NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
1
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Merhaba sayın okurlarımız; BĠYOMED-TEK ARGE topluluğunun bülten ekibi olarak sekizinci sayımızda yer verdiğimiz makale ve haberlerle alanımızdaki geliĢmeleri yeni editörler olarak sizlerle buluĢturmaktan mutluluk duyuyoruz. Bu sayımızda,araĢtırmalar ve projelerde kendini ispatlamak isteyen öğrencilerin yararlanabileceği TUBĠTAK‟taki destekleme programlarına yer verdik. Geçen makalemizde hastanenin genel ölçüleri hakkında bilgi ve özel olarak yoğun bakımla ilgili detaylara yer vermiĢtik bu sayımızda da ameliyathaneler ve steril alanlarla ilgili bilgi vermekteyiz. Protez el hakkındaki son araĢtırmalarla elde edinilen hissedebilme özelliğinden ve nükleer tıp görüntüleme tekniği olan PET/CT cihazından bahsettik. Bültenimizin son kısmında da günümüzdeki son geliĢmeler ve sizin için hazırladığımız eğlence köĢesi bulunmakta. Bu sayımız için bizlere yardım eden öncelikle bütün hocalarımıza ve emeği geçen bizimle çalıĢan tüm arkadaĢlarımıza teĢekkür ederiz. Biz yeni editörler olarak ilk sayımızı yayınlıyor olmaktan dolayı çok heyecanlı olup bu sayımızı beğenmenizi temenni ediyoruz. Diğer sayılarda da görüĢmek ümidiyle. Saygılarımızla… Hülya AġÇIOĞLU ġerife ÇELĠKBAġ
2
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
İçindekiler TÜBĠTAK
4
PET-CT Cihazı
8
Hastane Mimarisi-2
11
Hissedebilen Protez El
15
Tekno-Haber KöĢesi
17
Eğlence KöĢesi
20
Künye
23
3
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
TÜBĠTAK
TÜBĠTAK’A BAġVURU AġAMALARI ve DESTEKLEME PROGRAMLARI TÜBĠTAK(Türkiye Bilimsel ve Teknik AraĢtırma Kurumu) Tübitak, 1963 yılında Türkiye‟de planlı ekonomi döneminin baĢlangıcında kurulmuĢtur. Bilim ve teknoloji alanlarında yenilikçi, yönlendirici, katılımcı ve paylaĢımcı bir kurum olup toplumumuzun yaĢam kalitesinin artmasına ve ülkemizin sürdürülebilir geliĢmesine hizmet eder. Toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla iĢ birliği içinde olup, ulusal önceliklerimiz doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları geliĢtirir ve bunları gerçekleĢtirecek altyapı ve araçları oluĢturmaya katkı sağlar. AraĢtırma ve geliĢtirme faaliyetlerini destekler ve yürütür. Böylece bilim ve teknoloji kültürü oluĢturarak ülkemizin rekabet gücünü ve refahını artırır ve sürekli kılar. TÜBĠTAK, bünyesinde bulunan projelerin araĢtırılıp geliĢtirilmesi için proje sahiplerine projeye uygun destek programı kapsamı içinde cüzi miktarda para desteğinde bulunur. Tübitak destekleri 5 ana gruptan oluĢur:
SANAYĠ Ar-Ge PROJE DESTEKLERĠ BĠLĠM VE TOPLUM PROJE DESTEKLERĠ AB ÇERÇEVE PROGRAMLARI DESTEKLERĠ ĠKĠLĠ VE ÇOKLU ĠġBĠRLĠKLERĠ AKADEMĠK Ar-Ge DESTEKLERĠ
PROJENĠZ VAR VE DESTEK MĠ ĠSTĠYORSUNUZ? BĠDEB(Bilim Ġnsanı Destekleme Daire BaĢkanlığı) Türkiye ve dünyaya faydalı bilim ve teknoloji üretebilen, ürettiği bilim ve teknolojiyi toplumsal ve ekonomik faydaya dönüĢtürebilen, katkıda bulunan saygın bilim insanlarının sayı ve niteliğinin artmasına yardımcı olmak amacıyla, destekleyici ve teĢvik edici çeĢitli programlar ve etkinlikler yürütmektedir. Bu kapsamda BĠDEB; Lisans, yüksek lisans ve doktora bursları verir. GiriĢimcilik ve yenilikçilik alanında lise ve üniversite düzeyinde yarıĢmalar düzenler. Yurt içi/dıĢı gerçekleĢtirilen doktora ve doktora sonrası araĢtırmalar için destek sağlar. Yurt dıĢında çalıĢan bilim insanlarının ve araĢtırmacıların Türkiye‟ye gelmesine kolaylık sağlar. Lisansüstü öğrencilerin, farklı alanlardaki geliĢmelerinin izlenmesi için düzenlenen yaz okulu programlarına katılımlarını destekler. Bilim insanlarının ve araĢtırmacıların yurt içi/dıĢı bilimsel toplantılara katılımlarını kolaylaĢtırır.
4
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
TÜBĠTAK
2205 Yurt Ġçi Lisans Burs Programı TÜBĠTAK, bünyesinde düzenlenen olimpiyat ve proje yarıĢmalarında baĢarı elde eden öğrencilere lisans bursu vererek destek olmaktadır.
2211 Yurt Ġçi Lisansüstü Burs Programı Üniversitelerimizde tezli yüksek lisans/doktora öğrenimi yapmakta ve yapacak olan baĢarılı öğrencileri destekler.
2214/A Yurt DıĢı Doktora Sırası AraĢtırma Burs Programı Ülkemizde farklı doktora programlarına kayıtlı olan doktora öğrencisi araĢtırmacıların, araĢtırma sorunlarını yurt dıĢında çözmelerini sağlar.
2214/B Yurt DıĢı MüĢterek Doktora Burs Programı Ülkemizde doktora yapan Türk öğrencilerin yurt dıĢındaki üniversitelerde ortak doktora protokolleri kapsamında yapacakları doktora çalıĢmaları için destek sağlar.
2209 Üniversite Öğrencileri Yurt Ġçi-Yurt DıĢı AraĢtırma Projeleri Destekleme Programı Lisans öğrencilerini,projeler aracılığıyla araĢtırma yapmaya teĢvik eder. Yurt içinde üniversiteler tarafından düzenlenen lisans seviyesindeki proje yarıĢmalarına destek sağlar ve uluslararası proje yarıĢmalarına uygun görülen projelerin katılım giderleri için kısmi destek verir.
Yurt Ġçi AraĢtırma Projeleri (2209/A) Desteği için BaĢvuru KoĢulları; T.C. vatandaĢı, Proje yürütücüsü, Üniversitede kayıtlı öğrenci, DanıĢman bir hocanın rehberliğinde proje yapıyor, Aynı anda birden fazla baĢvuru yapmamıĢ, Daha önceki proje baĢvurusu desteklendiyse, bu projeyi tamamlamıĢ olmak gereklidir.
