Page 1

œ ¡ ¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹˜ š¡‹› ’š Ù Ø    

œ¡¢šÙØØØؒ‹ ˜š¡‹ ›’ šÙØ 

10 αλήθειες για το Μεταβολικό Σύνδρομο ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Ο κατά φαντασίαν ασθενής

œ ¡ ¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹˜ š¡‹› ’š Ù Ø    

œ¡¢šÙØØØؒ‹ ˜š¡‹ ›’ šÙØ 

Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ Αναζητώντας τον «σωστό» γιατρό…

ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ œ  ¡ ¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹˜ š¡‹› ’š Ù Ø    

Τ Ρ Ι M Η Ν Ι Α Ι Α

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η

Σπουδαία αντικαρκινική δράση

œ¡¢šÙØØØؒ‹ ˜š¡‹ ›’ šÙØ 

Ε Κ Δ Ο Σ Η


…ãžãɶæãÁ¸

TORIAL

–·Å¾Âۂáæ¸

“È

4

Žä¾áÅÈæ¸

’åã

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ã

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãÅ

Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ 2009 ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ: Σπουδαία αντικαρκινική δράση æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ –·Å¾Âۂáæ¸

14 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Ο ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ κ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ

#2

20 24 28 36 40 44

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

Με απλα λογια 10 αλήθειες για το μεταβολικό σύνδρομο ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: ο κατά φαντασία ασθενής εξειδικευσεισ

3 9

Editorial

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: Πόσο «αθώες» είναι οι προλήψεις; œ ¡ ¢š Ù ØØØ  ؒ‹˜ š¡‹›’š Ù Ø   

œ ¡¢š Ù Ø Ø  Ø Ø ’ ‹ ˜ š¡‹ › ’ š Ù Ø 

Περιοδική έκδοση της WinMedica Φαρμακευτική ΕΠΕ.

προορισμοσ βερολινο

Το βινυλιο επιστρεφει

Ανάδοχος εταιρεία για επιλογή ύλης, σύνταξη, επιμέλεια, σελιδοποίηση και εκτύπωση, είναι η Μ. Πιτσιλίδης ΑΕ Αγ. Νικολάου 102, Γλυφάδα, ΤΘ 16674, τηλ. 2108947002. Η ευθύνη, έναντι παντός τρίτου, για οτιδήποτε απορρέει από τα κείμενα ή το φωτογραφικό υλικό, βαρύνει την ανάδοχο εταιρεία. œ ¡ ¢š Ù ØØØ  ؒ‹˜ š¡‹›’š Ù Ø   

œ ¡¢š Ù Ø Ø  Ø Ø ’ ‹ ˜ š¡‹ › ’ š Ù Ø 

2 0 1 0 œ ¡ ¢š Ù ØØØ  ؒ‹˜ š¡‹›’š Ù Ø   

œ ¡¢š Ù Ø Ø  Ø Ø ’ ‹ ˜ š¡‹ › ’ š Ù Ø 

“È


Žä¾áÅÈæ¸ %DITORIAL

…ãžãɶæãÁ¸

–·Å¾Âۂáæ¸

“È

™ÊÉÂÀ¼µ¸

Στοχεύοντας σε ένα Υγιές μέλλον

K

‰ÊÁáÁÇãÊå

’þ¿¸¾Å¶Ç æãÛæ

ρατάτε στα χέρια σας το πρώτο τεύχος του περιοδικού WinMag, της τριμηνιαίας περιοδικής έκδοσης της WinMedica.

–·Å¾Âۂáæ

Κοιτάζοντας πίσω, ένα χρόνο μετά την επίσημη λειτουργία της εταιρείας, αναγνωρίζουμε μια χρονιά γεμάτη με συγκινήσεις, γεγονότα και παραστάσεις. Στη WinMedica δεν θέλουμε να εξελιχθούμε σε μια παραδοσιακή φαρμακευτική εταιρεία. Στηριζόμενοι στην εμπειρία μας, θέλουμε να προσφέρουμε υπηρεσίες και προϊόντα υψηλού επιπέδου, τόσο στην ιατρική κοινότητα, όσο και στους ασθενείς. Με μια πλειάδα εξαιρετικών προϊόντων, με σταθερές διαδικασίες και έμφαση στο ανθρώπινο δυναμικό μας, είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη φαρμακευτική αγορά, που όμως γνωρίζει, να αποζημιώνει την καινοτομία. Η δημιουργία της WinMedica συμπίπτει χρονικά με την εμφάνιση μίας Παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης και ύφεσης. Και ενώ η ύφεση δείχνει σημάδια υποχώρησης σε διεθνές επίπεδο, στη χώρα μας φαίνεται ότι, θα ενταθεί στα χρόνια που έρχονται, αφήνοντας βαθιές πληγές στην οικονομία. Ο τομέας της Υγείας δεν θα μείνει ανέγγιχτος. Η πίεση στις τιμές των φαρμακευτικών προϊόντων θα συνεχιστεί, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα μεγάλα ελλείμματα. Αλλά ο μεγαλύτερος κίνδυνος που διαφαίνεται, είναι η επικράτηση της πεποίθησης ότι, το κράτος είναι ο μοναδικός εγγυητής της τάξης και οι περιορισμοί που επιβάλλονται στην ελεύθερη αγορά, εξασφαλίζουν ένα αίσθημα ασφάλειας και προστασίας. Αλλά αυτό είναι μία τεράστια πλάνη. Η αισιοδοξία για το μέλλον και η πίστη στην πρόοδο θα διαβρωθούν, εάν η ελευθερία και το επιχειρηματικό ρίσκο συνδεθούν με το χάος και την αποτυχία. Και ενώ η αστάθεια στην Παγκόσμια και Ελληνική οικονομία συνεχίζει να χαρακτηρίζει το περιβάλλον που λειτουργούμε, εμείς κοιτάζουμε το μέλλον με βεβαιότητα και εμπιστοσύνη, γιατί θεωρούμε ότι, κάθε κρίση δεν έχει μόνο κινδύνους, αλλά και ευκαιρίες.

Μάριος Κοσμίδης Γενικός Διευθυντής

#3

Η βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί υπεύθυνη αλληλεπίδραση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ισχυρά επιχειρηματικά υποδείγματα και επενδύσεις για το μέλλον...

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


ãɶæãÁ¸

–·Å¾Âۂáæ¸

“È

Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

#4

ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ: Σπουδαία αντικαρκινική δράση Του Γρηγόρη Λάσκαρη, Pharm. D., Ph.D.

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ 2009 Η επανεκτίμηση των ιδιοτήτων παλαιών και καταξιωμένων φαρμάκων σε νέα θεραπευτικά πεδία, έχει γίνει επίκαιρη όσο ποτέ και διεκδικεί πειστικά το μερίδιό της στην κλινική πράξη. Το μεγάλο πλεονέκτημα αυτής της προσέγγισης είναι ότι, εκκινεί από ουσίες, των οποίων οι ιδιότητες και το προφίλ ασφαλείας είναι γνωστά και δεδομένα, οπότε μπορούν εύκολα να χρησιμοποιηθούν αμέσως σε κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ και ΙΙΙ. Το μεγάλο μειονέκτημα, για ευνόητους λόγους, είναι ότι τα περισσότερα από αυτά τα φάρμακα είναι πολύ φθηνά και, επιπλέον, δεν καλύπτονται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οπότε είναι πρακτικά αδύνατη η μη πανεπιστημιακή χρηματοδότηση και διεξαγωγή της έρευνας. Τα παραδείγματα τέτοιων φαρμάκων είναι πολλά και αφορούν, κυρίως, την αντικαρκινική έρευνα. Διγιτοξίνη, λοσαρτάνη, καπτορπίλη, βεραπαμίλη, διλτιαζέμη, στατίνες, βαλπροϊκό οξύ, αποτελούν πλέον υποψήφιες αντικαρκινικές ουσίες (1).

T

ο φάρμακο που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της «φαρμακευτικής επανατοποθέτησης» η μετφορμίνη, το πολύ φθηνό και αποτελεσματικό φάρμακο κατά του διαβήτη τύπου ΙΙ. Μία σειρά πρόσφατων εργαστηριακών και επιδημιολογικών ευρημάτων έχουν αναδείξει τη μετφορμίνη σε ένα από τα ποιο ελπιδοφόρα μόρια στη μάχη κατά του καρκίνου. Μία απλή έρευνα στο www.clinicaltrials.gov δείχνει ότι ήδη βρίσκονται στο στάδιο της στρατολόγησης εθελοντών 7 σχετικές κλινικές μελέτες. Το ενδιαφέρον στο μόριο αυτό αναζωπυρώθηκε το 2005, όταν ερευνητές του Τμήματος Κοινωνικής Υγείας του Πανεπιστημίου του Dundee, ανέφεραν ότι οι διαβητικοί που λάμβαναν μετφορμίνη είχαν μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο οποιασδήποτε μορφής. Οι επιστήμονες ερεύνησαν

τη βάση δεδομένων DARTS του Tayside στη Σκωτία και εντόπισαν για το διάστημα 1993 – 2001 11.876 νεοδιαγνωσθέντες διαβητικούς εκ των οποίων οι 923 νοσηλεύτηκαν αργότερα για καρκίνο. Διασταυρώνοντας αυτά τα στοιχεία με τη βάση συνταγογραφικών δεδομένων ΜΕΜΟ και συγκρίνοντάς τα με διαβητικούς που δεν ανέπτυξαν καρκίνο βρήκαν ότι οι καρκινοπαθείς διαβητικοί είχαν λιγότερες πιθανότητες να χρησιμοποιούν μετφορμίνη για τον έλεγχο του σακχάρου τους. Συγκεκριμένα, το μη εξομαλυνθέν κλάσμα λόγου πιθανοτήτων (unadjusted odds ratio) ήταν 0,86 υπέρ όσων είχαν λάβει τουλάχιστον μία συνταγή με μετφορμίνη και 0,79 στατιστικά σημαντικό για οποιαδήποτε έκθεση στο φάρμακο (95% διάστημα εμπιστοσύνης). Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ήταν η παρατήρηση ότι υπήρχε μία τάση δοσοεξαρτώμενης

συσχέτισης μεταξύ μείωσης των πιθανοτήτων εμφάνισης καρκίνου και λήψης της ουσίας (2). Η επιδημιολογική μελέτη όμως που έμελλε να αλλάξει την κλινική μοίρα της μετφορμίνης δημοσιεύθηκε στα μέσα του 2009 και αφορούσε τη σχέση της με τον καρκίνου του μαστού. Επιστήμονες από το Τμήμα Ιατρικής Ογκολογίας Μαστού του M.D. Anderson του Πανεπιστημίου του Texas, χρησιμοποιώντας τη βάση δεδομένων πασχόντων από καρκίνο του μαστού του ερευνητικού τους κέντρου, εντόπισαν 2.529 γυναίκες οι οποίες μεταξύ των ετών 1990 και 2007 έλαβαν προεγχειρητική χημειοθεραπεία (neoadjuvant chemotherapy) για τη αντιμετώπιση τοπικά προχωρημένου καρκίνου του μαστού. Εκ των γυναικών αυτών 68 ήταν διαβητικές που λάμβαναν μετφορμίνη και 87 διαβητικές που δεν λάμβαναν μετφορμίνη. Μετά την χειρουργική επέμβαση οι ερευνητές έλεγξαν τον

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

#5

01


’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

#6

αφαιρεθέντα ιστό και προσδιόρισαν με παθολογοανατομικές εξετάσεις σε πόσες από τις γυναίκες ο καρκίνος είχε υποχωρήσει πλήρως (πλήρης παθολογοανατομική ανταπόκριση, pathologic complete response, pCR). Η πλήρης παθολογοανατομική ανταπόκριση αποτελεί αυτόνομο ισχυρό προβλεπτικό παράγοντα αύξησης του χρόνου επιβίωσης των καρκινοπαθών. Οι επιστήμονες, αφού πρώτα βεβαιώθηκαν ότι οι δύο ομάδες είχαν όμοια χαρακτηριστικά βάσης όσον αφορά τη χημειοθεραπεία που δέχτηκαν, ανακάλυψαν ότι οι γυναίκες που λάμβαναν μετφορμίνη είχαν στατιστικά σημαντικό υψηλότερο ποσοστό πλήρους ιστολογικής ανταπόκρισης σε σχέση με αυτές που λάμβαναν άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα (24% έναντι 8%, CI 95% P=0,007). Η pCR σε μη διαβητικές καρκινοπαθείς ήταν 16%, δηλαδή μικρότερη από όσες διαβητικές λάμβαναν μετφορμίνη, αλλά η διαφορά αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Οι ερευνητές χρησιμοποιώντας ένα πολυπαραγοντικό μοντέλο ανάλυσης προσαρμοσμένο για δείκτη μάζας σώματος, στάδιο όγκου, ύπαρξη υποδοχέων ορμόνης και επιδερμικού αυξητικού παράγοντα 2, ηλικία, ύπαρξη διαβήτη και προεγχειρητική χρήση ταξανίων, κατέληξαν ότι η χρήση μετφορμίνης κατά τη διάρκεια προεγχειρητικής χημειοθεραπείας αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα πρόβλεψης επίτευξης πλήρους παθολογοανατομικής ανταπόκρισης με κλάσμα λόγου πιθανοτήτων (odds ratio) 2,95 (P<0,04). Η χρήση μετφορμίνης ήταν καλύτερος παράγων πρόβλεψης της εξέλιξης του καρκίνου του μαστού από άλλους ευρέως αποδεκτούς παράγοντες, όπως το στάδιο του καρκίνου και η ύπαρξη υποδοχέων οιστρογόνων και ανθρώπινου επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (HER2/neu) (3).

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

“Η χρήση μετφορμίνης ήταν καλύτερος παράγων πρόβλεψης της εξέλιξης του καρκίνου του μαστού από άλλους ευρέως αποδεκτούς παράγοντες, όπως το στάδιο του καρκίνου και η ύπαρξη υποδοχέων οιστρογόνων και ανθρώπινου επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (HER2/neu)” Πρέπει να τονιστεί ότι οι διαβητικοί της ομάδας της μετφορμίνης χρησιμοποιούσαν λιγότερη ινσουλίνη (16% vs 33%). Επειδή η ινσουλίνη θεωρείται παράγων πρόκλησης νεοπλασίας, τα ευνοϊκά αποτελέσματα της μετφορμίνης θα μπορούσαν να

οφείλονται στην περιορισμένη χρήση ινσουλίνης. Για να το ελέγξουν αυτό, οι επιστήμονες του M.D. Anderson ανέλυσαν τα ποσοστά pCR εντός των ομάδων της μελέτης. Στην ομάδα της μετφορμίνης τα ποσοστά pCR δεν διέφεραν μεταξύ αυτών που λάμβαναν


ή όχι ινσουλίνη, υποδεικνύοντας ότι η μετφορμίνη ασκεί άμεση αντικαρκινική δράση. Στην ομάδα αυτών που δε λάμβαναν μετφορμίνη βρέθηκε ότι το ποσοστό pCR ήταν στατιστικά μικρότερο για τους χρήστες ινσουλίνης σε σχέση με όσους δεν λάμβαναν ινσουλίνη (0% vs 12%, P<0,05) επιβεβαιώνοντας έτσι την προκαρκινογόνο δράση της ορμόνης. Η τελευταία μελέτη πάνω στο θέμα δημοσιεύτηκε το Σεπτέμβριο του 2009, πάλι από την ομάδα του Πανεπιστημίου του Dundee. Οι Σκωτσέζοι ερευνητές εντόπισαν, για το διάστημα 19942003, συνολικα 4.085 πάσχοντες από διαβήτη τύπου ΙΙ, οι οποίοι ήταν νέοι χρήστες μετφορμίνης. Συνέκριναν τα περιστατικά καρκίνου με αυτά μίας άλλης ομοειδούς ομάδας 4.085 διαβητικών που δεν είχαν λάβει ποτέ μετφορμίνη. Τα ευρήματά τους επιβεβαίωσαν αυτά των προηγούμενων ανακοινώσεων: 11,6% όσων διαβητικών δεν λάμβαναν μετφορμίνη διεγνώσθησαν με καρκίνο, σε αντίθεση με όσους λάμβαναν το φάρμακο όπου διαγνώστηκε καρκίνος μόνο στο 7,3% (P<0,001). Μετά από προσαρμογή για την ηλικία, φύλο, δείκτη μάζας σώματος, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, κάπνισμα και λήψη άλλων φαρμάκων βρέθηκε ότι τελικά η χρήση μετφορμίνης σχετιζόταν με 37% μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης οποιασδήποτε μορφής καρκίνου. Ο μέσος χρόνος μέχρι την εμφάνιση καρκίνου ήταν 3,5 χρόνια για τους χρήστες μετφορμίνης και 2,6 για τους μη χρήστες (P<0,001). Επίσης η χρήση της ουσίας συσχετίστηκε σε σημαντικό βαθμό με μείωση της συνολικής θνησιμότητας (14,9% vs 34,8%) (4). ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Οι παραπάνω επιδημιολογικές μελέτες αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή στηρίζονται σε νέα φαρμακολογικά ευρήματα που προσφέρουν το θεωρητικό υπόβαθρο της αντικαρκινικής δράσης της

μετφορμίνης. Στην καρδιά της φαρμακολογικής δράσης της ουσίας βρίσκεται η αλληλεπίδρασή της με την ΑΜΡΚ (AMP-ενεργοποιούμενη πρωτεϊνική κινάση, AMP-activated protein kinase). Η ΑΜΡΚ είναι μία ετεροτριμερής πρωτεϊνική κινάση και αποτελεί τον βασικό ενεργειακό αισθητήρα των κυττάρων.

“Μετά από προσαρμογή για την ηλικία, φύλο, δείκτη μάζας σώματος, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, κάπνισμα και λήψη άλλων φαρμάκων βρέθηκε ότι τελικά η χρήση μετφορμίνης σχετιζόταν με 37% μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης οποιασδήποτε μορφής καρκίνου” Η ενεργοποίησή της καταστέλλει μεταβολικές διαδικασίες που εξαρτώνται από την παροχή ΑΤΡ, όπως η νεογλυκογένεση (εξ ου και η αντιυπεργλυκαιμική δράση της μετφορμίνης), η σύνθεση πρωτεϊνών και λιπών, αλλά και διεγείρει καταβολικές διεργασίες όπως η γλυκόλυση και η οξείδωση των λιπαρών οξέων (5). Η ενεργοποίηση της ΑΜΡΚ σε φυσιολογικές συνθήκες προκαλείται είτε από την ογκοκατασταλτική κινάση LKB1 είτε από υψηλές συγκεντρώσεις ΑΜΡ και οδηγεί σε ταχεία αναστολή της κυτταρικής διαίρεσης, ιδιότητα που βρίσκεται στον πυρήνα της αντικαρκινικής δράσης της μετφορμίνης. Η μετφορμίνη επάγει τη δραστηριότητα της ΑΜΡΚ μέσω

αναστολής του μιτοχονδριακού αναπνευστικού συμπλόκου 1, παρεμποδίζοντας έτσι την παραγωγή ΑΤΡ και αυξάνοντας το κλάσμα ΑΜΡ/ΑΤΡ. Φαίνεται λοιπόν ότι η αντικαρκινική δράση της μετφορμίνης είναι μάλλον μεταβολικής προέλευσης. (6). Η φαρμακευτική επαγωγή της ΑΜΡΚ αποτελεί μία νέα προσέγγιση στη θεραπεία του καρκίνου και η μετφορμίνη συνιστά την καλύτερη επιλογή προς αυτήν την κατεύθυνση. In vitro πειράματα έχουν επιβεβαιώσει επανειλημμένα τη δράση της, τόσο σε καρκινικές κυτταρικές σειρές καρκίνων του μαστού, όσο και σε καρκίνους του παγκρέατος (7, 8). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όσον αφορά τον αντικαρκινικό μηχανισμό δράσης της ουσίας, αλλά και το μεταβολικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναμένεται να ασκείται αυτός, παρουσιάζει η ανακοίνωση της Carolyne Algire και των συνεργατών της από το Πανεπιστήμιο McGill του Καναδά. Η ομάδα αυτή χρησιμοποίησε ποντίκια C57BL/6J τα οποία υπέβαλλε επί 8 εβδομάδες σε δίαιτα υψηλών θερμίδων και κατόπιν εμφύτεψε στο σώμα τους κύτταρα καρκίνου του πνεύμονα LLC1. Λίγο πριν την εμφύτευση των καρκινικών κυττάρων προστέθηκε στο διαιτολόγιο των ζώων και μετφορμίνη. Ο συγκεκριμένος ερευνητικός σχεδιασμός προσομοιάζει το μεταβολικό πλαίσιο στο οποίο έχει φανεί από τις επιδημιολογικές μελέτες να ασκεί αντικαρκινική δράση η μετφορμίνη. Οι Καναδοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ποντίκια που λάμβαναν τη δίαιτα υψηλού θερμιδικού περιεχομένου εμφάνισαν αντίσταση στην ινσουλίνη, υπερινσουλιναιμία και ανέπτυξαν όγκους διπλασίου μεγέθους σε σχέση με την ομάδα ελέγχου που λάμβανε φυσιολογική δίαιτα. Η μετφορμίνη ελάττωσε το μέγεθος των όγκων της ομάδας υψηλών θερμίδων στο μισό, ενώ δεν είχε ουδεμία επίδραση στο μέγεθος των όγκων της ομάδας της φυσιολογικής δίαιτας.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

