling.

Het is uiteraard van belang zo’n proces

dat een kandidaat-koper de over te dragen

grondig voor te bereiden. Voor er een

bedrijfstak helemaal doorlicht. Soms krijgt

potentiële overnemer wordt gezocht, zal de

hij ook een bepaalde periode exclusiviteit,

onderneming o.a. nagaan of er geen zaken

en verbindt de verkopende onderneming

moeten worden geregulariseerd (milieuver-

zich ertoe niet met andere partijen te praten

gunning in orde brengen, arbeidsreglement

over de overname.

D L A

P I P E R

E X P E RT

/

2 0

-

De contracten

waarborgen die de verkoper aan de koper

voort zet op de terreinen van de overdrager.

Indien de kandidaat-koper geïnteresseerd

verstrekt. Zo zal de koper garanties willen

Het spreekt voor zich dat het daarbij cruci-

blijft in een transactie, kunnen daarna

dat de bedrijfstak vrij overdraagbaar is (en

aal is om goede afspraken te maken. Een

onderhandelingen starten over de contrac-

bijv. niet onderhevig is aan een pandrecht

klassiek voorbeeld is de huurovereenkomst

ten voor de overdracht. De besprekingen

van de bank), dat met betrekking tot het

tussen de overdrager en overnemer. Daar-

omvatten veelal twee luiken: eerst moeten

personeel alle wettelijke voorschriften zijn

naast worden vaak ook erg gedetailleerde

de partijen akkoord gaan over de voor-

gevolgd, dat er geen fiscale schulden zijn,

‘site services agreements’ opgesteld, waarin

waarden van de transactie (de eigenlijke

enz. De onderneming die overdraagt, wil

wordt opgelijst welke algemene diensten de

‘overnameovereenkomst’), maar daarnaast

dan weer dat haar aansprakelijkheid wordt

onderneming zal verstrekken aan de gast op

moeten ze vaak ook overeenstemming be-

beperkt - bijvoorbeeld door de opname

haar terreinen - bijvoorbeeld inzake ener-

reiken over de wijze waarop ze erna zullen

van een franchise, een maximaal aanspra-

gievoorziening, (brand)veiligheid, gebruik

samenwerken.

kelijkheidsbedrag en een beperking in de

van wegen en parkings, riolering, enz. Een

tijd van de mogelijkheid voor de koper om

laatste belangrijk aandachtspunt betreft

vorderingen in te dienen.

de afspraken inzake het human resources

In de overnameovereenkomst worden uiteraard - de afspraken opgenomen die

beleid van beide bedrijven, bijvoorbeeld

de partijen hebben gemaakt over de prijs

Een verkoop is vaak geen eindpunt

met betrekking tot gedeelde infrastructuur

voor de overname (de berekeningswijze,

In veel gevallen is de finalisering van de

zoals een bedrijfsrestaurant of sportaccom-

betalingsmodaliteiten, …). Daarnaast

overdracht echter geen eindpunt en blijven

modatie. Het harmonieuze ‘samenleven’

omvat de overeenkomst ook eerder prak-

er ook na de transactie nog banden bestaan

van beide partijen op de site is immers een

tische regelingen omtrent o.a. de formele

tussen overdrager en overnemer. Zo zijn er

cruciaal element voor het welslagen van

afwikkeling van de overgang van het

ook in de Antwerpse haven verschillende

een transactie; zoals steeds maken goede

personeel, de levering van de activa van

voorbeelden van ondernemingen die een

afspraken goede vrienden.

de bedrijfstak, enz. Nog een belangrijk

bepaalde deelactiviteit overdragen aan een

element is nog de regeling inzake de

andere partij, die dan diezelfde activiteit

K O E N S E L L E S L A G S , DLA PIPER

2 1

“

K U RT W Y N E N DA E L E , N Y N A S

MOBILITEIT IS CRUCIAAL VOOR ONZE ANTWERPSE OLIEHUB.

”

D L A

NYNAS VESTIGDE EUROPESE DRAAISCHIJF IN ANTWERPEN

P I P E R

I N T E RV I E W

/

2 2

-

Naast productie heeft Nynas in ons land het hoofdkantoor voor de regio ‘Continentaal Europa’ gevestigd, waar verkoop en ondersteunende diensten geconcentreerd zijn. “En we beschikken ook over een eigen onderzoeks- en ontwikkelingsafdeling in Antwerpen”, legt Kurt Wynendaele uit. “In

In de haven van Antwerpen vind je ook een aantal unieke bedrijven die in de luwte toch sterk presteren. Eén van die parels is Nynas, producent van naftenische oliën en bitumen. Met zijn producten is het een belangrijke toeleverancier voor wegenbouwers, roofingbedrijven en industriële spelers die transformatoren, banden of zelfs sportschoenen maken. Het van oorsprong Zweedse bedrijf ziet in Antwerpen een belangrijke draaischijf voor zijn intermodale transporten. Maar dat succes is niet vrijblijvend.

Nynas ontstond in de haven van het

ons laboratorium wordt continu gewerkt

Zweedse Nynäshamn, waar in 1928 de

aan kwaliteitscontrole, productverbeterin-

eerste olieraffinaderij van Zweden werd

gen en innovatie. We gaan bijvoorbeeld na

opgericht. Het bedrijf, dat nu wereldwijd

hoe bitumen zich gedraagt als gevolg van

actief is en een 1000-tal medewerkers telt,

veranderende weersomstandigheden of bij

kan dus bogen op een lange historiek. Ten

veel of weinig verkeer. Als de regelgeving

tijde van de oliecrisis in de jaren ’70 beslis-

verder evolueert, kunnen zich wellicht

te Nynas om af te stappen van de klassieke

nog nieuwe markten openen voor onze

olie-activiteiten en zich te specialiseren.

toepassingen.”