Yurt Ġçi Proje YarıĢması (2209/B) Desteği için BaĢvuru KoĢulları; YarıĢmanın ulusal ve/veya uluslararası bilimsel bir proje yarıĢması, YarıĢmanın kapsamlı bir web sitesinin, YarıĢmanın üniversite öğrencileri arası bir bilimsel proje yarıĢması, YarıĢmanın diğer üniversite öğrencilerinin katılımına açık olması gereklidir.
5
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
TÜBĠTAK
Yurt DıĢı Proje YarıĢması (2209/C) Katılım Desteği için BaĢvuru KoĢulları Desteklenmesi istenen projelerin yarıĢmaya kabul/davet edilmiĢ, Desteklenmesi istenen katılımcı öğrencilerin daha önce bu programdan yararlanmamıĢ olması gereklidir.
2241/A Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Tezi Destekleme Programı Üniversitelerimizin Mühendislik ve Teknoloji Bilimleri ile Tarımsal Bilimler alanlarından birinde öğrenim gören lisans öğrencilerinin, lisans bitirme tezi için hazırladıkları projeleri destekler.
2241/B Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Projeleri YarıĢması Lisans öğrencilerinin öğrenimleri sırasında sanayi ortamında bulunmalarını ve uygulama tecrübesi edinmeleri amaçlanır.
2242 Lisans Öğrencileri Yazılım Projeleri YarıĢması Lisans öğrencilerinin biliĢim teknolojilerini kullanarak yenilikçi, giriĢimci ve ülkemizin sorunlarına yönelik bir Ģekilde çözüm üretmelerini bu doğrultuda becerilerini geliĢtirmelerini sağlar.
6
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
TÜBĠTAK
2238/B Üniversite Düzeyi GiriĢimcilik ve Yenilikçilik YarıĢması ÇeĢitli yenilikçi fikre sahip olan ön lisans, lisans ve lisansüstü öğrencilere bu fikirlerini hayata geçirebilme olanağı tanır.
2224 Yurt DıĢı Bilimsel Etkinliklere Katılma Desteği Programı Türkiye‟de lisansüstü ve doktora eğitimini tamamlamıĢ ve çalıĢmalar yapan bilim insanlarına yurt dıĢı bilimsel etkinliklere katılmaları için destek verir.
2231 TÜBĠTAK-Lindau Bilimsel Etkinliklere Katılma Desteği Programı Doktora dereceli genç araĢtırmacılar ve üstün baĢarılı öğrencilerin “Lindau Nobel Ödüllü Bilim Ġnsanları Toplantıları” na katılmaları için destek verir.
2215 Yabancı Uyruklular Lisansüstü Burs Programı Doğa Bilimleri, Mühendislik ve Teknolojik Bilimler, Sağlık Bilimleri, Tarımsal Bilimler, Sosyal Bilimler ve BeĢeri Bilimler alanlarında Türkiye‟de tezli yüksek lisans ve/veya doktora yapan veya bunun için burs programına baĢvuran yetenekli ve üstün baĢarılı yabancı ülke vatandaĢı öğrencilere mali destek sağlar, bilimsel etkileĢimin geliĢmesini destekler ve uluslararası araĢtırma ağını geliĢtirmeyi amaçlar.
2235 En Az GeliĢmiĢ Ülkeler Lisansüstü Burs Programı Türkiye‟de Doğa Bilimleri, Mühendislik ve Teknoloji, Tıbbi Bilimler, Tarımsal Bilimler, Sosyal Bilimler ve BeĢeri Bilimler alanlarında tezli yüksek lisans ve/veya doktora yapan veya yapacak olan baĢarılı öğrencilere mali destek sağlayarak nitelikli bilim insanlarının, araĢtırmacıların yetiĢmesine katkı sağlamak amacıyla; BM TeĢkilatı tarafınca tanımlanan En Az GeliĢmiĢ Ülkeler (EAGÜ) kategorisinde yer alan bu öğrenciler, 10 yıl sürecek programda, EAGÜ ülkelerinden gelen 1000 öğrenciye Türk üniversitelerinde öğretimine devam etmek Ģartıyla yüksek lisans ve doktora bursu verilecektir. Hülya AġÇIOĞLU ġerife ÇELĠKBAġ Kaynakça http://www.doka.org.tr/destekler/tubitak-destekleri.pdf (son eriĢim tarihi:08/11/14) http://www.tubitak.gov.tr/sites/default/files/bideb_referans_lisans_lisansustu.pdf (son eriĢim tarihi:08/11/14)
7
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
PET/CT
PET/CT Kanser, vücuttaki bir hücre grubunun farklılaĢarak, aĢırı ve kontrolsüz Ģekilde çoğalması sonucu meydana gelmektedir. Normalde hücrelerin büyümesi ve çoğalması bir düzen içerisinde olmaktadır. Ancak bu hücreler anormal Ģekil ve hızda büyümeye ve çoğalmaya baĢlarsa tümör adı verilen kitle oluĢur. Genellikle tümör tespiti yapılmadan önce milyonlarca anormal hücre sayısına ulaĢması gerekir. 1 cm büyüklüğündeki bir tümör kitlesi, yaklaĢık 1 trilyon hücreden meydana gelmektedir. Tümör, baĢlangıç yerinden vücudun diğer bölümlerine yayılabilir ve uygun Ģekilde tedavi edilmezse ölümcül olabilir.