#7

01


’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

#8

Επειδή η ΑΜΡΚ ενεργοποιήθηκε και στις δύο ομάδες των ποντικιών, οι επιστήμονες συμπέραναν ότι η αντικαρκινική δράση της μετφορμίνης ασκείται μόνο εντός του διαβητικού μεταβολικού πλαισίου μέσω ευαισθητοποίησης των υποδοχέων ινσουλίνης και επακόλουθης ελάττωσης της υπερινσουλιναιμίας, δημιουργώντας πολλά ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου σε μη διαβητικούς καρκινοπαθείς (9). Αυτό που δεν έλαβαν υπ’ όψη τους οι προηγούμενοι ερευνητές ήταν ότι στην κλινική πράξη η μετφορμίνη μάλλον δε θα χρησιμοποιηθεί μόνη της, αλλά σε συνδυασμό με άλλα χημειοθεραπευτικά. Από αυτήν την άποψη, η ανακοίνωση της 1ης Οκτωβρίου του 2009 από το Τμήμα Βιολογικής Χημείας και Μοριακής Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ ήταν συναρπαστική. Οι συγκεκριμένοι επιστήμονες έλεγξαν τη δράση του συνδυασμού μετφορμίνης και δοξορουβικίνης σε 4 γενετικά διαφορετικές κυτταρικές σειρές καρκίνων του μαστού. Η δράση του συνδυασμού των ουσιών ήταν απόλυτα συμπληρωματική, επειδή η μεν μετφορμίνη στόχευε επιλεκτικά τα καρκινικά πολυδύναμα κύτταρα (cancer stem cells) ενώ η δοξορουβικίνη τα απλά καρκινικά κύτταρα. Τα πολυδύναμα καρκινικά κύτταρα ενός όγκου έχουν ισχυρό πολλαπλασιαστικό δυναμικό, είναι συνήθως ανθεκτικά στη χημειοθεραπεία και αποτελούν τις μικροεστίες απ’ όπου επανεμφανίζονται οι όγκοι. Όταν οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μοντέλο ξενο-μεταμόσχευσης καρκινικών κυττάρων του μαστού MCF10A ER-Src (xenograft model) σε ανοσοκατασταλμένα ποντίκια, βρήκαν ότι τρεις κύκλοι συνδυασμού μετφορμίνης και δοξορουβικίνης εξάλειψαν κάθε ίχνος καρκίνου από τα πειραματόζωα. Τα ποντίκια που τους χορηγήθηκε ο συνδυασμός όχι μόνο απαλλάχθηκαν από τα πολυδύναμα

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

καρκινικά κύτταρα, αλλά παρέμεναν ελεύθερα καρκίνου μέχρι το πέρας των πειραμάτων (δύο μήνες μετά τη διακοπή της συνδυαστικής θεραπείας). Χαρακτηριστικά ανέφεραν ότι τα ζώα που λάμβαναν μόνο δοξορουβικίνη υποτροπίασαν μετά από 20 ημέρες (10). Τέλος, Ισπανοί επιστήμονες από το Catalan Institute of Oncology, δουλεύοντας με καρκινικά κύτταρα μαστού που υπερεκφράζουν τον υποδοχέα HER2, ανέφεραν ότι η μετφορμίνη μειώνει κατά δοσοεξαρτώμενο τρόπο τα επίπεδα έκφρασης του HER2 μέχρι 85% και αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Η δράση αυτή δεν ασκείται αποκλειστικά μέσω διέγερσης της

“Μία πρόσφατη σειρά πειραμάτων από το Ρώσικο ερευνητικό Ινστιτούτο Petrov έδειξε ότι η χορήγηση μετφορμίνης αυξάνει τη διάρκεια ζωής των ποντικιών κατά 37,8%” ΑΜΡΚ, αλλά και μέσω άμεσης αναστολής του ριβοσωμικού παράγοντα μετάφρασης πρωτεϊνών S6K1, ο οποίος ενεργοποιείται από τον mTOR. Η ανακοίνωση αυτή υποδεικνύει ότι η μετφορμίνη θα μπορούσε να δοκιμασθεί ως μέσο θεραπείας των καρκίνων του μαστού που υπερεκφράζουν το γονίδιο her2, μαζί με την καθιερωμένη αντι-her2 θεραπεία (Herceptin® και Tykerb®) (11). Η δράση της μετφορμίνης ασκείται στο σημείο που συγκλίνουν οι βιολογικοί οδοί της μεταβολικής ομοιόστασης και του ελέγχου της διαίρεσης των κυττάρων, αναδεικνύοντάς την ως τη νέα υποψήφια «χρυσή σφαίρα» της φαρμακοθεραπείας. Η βιοχημική της θέση είναι καίρια και της παρέχει τη δυνατότητα άσκησης πλειοτροπικών

δράσεων, που κυμαίνονται από την αντιμετώπιση των πολυκυστικών ωοθηκών μέχρι την επιμήκυνση της διάρκειας ζωής. Μία πρόσφατη σειρά πειραμάτων από το Ρώσικο ερευνητικό Ινστιτούτο Petrov έδειξε ότι η χορήγηση μετφορμίνης αυξάνει τη διάρκεια ζωής των ποντικιών κατά 37,8% (12).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1) Duenas-Gonzalez A, Garcia-Lopez P, Herrera L et al. The prince and the pauper. A tale of anticancer targeted agents. Mol Cancer. 2008, 7:82, doi:10.1186/1476-4598-7-82 2) Evans J, Donnelly L, Emslie-Smith A et al. Metformin and reduced risk of cancer in diabetic patients. BMJ. 2005, 330:1304-5 3) Jiralesprong S, Shana L, Giordano S et al. Metformin and pathologic complete responses to neoadjuvant chemotherapy in diabetic patients with breast cancer. J Clin Oncol. 2009, 27(20):3297-02 4) Libby G, Alessi D, Donnelly L et al. New users of metformin are at low risk of incident cancer. Diabetes Care. 2009,32(9):1620-5 5) Towler M, Hardie G. AMP-activated protein kinase in mechanism of metformin action. Circulation Res. 2007, 100:328-41 6) Zhou G, Myers G, Li Y et al. Role of AMP-activated protein kinase in mechanism of metformin action. J Clin Inv. 2001, 108(8):1167-74 7) Zakikhani M, Dowling R, Fantus G et al. Metformin is an AMP kinase-dependent growth inhibitor for breast cancer cells. Cancer Res. 2006, 66(21):10269-73 8) Wang LW, Li ZS, Zou DW et al. Metformin induces apoptosis of pancreatic cells. World J Gastroenterol. 2008, 14(47):7192-8 9) Algire C, Zakikhani M, Blouin MJ et al. Metformin attenuates the stimulatory effect of a high-energy diet on in vivo LLC1 carcinoma growth. Endocr Rel Cancer. 2008, 15:833-9 10) Hirsch H, Iliopoulos D, Tsichlis P et al. Metformin selectively targets cancer stem cells, and acts together with chemotherapy to block tumor growth and prolong remission. Cancer Res. 2005, 69(19), 7507-11 11) Vasquez-Martin A, Oliveras-Ferraros C, Menendez J. The antidiabetic drug metformin suppress HER2 (erbB-2) oncoprotein overexpression via inhibition of the mTOR effector p70S6K1 in human breast carcinoma cells. Cell Cycle. 2009, 8(1):88-96 12) Anisimov V, Berstein L, Egormin P et al. Metformin slows down aging and extends life span of female SHR mice. Cell Cycle. 2008, 7(17):2769-73


ÇãÊå½

áæ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

Πηγή: AΠΕ

Πηγή: Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»

Το...διαδίκτυο βλάπτει σοβαρά την υγεία

Οι μισές αναρρωτικές δίνονται για μυοσκελετικές παθήσεις Η αιτία για τις περισσότερες μέρες αναρρωτικών αδειών, σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη ασθένεια είναι σήμερα οι μυοσκελετικές παθήσεις, σύμφωνα με νέα μελέτη με τίτλο «Fit for Work», η οποία πραγματοποιήθηκε σε 25 ευρωπαϊκές χώρες από τον ερευνητικό οργανισμό «The Work Foundation». Σύμφωνα με τη μελέτη, οι μυοσκελετικές παθήσεις ευθύνονται για σχεδόν τις μισές (49%) από το σύνολο των ημερών ασθένειας, που προκύπτουν στον εργασιακό χώρο και για το 60% των περιστατικών μόνιμης ανικανότητας για εργασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τόσο αυτές, όσο και άλλες κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, που επιφέρουν οι παθήσεις των μυών και των αρθρώσεων επιβαρύνουν την Ευρώπη με κόστος που εκτιμάται ότι εγγίζει τα 240 δισ. ευρώ. Η πρωτοποριακή αυτή μελέτη δείχνει ότι 100 εκατομμύρια Ευρωπαίοι υποφέρουν από χρόνιο μυοσκελετικό πόνο, εκ των οποίων περίπου 40 εκατομμύρια είναι εργαζόμενοι, ενώ το 40% αυτών αναγκάζονται να αφήσουν την εργασία τους εξαιτίας της κατάστασής τους.

“È

Ανησυχητικές διαστάσεις παίρνει το φαινόμενο του εθισμού στο διαδίκτυο στη χώρα μας, καθώς, το 18% των Ελλήνων εμφανίζουν προβλήματα κατάχρησής του, ενώ το 1% θεωρείται, ήδη, εθισμένο. Το φαινόμενο αυτό, σύμφωνα με τους ειδικούς, εκτός από τις δυσμενείς επιδράσεις που έχει

στην ψυχική υγεία, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στο θάνατο. Το Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, μέσα σε διάστημα 19 μηνών, έχει παρέμβει σε, τουλάχιστον, 10 περιπτώσεις εφήβων, που ήθελαν να αυτοκτονήσουν, χρησιμοποιώντας ως «μέσο» το διαδίκτυο.

Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

Πηγή: Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων

Ελπίδες μετά την πειραματική δοκιμή εμβολίου κατά του AIDS Αμερικανοί και Ταϊλανδοί ερευνητές ανακοίνωσαν ότι, παρασκεύασαν εμβόλιο, ικανό να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό του AIDS.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν, μετά από τη δοκιμή του εν λόγω εμβολίου, σε 16.000 ετεροφυλόφιλους ταϊλανδούς εθελοντές, οι οποίοι διέτρεχαν ένα

μέσο κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό HIV. Οι δοκιμές αυτές, είναι οι σημαντικότερες που έχουν πραγματοποιηθεί παγκοσμίως, για ένα εμβόλιο κατά του AIDS.

#9

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

Πηγή: Οργανισμός iMER –·Å¾Âۂáæ¸

Πηγή: «Nature Neuroscience»

Στρες και Εκχύλισμα Hoodia Parfivora προβληματική συμπεριφορά Neuroscience». γότερα σε προβλήματα. Mια έρευνα, η οποία και μεταβολικό Τα ποντίκια που βρέΗ έρευνα διενεργήθηκε πραγματοποιήθηκε σε σύνδρομο θηκαν σε στρεσογόνο από τον κ. Christopher ποντίκια, αποκαλύπτει

# 10

Eρευνητές του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Hadassah, στην Ιερουσαλήμ, ανακάλυψαν ότι, το εκχύλισμα Hoodia Parfivora μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και περιορίζει τα συμπτώματα μεταβολικού συνδρόμου, σε ασθενείς με λιπώδες ήπαρ. Η πρωτοποριακή ανακάλυψη έγκειται στο γεγονός πως, είναι η πρώτη φορά που, ερευνητές καταπολεμούν το λιπώδες ήπαρ με φυσικά μέσα, χωρίς, όμως, να εκμεταλλεύονται τις κατασταλτικές για την όρεξη ιδιότητες του συγκεκριμένου φυτού. Το λιπώδες ήπαρ προκαλείται από την αυξημένη παραγωγή και συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα. Προκαλείται, κυρίως, από την παχυσαρκία, την υπερλιπιδαιμία (αυξάνονται οι τιμές των λιπιδίων στο αίμα, κυρίως, των τριγλυκεριδίων) και τον διαβήτη, σε περιπτώσεις όπου τα κύτταρα δεν αντιδρούν φυσιολογικά στην ινσουλίνη, αυξάνοντας τα επίπεδα του σακχάρου και της υπερλιπιδαιμίας στον οργανισμό. Ο δρ Meir Mizrahi και ο δρ Gadi Lalazar ηγήθηκαν της ερευνητικής ομάδας εκ μέρους του Hadassah και συνεργάστηκαν με τα εργαστήρια Desert στο Ισραήλ. Οι ερευνητές χορήγησαν εκχύλισμα Hoodia Parfivora, σε ποντίκια που έπασχαν από λιπώδες ήπαρ και παρουσίαζαν μεταβολικό σύνδρομο, πετυχαίνοντας άκρως ικανοποιητικά αποτελέσματα. «Τα συμπεράσματα, στα οποία καταλήξαμε, ανοίγουν νέους ορίζοντες στην αντιμετώπιση της λιπώδους νόσου του ήπατος. Το σημαντικότερο είναι πως, στηριχτήκαμε σε ένα φυσικό προϊόν», υποστήριξε ο δρ. Lalazar.

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

την επίδραση που έχει το στρες και τα τραυματικά γεγονότα στα πρώτα χρόνια της ζωής, στα γονίδια, καθώς και στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς. Οι επιστήμονες περιέγραψαν τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις του στρες σε νεογέννητα ποντίκια στο περιοδικό «Nature

περιβάλλον, παρήγαγαν ορμόνες, που άλλαξαν τα γονίδιά τους, επηρεάζοντας τη συμπεριφορά τους μακροπρόθεσμα. Η έρευνα αυτή, ενδεχομένως, θα οδηγήσει σε συμπεράσματα, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το στρες και οι τραυματικές εμπειρίες σε παιδική ηλικία, μπορούν να οδηγήσουν αρ-

Murgatroyd, του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής του Μονάχου, Max Planck, ο οποίος δήλωσε ότι, η έρευνα εστίασε σε μοριακές λεπτομέρειες, δείχνοντας ακριβώς, πώς οι στρεσογόνες εμπειρίες στην αρχή της ζωής μπορούν να «προγραμματίσουν» τη μελλοντική συμπεριφορά.

Πηγή: Εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο ανέκφραστος θυμός «σκοτώνει» Οι άντρες που δεν εκφράζουν τον θυμό τους, όταν τους αδικούν στην δουλειά, διατρέχουν διπλάσιο κίνδυνο να πάθουν έμφραγμα, προειδοποιούν Σουηδοί ερευνητές. Σε μελέτη που πραγματοποίησαν με 2.755 εργαζόμενους στην Στοκχόλμη, διαπίστωσαν

ότι, ο ανέκφραστος θυμός έχει ισχυρή σχέση με την καρδιοπάθεια. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι, ο θυμός μπορεί να προκαλέσει έντονες σωματικές πιέσεις και αντιδράσεις, όταν δεν εκφράζεται και, κυρίως, αύξηση της αρτηριακής πίεσης.


Πηγή: «Archives of General Psychiatry»

Alzheimer και αρτηριακή πίεση Μεσήλικες, των οποίων οι γονείς πάσχουν από τη νόσο Alzheimer, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης, ενδείξεων αγγειακής νόσου και δεικτών φλεγμονής, παράγοντες που ενδεχομένως συνδέονται με εμφάνιση της νόσου αργότερα. Ολλανδοί ερευνητές συνέκριναν 206 ενήλικες, 92 οικογενειών, των οποίων οι γονείς έπασχαν από Alzheimer και 200 ενηλίκων, 97 οικογενειών, που δεν είχαν οικογενειακό ιστορικό της νόσου. Η έρευνα ανακάλυψε ότι, 47% των ενηλίκων που είχαν γονείς με νόσο Alzheimer, έφερε το γονίδιο (APOE e4), που είναι γνωστό πως συνδέεται με τη νόσο, σε σύγκριση με ποσοστό 21% αυτών που δεν είχαν οικογενειακό ιστορικό της νόσου. Οι συμμετέχοντες με οικογενειακό ιστορικό είχαν υψηλότερη αρτηριακή πίεση, σημάδια αγγειακής νόσου και υψηλότερα επίπεδα αρκετών διαφορετικών κυτοκινών. Δεν παρατηρήθηκε σχέση, μεταξύ υψηλής χοληστερόλης και γλυκόζης στο αίμα και της νόσου Alzheimer του γονέα.

Πηγή: «Journal of the American Medical Association»

Νηστεία πριν την εξέταση χοληστερόλης; Μεγάλη βρετανική έρευνα, έρχεται να ανατρέψει τα όσα γνωρίζαμε μέχρι τώρα (ή τουλάχιστον, τα όσα επιμένουμε να κάνουμε μέχρι τώρα), καθώς υποστηρίζει ότι, δεν χρειάζεται νηστεία πριν την εξέταση χοληστερόλης. Στοιχεία από 68 μακροχρόνιες έρευνες σε 21 χώρες υποδεικνύουν ότι, οι μετρήσεις χοληστερό-

λης είναι τουλάχιστον το ίδιο ακριβείς- και ορισμένες φορές καλύτερες- όταν πραγματοποιούνται χωρίς να έχει προηγηθεί νηστεία. Η έρευνα έρχεται να προστεθεί στη συνεχιζόμενη διχογνωμία σχετικά με το αν η εξέταση για τις πρωτεΐνες του αίματος, απολιπρωτεΐνες, αποτελεί περισσότερο αξιόπιστο τρόπο πρόβλεψης του

καρδιακού κινδύνου, σε σχέση με την εξέταση χοληστερόλης. Οι έρευνες έδειξαν ότι, η ανάλυση της χοληστερόλης HDL σε συνάρτηση με την LDL ήταν το ίδιο διαφωτιστική με την εξέταση των απολιποπρωτεινών AI and B. Η έρευνα δημοσιεύεται στο περιοδικό «Journal of the American Medical Association».

Πηγή: ΑΠΕ

Ελαφρά τσιγάρα, δυσκολότερη η διακοπή του καπνίσματος Οι καπνιστές που θέλουν να κόψουν το τσιγάρο, θα δυσκολευτούν ακόμα περισσότερο να το κάνουν, αν δοκιμάσουν πρώτα να στραφούν σε «ελαφρότερα» τσιγάρα, με λιγότερη νικοτίνη και πίσσα, σύμφωνα με πρόσφατη αμερικανι-

κή έρευνα. Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι, οι καπνιστές που επέλεξαν πιο «ελαφρύ» τσιγάρο, θεωρώντας ότι το κάπνισμά γίνεται πιο...«υγιεινό», είχαν ακριβώς τις μισές πιθανότητες να το διακόψουν οριστικά, σε σχέση με τους υπόλοιπους.

# 11

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

Πηγή: «British Medical Journal»

Πηγή: EEYKΠ

Κατευθυντήριες Λιγότερο αλάτι, λιγότερα εγκεφαλικά Οδηγίες άμεση σχέση μεταξύ της για τη διαχείριση Υπάρχει κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας αλατιού και του αυξημένου κινδύνου της υπέρτασης

# 12

Πιο επιθετική θεραπεία και χαμηλότερους στόχους (130/80 mm Hg) προτείνουν οι αναθεωρημένες Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διαχείριση της υπέρτασης. Η υπέρταση αποτελεί μείζον πρόβλημα, αφού περίπου το 20-25% του γενικού πληθυσμού είναι υπερτασικοί. Παράλληλα, ελάχιστοι (περίπου 20-25% ) είναι οι υπερτασικοί που καταφέρνουν να ρυθμίσουν την αρτηριακή πίεση σε φυσιολογικά επίπεδα μετά τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής. Παράλληλα τονίζουν τη σημασία του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου στη διαχείριση της νόσου, εφιστούν την προσοχή των ιατρών στην «υποκλινική εμφάνιση» της ασθένειας με πρώιμες βλάβες και προτείνουν θεραπείες της νεότερης γενιάς. Οι αναθεωρημένες Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διαχείριση της υπέρτασης, παρουσιάστηκαν σε πρόσφατη Συνέντευξη Τύπου από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης και Καρδιαγγειακής Προστασίας (ΕΕΥΚΠ). Στη συνέντευξη συμμετείχε και ο κ. Αθανάσιος Μανώλης, Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής του Ασκληπιείου Βούλας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκή Εταιρείας Υπέρτασης (ΕΕΥ) και πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης και Καρδιαγγειακής Προστασίας, ο οποίος πήρε μέρος, ως εκπρόσωπος της Ελλάδας, στη συγγραφή των οδηγιών που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα από την ΕΕΥ. Οι νέες οδηγίες τονίζουν τη σημασία του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου στη διαχείριση της νόσου, καθώς το 80% περίπου των

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

εμφάνισης εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιαγγειακών νόσων, σύμφωνα με νέα ανασκόπηση. Είναι γνωστό πως η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλατιού αυξάνει τον κίνδυνο υπέρτασης, αλλά λιγότερο σαφής είναι η άμεση σχέση μεταξύ της κατανάλωσης αλατιού και της καρδιοπάθειας. Ευρωπαίοι ερευνητές, όπως γράφουν στη διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού «British Medical Journal», ανέλυσαν 13 έρευνες σχετικά με τη σχέση αλατιού, καρδιαγγειακών νόσων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Στην έρευνα έλαβαν μέρος περισσότεροι από 170.000 άνθρωποι, σε 6 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Σκοτίας και της Ιαπωνίας, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν από 3,5 έως 19 χρόνια. Στο διάστημα αυτό σημειώθηκαν σχεδόν 11.000 περιστατικά αγγειακών νόσων.

