A DLA PIPER CORPORATE MAGAZINE EDITIE 1, VOORJAAR 2014
“Onze regio kan niet zonder wereldhaven.”
Het hoeft geen betoog: Antwerpen is een draaischijf voor het internationaal handelsverkeer. Dat dit eveneens een belangrijke juridische vertaalslag kent en dus de nodige juridische ondersteuning vraagt, is evenzeer bekend.
een - voor advocatenkantoren - unieke Havencel, gericht op de verschillende aspecten van het produceren en handel drijven in de haven. Of het nu gaat over de vestiging of uitbreiding van een inrichting, waarbij zowel concessierechten als moeilijke vergunningsvoorschriften kunnen gelden, de organisatie van de wereldwijde distributie van de verhandelde goederen of de daarmee gepaard gaande financieringsvraagstukken, … Het komt allemaal aan bod, met inbegrip van het specifiek arbeidsrechtelijk kader. Deze unieke multidisciplinaire Havencel is eens te meer de veruitwendiging van waar het binnen DLA Piper allemaal om draait:
DLA Piper heeft als wereldwijd advoca-
de cliënten. Hun verwachtingen wensen
tenkantoor, met meer dan 4200 advocaten
we te overtreffen door een doorgedreven
in 77 kantoren, van Rio over Palo Alto tot
expertise en samenwerking tot stand te
New York, Moskou of China (kantoren in
brengen tussen dynamische, onderne-
Shanghai, Beijing of Hong Kong), een
mende en échte zakenadvocaten. Dankzij
unieke plaats verworven in het econo-
deze fundamentele eigenschappen zal de
misch knooppunt dat Antwerpen voor de
Havencel zonder twijfel voor velen een
wereld betekent. Ons kantoor kende de
werkelijke “haven” zijn van expertise en
voorbije 15 jaar dan ook een gestage groei
efficiënte dienstverlening met betrekking
in Antwerpen en ondersteunt vandaag de
tot complexe juridische vraagstukken.
groei van verschillende cliënten zowel op Belgisch vlak, als op wereldschaal. In
In deze brochure komen de vertegen-
België kunnen we met onze 125 advoca-
woordigers van een aantal bedrijven uit
ten in Brussel en Antwerpen maximaal
de haven aan het woord. Zij kaarten de
onze aanwezigheid, ook in het Belgische
(juridische) knelpunten aan waarmee ze
bedrijfsleven, laten gelden. Het Belgische
vandaag te maken krijgen. De experten van
kantoor komt daarmee volledig tegemoet
de Havencel geven daar ook hun visie op.
aan de fundamentele strategie van ons
Ik wens u een aangename lectuur toe.
kantoor: “Global reach, local expertise”. Onze jarenlange inzet voor bedrijven actief in de haven en voor de federaties die deze bedrijven begeleiden, heeft ons doen besluiten om deze expertise te bundelen in
B O B M A RT E N S M A N A G I N G PA RT N E R B E L G I U M M E M B E R O F T H E I N T E R N AT I O N A L BOARD DLA PIPER UK LLP
D L A
P I P E R
V O O RW O O R D
/
2
-
3
D L A
3
Woord vooraf Bob Martens
P I P E R
I N H O U D S TA B E L
/
22
Kurt Wynendaele, Nynas Interview
6
Het eenheidsstatuut: de belangrijkste aandachtspunten Expert: Eddy Lievens
26
Duurzaam Europees vervoerbeleid: de weg is nog lang Expert: Koen De Maeyer
10
Eric Noterman, Van Moer Group Interview
28
Koen De Groof en Ronny Detienne, Brabo Interview
14
Eindelijk vereenvoudigde vergunningsprocedures Expert: Els Empereur
32
Maritieme en havengerelateerde Publiek Private Samenwerking Expert: Annelies Verlinden
16 Wouter De Geest, BASF Interview
34
Paul Valkeniers, CEPA Interview
20
Aandachtspunten bij verkoop bij verkoop van een activiteit Expert: Koen Selleslags
38
Havencel DLA Piper Belgium Contactgegevens
4
-
5
HET EENHEIDSSTATUUT: DE BELANGRIJKSTE AANDACHTSPUNTEN
D L A
P I P E R
E X P E RT
/
6
-
Traditioneel gelden in ons land op heel wat punten verschillende regels voor arbeiders en bedienden. Hoewel deze opdeling in het verleden gemakkelijk te maken was, hoeft het geen betoog dat ze in de huidige hoogtechnologische samenleving niet langer de verantwoording heeft die ze in het verleden had. Na lang aanslepende discussies, is sinds 1 januari nu toch een aangepaste wetgeving van kracht. Het Grondwettelijk Hof oordeelde in zijn arrest van 7 juli 2011 dat het verschil in de wetgeving tussen arbeiders en bedienden, met betrekking tot de opzeggingstermijnen en de carenzdag, ongrondwettig was. Het Hof gaf de regering de opdracht om ten laatste op 8 juli 2013 deze verschillen af te schaffen. Uiteindelijk is de datum van 8 juli 2013 niet gehaald, aangezien de wet betreffende de invoering van een eenheidsstatuut tussen arbeiders en bedienden inzake de opzeggingstermijnen en de carenzdag en begeleidende maatregelen pas op 26 december 2013 werd aangenomen. De meeste bepalingen ervan zijn op 1 januari 2014 in werking getreden. Opzeggingstermijnen De belangrijkste wijziging is uiteraard het feit dat nu dezelfde opzeggingstermijnen gelden voor arbeiders en bedienden, zowel bij een ontslag door de werkgever, als een ontslagname door de werknemer. De toepasselijke opzeggingstermijn hangt louter af van de anciĂŤnniteit van de werknemer. En aangezien de nieuwe opzeggingstermijnen nu in weken uitgedrukt zijn, vangt een opzeggingstermijn voortaan aan op de eerste maandag volgend op de kennisgeving ervan.
7
Er is wel voorzien in een overgangsregel
Arbeiders die in dienst waren op
voor de werknemers die reeds op
31 december 2013, een anciënniteit
31 december 2013 in dienst waren. Voor
van minstens 20 jaar hebben (in 2014)
hen dient de opzeggingstermijn in drie
en niet vallen onder de bovenvermelde
stappen berekend te worden :
overgangsregeling, hebben bij een ontslag eveneens recht op een
• Voor de anciënniteit vanaf 1 januari
ontslagcompensatievergoeding van de
2014, gelden de nieuwe, eengemaakte
Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening. Deze
opzeggingstermijnen.
vergoeding is gelijk aan het verschil tussen
• Voor de anciënniteit tot en met
de hypothetische opzeggingsvergoeding
31 december 2013, dient de
voor een werknemer met dezelfde
opzeggingstermijn in principe berekend
anciënniteit uitsluitend opgebouwd na
te worden volgens de wetgeving die op
31 december 2013 en de werkelijke
31 december 2013 van toepassing was.
opzeggingsvergoeding. Dit is onder meer
• De toepasselijke opzeggingstermijn is dan de som van beide.
het geval voor de havenarbeiders van het logistiek contingent.
Overgangsmaatregel voor
Outplacement
havenarbeiders
Naast de invoering van nieuwe opzeggings-
Er wordt eveneens in een tijdelijke
termijnen, zijn er ook wijzigingen op het
overgangsmaatregel voorzien voor de
gebied van outplacement. De werkgever
werkgevers en hun arbeiders die behoren
moet nu altijd outplacementbegeleiding
tot paritaire comités waar op 31 december
aanbieden indien de ontslagen werknemer
2013 een koninklijk besluit bestond dat
recht heeft op een opzeggingstermijn of
voorzag in kortere opzeggingstermijnen
een opzeggingsvergoeding van minstens
dan de opzeggingstermijnen onder de
30 weken, ongeacht de leeftijd van de
collectieve arbeidsovereenkomst nr. 75.
betrokkene. De aangeboden outplacement-
Dit is onder meer het geval voor de
begeleiding moet een waarde hebben van
havenarbeiders algemeen contingent (met
één twaalfde van het jaarloon, met een
uitzondering van de functies die het statuut
minimum van 1.800 euro en een maxi-
van bediende hebben).
mum van 5.500 euro (exclusief BTW). Als compensatie voor deze verplichting, mag
Deze overgangsmaatregel houdt in dat tot
de werkgever wel de opzeggingsvergoeding
einde 2017 de “oude” wetgeving van kracht
met 4 weken loon verminderen.
blijft (ook voor de werknemers die pas in 2014 in dienst getreden zijn). Tenzij er een
Motivering ontslag
nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst
In het kader van de wetswijziging werd
zou afgesloten worden die de opzeggings-
eveneens de verplichte motivering van het
termijnen sneller dan tegen 2018 zou
ontslag ingevoerd. De regels hierover zijn
doen evolueren in de richting van de
opgenomen in de collectieve arbeidsover-
geharmoniseerde opzeggingstermijnen voor
eenkomst nr. 109, die op 1 april 2014 in
arbeiders en bedienden.
werking treedt.
D L A
P I P E R
E X P E RT
/
8
-
De regels met betrekking tot deze motive-
Tenslotte, zoals aangegeven in de titel van
ring kunnen alsvolgt worden samengevat:
de wet, is de carenzdag nu afgeschaft, zodat een arbeider vanaf 1 januari 2014 ook recht
• De werknemer kan binnen een termijn
heeft op het gewaarborgd loon voor de
van 2 maanden na het einde van de
eerste dag van afwezigheid wegens ziekte.
arbeidsovereenkomst vragen om de con-
Uiteraard moet hij hiervoor een medisch
crete redenen die tot het ontslag geleid
attest voorleggen.
hebben te vernemen. • De werkgever heeft vervolgens 2 maanden de tijd om hierop te antwoorden. Indien reeds bij het ontslag deze informatie meegedeeld werd, hoeft de werkgever niet meer opnieuw te antwoorden. • Indien de werkgever nalaat dit te doen, is een vergoeding verschuldigd, gelijk aan 2 weken loon. • De werknemer kan echter een bijkomende schadevergoeding vorderen inden het ontslag kennelijk onredelijk is. Deze schadevergoeding is gelijk aan minstens 3 en maximaal 17 weken loon. • Er geldt een bijzondere regeling inzake de bewijslast. De werkgever draagt de bewijslast over de ontslagreden indien hij zou geweigerd hebben te antwoorden op de vraag om de ontslagreden mee te delen of indien hij een andere ontslagreden zou meedelen. De werknemer draagt de bewijslast indien hij zou inroepen dat de werkelijke ontslagreden een andere reden zou zijn dan de ingeroepen ontslagreden, of indien hij geen kennisgeving van de ontslagreden zou hebben gevraagd. Rekening houdend met deze bewijsregeling, bevelen we ten zeerste aan om vanaf 1 april 2014 elk ontslag, minstens kort, schriftelijk te motiveren. Om dit te kunnen doen, zal het belangrijk zijn om vooraf over een zo volledig mogelijk dossier te beschikken, waarin bijvoorbeeld verwezen wordt naar de voorbije jaarlijkse evaluaties bij een ontslag wegens slechte prestaties. E D D Y L I E V E N S , DLA PIPER
9
“
E R I C N OT E R M A N, VA N
MOER GROUP
DE HAVEN HEEFT ONS VERRIJKT, ÉN VOOR EXTRA UITDAGINGEN GESTELD.