Günümüzün en önemli ve zorlu hastalıklarından biri olan kansere her yıl ortalama 12 milyon insan yakalanmaktadır. Ve bunların 7 milyona yakını hayatını kaybetmektedir.Kanser yayılımının doğru ve erken olarak belirlenmesi tedavi kararını etkilemekte ve sağ kalım oranını arttırmaktadır. PET/CT Nedir? Organ ve dokularda ortaya çıkan yapısal değiĢiklikleri anatomik detaylarıyla birlikte gösteren nükleer tıp görüntüleme tekniğidir. PET/CT, PET (Pozitron Emisyon Tomografi) ve CT (Bilgisayarlı Tomografi) cihazlarının birleĢimiyle oluĢmuĢ hibrit bir teknolojidir. 2000 yılında ilk kez PET ve CT‟nin beraber kullanıldığı ilk PET/CT sistemi, Dr. Ron Nutt ve Dr. David Townsend tarafından geliĢtirilmiĢ ve Time Maga-
zine dergisi tarafından „Yılın Ġcadı‟ olarak yayınlanmıĢtır. SĠKLOTRON (Cyclotron) PET/CT‟ de, diğer nükleer tıp cihazlarında olduğu gibi radyoaktif iĢaretli bileĢikler kullanılarak görüntüleme yapılır. Görüntüleme ajanı olarak kullanılan radyoaktif iĢaretli bileĢikler siklotron (Cyclotron) adı verilen aygıtla üretilmektedir. Bu radyoaktif iĢaretli bileĢikler içerisinde yer alan F18 yarılanma ömrü daha uzun olduğundan tercih için ön plandadır. F18 üretimi; siklotron cihazında merkeze (hedefe) O18 konulur. O18(ağır oksijen) ,9 proton ve 9 nötrona sahip kararlı bir yapıdadır. Hedefteki O18‟in çekirdeğine hızlandırılmıĢ 1 proton gönderildiğinde tepki olarak 1 elektron dıĢarı çıkar. Sonuç olarak 10 protonu 8
elektronu olan karasız yapıda F18 oluĢur. Kanserli hücreler kontrolsüz bölündükleri için sürekli enerjiye ihtiyaç duyarlar. Enerji ihtiyaçlarını da temel enerji kaynağı olan glikozdan karĢılarlar. Bu yüzden oluĢan F18 Ģekerle birleĢtirilerek FDG (Fluorine-18Fluorodeoxyglucose) bileĢiği oluĢturulur. ANHĠLASYON Üretilen radyoaktif madde damar yoluyla hastaya verilir. Belli bir süre verilen radyoaktif maddenin tüm vücuda yayılması beklenir (yaklaĢık 30-60 dakika). FDG bileĢiğinin kanserli bölgede toplanabilmesi için hastanın dinlenme halinde olması gerekmektedir. Hastaya enjekte edilen F18 kararsız yapıda olduğundan kararlı hale gelmek için pozitron salmaya baĢlar. Atom
8
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
PET/CT
çekirdeğinin indirgenmesi süresince salınan pozitron bulunduğu ortam içerisinde yaklaĢık 1-3 mm kadar ilerleyerek ortamda mevcut serbest bir elektronla birleĢir. Bu birleĢme sonrasında her iki partikül de enerjiye dönüĢür ve ortama birbirleriyle 180 derece açı yapan, 511 keV (kilo elektron volt) enerjiye sahip iki gama fo-
yı iĢsa-
ġekil1
tonu çıkar. Bu olaya „anhilasyon‟ yani yok olma denir. PET cihazı:
Dedektör ünitesi
Gantry
Foto çoğaltıcı tüpler (PMT)
Yükselteçler
Elektronik devreler
Bilgisayar ünitesi
Görüntüleme ünitesi
Hasta inceleme masasından oluĢur.
Dedektör ünitesinde çok sayıda kristal dedektör blokları yer alır. Her dedektör bloğunun arkasında 4 adet PMT yer alır. Hasta vücudunda anhilasyon olasonucu zıt yönlerde salınan iki gama fotonu, aynı anda iki ayrı dedektör tarafından tek gama fotonu gibi algılanır. Bu lem 10 ns gibi kısa sürede gerçekleĢir. Bu yede tesadüfi ve saçılmıĢ fotonlardan oluĢacak hatanın önüne geçilir. Anhilasyon olayı sonucu oluĢan fotonların dedektörlere çarpması sonucu sintilasyon yani parıldama oluĢur. Bu sintilasyonlar PMT‟ lerde elektrik sinyaline dönüĢür. (Ģekil1)
Foto multipliyer tüpe (PMT) giren foton katoda çarpar ve birkaç elektron yayımlanır. Bunlar, birinci dynota çarpar ve çarpan elektronların her biri birkaç elektron çıkarır, bu elektronlar hızlandırılarak ikinci dynota yönlendirilirler ve diğer dynotlara çarparak devam eder. Sonuçta katoda gelen her foton 106 - 107 elektron olarak anoda ulaĢır. Bu serbest elektronlar PMT çıkıĢındaki anotta toplanarak bir elektrik sinyali oluĢturur. OluĢan elektrik sinyalleri de diğer elektronik devrelerde sayısal veri olarak iĢlenerek görüntü oluĢturur.(Ģekil2) ġekil2 Bilgisayarlı Tomografi (CT) X-ıĢını kullanılarak vücudun incelenen bölgesinin kesitsel görüntüsünü oluĢturmaya yönelik radyolojik teĢhis yöntemidir. PET, lezyon hakkında metabolik değiĢiklikleri gösterdiği için diğer görüntüleme yöntemlerinden çok daha erken bilgi vermektedir. CT ile de anatomik detay gösterildiğinden PET/CT çalıĢmaları hastalığın erken tanısına ve doğru evrelendirilmesine yardımcı olmaktadır. PET ve CT‟ den elde edilen eĢ zamanlı görüntüler çakıĢtırılarak PET/CT görüntüleri elde edilir. Bu sayede lezyonların çok daha etkin lokalizasyonu sağlanır.(Ģekil3)
9
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
PET/CT
ġekil3 PET/CT görüntüleme teknolojisi daha çok kanser teĢhisi ve planlanmasında kullanılsa da bu teknoloji nörolojik ve kardiyolojik alanlarda da kullanılmaktadır. Özellikle kalp krizi geçirmiĢ hastalarda, kalp kası dokusu üzerinde canlı hücrelerin varlığının tespitinde kullanılmaktadır
Sabiha YARLUĞKAL KAYNAKÇA Ulusal Cerrahi Dergisi 2012; 28(2): 65-68 OKMEYDANI EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ NÜKLEER TIP KLĠNĠĞĠ Klinik ġefi: Doç. Dr. Tevfik ÖZPAÇACI uzmanlık tezi SĠYAMĠ ERSEK GÖĞÜS KALP VE DAMAR CERRAHĠSĠ EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ GÖĞÜS CERRAHĠSĠ KLĠNĠĞĠ ġef: Op. Dr. Ilgaz Doğusoy uzmanlık tezi GAZĠ EĞĠTĠM FAKÜLTESĠ FĠZĠK EĞĠTĠMĠ ANABĠLĠM DALĠ TIPTA KULLANILAN GÖRÜNTÜLEME TEKNĠKLERĠ lisans tezi MEGEP RADYONÜKLEĠD GÖRÜNTÜLEME CĠHAZLARI http://www.taek.gov.tr/belgeler-formlar/rsgd-formlari/uretim-tesis-isletme/siklotron/ [27.06.2014] http://www.lifemed.com.tr/goruntuleme-tani/nukleer-tip/pet-ct/ [29.06.2014] http://www.onkder.org/text.php3?id=725 [27.06.2014]
10
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
HASTANE MĠMARĠSĠ-2
HASTANE MĠMARĠSĠ - 2 Hayatımızın bir bölümünü hastanede geçirmek zorunda kalıyoruz. Hastaneye gitmekteki ortak amacımız kendimiz veya yakınlarımız ile ilgili var olan problemleri ortadan kaldırmak ve hayatımıza sağlıklı bir Ģekilde devam edebilmektir. Hastanenin içinde bulunduğu hijyen koĢulları sağlığımıza kavuĢma sürecini etkiler. Hijyen koĢullarının sağlanmasında hastane mimarisinin önemi göz ardı edilmemelidir. Bu konuya dikkat çekmek amacıyla 7.sayımızda bir hastanenin genel mimari ölçüleri ve yoğun bakım üniteleri hakkında bilgi vermiĢtik. Bu sayımızda ameliyathaneler ve steril alanlar ile ilgili detaylara değinmekteyiz. HASTANE MĠMARĠSĠNDE KULLANILAN YÖNETMELĠKLER Ülkemizde hastaneler ve steril ortamlar ile ilgili yayınlanan TS ISO 146441/2/4/5/7 standarttı ile Özel Hastaneler Yönetmeliği bulunmaktadır. Hastanelerde mekanik projenin tasarımında kullanılan US 209E,DIN 1946/4(Alman Standartlar Enstitüsü) ve birleĢtirilmiĢ Avrupa standarttı ISO 14644 sayabiliriz. Ülkemizde hastane mimarisinde en çok DIN 1946 dikkate alınmaktadır.