“Men zag geen heil in een concurrentie met

Nynas kiest dus niet zozeer voor een

de grote concerns op de markt van de ruwe

geografisch groter bereik, maar wel voor

olie. Daarom werd een duidelijke keuze

een verbreding van zijn markt. Dat heeft

gemaakt voor twee niches waarbij olie de

alles met de specifieke eigenschappen van

grondstof vormt voor andere producten”,

bitumen te maken: “Het is een product

vertelt business area director Kurt Wy-

dat tijdens het transport naar de eindklant

nendaele. “Zo ontstond een business rond

steeds op een temperatuur van 180 graden

enerzijds de naftenische oliën, gezuiverde

moet blijven. Dat beperkt de mogelijkheden

distillaten die gebruikt worden in bijv.

over langere afstand.”

transformatoren en rubber, en anderzijds bitumen, dat kan dienen als bindmiddel

Een grand cru

voor asfalt, in isolatietoepassingen of in

De activiteiten van de olieverwerker zijn

roofing.”

eerder constant. Toch merkt Kurt Wynendaele sinds enige tijd een dalende vraag.

België is Europees hoofdkwartier

“Als belangrijke toeleverancier van de

In 1986 vestigde de multinational zich

wegenbouw, zijn we uiteraard afhanke-

in Antwerpen met de overname van de

lijk van investeringen van de overheden.

vroegere olieraffinaderij RBP in het Vierde

Typisch voor de crisis is dat wij de impact

Handelsdok. Vandaag is de raffinaderij

pas later beginnen te voelen, omdat inves-

onderdeel van een andere groep, maar ze

teringsbeslissingen uitblijven. Ook in de

verwerkt nog steeds tot 1 miljoen ton ruwe

roofing hebben we een verminderde vraag

olie op jaarbasis voor Nynas. Wynendaele:

gehad, omdat we daar mee evolueren met

“Antwerpen is een belangrijk productiecen-

de bouwsector.”

trum voor bitumen. Van hieruit bevoorraden we in hoofdzaak de Benelux, Frankrijk,

Toch blijft Nynas optimistisch gestemd.

Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Sa-

“We hebben een zeer duurzaam product:

men goed voor een omzet van 300 miljoen

bitumen kan onbeperkt gerecycleerd

euro op jaarbasis.”

worden. En we werken ook uitsluitend met Venezolaanse crude, omdat die zeer goede

2 3

eigenschappen biedt voor de bitumen die

wereld. Nu al doen we dat voor 50.000 ton

we eruit halen. We hebben sterk geïnves-

via intermodale transporten, waarbij vervoer

teerd in eigen kwaliteitscontrole om als

over de weg, per spoor en overzee wordt

het ware keer op keer een ‘grand cru’ af te

gecombineerd”, legt Wynendaele uit.

leveren. Misschien zijn onze producten iets duurder, maar hun kwaliteit betekent een

Voor bitumen is de intermodale shift nog

langere levensduur en dus ook op dat vlak

recent. “We zien stilaan wel dat transport

meer duurzaamheid.”

per spoor interessant wordt op afstanden van meer dan 600 kilometer. Zelf hebben we

Investeren is de boodschap

hubs in Keulen en Dourges van waaruit we

De rol van de overheid is aangehaald, en het

transport per trein organiseren. Vorig jaar

olieverwerkend bedrijf ziet duidelijk meer-

verliep 17.000 ton bitumentransport inter-

dere opdrachten als het beleid de (haven-)

modaal, dit jaar willen we stijgen tot 25.000

industrie wil ondersteunen. Wynendaele:

ton. Dat betekent dat we een equivalent van

“Als ik begin met onze eigen activiteiten dan

1.000 vrachtwagens van de weg halen!”

moeten de overheden absoluut blijven investeren in wegen en infrastructuur. We mogen

Nynas wil zelfs een pioniersrol opnemen

ons logistieke apparaat niet verwaarlozen.

in de sensibilisering rond deze transport-

Onze centrale ligging in Europa en de goede

modus. “We geloven in het intermodale om

toegankelijkheid van onze havens moet

verschillende redenen”, legt de business

bestendigd worden. Dat blijft een belangrij-

area director uit. “Om te beginnen: we

ke voorwaarde om onze positie als logistieke

willen als onderneming inzetten op meer

draaischijf verder uit te bouwen.”

duurzaamheid, ook in ons transport. Vanaf 600 kilometer en meer, wordt intermodaal

Hij maakt het meteen heel concreet: “Het

vervoeren interessant. Daarnaast zien we

fileprobleem rond Antwerpen speelt ook

ook mogelijkheden om zelf geografisch een

onze transporteurs parten. We moeten onze

aantal bestemmingen aan te doen die ver-

producten vaak zeer vroeg op een werf

deraf liggen dan wat we vandaag met trucks

kunnen leveren, maar de planning van die

alleen bereiken. Omdat we overtuigd zijn

transporten wordt hoe langer, hoe moeilijker

van het potentieel van intermodaal transport,

door de verkeersknoop. En dat is niet het

organiseren we dit voorjaar in Frankrijk

enige: als ik kijk naar de situatie in de haven

zelfs een infodag voor onze klanten in de

van Antwerpen bijvoorbeeld, dan zijn er

buurt van Lyon, om hen op de mogelijkhe-

toch nog heel wat plaatsen die onveilig zijn:

den en voordelen te wijzen.”

een wegdek dat er slecht bij ligt, verlichting die ontbreekt. Investeren is de boodschap!”