”
D L A
VAN MOER GROUP MAAKTE DE LOGISTIEKE CIRKEL ROND
P I P E R
I N T E RV I E W
/
1 0
-
Investeren en diversifiëren De succesingrediënten voor deze steile groei zijn voor Eric Noterman duidelijk. “Lef, keihard werken, durven investeren en een grote flexibiliteit naar de klanten. Jo is een ondernemer pur sang. Hij merkt opportuniteiten op die anderen vaak niet zien, ook ik niet als manager – terwijl ik
Logistiek dienstverlener Van Moer Group is nog steeds een relatief jong bedrijf in de Antwerpse Haven. Maar in nauwelijks 25 jaar groeide de groep uit tot een belangrijke speler, die ook actief is in het buitenland. Vandaag haalt Van Moer Group met bijna 500 medewerkers een geconsolideerde omzet van 80 miljoen euro. “Een regio die de ambitie heeft een centrale logistieke hub te zijn, kan niet zonder een wereldhaven”, zegt CEO Eric Noterman, “maar dan moeten de bedrijven hier ook de ruimte krijgen om zich te ontplooien.”
Buitenlandse ambities
dan wel de risico’s zie (glimlacht).” Jo Van
Het hoofdkwartier van de groep bevindt
Moer durfde ook te investeren in econo-
zich sinds 2008 in Zwijndrecht, maar de
misch moeilijkere tijden. Zo werd de site
groep heeft ook vestigingen in Kallo, Zellik
in Zwijndrecht – oorspronkelijk 17,8 ha –
en Vilvoorde, waar Van Moer beschikt over
vorige zomer nog met 6 ha uitgebreid.
een binnenvaartterminal. Ook diversifiëring, vrij snel al na het Eric Noterman: “Ook het buitenland heb-
ontstaan van het bedrijf, heeft de groep
ben we niet links laten liggen. In Roemenië
geen windeieren gelegd. “Wie vandaag in
hebben we een vestiging voor transport
West-Europa nog uitsluitend met transport
en logistiek; sinds oktober 2012 zijn we
bezig is, heeft het moeilijk”, zegt Eric No-
aanwezig in Parijs en Le Havre voor retour-
terman. “Alleen wie transport combineert
vrachten en logistiek; en ten slotte werken
met een grote toegevoegde waarde van
we sinds november 2012 ook in Brazilië,
andere activiteiten heeft nog een toekomst.
samen met een lokale partner. De bedoeling
Maar onze transportpoot blijft belangrijk.”
is om een betere balans te krijgen tussen
Dat blijkt ook uit de overname van het
import en export: momenteel heeft 80
transportbedrijf Wambacq-Peeters in Zellik,
procent van onze activiteiten nog te maken
begin 2012. “Een groot risico was dat niet,
met export, maar we willen dus het aandeel
omdat dat bedrijf vooral met distributie
import opkrikken. Een beter evenwicht zal
voor Delhaize bezig was. Er waren ook
Van Moer werd in 1990 opgericht door
onze operaties in Antwerpen nog een stuk
duidelijk synergieën met onze bestaande
Jo Van Moer en zijn vrouw, vandaag nog
efficiënter maken.”
activiteiten”, legt Eric Noterman uit.
steeds meerderheidsaandeelhouder. Hij begon zelf als chauffeur, met één vrachtwa-
Sinds begin 2014 zijn in Brazilië ook
gen. “Jo is vanaf een wit blad begonnen als
logistieke activiteiten gestart. Simpel
transporteur, ging zich dan ook bezig-
gesteld: Van Moer Group gaat naar waar
houden met warehousing en logistiek, en
zijn klanten trekken: “In Parijs en Brazilië
uiteindelijk kwamen er douanediensten en
hadden we eerst een bescheiden kantoor,
expeditie bij. De cirkel als complete logis-
maar tevreden klanten uit België stimuleer-
tieke dienstverlener is in amper 23 jaar tijd
den ons om ook daar logistieke activitei-
rond gemaakt”, zegt Eric Noterman, CEO
ten te ontplooien. Met sommige van die
van Van Moer Group.
klanten werken we al twintig jaar samen. En Brazilië is een land met ongelofelijk veel mogelijkheden – maar ook ook met evenveel bureaucratie (glimlacht). Daar moet je mee leren omgaan.”
“ALS ONDERNEMERS MERKEN WIJ BITMANTER WEINIG VAN DE VEREENVOUDIGING IN DE VERGUNNINGENPROCEDURE.”
1 1
“Delhaize is bijvoorbeeld ook actief in
‘havenregime’ noemt: “Dan heb ik het niet
geografische spreiding en nog meer diver-
Roemenië, net als wij.” Ook wat transport
alleen over de wet-Major (die oorspronke-
sifiëren binnen de bestaande divisies. “We
in de strikte zin betreft, kiest Van Moer
lijk bepaalde dat het laden en lossen van
richten dan vooral de blik op activiteiten
Group voor diversifiëring – of beter:
zeeschepen moet gebeuren door erkende
die verder gaan dan wat tot nu toe onze
intermodaal vervoer. Noterman: “Het klinkt
havenarbeiders, maar ook van toepassing
basisactiviteiten – forest products, ijzer
misschien vreemd, maar we willen zoveel
werd op tal van logistieke activiteiten,
en staal – zijn geweest. We willen nu ook
mogelijk vrachtwagens van de weg halen.
red.). Het blijft erg vreemd dat er een
wel eens gaan kijken wat we voor andere
Als logistieke dienstverlener houden we de
speciale arbeidsorganisatie van kracht is
productgroepen kunnen betekenen.”
lange termijn voor ogen. De eerste stap was
binnen een geografisch afgebakend gebied.
de overname van de inland-terminal in Vil-
Dat is een grote handicap, omdat er geen
voorde; een aantal andere projecten moet
level-playing field is binnen de Antwerpse
het vervoer over het water nog praktischer
haven. Dezelfde activiteiten vind je onder
maken. Ook het spoor is een optie, hoewel
vier of misschien zelfs meer paritaire comi-
dat nog altijd niet de meest flexibele of
tés, naargelang je binnen of het buiten het
interessante vervoersvorm is. Elke dag rijdt
strikte havengebied opereert.”
er een trein van ons in beide richtingen tussen Kallo en de MSC Home Terminal op
“Dat creëert uiteraard een bepaalde rechts-
Rechteroever. Mocht het spoorvervoer in
onzekerheid en een zware kostenstructuur
ons land net zo flexibel georganiseerd zijn
die we ons vandaag, in een Vlaanderen
elders in Europa, zouden we er wellicht
dat de Antwerpse haven als het kloppende
meer gebruik van maken.”
hart van zijn economie ziet, niet meer kunnen veroorloven. Het is toch duidelijk
Troeven en handicaps
dat logistiek geen havenarbeid is. Omwille
Oorspronkelijk was de vestiging in
van de arbeidsorganisatie is actief zijn in
Zwijndrecht, in het Antwerpse havenge-
de haven naast een troef tegelijk ook een
bied, bedoeld als uitbreiding van de site in
handicap. Maar een regio die de ambitie
Kallo, waar momenteel voornamelijk forest
heeft een centrale logistieke hub te zijn,
products, ijzer en staal worden behandeld.
kan niet zonder een wereldhaven, en die
Maar al snel werd dit het hoofdkwartier
moet dan ook elke ruimte krijgen om zich
van de groep. “In Zwijndrecht kwamen in
te ontplooien.”
we 2008 terecht in de ‘chemiecluster’, met als buren onder meer Borealis. Dat zorgde
Geen doemdenken
voor een uitbreiding van onze activiteiten,
“Een ander enorm obstakel is de hele
zoals tank cleaning en repair, opslag van
vergunningenprocedure, wat uiteraard geldt
gevaarlijke en niet-gevaarlijke goederen in
voor heel Vlaanderen”, vervolgt Eric No-
tankcontainers enzovoort. We hebben vorig
terman. “Als ondernemers merken wij bit-
jaar nog geïnvesteerd in inkuipingen voor
ter weinig van de vereenvoudiging daarvan.
de legale opslag van broom, en daarin zijn
En dan wil ik het nog niet hebben over het
we uniek. De inbedding in de Antwerpse
mobiliteitsprobleem in en rond Antwerpen.
haven is dus erg belangrijk gebleken voor
Vandaag zijn we aan het palaveren over
het bedrijf.”
problemen die vijftien jaar geleden al hadden moeten aangepakt zijn. Dat is allemaal
Maar werken in het havengebied zorgt ook
nefast voor de hele logistieke sector.”
voor extra uitdagingen. Van Moer Group
Toch doet Van Moer Group niet aan
heeft er nogal wat concullega’s, en boven-
doemdenken. De enige weg is vooruit, en
dien is er wat Eric Noterman het speciale
die bestaat volgens de CEO uit een verdere
D L A
“Het blijft erg vreemd dat er een speciale arbeidsorganisatie van kracht is binnen een geografisch afgebakend gebied.�
P I P E R
I N T E RV I E W
/
1 2
-
1 3
EINDELIJK VEREENVOUDIGDE VERGUNNINGSPROCEDURES?
D L A
Of het nu gaat over investeren in haveninfrastructuur, bedrijventerreinen en opslagplaatsen of over de uitbating van uw logistieke - of verwerkingsactiviteiten, een vergunning hebt u allicht nodig.