HASTANEDEKĠ STERĠL ALANLAR NASIL OLMALIDIR? Steril alanlar her türlü mikroorganizmadan arındırılmıĢ ortamlardır. Steril alanların sınıflandırılmasında dünyada temiz oda standartları kullanılmaktadır. Birim hacimde 0.5 µm çapında partikül sayısı ölçüt alınarak bir temiz odanın kalitesi(klası) belirlenir. Genel olarak çapı 10µm‟den küçük olan partikül solunabilir partiküller olarak adlandırılır. Bu partiküller broĢlarda ve akciğerde birikerek tehlikeli hastalıklara ve ameliyat sonrasında ödemlere neden olabilmektedir. Yüksek risk altındaki temiz odalar ISO 7 ve 10.000 sınıfına girerler. Bu temiz odalar; uyanma odaları, yoğun bakım, hemodiyaliz, kemoterapi, rutin operasyon salonları batın bölgesi, jinekolojik ve üroloji ameliyatları gibi iĢlemlerin yapıldığı odalardır. Ortalama risk altındaki temiz odalar, partiküllerin yoğunlaĢmasını engelleyerek daha temiz olan odaları korumayı amaçlarlar. Bu odalar içerisinde doğum, muayene, fizik tedavi, enfeksiyonlu hasta poliklinikleri yer almaktadırlar. ISO 8 veya klas 100.000 sınıfında değerlendirilir. Temiz odaları 1.sınıf ve
2.sınıf olarak iki ana baĢlığa ayırabiliriz. 1.sınıf odalar : US 209E‟ye göre klas 100 veya daha düĢük klaslardaki odaları kapsamaktadır. Bu odalar yüksek derecede hijyene sahip olan odalardır. Bu kapsamda ameliyathaneler, yoğun bakım odaları, lösemili hastaların tedavi odaları, ağır yanık tedavi birimleri ile ameliyathanelere bitiĢik steril malzeme depoları, ameliyathane koridorları ve yardımcı birimler bu sınıfta sayılabilir. 2.sınıf odalar :US 209E‟ye göre klas 10.000 olan odalardır. Bu kapsamda: Doğumhaneler , endoskopi ,pansuman ,radyoskopi ,f izyoterapi odaları ve bazı hasta odaları bu sınıfta yer alır. DIN 1946‟ya göre: 1.sınıf odalar 1a ve 1b olarak ikiye ayrılır; 1a tipi odalar: ortopedik kaza cerrahisi, jinekolojik cerrahi, genel cerrahi, kardiovasküler cerrahi, organ nakli odaları, ameliyathanelere doğrudan bağlı olan odalar, sterilizasyon üniteleri, yoğun bakım odaları, yeni doğan bakım bölümleri, tümör cerrahisi, operasyon süresinin uzun
11
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
HASTANE MĠMARĠSĠ-2
olduğu ameliyat salonları 1a tipi odalardır. 1b tipi odalar: Koroner stent , anjiyo, kalp kateter, muayene ve küçük operasyon odaları. 2.sınıf odalar: Tüm odalar, koridorlar ve medikal alanlar. Steril malzemelerin bulunduğu depo: Sterilizasyon bölümünden ya da dıĢarıdan gelen steril malzeme ve aletlerin depolandığı bölümdür. Bu deponun steril malzeme sirkülasyonuna göre mimari yerleĢim olarak sterilizasyon bölümü ile ameliyathane malzeme sevkiyatının yapıldığı bölüm arasında tasarlanması uygun olur.
dor ile sterilizasyon bölümü arasındaki kirli bölümüdür. Kirli koridor: Kirli alet, cihaz ve atıkların sterilizasyon ve tıbbi atık bölümüne iletiminin yapıldığı bölümdür. Bu odalar hastanede 24 saat boyunca kesintisiz olarak çalıĢmaktadır. Bu nedenle mimari yapı tasarlanırken çalıĢanların yaĢam alanı da dikkate alınmalıdır.
Ayrıca su, hava, aydınlatma, insan trafiği göz ardı edilmemelidir. Bu ünitenin büyüklüğü her sağlık kuruluĢunun gereksinimlerine göre değiĢmektedir. Burada cihaz performansının kontrol edilebilmesi için elektrik, sıhhi tesisat ve buhar mekanik sistemlerine ilave olarak iĢlem tesisi, basınçlı hava, nitrojen ve vakum
STERĠLĠZASYON BÖLÜMÜ NASIL OLMALI Ameliyathaneden gelen kirli malzeme, cihaz ve aletlerin sterilizasyon ve dezenfeksiyonlarının yapıldığı bölümdür. Sterilizasyon bölümü: Kirli-kirli ayırma, yıkamasterilizasyon-steril malzeme deposu-steril malzeme Ģeklinde ifade edilebilir. Sterilizasyon bölümü hastane merkezinde olabildiği gibi lokal olarak ameliyathane bölümüne de ait olabilir. Mimari olarak bakıldığında bu bölümler için kirli ortamdan temiz ortama geçiĢ esasları dikkate alınır. Kirli ayırma yıkama: Kirli kori-
12
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
HASTANE MĠMARĠSĠ-2
sistemleri gibi basınçlı sistemler bulunmalıdır. Zemin ve duvarların mikrobik kirlenmesi , kontrol edilebilmesi açısından ıslak vakumlama ve yıkamaya elveriĢli malzemeden yapılmalıdır. Burada kullanılan malzemeler parçacık döken bileĢimde olmamalı ve temizlik için kullanılan kim-
yasal maddelerden etkilenmemelidir. Tavan yapısı yoğunlaĢmayı, toz birikmesini ve muhtemel kirlilik kaynaklarını en aza indirmek için; gömülü ve kapalı armatürlerle düz bir yüzey oluĢturacak Ģekilde yapılmalıdır. Havalandırma sistemi havanın saatte en az 10 hava değiĢimi olacak
Ģekilde tasarlanmalıdır. ÇalıĢma alanlarında 18-22 º C kontrol edilen bir sıcaklık ve %35-70 arası bağıl nem olmalıdır. AMELĠYATHANELER NASIL OLMALI? Ameliyathane, hastane içerisinde bulunduğu konumu itibari ile acil servis, yataklı servisler, kan bankası ve merkezi sterilizasyon birimlerine yakın olmalıdır. Ameliyathane yapının üst katında ise çatı katında uygun bir tesisat düzeneği yapılarak giriĢ havasının üstten dağıtım yapacak Ģekilde beslenmesi sağlanmalıdır. Ameliyathane ara katlarda ise asma tavan yüksekliği, ameliyathanenin tesisat sistemi göz önüne alınarak yapılmalıdır. Ameliyathanelerde steril malzeme hazırlık bölümü olması gerekir. Ayrıca ameliyathanelerde kirli koridora açılan sızdırmaz bir pencere olmalıdır ve kirli koridor diğer bölümlerle ayrı olmalıdır.