υπερτασικών παρουσιάζει και άλλους παράγοντες κινδύνου (διαβήτη, υπερλιπιδαιμία, παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο) και προτείνουν πιο επιθετική θεραπεία, πιθανώς με συνδυασμό σκευασμάτων και χαμηλότερους στόχους (130/80 mm Hg). Παράλληλα, εφιστούν την προσοχή των ιατρών στην «υποκλινική εμφάνιση» της νόσου με πρώιμες βλάβες στην καρδιά (υπερτροφία), στα νεφρά (μικρολευκωματινουρία) και στις καρωτίδες (πάχυνση του τοιχώματος), καθώς οι βλάβες αυτές αποτελούν ενδιάμεσο στάδιο πριν την εκδήλωση εγκεφαλικού, εμφράγματος ή νεφρικής ανεπάρκειας. Όπως δείχνουν

Η έρευνα υποδεικνύει ότι η μείωση της ημερήσιας πρόσληψης αλατιού κατά 5 γρ. κατά μέσον όρο (περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού) ενδεχομένως μπορεί να μειώσει τα περιστατικά εγκεφαλικών επεισοδίων κατά 23% και των καρδιαγγειακών νόσων κατά 17%.

οι μελέτες, εάν οι ασθενείς λάβουν έγκαιρα την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και ρυθμίσουν την πίεσή τους οι βλάβες αυτές υποχωρούν, όπως επίσης και ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά επεισόδια, αλλά και για βλάβες στους νεφρούς. Πρόσφατη μελέτη επιβεβαιώνει τη σημασία της μείωσης της αρτηριακής πίεσης και στα ηλικιωμένα άτομα. Σύμφωνα με αυτή, σε άτομα ηλικίας άνω των 80 ετών, όταν η αρτηριακή τους πίεση μειώθηκε, παρατηρήθηκε μείωση των εγκεφαλικών επεισοδίων κατά 30%, της καρδιακής ανεπάρκειας κατά 64% και της συνολικής θνητότητας κατά 21%.


Πηγή: ΚΕΕΛΠΝΟ

Πηγή: Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία

Διαβήτης: η «ύπουλη» νόσος Ο διαβήτης έχει χαρακτηριστεί από τους ειδικούς επιστήμονες «ύπουλη» νόσος, που «απειλεί» εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Ο χαρακτηρισμός αυτός δόθηκε, εξαιτίας του ότι, τα πρώτα χρόνια η νόσος μπορεί να δρα «κρυφά», χωρίς δηλαδή να εκδηλώνει συμπτώματα, ώστε να μπορεί να γίνει αντιληπτή. Όταν αυτά αρχίσουν να κάνουν την εμφάνισή τους μπορεί να είναι αργά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ο διαβήτης αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές του σύγχρονου κόσμου. Η «καταγραφή» του 2008 έδειξε 246 εκατομμύρια διαβητικούς παγκοσμίως! Ο αριθμός των πασχόντων αυξάνεται κάθε χρόνο κατά επτά εκατομμύρια και εκτιμάται ότι, μέχρι το 2030 θα φθάσει τα 370 εκατομμύρια, αν δεν γίνουν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής. Τους «θλιβερούς» αυτούς αριθμούς παρουσίασαν πρόσφατα τα μέλη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, τονίζοντας την ανάγκη για άμεση λήψη μέτρων. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο σακχαρώδης διαβήτης χαρακτηρίζεται από υπεργλυκαιμία, δηλαδή από αυξημένα επίπεδα γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα. Το σάκχαρο στο αίμα ανεβαίνει εξαιτίας της απουσίας ή της μειωμένης δραστικότητας της ινσουλίνης. Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη, η οποία παράγεται στο πάγκρεας και είναι υπεύθυνη για τη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα. Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα του διαβήτη είναι η πολυουρία, η πολυδιψία και η απότομη απώλεια βάρους. Δυστυχώς, τα συμπτώματα εμφανίζονται όταν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα είναι ήδη πολύ υψηλά (συνήθως ≥ 200 mg/dl).

ΗΙV/AIDS: Ένα μεγάλο πρόβλημα H ΗΙV/AIDS λοίμωξη, τριάντα σχεδόν χρόνια μετά από την πρώτη της διάγνωση, παραμένει μεταξύ των μεγαλύτερων προβλημάτων δημόσιας υγείας παγκοσμίως. Η πραγματικότητα στην Ελλάδα, όπως αυτή απεικονίζεται στα επιδημιολογικά δεδομένα, δεν δικαιολογεί τον εφησυχασμό, ιδιαίτερα δε, αν λάβουμε υπόψη μας, ότι πλήττεται ο βασικός κορμός του παραγωγικού δυναμικού της χώρας, δηλαδή, η ηλικιακή δηλαδή ομάδα των 25-44 ετών. Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά στοιχεία για την

HIV λοίμωξη κατά τους πρώτους δέκα μήνες του 2009: ο αριθμός δηλώσεων νέων ΗΙV διαγνώσεων ανέρχεται σε 462, από τις οποίες 49 (10,6%) αφορούν κρούσματα AIDS (νοσούντες). Η επιδημία προσβάλλει κυρίως άνδρες (83,3%) και είναι επικεντρωμένη στους άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες. Η μετάδοση στον ετεροφυλόφιλο πληθυσμό έρχεται σε δεύτερη θέση. Συνολικά, η πλειονότητα των δηλωθέντων HIV οροθετικών ατόμων ήταν ηλικίας 25-44 ετών.

Πηγή: British Medical Journal

Τα ιατρικά λάθη αυξάνονται τον Φεβρουάριο Οι Αυστραλοί καλούνται να αποφεύγουν τα νοσοκομεία κατά το μήνα Φεβρουάριο, καθότι είναι ο μήνας, που οι περισσότεροι απόφοιτοι ιατρικής

κάνουν την πρακτική τους εξάσκηση, οπότε και συμβαίνουν τα περισσότερα ιατρικά λάθη. Συγκεκριμένα, κατά την περίοδο αυτή σημειώνεται αύξηση

40% στα ιατρικά λάθη, όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς της σχετικής μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο «British Medical Journal».

# 13

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


ÂÀ¼µ¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

Ο ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ

ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

Αναζητώντας τον «σωστό» γιατρό… Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸

“È

«Τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης είχα δει ένα σύνθημα που μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση. Σ’ ένα τοίχο των κτηρίων της ιατρικής σχολής κάποιοι είχαν γράψει: «Δεν χρειάζεται να έχεις γνώση, για να έχεις γνώμη». Εγώ δεν συμφωνώ με αυτή την αντίληψη…». Είναι ένας άνθρωπος που προτιμά να εκφέρει υπεύθυνη άποψη, μόνο για πράγματα που γνωρίζει, σε αντίθεση με τη «μόδα της εποχής», που κυριολεκτικά επιβάλλει να έχουμε γνώμη για τα πάντα. Ο ομότιμος καθηγητής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Θεόδωρος Μουντοκαλάκης, σε «κερδίζει» από την πρώτη στιγμή. Ίσως γιατί σε κάνει να νιώθεις άνετα, όπως νιώθεις όταν συζητάς με τον οικογενειακό σου γιατρό ή ακόμη και με κάποιο φίλο. Ίσως, γιατί σου εμπνέει το θαυμασμό και το σεβασμό, που εμπνέουν οι πραγματικοί δάσκαλοι. Ίσως, γιατί μέσα από μια συζήτηση μαζί του, κατορθώνεις να κατανοήσεις το πραγματικό νόημα της ιατρικής, που πολλές φορές στις μέρες μας, χάνεται κάπου ανάμεσα σε æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š συγγράμματα, «περιπτώσεις», πληροφορίες και πελατειακές σχέσεις…

ɶæãÁ¸

–·Å¾Âۂáæ¸

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

Συνέντευξη στον Θεόδουλο Παπαβασιλείου Φωτογραφίες Κανάρης Τσίγκανος

# 14

N

α ξεκινήσουμε κύριε καθηγητά με μια ερώτηση που αφορά στο πριν και στο τώρα. Πού εντοπίζετε τις βασικές διαφορές των γιατρών της δικής σας γενιάς με τους νέους γιατρούς σήμερα; Πιστεύω ότι, οι σημερινοί γιατροί, σε σύγκριση με την εποχή που πρωτοβγήκα εγώ από το πανεπιστήμιο, σχεδόν μισό αιώνα πριν, είναι εκ των πραγμάτων καλύτερα πληροφορημένοι, αφού

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

έχουν δυνατότητες πρόσβασης στην πληροφορία, αδιανόητες για τους νέους εκείνης της εποχής. Την εποχή που άρχισα εγώ να ασκούμαι στην ειδικότητα της παθολογίας, η μόνη πηγή πρόσβασης στη βιβλιογραφία ήταν το Index Medicus. Ήταν κάποιοι τόμοι, σαν τηλεφωνικοί κατάλογοι, που περιείχαν λήμματα, που παρέπεμπαν σε πρόσφατες δημοσιεύσεις. Κάθε μήνα κυκλοφορούσε ένας τόμος και στο τέλος κάθε χρόνου κυκλοφορούσε

ο συνολικός (cumulative) τόμος για όλο το έτος. Στη βιβλιοθήκη υπήρχαν, λοιπόν, πάρα πολλοί τόμοι, τους οποίους έπρεπε να ψάξει κανείς υπομονετικά για να βρει σε ποια περιοδικά υπήρχαν δημοσιεύσεις για το θέμα που τον ενδιέφερε. Σήμερα, οι περισσότεροι φοιτητές της ιατρικής έχουν αποκτήσει μεγάλη εξοικείωση με το ίντερνετ όπου μπορούν να βρουν όποια πληροφορία θέλουν. Αυτό βέβαια έχει το πλεονέκτημα της ταχείας πρόσβασης στην πληροφορία,


# 15

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


“È

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸

“È

αλλά και το μειονέκτημα ότι ανάμεσα στις χρήσιμεςæãÛ澸Ûæ¸Ç¾š πληροφορίες υπάρχουν αναπόφευκτα και τα καλούμενα «σκουπίδια». Κι αυτό είναι που μας ζητούν οι φοιτητές μας σήμερα: Να τους βοηθήσουμε να αναγνωρίζουν τα ουσιαστικά, να αξιολογούν τις πληροφορίες. Μια άλλη διαφορά είναι ότι οι σημερινοί νέοι έχουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία σκέψης σε σύγκριση με τους φοιτητές της δικής μου εποχής. Τότε, κυριαρχούσε η «ιατρική αυθεντία». Οι γνώσεις μάς επιβάλλονταν μέσω του συγγράμματος του καθηγητή ή της διδασκαλίας του από έδρας. Σήμερα, οι αυθεντίες αμφισβητούνται διεθνώς και, σιγά σιγά και στην Ελλάδα. Στις μέρες μας, οι ιατρικές αποφάσεις βασίζονται όχι σε γνώμες αυθεντιών, αλλά στις

–·Å¾Âۂáæ¸

τεχνολογικές εξελίξεις, ξεχνώντας ότι μετά την αποφοίτησή τους, οι περισσότεροι φοιτητές θα γίνουν κλινικοί γιατροί και, κατά συνέπεια, θα έρχονται σε επαφή με αρρώστους. Η επαφή, όμως, με τον άρρωστο προϋποθέτει την ικανότητα ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων. Την ικανότητα αυτή μερικοί την διαθέτουν ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς τους. Άλλοι όμως, έχουν έμφυτη δυσκολία στο να το επιτυγχάνουν αυτό. Οι φοιτητές, που επιλέγονται για να φοιτήσουν σε μια ιατρική σχολή δεν υποβάλλονται σε συνέντευξη ή κάποιο τεστ από το οποίο θα μπορούσε να προκύψει ποιος είναι ικανός για διαπροσωπικές σχέσεις και ποιος όχι. Κάποιος, λοιπόν, θα πρέπει να τους βοηθήσει

“Oι σημερινοί νέοι έχουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία σκέψης σε σύγκριση με τους φοιτητές της δικής μου εποχής. Τότε, κυριαρχούσε η «ιατρική αυθεντία»” καλούμενες «ενδείξεις» (evidences). Ενδείξεις (και όχι αποδείξεις μια και η ισχύς τους δεν είναι αδιαμφισβήτητη, αλλά ποικίλλει), που προέρχονται από τις καλούμενες κλινικές μελέτες έκβασης. Οι μελέτες αυτές αποσκοπούν στο να δείξουν πώς τροποποιείται η έκβαση μιας αρρώστιας, είτε από παράγοντες κινδύνου, είτε από θεραπευτικές παρεμβάσεις.

# 16

Καλύτερη πληροφόρηση, λοιπόν, πιο «ανοιχτά μυαλά»… Τι είναι αυτό που λείπει στην εκπαίδευσή τους; Εκείνο που λείπει, είναι ένας αναπροσανατολισμός της ιατρικής εκπαίδευσης προς την ουσία της ιατρικής. Οι περισσότεροι από αυτούς που διδάσκουν ιατρική σήμερα περιορίζονται στη μετάδοση στείρων γνώσεων γύρω από τις σύγχρονες βιολογικές και

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

να αποκτήσουν αυτή την ικανότητα κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους. Σε πολλές ιατρικές σχολές άλλων χωρών, το πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνει σειρές μαθημάτων με θέμα τις διαπροσωπικές σχέσεις του γιατρού με τον άρρωστο. Πώς συζητάς με τον άρρωστο, πώς εξασφαλίζεις την εμπιστοσύνη του, ώστε να επιτύχεις καλύτερη συνεργασία μαζί του κ.ο.κ.. Επιπλέον, στους στόχους της εκπαίδευσης αυτών των ιατρικών σχολών περιλαμβάνεται και η διαμόρφωση κατάλληλης στάσης (attitude) του φοιτητή απέναντι στην ιατρική και τον άρρωστο. Και μοναδικό εκπαιδευτικό μέσο για την επίτευξη κατάλληλης στάσης είναι η πρόταση στους φοιτητές κατάλληλων προτύπων για μίμηση. Τα πρότυπα αυτά θα αναζητήσει ο φοιτητής ανάμεσα στους εκπαιδευτές τους και αυτός είναι ο λόγος για τον

οποίο μεταξύ των κριτηρίων που χρησιμοποιούνται για την επιλογή του διδακτικού προσωπικού είναι απαραίτητο να περιλαμβάνεται και η δυνατότητα του να αποτελεί κάποιος κατάλληλο πρότυπο για μίμηση (αυτό που οι ξένοι ονομάζουν role model). Το πιστεύετε, δηλαδή, αυτό που λένε ότι, η μισή τέχνη της ιατρικής είναι η ρητορική και οι επικοινωνιακές ικανότητες του γιατρού; Αυτό το έλεγε ο Ψυχάρης, αλλά είναι κάτι που ήταν από την αρχαιότητα γνωστό. Ο ρήτορας Γοργίας, στο ομότιτλο έργο του Πλάτωνα, ήταν αδερφός γιατρού. Επισκεπτόταν λοιπόν συχνά αρρώστους, μαζί με τον αδερφό του και άλλους συναδέλφους του, με σκοπό να παρεμβαίνει όταν χρειαζόταν, για να πείθει τους αρρώστους να υποβάλλονται στην προτεινόμενη θεραπεία, όταν αυτό δεν κατάφερναν να το κάνουν οι ίδιοι οι γιατροί. Χρειάζεται, επομένως, η ρητορική, αλλά σίγουρα από μόνη της δεν αρκεί. Η «ρητορική» περιλαμβάνεται στο γενικό όρο, «bedside manner», που χρησιμοποιείται ευρέως στις αγγλοσαξονικές χώρες και σημαίνει τη συμπεριφορά του γιατρού προς τον άρρωστο. Καμιά φορά, ο όρος αυτός αναφέρεται και με την αρνητική του έννοια, υποδηλώνει, δηλαδή, ότι επιδίωξη του γιατρού που χρησιμοποιεί αυτό τον τρόπο προσέγγισης του αρρώστου, δεν είναι να βοηθήσει τον άρρωστο, αλλά να εδραιώσει μια πελατειακή σχέση μαζί του. Το πορτοφόλι του άρρωστου, πολλές φορές παρατείνει τη θεραπεία του λένε κάποιοι… Ακριβώς. Γι’ αυτό το λόγο ο σωστός γιατρός χρησιμοποιεί τους «καλούς τρόπους» με μοναδικό σκοπό να κάνει καλύτερα τη δουλειά του. Οι σωστοί επαγγελματίες κάθε είδους, δεν λένε «πώς θα αποκτήσω καλή πελατεία», αλλά «πώς θα προσφέρω καλές υπηρεσίες, ώστε να αποκτήσω


καλή πελατεία». Και ένας γιατρός κάνει καλά τη δουλειά του όταν ο άρρωστος πηγαίνει καλά και μένει ικανοποιημένος από τις υπηρεσίες που του προσφέρει. Για τους πραγματικούς γιατρούς, αυτούς που ασκούν την ιατρική από αγάπη, αυτή είναι μεγαλύτερη ικανοποίηση. Θυμάμαι το δάσκαλο μου τον Γεώργιο Μερίκα. Ήταν καθηγητής, έγινε ακαδημαϊκός, αλλά ξεκίνησε από γιατρός της γειτονιάς. Έλεγε, λοιπόν: «Όταν ήμουν νέος γιατρός και με ξυπνούσαν από το τηλέφωνο μέσα στα άγρια χαράματα για να τρέξω σε κάποιον άρρωστο, δεν δυσανασχετούσα. Αντίθετα, ένιωθα πραγματική ηδονή, επειδή αυτό το τηλεφώνημα ήταν απόδειξη ότι κάποιος εμπιστευόταν την υγεία του σε μένα».

Θεωρείτε ότι οι νέοι γιατροί «κλίνουν» περισσότερο προς την ιατρική που είναι επικεντρωμένη στην «περίπτωση», παρά στον άρρωστο; Ο φοιτητής δείχνει ενδιαφέρον - αυτό έκανα κι εγώ ως φοιτητής, άλλωστε - όταν κάποιος έμπειρος γιατρός αναλύει μια περίπτωση αρρώστου και εξηγεί με ποιο τρόπο καταλήγει στη σωστή στη διάγνωση και αποφασίζει την κατάλληλη θεραπεία. Είναι μια καθαρά εγκεφαλική διαδικασία, σαν να διαβάζεις αστυνομικό μυθιστόρημα και παρακολουθείς πώς φτάνει ο Ηρακλής Πουαρό στη λύση του μυστηρίου. Ο άρρωστος, όμως, δεν είναι «περίπτωση». Είναι ένας άνθρωπος που έχει τα δικά του προβλήματα, βλέπει την αρρώστια του

με τα δικά του μάτια, έχει τις δικές του προτεραιότητες, τη δική του στάση απέναντι στη ζωή. Υπάρχουν άνθρωποι που φοβούνται τον θάνατο και κάποιοι άλλοι που σου λένε (και, πραγματικά, το πιστεύουν) ότι, «εγώ δεν φοβάμαι το θάνατο, αλλά δεν θέλω να υποφέρω». Είναι δύο διαφορετικοί άρρωστοι, παρόλο που μπορεί να έχουν ακριβώς την ίδια αρρώστια και ο γιατρός πρέπει να τους αντιμετωπίσει κατανοώντας και τις δικές τους αντιλήψεις για την αρρώστια, τη ζωή και το θάνατο. Μετά έρχεται το περιβάλλον του αρρώστου. Υπάρχουν άρρωστοι που είναι μόνοι και αβοήθητοι και άλλοι που έχουν το στοργικό οικογενειακό τους περιβάλλον. Είναι κι εδώ διαφορετικοί άρρωστοι, που μπορεί να πάσχουν από την ίδια

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 17

01


“È

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

Ο κ. Θ. Μουντοκαλάκης με φοιτητές του.