P I P E R
E X P E RT
/
1 4
-
omgevingsvergunningscommissie, die alle
Voor complexe projecten wordt een
adviezen zal verwerken in één geïntegreerd
nieuw planningsproces uitgewerkt als een
advies. Tegenstrijdige standpunten van de
drietrapsraket met een startbeslissing, een
(talloze) adviserende instanties kunnen zo
voorkeursbesluit en een projectbesluit. In
worden vermeden.Verder zullen vervalter-
deze procedure wordt de milieueffectrap-
mijnen gelden, zodat de aanvrager binnen
portage, de bestemmingswijziging en de
een welbepaalde termijn zekerheid verkrijgt
vergunningsprocedure geïntegreerd.
over zijn project. Vandaag worden immers nog steeds 75% van de milieuvergunningen
In een startbeslissing bevestigt de overheid
buiten de decretale termijn verleend!
dat het project van groot maatschappelijk
De omgevingsvergunning zal ook een per-
en ruimtelijk-strategisch belang is. Na
manent karakter hebben, wat voornamelijk
een effectenonderzoek wordt getrechterd
op milieuvlak een aanzienlijke verbetering
naar één strategisch alternatief dat na
betekent. Vandaag de dag wordt een milieu-
een openbaar onderzoek, leidt tot een
vergunning immers steeds voor een bepaal-
voorkeursbesluit waarop niet meer kan
En mogelijk ook een bestemmingswij-
de periode verleend, met een maximum van
worden teruggekomen. Na een effectenon-
ziging, een milieueffectrapport, een
20 jaar. In een overgangsregeling kan een
derzoek op projectniveau en een openbaar
veiligheidsrapport, een concessie, een
bestaande milieuvergunning op verzoek
onderzoek, wordt dan een projectbesluit
natuurcompensatie, en dergelijke meer…
van de exploitant worden omgezet in een
genomen, dat de vereiste vergunningen,
Net dat loopt in Vlaanderen niet steeds van
permanente omgevingsvergunning.
machtigingen, toelatingen en ook de noodzakelijke bestemmingswijziging integreert
een leien dakje. Recent heeft de Vlaamse
in één beslissing.
overheid een aantal initiatieven uitgewerkt
Complexe investeringsprojecten
met als doel tijds- en efficiëntiewinsten
Bij de stedenbouwkundige vergunning
te boeken in de procedures om de nodige
gelden al sinds 2009 vervaltermijnen voor
Of deze volledig nieuwe
planaanpassingen en vergunningen te beko-
de vergunningverlening. Op het terrein
vergunningsprocedure zal werken, zal
men voor vastgoedinvesteringen. Nog voor
werd dit echter niet steeds ervaren als een
echter afhangen van de wijze waarop
de verkiezingen van mei 2014 zouden twee
gevoelige versnelling van de procedures.
de procedure in de praktijk kan worden
decreten gestemd worden, in navolging van
Het traject, voorafgaand aan de eigenlij-
toegepast. Er zijn immers geen inhoudelijke
de visienota ‘Versnellen van Investerings-
ke vergunningverlening, kan immers bij
of procedurele waarborgen opgenomen.
projecten’ van 8 oktober 2010.
grotere projecten loodzwaar zijn. Vooraleer
De milieueffectrapportage wijzigt
de vergunningsaanvraag kan worden
inhoudelijk niet en zal dus waarschijnlijk
De omgevingsvergunning
ingediend, moet veelal een milieueffec-
even lang aanslepen. Verder omschrijft
Het Decreet betreffende de Omgevings-
trapport of een veiligheidsrapport worden
het ontwerpdecreet het begrip “complex
vergunning heeft als doelstelling een
opgemaakt of een bestemmingswijziging
project” zeer vaag, waardoor het
geïntegreerde vergunning tot stand te bren-
worden bekomen. Deze procedures kunnen
onduidelijk is welke projecten er precies
gen, genaamd de ‘omgevingsvergunning’.
jarenlang aanslepen en geven vaak aanlei-
in aanmerking komen om deze procedure
Daarin worden zowel de milieuvergunning,
ding tot procedurefouten die de rechtsze-
te volgen.
de stedenbouwkundige vergunning en de
kerheid van het project in gevaar brengen.
verkavelingsvergunning samengebracht.
Met het Decreet Complexe Investeringspro-
Voor het bouwen én exploiteren van een
jecten wil de Vlaamse overheid tegemoet
inrichting zal dus slechts één vergunning
komen aan de bezorgdheid om grote
nodig zijn. Dit betekent een belangrijke
infrastructuur- en investeringsprojecten op
vereenvoudiging, nu er maar één aanvraag,
een betere manier, met betere inspraak- en
één openbaar onderzoek en één advies-
participatiemogelijkheden en binnen een
ronde nodig zal zijn. Deze advisering
redelijkere termijn te realiseren.
zal veelal verlopen in de schoot van een
Zal de Oosterweelverbinding de test zijn?
E L S E M P E R E U R , DLA PIPER
1 5
“
WO U T E R D E G E E S T, B A S F
ANTWERPEN KAN NIET ZONDER BASF, BASF KAN NIET ZONDER ANTWERPEN.
”
D L A
BASF ANTWERPEN TROTSEERDE DE CRISIS ZONDER KLEERSCHEUREN
P I P E R
I N T E RV I E W
/
1 6
-
stageplaatsen aan, veel meer vroeger. Maar natuurlijk kan je alleen aanwerven als je ook voldoende investeert. Van 2007 tot en met 2013 was dat ongeveer 1 miljard euro. Dat zegt voldoende, denk ik.” Mobiliteit baart zorgen BASF Antwerpen blijft ook na 50 jaar een
BASF Antwerpen is een belangrijke speler in de Antwerpse haven, en maakt het uitstekend. In 2012 bedroeg de omzet zo’n 7,2 miljard euro. Binnen het BASF-concern was Antwerpen voor de crisis de tweede belangrijkste vestiging ter wereld (na de thuisbasis in Ludwigshaven), en dat is nog steeds zo. Wouter De Geest is al meer dan vijf jaar CEO, en is een believer van de industrie. Niet toevallig dus dat de Vlaamse regering hem vroeg om de Industrieraad Vlaanderen, die haar moet adviseren over het Nieuw Industrieel Beleid, voor te zitten.
Aanwerven en investeren
belangrijke vestiging voor het concern.
Toch is er ook een en ander veranderd. De
“Wij vormen één van de zes zogenaamde
Antwerpse vestiging is zich met de jaren
Verbundsamtorten in de wereld. Deze zes
meer en meer gaan focussen op Europa.
sites zijn cruciaal in de waardeketen, en
“Zeg maar dat 90 procent van onze busi-
alle andere productiesites (liefst 380 in de
ness vandaag gerelateerd is aan Europa.
wereld) werken voor deze zes vestigingen”,
Vroeger was het marktaandeel richting
legt Wouter De Geest uit. “BASF Antwer-
verre buitenland of overzees groter”, legt
pen is zo belangrijk omdat het hier gaat
de CEO uit. “Crucialer is dat BASF Ant-
om een volledige geïntegreerde plant waar
werpen qua toegevoegde waarde (875 mil-
productie, logistiek, energie en knowhow
joen euro netto) stand wist te houden. Ook
allemaal in relatie staan tot elkaar. In een
het aantal jobs op onze site is doorheen de
stand alone fabriek is dat anders. Op onze
jaren altijd stabiel gebleven: 3.500 directe
terreinen, die alles bijeen 600 hectare
medewerkers en 1.500 indirecte. Nog nooit
beslaan, staan liefst 53 installaties. De Ant-
hebben we hier economische werkloosheid
werpse site blijft dienen als rolmodel.”
gekend.” De roeping van Antwerpen blijft dus Een verklaring daarvoor, wijt De Geest aan
intact. Maar dat betekent niet dat er geen
de eigen organisatie en structuur. In het cri-
hinderpalen zijn. “De ligging blijft één van
sisjaar 2008 werd een eigen interimkantoor
onze grootste troeven. Onze positie tegen-
Wouter De Geest kan tevreden terugblik-
in het leven geroepen. Dat stelde het bedrijf
over het Europese hinterland en richting
ken op de voorbije jaren: “Zelfs de crisis
in staat om mensen, waar nodig, intern
Oost-Europa is uitzonderlijk. Maar één
wist ons niet uit balans te brengen. Zowel
te verschuiven. Zo konden economische
element blijft zorgen wekken: de mobiliteit.
de Duitse moedermaatschappij als het
werkloosheid of ontslagen ook worden
Alle bedrijven die in de haven van Antwer-
filiaal BASF Antwerpen zijn altijd blijven
voorkomen.
pen actief zijn, hebben dezelfde kopzorg.
geloven in het eigen parcours. We zijn
Een goede ontsluiting over de weg en via
blijven investeren, zowel in de installaties
Het is duidelijk dat er een positieve stem-
het spoor moet prioritair worden aangepakt.
als in onze mensen. Het ene kan niet zonder
ming heerst. Ook dit jaar gaat BASF weer
De Antwerpse industrie is vragende partij
het andere. Natuurlijk stond de winst onder
aanwerven: “We mikken op 150 tot 200
in het dossier van de IJzeren Rijn. Europa
druk omwille van de globale economische
aanwervingen, nieuwe jobs en mensen die
heeft de opdracht om dat dossier vooruit
context. Maar de geproduceerde volumes
pensioengerechtigden vervangen. Ik denk
te helpen in het belang van de bedrijven”,
zijn altijd gezond gebleven.”
vooral aan procesoperatoren of aan techni-
aldus De Geest.
sche mensen, maar ook aan ingenieurs. We prijzen ons gelukkig dat we nog mensen
Europese steun voor de industrie
vinden. We laten eigen mensen doorgroei-
En de CEO heeft nog meer boodschappen
en, en kunnen rekenen op een voorbeel-
voor de Europese Unie: “Europa moet
dige samenwerking met het onderwijs.
maar eens bevestigen dat het de industrie
We bieden nu bijvoorbeeld 160 diverse
voluit steunt. Niemand mag vergeten dat
1 7
de economie uitermate snel draait en dat
Een grote ‘Verbundenheid’
er in andere delen van de wereld enorme
De mooie prestaties van BASF Antwerpen
vooruitgang wordt gemaakt. De randvoor-
hebben ook te maken met de focus die het
waarden die nodig zijn om de industrie
bedrijf heeft aangenomen. In het kader
vooruit te helpen, mogen niet verwaarloosd
daarvan werden een aantal activiteiten op
worden, denk maar aan voldoende inspan-
het terrein verkocht. BASF leeft nu dus
ningen om R&D en innovatie te ondersteu-
samen met derden. “We hebben bepaal-
nen. De indruk bestaat dat Europa op dat
de onderdelen ofwel verkocht (zoals de
vlak veel te voorzichtig handelt.”