Rutin operasyonların (karın bölgesi operasyonları ) yapıldığı ameliyathaneler 36m2. K V C : (Kardiyovasküler),organ nakli gibi iĢlemlerin yapıldığı ameliyathaneler 45-50m2.
13
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
HASTANE MĠMARĠSĠ-2
Genel olarak ameliyathane tasarımı yapılırken 45m2 alan minimum ölçü alındığı takdirde iĢlemler daha kolay yapılabilir.
Bir asma tavan örneği
Ameliyathanelerde taban ile asma tavan altındaki yükseklik en az 3m olmalıdır. Mimari olarak inĢa edilirken tabandan tavana yüksekliğin 3,50 m olması ve kiriĢli yapılarda da kiriĢ altındaki yüksekliğin 3,50 m yapılması ameliyathaneyi olumlu yönde etkiler. Sonuç olarak bir ameliyathanenin tabandan tavana yüksekliği 3,5-4,2m arasında olabilir. Ameliyathane ve
yardımcı yan hacimlerin duvarları düz, pürüzsüz, girinti, çıkıntı ve keskin köĢesiz yapılır. Ameliyathanede kullanılan duvar ve dekorasyon malzemeleri antibakteriyel özellikte olmalıdır. Tavan ve duvarlarda kullanılan malzemeler kimyasal buhar çıkarmamalıdırlar. Asma tavan montajlarının sızdırmaz olması gerekmektedir. Ameliyathane de kapılar büyük öneme sahiptir. Örneğin: Aseptik bir ameliyat salonu ile kapısının açıldığı koridor arasında 15 Pa basınç farkı vardır. Bu basınçla birlikte ameliyat salonundan koridora hava akıĢı sağlanarak koridor havasının salon içerisine girmesi engellenir. Kullanılan kapılar: sürgülü, çarpma, tek kanatlı kapılardır. Otomatik kapıların kapı önündeki her hareketi algılayıp açılması ameliyathaneyi olumsuz yönde etkiler. Ameliyathanelerde narkoz, asetik gazlar, çeĢitli
kimyasallar, ilaç ve solüsyonlar ameliyathane ekibini olumsuz etkiler. Bu nedenle ameliyathaneye mikroorganizmalardan arındırılmıĢ taze hava verilmesi gerekir. Ameliyathanelerde sıcaklık o anda gerçekleĢtirilen operasyonun çeĢitlerine göre 19-26º C arasında ayarlanabilmelidir. Örneğin: KVC tipi operasyonlarda kan akıĢının yavaĢlatılması istendiği için bu ameliyatlarda vücut sıcaklığının 17-18º C düĢürülmesi gerektiğinden ameliyathane için de sıcaklık alt sınırı 19ºC olarak belirlenebilmektedir. Nem oranı ameliyathanelerde göz ardı edilmemelidir. Göz operasyonlarında yapıldığı ameliyathanelerde göz kurumasını engellemek için nem oranı yüksek olmalıdır . Ameliyathanelerde nem oranı % 60 ile %30 arasında değiĢmektedir. Ayrıca ameliyathanelerde mümkünse mer-
GAMZE ÖZER KAYNAKLAR http://www.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/901ecf5238108aa_ek.pdf?dergi=1222 Son eriĢim tarihi 30.10.2014 15:40 http://hastaneinfeksiyonleri.com/managete/fu_folder/2001-03/2001-5-3-172-177.pdf son eriĢim tarihi 30.10.2014 http://www.mmf.selcuk.edu.tr/mmfdergi/upload/sayi/1/6/2601020.htm son eriĢim tarihi : 30.10.2014 http://www.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/05c1e672eaab9ab_ek.pdf son eriĢim tarihi:30.10.2014 www.das.org.tr/kitaplar/.../pdf/O1-1-farukaydin.pdf son eriĢim tarihi :07.11.2014
14
NKU Biyomedikal Mühendisliği
H
Aralık 2014
HĠSSEDEBĠLEN PROTEZ EL
ĠSSEDEBĠLEN PROTEZ
Bilim insanları gerçek hayattakine benzer hisler uyandıran biyonik bir protez geliĢtirdi. Beyin komutlu hareket edebilen protez el sayesinde eli olmayan insanlar ilk kez cisimleri algılamayı baĢardı. Avrupalı bilim insanlarının geliĢtirdiği bu protez, hareket edebilmekte;dokunduğu cisimlerin türlerini, yapılarını ve sıcaklığını hissedebilmektedir. Modern protez kollarda, hastanın kas hareketlerini algılayan ve ona göre protezi hareket ettiren bir teknoloji kullanılmaya baĢlanmıĢtı. Ancak bu protez,sadece ilkel bir hareket sağlıyordu ve iĢ yapabilme kapasitesi de çok sınırlıydı. Bilim adamları beklenen geliĢmeyi yaptılar. Science Translational/Medicine dergisinde yayımlanan iki ayrı çalıĢma sonucunda hem
Biyonik el örneği
ellerde doku hissinin tekrar yerine gelmesinin hem de kolların zihin kontrolü ile hareket edebilmesinin sağ-
lanılacağı kanıtlandı. Avrupalı Micera ve ekibi, yapay ele dokunmayla ilgili bilgileri tespit edip ölçebilen alıcıları deneklere yerleĢtirdi. Uzmanlar bilgisayar algoritmalarını kullanarak elde ettikleri elektrik sinyallerini, sinirlerin algılayabileceği bilgilere dönüĢtürdü. Teknik olarak Vonderhuevel ve Spetic‟in kolunda denendi. Sensörle donatılmıĢ protez el giydirildi. Laboratuvarda katılımcıların sinirlerine küçük elektrik sinyali yollamak için implantların içindeki cihazlar yerleĢtirildi. Gözleri bağlı ve implantları kapalıyken birim zamanda üzüm sapı ve kiraz koparma deneyinde baĢarı oranının %43 olduğu sonucuna varıldı. Ġmplantları açtıktan sonra baĢarı oranının %77‟ye yükseldiği görüldü. Hangi elektriksel kalıpların en iyi doğal his duygusunu oluĢturduğu test edildi. Gönderdikleri her bir elektrik sinyali, yanlıĢlıkla hastaya verilecek elektrik Ģokundan daha az tutuldu. Amaç,düĢük gerilimi korumak, hislerin daha doğal olmasına yardım etmekti. Bu çalıĢmayla ilgili ameliyatı yapan Dr. Dustin Tylor, “Biz sadece sinirlerin, etkileĢimde olmamızdan mutluluk duyacakları kadar etkileĢimde oluyoruz. Beyin hile yaptığımızı bilmiyor” dedi . Protez el ile ilgili çalıĢmalar farklı insanlar üzerinde denenmeye devam
Dustin TYLOR