# 18

ακριβώς αρρώστια. Υπάρχει ακόμα το υπερπροστατευτικό οικογενειακό περιβάλλον, που καταδυναστεύει τον άρρωστο και παίρνει αποφάσεις κυρίως σε περιπτώσεις ηλικιωμένων - για λογαριασμό του. Ο γιατρός τώρα βρίσκεται σε δίλημμα, για το τι πρέπει να κάνει: να πάρει τη γνώμη του αρρώστου ή να ακολουθήσει τις υποδείξεις των συγγενών, που του λένε «μην του πεις τι έχει», «είναι ηλικιωμένος, ας μην τον ταλαιπωρήσουμε με άλλες εξετάσεις και θεραπείες»; Όλα αυτά δείχνουν, πόσο μπορεί να διαφέρουν οι άρρωστοι μεταξύ τους, παρά το γεγονός ότι έχουν την ίδια αρρώστια και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει ένας γιατρός, που δεν έχει εκπαιδευτεί στο πώς να επιλύει τέτοιου είδους προβλήματα. Πώς θα πει, π.χ., ένας γιατρός στον άρρωστο «πρέπει να κανονίσεις τα οικονομικά σου, να φροντίσεις τα κληρονομικά σου, γιατί δεν σου μένει πολύς

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

χρόνος ζωής;». Θα το πει απότομα και ψυχρά, θα το πει δακρύζοντας και συμπονώντας, γεγονός που θα τον καταστήσει πολύ αδύνατο ως στήριγμα στα μάτια του αρρώστου ή θα καταφέρει να συμπαρασταθεί ουσιαστικά στον άρρωστο, δίνοντάς του να καταλάβει ότι θα φροντίσει να τον βοηθήσει όσο το δυνατόν καλύτερα, αφού συζητήσει υπομονετικά μαζί του, ώστε να αντιληφθεί και τις δικές του προτιμήσεις; Κατανοώντας τον ασθενή και το περιβάλλον του, δεν οδηγείται, κάποιες φορές αναπόφευκτα, ο γιατρός σε ένα συναισθηματικό δέσιμο, που μπορεί να επηρεάσει την κρίση του; Είναι κι αυτό κάτι το οποίο πρέπει να μάθει ο νέος γιατρός. Πρέπει να μάθει ότι, δεν πρέπει να δένεται με τον άρρωστο. Η διατήρηση της κατάλληλης απόστασης από τον

άρρωστο είναι ένα πολύ λεπτό θέμα. Τόσο στην οικονομία, όσο και στην ιατρική υπάρχει μια αρχή, που όσο σκληρή κι αν είναι, αποτελεί, δυστυχώς, πραγματικότητα. Στην οικονομία, όσο περισσότερα χρήματα διαθέσεις σε μία ομάδα ανθρώπων, τόσο περισσότερα χρήματα θα στερήσεις από μία άλλη ομάδα. Το ίδιο ισχύει και στην ιατρική. Τον επιπλέον χρόνο που θα αφιερώσεις σε ένα άρρωστο, είσαι αναγκασμένος να τον στερήσεις από κάποιον άλλο. Όπως ο προϋπολογισμός είναι ανελαστικός, έτσι και ο χρόνος. Εάν παρασυρθείς συναισθηματικά, επειδή ο άρρωστος είναι νέος και συμπαθής και του δώσεις περισσότερη φροντίδα, θα στερήσεις αυτή τη φροντίδα από ένα ηλικιωμένο άρρωστο στο διπλανό κρεβάτι, που έχει τις ίδιες ανάγκες με τον πρώτο. Επομένως, η αρρωστοκεντρική προσέγγιση,


πρέπει να γίνεται με συναίσθημα, αλλά συναίσθημα ελεγχόμενο. Αυτό που οι ξένοι ονομάζουν «empathy», το να μπαίνει, δηλαδή, ο γιατρός στη θέση του αρρώστου, ο νέος γιατρός πρέπει να μάθει να το βλέπει όχι ως συναισθηματικό καταφύγιο, αλλά ως μέσο απαραίτητο για να κάνει σωστά την δουλειά του. Η συμμετοχή της καρδιάς, όμως, είναι απαραίτητη. Γι’ αυτό άλλωστε οι περισσότεροι αποκαλούν

λειτούργημα και όχι επάγγελμα την ιατρική. Επάγγελμα ασκεί και ο γιατρός. Εμένα δεν μου αρέσει να λέω ότι ο γιατρός ασκεί λειτούργημα. Θεωρώ ότι η έκφραση αυτή αποτελεί διακήρυξη μεγαλόστομη, αν όχι υποκριτική. Ακόμα και τους δημόσιους υπαλλήλους, άλλωστε, υπάρχουν μερικοί που τους αποκαλούν «δημόσιους λειτουργούς».Και δεν πείθεις ένα νέο γιατρό, όταν του λες «εσύ ασκείς

λειτούργημα». Τι σημαίνει αυτό; Ότι δεν θα πρέπει να αμείβεται για τη δουλειά που κάνει; Συνηθίζεται να δίνεται αρνητική χροιά στο χαρακτηρισμό ενός γιατρού ως επαγγελματία. Ποιο είναι, όμως, το αντίθετο του επαγγελματία; Το αντίθετο του επαγγελματία είναι ο ερασιτέχνης. Θα ήθελε κανείς να έχει ένα γιατρό ερασιτέχνη; Πιστεύω πως όχι! Χρειάζονται, επομένως, επαγγελματίες γιατροί, αλλά με τη θετική, βέβαια, έννοια του όρου.

το δίλημμα τησ ευθανασίας...

Το θέμα της ευθανασίας είναι ένα ηθικό δίλημμα και εξ ορισμού, κανένα δίλημμα δεν έχει μια και μοναδική απάντηση. Το πρόβλημα με την ευθανασία είναι ότι οποιαδήποτε θέση και αν πάρει κανείς εμπεριέχει αποφάσεις για τη ζωή κάποιου άλλου. Οι υπέρμαχοι της ευθανασίας προβάλλουν το επιχείρημα ότι η ευθανασία αποφασίζεται με τη συγκατάθεση του αρρώστου. Κι εδώ, όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Πώς δίνει τη συγκατάθεσή του για ευθανασία ένας άρρωστος που υποφέρει; Η γνώμη του η σημερινή θα είναι ίδια με τη γνώμη του την αυριανή; Έχουν γίνει τέτοιες έρευνες κι έχουν δείξει ότι, οι άνθρωποι αλλάζουν γνώμη. Αρνούνται την ευθανασία, όταν βρεθεί κάποιος να τους προσφέρει εναλλακτικές λύσεις, όπως είναι η ανακουφιστική φροντίδα και πείθονται, όταν βρεθεί κάποιος να τους προτείνει, με μεθόδους marketing, ως λύση την ευθανασία. Είχα διαβάσει σε ένα ιατρικό περιοδικό πως μια Αμερικανίδα είχε βάλει να της γράψουν στο στήθος της με τατουάζ την οδηγία «do not resuscitate», μη μου κάνετε ανάνηψη. Αυτό το είχε κάνει όταν ήταν 40 χρονών. Στα 60 της, όμως, χρόνια, έψαχνε απεγνωσμένα κάποιον που θα μπορούσε να της αφαιρέσει το τατουάζ. Έχω και μία προσωπική εμπειρία, πραγματικά τραγική, από μία συνάδελφο με διαβήτη που της είχε προκαλέσει μερική τύφλωση και νεφρική ανεπάρκεια. Προσπαθούσα κάθε τόσο να την πείσω ότι, θα πρέπει να μπει σε τεχνητό νεφρό και κάθε φορά αρνιόταν κατηγορηματικά και μου δήλωνε ότι προτιμούσε να πεθάνει. Έλειπα κάποτε σε ταξίδι και όταν γύρισα έμαθα ότι η συνάδελφός μου είχε πέσει σε κώμα και την είχαν μεταφέρει σε νοσοκομείο, όπου την είχαν συνδέσει με τεχνητό νεφρό, με αποτέλεσμα να συνέλθει. Έκτοτε άρχισε

να κάνει, όπως όλοι οι χρόνιοι νεφροπαθείς, τις απαραίτητες συνεδρίες, τρεις φορές την εβδομάδα. Την επισκέφτηκα στο νοσοκομείο και την βρήκα σε πολύ καλύτερη διάθεση. Έλεγε «τι να κάνουμε τώρα, εντάξει, δεν είναι και τόσο μεγάλη ταλαιπωρία όσο φανταζόμουν». Οπότε, σε μια στιγμή έρχεται μια νοσηλεύτρια και της αναγγέλλει ότι, δυστυχώς, υπάρχει πρόβλημα στο μηχάνημα και δεν θα μπορέσει να γίνει σήμερα η προγραμματισμένη συνεδρία τεχνητού νεφρού. Είδα τότε με έκπληξη μου ότι, στο ενδεχόμενο να κινδυνεύσει από την παράλειψη της θεραπείας η άρρωστη καταλήφθηκε από πανικό! Διαπίστωσα έτσι το πόσο εύκολα αλλάζει η διάθεση ενός αρρώστου απέναντι στην προοπτική του θανάτου. Από την άλλη μεριά, υπάρχουν οι άρρωστοι με άνοια, που δεν μπορούν να εκφράσουν γνώμη. Βρίσκονται συνεχώς στο κρεβάτι, δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με τους γύρω, τρέφονται με ένα σωλήνα περασμένο από τη μύτη, έχουν κατακλίσεις και λες μέσα σου «τώρα αυτόν τον άνθρωπο γιατί να τον συντηρώ στη ζωή;». Κι όμως, υπάρχουν, άρρωστοι, έτσι ακριβώς όπως τους περιέγραψα, που οι δικοί τους θέλουν να τους έχουν κοντά τους για όσο το δυνατό μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η παρουσία τους, έστω και σε αυτή την κατάσταση, τούς είναι αρκετή. Στον αντίποδα, υπάρχουν ηλικιωμένοι άρρωστοι με άνοια που οι δικοί τους τούς έχουν εγκαταλείψει σε κατ΄ ευφημισμόν οίκους ευγηρίας, όπου αντιμετωπίζονται με το χειρότερο δυνατό τρόπο. Γι αυτούς τους αρρώστους η επιστράτευση «ηρωικών» μέσων ανάνηψης σε περιπτώσεις, π.χ., σηψαιμικού σοκ, δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως πράξη ευεργεσίας.

# 19

”■

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


Èæ¸

™ÊÉÂÀ¼µ¸

ã·Æã¾ê

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

RIAL

…ãžãɶæãÁ¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

–·Å¾Âۂáæ¸

æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

10

αλήθειες

Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžã

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

για το μεταβολικό σύνδρομο # 20

Φρενήρεις ρυθμοί, στρες, κακή διατροφή, καθιστική ζωή, προβλήματα βάρους. Προφανώς η άνοδος του βιοτικού επιπέδου του ανθρώπου των Δυτικών κοινωνιών, όχι μόνο δεν συνάδει με την ποιότητα ζωής, αλλά συνοδεύεται από κινδύνους και νοσήματα, που απειλούν την ομαλή και φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Έτσι, σιγά-σιγά μαθαίνουμε και, ενδεχομένως, εξοικειωνόμαστε με ιατρικές έννοιες ή όρους, χωρίς ωστόσο να μπορούμε να συμβιβαστούμε με τις όποιες επιπτώσεις επιφέρουν -τα «μοντέρνα» ή μη -νοσήματα στην υγεία μας. Όπως το μεταβολικό σύνδρομο, που αποτελεί ανησυχητικό δεδομένο, για μεγάλο ποσοστό ανθρώπων σε Ευρώπη και Αμερική.

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


Κοινός παρανομαστής των διαταραχών αυτών είναι η παρουσία αντίστασης των περιφερικών ιστώνκαι, κυρίως, του μυϊκού ιστού –στην δράση της ινσουλίνης, μιας ορμόνης που παράγει ο οργανισμός. Η ινσουλινοαντίσταση αυτή, δεν είναι μεν νόσος, αποτελεί, όμως, κεντρική μεταβολική διαταραχή, που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης των διαταραχών, που συναποτελούν το ΜΣ, ενώ συνδέεται αιτιολογικά με τις διαταραχές αυτές. Σήμερα, αναφέρεται και μια σειρά άλλων διαταραχών, οι οποίες σχετίζονται με το ΜΣ: η υπερουριχαιμία, το λιπώδες ήπαρ, η υπνική άπνοια, το σύνδρομο των πολυκιστικών ωοθηκών, η αυξημένη πηκτικότητα του αίματος κλπ. Οι διαταραχές αυτές, δεν οριοθετούν, βεβαίως, το Μ.Σ, εν τούτοις, όμως, συνδέονται με αυτό, εξ αιτίας της κοινής μεταβολικής τους αναφοράς, που είναι η ινσουλινοαντίσταση.

2. H

1.

σωστή επιστημονική ενημέρωση, αποτελεί την «πηγή» της πρόληψης και την αρχή κάθε θεραπείας. Μέσα από 10 ερωταπαντήσεις, προσπαθούμε να ανακαλύψουμε την «πικρή» αλήθεια του μεταβολικού συνδρόμου, για να μπορέσουμε, μέσα από την κατανόηση των αιτιών, των συμπτωμάτων και των κινδύνων που εγκυμονεί, να προχωρήσουμε στην ενδεδειγμένη αντιμετώπισή του.

Τι ακριβώς είναι το μεταβολικό σύνδρομο; Το μεταβολικό σύνδρομο (ΜΣ) είναι ένα «παζλ» μεταβολικών διαταραχών, το οποίο αναπόφευκτα οδηγεί στην αθηρωμάτωση και στη καρδιαγγειακή νόσο. Βασικά «κομμάτια» αυτού του παζλ, είναι η παχυσαρκία (κυρίως η κεντρικού τύπου, η κοιλιακή λεγόμενη παχυσαρκία), η δυσλιπιδαιμία, η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Ποιοι παράγοντες ευθύνονται για την εμφάνισή του; Το μεταβολικό σύνδρομο και η ινσουλινοαντίσταση προκύπτουν ως αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης γενετικής, γονιδιακής διαταραχής και περιβαλλοντικών παραγόντων. Το ΜΣ, εμφανίζεται, όταν γενετικώς επιρρεπή άτομα αποκτούν υπερβολικό βάρος. Παράγοντες όπως ανθυγιεινή διατροφή (κατανάλωση κεκορεσμένων λιπών, αυξημένη πρόσληψη ζάχαρης και άλλων απλών σακχάρων, χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, κατανάλωση έτοιμης υψηλής ενεργειακής πυκνότητας και κακής ποιότητας τροφής στα διάφορα ταχυφαγεία-fast food κλπ), καθώς και η μειωμένη έως ανύπαρκτη σωματική δραστηριότητα, διαμορφώνουν ένα «τοξικό» περιβάλλον, που ραγδαία αυξάνει την συχνότητα εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου.

# 21

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


Èæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

ÇãÊå½

¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

3.

…ãžãɶæãÁ¸

Πρόκειται για μια ασθένεια της σύγχρονης εποχής ή έχει μακρά προϊστορία; Είναι κυρίως ασθένεια της σύγχρονης εποχής, παρεπόμενο του καταναλωτικού τρόπου ζωής, της λαθεμένης και απρόσεκτης υγιεινοδιαιτητικής στάσης και συμπεριφοράς μας. Έτσι, δεν είναι τυχαίο που τις τελευταίες δύο δεκαετίες η επίπτωση της παχυσαρκίας, του σακχαρώδη διαβήτη και του μεταβολικού συνδρόμου στον γενικό πληθυσμό έχει λάβει εφιαλτικές διαστάσεις. Στην Αμερική, ήδη, εκτιμάται ότι, 25% του πληθυσμού παρουσιάζουν μεταβολικό σύνδρομο.

“È

‚áæ¸

4.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις του στον οργανισμό; Οι παράμετροι του μεταβολικού συνδρόμου με την συνεπικουρία της αντίστασης στην ινσουλίνη των περιφερικών ιστών, συμβάλλουν ιδιαίτερα στην αυξημένη συχνότητα, στον πληθυσμό, της καρδιαγγειακής νόσου (εμφράγματα μυοκαρδίου, εγκεφαλικά επεισόδια κλπ). Όλες οι μεταβολικές διαταραχές του ΜΣ με διάφορους μηχανισμούς ευοδώνουν την αθηρωματική διαδικασία, με τελικό αποτέλεσμα την στεφανιαία νόσο και όλες τις άλλες γνωστές καρδιαγγειακές επιπλοκές.

5. # 22

Πότε πρέπει να απευθυνθούμε στον ειδικό; Το μεταβολικό σύνδρομο δεν παρουσιάζει κάποια ειδικά διαφοροδιαγνωστικά συμπτώματα. Τα συμπτώματα των επί μέρους μεταβολικών διαταραχών, που συναπαρτίζουν το ΜΣ είναι και συμπτώματα πιθανού ΜΣ. Ως εκ τούτου, η διάγνωση θα είναι συνδυαστική και, κυρίως, κλινική από τον γιατρό που θα ανιχνεύσει την παρουσία ή μη των μεταβολικών και κλινικών παραμέτρων που οριοθετούν το ΜΣ.

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

“Οι παράμετροι του μεταβολικού συνδρόμου με την συνεπικουρία της αντίστασης στην ινσουλίνη των περιφερικών ιστών, συμβάλλουν ιδιαίτερα στην αυξημένη συχνότητα, στον πληθυσμό, της καρδιαγγειακής νόσου (εμφράγματα μυοκαρδίου, εγκεφαλικά επεισόδια κλπ)”


6.

Πώς διαγιγνώσκεται η νόσος; Μεταβολικό σύνδρομο θεωρείται ό,τι έχουν τα άτομα, που παρουσιάζουν τρεις παραμέτρους από τις ακόλουθες: • Κοιλιακή παχυσαρκία (περίμετρος μέσης >102cm για τους άνδρες και >88cm για τις γυναίκες). • Υπερτριγλυκεριδαιμία(τριγλικερίδι α άνω των 105 mg%). • Χαμηλή HDL (κάτω των 40 mg % για τους άνδρες και κάτω των 50 mg % για τις γυναίκες). • Υψηλή αρτηριακή πίεση(άνω των 130mg% η συστολική και άνω των 85 mg η διαστολική). • Υψηλή γλυκόζη νηστείας(άνω των 110 mg%). Η κλινική αυτή ταξινόμηση του Μ.Σ έχει προταθεί από Αμερικάνικη επιτροπή ειδικών προ τριετίας και ισχύει έκτοτε , γιατί επιτρέπει τον εύκολο προσδιορισμό στην κλινική πράξη του ΜΣ .Κατ’ αυτόν τον τρόπο, καθίσταται με ευκολία δυνατή η ανίχνευση των ατόμων που πάσχουν από την εν λόγω ασθένεια.

και τον γλυκαιμικό έλεγχο. Μείωση 5-7% του αρχικού βάρους σε παχύσαρκους είναι ικανή, για να βελτιώσει σημαντικά όλες τις παραμέτρους του μεταβολικού συνδρόμου. Τελευταία, δίνεται έμφαση στη μεσογειακή δίαιτα, η οποία μπορεί να μειώσει κατά 50-70% τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων σε αυτούς που την ακολουθούν -όπως έδειξε η μελέτη LYON.

10.

8.

7.

Πώς αντιμετωπίζεται; Η θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου περιλαμβάνει την βελτίωση της βασικής υποκείμενης μεταβολικής διαταραχής, δηλαδή της αντίστασης των περιφερικών ιστών στην δράση της ινσουλίνης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την αλλαγή του τρόπου ζωής (ελάττωση του σωματικού βάρους και μέτρια καθημερινή σωματική άσκηση) και, ενδεχομένως, με φάρμακα, καθώς και με την αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου που συνυπάρχουν (υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, κυρίως, μείωση LDL, διαβήτης). Η δίαιτα έχει μεγάλη συμβολή στην θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου, αφού οι υποθερμιδικές δίαιτες μειώνουν το σωματικό βάρος, την αρτηριακή πίεση, ενώ βελτιώνουν το λιπιδαιμικό προφίλ

παρουσίας των επί μέρους πτυχών του ΜΣ.

Ποιες είναι οι ομάδες υψηλού κινδύνου και τι πρέπει να προσέχουν; Ομάδες υψηλού κινδύνου για εμφάνιση ΜΣ αποτελούν: • Τα παχύσαρκα άτομα -κυρίως οι έχοντες κεντρική παχυσαρκία, δηλαδή αυξημένη περίμετρο μέσης. • Τα υπερτασικά άτομα. • Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη. • Άτομα με λιπιδαιμικές διαταραχές. • Άτομα με ιστορικό στεφανιαίας νόσου. Τα άτομα, που ενδεχόμενα ανήκουν σε αυτές τις ομάδες, θα πρέπει να ελέγξουν την πιθανή παρουσία και των άλλων διαταραχών του ΜΣ και σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό τους, να προβούν σε υγιεινοδιαιτητική πρόληψη και φαρμακευτική και μη αντιμετώπιση του συνόλου των μεταβολικών διαταραχών που παρουσιάζουν.

9.