meststoffen aan het Russische Eurochem)
“ALLE BEDRIJVEN DIE DE HAVEN VAN ANTWERPEN ACTIEF ZIJN, HEBBEN DEZELFDE KOPZORG: MOBILITEIT. ”
ofwel gedeeltelijk afgestoten via een joint “Hetzelfde geldt voor de Europese
venture-formule (zoals de afdeling styreen-
energiepolitiek die bepalend kan zijn voor
kunststoffen, geïntegreerd in Styrolution).
de competitiviteit van een industrie in
Dat is normaal, omdat bepaalde markten nu
een geglobaliseerde wereld. Ook andere
eenmaal evolueren. BASF heeft altijd het
randvoorwaarden moeten dringend beter
principe gehanteerd dat het succesrijk wilde
ingevuld worden: arbeidsflexibiliteit en een
zijn ofwel door toegang te hebben tot
betere sociale dialoog, waarbij de debatten
de markt van de grondstoffen ofwel door
niet langer en alleen verengd worden tot een
te mikken op sectoren en producten die
discussie over de loonkost. Het moge duide-
garant stonden voor een voldoende groot
lijk zijn dat de bedrijven dringend vragen dat
marktaandeel.”
Europa die eisen invult, in het voordeel van de industrie, maar ook van de mensen.”
Het feit dat op het terrein nu meerdere ondernemingen actief zijn en moeten samen-
Het pleidooi aan het adres van Europa valt
leven, heeft volgens Wouter De Geest veel
niet los te zien van de uitdagingen waar
minder impact dan de buitenwereld denkt:
de chemiereus mee geconfronteerd wordt.
“Ook met onze buren blijft de Verbun-
Wouter De Geest: “We blijven inspelen op
denheit groot en tastbaar. Dat wil zeggen
de fundamentele noden van de maatschap-
dat we over bijna alles contact zoeken.
pij. De wereldbevolking groeit, de ener-
Infrastructuur, productie, sociale relaties
giebehoeften stijgen, overal in de wereld
of energieproblematiek worden nog altijd
ontstaan mega-steden en zo wordt de vraag
zoveel mogelijk als één geheel benaderd.
naar een betere mobiliteit steeds crucialer.
Niet los van elkaar, maar samen met elkaar.
Als bedrijf moet je antwoorden zien te
Zeg maar dat we één zijn in diversiteit.”
vinden op die uitdagingen. Wij doen dat op een vrij unieke manier omdat we alles - van
“Die verbondenheid biedt niets dan voor-
de grondstof tot het eindproduct - op een
delen. Zo hebben we over alle activiteiten
geïntegreerde wijze kunnen aanmaken. Ik
heen nog altijd maar één ondernemings-
geef graag enkele voorbeelden: van olie
raad, één comité voor bescherming en
maken we superabsorberende polymeren
veiligheid, één syndicale afvaardiging, één
voor luiers, voor de bouw maken we addi-
veiligheidsplan of één plan voor crisis-
tieven voor beton, isoleren kan niet zonder
communicatie. Schrijf maar op: dat werkt
onze polyuretaan, en onze kunststoffen die
uitstekend en we voelen er ons allemaal
gebruikt worden in de automobielsector
goed bij.”
zorgen voor minder CO2 en een lager energieverbruik.”
W O U T E R D E G E E S T, BASF
D L A
“De verbondenheid met onze buren biedt niets dan voordelen. Infrastructuur, productie, sociale relaties of energieproblematiek worden nog altijd zoveel mogelijk als één geheel benaderd.”
P I P E R
I N T E RV I E W
/
1 8
-
1 9
AANDACHTSPUNTEN BIJ VERKOOP VAN EEN ACTIVITEIT
Meer dan ooit zijn ondernemingen onderhevig aan verandering: technologische innovatie, nieuwe markten, …
Maar er is ook de juridische kant van de
aanpassen, …). Soms doet men een beroep
zaak. In elk veranderingsproces zal men
op een externe adviseur die de bedrijfstak
rekening moeten houden met een hele
of de hele onderneming juridisch tegen het
reeks wettelijke voorschriften én met de
licht houdt, een zogenaamde ‘vendor due
noodzaak om bepaalde afspraken juridisch
diligence’. Daarnaast zal men ook onder-
correct vast te leggen.
zoeken hoe de overdracht het best (fiscaal) wordt gestructureerd.
Ik neem als voorbeeld een onderneming met twee diverse activiteiten, die tot het
Vervolgens kan de zoektocht naar een
besluit komt dat het efficiënter is om
overnemer beginnen. Wanneer er kandi-
Steeds weer moeten ze nagaan hoe ze zich
de schaarse middelen volledig in één
daat-koper(s) worden geïdentificeerd, is
het best kunnen aanpassen en waarin ze
bedrijfstak te investeren. Voor de andere
de eerste stap vaak het afsluiten van een
moeten investeren. Mogelijk moet dan ook
activiteit zoekt men een overnemer, die ze
vertrouwelijkheidsovereenkomst. Beide
een activiteit worden afgebouwd. In veel
wil verderzetten. Dit is het startsein voor
partijen komen overeen geen publieke uit-
gevallen is er ook een rechtstreekse impact
het opzetten van een verkoopproces voor
spraken te doen over de onderhandelingen
op de medewerkers van de onderneming,
de betrokken bedrijfstak.
en de kandidaat-koper erkent de informatie
bij overdracht van activiteiten aan een
die hij zal krijgen, confidentieel te houden.
derde of, erger nog, in geval van sluiting
Verkoopproces grondig voorbereiden
Dat is belangrijk, want het is gebruikelijk
van een afdeling.
Het is uiteraard van belang zo’n proces
dat een kandidaat-koper de over te dragen
grondig voor te bereiden. Voor er een
bedrijfstak helemaal doorlicht. Soms krijgt
potentiële overnemer wordt gezocht, zal de
hij ook een bepaalde periode exclusiviteit,
onderneming o.a. nagaan of er geen zaken
en verbindt de verkopende onderneming
moeten worden geregulariseerd (milieuver-
zich ertoe niet met andere partijen te praten
gunning in orde brengen, arbeidsreglement
over de overname.
D L A
P I P E R
E X P E RT
/
2 0
-
De contracten
waarborgen die de verkoper aan de koper
voort zet op de terreinen van de overdrager.
Indien de kandidaat-koper geïnteresseerd
verstrekt. Zo zal de koper garanties willen
Het spreekt voor zich dat het daarbij cruci-
blijft in een transactie, kunnen daarna
dat de bedrijfstak vrij overdraagbaar is (en
aal is om goede afspraken te maken. Een
onderhandelingen starten over de contrac-
bijv. niet onderhevig is aan een pandrecht
klassiek voorbeeld is de huurovereenkomst
ten voor de overdracht. De besprekingen
van de bank), dat met betrekking tot het
tussen de overdrager en overnemer. Daar-
omvatten veelal twee luiken: eerst moeten
personeel alle wettelijke voorschriften zijn
naast worden vaak ook erg gedetailleerde
de partijen akkoord gaan over de voor-
gevolgd, dat er geen fiscale schulden zijn,
‘site services agreements’ opgesteld, waarin
waarden van de transactie (de eigenlijke
enz. De onderneming die overdraagt, wil
wordt opgelijst welke algemene diensten de
‘overnameovereenkomst’), maar daarnaast
dan weer dat haar aansprakelijkheid wordt
onderneming zal verstrekken aan de gast op
moeten ze vaak ook overeenstemming be-
beperkt - bijvoorbeeld door de opname
haar terreinen - bijvoorbeeld inzake ener-
reiken over de wijze waarop ze erna zullen
van een franchise, een maximaal aanspra-
gievoorziening, (brand)veiligheid, gebruik
samenwerken.
kelijkheidsbedrag en een beperking in de
van wegen en parkings, riolering, enz. Een
tijd van de mogelijkheid voor de koper om
laatste belangrijk aandachtspunt betreft
vorderingen in te dienen.
de afspraken inzake het human resources
In de overnameovereenkomst worden uiteraard - de afspraken opgenomen die
beleid van beide bedrijven, bijvoorbeeld
de partijen hebben gemaakt over de prijs
Een verkoop is vaak geen eindpunt
met betrekking tot gedeelde infrastructuur
voor de overname (de berekeningswijze,
In veel gevallen is de finalisering van de
zoals een bedrijfsrestaurant of sportaccom-
betalingsmodaliteiten, …). Daarnaast
overdracht echter geen eindpunt en blijven
modatie. Het harmonieuze ‘samenleven’
omvat de overeenkomst ook eerder prak-
er ook na de transactie nog banden bestaan
van beide partijen op de site is immers een
tische regelingen omtrent o.a. de formele
tussen overdrager en overnemer. Zo zijn er
cruciaal element voor het welslagen van
afwikkeling van de overgang van het
ook in de Antwerpse haven verschillende
een transactie; zoals steeds maken goede
personeel, de levering van de activa van
voorbeelden van ondernemingen die een
afspraken goede vrienden.
de bedrijfstak, enz. Nog een belangrijk
bepaalde deelactiviteit overdragen aan een
element is nog de regeling inzake de
andere partij, die dan diezelfde activiteit
K O E N S E L L E S L A G S , DLA PIPER
2 1
“
K U RT W Y N E N DA E L E , N Y N A S
MOBILITEIT IS CRUCIAAL VOOR ONZE ANTWERPSE OLIEHUB.
”
D L A
NYNAS VESTIGDE EUROPESE DRAAISCHIJF IN ANTWERPEN
P I P E R
I N T E RV I E W
/
2 2
-
Naast productie heeft Nynas in ons land het hoofdkantoor voor de regio ‘Continentaal Europa’ gevestigd, waar verkoop en ondersteunende diensten geconcentreerd zijn. “En we beschikken ook over een eigen onderzoeks- en ontwikkelingsafdeling in Antwerpen”, legt Kurt Wynendaele uit. “In
In de haven van Antwerpen vind je ook een aantal unieke bedrijven die in de luwte toch sterk presteren. Eén van die parels is Nynas, producent van naftenische oliën en bitumen. Met zijn producten is het een belangrijke toeleverancier voor wegenbouwers, roofingbedrijven en industriële spelers die transformatoren, banden of zelfs sportschoenen maken. Het van oorsprong Zweedse bedrijf ziet in Antwerpen een belangrijke draaischijf voor zijn intermodale transporten. Maar dat succes is niet vrijblijvend.