Maar om het intermodale transport écht te laten slagen, moet de Antwerpse haven nog

Intermodaal is de toekomst

een tandje bijsteken. Kurt Wynendaele: “We

Als het op mobiliteit aankomt, heeft Nynas

hebben nog meer trafieken nodig, dus meer

zelf al enkele jaren geleden de keuze

en regelmatige treinverbindingen.

gemaakt om meer intermodale transporten

Dat zou meer flexibiliteit bieden in het orga-

te organiseren. “De haven van Antwerpen is

niseren van transporten en dus de groei van

voor onze naftenische oliën een belangrijke

het intermodale sterk kunnen beïnvloeden.”

“DIT JAAR WILLEN WE 25.000 TON BITUMEN INTERMODAAL VERVOEREN. DAT BETEKENT DAT WE EEN EQUIVALENT VAN 1.000 VRACHTWAGENS VAN DE WEG HALEN!”

hub. Hier worden stromen producten samengebracht en via deepsea transport verder vervoerd naar bestemmingen in de hele

K U RT W Y N E N D A E L E , NYNAS

D L A

P I P E R

I N T E RV I E W

/

2 4

-

2 5

DUURZAAM EUROPEES VERVOERSBELEID: DE WEG IS NOG LANG De problemen rond vervuiling, congestie en veiligheid van het verkeer spelen overal in de Europese Unie en vragen om een gezamenlijke aanpak.

Het is dus cruciaal om in versneld tempo

logistiek van deur tot deur. Door toepassing

nieuwe technologieën en innovatieve

van slimme oplossingen kan dan ook

oplossingen voor vervoermiddelen,

het aantal ongelukken drastisch worden

infrastructuren en vervoersbeheer te

verminderd.

ontwikkelen. Alleen zo kan de EU een toegankelijker en efficiënter intermodaal

Gecombineerde vervoersystemen

en multimodaal vervoersysteem tot stand

Om die doelstellingen te verwezenlijken,

brengen. Om deze doelstellingen te

ligt er ook een rol bij de vele actoren die

bereiken zijn gefragmenteerde nationale

betrokken zijn bij het vervoer en logistiek

inspanningen niet toereikend.

gebeuren in de haven. Zij zouden kunnen overstappen op minder milieubelastende,

Op 20 december 2013 werd de verordening

gecombineerde vervoersystemen.

nr. 1291/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 tot

Volgens de richtlijn 92/106/ EEG van 7

vaststelling van Horizon 2020 - het

december 1992 wordt onder “gecombineerd

kaderprogramma voor onderzoek en

vervoer” verstaan: het goederenvervoer

innovatie (2014-2020) - en tot intrekking

tussen lidstaten waarbij de vrachtwagen, de

van besluit nr. 1982/2006/EG gepubliceerd.

aanhangwagen, de oplegger met of zonder

Een van de specifieke doelstellingen

trekker, de wissellaadbak of de container

hiervan is een duurzaam Europees

van 20 voet en meer, gebruik maken van de

Vervoersysteem tot stand te brengen, ten

weg voor het eerste of het laatste gedeelte

behoeve van alle burgers, de economie en

in het traject. En voor het andere gedeelte

de maatschappij.

via het spoor of de binnenwateren gaan, of via een zeetraject.

Via zo’n Europees Vervoersysteem wil de Unie de verbeterde doorstroming van

De richtlijn voorziet o.m. in het gebruik

het vervoer afstemmen op de toenemende

van een uniform vervoerdocument dat

behoefte aan mobiliteit. Er is nood aan

een aantal specifieke vermeldingen moet

innovatieve oplossingen die congestie

bevatten. Het laat ondernemers van

verminderen, de toegankelijkheid

wegvervoer uit de Europese Unie toe

vergroten, en de interoperabiliteit en

om in het kader van een gecombineerd

passagierskeuzes beïnvloeden. Daarvoor

vervoer tussen lidstaten al dan niet

moeten diverse zaken worden ontwikkeld:

grensoverschrijdend begin- of eindvervoer

geïntegreerd vervoer, mobiliteitsbeheer en

te verrichten. Verder beoogt de richtlijn een

D L A

P I P E R

E X P E RT

/

2 6

-

zekere mate van gelijkschakeling van de

oplossing voor problemen die rijzen bij

Conclusie

tarieven voor gecombineerd vervoer binnen

een multimodaal vervoer. Zo rijst de vraag

Het ontbreken van een uniforme regeling

de lidstaten.

naar de aansprakelijkheid voor goederen,

voor intermodaal vervoer geeft dus aan-

vervoerd in een container, die bij aankomst

leiding geeft tot juridische moeilijkheden.

Daarnaast zijn er tal van wetgevende of

beschadigd blijken te zijn, indien niet kan

Die hebben niet alleen te maken met de

andere initiatieven die een kader scheppen

uitgemaakt worden tijdens welk gedeelte

leemten in de bestaande regelingen maar

of proberen vorm te geven aan het gebruik

van het transport (weg-lucht-spoor-zeever-

ook met de mogelijke toepasselijkheid van

van meerdere vervoermiddelen voor één

voer) de schade zich heeft voorgedaan.

meerdere (soms conflicterende) verdragen

traject van goederentransport. Zo is er het

op één en dezelfde situatie, en met de

CMR-verdrag uit 1956, dat in essentie be-

De Rotterdam Rules

pogingen om de verdragen onderling op

doeld is om het internationaal vervoer van

Op het gebied van het zeehandelsrecht werd

elkaar af te stemmen.

goederen over de weg te regelen. Het bevat

een verdienstelijke poging ondernomen met

een bepaling die betrekking heeft op het

de Rotterdam Rules (United Nations Con-

Zolang de verantwoordelijkheid en de

zgn. stapelvervoer: een vorm van vervoer

vention on Contracts for the International

aansprakelijkheid in het internationaal

waarbij de goederen met het wegvoertuig

Carriage of Goods wholly or Partly by Sea).

vervoer geregeld blijft door diverse elkaar

waarin ze geladen zijn, een deel van het

Die zijn echter nog niet in werking getreden.