edildi. YılbaĢı kutlamaları sırasında havai fiĢek tüpünün elinde patlaması sonucu kolunu kaybeden Dennis Aabo Sorensen üzerinde denenen protez elin , dokunma duyularını hissedebildiği görüldü. Gözü kapatılan ve kulaklık takılan 37 yaĢındaki Sorensen, yapılan testlerde sadece dokunma hissi sayesinde nesneleri kavramayı baĢardı. Sert ve yumuĢak nesnelerin farkını anlayabildi. Silindir , yuvarlak gibi Ģekilleri belirleyebildi ve dokunduğu nesnenin sıcaklığını hissedebildiğini belirtti. Sorensen, “10 yıldır hissedemediğim Ģeyleri deneyler sırasında hissettim” diyerek çalıĢmalara katılmaya devam etti. Lozan Teknik Üniversitesi‟ne bağlı uzmanlar, protez kola yerleĢtirilen elektrotlar ve plastik ele takılan dokunma sensörleri sayesinde Sorensen‟in sinirlerinin uyarılmıĢ olduğunu ifade etti. ABD‟li bilim adamları ürettikleri protez eli ilk maymunlar üzerinde denedi. Chicago Üniversitesi‟nden nöro bilimcilerin geliĢtirdiği protez el, makak maymunlarının beynine yerleĢtirilmiĢ elektrotlarla
15
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
HĠSSEDEBĠLEN PROTEZ EL
ABD‟li bilim adamları ürettikleri protez eli ilk maymunlar üzerinde denedi. Chicago Üniversitesi‟nden nöro bilimcilerin geliĢtirdiği protez el, makak maymunlarının beynine yerleĢtirilmiĢ elektrotlarla deneyde kullanıldı. Bu elektrotlara kabloyla bağlanan protez, üzerinde bulunan algılayıcılar vasıtasıyla dokunma hissini beyne baĢarıyla iletti. Maymunların ellerine uygulanan elektriksel ve fiziki uyarılara verdikleri tepkilere iliĢkin verilerden faydalanıldı. Böylece maymunların ellerine uygulanan değiĢik seviyelerdeki fiziki uyarılar için gerekli olan elektriksel titreĢimi tanımlayan bir matematiksel denklem tanımlandı. Afganistan‟da kolu kopan Ġngiliz asker Andrew Garthwaite, biyonik kolunu düĢünceleriyle kontrol etmeyi öğrendi. OnbaĢı Garthwaite, 2010 yılında kolunu patlamada kaybetti. Garthwaite‟in kopan elinin yerine Viyana Tıp Fakültesi‟nde 2012‟de yapılan bir ameliyatla biyonik kol takıldı. 6 saatlik
sinirle donatma operasyonu sonunda askerin omzundaki sinir uçları göğsüne bağlandı. 18 ay geçtikten sonra beyninden elektrotlarla gönderdiği sinyaller, göğsü üzerinden protez kola iletildi. Protezle ilgili baĢka bir çalıĢmada ise elini bir iĢ kazasında kaybetmiĢ hastanın koluna üç adet elektrot yerleĢtirildi. Elektrotlar koldaki sinirlere bağlandı. Sağlam kalan sinirlere düzenli uyarılar gönderilerek ele dokunulduğunda hissetmesi sağlandı. Ama hissedilen Ģey bir gıdıklanmaydı. En son geliĢmelerde parmak uçlarına basınç sensörleri eklendi. Uyarılar belirli bir desenle gönderiliyor ve doğal duyu hissi taklit edilebiliyordu. Elin sahibi kazadan sonra hissedemediği dokunma duyusunu geri kazandığını söylerken aynı zamanda eli kesildiğinde oluĢan ağrıların geçtiğini söyledi. Böylece çalıĢma baĢarıyla tamamlanmıĢ oldu. Bilim adamları sonuç olarak protezlere motor hareket sinyallerini göndermenin yolunu buldu
Afganistan‟da kolu kopan Ġngiliz asker Andrew Garthwaite
ve bu Ģekilde yapay kolun beyin tarafından adeta vücudun bir parçasıymıĢ gibi hareket etmesini sağladı. Uluslararası araĢtırma ekibi, bir protatip olan biyonik kolun ev ortamında kullanılabilecek kadar küçültülmesi üzerinde çalıĢıyor. Artık uzuvlarını kaza sonucu veya hastalığa bağlı olarak kaybetmiĢ insanların yaĢam koĢulları iyileĢtirilebilmektedir. Uzmanlar bu tür biyonik protezlerin 10 yıl içinde ticari satıĢa uygun hale getirilebileceğini tahmin ediyor. Böylece gelecekte nesnelerin dokusunu ve sıcaklığını da hissettirebilen biyonik protez yapılacaktır. Ancak bu teknolojik protezin maliyeti yüksek olacaktır. Zamanla maliyetin düĢmesi ve ihtiyacı olan herkesin bu proteze sahip olması beklenilmektedir .
Hayriye KUMAL KAYNAKÇA: http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/10619767/Feeling-prosthetic-hand-allows-man-to-touchagain.html(6.11.2014) http://www.popsci.com/article/science/sense-touch-recreated-amputees-their-prosthetics(6.11.2014) http://www.technologyreview.com/news/409100/prosthetic-limbs-that-can-feel/(6.11.2014) http://biomechanical.asmedigitalcollection.asme.org/article.aspx?articleid=1424099(6.11.2014) http://www.medikalakademi.com.tr/hissedebilen-ilk-protez-el-basariyla-nakledildi/ (6.11.2014)-http:// www.f5haber.com/star/dokundugunu-hisseden-protez-haberi-3898315/(6.11.2014) http://bilimsol.org/bilimsol/norobilim/protez-eller-artik-gercege-daha-yakin(6.11.2014) http://www.yumaksepeti.com/index.php/teknoloji/hssedleblr-protez/(6.11.2014)
16
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Tekno-Haber KöĢesi
TEKNO-HABER KÖġESĠ ELEKTRONĠK BURUN KOKLAYARAK HASTALIKLARI ALGILAYACAK ĠZMĠR YÜKSEK TEKNOLOJĠ ENSTĠTÜSÜ (ĠYTE) FEN FAKÜLTESĠ KĠMYA BÖLÜMÜ „elektronik burun‟ adını verdikleri „tek kullanımlık nefes analiz sensörü' projeleri ile akciğer kanseri ve diyabetin tanısını hastanın nefesi aracılığı ile koyabilecek. Akciğer kanseri ve diyabet hastalığı her geçen gün artıyor ve erken teĢhis hastalığın tedavisinde her hastalıkta olduğu gibi çok önemli bir faktör.Dünyada her yıl 3 milyon insan akciğer kanserinden dolayı hayatını yitiriyor. Diyabet hastası insanların sayısı ise 1985 yılında 30 milyon iken günümüzde bu rakam 250 milyona çıktı.Bu iki hastalığın oranları hızla artarken yeni bir tanı yöntemine ihtiyaçta bununla beraber arttı. Ġstanbul Kalkınma Ajansının 1.2 milyon liralık desteği ile geliĢtirilen elektronik burun projesine ĠTÜ ve Ġstanbul CerrahpaĢa Tıp Fakültesi Hastanesininde destekleriyle geliĢtirileceğini belirten ĠYTE Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç.Dr. Ümit Kakan Yıldız, projenin birkaç ay içinde ortaya çıkacağını belirtti.