Nynas ontstond in de haven van het
ons laboratorium wordt continu gewerkt
Zweedse Nynäshamn, waar in 1928 de
aan kwaliteitscontrole, productverbeterin-
eerste olieraffinaderij van Zweden werd
gen en innovatie. We gaan bijvoorbeeld na
opgericht. Het bedrijf, dat nu wereldwijd
hoe bitumen zich gedraagt als gevolg van
actief is en een 1000-tal medewerkers telt,
veranderende weersomstandigheden of bij
kan dus bogen op een lange historiek. Ten
veel of weinig verkeer. Als de regelgeving
tijde van de oliecrisis in de jaren ’70 beslis-
verder evolueert, kunnen zich wellicht
te Nynas om af te stappen van de klassieke
nog nieuwe markten openen voor onze
olie-activiteiten en zich te specialiseren.
toepassingen.”
“Men zag geen heil in een concurrentie met
Nynas kiest dus niet zozeer voor een
de grote concerns op de markt van de ruwe
geografisch groter bereik, maar wel voor
olie. Daarom werd een duidelijke keuze
een verbreding van zijn markt. Dat heeft
gemaakt voor twee niches waarbij olie de
alles met de specifieke eigenschappen van
grondstof vormt voor andere producten”,
bitumen te maken: “Het is een product
vertelt business area director Kurt Wy-
dat tijdens het transport naar de eindklant
nendaele. “Zo ontstond een business rond
steeds op een temperatuur van 180 graden
enerzijds de naftenische oliën, gezuiverde
moet blijven. Dat beperkt de mogelijkheden
distillaten die gebruikt worden in bijv.
over langere afstand.”
transformatoren en rubber, en anderzijds bitumen, dat kan dienen als bindmiddel
Een grand cru
voor asfalt, in isolatietoepassingen of in
De activiteiten van de olieverwerker zijn
roofing.”
eerder constant. Toch merkt Kurt Wynendaele sinds enige tijd een dalende vraag.
België is Europees hoofdkwartier
“Als belangrijke toeleverancier van de
In 1986 vestigde de multinational zich
wegenbouw, zijn we uiteraard afhanke-
in Antwerpen met de overname van de
lijk van investeringen van de overheden.
vroegere olieraffinaderij RBP in het Vierde
Typisch voor de crisis is dat wij de impact
Handelsdok. Vandaag is de raffinaderij
pas later beginnen te voelen, omdat inves-
onderdeel van een andere groep, maar ze
teringsbeslissingen uitblijven. Ook in de
verwerkt nog steeds tot 1 miljoen ton ruwe
roofing hebben we een verminderde vraag
olie op jaarbasis voor Nynas. Wynendaele:
gehad, omdat we daar mee evolueren met
“Antwerpen is een belangrijk productiecen-
de bouwsector.”
trum voor bitumen. Van hieruit bevoorraden we in hoofdzaak de Benelux, Frankrijk,
Toch blijft Nynas optimistisch gestemd.
Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Sa-
“We hebben een zeer duurzaam product:
men goed voor een omzet van 300 miljoen
bitumen kan onbeperkt gerecycleerd
euro op jaarbasis.”
worden. En we werken ook uitsluitend met Venezolaanse crude, omdat die zeer goede
2 3
eigenschappen biedt voor de bitumen die
wereld. Nu al doen we dat voor 50.000 ton
we eruit halen. We hebben sterk geïnves-
via intermodale transporten, waarbij vervoer
teerd in eigen kwaliteitscontrole om als
over de weg, per spoor en overzee wordt
het ware keer op keer een ‘grand cru’ af te
gecombineerd”, legt Wynendaele uit.
leveren. Misschien zijn onze producten iets duurder, maar hun kwaliteit betekent een
Voor bitumen is de intermodale shift nog
langere levensduur en dus ook op dat vlak
recent. “We zien stilaan wel dat transport
meer duurzaamheid.”
per spoor interessant wordt op afstanden van meer dan 600 kilometer. Zelf hebben we
Investeren is de boodschap
hubs in Keulen en Dourges van waaruit we
De rol van de overheid is aangehaald, en het
transport per trein organiseren. Vorig jaar
olieverwerkend bedrijf ziet duidelijk meer-
verliep 17.000 ton bitumentransport inter-
dere opdrachten als het beleid de (haven-)
modaal, dit jaar willen we stijgen tot 25.000
industrie wil ondersteunen. Wynendaele:
ton. Dat betekent dat we een equivalent van
“Als ik begin met onze eigen activiteiten dan
1.000 vrachtwagens van de weg halen!”
moeten de overheden absoluut blijven investeren in wegen en infrastructuur. We mogen
Nynas wil zelfs een pioniersrol opnemen
ons logistieke apparaat niet verwaarlozen.
in de sensibilisering rond deze transport-
Onze centrale ligging in Europa en de goede
modus. “We geloven in het intermodale om
toegankelijkheid van onze havens moet
verschillende redenen”, legt de business
bestendigd worden. Dat blijft een belangrij-
area director uit. “Om te beginnen: we
ke voorwaarde om onze positie als logistieke
willen als onderneming inzetten op meer
draaischijf verder uit te bouwen.”
duurzaamheid, ook in ons transport. Vanaf 600 kilometer en meer, wordt intermodaal
Hij maakt het meteen heel concreet: “Het
vervoeren interessant. Daarnaast zien we
fileprobleem rond Antwerpen speelt ook
ook mogelijkheden om zelf geografisch een
onze transporteurs parten. We moeten onze
aantal bestemmingen aan te doen die ver-
producten vaak zeer vroeg op een werf
deraf liggen dan wat we vandaag met trucks
kunnen leveren, maar de planning van die
alleen bereiken. Omdat we overtuigd zijn
transporten wordt hoe langer, hoe moeilijker
van het potentieel van intermodaal transport,
door de verkeersknoop. En dat is niet het
organiseren we dit voorjaar in Frankrijk
enige: als ik kijk naar de situatie in de haven
zelfs een infodag voor onze klanten in de
van Antwerpen bijvoorbeeld, dan zijn er
buurt van Lyon, om hen op de mogelijkhe-
toch nog heel wat plaatsen die onveilig zijn:
den en voordelen te wijzen.”
een wegdek dat er slecht bij ligt, verlichting die ontbreekt. Investeren is de boodschap!”
Maar om het intermodale transport écht te laten slagen, moet de Antwerpse haven nog
Intermodaal is de toekomst
een tandje bijsteken. Kurt Wynendaele: “We
Als het op mobiliteit aankomt, heeft Nynas
hebben nog meer trafieken nodig, dus meer
zelf al enkele jaren geleden de keuze
en regelmatige treinverbindingen.
gemaakt om meer intermodale transporten
Dat zou meer flexibiliteit bieden in het orga-
te organiseren. “De haven van Antwerpen is
niseren van transporten en dus de groei van
voor onze naftenische oliën een belangrijke
het intermodale sterk kunnen beïnvloeden.”
“DIT JAAR WILLEN WE 25.000 TON BITUMEN INTERMODAAL VERVOEREN. DAT BETEKENT DAT WE EEN EQUIVALENT VAN 1.000 VRACHTWAGENS VAN DE WEG HALEN!”
hub. Hier worden stromen producten samengebracht en via deepsea transport verder vervoerd naar bestemmingen in de hele
K U RT W Y N E N D A E L E , NYNAS
D L A
P I P E R
I N T E RV I E W
/
2 4
-
2 5
DUURZAAM EUROPEES VERVOERSBELEID: DE WEG IS NOG LANG De problemen rond vervuiling, congestie en veiligheid van het verkeer spelen overal in de Europese Unie en vragen om een gezamenlijke aanpak.
Het is dus cruciaal om in versneld tempo
logistiek van deur tot deur. Door toepassing
nieuwe technologieën en innovatieve
van slimme oplossingen kan dan ook
oplossingen voor vervoermiddelen,
het aantal ongelukken drastisch worden
infrastructuren en vervoersbeheer te
verminderd.
ontwikkelen. Alleen zo kan de EU een toegankelijker en efficiënter intermodaal
Gecombineerde vervoersystemen
en multimodaal vervoersysteem tot stand
Om die doelstellingen te verwezenlijken,
brengen. Om deze doelstellingen te
ligt er ook een rol bij de vele actoren die
bereiken zijn gefragmenteerde nationale
betrokken zijn bij het vervoer en logistiek
inspanningen niet toereikend.
gebeuren in de haven. Zij zouden kunnen overstappen op minder milieubelastende,
Op 20 december 2013 werd de verordening
gecombineerde vervoersystemen.
nr. 1291/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 tot
Volgens de richtlijn 92/106/ EEG van 7
vaststelling van Horizon 2020 - het
december 1992 wordt onder “gecombineerd
kaderprogramma voor onderzoek en
vervoer” verstaan: het goederenvervoer
innovatie (2014-2020) - en tot intrekking
tussen lidstaten waarbij de vrachtwagen, de
van besluit nr. 1982/2006/EG gepubliceerd.
aanhangwagen, de oplegger met of zonder
Een van de specifieke doelstellingen
trekker, de wissellaadbak of de container
hiervan is een duurzaam Europees
van 20 voet en meer, gebruik maken van de
Vervoersysteem tot stand te brengen, ten
weg voor het eerste of het laatste gedeelte
behoeve van alle burgers, de economie en
in het traject. En voor het andere gedeelte
de maatschappij.
via het spoor of de binnenwateren gaan, of via een zeetraject.