overlappende verdragen die verschillende

traject met een ander vervoermiddel maken

Ze hebben tot doel het betaald vervoer over

regels voor verschillende vervoerwijzen

(zeeschip, binnenvaartschip, vliegtuig,

zee, eventueel aangevuld met andere ver-

bevatten, zal een gecombineerd gebruik van

spoor). Het gaat dan bijvoorbeeld over

voermiddelen, te regelen. Dit in tegenstel-

vervoermiddelen gehinderd worden.

ro-rovervoer waarbij de vrachtwagen aan

ling tot de Hague Visby rules, die naar het

De noodzaak aan harmonisatie van de

boord van een schip gaat of kangoeroe-ver-

oordeel van het Belgische Hof van Cassatie

regelgevende structuur en van de laadnor-

voer waarbij de vrachtwagen op een spoor-

slechts dwingend toepasselijk zijn op het

men, de certificaten, de intermodale dienst-

wagon wordt geplaats. In dit geval geldt

verhandelde cognossement. De aanpak van

regelingen, enz.. blijft groot. Pas dan kan

het CMR-verdrag (met zijn dwingende

het verdrag vertoont grote gelijkenissen met

een interessant en efficiënt multimodaal

bepalingen, aansprakelijkheidsbeperkingen

het CMR- en het CIM-verdrag. Aangezien

vervoer worden ontwikkeld, met geïnte-

enz) voor het hele traject.

het toepassingsgebied van deze verdragen

greerde vervoersdiensten van deur tot deur.

overlapt met de Rotterdam Rules zijn conJuridische moeilijkheden rond

flicten in de toekomst niet uitgesloten.

multimodaal vervoer Zodra het echter over een multimodaal

De Rotterdam Rules zullen ook geen

vervoer gaat, stellen zich juridisch diverse

toepassing vinden op de Charter Parties en

moeilijkheden. Dat komt doordat de regels

andere overeenkomsten tot het gebruik van

inzake vervoer vanuit juridisch oogpunt

een schip of scheepsruimte. Het multimo-

hoofdzakelijk ingedeeld zijn volgens de

dale vervoerscontract uit deze Rules beoogt

aard van het transportmiddel. De regels

enkel de relatie tussen de zeevervoerder en

voor het vervoer over de weg, over de zee,

de afzender te regelen. De Rotterdam Rules

via het spoor of via de lucht verschillen

zullen, in geval van conflict, ook geen voor-

vaak grondig van elkaar. Vervoer over de

rang hebben op de andere verdragen omdat

weg wordt geregeld door het CMR-verdrag,

zij geen afbreuk zullen doen aan de reeds in

vervoer via het spoor door het CIM-ver-

werking zijnde vervoersverdragen (die een

drag, het verdrag van Montréal is bepalend

hoofdzakelijk unimodale werking hebben).

voor het luchtvervoer, het zeevervoer onder

Dit belet niet dat de verhouding tussen het

cognossement in onze regio valt vaak onder

verdrag van Montréal en de Rotterdam

de Hague Visby rules, enzovoort…

Rules alsook tussen het CMR-verdrag en deze Rotterdam Rules aanleiding kan geven

Vaak omvatten de diverse regelingen geen

tot conflictzones.

K O E N D E M A E Y E R , DLA PIPER

2 7

“ONZE LOODSEN

RO N N Y D E T I E N N E & KO E N D E G RO O F, B R A B O H AV E N L O O D S E N E N B O O T L I E D E N

BEHOREN NOG STEEDS TOT DE WERELDTOP.

”

D L A

BRABO HAVENLOODSEN EN BOOTLIEDEN DEINT MEE OP HET HAVENGETIJ

P I P E R

I N T E RV I E W

/

2 8

-

2 9

ook de onze, zonder dat wij daar zelf veel kunnen aan doen.”

De hoofdactiviteiten van Brabo blijven het beloodsen van zeeschepen achter de sluizen, en het vast- en losmaken van zeeschepen in het hele havengebied. Maar de jongste jaren is het bedrijf ook gaan

De geschiedenis van Brabo Havenloodsen en Bootlieden gaat terug tot 1931, toen twee concurrerende dienstverleners die actief waren in de Antwerpse haven fuseerden. De cvba heeft tot 2019 het tijdelijke alleenrecht om loodsen en bootsmandiensten te leveren.

Brabo heeft daarvoor zowat 300 mensen in diensten, onder wie 75 loodsen en 160 bootmannen.

Als je niet zo thuis bent in de haven, is het

diversifiëren, om iets minder afhankelijk te

wel even zoeken naar het hoofdkantoor van

zijn van de havenconjunctuur.

Brabo Havenloodsen en Bootlieden aan het Asiadok. Maar eens je er bent, word je

“Die diversifiëring hebben wij zowel

beloond met een prachtig uitzicht over het

geografisch als bedrijfsmatig gerealiseerd”,

water vanuit de gerestaureerde ‘beesten-

zegt Koen De Groof. “Maar laten we eerlijk

loodsen’.

zijn: in vergelijking met onze corebusiness zijn de nieuwe activiteiten nog vrij beperkt.

“43 jaar geleden heb ik hier als bootman

Zo verzorgen we ook in Zeebrugge al ge-

zelf nog ‘beestenschepen’ met dieren voor

ruime tijd de beloodsing achter de sluizen,

het slachthuis afgemeerd”, zegt Ronny

en sinds 2009 via een participatie in een lo-

Detienne nostalgisch. Naast algemeen di-

kaal bedrijf ook de bootmandiensten. Daar

recteur van de cvba Brabo is hij nog steeds

realiseren we inmiddels toch 10 procent

actief als havenloods: “Ik beschouw het

van onze groepsomzet. Daarnaast zijn we

nog altijd als de mooiste job van de wereld.

ook actief op het Zeekanaal naar Brussel.”