Akciğer kanseri ve diyabetin ön tanısını yapabilecek olan elektronik burun projesini Yıldız Ģu cümlelerle açıkladı: “Her Ģeyiyle tamamen yerli üretim olan cihaz toz maskesi Ģeklinde olacak. Sistemin toz maskesi kısmında sensör bulunacak. Bu bir elektronik devre. Sensörün tepesinde de gaz sensörü membranı var. Onun üzerinde seçici katman olacak. Bu sadece toluen ve asetonu seçecek, her türlü gazı seçmeyecek. Cihazdaki iletken yüzeye gaz molekülleri yapıĢıyor ve iletkenlikte değiĢme oluyor, sinyal oluĢturuyor. KiĢi maskesini alıp ağzına takacak normal nefes alacak. Nefesten çıkan organik bileĢikler sensör ara yüzüne yapıĢacak. Arkasında elektronik devre yapıĢan molekülleri değiĢimi sinyalleyerek iĢleyecek ve bunu küçük üniteye iletecek. Elektronik devrenin ucunda belki bir USB ya da bluetooth sayesinde veriler hastaneye gitmeye bile gerek kalmadan doktora iletilecek. Bu sayede 'hasta olmadan doktora gitmeyiz' anlayıĢı da ortadan kalkacak. Çünkü bu cihaz sayesinde hasta olmayan kiĢinin bile takibi rahatlıkla yapılacak. Hasta-
lıklara erken teĢhisle müdahale edilebilecek."
ġekil 1.Elektronik burun için kullanılacak çip
Seri üretime geçilmeden önce ilk adımda 25 adet üretileceğini söyleyen Yıldız CerrahpaĢa Tıp Fakültesi Hastanesi aracılığıyla yapılacak olan deneme aĢamasından sonra seri üretime geçebileceklerini söyledi ve Ģöyle devam etti: "Ġnsan nefesi birçok bileĢenden oluĢuyor. Bizim bildiğimiz su buharı ve karbondioksittir. Ama bunun içinde birçok uçucu organik bileĢikler vardır. Cihaz, nefesten uçucu organik bileĢiklerin tayinini sağlayacak. Organik bileĢiklerin bir kısmının konsantrasyonunun belli seviyeyi aĢması durumunda bunun bazı hastalıkların belirteçleri olduğu düĢünülüyor.
17
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Tekno-Haber KöĢesi
Biz de Ģunu düĢündük. Akciğer kanseri ve diyabet birçok uçucu organik bileĢiklerle iliĢkili. Akciğer kanseri toluenle, diyabet asetonla ilgili. Nefesteki toluenin artması akciğer kanseri riski olanlarda, asetonun artması diyabet riski olan kiĢilerde görülür. Bütün her Ģeyi yerli olacak tek kullanımlık maskedeki sensörler nefesteki bu iki
bileĢiğin değerlerini tespit ederek akciğer kanseri ve diyabetin ön tanısını sağlayacak. Bu bilgiler sayesinde de hastalığa yakalanmadan müdahalede bulunulabilecek."
ġekil2: Elektronik burun modeli
KALP KRĠZĠNE HAVADAN MÜDAHALE Hollanda‟da yaĢayan Delft Teknik Üniversitesi öğrencisi Alec Momont ambulans görevi gören insansız hava aracı (ambulance drone) geliĢtirdi. Kalp krizi geçiren hastalar için tasarlanan bu araç içinde barındırdığı defibrilatör ile acil durumlarda hastaya sağlık ekibinin olay yerine ulaĢmasını beklemeden müdahale edilebilmesini sağlayacak.
ġekil1.Ambulance drone tanıtım videosundan bir görüntü
Tanıtıldığı ilk günden itibaren büyük ilgi gören bu buluĢ küçük yapısına karĢı büyük iĢler baĢarıyor. Bir dakikada 11 kilometrekare uzağa gidebilen insansız hava aracının kalp krizi
sonucu oluĢan ölümleri % 80 engelleyebileceği belirtiliyor. Saatte 100 km hıza sahip hava aracının hızını yükseltme çalıĢmaları Alec Momont tarafından sürdürülüyor. Acil durumlarda yardım isteyen hasta yakınının çağrısını alan operatörler GPS aracılığı ile hastaların yerini tespit ediyor.Olay yerine kısa sürede ulaĢan insansız hava aracı içinde bulundurduğu kamera ile sağlık yetkilileri ve hasta yakını arasında ki iletiĢimi sağlıyor. Acil yardım hattında ki personelin yönlendirmesi ile h a s t a ya k ı n ı defibrilatörün elektrotlarını kalp krizi geçiren hastanın vücuduna yerleĢtiyor sonraki aĢama olarak hasta ya kalp krizinden çıkıyor ya da sağlık ekibi gelene kadar hayatta kalması sağlanıyor.
ġekil2.Ambulance örneği
drone
ilk
18
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Tekno-Haber KöĢesi
KANSERLĠ HÜCREYĠ 42,5 DERECEDE ERĠTTĠLER Fatih Üniversitesi‟nde bir grup bilim insanı, hiçbir dokuya zarar vermeden kanserli tümörü iyileĢtiren bir sistem geliĢtirdi. Hipertermi isimli yöntem kemoterapiye alternatif olacak. Fatih Üniversitesi‟nden Biyomedikal Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sadık Kara ve Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erdal Korkmaz, kanser tedavisinde önemli bir çalıĢmaya imza attı. GeliĢtirilen cihaz, ısı terapisi olarak tanımlanan hipertermi ile kanserli hücrelere neredeyse nokta atıĢı yapıyor. TÜBĠTAK‟ın desteği ile 3 yıl önce baĢlayan projede prototip cihaz üretilip tamamlanma aĢamasına gelindi. Proje yaklaĢık 350 bin liraya mal oldu. Korkmaz “ GeliĢtirdiğimiz cihazda birden çok anElif ÇANKAYA
ten olduğu için sadece bir noktaya odaklanıp ısıtıyor. Yani direkt kanserli dokuyu hedef alıyor. IĢımadan kasıt aĢırı yüksek ısıma söz konusu değil. Sağlıklı bir vücut ısısı ortalama 37,5 . Biz ise 42 en fazla da 45 derecede ıĢıma yapıyoruz. Kanserli hücreler 42,5 dereceye yakın bir ısıda erimeye ve ölmeye baĢlıyor. Yapı olarak kanserli hücreler sağlıklı hücrelere göre daha zayıf” Ģeklinde açıklama yaptı.