Via zo’n Europees Vervoersysteem wil de Unie de verbeterde doorstroming van
De richtlijn voorziet o.m. in het gebruik
het vervoer afstemmen op de toenemende
van een uniform vervoerdocument dat
behoefte aan mobiliteit. Er is nood aan
een aantal specifieke vermeldingen moet
innovatieve oplossingen die congestie
bevatten. Het laat ondernemers van
verminderen, de toegankelijkheid
wegvervoer uit de Europese Unie toe
vergroten, en de interoperabiliteit en
om in het kader van een gecombineerd
passagierskeuzes beïnvloeden. Daarvoor
vervoer tussen lidstaten al dan niet
moeten diverse zaken worden ontwikkeld:
grensoverschrijdend begin- of eindvervoer
geïntegreerd vervoer, mobiliteitsbeheer en
te verrichten. Verder beoogt de richtlijn een
D L A
P I P E R
E X P E RT
/
2 6
-
zekere mate van gelijkschakeling van de
oplossing voor problemen die rijzen bij
Conclusie
tarieven voor gecombineerd vervoer binnen
een multimodaal vervoer. Zo rijst de vraag
Het ontbreken van een uniforme regeling
de lidstaten.
naar de aansprakelijkheid voor goederen,
voor intermodaal vervoer geeft dus aan-
vervoerd in een container, die bij aankomst
leiding geeft tot juridische moeilijkheden.
Daarnaast zijn er tal van wetgevende of
beschadigd blijken te zijn, indien niet kan
Die hebben niet alleen te maken met de
andere initiatieven die een kader scheppen
uitgemaakt worden tijdens welk gedeelte
leemten in de bestaande regelingen maar
of proberen vorm te geven aan het gebruik
van het transport (weg-lucht-spoor-zeever-
ook met de mogelijke toepasselijkheid van
van meerdere vervoermiddelen voor één
voer) de schade zich heeft voorgedaan.
meerdere (soms conflicterende) verdragen
traject van goederentransport. Zo is er het
op één en dezelfde situatie, en met de
CMR-verdrag uit 1956, dat in essentie be-
De Rotterdam Rules
pogingen om de verdragen onderling op
doeld is om het internationaal vervoer van
Op het gebied van het zeehandelsrecht werd
elkaar af te stemmen.
goederen over de weg te regelen. Het bevat
een verdienstelijke poging ondernomen met
een bepaling die betrekking heeft op het
de Rotterdam Rules (United Nations Con-
Zolang de verantwoordelijkheid en de
zgn. stapelvervoer: een vorm van vervoer
vention on Contracts for the International
aansprakelijkheid in het internationaal
waarbij de goederen met het wegvoertuig
Carriage of Goods wholly or Partly by Sea).
vervoer geregeld blijft door diverse elkaar
waarin ze geladen zijn, een deel van het
Die zijn echter nog niet in werking getreden.
overlappende verdragen die verschillende
traject met een ander vervoermiddel maken
Ze hebben tot doel het betaald vervoer over
regels voor verschillende vervoerwijzen
(zeeschip, binnenvaartschip, vliegtuig,
zee, eventueel aangevuld met andere ver-
bevatten, zal een gecombineerd gebruik van
spoor). Het gaat dan bijvoorbeeld over
voermiddelen, te regelen. Dit in tegenstel-
vervoermiddelen gehinderd worden.
ro-rovervoer waarbij de vrachtwagen aan
ling tot de Hague Visby rules, die naar het
De noodzaak aan harmonisatie van de
boord van een schip gaat of kangoeroe-ver-
oordeel van het Belgische Hof van Cassatie
regelgevende structuur en van de laadnor-
voer waarbij de vrachtwagen op een spoor-
slechts dwingend toepasselijk zijn op het
men, de certificaten, de intermodale dienst-
wagon wordt geplaats. In dit geval geldt
verhandelde cognossement. De aanpak van
regelingen, enz.. blijft groot. Pas dan kan
het CMR-verdrag (met zijn dwingende
het verdrag vertoont grote gelijkenissen met
een interessant en efficiënt multimodaal
bepalingen, aansprakelijkheidsbeperkingen
het CMR- en het CIM-verdrag. Aangezien
vervoer worden ontwikkeld, met geïnte-
enz) voor het hele traject.
het toepassingsgebied van deze verdragen
greerde vervoersdiensten van deur tot deur.
overlapt met de Rotterdam Rules zijn conJuridische moeilijkheden rond
flicten in de toekomst niet uitgesloten.
multimodaal vervoer Zodra het echter over een multimodaal
De Rotterdam Rules zullen ook geen
vervoer gaat, stellen zich juridisch diverse
toepassing vinden op de Charter Parties en
moeilijkheden. Dat komt doordat de regels
andere overeenkomsten tot het gebruik van
inzake vervoer vanuit juridisch oogpunt
een schip of scheepsruimte. Het multimo-
hoofdzakelijk ingedeeld zijn volgens de
dale vervoerscontract uit deze Rules beoogt
aard van het transportmiddel. De regels
enkel de relatie tussen de zeevervoerder en
voor het vervoer over de weg, over de zee,
de afzender te regelen. De Rotterdam Rules
via het spoor of via de lucht verschillen
zullen, in geval van conflict, ook geen voor-
vaak grondig van elkaar. Vervoer over de
rang hebben op de andere verdragen omdat
weg wordt geregeld door het CMR-verdrag,
zij geen afbreuk zullen doen aan de reeds in
vervoer via het spoor door het CIM-ver-
werking zijnde vervoersverdragen (die een
drag, het verdrag van Montréal is bepalend
hoofdzakelijk unimodale werking hebben).
voor het luchtvervoer, het zeevervoer onder
Dit belet niet dat de verhouding tussen het
cognossement in onze regio valt vaak onder
verdrag van Montréal en de Rotterdam
de Hague Visby rules, enzovoort…
Rules alsook tussen het CMR-verdrag en deze Rotterdam Rules aanleiding kan geven
Vaak omvatten de diverse regelingen geen
tot conflictzones.
K O E N D E M A E Y E R , DLA PIPER
2 7
“ONZE LOODSEN
RO N N Y D E T I E N N E & KO E N D E G RO O F, B R A B O H AV E N L O O D S E N E N B O O T L I E D E N
BEHOREN NOG STEEDS TOT DE WERELDTOP.
”
D L A
BRABO HAVENLOODSEN EN BOOTLIEDEN DEINT MEE OP HET HAVENGETIJ
P I P E R
I N T E RV I E W
/
2 8
-
2 9
ook de onze, zonder dat wij daar zelf veel kunnen aan doen.” De hoofdactiviteiten van Brabo blijven het beloodsen van zeeschepen achter de sluizen, en het vast- en losmaken van zeeschepen in het hele havengebied. Maar de jongste jaren is het bedrijf ook gaan
De geschiedenis van Brabo Havenloodsen en Bootlieden gaat terug tot 1931, toen twee concurrerende dienstverleners die actief waren in de Antwerpse haven fuseerden. De cvba heeft tot 2019 het tijdelijke alleenrecht om loodsen en bootsmandiensten te leveren. Brabo heeft daarvoor zowat 300 mensen in diensten, onder wie 75 loodsen en 160 bootmannen.
Als je niet zo thuis bent in de haven, is het
diversifiëren, om iets minder afhankelijk te
wel even zoeken naar het hoofdkantoor van
zijn van de havenconjunctuur.
Brabo Havenloodsen en Bootlieden aan het Asiadok. Maar eens je er bent, word je
“Die diversifiëring hebben wij zowel
beloond met een prachtig uitzicht over het
geografisch als bedrijfsmatig gerealiseerd”,
water vanuit de gerestaureerde ‘beesten-
zegt Koen De Groof. “Maar laten we eerlijk
loodsen’.
zijn: in vergelijking met onze corebusiness zijn de nieuwe activiteiten nog vrij beperkt.
“43 jaar geleden heb ik hier als bootman
Zo verzorgen we ook in Zeebrugge al ge-
zelf nog ‘beestenschepen’ met dieren voor
ruime tijd de beloodsing achter de sluizen,
het slachthuis afgemeerd”, zegt Ronny
en sinds 2009 via een participatie in een lo-
Detienne nostalgisch. Naast algemeen di-
kaal bedrijf ook de bootmandiensten. Daar
recteur van de cvba Brabo is hij nog steeds
realiseren we inmiddels toch 10 procent
actief als havenloods: “Ik beschouw het
van onze groepsomzet. Daarnaast zijn we
nog altijd als de mooiste job van de wereld.
ook actief op het Zeekanaal naar Brussel.”
Elke kans om te varen, grijp ik aan.” In Antwerpen zelf heeft Brabo een tijdlang Nieuwe activiteiten
de commerciële exploitatie verzorgd van de
Gedurende zijn geschiedenis was Brabo’s
toeristische Flandriaschepen, maar hoewel
ontwikkeling onlosmakelijk verbonden
het eigenaar van de vaartuigen blijft, heeft
met de haven zelf. “Momenteel werken
Brabo de uitbating inmiddels overgelaten
wij in de haven onder een ‘concessie van
aan Studio 100. Koen De Groof: “Belang-
openbare dienstverlening’, die ons het
rijker in het diversifiëringsverhaal zijn de
tijdelijke alleenrecht geeft om loods- en
cleaning-activiteiten, waar we een mooie
bootsmandiensten te mogen aanbieden.
synergie met onze kernactiviteiten kunnen
Daarom groeien wij als de haven groeit.
uitbouwen. Via onze concessie zijn we im-
Zo eenvoudig is het”, zegt commercieel
mers verplicht om alle zeeschepen binnen
directeur Koen De Groof.
het uur te behandelen. Daarvoor moeten er zeven dagen op zeven, dag en nacht
“De voorbije vijftien jaar is de havenactivi-
voldoende mensen aanwezig zijn in het
teit globaal sterk gegroeid, en wij dus ook.
havengebied. En dus zijn er altijd mensen
De tewerkstelling is niet evenredig mee-
aanwezig die even niets te doen hebben.
gegroeid, omdat wij ons gedwongen zagen
Die kunnen we mits extra opleidingen,
rationeler te gaan werken.” “Dit systeem
heel snel inzetten voor andere taken, zoals
heeft echter ook nadelen. Zo kunnen we
bestrijding van vloeibare vervuiling op het
onze concessie kwijtraken, en dan blijven
water of van drijfvuil.”