Elke kans om te varen, grijp ik aan.”

In Antwerpen zelf heeft Brabo een tijdlang Nieuwe activiteiten

de commerciële exploitatie verzorgd van de

Gedurende zijn geschiedenis was Brabo’s

toeristische Flandriaschepen, maar hoewel

ontwikkeling onlosmakelijk verbonden

het eigenaar van de vaartuigen blijft, heeft

met de haven zelf. “Momenteel werken

Brabo de uitbating inmiddels overgelaten

wij in de haven onder een ‘concessie van

aan Studio 100. Koen De Groof: “Belang-

openbare dienstverlening’, die ons het

rijker in het diversifiëringsverhaal zijn de

tijdelijke alleenrecht geeft om loods- en

cleaning-activiteiten, waar we een mooie

bootsmandiensten te mogen aanbieden.

synergie met onze kernactiviteiten kunnen

Daarom groeien wij als de haven groeit.

uitbouwen. Via onze concessie zijn we im-

Zo eenvoudig is het”, zegt commercieel

mers verplicht om alle zeeschepen binnen

directeur Koen De Groof.

het uur te behandelen. Daarvoor moeten er zeven dagen op zeven, dag en nacht

“De voorbije vijftien jaar is de havenactivi-

voldoende mensen aanwezig zijn in het

teit globaal sterk gegroeid, en wij dus ook.

havengebied. En dus zijn er altijd mensen

De tewerkstelling is niet evenredig mee-

aanwezig die even niets te doen hebben.

gegroeid, omdat wij ons gedwongen zagen

Die kunnen we mits extra opleidingen,

rationeler te gaan werken.” “Dit systeem

heel snel inzetten voor andere taken, zoals

heeft echter ook nadelen. Zo kunnen we

bestrijding van vloeibare vervuiling op het

onze concessie kwijtraken, en dan blijven

water of van drijfvuil.”

we uiteraard met lege handen achter. En als de havenactiviteit daalt, daalt per definitie

»

Wettelijke erkenningen

zitten. Dat houdt ons scherp op het vlak

“Het belang daarvan valt niet te onder-

Belangrijke mijlpalen voor Brabo waren het

van kwaliteit en efficiëntie. Ook tegenover

schatten, hoewel wij daar voorlopig alleen

decreet over de organisatie en werking van

het havenbedrijf moeten we ons elke dag

bootmandiensten kunnen aanbieden. Het

de loodsdienst in Vlaanderen, waarmee in

bewijzen. Met het oog op de nieuwe aanbe-

beloodsen van schepen mogen wij op dit

1995 onder meer het brevet van havenloods

stedingsprocedure in 2019 werken wij nu

moment alleen achter de sluizen doen.

werd ingevoerd, en de uitbreiding van dit

al aan een plan om onze kosten nog verder

Maar zonder het Saeftinghedok zal de

decreet in 2003, waarbij ook het brevet

te rationaliseren, zodat we de mogelijke

haven volgens mij doodbloeden en op

van bootman werd geïntroduceerd. “Dit

concurrenten het hoofd kunnen bieden.”

termijn alles verliezen”, zegt Ronny De-

decreet en zijn uitvoeringsbesluiten waren

tienne duidelijk. “Nu is er nog voldoende

een bevestiging van de specifieke vereisten

Investeren in opleidingen

capaciteit, maar je moet niet wachten tot

van deze jobs. Het waren ook noodzakelijke

Concessiebesprekingen zijn sowieso altijd

alles vol ligt, want dan is het te laat. Ook

initiatieven opdat niet iedereen zomaar deze

een hele evenwichtsoefening. Dat heeft on-

een voldoende diepgang van de Schelde

jobtitels zou kunnen dragen, onder meer om

der meer ook te maken met de coöperatieve

is van cruciaal belang voor de Antwerpse

veiligheidsredenen”, stelt Koen De Groof.

structuur van Brabo, waarbij de klanten-re-

haven. Zo hebben we onmiddellijk de

derijen zelf 55 procent van de aandelen in

positieve effecten gemerkt van de jongste

“Eind jaren ’80 werden al stappen gezet

handen hebben, en 45 procent verspreid

Scheldeverdieping.”

om het beroep van bootman te bescher-

zit over het personeel. Ronny Detienne:

men”, vult Ronny Detienne aan. “Terecht,

“Het is een bijzondere driehoeksverhou-

want bootman houdt meer in dan schepen

ding. Tijdens een concessieonderhandeling

vast- en losmaken. Ook die doorloopt een

moeten we onze tarieven bespreken met

strenge opleiding, gespreid over een vijftal

het havenbedrijf, en daarna moeten we de

jaar. Voor loodsen gaat het zelfs om een

discussie eigenlijk nog eens overdoen met

opleiding van een achttal jaar met minstens

onze klanten, die vertegenwoordigd zijn in

één opleidingsdag per week en geregeld ook

onze raad van bestuur.”

een stage in het buitenland.”

En alsof de uitdagingen nog niet groot Concessie is geen monopolie

genoeg zijn, worden de zeeschepen ook

Brabo blijft rustig onder de plannen van

almaar groter en technologisch geavanceer-

Europa om de havendiensten te liberalise-

der. Dat betekent dat Brabo zijn opleidin-

ren. Koen De Groof: “Al bij al hebben wij

gen steeds moet aanpassen, uitbreiden en

daar nooit schrik voor gehad. Overigens

verdiepen. “Zo hebben we onlangs twee

is de concessie waarmee wij sinds 2011 in

nieuwe vaarsimulatoren gekocht. In alle

Antwerpen werken en die loopt tot 2019, al

bescheidenheid kan ik zeggen dat onze

helemaal volgens de toekomstige Europese

loodsen nog steeds tot de top van de wereld

regels. Zo is er nu al een transparante aan-

behoren”, zegt Ronny Detienne.

bestedingsprocedure bij de verlenging van een nieuwe concessie waar iedereen aan

Toekomst van de haven

kan deelnemen.”