Hipertermi yönteminde cerrahi operasyona gerek duyulmuyor ve özellikle sığ dokulara yerleĢmiĢ tümörler
içinde uygulanabiliyor. Doç. Dr. Korkmaz hipertermi yönteminin tek baĢına kullanılabilmesinin yanında kemoterapiyle birlikte de uygulanabileceğini ifade ett i. Korkmaz “Kemoterapide hastaya kimyasal veriliyor. Burada kimyasallar kanserli bölgeye yeterince nüfuz etmiyor. Biz bu bölgeyi ısıtarak aynı zamanda kimyasal dozlara karĢı da reaksiyonunu artırmıĢ oluyoruz. Bunun doğal bir sonucu olarak daha az kemoterapiye ihtiyaç duyulur ve hastaya daha az kimyasal verilir. Ayrıca kanser hücrelerinin ortak özellikleri nedeniyle hipertermi her kanser türünde etkilidir. Dolayısıyla bu yöntemi baĢta meme kanseri olmak üzere kemik kanseri , beyin tümörü ve boyun kanserleri gibi çok sayıda kanserde kullanmak mümkün.” dedi. Ceren ARSLAN
KAYNAKÇA http://teknoloji.bugun.com.tr/turk-muhendisten-muthis-icat-haberi/1270287 [23.09.2014] http://www.haberzamani.com/saglik/hastaliklari-koklayarak-anlayacak-h267461.html[30.10.2014] http://www.sonhaber.nl/bilimteknoloji/ambulans-iha-hayat-kurtariyor-h33163.html [04.11.2014] http://code3.jalopnik.com/this-60-mph-ambulance-drone-could-be-10-times-better-at-1652749739 [10.30.2014] http://www.haber7.com/guncel/haber/1215766-bu-helikopter-hayat-kurtaracak [30.10.2014] http://www.youtube.com/watch?v=y-rEI4bezWc (Ġnsansız hava aracı iĢleyiĢ sisteminin videosu) [26.10.2014] http://www.haberpan.com/haber/kanserli-hucreyi-425-derecede-erittiler [9 Kasım 2014/ 8:22] http://www.medimagazin.com.tr/ana-sayfa/guncel/tr-kanserli-hucreyi-425-derecede-erittiler-1-11-62567.html [9 Kasım 2014]
19
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Eğlence KöĢesi
EĞLENCE KÖġESĠ OKSĠJEN ÇADIRI BAK ġU DÜNYANIN ĠġĠNE Bir sabah uyanıyorsunuz ve bakıyorsunuz ki Dünya sular altında kalmıĢ. Su üstünde kalan tek bir parça kalmıĢ o da TÜRKİYE! Koca gezegende bizden başka kimse kalmamıĢ. Ġlk tepkiler ne olurdu derseniz? Buyrun bakalım. * Amma balık yeriz artık be! *Ulan tam da uluslararası iliĢkiler bölümünü kazanmıĢtık. *ġansa bak! Artık ne ihracat ne de ithalat kaldı. *Nihayet cari açığı, dıĢ açığı filan sıfırladık. *Ülke olmak için ilk baĢvuran ilimiz Yalova oldu. *Tarkan'ın Ġngilizce albümü raflarda kaldı. *Bakanlar kurulu kararı ile sularımız 12 bin mile çıkartıldı. *Piyasaya sahte Dolar ve Euro sürmekten tutuklanan kalpazanlar kendileriyle dalga geçen polislere saldırdı. *Ülkemizde bulunan yabancı turistler “Ne iĢ olsa yaparım abi.” diyerek iĢ aramaya baĢladılar. *Heyoooo! Ülkeler coğrafyasından yırttık oğlum, dersler boĢ geçecek. * Edirne’den Ardahan'a gidilir mi be! Dünya’ nın öteki ucu. * Ulan Ģimdi iĢin yoksa dört yılda bir olimpiyat düzenle. OSMANLI FAYTON ARKASI YAZILARI Medreselim. O Ģimdi yeniçeri. Hatalıysa: Tez kellesi vurula. Tek rakibim Hezarfen Ahmet Çelebi. Kıroyum ama akçe bende. Rahmetli de Ģahlanırdı. PaĢa babam sağ olsun. Akıncısın dediler kız vermediler. Fetihlerin ustasıyım gözlerinin hastasıyım… BĠR ZAMANLAR BU ESPRĠLER ÇOK MEġHURDU
:)
lV. Murad neden intihar etmiĢtir? Ġlk üçe giremediği için Tarkan gökdelenden düĢerse ne olur? Ünlü düĢmesi olur. Sinüs 60 cosinüs tutmuĢ. IĢın karaca düĢünce ne demiĢ? Tutunamadım!
20
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Eğlence KöĢesi
CAPS KÖġESĠ
KARĠKATÜRLER HAYATIMIZIN PARÇASI
21
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Eğlence KöĢesi
ġĠĠR KÖġESĠ Ağlamak için gözden yaĢ mı akmalı? Dudaklar gülerken, insan ağlayamaz mı? Sevmek için güzele mi bakmalı? Çirkin bir tende güzel bir ruh, kalbi bağlayamaz mı? Hasret; özlenenden uzak mı kalmaktır? Özlenen yakındayken hicran duyulamaz mı? Hırsızlık; para, mal mı çalmaktır? Saadet çalmak, hırsızlık olamaz mı? Solması için gülü dalından mı koparmalı? Pembe bir gonca iken gül dalında solmaz mı? Öldürmek için silah, hançer mi olmalı? Saçlar bağ, gözler silah, gülüĢ kurĢun olamaz mı? Victor HUGO HAZIRLAYANLAR: BÜġRA ÖZTÜRK BAHAR DEMĠRHAN KAYNAKÇA: http://www.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Fanlamlisozler1.blogcu.com%2Foksijen-cadiri-3fem-dergisi%2F3072122&h=oAQFHss2Q(11/11/2014)
22
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
Künye
KÜNYE EDĠTÖR Hülya AġÇIOĞLU ġerife ÇELĠKBAġ TASARIM SORUMLUSU Erdi DEDE YAZARLAR Bahar DEMĠRHAN BüĢra GÖNÜL BüĢra ÖZTÜRK Ceren ARSLAN Elif ÇANKAYA Emrah TOHUMCU Enes ÖZTÜRK Gamze ÖZER Hayriye KUMAL Hülya AġÇIOĞLU Oğuzhan GÖKMEN Sabiha YARLUĞKAL ġerife ÇELĠKBAġ Uğur Deniz KOÇ HAKEMLER Emine BOSTAN Nazlı ÖZDEMĠR ÇEVĠRMENLER Aylin EROĞLU Ömer BAYRAM Yasenya TARSUSLU ĠLETĠġĠM hlyascioglu@gmail.com serifecelikbas@yahoo.com
23
NKU Biyomedikal Mühendisliği
Aralık 2014
24