we uiteraard met lege handen achter. En als de havenactiviteit daalt, daalt per definitie
»
Wettelijke erkenningen
zitten. Dat houdt ons scherp op het vlak
“Het belang daarvan valt niet te onder-
Belangrijke mijlpalen voor Brabo waren het
van kwaliteit en efficiëntie. Ook tegenover
schatten, hoewel wij daar voorlopig alleen
decreet over de organisatie en werking van
het havenbedrijf moeten we ons elke dag
bootmandiensten kunnen aanbieden. Het
de loodsdienst in Vlaanderen, waarmee in
bewijzen. Met het oog op de nieuwe aanbe-
beloodsen van schepen mogen wij op dit
1995 onder meer het brevet van havenloods
stedingsprocedure in 2019 werken wij nu
moment alleen achter de sluizen doen.
werd ingevoerd, en de uitbreiding van dit
al aan een plan om onze kosten nog verder
Maar zonder het Saeftinghedok zal de
decreet in 2003, waarbij ook het brevet
te rationaliseren, zodat we de mogelijke
haven volgens mij doodbloeden en op
van bootman werd geïntroduceerd. “Dit
concurrenten het hoofd kunnen bieden.”
termijn alles verliezen”, zegt Ronny De-
decreet en zijn uitvoeringsbesluiten waren
tienne duidelijk. “Nu is er nog voldoende
een bevestiging van de specifieke vereisten
Investeren in opleidingen
capaciteit, maar je moet niet wachten tot
van deze jobs. Het waren ook noodzakelijke
Concessiebesprekingen zijn sowieso altijd
alles vol ligt, want dan is het te laat. Ook
initiatieven opdat niet iedereen zomaar deze
een hele evenwichtsoefening. Dat heeft on-
een voldoende diepgang van de Schelde
jobtitels zou kunnen dragen, onder meer om
der meer ook te maken met de coöperatieve
is van cruciaal belang voor de Antwerpse
veiligheidsredenen”, stelt Koen De Groof.
structuur van Brabo, waarbij de klanten-re-
haven. Zo hebben we onmiddellijk de
derijen zelf 55 procent van de aandelen in
positieve effecten gemerkt van de jongste
“Eind jaren ’80 werden al stappen gezet
handen hebben, en 45 procent verspreid
Scheldeverdieping.”
om het beroep van bootman te bescher-
zit over het personeel. Ronny Detienne:
men”, vult Ronny Detienne aan. “Terecht,
“Het is een bijzondere driehoeksverhou-
want bootman houdt meer in dan schepen
ding. Tijdens een concessieonderhandeling
vast- en losmaken. Ook die doorloopt een
moeten we onze tarieven bespreken met
strenge opleiding, gespreid over een vijftal
het havenbedrijf, en daarna moeten we de
jaar. Voor loodsen gaat het zelfs om een
discussie eigenlijk nog eens overdoen met
opleiding van een achttal jaar met minstens
onze klanten, die vertegenwoordigd zijn in
één opleidingsdag per week en geregeld ook
onze raad van bestuur.”
een stage in het buitenland.” En alsof de uitdagingen nog niet groot Concessie is geen monopolie
genoeg zijn, worden de zeeschepen ook
Brabo blijft rustig onder de plannen van
almaar groter en technologisch geavanceer-
Europa om de havendiensten te liberalise-
der. Dat betekent dat Brabo zijn opleidin-
ren. Koen De Groof: “Al bij al hebben wij
gen steeds moet aanpassen, uitbreiden en
daar nooit schrik voor gehad. Overigens
verdiepen. “Zo hebben we onlangs twee
is de concessie waarmee wij sinds 2011 in
nieuwe vaarsimulatoren gekocht. In alle
Antwerpen werken en die loopt tot 2019, al
bescheidenheid kan ik zeggen dat onze
helemaal volgens de toekomstige Europese
loodsen nog steeds tot de top van de wereld
regels. Zo is er nu al een transparante aan-
behoren”, zegt Ronny Detienne.
bestedingsprocedure bij de verlenging van een nieuwe concessie waar iedereen aan
Toekomst van de haven
kan deelnemen.”
Voor Brabo is het duidelijk: als de Antwerpse haven zijn positie als wereldhaven wil
“Die concessie wordt soms afgedaan als
behouden en versterken, moet het Saefting-
een feitelijk monopolie, maar dat klopt
hedok op de linker Scheldeoever - waardoor
niet. We moeten evengoed als in een ‘vrije
het polderdorp Doel moet verdwijnen - er
markt’ service en kwaliteit blijven verze-
zeker komen. Dat dok moet toelaten dat
keren. We moeten de marktontwikkelingen
schepen via de Noordzee veel sneller de
in de gaten houden, omdat we altijd met
haven kunnen bereiken, maar de realisatie
de volgende concessie in ons achterhoofd
ervan sleept al lang aan.
“ZOWEL GEOGRAFISCH ALS BEDRIJFSMATIG HEBBEN WE DE JONGSTE JAREN GEDIVERSIFIEERD.”
K O E N D E G R O O F, BRABO
HAVENLOODSEN EN BOOTLIEDEN
D L A
P I P E R
I N T E RV I E W
“Een concessie wordt soms afgedaan als een feitelijk monopolie, maar wij moeten evengoed als in een ‘vrije markt’ service en kwaliteit blijven verzekeren.”
/
3 0
-
3 1
MARITIEME EN HAVENGERELATEERDE PUBLIEK PRIVATE SAMENWERKING
Ook in de maritieme en havensector vindt een intensieve samenwerking plaats tussen diverse publieke en private partners.
Concessies hebben in de context van
concessies van openbare werken of open-
publiek-private samenwerking steeds een
bare dienst. Bij die laatste krijgt een private
bijzondere plaats ingenomen: gekenmerkt
persoon tijdelijk een taak van openbare
door een sterk publiek- en administra-
dienst toevertrouwd om ze te exploiteren op
tiefrechtelijk karakter is het regelgevend
zijn risico en dit tegen een vergoeding die
kader van toepassing op de uitvoering
in principe wordt verhaald op de gebruikers
van deze concessies eerder beperkt. In de
van de werken of de diensten (al dan niet
Belgische regelgeving bestaat, behoudens
gepaard gaand met een beperkte vergoeding
voor concessies van openbare werken die
vanwege de concessieverlenende overheid)
De betrokken overheden, het havenbe-
mee zijn opgenomen in de regelgeving
en waarbij dit in het geval van een conces-
drijf, de vergunning- en adviesverlenende
overheidsopdrachten, geen uitgesproken
sie van openbare werken samen gaat met
instanties, nutsmaatschappijen, publieke
regulatoir kader. Private partijen zullen
de uitvoering van een belangrijk aandeel
transportbedrijven, toezichters en andere
wel steeds rekening moeten houden met de
werken, zoals de bouw van een tunnel of
publieke entiteiten werken immers op
toepasselijke beginselen van het publiek en
andere infrastructuur.
regelmatige en intensieve wijze samen met
administratief recht, waaronder het beginsel
concessiehouders, aannemers, dienstver-
van de veranderlijkheid van de openbare
Contractueel kader
leners en leveranciers, ontwikkelaars en
dienst op basis waarvan een overheid - om
Omdat een afgelijnd regulatoir kader
andere private partijen om maritieme en ha-
redenen van algemeen belang - steeds zal
ontbreekt, kunnen concessieverlenende
vengebonden infrastructuur en activiteiten
kunnen beslissen om bepaalde wijzigingen
overheden bij de toekenning van een
te ontwikkelen.
door te voeren in haar administratieve
domeinconcessie of een concessie van
contracten.
openbare dienst een bijzonder en specifiek
Wanneer voor bepaalde activiteiten, werken
contractueel kader vastleggen. Het gaat dan
of diensten publieke en private partijen
Er kan een onderscheid worden gemaakt
o.a. om het havenbedrijf, maar ook de fede-
een langetermijnsamenwerking tot stand
tussen domeinconcessies, waarbij een pri-
rale overheid (bijv. voor de concessieverle-
brengen, kan deze samenwerking de vorm
vate partij het recht krijgt om exclusief en
ning voor off shore windturbineparken) of
aannemen van een concessieovereenkomst.
voor een welbepaald (privaat) doel een stuk
een regionale overheid (bij het verlenen van
van het openbaar domein te bezetten, en
concessies voor de inname van bepaalde
D L A
P I P E R
E X P E RT
/
3 2
-
watergebonden terreinen). Het is belangrijk
Overheidsopdrachten
Met dit initiatief beoogt de Europese
dat rekening wordt gehouden met de doel-
Voor concessies van openbare werken gel-
wetgever de rechtszekerheid voor zowel
stellingen en mogelijkheden van elk van de
den reeds langer specifieke bepalingen bin-
(aanbestedende) instanties als de betrokken
betrokken partijen.
nen de context van de overheidsopdrachten.
ondernemers, alsook de toegang tot conces-
Op zulke opdrachten zijn de regels inzake
sies voor private spelers te vergroten. Deze
Een redelijke vergoeding voor gemaakte en
de plaatsing van overheidsopdrachten van
Richtlijn, die binnen een termijn van 24
nog-niet afgeschreven investeringen inge-
toepassing. Daarnaast bevatten zowel het
maanden zal moeten worden omgezet door
val van eenzijdige voortijdige beĂŤindiging
KB van 26 september 1996 tot bepaling
de lidstaten, voert hoofdzakelijk een afzon-
van de concessie, een billijke verdeling van
van de algemene uitvoeringsregels van de
derlijke set regels in voor de gunning van
aansprakelijkheid indien het gaat om de
overheidsopdrachten en van de concessies
concessies, en heeft dus niet zozeer betrek-
behartiging van een dienst van algemeen
voor openbare werken, met als bijlage de
king op de clausules die de uitvoering van
belang, en vlot samengaan en een adequate
Algemene Aannemingsvoorwaarden, als
de concessies kunnen regelen. Het valt toch
coĂśrdinatie door de concessiegevers tussen
het nu geldende KB van 14 januari 2013 tot
te verwachten dat deze verdere codificatie
de opdrachten en taken van verschillende
bepaling van de algemene uitvoeringsregels
van reeds eerder gekende principes en spel-
concessionarissen zullen cruciaal zijn.
van de overheidsopdrachten en van de
regels voor de toewijzing van concessies,
Niet alleen om de private investeerder een
concessies voor openbare werken (artikelen
de toegankelijkheid en de transparantie bij
concessie te laten aangaan, maar ook om
104 en volgende), specifieke bepalingen
de toewijzing zal doen toenemen.
de financierbaarheid van de te ontwikkelen
omtrent de taken en verantwoordelijkheden
activiteiten door verschaffers van vreemd
van de betrokken partijen bij de uitvoering
vermogen te kunnen garanderen. Daarbij
van concessies van openbare werken.
zal uiteraard het kenmerkende element van een concessie van openbare dienst of
Recent, op 15 januari 2014, aanvaardde
openbare werken, namelijk dat de private
het Europees Parlement, in eerste lezing,
partner het operationeel (exploitatie)risico
het voorstel van bijzondere richtlijn die
draagt, niet volledig aan de kant kunnen
betrekking heeft op de toekenning van
worden gelaten.
concessies van openbare dienst en van openbare werken.