Πώς προλαμβάνεται το ΜΣ; Από τα προαναφερθέντα προκύπτει με σαφήνεια ότι, ο ορθός υγιεινοδιαιτητικός προσανατολισμός, είναι η κύρια επιλογή πρόληψης του μεταβολικού συνδρόμου. Η επιλογή περιλαμβάνει: • Υγιεινή διατροφή. • Ελάττωση σωματικού βάρους επί παχυσαρκίας. • Σωματική άσκηση. • Ετήσιο έλεγχο(κλινικό, αιματολογικό και βιοχημικό)

Ποια είναι τα νέα δεδομένα της επιστημονικής κοινότητας για το μεταβολικό σύνδρομο; Υπάρχει ποικιλία αναφορών και νέων δεδομένων σχετικών με το μεταβολικό σύνδρομο που αφορούν: • Κυτταρικούς μηχανισμούς, που είναι υπεύθυνοι για την αντίσταση στην ινσουλίνη. • Πρωτεΐνες που εκκρίνουν, κυρίως, τα λιπώδη κύτταρα και συμβάλλουν στην ινσουλινοαντίσταση και το ΜΣ (λεπτίνη, λιπονεκτίνη, παράγων νέκρωσης των όγκων,ιντερλευκίνη-6 κλπ). • Την σύνδεση φλεγμονής και ινσουλινοαντίστασης και τη σημασία ειδικών πρωτεϊνών φλεγμονής, όπως η CRP. • Την φαρμακευτική αντιμετώπιση των επί μέρους πτυχών του μεταβολικού συνδρόμου, όπως της παχυσαρκίας (σιμπουτραμίνη και ορλιστάτη οι νέες φαρμακευτικές ουσίες), της δυσλιπιδαιμίας (νέες στατίνες και φιμπράτες), της υπέρτασης (ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτανσίνης 2 ), του διαβήτη (μετιγλινίδες, ανάλογα ινσουλίνης κλπ). • Την ανάπτυξη και κυκλοφορία φαρμάκων, όπως οι γλιταζόνες, που ενεργοποιούν ειδικούς πυρηνικούς υποδοχείς και αυξάνουν την ιστική ευαισθησία των περιφερικών ιστών στη δράση της ινσουλίνης. Σήμερα, οι γλιταζόνες χρησιμοποιούνται σε διαβητικούς ασθενείς, που παρουσιάζουν ινσουλινοαντίσταση. Ωστόσο, πολύ πιθανόν στο άμεσο μέλλον, αυτά τα φάρμακα να χρησιμοποιηθούν ευρύτερα, για την θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με μεταβολικό σύνδρομο.

# 23

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


‰ÊÁáÁÇãÊå½

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸

áÅÈæ¸

™ÊÉÂÀ¼µ¸

¾¿ã·Æã¾ê

Ο κατά φαντασίαν —ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸ ασθενής

æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

Μόνο στις ΗΠΑ έχει υπολογιστεί ότι, ξοδεύονται περισσότερα από 20 δισ. δολάρια το χρόνο για τους κατά φαντασίαν ασθενείς, που επαναλαμβάνουν διαρκώς τις ίδιες εξετάσεις. Από την άλλη, ένας πραγματικά υποχόνδριος είναι γεγονός ότι, θα υποστηρίξει πως, έχει οποιαδήποτε ασθένεια -σπάνια ή μη- εκτός από μία: την υποχονδρία.

…ãžãɶæãÁ¸

TORIAL

M

# 24

ΕΛΕΝΑ ΚΙΟΥΡKΤΣΗ –·Å¾Âۂáæ¸

ιχάλης Ν. είναι 45 ετών, με υψηλό μορφωτικό και κοινωνικό επίπεδο, παντρεμένος με δύο παιδιά, και καθημερινά έρχεται αντιμέτωπος με έναν -παράλογο κατά τους άλλους- φόβο: ότι πάσχει από κάποια σοβαρή ασθένεια και θα χάσει τη ζωή του. Έτσι αφιερώνει ένα σημαντικό κομμάτι της σκέψης και του χρόνου του αναζητώντας στο διαδίκτυο κάθε είδους πληροφορία σχετικά με προβλήματα υγείας και θεραπείες. Το ίδιο «σύμπτωμα» έχει και η Κατερίνα Β., 38 χρόνων, πολιτικός μηχανικός, με αποτέλεσμα μια ημικρανία ή ένας πόνος στο στομάχι να την τρομοκρατεί και να την ωθεί σε αμέτρητες επισκέψεις στο γιατρό. Και παρότι προκύπτει απόλυτα υγιής, εκείνη συνεχίζει να ζει με το φόβο μιας επάρατης νόσου. Όταν λοιπόν ο Μολιέρος έγραφε το θεατρικό «Ο κατά φαντασίαν ασθενής», σαρκάζοντας τους τρόπους που αντιμετώπιζε την υγεία του, δεν το έκανε μόνο για να εκφράσει τη δηλητηριώδη δυσπιστία του προς τους γιατρούς, αλλά και επειδή η συγκεκριμένη

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

“È

κατάσταση αποτύπωνε το modus vivendi των υποχόνδριων (αυτών που πιστεύουν ότι είναι άρρωστοι) και νοσοφοβικών (αυτών που τρέμουν μην αρρωστήσουν) ανθρώπων. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι, τουλάχιστον, το ένα τέταρτο των ασθενών που συνωστίζονται στις αίθουσες αναμονής των νοσοκομείων παραπονούνται για συμπτώματα που δεν έχουν καμιά ιατρική βάση, όπως επίσης ότι ένας στους δέκα εξακολουθεί να πιστεύει ότι πάσχει από κάποια θανατηφόρα νόσο, ακόμη κι αν ο γιατρός του τον διαβεβαιώσει ότι είναι απολύτως υγιής. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το 6% των ασθενών, που κλείνουν επίμονα ραντεβού, πάσχουν από υποχονδρία, ενώ το ποσοστό αυξάνεται διαρκώς, κυρίως λόγω των ιατρικών θεμάτων -με έμφαση στην κινδυνολογίαπου προβάλλονται καθημερινά στα δελτία ειδήσεων, του καταιγισμού «ενημέρωσης» για επιδημίες όπως είναι η νέα γρίπη, αλλά και του διαδικτύου, στο οποίο παρέχονται τόσες ανεξέλεγκτες πληροφορίες για κάθε πάθηση, που μπορεί να μετατρέψουν τον οποιονδήποτε σε νευρωτικό ασθενή.

Žä¾áÅÈæ¸

’åã

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãÅ

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸


# 25

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


“È

Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸

“È

Μα, γιατρέ, δεν είμαι καλά... Όλοι έχουμε βιώσει μικρές ή μεγάλες σωματικές ενοχλήσεις, χωρίς όμως απαραίτητα να αποτελούν ένδειξη æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š ασθένειας. Ωστόσο είναι απόλυτα φυσιολογικό να μας ανησυχήσουν, όχι όμως σε τέτοιο βαθμό ώστε να σκεφτούμε ότι πάσχουμε από κάποια ανίατη ασθένεια. Επίσης, όταν αυτές οι ενοχλήσεις εκδηλώνονται σε περιόδους που είμαστε στρεσαρισμένοι ή ανήσυχοι, εύκολα διαπιστώνουμε πως σταματούν μόλις απασχοληθούμε με άλλα πράγματα. Τάσεις νοσοφοβίας παρατηρούνται σε όλους τους ανθρώπους, που όμως είναι συνήθως σύντομες σε διάρκεια και υποχωρούν έπειτα από ιατρικές βεβαιώσεις ότι δεν υπάρχει πρόβλημα, εξηγεί η κυρία Χριστίνα Σαμαράκη, συμβουλευτική ψυχολόγος MSc. To βασικό χαρακτηριστικό της υποχονδριακής διαταραχής ή υποχονδρίας είναι ότι το άτομο φοβάται πως πάσχει από μια σοβαρή νόσο και εμφανίζει επίμονη και συνεχή ενασχόληση με τη φανταστική του ασθένεια, αγνοώντας τα θετικά για το ίδιο αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων. Ωστόσο δεν φτάνει σε επίπεδο παραληρήματος και αποδέχεται την πιθανότητα ότι ο φόβος του μπορεί να είναι υπερβολικός ή να μην υπάρχει καμία σωματική πάθηση. Σε γενικές γραμμές, η διαταραχή είναι εξίσου συχνή στους άντρες και στις γυναίκες και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία, με συχνότερη περίοδο έναρξης την αρχή της ενήλικης ζωής, επισημαίνει η ειδικός. Σύμφωνα με στατιστικές, τα υποχόνδρια άτομα, όταν μάθουν περιοσότερα π.χ. για κάποια νεοπλασία ή καρδιακή δυσλειτουργία, την επόμενη στιγμή σωματοποιούν επιστημονικά υπαρκτά ή ανύπαρκτα συμπτώματα και προβαίνουν σε διάγνωση: «Έχω όγκο στον εγκέφαλο, λέμφωμα, μελάνωμα,

–·Å¾Âۂáæ¸

# 26

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

“Η διαταραχή πανικού και η υποχονδρία μπορεί να έχουν την τάση να συνυπάρχουν, επειδή και οι δύο εγείρονται από μια γενική τάση το άτομο να παρερμηνεύει με καταστροφικό τρόπο σωματικές αισθήσεις. Με άλλα λόγια, μπορεί να υπάρχει μια γνωσιακή προδιάθεση κοινή και στις δύο διαταραχές.”


καρδιακή προσβολή »! Και όταν οι γιατροί τούς διαβεβαιώνουν πως, δεν υπάρχει τίποτα το ανησυχητικό, συμπεριφέρονται με καχυποψία, θυμώνουν και συνεχίζουν να «ψάχνονται». Με άλλα λόγια, δεν πείθονται εύκολα, απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση της «αρρώστιας» τους και συνήθως κατευθύνονται σε διάφορες μορφές εναλλακτικής ιατρικής, αφού αντιμετωπίζουν «απόρριψη» από την κλασική ιατρική. Όσα δε περισσότερα «όχι» εισπράττουν τόσο πιο σίγουροι είναι ότι πράγματι κάτι δεν πάει καλά με την υγεία τους. Έτσι εισέρχονται σε έναν φαύλο κύκλο υπερβολής, που με τη σειρά του οδηγεί σε έξαρση των ενοχλημάτων και ένα διαρκές άγχος για το ποια ασθένεια έχουν. Η ψυχολόγος αναφέρει πως η ιδεοληψία τού ότι είμαστε άρρωστοι είναι αποτέλεσμα μιας χρόνιας δυσαρέσκειας με το περιβάλλον ή με τις συνθήκες της ζωής μας, ενώ είναι χαρακτηριστικό πως ένα από τα κύρια συμπτώματά της είναι το στρες απέναντι στην προσωπική φθορά και απώλεια. Έτσι άλλοι μιλούν για την «κορωνίδα όλων των φοβιών» και άλλοι για μια ασθένεια για την οποία θα πρέπει, αντί κανείς να επισκεφτεί όλες τις ειδικότητες, να απευθυνθεί σε έναν λειτουργό ψυχικής υγείας ώστε να λάβει εξηγήσεις για το τι ακριβώς του συμβαίνει και να προχωρήσει σε θεραπευτική υποστήριξη. Εγώ ο... φιλάσθενος! Στην υποχονδρία πολλές φορές το άτομο νιώθει ότι δεν λαμβάνει την κατάλληλη ιατρική φροντίδα και συχνά απευθύνεται παράλληλα ή διαδοχικά σε διάφορους γιατρούς, αρνούμενο πεισματικά την παραπομπή του σε ειδικούς ψυχικής υγείας. Συχνά παρατηρείται πρόβλημα στη σχέση γιατρού ασθενούς αλλά και επιπλοκές από τις επαναλαμβανόμενες διαγνωστικές διαδικασίες που εμπεριέχουν

μεγάλο οικονομικό κόστος. Δεν είναι τυχαίο το ότι στις έρευνες κανείς δεν παραδέχεται ότι είναι υποχόνδριος και το ότι όλοι δηλώνουν φιλάσθενοι. Η γνωσιακή βάση της υποχονδρίας είναι η εξ ορισμού παρερμηνεία ενός σωματικού συμπτώματος ή κάποιας ιατρικής πληροφορίας ως ένδειξης σοβαρής απειλής για την υγεία. Έτσι η εκδήλωση μιας σοβαρής ασθένειας κωδικοποιείται ως πιο πιθανή από ό,τι πραγματικά είναι. Παράλληλα, το άτομο θεωρεί ότι δεν μπορεί να εμποδίσει την εκδήλωση της ασθένειας και να επηρεάσει την πορεία της. Από την άλλη, το να είναι κάποιος υποχόνδριος προκαλεί ένταση στις κοινωνικές και οικογενειακές του σχέσεις, διότι απορροφάται από την κατάσταση της υγείας του και συχνά περιμένει ειδική αντιμετώπιση από τους γύρω του, αναφέρει η κυρία Σαμαράκη. Η κατάλληλη αντιμετώπιση Η πορεία της διαταραχής είναι συνήθως χρόνια, με αυξομειούμενη ένταση, ενώ συχνά συνυπάρχουν και άλλες ψυχικές διαταραχές - ιδίως αγχώδεις διαταραχές ή διαταραχές της διάθεσης. Μάλιστα, φαίνεται οι ασθενείς με διαταραχή πανικού να αναπτύσσουν δευτερογενώς υποχονδρία. Η διαταραχή πανικού και η υποχονδρία μπορεί να έχουν την τάση να συνυπάρχουν, επειδή και οι δύο εγείρονται από μια γενική

τάση το άτομο να παρερμηνεύει με καταστροφικό τρόπο σωματικές αισθήσεις. Με άλλα λόγια, μπορεί να υπάρχει μια γνωσιακή προδιάθεση κοινή και στις δύο διαταραχές. Για πολλά χρόνια η υποχονδρία εθεωρείτο μια δευτερογενής διαταραχή (κυρίως της κατάθλιψης) και πολλοί την προσδιόριζαν ως χρόνια διαταραχή που δεν επιδέχεται θεραπεία. Τα τελευταία 15 χρόνια οι δύο κυρίες στρατηγικές που ακολουθήθηκαν είναι η μείωση της αποφυγής αναγνώρισης του προβλήματος και η παροχή καθησυχαστικών διαβεβαιώσεων. Έτσι η συνεργασία παθολόγου και ψυχιάτρου -και εφόσον χρειάζεται, η χορήγηση αντικαταθλιπτικώνέχει δείξει ότι βοηθά στη θεραπεία της διαταραχής. Πάντως, σε κάθε περίπτωση ισχύει αυτό που είχε πει κάποτε μια γιατρός σε έναν υποχόνδριο ασθενή ο οποίος αμφισβήτησε τη γνωμάτευση της: «Δεν σου δίνω φάρμακα. Και δεν πρόκειται να πεθάνεις όσο και αν επιμένεις».

INFO Η κυρία Χριστίνα Σαμαράκη είναι συμβουλευτική ψυχολόγος, MSc, έχει σπουδάσει στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και στη Βοστώνη των ΗΠΑ. Ασχολείται με ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία ενηλίκων και συμβουλευτική γονέων και ζευγαριών.

ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΥΠΟΧΟΝΔΡΙΟΙ... > Λέων Τολστόι: Με κύρια σωματόμορφη διαταραχή την κόπωση, επιπλέον ήταν και καταθλιπτικός λόγω της υποχονδρίας του. > Φρανς Κάφκα: Σύμφωνα με τους μελετητές του, υπήρξε άκρως υποχόνδριος, απέχοντας από πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες για το φόβο μόλυνσης από τα μικρόβια της πολιομυελίτιδας και της μηνιγγίτιδας. > Γουίνστον Τσόρτσιλ: Το παραμικρό συνάχι και ο πυρετός τον τρομοκρατούσαν. > Αδόλφος Χίτλερ: Κατά τον προσωπικό του γιατρό, έτρεμε με το παραμικρό, λαμβάνοντας σε όλη τη διάρκεια του πολέμου 90 διαφορετικά σκευάσματα και 28 χάπια κάθε μέρα. > Γκλεν Γκουλντ: Ο διάσημος πιανίστας στις καλοκαιρινές συναυλίες του στη Ν. Υόρκη εμφανιζόταν με γάντια και παλτό, για το φόβο κρυολογήματος.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 27

01


Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

Νεότερα από τη σύγκριση διαιτών

O

ι ισχύουσες εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν να ακολουθείται μια χαμηλή σε θερμίδες και λιπαρά και υψηλή σε υδατάνθρακες δίαιτα, για απώλεια βάρους. Οι προγενέστερες απόπειρες σύγκρισης διαιτών είχαν περιορισμούς και αυτό οδήγησε τους ερευνητές, στη διενέργεια μιας τυχαιοποιημένης μελέτης τεσσάρων δημοφιλών διατροφικών προγραμμάτων: της δίαιτας Atkins (πολύ χαμηλή σε υδατάνθρακες), της δίαιτας Zone (χαμηλή σε υδατάνθρακες), της δίαιτας LEARN (που τη συνιστούν οι κατευθυντήριες οδηγίες) και της δίαιτας Ornish (πολύ υψηλή σε υδατάνθρακες, πολύ χαμηλή σε λιπαρά). Στη μελέτη συμμετείχαν 311 υπέρβαρες, μη διαβητικές, προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες (ηλικιακό εύρος, 25-50 ετών, το 71% λευκές, με μέσο δείκτη μάζας σώματος, 32). Τα ποσοστά συμμόρφωσης στο τέλος του 1ου έτους ήταν παρόμοια μεταξύ των 4 ομάδων (εύρος, 76%-88%). Μέχρι το πέρας του πρώτου έτους, η μέση απώλεια βάρους ήταν μεγαλύτερη στην ομάδα της δίαιτας Atkins (-4,7 kg) και ακολουθούσε η ομάδα της Ornish (-2,6 kg), της LEARN (-2,2 kg) και, τέλος η ομάδα της δίαιτας Zone (-1,6 kg). Μόνο η διαφορά μεταξύ της ομάδας

%DITORIAL

# 28

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Atkins και της ομάδας που ακολούθησε τη δίαιτα Zone ήταν στατιστικά σημαντική. Στο 1ο έτος, οι συμμετέχου-

…ãžãɶæãÁ¸

Οι μεταβολές στα επίπεδα ινσουλίνης νηστείας και γλυκόζης νηστείας ήταν παρόμοιες μεταξύ των 4 ομάδων.

–·Å¾Âۂáæ¸

δίαιτες συσχετίζονται με αύξηση στα επίπεδα της HDL - χοληστερόλης, με μειωμένα επίπεδα τρι-

Žä¾áÅÈæ¸

“È

™ÊÉÂÀ¼µ¸

‰ÊÁáÁÇãÊå

’þ¿¸¾Å¶Ç æãÛæ¾

–·Å¾Âۂáæ σες που ακολουθούσαν το διατροφικό πρόγραμμα του Atkins είχαν τη μεγαλύτερη, αν και μέτρια, βελτίωση ως προς τα επίπεδα της HDL - χοληστερόλης (μέση αύξηση, 5 mg / dL έναντι < 3 mg / dL με τις άλλες 3 δίαιτες), των τριγλυκεριδίων (μέση μείωση, 29 mg / dL έναντι <15 mg / dL) και αρτηριακής πίεσης (μέση μείωση, 7,6 / 4,4 mm Hg έναντι <4 / <3 mm Hg). Όσες ακολουθούσαν τη δίαιτα Ornish σημείωσαν τη μεγαλύτερη, αν και μέτρια, μέση μείωση των επιπέδων της LDL χοληστερόλης (4 mg / dL έναντι <1 mg / dL στις υπόλοιπες 3 ομάδες).

Σχόλιο: Σε αυτή την αξιόπιστη εκτίμηση των αποτελεσμάτων τεσσάρων δημοφιλών διατροφικών προγραμμάτων, ως προς την απώλεια βάρους και τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου υπέρβαρων, μη διαβητικών, προεμμηνοπαυσιακών γυναικών διαπιστώθηκε ότι, η δίαιτα Atkins έχει ένα μικρό συνολικό πλεονέκτημα, αλλά οι μεταβολές που επήλθαν, ήταν μέτριου βαθμού και σχετικά παρόμοιες και με τις 4 δίαιτες. Όπως παρατηρήσαμε και σε στοιχεία προγενέστερων μελετών, οι πολύ χαμηλές σε υδατάνθρακες

γλυκεριδίων και με μικρή επίδραση στα επίπεδα της LDL χοληστερόλης. Για να προσδιοριστεί κατά πόσο συγκεκριμένες δίαιτες προσφέρουν οφέλη και σε άλλες υποομάδες, οι μελλοντικές μελέτες, θα πρέπει να περιλαμβάνουν άντρες, γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, διαβητικούς ασθενείς και περισσότερους μη λευκούς συμμετέχοντες.

Βιβλιογραφία: Gardner CD et al. Comparison of the Atkins. Zone Onrush, and LEARN diets for change in weight and related risk factors among overweight premenopausal woman. The A TO Z weight loss study: A randomized trial JAMA Mar 7: 297: 969 – 77.