Voor Brabo is het duidelijk: als de Antwerpse haven zijn positie als wereldhaven wil

“Die concessie wordt soms afgedaan als

behouden en versterken, moet het Saefting-

een feitelijk monopolie, maar dat klopt

hedok op de linker Scheldeoever - waardoor

niet. We moeten evengoed als in een ‘vrije

het polderdorp Doel moet verdwijnen - er

markt’ service en kwaliteit blijven verze-

zeker komen. Dat dok moet toelaten dat

keren. We moeten de marktontwikkelingen

schepen via de Noordzee veel sneller de

in de gaten houden, omdat we altijd met

haven kunnen bereiken, maar de realisatie

de volgende concessie in ons achterhoofd

ervan sleept al lang aan.

“ZOWEL GEOGRAFISCH ALS BEDRIJFSMATIG HEBBEN WE DE JONGSTE JAREN GEDIVERSIFIEERD.”

K O E N D E G R O O F, BRABO

HAVENLOODSEN EN BOOTLIEDEN

D L A

P I P E R

I N T E RV I E W

“Een concessie wordt soms afgedaan als een feitelijk monopolie, maar wij moeten evengoed als in een ‘vrije markt’ service en kwaliteit blijven verzekeren.”

/

3 0

-

3 1

MARITIEME EN HAVENGERELATEERDE PUBLIEK PRIVATE SAMENWERKING

Ook in de maritieme en havensector vindt een intensieve samenwerking plaats tussen diverse publieke en private partners.

Concessies hebben in de context van

concessies van openbare werken of open-

publiek-private samenwerking steeds een

bare dienst. Bij die laatste krijgt een private

bijzondere plaats ingenomen: gekenmerkt

persoon tijdelijk een taak van openbare

door een sterk publiek- en administra-

dienst toevertrouwd om ze te exploiteren op

tiefrechtelijk karakter is het regelgevend

zijn risico en dit tegen een vergoeding die

kader van toepassing op de uitvoering

in principe wordt verhaald op de gebruikers

van deze concessies eerder beperkt. In de

van de werken of de diensten (al dan niet

Belgische regelgeving bestaat, behoudens

gepaard gaand met een beperkte vergoeding

voor concessies van openbare werken die

vanwege de concessieverlenende overheid)

De betrokken overheden, het havenbe-

mee zijn opgenomen in de regelgeving

en waarbij dit in het geval van een conces-

drijf, de vergunning- en adviesverlenende

overheidsopdrachten, geen uitgesproken

sie van openbare werken samen gaat met

instanties, nutsmaatschappijen, publieke

regulatoir kader. Private partijen zullen

de uitvoering van een belangrijk aandeel

transportbedrijven, toezichters en andere

wel steeds rekening moeten houden met de

werken, zoals de bouw van een tunnel of

publieke entiteiten werken immers op

toepasselijke beginselen van het publiek en

andere infrastructuur.

regelmatige en intensieve wijze samen met

administratief recht, waaronder het beginsel

concessiehouders, aannemers, dienstver-

van de veranderlijkheid van de openbare

Contractueel kader

leners en leveranciers, ontwikkelaars en

dienst op basis waarvan een overheid - om

Omdat een afgelijnd regulatoir kader

andere private partijen om maritieme en ha-

redenen van algemeen belang - steeds zal

ontbreekt, kunnen concessieverlenende

vengebonden infrastructuur en activiteiten

kunnen beslissen om bepaalde wijzigingen

overheden bij de toekenning van een

te ontwikkelen.

door te voeren in haar administratieve

domeinconcessie of een concessie van

contracten.

openbare dienst een bijzonder en specifiek

Wanneer voor bepaalde activiteiten, werken

contractueel kader vastleggen. Het gaat dan

of diensten publieke en private partijen

Er kan een onderscheid worden gemaakt

o.a. om het havenbedrijf, maar ook de fede-

een langetermijnsamenwerking tot stand

tussen domeinconcessies, waarbij een pri-

rale overheid (bijv. voor de concessieverle-

brengen, kan deze samenwerking de vorm

vate partij het recht krijgt om exclusief en

ning voor off shore windturbineparken) of

aannemen van een concessieovereenkomst.

voor een welbepaald (privaat) doel een stuk

een regionale overheid (bij het verlenen van

van het openbaar domein te bezetten, en

concessies voor de inname van bepaalde

D L A

P I P E R

E X P E RT

/

3 2

-

watergebonden terreinen). Het is belangrijk

Overheidsopdrachten

Met dit initiatief beoogt de Europese

dat rekening wordt gehouden met de doel-

Voor concessies van openbare werken gel-

wetgever de rechtszekerheid voor zowel

stellingen en mogelijkheden van elk van de

den reeds langer specifieke bepalingen bin-

(aanbestedende) instanties als de betrokken

betrokken partijen.

nen de context van de overheidsopdrachten.

ondernemers, alsook de toegang tot conces-

Op zulke opdrachten zijn de regels inzake

sies voor private spelers te vergroten. Deze

Een redelijke vergoeding voor gemaakte en

de plaatsing van overheidsopdrachten van

Richtlijn, die binnen een termijn van 24

nog-niet afgeschreven investeringen inge-

toepassing. Daarnaast bevatten zowel het

maanden zal moeten worden omgezet door

val van eenzijdige voortijdige beĂŤindiging

KB van 26 september 1996 tot bepaling

de lidstaten, voert hoofdzakelijk een afzon-

van de concessie, een billijke verdeling van

van de algemene uitvoeringsregels van de

derlijke set regels in voor de gunning van

aansprakelijkheid indien het gaat om de

overheidsopdrachten en van de concessies

concessies, en heeft dus niet zozeer betrek-

behartiging van een dienst van algemeen

voor openbare werken, met als bijlage de

king op de clausules die de uitvoering van

belang, en vlot samengaan en een adequate

Algemene Aannemingsvoorwaarden, als

de concessies kunnen regelen. Het valt toch

coĂśrdinatie door de concessiegevers tussen

het nu geldende KB van 14 januari 2013 tot

te verwachten dat deze verdere codificatie

de opdrachten en taken van verschillende

bepaling van de algemene uitvoeringsregels

van reeds eerder gekende principes en spel-

concessionarissen zullen cruciaal zijn.