A N N E L I E S V E R L I N D E N , Â DLA PIPER
3 3
“
PAU L VA L K E N I E R S, C E PA
ANTWERPEN IS NOG STEEDS ÉÉN VAN DE MEEST PRODUCTIEVE HAVENS.
”
D L A
CEPA IS OPTIMISTISCH
P I P E R
I N T E RV I E W
/
3 4
-
3 5
jaren nog meer in te zetten op selectie en opleiding. Door onze havenarbeiders nog beter te omkaderen, kunnen we de kwaliteit van havenarbeid versterken. Ten slotte willen we ook sterk inzetten op een verhoogde veiligheid op de werkvloer. Want dat is, ondanks een grote verbetering de voorbije
De werkgeversfederatie CEPA binnen de Antwerpse haven heeft er vertrouwen in dat de haven een wereldspeler van formaat blijft. Maar ze is tegelijk niet blind voor de uitdagingen en de blijvende inspanningen die daarvoor zullen moeten zorgen.
2014 bijkomende havenarbeiders aan te
jaren, nog steeds een werkpunt.”
werven. “Na de start van de crisis van 2009 tot 2012 was er de facto een aanwer-
Een fundamentele
vingsstop; in 2013 hebben we 350 nieuwe
mobiliteitsoplossing
havenarbeiders in dienst genomen en dit
Als de overheid de haven van Antwerpen
jaar gaan we die trend voortzetten”, zegt
ziet als de motor van onze economie, is
Paul Valkeniers.
het een gerechtvaardigde vraag aan Paul Valkeniers of de overheid die motor ook
Moderne loopbaanbegeleiding
voldoende smeert, onder meer op het vlak
CEPA heeft er vertrouwen in dat de Ant-
van infrastructuur?
Alvorens vooruit te kijken, is het altijd
werpse haven zijn status als wereldhaven
goed om ook eens terug te blikken. Paul
de komende jaren zal kunnen behouden
“De voorbije jaren zijn zeker al veel
Valkeniers heeft, als gedelegeerd bestuur-
en mogelijk nog versterken. “We zijn nog
inspanningen geleverd, zoals bijvoorbeeld
der van de werkgeversfederatie CEPA,
altijd één van de meest productieve havens
de belangrijke Scheldeverdieping. Wat de
gemengde gevoelens over 2013: “Aan het
in Europa en de wereld, ondanks de kritiek
haveninfrastructuur betreft, denk ik dat
begin van het jaar dacht iedereen nog dat
die er is op de organisatie van havenarbeid
die momenteel up-to-date en voldoende
de economische heropleving sneller vorm
in Antwerpen”, meent de gedelegeerd
is om het hoofd te kunnen bieden aan de
zou krijgen; dat is ietwat tegengevallen. Zo
bestuurder.
concurrentie van andere havens. Maar waar
hadden we ons onder meer goed voorbereid
we vandaag zeker werk moeten van maken,
op een drukke zomer met heel veel werk,
“Het systeem biedt nog altijd veel voor-
is de optimale ontsluiting van de haven en
maar die is rustiger uitgevallen.”
delen, en laat werkgevers toe om op een
betere verbindingen met het hinterland.
flexibele manier de pieken en dalen in hun
Zo moet het goederenvervoer per spoor
Beterschap en optimisme voor 2014
activiteiten op te vangen. Bovendien heerst
veel efficiënter kunnen, en ik hoef niet te
“In 2014 verwacht ik beterschap.
er in onze haven een gezonde cultuur,
herhalen dat de wegeninfrastructuur in en
De belangrijkste economische indicatoren
waardoor de havenarbeider gestimuleerd
rond Antwerpen dramatisch is.”
wijzen op een voorzichtig herstel, en uit
wordt om veilig, kwaliteitsvol en productief
de markt horen we positieve geluiden.
te werken. Veel havens benijden ons dit
“Dat zou de regio als geheel, maar zeker
Waar ik erg blij om ben, is dat de fameuze
systeem en deze cultuur.”
ook de Antwerpse haven, de komende jaren
P3-alliantie – de samenwerking tussen
wel eens serieus parten kunnen spelen.
de grote containerrederijen Maersk Line,
Toch mag Antwerpen zich daar niet op
Want laat ons een kat een kat noemen: een
CMA CGM en MSC – beslist heeft om de
blind staren. Valkeniers: “Er zijn evoluties
fundamentele mobiliteitsoplossing is niet
Antwerpse haven een nog prominentere
in de markt. We moeten de vinger aan de
voor binnenkort”, stelt Valkeniers. “En ten
plaats te geven in zijn vaarschema’s. Dat
pols houden, en er continu over waken dat
slotte moeten we ook tot een douaneadmi-
is een grote en welgekomen opsteker voor
we onze competitiviteitspositie kunnen
nistratie komen die meer een trade facili-
ons”, aldus Valkeniers.
behouden en zelfs versterken. Zo moeten
tator is dan dat ze de handel bemoeilijkt
we onder meer aandacht hebben voor
door tal van rigide regels, structuren en
Er is dus reden om optimistisch te zijn, die
aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden in de
systemen.”
zich onder meer uit in de recente beslissing
logistiek, en recent hebben we een meer-
van de raad van bestuur van CEPA om in
jarenplan goedgekeurd om de komende
»
Constructieve samenwerking Om de concurrentie met andere wereldhavens blijvend aan te kunnen, is het volgens Paul Valkeniers ook nodig dat de verschillende Vlaamse havens nog meer samenwerken: “Samen sterker geldt hier absoluut. Dat zo’n samenwerking nodig is, beseft iedereen intussen, veel meer dan vroeger. En dat is erg positief. De ruimte en overheidsmiddelen zijn nu eenmaal schaars. Het debat over hoe dat op de best mogelijke manier kan, is volop aan de gang. Een overkoepelende structuur is wellicht niet de beste manier. Ik geloof sterk in een beweging ‘van onderuit’ en een blijvend constructief overleg tussen de verschillende havenbesturen.”
“DAT EEN SAMENWERKING TUSSEN DE VLAAMSE HAVENS NODIG IS, BESEFT IEDEREEN INTUSSEN, VEEL MEER DAN VROEGER, EN DAT IS ERG POSITIEF.” PA U L VA L K E N I E R S , CEPA
D L A
P I P E R
I N T E RV I E W
/
Wat is CEPA?
CEPA stond ooit – vanaf de oprichting in 1929 – voor ‘Centrale des Employeurs du Port d’Anvers’. Het letterwoord is behouden, maar is nu vooral een merknaam, want officieel heet de organisatie allang ‘Centrale der Werkgevers aan de Haven van Antwerpen’. CEPA telt tachtig leden en stelt in Antwerpen 9.000 havenarbeiders te werk.
De cvba CEPA neemt het sociale beleid van de goederenbehandelaars in de haven van Antwerpen voor haar rekening, en is actief op drie terreinen: het sociaal overleg tussen werkgevers en vakbonden in twee paritaire comités (PC 301 en PC 226); de belangenvertegenwoordiging op regionaal, nationaal en internationaal niveau; en voor haar leden verzorgt ze de rekrutering, opleiding en loopbaanbegeleiding van de havenarbeiders en regelt ze als ‘personeelsdienst’ ook alle sociaalrechterlijke verplichtingen. Daarnaast is er een gemeenschappelijke dienst en een comité voor preventie en bescherming. Ten slotte zorgt CEPA met een eigen ambulancedienst ook nog voor dringende medische hulpverlening in het havengebied. www.cepa.be
3 6
-
3 7
OOK OP ZOEK NAAR ADVIES OF GOEDE RAAD VOOR UW HAVENZAKEN?
NEEM CONTACT OP MET DE EXPERTS VAN ONZE HAVENCEL
Arbeidsrecht en sociaal overleg
Publiek economisch recht
Eddy Lievens
Annelies Verlinden
E: eddy.lievens@dlapiper.com
E: annelies.verlinden@dlapiper.com
M: 0494 571 502
M: 0494 571 540
Fusies, overnames, private
Vastgoedontwikkeling
equity en herstructurering
en ruimtelijke ordening
Koen Selleslags
Els Empereur
E: koen.selleslags@dlapiper.com
E: els.empereur@dlapiper.com
M: 0479 809 440
M: 0494 571 550
Handelsrecht, maritiem en transportrecht Koen De Maeyer E: koen.demaeyer@dlapiper.com M: 0475 470 343
D L A
P I P E R
C O N TA C T G E G E V E N S
/
3 8
colofon Havenzaken is een magazine van DLA Piper UK LLP.
Ontwerp: d-artagnan
Realisatie: Comm2B.be
Druk: Antilope Lier
Met bijdragen van: Karel Cambien, Björn Crul, Johan Depaepe, Koen De Maeyer, Els Empereur, Bob Martens, Eddy Lievens, Koen Selleslags, Annelies Verlinden
Verantwoordelijke uitgever: Bob Martens, Managing Partner Belgium, DLA Piper UK LLP, Louizalaan 106, 1050 Brussel
Eindredactie: Björn Crul
Nog meer weten over DLA Piper? Surf naar onze website op www.dlapiper.com/belgium.
Fotografie: Sofie Crabbé, Frederik Herregods, Shutterstock
U vindt DLA Piper Belgium in Antwerpen en Brussel: DLA Piper UK LLP Brusselstraat 59/5, 2018 Antwerpen T: +32 (0)3 287 28 28 DLA Piper UK LLP Louizalaan 106, 1050 Brussel T: + 32 (0)2 500 15 00
Voor een kennismaking met alle vennoten van DLA Piper in België: www.dlapiper.com/belgium
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, online publicatie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.
-
3 9
LOCAL FOCUS, GLOBAL REACH Helping businesses achieve success at regional, national and international levels
We do business where you do business 4,200 lawyers in more than 30 countries around the world
www.dlapiper.com