 πίπεδα γλυκόζης και Ε καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις

H

υπεργλυκαιμία προκύπτει συχνά κατά τη διάρκεια καρδιακών χειρουργικών επεμβάσεων και ο αυστηρός μετεγχειρητικός γλυκαιμικός έλεγχος, μπορεί να μειώσει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα. Αγνωστοι παραμένουν, ωστόσο, οι κίνδυνοι και τα οφέλη του αυστηρού γλυκαιμικού ελέγχου, κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη, οι ερευνητές συνέκριναν τον εντατικό γλυκαιμικό έλεγχο κατά την επέμβαση (έγχυση ινσουλίνης για τη διατήρηση των επιπέδων γλυκόζης του ορού μεταξύ των 80 και 100 mg / dL) με τη συνήθη φροντίδα που παρέχεται (έγχυση μόνο όταν τα επίπεδα γλυκόζης του ορού ξεπερνούν τα 200 mg / dL), πάνω σε 371 ενήλικες, που υποβάλλονταν σε χειρουργική επέμβαση καρδιάς με εξωσωματική κυκλοφορία. Τα επίπεδα γλυκόζης του ορού αυτών των ασθενών έφτασαν τα 100 mg / dL ή και ακόμα υψηλότερα για τουλάχιστον μια φορά, ενώ το 20% εξ αυτών έπασχε από σακχαρώδη διαβήτη. Μετά από την επέμβαση καρδιοπνευμονικής παράκαμψης, η συγκέντρωση γλυκόζης ήταν σε στατιστικά σημαντικό βαθμό χαμηλότερη στην ομάδα εντατικής θεραπείας (123 έναντι 148 mg / dL). Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε εντατικό μετεγχειρητικό έλεγχο, που είχε ως αποτέλεσμα, όλοι οι ασθενείς που νοσηλεύτηκαν στη συνέχεια στη μονάδα Εντατικής Θεραπείας, να έχουν παρόμοια ποσοστά συγκέντρωσης γλυκό-

ζης, 24 ώρες μετά την επέμβαση. Ένας ασθενής από κάθε τυχαιοποιημένη ομάδα παρουσίασε υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Δεν υπήρχαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων, ως προς τα ποσοστά του σύνθετου καταληκτικού σημείου (θάνατος ή μετεγχειρητικές επιπλοκές). Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια και στην υποομάδα ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη. Σημειώθηκαν περισσότεροι θάνατοι (4 έναντι 0), αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (8 έναντι 1) και συμβάματα καρδιακού αποκλεισμού που απαιτούσαν τη χρήση βηματοδότη (5 έναντι 1), στην ομάδα εντατικής θεραπείας. Σχόλιο: Όταν ο μετεγχειρητικός έλεγχος είναι ενδελεχής, ο εντατικός έλεγχος κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, δεν φαίνεται να προσφέρει επιπλέον οφέλη, σε σύγκριση με τη συμβατική θεραπεία. Δεν είναι, βεβαία, γνωστό εάν και κατά πόσο θα προέκυπταν τα ίδια αποτελέσματα σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή σε περιπτώσεις, όχι τόσο λεπτομερούς ελέγχου κατά την επέμβαση.

Βιβλιογραφία: Gandhi GY et al. Intensive intraoperative insulin therapy versus conventional glucose management during cardiac surgery: A randomized trial. Ann Intern Med 2007 Feb 20; 146: 233 – 43. Van den Berghe G. Does tight blood glucose control during cardiac surgery improve patient outcome? Ann Intern Med; 146: 307 – 8.

Σκόρδο και χοληστερόλη

T

α διατροφικά συμπληρώματα σκόρδου έχουν προωθηθεί στην αγορά, ως φυσικοί παράγοντες, με ιδιότητες που συμβάλλουν στη μείωση της χοληστερόλης, αλλά προγενέστερες μελέτες, δεν κατάφεραν να υποστηρίξουν τον ισχυρισμό αυτό. Σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές τυχαιοποίησαν 192 ενήλικες με επίπεδα LDL-χοληστερόλης της τάξεως των 130-190 mg / dL και επίπεδα τριγλυκεριδίων <250 mg / dL, ώστε να ενταχθούν σε μια από τις ακόλουθες 4 ομάδες: κατανάλωση ωμού σκόρδου, κατανάλωση ενός από τα δύο συμπληρώματα σκόρδου (σκόνη ή εκχύλισμα ώριμου σκόρδου) ή placebo. Οι ασθενείς λάμβαναν τα παρασκευάσματα (που αποτελούσαν κατά προσέγγιση ισοδύναμα μίας σκελίδας σκόρδου 4g κάθε ημέρα) για 6 ημέρες την εβδομάδα, επί 6 μήνες συνολικά. Στο τέλος της μελέτης, καμία από τις τρεις μορφές σκόρδου δεν είχε στατιστικά σημαντική επίδραση στην LDL και HDL χοληστερόλη, στα

τριγλυκερίδια ή στα συνολικά επίπεδα χοληστερόλης. Σχόλιο: Σε αυτή την τυχαιοποιημένη μελέτη, η κατανάλωση σκόρδου δεν επηρέασε τα επίπεδα των λιπιδίων. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε σε ένα συνοδευτικό άρθρο, το γεγονός ότι δεν επηρεάστηκαν τα επίπεδα χοληστερόλης, δεν αποκλείει μια ευνοϊκή επίδραση στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Οι βιοενεργές ενώσεις που περιέχονται στο σκόρδο, έχει διαπιστωθεί ότι, έχουν αντιθρομβωτικές και αντιαιμοπεταλιακές ιδιότητες, καθώς επίσης και ότι περιορίζουν την οξείδωση της LDL-χοληστερόλης.

# 29

Βιβλιογραφία: Gardner CD et al. Effect of raw garlic vs commercial garlic supplements on plasma lipid concentrations in adults with moderate hypercholesterolemia: A randomized clinical trial. Arch Intern Med 2007 Feb 26; 167: 346 – 53. Charison M and Mc Ferren M. Garlic; What we Know and what don’ t know. Arch Intern Med; 167: 325 – 6.

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


Èæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

¼µ¸

Τα μικρόβια των αεροπλάνων —ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸ …ãžãɶæãÁ¸ T

ÇãÊå½

¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

α άτομα που ταξιδεύουν με αεροπλάνο, ενδέχεται, να εκτίθενται σε ένα πλήθος επιβλαβών παθογόνων μικροοργανισμών, που προσβάλλουν το αναπνευστικό σύστημα, αλλά λίγα είναι τα διαθέσιμα στοιχεία, που μας ενημερώνουν, τι ακριβώς είναι αυτοί οι οργανισμοί. Ερευνητές μας παρέχουν τώρα ορισμένα βασικά περιγραφικά δεδομένα, που αναφέρουν, ποιοι παθογόνοι μικροοργανισμοί του αναπνευστικού συστήματος έχουν την «προτίμηση» να ταξιδεύουν με αεροπλάνο. Κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 2 μηνών, εν μέσω του πανικού που δημιουργήθηκε, λόγω του σοβαρού οξέος συνδρόμου αναπνευστικής δυσχέρειας (SARS) το 2003, ταξιδιώτες με αεροπλάνο που προσγειώνονταν στη Γερμανία, από περιοχές όπου υπήρχε ενδημία του SARS, υποβάλλονταν σε εξέταση με PCR, για διάφορους παθογόνους μικροοργανισμούς, της κατηγορίας των ιών ή των βακτηρίων. Τουλάχιστον ένας παθογόνος μικροοργανισμός ανιχνεύτηκε σε 67 (43%) από τους 155 επιβάτες που εξετάσθηκαν, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν μεταξύ 19 και 60 ετών: εντοπίστηκε ιός παραϊφλουένζας σε 24 επιβάτες (15%), ιός της γρίπης τύπου Α ή Β σε 22 (14%) και αδενοϊός ή κοροναϊός σε 11 (7%). Αναφορικά με τις τρεις κατηγορίες, των άλλων ιών που προσβάλλουν το αναπνευστικό σύστημα, του μυκοπλάσματος και της legionella, αυτές ανιχνεύτηκαν σε λιγότερους από 5 ασθενείς η κάθε μια. Οι ερευνητές δεν κατάφεραν να βρουν στοιχεία αθροιστικών φαινομένων, που να υποδηλώνουν μετάδοση κατά τη διάρκεια των πτήσεων προς τη Γερμανία, αν και δεν είχαν στην κατοχή τους τα πλήρη στοιχεία πτήσεων ώστε να αξιολογήσουν τα ποσοστά μετάδοσης κατά τη διάρκεια προηγούμενων πτήσεων.

“È

‚áæ¸

# 30

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Σχόλιο: Τα δεδομένα αυτά δεν υποδηλώνουν ότι, οι νοσούντες επιβάτες υπέστησαν τη λοίμωξη κατά τη διάρκεια της πτήσης, αλλά παρέχουν, απλώς, ορισμένες πληροφορίες αναφορικά με το φάσμα των παθογόνων μικροοργανισμών του αναπνευστικού, στους οποίους, ενδέχεται, να εκτίθενται άλλοι, υγιείς επιβάτες. Κάποιος σχολιαστής της σύνταξης απαριθμεί όλα όσα εξακολουθούμε να μη γνωρίζουμε, αναφορικά με τη μετάδοση των λοιμώξεων του αναπνευστικού στο χώρο του αεροσκάφους κατά την πτήση, συμπεριλαμβανομένης και της αναλογικής απειλής από μεγάλα σταγονίδια, από μικρά σω-

ματίδια και από μολυσμένες επιφάνειες. Αναφέρεται, επίσης, στην αποτελεσματικότητα των φίλτρων HEPA (High Efficiency Particulate Air), που πλέον τοποθετούνται σε ορισμένα, αλλά όχι σε όλα, τα αεροσκάφη (για να μην αναφέρουμε και το ρόλο που διαδραματίζει η εκάστοτε εποχή του έτους, ο βαθμός συνωστισμού στο αεροσκάφος και το δρομολόγιο).

Βιβλιογραφία: Luna LK et al. Spectrum of viruses and atypical bacteria in intercontinental air travelers with symptoms of acute respiratory infection. J Infect Dis 2007 Mar 1; 195: 675-9. (Erratum in: J Infect Dis 2007Apr 15; 195: 1237). Pavla AT. Germs on a plane. Aircraft international travel and the global spread of disease. J Infect Dis; 195: 621-2.


Χειρουργική παχυσαρκίας και στους έφηβους

H

χειρουργική κατά της παχυσαρκίας εξετάζεται ολοένα και περισσότερο ως επιλογή και για τους παχύσαρκους εφήβους. Ερευνητές προέβησαν σε ανασκόπηση των δεδομένων που αφορούν στη χειρουργική παχυσαρκίας στις ΗΠΑ, μέσω ενός εθνικά αντιπροσωπευτικού δείγματος πληθυσμού. Από το 1996 ως το 2003, υπολογίζεται ότι, έγιναν σε όλη τη χώρα 2744 τέτοιες χειρουργικές επεμβάσεις. Το ποσοστό των επεμβάσεων σε εφήβους παρέμεινε σταθερό από το 1996 ως το 2000, αλλά αυξήθηκε κατά περισσότερο από τρεις φορές, από το 2000 ως το 2003. Και πάλι όμως, οι έφηβοι αντιπροσώπευαν μόνο το 0,73% του συνολικού αριθμού των ασθενών, που είχαν υποβληθεί στην επέμβαση. Οι περισσότεροι ασθενείς ήταν θηλυκού γένους, υποβλήθηκαν σε επέμβαση γαστρικής παράκαμψης, δεν είχαν συνοδούς νοσηρότητες, είχαν ιδιωτική ασφάλιση και χειρουργήθηκαν σε αστικά ή εκπαιδευτικά νοσοκομεία στα οποία πραγματοποιούνταν 1-10 επεμβάσεις χειρουρ-

γικής παχυσαρκίας ανά έτος (στο 71% εξ αυτών πραγματοποιούνταν μόνο 1 ή 2 επεμβάσεις ανά έτος). Προέκυψαν σοβαρές επιπλοκές (οι περισσότερες εκ των οποίων στο αναπνευστικό σύστημα) στο 5,5% των ασθενών. Σε σύγκριση με τους ενήλικες, οι έφηβοι είχαν μικρότερα ποσοστά συνοδών νοσηροτήτων, μικρότερη διάρκεια παραμονής στο νοσοκομείο και χαμηλότερες χρεώσεις. Σχόλιο: Αν και εξακολουθεί να μην είναι τόσο συχνή, η χειρουργική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας πραγματοποιείται ολοένα και περισσότερο σε εφήβους. Χρειάζονται, βέβαια, δεδομένα, αναφορικά με τα αποτελέσματα, προκειμένου να εκτιμηθεί η βέλτιστη χρονική περίοδος πραγματοποίησης της επέμβασης, καθώς και τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματά της.

Βιβλιογραφία: Tsai WS et al. Bariatric surgery in adolescents: Recent national trends in use and in hospital outcome. Arch Pediatr Adolesc Med; 217-21.

CPAP και δράση στην υπέρταση

H

ύπαρξη συσχετισμού μεταξύ καρδιαγγειακής νοσηρότητας και του συνδρόμου αποφρακτικής άπνοιας κατά τον ύπνο (OSAS) είναι ευρέως αναγνωρισμένη. Η επίδραση, όμως, της θεραπείας με συνεχή θετική πίεση στις αεροφόρες οδούς (CPAP) στην αρτηριακή πίεση, με την τελευταία, ως πιθανό διαμεσολαβητή των καρδιαγγειακών νοσημάτων, δεν έχει αναλυθεί πλήρως. Σε μια μετανάλυση 12 τυχαιοποιημένων και ελεγχόμενων με placebo μελετών, στις οποίες συμμετείχαν 572 ασθενείς, οι ερευνητές εκτίμησαν, κατά πόσο η θεραπεία με CPAP, μειώνει τη μέση αρτηριακή πίεση (ΜΒΡ) περιπατητικών ασθενών, εντός 24 ωρών. Η αναλογία

των υπερτασικών ασθενών κυμαινόταν από 0% ως 100%, ενώ η διάρκεια των μελετών από 1 ως 12 εβδομάδες. Σε όλες τις μελέτες, η ΜΒΡ 24ώρου μειώθηκε στην ομάδα που έλαβε θεραπεία με CPAP σε κάθε μελέτη, σε σύγκριση με τις ομάδες λήψης placebo και οι σχετικές μειώσεις κυμάνθηκαν από 0,30 έως 10,50 mm Hg. Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα φανέρωσαν καθαρή μείωση της τάξεως του 1,69 mm Hg στους ασθενείς που δέχθηκαν θεραπεία με CPAP. Η μεγαλύτερη μείωση της αρτηριακής πίεσης σημειώθηκε σε δυο μικρού εύρους μελέτες, στις οποίες συμμετείχε μια σημαντικά υψηλότερη αναλογία ασθενών με σοβαρής μορφής OSAS.

Σχόλιο: Στη συγκεκριμένη μετανάλυση διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική μείωση της ΜΒΡ 24ώρου ασθενών με OSAS, οι οποίοι έλαβαν θεραπεία με CPAP, αλλά οι μειώσεις ήταν κατά μέσο όρο σχετικά μέτριες. Ο βαθμός μείωσης της αρτηριακής πίεσης, ενδέχεται, να εξαρτάται από τη σοβαρότητα του OSAS.

# 31

Βιβλιογραφία: Haentjens P et al. The impact of continuous positive airway pressure on blood pressure in patients with obstructive sleep apnea syndrome: Evidence from a meta-analysis of placebo-controlled randomized trials. Arch Intern Med; 167: 757-64.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


Èæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

¼µ¸

Υποτροπές υπογλυκαιμίας —ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸ και νοητική λειτουργία τη Μελέτη Ελέγχου του ασθενείς, που ακολούθησαν εντατική …ãžãɶæãÁ¸

ÇãÊå½

¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

‚áæ¸

Σ“È

Σακχαρώδους Διαβήτη και των Επιπλοκών του (DCCT), που θεωρείται «μελέτη αναφοράς» στο σχετικό θέμα, οι ασθενείς με τύπου 1 σακχαρώδη διαβήτη (μέση ηλικία, 27 ετών), οι οποίοι ακολουθούσαν εντατική θεραπεία με ινσουλίνη είχαν λιγότερες μικροαγγειακές επιπλοκές, σε σύγκριση με τους ασθενείς που ακολουθούσαν συμβατική θεραπεία. Μετά την ολοκλήρωση αυτής της εξαετούς τυχαιοποιημένης μελέτης, το 1993, συστήθηκε σε όλους τους συμμετέχοντες να ακολουθήσουν εντατική θεραπεία. Τώρα, έπειτα από 12 επιπλέον έτη παρακολούθησης (κατά τη διάρκεια των οποίων ο γλυκαιμικός έλεγχος εξομοιώθηκε στις δύο ομάδες), επανεξετάσθηκαν 1144 συμμετέχοντες, ώστε να καθοριστεί, εάν και κατά πόσο, τα αυξημένα συμβάματα σοβαρής υπογλυκαιμίας στους

O

# 32

θεραπεία, επηρέασαν μακροπρόθεσμα τις γνωσιακές λειτουργίες. Κατά τη διάρκεια της 18ετούς συνολικής παρακολούθησης, προέκυψαν 896 επεισόδια υπογλυκαιμικών κρίσεων ή υπογλυκαιμικού κώματος σε 262 ασθενείς από την αρχική ομάδα εντατικής θεραπείας, ενώ 459 επεισόδια προέκυψαν σε 191 ασθενείς της αρχικής ομάδας συμβατικής θεραπείας. Το εξαετές τυχαιοποιημένο σκέλος της μελέτης – όπου ο γλυκαιμικός έλεγχος ήταν αυστηρότερος, με την εντατική, παρά με τη συμβατική θεραπεία – είναι εκείνο που αιτιολογεί τη διαφορά αυτή αναφορικά με την υπογλυκαιμία. Οι βαθμολογίες στις εξετάσεις ελέγχου των γνωσιακών λειτουργιών (που έγιναν στην αρχή της μελέτης και μετά από 18 έτη) παρέμειναν παρόμοιες, χωρίς να υπάρξει καμία στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων.

Βιβλιογραφία: The Diabetes Control and Complications Trial/Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications (DCCT/EDIC) Study Research Group. Longterm effect of diabetes and its treatment on cognitive function. N Engl J Med; 356: 1842-52.

Υπέρταση στην εφηβική ηλικία

ι νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την ταξινόμηση της υπέρτασης στα παιδιά βασίζονται σε κανονιστικούς πίνακες, αλλά είναι παρόμοιες με εκείνες που ισχύουν για τους ενήλικες. Η υπέρταση κατηγοριοποιείται, πλέον, σε ένα από δύο στάδια, βάσει της σοβαρότητάς της, ενώ έχει δημιουργηθεί μια νέα κατηγορία, αυτή της προϋπέρτασης. Προκειμένου να προσδιορίσουν τον επιπολασμό, ερευνητές μέτρησαν την αρτηριακή πίεση (ΑΠ) ενός συγχρονικού δείγματος 6790 παιδιών, ηλικίας 11-17 ετών, σε ένα πολυπληθές σχολικό συγκρότημα των ΗΠΑ. Οι μετρήσεις επαναλήφθηκαν δύο φορές διαδοχικά, στην περιπτώσεις, όπου ήταν αυξημένη η μέση ΒΡ σε μια από τις τρεις αρχικές μετρήσεις. Η προϋπέρταση ορίσθηκε, για όλες ή τις περισσότερες μετρήσεις, ως η μέση συστολική ΑΠ (ΣΑΠ) ή η μέση διαστολική ΑΠ (ΔΑΠ) πάνω από το 90ο εκατοστημόριο κατανομής. Η υπέρταση 1ου σταδίου ορίσθηκε ως η ΣΑΠ ή ΔΑΠ πάνω από το 95ο εκατοστημόριο, ενώ η υπέρταση 2ου σταδίου ορίσθηκε ως αύξηση κατά 5 mm Hg των ορίων του 99ου εκατοστημορίου. Στην αρχική εξέταση, το 81,1% των παιδιών είχαν φυσιολογική ΑΠ, το 9,5%

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

Σχόλιο: Η εντατική θεραπεία με ινσουλίνη και το υψηλότερο ποσοστό επεισοδίων σοβαρής υπογλυκαιμίας, που συσχετίσθηκε με αυτήν, δεν επηρεάζει αρνητικά τις γνωσιακές λειτουργίες, όπως διαπιστώθηκε σε αυτή τη μελέτη παρακολούθησης. Ωστόσο, οι δύο ομάδες υποβλήθηκαν σε γλυκαιμικό έλεγχο διαφορετικής έντασης – και, συνεπώς, σε διαφορετικά ποσοστά υπογλυκαιμίας – μόνο κατά τα 6 από τα 18 έτη παρατήρησης. Είναι, επομένως, πιθανό μια πιο μακροχρόνια σύγκριση της εντατικής με τη συμβατική θεραπεία να απέφερε κάποιο διαφορετικό αποτέλεσμα.

2 0 1 0

ήταν προϋπερτασικά, το 8,4% είχε υπέρταση 1ου σταδίου και το 1% είχε υπέρταση 2ου σταδίου. Μετά από τρεις μετρήσεις (που ολοκληρώθηκαν από το 64% των μαθητών), ο επιπολασμός των παιδιών με φυσιολογική ΑΠ παρέμεινε ίδιος, ενώ το ποσοστό προ-υπέρτασης αυξήθηκε στο 15,7% και το ποσοστό υπέρτασης μειώθηκε στο 3,2%. Το φύλο, το υπερβολικό σωματικό βάρος και η φυλή αποτέλεσαν παράγοντες κινδύνου για προϋπέρταση. Το υπερβολικό σωματικό βάρος ήταν ο μοναδικός παράγοντας κινδύνου για υπέρταση. Σχόλιο: Τα ευρήματα σε αυτό το πολυπληθές δείγμα μας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, ως προς το ότι περίπου 20% των εφήβων ενδέχεται να έχει προβλήματα με την αρτηριακή πίεση, τα οποία χρήζουν προσεκτικού ελέγχου και πιθανής παρέμβασης, για τη μείωση των μελλοντικού κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Βιβλιογραφία: McNiece KL et al. Prevalence of hypertension and pre-hypertension among adolescents. J Pediatr; 150: 640-4.