van de overheidsopdrachten en van de

regels voor de toewijzing van concessies,

Niet alleen om de private investeerder een

concessies voor openbare werken (artikelen

de toegankelijkheid en de transparantie bij

concessie te laten aangaan, maar ook om

104 en volgende), specifieke bepalingen

de toewijzing zal doen toenemen.

de financierbaarheid van de te ontwikkelen

omtrent de taken en verantwoordelijkheden

activiteiten door verschaffers van vreemd

van de betrokken partijen bij de uitvoering

vermogen te kunnen garanderen. Daarbij

van concessies van openbare werken.

zal uiteraard het kenmerkende element van een concessie van openbare dienst of

Recent, op 15 januari 2014, aanvaardde

openbare werken, namelijk dat de private

het Europees Parlement, in eerste lezing,

partner het operationeel (exploitatie)risico

het voorstel van bijzondere richtlijn die

draagt, niet volledig aan de kant kunnen

betrekking heeft op de toekenning van

worden gelaten.

concessies van openbare dienst en van openbare werken.

A N N E L I E S V E R L I N D E N , Â DLA PIPER

3 3

“

PAU L VA L K E N I E R S, C E PA

ANTWERPEN IS NOG STEEDS ÉÉN VAN DE MEEST PRODUCTIEVE HAVENS.

”

D L A

CEPA IS OPTIMISTISCH

P I P E R

I N T E RV I E W

/

3 4

-

3 5

jaren nog meer in te zetten op selectie en opleiding. Door onze havenarbeiders nog beter te omkaderen, kunnen we de kwaliteit van havenarbeid versterken. Ten slotte willen we ook sterk inzetten op een verhoogde veiligheid op de werkvloer. Want dat is, ondanks een grote verbetering de voorbije

De werkgeversfederatie CEPA binnen de Antwerpse haven heeft er vertrouwen in dat de haven een wereldspeler van formaat blijft.

Maar ze is tegelijk niet blind voor de uitdagingen en de blijvende inspanningen die daarvoor zullen moeten zorgen.

2014 bijkomende havenarbeiders aan te

jaren, nog steeds een werkpunt.”

werven. “Na de start van de crisis van 2009 tot 2012 was er de facto een aanwer-

Een fundamentele

vingsstop; in 2013 hebben we 350 nieuwe

mobiliteitsoplossing

havenarbeiders in dienst genomen en dit

Als de overheid de haven van Antwerpen

jaar gaan we die trend voortzetten”, zegt

ziet als de motor van onze economie, is

Paul Valkeniers.

het een gerechtvaardigde vraag aan Paul Valkeniers of de overheid die motor ook

Moderne loopbaanbegeleiding

voldoende smeert, onder meer op het vlak

CEPA heeft er vertrouwen in dat de Ant-

van infrastructuur?

Alvorens vooruit te kijken, is het altijd

werpse haven zijn status als wereldhaven

goed om ook eens terug te blikken. Paul

de komende jaren zal kunnen behouden

“De voorbije jaren zijn zeker al veel

Valkeniers heeft, als gedelegeerd bestuur-

en mogelijk nog versterken. “We zijn nog

inspanningen geleverd, zoals bijvoorbeeld

der van de werkgeversfederatie CEPA,

altijd één van de meest productieve havens

de belangrijke Scheldeverdieping. Wat de

gemengde gevoelens over 2013: “Aan het

in Europa en de wereld, ondanks de kritiek

haveninfrastructuur betreft, denk ik dat

begin van het jaar dacht iedereen nog dat

die er is op de organisatie van havenarbeid

die momenteel up-to-date en voldoende

de economische heropleving sneller vorm

in Antwerpen”, meent de gedelegeerd

is om het hoofd te kunnen bieden aan de

zou krijgen; dat is ietwat tegengevallen. Zo

bestuurder.

concurrentie van andere havens. Maar waar

hadden we ons onder meer goed voorbereid

we vandaag zeker werk moeten van maken,

op een drukke zomer met heel veel werk,

“Het systeem biedt nog altijd veel voor-

is de optimale ontsluiting van de haven en

maar die is rustiger uitgevallen.”

delen, en laat werkgevers toe om op een

betere verbindingen met het hinterland.

flexibele manier de pieken en dalen in hun

Zo moet het goederenvervoer per spoor

Beterschap en optimisme voor 2014

activiteiten op te vangen. Bovendien heerst

veel efficiënter kunnen, en ik hoef niet te

“In 2014 verwacht ik beterschap.

er in onze haven een gezonde cultuur,

herhalen dat de wegeninfrastructuur in en

De belangrijkste economische indicatoren

waardoor de havenarbeider gestimuleerd

rond Antwerpen dramatisch is.”

wijzen op een voorzichtig herstel, en uit

wordt om veilig, kwaliteitsvol en productief

de markt horen we positieve geluiden.

te werken. Veel havens benijden ons dit

“Dat zou de regio als geheel, maar zeker

Waar ik erg blij om ben, is dat de fameuze

systeem en deze cultuur.”

ook de Antwerpse haven, de komende jaren

P3-alliantie – de samenwerking tussen

wel eens serieus parten kunnen spelen.