Τρόποι αντιμετώπισης της παχυσαρκίας στα παιδιά

O

επιπολασμός των υπέρβαρων παιδιών αυξήθηκε δραματικά από το 1999 ως το 2004 (17% συνολικά, ενώ το ποσοστό είναι υψηλότερο σε παιδιά που ανήκουν σε συγκριμένες μειονότητες), κάτι που προκαλεί ανησυχίες για αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παιδικού μεταβολικού συνδρόμου. Σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές τυχαιο-

ποίησαν 209 υπέρβαρα παιδιά (μέση ηλικία, 12 ετών· μέσος δείκτης μάζας σώματος (ΒΜΙ), 36· μέσο ποσοστό σωματικού λίπους, 46%), ώστε να ακολουθήσουν ένα εντατικό πρόγραμμα διαχείρισης του σωματικού βάρους ή να ενταχθούν στην ομάδα ελέγχου. Η ομάδα παρέμβασης έλαβε

εντατική ενημέρωση, σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες, καθώς και ένα δομημένο πρόγραμμα άσκησης (ενημέρωση συν 50 λεπτά άσκησης δύο φορές την εβδομάδα, επί 6 μήνες και στη συνέχεια, δύο φορές την εβδομάδα, για 6 επιπλέον μήνες). Η ομάδα ελέγχου έλαβε μια πρότυπη δίαιτα και συμβουλευτική υποστήριξη, σχετικά με τη σημασία της άσκη-

σης, επί 6 μήνες. Σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, η ομάδα παρέμβασης σημείωσε στατιστικά σημαντική βελτίωση ως προς τα γενικά αποτελέσματα, στους 6 μήνες παρακολούθησης, ενώ τα βελτιωμένα αποτελέσματα εξακολούθησαν να υφίστανται και στους 12 μήνες. Για παράδειγμα,

η ομάδα παρέμβασης είχε στους 6 μήνες μείωση του σωματικού βάρους κατά 2,6 kg, του ΒΜΙ κατά 2,1 μονάδες, του σωματικού λίπους κατά 3,2% και των συνολικών επιπέδων χοληστερόλης κατά 7,5 mg / dL, σε σύγκριση με αύξηση, στην ομάδα ελέγχου, κατά 5,0 kg, 1,1 μονάδας ΒΜΙ, 2,0% στο σωματικό λίπος και 1,5 mg / dL στην ολική χοληστερόλη, αντίστοιχα. Τα επίπεδα ινσουλίνης νηστείας ήταν, επίσης, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό χαμηλότερα στην ομάδα που ακολούθησε την εντατική παρέμβαση. Δεν σημειώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων ως προς την αρτηριακή πίεση, τα επίπεδα της HDL ή LDL χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων ή της γλυκόζης νηστείας. Αυτό που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι η διακοπή μιας δεύτερης τυχαιοποίησης, κατά την οποία τα μισά παιδιά της ομάδας παρέμβασης έπρεπε να ακολουθήσουν ένα δομημένο πρόγραμμα διαίτης, λόγω του υψηλού ποσοστού παραίτησης. Σχόλιο: Το μεγάλο σωματικό βάρος, καθώς και τα σχετικά προβλήματα, μπορούν να αντιμετωπισθούν επιτυχώς, αλλά μόνο με την εφαρμογή εντατικών παρεμβάσεων. Αν και τα θετικά αποτελέσματα της συγκεκριμένης μελέτης είναι ενθαρρυντικά, το κόστος τέτοιων εντατικών παρεμβάσεων είναι σημαντικό. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα, ώστε να εκτιμηθεί η επίδραση λιγότερο εντατικών προγραμμάτων, σε λιγότερο ελεγχόμενα περιβάλλοντα.

# 33

Βιβλιογραφία: Savoye M et al. Effects of a weight management program on body composition and metabolic parameters in overweight children: A randomized controlled trial. JAMA; 297: 2697-704.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


Èæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

¼µ¸

Ο τρόπος προσέγγισης των ασθενών —ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

ÇãÊå½

O

τρόπος με τον οποίο ένας

…ãžãɶæãÁ¸ γιατρός περιγράφει τους

¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

‚áæ¸

# 34

κινδύνους και τα πλεονεκτήματα μιας θεραπείας, είναι πιθανό να επηρεάζει τη σχετική απόφαση του ασθενή. Προκειμένου να μελετήσουν αυτή την υπόθεση, ερευνητές στη Νορβηγία αξιολόγησαν ένα δείγμα πληθυσμού, σχεδόν, 3000 ενηλίκων, από την ίδια κοινότητα. Οι συμμετέχοντες ενημερώθηκαν, με τυχαία επιλογή, με βάση μία από τις τρεις ακόλουθες περιγραφές, των οφελών υποθετικών θεραπειών – φαρμάκων, για την πρόληψη καρδιακής προσβολής ή κατάγματος του ισχίου: (1) αριθμός των ασθενών που έπρεπε να υποβληθούν σε θεραπεία, ώστε να αποφευχθεί ένα σύμβαμα (ΝΝΤ), (2) βραχυπρόθεσμη αναβολή εμφάνισης κάποιου ανεπιθύμητου συμβάματος, για όλους τους ασθενείς ή, (3) μακροπρόθεσμη αναβολή κάποιου ανεπιθύμητου συμβάματος, για ένα μέρος των ασθενών. Για παράδειγμα, στην εκδοχή της καρδιακής προσβολής, ο ΝΝΤ ήταν 13 ασθενείς και η καθυστέρηση ήταν, είτε 2 μήνες, κατά μέσο όρο, για όλους, είτε 8 μήνες για έναν στους τέσσερις ασθενείς και καμία ωφέλεια από τη θεραπεία για τους υπόλοιπους. Οι συμμετέχοντες ήταν πιο πιθανό να συναινέσουν για τη θεραπεία πρόληψης, για καρδιακή προσβολή, όταν τα αποτελέσματα παρουσιάζονταν ως ΝΝΤ (93%), λιγότερο πιθανό να συναινέσουν, όταν παρουσιάζονταν ως μεγάλη αναβολή για ένα κλάσμα των ασθενών (82%) και το λιγότερο πιθανό ήταν, να συναινέσουν όταν παρουσιαζόταν ως βραχυπρόθεσμη αναβολή για όλους (69%). Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια και στην υποθετική θεραπεία για κάταγμα του ισχίου. Μεταξύ των διαφόρων περιγραφών, το ένα τρίτο ως και το

“È

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

ένα δεύτερο των αποκριθέντων ανέφερε δυσκολία στην κατανόηση των οφελών της θεραπείας. Σχόλιο: Η σημαντική αυτή μελέτη δείχνει ότι, έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο οι γιατροί ενημερώνουν τους ασθενείς, για τα οφέλη των παρεμβάσεων. Γνωρίζουμε ότι, οι γιατροί επηρεάζονται, επίσης, από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται σε αυτούς τα αποτελέσματα των ερευνών (π.χ. ως σχετικός κίνδυνος ή ως απόλυτος κίνδυνος). Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν ότι, έχει σημασία και ο τρόπος που

ενημερώνουμε τους ασθενείς για τα οφέλη των παρεμβάσεων. Ο σχολιαστής της σύνταξης προτείνει κάτι πολύ λογικό, δηλαδή, όταν οι περιγραφές οδηγούν σε διαφορετικά ποσοστά συναίνεσης, να περιγράφουμε τα οφέλη με διάφορους τρόπους και να εξηγούμε στους ασθενείς ότι αυτά είναι αριθμητικά ισοδύναμα.

Βιβλιογραφία: Halvorsen PA et al. Different ways to describe the benefits of riskreducing treatments: A randomized trial. Ann Intern Med 2007 Jun 19; 146: 84856. Sox HC. Straight talk about disease prevention. Ann Intern Med; 146: 891-2.


H

Αρτηριακή πίεση, λιπίδια αίματος και σόγια

σόγια της διατροφής αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες, που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τα χαμηλότερα συμβάματα στεφανιαίας νόσου σε ασιατικές χώρες, σε σύγκριση με χώρες του Δυτικού κόσμου. Σε μια τυχαιοποιημένη, διασταυρούμενη μελέτη, 60 υγιείς μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες ακολούθησαν τη διατροφή του Εθνικού Προγράμματος Ενημέρωσης για τη Χοληστερόλη (NCEP) ή τη διατροφή του NCEP συν 25 g πρωτεΐνης από σόγια, που λάμβαναν με τη μορφή μισού κυπέλλου ξηρών καρπών από σόγια (δηλαδή ψημένων φασολιών σόγιας) την ημέρα, ενώ διατηρούσαν, αντίστοιχα συνολικά επίπεδα πρόσληψης πρωτεΐνης. Κάθε φάση συνεχίστηκε επί 8 εβδομάδες και οι ερευνητές εκτίμησαν την επίδραση της κάθε δίαιτας στα επίπεδα των λιπιδίων και της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ). Οι ασθενείς με συστολική ΑΠ ≥ 165 mm Hg ή με διαστολική ΑΠ ≥ 100 mm Hg αποκλείστηκαν από τη μελέτη. Η μέση ΑΠ ήταν χαμηλότερη με τη λήψη σόγιας, τόσο στις υπερτασικές γυναίκες (137 / 82 έναντι 152 / 88 mm Hg), όσο και σε εκείνες με φυσιολογική αρτηριακή πίεση (110 / 67 έναντι 116 / 69 mm Hg). Η διατροφή με σόγια είχε σε στατιστικά σημαντικό βαθμό χαμηλότερη περιεκτικότητα ολικού και κορεσμένου λίπους, σε σύγκριση με τη δίαιτα που ακολούθησε η ομάδα ελέγχου. Ωστόσο, τα επίπεδα ολικής, LDL, και HDL χοληστερόλης των γυναικών με φυσιολογική αρτηριακή πίεση δε διέφεραν μεταξύ των δύο ομάδων. Στις υπερτασικές γυναίκες, η LDL μειώθηκε κατά 11%, ενώ τα επίπεδα της ολικής και της HDL χοληστερόλης δεν παρουσίασαν στατιστικά σημαντική διαφορά. Σχόλιο: Σε αυτή τη μικρού εύρους, τυχαιοποιημένη διασταυρούμενη μελέτη, η προσθήκη σόγιας σε ένα συγκεκριμένο διατροφικό πρόγραμμα συνοδεύτηκε από εντυπωσιακή μείωση της αρτηριακής πίεσης. Το μέγεθος της επίδρασης ήταν εκπληκτικό και σίγουρα χρήζει επιβεβαίωσης. Αντιθέτως, περιορισμένη ήταν η επίδραση στα λιπίδια.

Βιβλιογραφία: Welty FK et al. Effect of soy nuts on blood pressure and lipid levels in hypertensive, prehypertensive, and normotensive postmenopausal women. Arch Intern Med; 167: 1060-7.

Σ

Μικρή η επίδραση της άσκησης στην HDL-χοληστερόλη

υνιστούμε πάντα στους ασθενείς να αυξάνουν την αερόβια άσκηση με σκοπό την αύξηση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης. Οι ερευνητές αυτοί διενέργησαν μια μετανάλυση, ώστε να εκτιμήσουν τη συνολική επίδραση της αερόβιας γυμναστικής στα επίπεδα της HDLχοληστερόλης και να προσδιορίσουν τα χαρακτηριστικά ενός προγράμματος γυμναστικής, που ασκεί τη μεγαλύτερη επίδραση. Στη συγκεκριμένη ανάλυση συμπεριλήφθηκαν συνολικά 35 μελέτες, και περίπου 1400 συμμετέχοντες (μέση περίοδος παρέμβασης, 27 εβδομάδες). Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος γυμναστικής, τα επίπεδα της HDL-χοληστερόλης σημείωσαν μέση αύξηση της τάξεως των 2,53 mg / dL στους ασθενείς που τυχαιοποιήθηκαν στην ομάδα άσκησης, σε σύγκριση με εκείνους στην ομάδα ελέγχου – μια στατιστικά σημαντική διαφορά. Η διάρκεια της άσκησης συσχετίσθηκε σε στατιστικά σημαντικό βαθμό με μεταβολές στην HDL χοληστερόλη: η αύξηση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης κατέστη στατιστικά σημαντική μόνο άνω του ορίου των 120 λεπτών συνολικής διάρκειας άσκησης την εβδομάδα και άνω των 30 λεπτών άσκησης τη φορά. Η πιο συχνή άσκηση (ανεξαρτήτως της συνολικής διάρκειας) και η πιο εντατική άσκηση δε συσχετίσθηκαν με αύξηση της HDL. Μια μετανάλυση διαπιστώνει ότι, η διάρκεια της αερόβιας άσκησης, αλλά όχι και η συχνότητα ή η έντασή της, συσχετίζεται με μεταβολές στα επίπεδα της HDL χοληστερόλης. Σχόλιο: Σε αυτή τη μετανάλυση, η αερόβια άσκηση διαπιστώθηκε ότι, αυξάνει τα επίπεδα της HDL χοληστερόλης σε μέτριο μόνο βαθμό, ενώ η άσκηση κάτω των 30 λεπτών ανά φορά, δεν κατάφερε να προκαλέσει αύξηση της HDL χοληστερόλης. Ωστόσο, τα αποτελέσματα αυτά, δεν πρέπει να αποθαρρύνουν τη συνέχιση της γυμναστικής, η οποία συσχετίζεται με πολυάριθμα οφέλη, πέραν της επίδρασης στα επίπεδα των λιπιδίων.

# 35

Βιβλιογραφία: Kodama S et al. Effect of aerobic exercise training on serum levels of high-density lipoprotein cholesterol: A meta-analysis. Arch Intern Med; 167: 999-1008.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


áÅÈæ¸

™ÊÉÂÀ¼µ¸

¿ã·Æã¾ê

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

…ãžãɶæãÁ¸

TORIAL

‰ÊÁáÁÇãÊå½

–·Å¾Âۂáæ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

Žä¾áÅÈæ¸

’åã

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãÅ

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

# 36

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


Πόσο «αθώες» είναι οι προλήψεις; Αν και στις μέρες μας δύσκολα κάποιος παραδέχεται πως, είναι προληπτικός, καλού κακού χτυπάμε ξύλο, για να μη προκαλέσουμε τη τύχη μας και όλο και κάποιο γούρι έχουμε για «συμπαράσταση». Μήπως τελικά, όλοι μας είμαστε λίγο παραπάνω προληπτικοί, από όσο δηλώνουμε; Και αν ναι, για ποιους λόγους; Της Έλενας Κιουρκτσή

H

Τρίτη και 13 ημέρα αποφυγής, η μαύρη γάτα κακό σημάδι, το πέρασμα κάτω από σκάλα αιτία ατυχίας, το σπάσιμο ενός καθρέφτη «καταδίκη» σε εφτά χρόνια γρουσουζιά. Σκέψεις και νοοτροπίες, που χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, συχνά αποτελούν μέρος της καθημερινής μας συμπεριφοράς. Και αυτά είναι μερικά ενδεικτικά παραδείγματα προλήψεων ή της αποκαλούμενης μαγικής σκέψης, εξηγεί η κα Κασσιανή Μαδεμλή Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπεύτρια. Όμως, στην προσπάθεια να κατανοήσουμε, το πώς προκύπτουν οι προλήψεις και με ποιο τρόπο επηρεάζουν την καθημερινότητά μας, πρέπει πρώτα να καταλάβουμε, για τι ακριβώς μιλάμε. Έτσι λοιπόν, πρόληψη ή δεισιδαιμονία είναι η πίστη ή η αντίληψη, που με ανορθολογικό τρόπο αποδίδει σε τυχαία γεγονότα, σε πράξεις ή αντικείμενα, υπερφυσικές ιδιότητες, που δήθεν μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά ή θετικά την πορεία και τη τύχη μας. Αυτό πρακτικά προϋποθέτει μια τελετουργία. Δηλαδή, το να θεωρούμε ότι, η επανάληψη μιας πράξης, η χρήση ενός συγκεκριμένου αντικειμένου ή

η ακολουθία μιας σειράς πράξεων μπορεί να καθορίσει την έκβαση κάποιου στόχου μας. Ουσιαστικά, οι προληπτικές σκέψεις μας παρέχουν την αίσθηση μιας επιπλέον εγγύησης, προκειμένου να εξασφαλίσουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Γιατί όμως; Από το χθες στο σήμερα Οι προλήψεις και οι δεισιδαιμονίες, καθώς και ανάλογα τελετουργικά, συνόδευαν σε διάφορες κοινωνίες και χρονικές περιόδους, πολλές σημαντικές εκδηλώσεις της ζωής του ανθρώπου, όπως τη γέννηση, την ενηλικίωση, τον γάμο, την ασθένεια, τον θάνατο ή τα καιρικά φαινόμενα. Ο φόβος για το άγνωστο και η προσπάθεια του ανθρώπου να προστατευτεί, οδήγησε το νου σε μια μαγική, μυθοπλαστική εξήγηση του κόσμου. Έτσι, ήταν ευρέως διαδεδομένες σε εποχές που δεν ήταν επαρκής η επιστημονική εξήγηση των φυσικών φαινομένων, των ασθενειών, αλλά και των συμπεριφορών. Στην ελληνική κοινωνία οι προλήψεις μέσα από την παράδοση και τη λαογραφία έχουν μεταφερθεί από γενιά σε γενιά και πολλές από αυτές, τις «εμπιστευόμαστε» και σήμερα, ως μια στερεότυπη τελετουργία,

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 37

01


“È

Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

Οι προλήψεις σήμερα συνδέονται: ’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ “È æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š > Με το άγχος της επιτυχίας. –·Å¾Âۂáæ¸ > Με τη διάθεση να ελέγχουμε περισσότερο το μέλλον - αυτό που πρόκειται να συμβεί. > Με την προσπάθειά μας να αποδώσουμε κάποιες πράξεις και συμπεριφορές μας σε κάτι «άλλο», έξω από μας. Δηλαδή να «απαλλαγούμε» από τις ευθύνες μας.

# 38

χωρίς να υφίσταται ο παρελθοντικός συμβολισμός και η αναγκαιότητα. Από την άλλη, μερικοί ψυχολόγοι θεωρούν ότι, συνιστούν εκφράσεις εσωτερικών εντάσεων και άγχους. Άλλοι πάλι πιστεύουν, ότι στην εκδήλωση των προλήψεων υποβόσκει κάποιου είδους ψυχική ασθένεια. Πολύ συχνά, όταν στη ζωή μας πρόκειται να συμβεί κάτι πολύ σημαντικό, για το οποίο έχουμε προετοιμαστεί, όσο το δυνατόν καλύτερα, στο τέλος δεν αισθανόμαστε σίγουροι. Μια συνέντευξη για δουλειά, οι εξετάσεις ή άλλες καταστάσεις, που θέλουμε να πάνε καλά, μπορούν να διεγείρουν προληπτικές σκέψεις. Ανεξάρτητα από το πόσο έχουμε προσπαθήσει ή πόση αυτοπεποίθηση νιώθουμε για ένα γεγονός, τα πράγματα μπορούν να ξεφύγουν από τον έλεγχό μας. Έτσι, οι προλήψεις προσφέρουν μια αίσθηση συναισθηματικής ασφάλειας και αυτοπεποίθησης,

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

καθώς η δύναμη αυτής της πίστης –για παράδειγμα στο τυχερό μαντίλι μας -είναι πολύ ισχυρή. Διότι, μπορεί να μας ανακουφίσει από το άγχος και να ενισχύσει τις θετικές μας σκέψεις, ώστε να πετύχουμε στο στόχο μας. Κάτι σαν…αναλγητικό Αρκετοί αθλητές πιστεύουν ότι, η επανάληψη συγκεκριμένων πράξεων την ίδια χρονική στιγμή, φορώντας τα συγκεκριμένα ρούχα, μπορεί να βελτιώσει την απόδοσή τους και να επιφέρει τη νίκη. Από την άλλη, οι άνθρωποι συνδέουν τις προλήψεις με την κακοτυχία και την πιθανότητα να τους συμβεί κάτι αρνητικό. Έτσι, μπορεί κάποιος να αναβάλλει ή να ακυρώσει μια συνάντηση ή ένα ταξίδι αν είναι Τρίτη και 13 ή να θεωρεί ότι, δεν προσλήφθηκε σε μια εργασία, γιατί συνάντησε μια μαύρη γάτα. Αυτή η στάση, του να μην συνειδητοποιούμε τη δική μας συμπεριφορά και ευθύνη, αλλά και

το να μην λαμβάνουμε υπόψη μας το γεγονός πως, εμείς καθορίζουμε, ως ένα βαθμό, την τύχη μας, είναι χαρακτηριστικό των προληπτικών ανθρώπων. Φαίνεται λοιπόν πως, μέσα από τις προλήψεις οργανώνουμε την καθημερινότητά μας, με βάση πρακτικές, που θεωρούμε ότι επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη ζωή μας Όμως, οι φοβικές προλήψεις μπορεί να μας δυσκολέψουν και να προκαλέσουν πολύ άγχος, επισημαίνει η ειδικός. Συχνά, ο φόβος για το μέλλον, για την τύχη ή για αυτό που μας επιφυλάσσει η μοίρα, μας οδηγεί σε συμπεριφορές, με σκοπό να ελέγξουμε τις καταστάσεις, τους ανθρώπους, να προλάβουμε πράγματα που πιστεύουμε ότι θα μας ταλαιπωρήσουν ή που θα μας απομακρύνουν από το στόχο μας. Θα μπορούσαμε να παραλληλίσουμε αυτό το φόβο με τον πρωτόγονο


φόβο που ένιωθαν οι πρόγονοί μας, για το άγνωστο, για το θάνατο. Έτσι, καταφεύγουμε σε πρακτικές και υπηρεσίες – γούρια, φυλαχτά , αστρολογικές προβλέψεις και διάφορους τύπους μαντείας προκειμένου να βοηθηθούμε, ώστε να πάρουμε αποφάσεις για σημαντικά γεγονότα, όπως ο γάμος, ή εργασία, οι σχέσεις με φίλους και συγγενείς. Πρακτικά δηλαδή, επιτρέπουμε σε καταστάσεις και ανθρώπους να εμπλέκονται στη δική μας ζωή, γιατί εμείς οι ίδιοι δεν θεωρούμε τους εαυτούς μας αρκετά δυνατούς, στο να πάρουμε αποφάσεις, να κάνουμε επιλογές και να αναλάβουμε την ευθύνη τους. Ποιοι είναι επιρρεπείς • Τα στοιχεία της προσωπικότητας είναι ένας δυνατός παράγοντας στην ανάπτυξη προλήψεων, όμως, ανεξάρτητα από αυτό, υπάρχει η πιθανότητα, αν είναι κάποιος πιο αγχώδης, να είναι και πιο επιρρεπής στις προληπτικές σκέψεις. • Γενικά, οι γυναίκες είναι πιο προληπτικές από τους άντρες και ένας από τους λόγους είναι ότι, ακόμη θεωρούν πως και στη σημερινή σύγχρονη κοινωνία έχουν λιγότερο έλεγχο της τύχης τους απ’ ότι οι άντρες. • Το επίπεδο της μόρφωσης ή του νοητικού δυναμικού, δεν φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο, αφού και εγγράμματοι άνθρωποι μπορεί να ακολουθούν ένα συγκεκριμένο τελετουργικό, όταν πρόκειται να διεκδικήσουν μια συγκεκριμένη επαγγελματική θέση, να κάνουν μια ομιλία ή να δώσουν εξετάσεις. Παράδειγμα, ο Σίγκμουτ Φρόιντ –που ενώ αντιπαρατέθηκε στη θρησκεία και τις προκαταλήψειςλέγεται πως, κάθε πρωί χαιρετούσε το ίδιο κινέζικο αγαλματάκι που βρισκόταν στη δεξιά μεριά του γραφείου του,

ώστε να του πάει καλά η ημέρα. • Οι προληπτικές σκέψεις δεν σχετίζονται, με το αν κάποιος έχει τις απαραίτητες γνώσεις για να εξηγήσει μια κατάσταση. Σημασία έχει το πόσο δυνατός αισθάνεται στο να την αντέξει -αν είναι στρεσογόνα - και τι είδους χειρισμούς θα κάνει για να την αντιμετωπίσει. Ο Δανός νομπελίστας φυσικός, Νιλς Μπορ, είχε ένα πέταλο κρεμασμένο στη πόρτα του για γούρι και δήλωνε πως, του φέρνει τύχη, είτε πίστευε σε αυτό είτε όχι.