de grote containerrederijen Maersk Line,

Toch mag Antwerpen zich daar niet op

Want laat ons een kat een kat noemen: een

CMA CGM en MSC – beslist heeft om de

blind staren. Valkeniers: “Er zijn evoluties

fundamentele mobiliteitsoplossing is niet

Antwerpse haven een nog prominentere

in de markt. We moeten de vinger aan de

voor binnenkort”, stelt Valkeniers. “En ten

plaats te geven in zijn vaarschema’s. Dat

pols houden, en er continu over waken dat

slotte moeten we ook tot een douaneadmi-

is een grote en welgekomen opsteker voor

we onze competitiviteitspositie kunnen

nistratie komen die meer een trade facili-

ons”, aldus Valkeniers.

behouden en zelfs versterken. Zo moeten

tator is dan dat ze de handel bemoeilijkt

we onder meer aandacht hebben voor

door tal van rigide regels, structuren en

Er is dus reden om optimistisch te zijn, die

aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden in de

systemen.”

zich onder meer uit in de recente beslissing

logistiek, en recent hebben we een meer-

van de raad van bestuur van CEPA om in

jarenplan goedgekeurd om de komende

»

Constructieve samenwerking Om de concurrentie met andere wereldhavens blijvend aan te kunnen, is het volgens Paul Valkeniers ook nodig dat de verschillende Vlaamse havens nog meer samenwerken: “Samen sterker geldt hier absoluut. Dat zo’n samenwerking nodig is, beseft iedereen intussen, veel meer dan vroeger. En dat is erg positief. De ruimte en overheidsmiddelen zijn nu eenmaal schaars. Het debat over hoe dat op de best mogelijke manier kan, is volop aan de gang. Een overkoepelende structuur is wellicht niet de beste manier. Ik geloof sterk in een beweging ‘van onderuit’ en een blijvend constructief overleg tussen de verschillende havenbesturen.”

“DAT EEN SAMENWERKING TUSSEN DE VLAAMSE HAVENS NODIG IS, BESEFT IEDEREEN INTUSSEN, VEEL MEER DAN VROEGER, EN DAT IS ERG POSITIEF.” PA U L VA L K E N I E R S , CEPA

D L A

P I P E R

I N T E RV I E W

/

Wat is CEPA?

CEPA stond ooit – vanaf de oprichting in 1929 – voor ‘Centrale des Employeurs du Port d’Anvers’. Het letterwoord is behouden, maar is nu vooral een merknaam, want officieel heet de organisatie allang ‘Centrale der Werkgevers aan de Haven van Antwerpen’.

CEPA telt tachtig leden en stelt in Antwerpen 9.000 havenarbeiders te werk.

De cvba CEPA neemt het sociale beleid van de goederenbehandelaars in de haven van Antwerpen voor haar rekening, en is actief op drie terreinen: het sociaal overleg tussen werkgevers en vakbonden in twee paritaire comités (PC 301 en PC 226); de belangenvertegenwoordiging op regionaal, nationaal en internationaal niveau; en voor haar leden verzorgt ze de rekrutering, opleiding en loopbaanbegeleiding van de havenarbeiders en regelt ze als ‘personeelsdienst’ ook alle sociaalrechterlijke verplichtingen. Daarnaast is er een gemeenschappelijke dienst en een comité voor preventie en bescherming.

Ten slotte zorgt CEPA met een eigen ambulancedienst ook nog voor dringende medische hulpverlening in het havengebied. www.cepa.be

3 6

-

3 7

OOK OP ZOEK NAAR ADVIES OF GOEDE RAAD VOOR UW HAVENZAKEN?

NEEM CONTACT OP MET DE EXPERTS VAN ONZE HAVENCEL

Arbeidsrecht en sociaal overleg

Publiek economisch recht

Eddy Lievens

Annelies Verlinden

E: eddy.lievens@dlapiper.com

E: annelies.verlinden@dlapiper.com

M: 0494 571 502

M: 0494 571 540

Fusies, overnames, private

Vastgoedontwikkeling

equity en herstructurering

en ruimtelijke ordening

Koen Selleslags

Els Empereur

E: koen.selleslags@dlapiper.com

E: els.empereur@dlapiper.com

M: 0479 809 440

M: 0494 571 550

Handelsrecht, maritiem en transportrecht Koen De Maeyer E: koen.demaeyer@dlapiper.com M: 0475 470 343

D L A

P I P E R

C O N TA C T G E G E V E N S

/

3 8

colofon Havenzaken is een magazine van DLA Piper UK LLP.

Ontwerp: d-artagnan

Realisatie: Comm2B.be

Druk: Antilope Lier

Met bijdragen van: Karel Cambien, Björn Crul, Johan Depaepe, Koen De Maeyer, Els Empereur, Bob Martens, Eddy Lievens, Koen Selleslags, Annelies Verlinden

Verantwoordelijke uitgever: Bob Martens, Managing Partner Belgium, DLA Piper UK LLP, Louizalaan 106, 1050 Brussel

Eindredactie: Björn Crul

Nog meer weten over DLA Piper?

Surf naar onze website op www.dlapiper.com/belgium.

Fotografie: Sofie Crabbé, Frederik Herregods, Shutterstock

U vindt DLA Piper Belgium in Antwerpen en Brussel: DLA Piper UK LLP Brusselstraat 59/5, 2018 Antwerpen T: +32 (0)3 287 28 28 DLA Piper UK LLP Louizalaan 106, 1050 Brussel T: + 32 (0)2 500 15 00

Voor een kennismaking met alle vennoten van DLA Piper in België: www.dlapiper.com/belgium

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, online publicatie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

-

3 9

LOCAL FOCUS, GLOBAL REACH Helping businesses achieve success at regional, national and international levels

We do business where you do business 4,200 lawyers in more than 30 countries around the world

www.dlapiper.com