Είναι διαταραχή; Σύμφωνα με τον Κάρλ Γιούγκ, οι προλήψεις, όπως και οι συμβολισμοί που υπάρχουν στα όνειρα, τις μυθοπλασίες, στις θρησκείες ή τη τέχνη, αποτελούν έκφραση της συλλογικής μνήμης που κουβαλάνε οι άνθρωποι μέσα τους. Κατά κάποιο τρόπο λοιπόν, είναι ένα υπόβαθρο, το οποίο χρησιμοποιούμε για να επενδύσουμε τομείς της ζωής μας και υπό την έννοια της πνευματικότητας, μας είναι απαραίτητα. Όμως, υπάρχει και η άποψη ότι, οι προλήψεις συνδέονται με ψυχικές διαταραχές, δηλαδή με: • παθολογικές εμμονές

• με την καταναγκαστική ή την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Πράγματι, μπορεί κάποιες τελετουργίες, η επανάληψη συγκεκριμένων κινήσεων και πράξεων, ο τρόπος που θεωρεί κάποιος ότι αυτές οι τελετουργίες μπορεί να απομακρύνουν κάτι κακό, η δυσκολία να αντισταθεί στο να τις εμπιστεύεται και να τις επαναλαμβάνει, να προσομοιάζει με εκείνη των προλήψεων. Είναι, όμως, μια τελείως διαφορετική κατάσταση, τονίζει η κα Μαδεμλή, αφού οι προλήψεις έχουν μια πλατιά κοινωνική απήχηση, δεν έχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στους πολιτισμούς ανά τον κόσμο και μάλιστα είναι κάτι που το μαθαίνουμε από την παιδική μας ηλικία. Οι ψυχικές διαταραχές που αναφέραμε σχετίζονται με την: • οργάνωση της προσωπικότητας • με ψυχολογικούς μηχανισμούς • με συγκεκριμένα κριτήρια διάγνωσης • και με την αίσθηση ότι κάποιος υποφέρει και καταφεύγει στο συγκεκριμένο τελετουργικό - το οποίο είναι διαφορετικό για τον κάθε ασθενή-, χωρίς να μπορεί να ελέγξει την κατάσταση. Και φυσικά αυτοί οι ασθενείς με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή χρήζουν ειδικής βοήθειας και παρακολούθησης. Όμως, είναι σημαντικό να σκεφτούμε και να αξιολογήσουμε, το πόσο πραγματικά προληπτικοί είμαστε. Διότι, είναι μια έκφραση συναισθημάτων και καταστάσεων, που θα πρέπει να είναι ελεγχόμενη και να μην επιτρέπουμε στον εαυτό μας να καθορίζει τη ζωή μας . Άλλωστε, οι περισσότερες προλήψεις στις μέρες μας είναι αποδεκτές. Συμβουλευτικά, η ψυχολόγος αναφέρει ότι, όσο περισσότερο μειώσουμε το άγχος στη ζωή μας, τόσο μειώνουμε τις προληπτικές σκέψεις.

# 39

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


Âۂáæ¸

“È

Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

# 40

Ξεναγούν ο Θανάσης Κρεκούκιας και η Ρομίνα Δερβεντλή

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


Βερολίνο

Προορισμός:

# 41

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


ÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È Αξιοθέατα και βόλτες 1. Αν έχετε όρεξη για μουσεία και αγάλματα, το must είναι το μουσείο της Περγάμου, ίσως το μόνο μουσείο στον κόσμο που έχει διατηρημένη μια τόσο μεγάλη κεντρική είσοδο της αρχαίας πόλης της Μ.Ασίας. Εντυπωσιακά επίσης, είναι τα τοιχώματα της αρχαίας Βαβυλώνας που μπορείτε να δείτε στους χώρους του. Έχει και audio guide στα ελληνικά.

‚áæ¸

2. Αν είστε σινεφίλ, περάστε μια βόλτα από το Sony Center, όπου εκτός από πολλά μαγαζιά και εστιατόρια, εκεί στεγάζεται και το μουσείο του κινηματογράφου. Στο Sony Center γίνεται κάθε χρόνο το φεστιβάλ κινηματογράφου του Βερολίνου (Berlinale) και κοντά είναι ο ιστορικός σταθμός Potsdamer Platz.

Για φαγητό και ποτό 10. Επειδή τα περισσότερα ξενοδοχεία στο Βερολίνο δεν περιέχουν στην τιμή τους το πρωινό (και μερικά στο χρεώνουν 17 ευρώ το άτομο!), πηγαίνετε μια βόλτα από το Keyser Soze (Tucholskystrasse 33, Mitte) - το οποίο έχει πάρει το όνομά του από τον ομώνυμο χαρακτήρα στους Συνήθεις Υπόπτουςκαι απολαύστε το πιο πλούσιο (και φτηνό) πρωινό της πόλης. Σερβίρει pancakes, αυγά και λουκάνικα μέχρι τις 6 το απόγευμα, οπότε δεν είναι ανάγκη να βιαστείτε. Αλλά εκτός από πρωινό, λειτουργεί και ως μπαρ και εστιατόριο.

# 42

11. Αν έχετε μπουχτίσει από τα λουκάνικα, μπορείτε να απολαύσετε πίτσα. Πολύ καλό είναι ένα μικρό ιταλικό για take away pizza στην αρχή της Oranienburger strasse από την Hackescher Markt. Λέγεται Piccola Italia και θα το καταλάβετε από τις τέντες στα χρώματα της ιταλικής σημαίας. Γίνεται χαμός και έχει ουρά συνήθως-αλλά αξίζει. 12. Κλασικό meeting point των Γερμανών αλλά και της ελίτ των τουριστών, είναι το Newton Bar στην πιο high class περιοχή του Βερολίνου, κοντά στην Friedrichstrasse. Eκεί εκτός του ότι μπορείτε να θαυμάσετε μερικές φωτογραφίες του διάσημου Helmut Newton, μπορείτε να πιείτε καφέ αργά το απόγευμα και ένα ποτό το βράδυ. Έχει δύο ορόφους και στον πάνω επιτρέπεται το κάπνισμα.

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

3. Στην περίπτωση που ο καιρός το επιτρέπει, ξεκινήστε τη μέρα σας με ένα περίπατο από το όμορφο πάρκο Tiergarten. 4. Μια από τις πιο ωραίες συνοικίες της γερμανικής πρωτεύουσας είναι το Nikolaiviertel, κοντά στην Alexanderplatz. Είναι αρκετά κεντρικά, και αξίζει να πάτε για μια βόλτα από τα γραφικά σοκάκια. 5. Τα πιο κλασικά αξιοθέατα του Βερολίνου είναι η Πύλη του Βραδεμβούργου και το κοινοβούλιο Reichstag, που βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής το ένα με το άλλο. Είναι εκεί που ξεκινάει ο πιο γνωστός και εμπορικός δρόμος του Βερολίνου, η Unter den Linden, όπου σίγουρα θα βρεθείτε.

13. Έχετε όρεξη για clubbing; Πάρτε το μετρό προς την Schlesische Strasse, όπου έχει πολλά μπαράκια ή κάντε στάση στο Hackescher Markt για να πιείτε ένα ποτό στο indie pop, Bang Bang Club (Neue Promenade 10) όπου εκεί διασκεδάζουν οι πιο... ωραίες Γερμανίδες. 14. Οι bon viveurs που δεν είναι τόσο φαν της μπύρας και προτιμούν το κρασί, μπορούν να βρουν τον επίγειο παράδεισό τους στο Weinerei (Veteranenstrasse 14).Πρόκειται για ένα μπαρ με κρασιά, όπου με πολύ λίγα euro μπορείς να καθίσεις όλη ημέρα και να δοκιμάζεις διαφορετικές ετικέτες κρασιών. 15. Μην διανοοηθείτε και δε φάτε γύρο. Απλά διαλέξτε ένα από τα μεγάλα μαγαζιά που έχουν πολύ καλή ποιότητα και είναι κοντά στη Hackesche Markt κοντά στη γωνία με Oranienburger strasse. Στο δρόμο αυτό από νωρίς το βράδυ κάνουν πιάτσα και οι Βερολινέζες... ιερόδουλες. 16. Κοντά σε στάσεις μετρό όπως π.χ. στην Alexanderplatz, υπάρχουν κιόσκια που πουλάνε λουκάνικα, μπύρες και πρέτζελ. Το φαγητό του δρόμου είναι αρκετά καλό, το γεύμα θα σας κοστίσει περίπου 5 ευρώ και θα έχετε περισσότερη ώρα για βόλτες.


6. Αν θέλετε να νιώσετε σαν τουρίστας στα χρόνια της Στάζι (λέμε τώρα), πρέπει να επισκεφτείτε το Check Pont Charlie, σημείο όπου περνούσε κανείς από το ανατολικό στο δυτικό Βερολίνο και το αντίθετο. Εκεί έχει πολλά μαγαζιά με αναμνηστικά, μουσεία και μπορείτε να βγάλετε και αναμνηστκή βίζα από την “παραμονή” σας.

8. Για τους λάτρεις της νεότερης ιστορίας, πολύ κοντά στο γήπεδο του Final-4, στη συνοικία Lichtenberg, υπάρχει το μουσείο της πρώην Κρατικής Ασφάλειας, της φοβερής και τρομερής Στάζι. Στεγάζεται στο ίδιο κτίριο του πάλαι ποτέ «εφιάλτη» κάθε αντικαθεστωτικού Γερμανού και έχει την ονομασία «Stasi Museum».

7. Οι πιο... περιπετειώδεις, μπορούν να επισκεφτούν το «Beate Uhse Erotic Museum» που βρίσκεται δίπλα στον Ζωολογικό Κήπο και θεωρείται το μεγαλύτερο «ερωτικό» μουσείο στον κόσμο. Ιδρύθηκε από την Beate Uhse, η οποία είχε ανοίξει το πρώτο sex shop στην ιστορία, αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

9. Επισκεφθείτε το Ολυμπιακό Στάδιο του Βερολίνου – έδρα σήμερα της Χέρτα – το οποίο φιλοξένησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936, αλλά και τον τελικό του Μουντιάλ του 2006 ανάμεσα στη Γαλλία και την Ιταλία.

Extra Tips 17. Δεν είναι ανάγκη να ταλαιπωρήστε με λεωφορεία και μετρό όταν φτάσετε στο αεροδρόμιο. Όπου κι αν προσγειωθείτε (στο Τegel ή στο Schoenfeld) είναι πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης και το ταξί δεν θα σας πάρει πάνω από 30 ευρώ. Οπότε αν είστε 4 άτομα π.χ. θα σας έρθει μια χαρά. 18. Πολλοί θα σας έχουν πει να πάτε στο Ζωολογικό Κήπο. Αν όμως δεν έχετε πολλές μέρες και ώρες για “σκότωμα” καλύτερα να δείτε άλλα πιο σημαντικά αξιοθέατα και μέρη. 19. Mπείτε οπωσδήποτε στα καταστήματα Αmpelmann με αναμνηστικά δώρα. Τα Ampelmann, δηλαδή τα ανθρωπάκια των φαναριών- οι δικοί μας “Σταμάτης” και “Γρηγόρης”- είναι το σήμα κατατεθέν του Βερολίνου, αφού είναι το μοναδικό σημείο στον κόσμο όπου τα φώτα των φαναριών στους δρόμους έχουν αυτή τη μορφή. 20. Aνεξάρτητα από του που θα μείνετε, πρέπει να έχετε στο μυαλό σας, ότι η ομορφότερη πλευρά του Βερολίνου είναι η ανατολική- ναι, ναι, η πάλαι ποτέ κομμουνιστική. Εκεί τα κτίρια είναι πιο όμορφα, οι συνοικίες πιο γραφικές, ενώ στο δυτικό Βερολίνο τα κτίρια είναι μουντά, γκρι και κακόγουστα.

21. Μην διστάσετε να παραγγείλετε τις μπύρες τη μία μετά την άλλη. Στα περισσότερα μαγαζιά το μισό λίτρο μπύρα έχει μόλις 2 ευρώ! Αυτές οι τιμές δεν ισχύουν μόνο για την μπύρα. Γενικότερα, το Βερολίνο είναι πολύ φτηνή πόλη, και οι καφέδες και το φαγητό δεν πρόκειται να σας κοστίσουν όσο στην Ελλάδα. 22. Μην ξεχάσετε να δοκιμάσετε την περίφημη «Apfelkuchen», την καλύτερη μηλόπιτα στον κόσμο και βέβαια το σνακ – θρησκεία της Γερμανίας, τις πατάτες με την μαγιονέζα (Kartoffeln mit Mayo). 23. Σε πολλές τοποθεσίες θα μπορέσετε ν α δείτε από κοντά απομεινάρια από το Τείχος του Βερολίνου και σε μερικούς δρόμους υπάρχουν διαφορετικές πλάκες από όπου περνούσε το Τείχος. 24. Αν νοικιάσετε αυτοκίνητο, προσέξτε τους ποδηλατόδρομους και μην ξεχνάτε ότι το ποδήλατο έχει προτεραιότητα σε σχέση με εσάς. Αν κάνετε καμιά εξυπνάδα, θα σας πάνε μέσα και το πρόστιμο θα είναι βαρύ. Στο Βερολίνο υπάρχουν 620 χλμ ποδηλατόδρομων, ενώ οι ποδηλάτες αποτελούν το 12% της συνολικής κίνησης στην πόλη (πηγές: Men24, Καθημερινή).

# 43

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


Âۂáæ¸

“È

Žä¾áÅÈæ¸

’åã¾»¾¿ã·Æã¾ê

™ÊÉÂÀ¼µ¸

—ãÛ¸ÃÀšÛÀ¶¼¾¸

‰ÊÁáÁÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

’þ¿¸¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

–·Å¾Âۂáæ¸

# 44

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


Το βινύλιο επιστρέφει… Και η μουσική βιομηχανία αλλάζει: Τη ίδια ώρα που οι πωλήσεις CD βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση, οι πωλήσεις των άλμπουμ βινυλίου (LP) εκτοξεύονται, σηματοδοτώντας ένα αναπάντεχο comeback! Του Μιχάλη Πιτσιλίδη

«H

ψηφιακή ηχογράφηση είναι ανώτερη από οποιαδήποτε άλλη μορφή ηχογράφησης», είπε κάποτε ο δημοφιλέστερος, κατά Times, μαέστρος όλων των εποχών, Χέρμπερτ Φον Κάραγιαν. Ήταν η αυγή της δεκαετίας του 1980 και μια τέτοια δήλωση, από μια τόσο εμβληματική φυσιογνωμία της κλασσικής μουσικής, ισοδυναμούσε με τα δώρα των μάγων στο, τότε, «θείο βρέφος» της μουσικής βιομηχανίας: το Compact Disc. Ο Κάραγιαν, όμως, δεν ήταν άνθρωπος των λόγων. Πάνω από όλα ήταν των έργων. Το 1980 διηύθυνε τη Φιλαρμονική του Βερολίνου σα να μην υπάρχει αύριο, ώστε η «Συμφωνία των Άλπεων» του Στράους να γίνει ένα μουσικό ορόσημο και το πρώτο CD της ιστορίας. Σύμφωνα με το μύθο, απαίτησε από τους κατασκευαστές, Philips και Sony, να αυξήσουν τη χωρητικότητα του, για να στριμωχτεί ολόκληρη η «Ενάτη» του Μπετόβεν σε ένα μόνο δίσκο. «Πήρε από το χέρι» το νέο αυτό μέσο και εμφανίστηκε στην πρώτη συνέντευξη τύπου για να το υπερασπιστεί από

τις επιθέσεις του καχύποπτου και φοβικού μουσικού κοινού. Σήμερα, τριάντα σχεδόν χρόνια μετά, το «βρέφος» μεγάλωσε, ενηλικιώθηκε και ωρίμασε. Στη πορεία κατάφερε να εκπληρώσει στο ακέραιο τις προφητείες του μεγάλου μαέστρου. Από το 1991, την τελευταία χρονιά που οι κασέτες είχαν την πρωτοκαθεδρία σύμφωνα με τα στατιστικά της RIAA, το CD ροκάνισε σιγά σιγά το μερίδιο αγοράς κάθε μέσου και κατέκτησε το σύνολο σχεδόν των μουσικών πωλήσεων. Το 2000 έφτασε σε ποσοστό μεγαλύτερο του 90%. Αντίθετα με τον Κάραγιαν, οι λάτρεις των LP δεν έπαψαν στιγμή να πιστεύουν πως το δικό τους μέσο και η αναλογική ηχογράφηση ήταν ανώτερα, με κριτήριο την ποιότητα του ήχου. Οι ψηφιακές ηχογραφήσεις, υποστήριζαν, δεν έχουν τη θέρμη και την ατμόσφαιρα ενός καλού βινυλίου που παίζει σε ένα καλό πικάπ. Τα πνευστά ηχούσαν στα αυτιά τους όλα το ίδιο. Δεν μπορούσαν να διακρίνουν μεταξύ ενός κόρνου και μιας τρομπέτας. Τα CD (και αργότερα τα MP3) ήταν για αυτούς ότι και τα hamburgers για τη διατροφή. Πρόχειρα,

άγευστα και ανούσια. Στο ίδιο διάστημα που το CD όδευε προς το απόγειο της δημοτικότητας του, οι κασέτες έκαναν ελεύθερη πτώση από διψήφιο ποσοστό αγοράς στην αφάνεια. Το ψηφιακό minidisc, η μοναδική σοβαρή απειλή όλα αυτά τα χρόνια, βρέθηκε χωρίς να το καταλάβει κανείς στο μουσείο της τεχνολογίας. Και η μεγάλη αγάπη κάθε μουσικόφιλου που σέβεται των εαυτό του, τα άλμπουμ βινυλίου, από 4,5% του συνόλου των μουσικών πωλήσεων το 1991, είδαν τη δύναμη τους να συρρικνώνεται στο 0,5 % της αγοράς. Ο Κάραγιαν τους είχε κερδίσει όλους. Αυτό, σε γενικές γραμμές, είναι το υπόβαθρο ενός μεγάλου comeback στη μουσική βιομηχανία. Ενός comeback της ποιότητας του ήχου και του ολοκληρωμένου artwork, σε βάρος της προχειρότητας και της ευκολίας. Γιατί τα νούμερα που έδωσε πρόσφατα η RIAA (Recording Industry Association of America) για την τελευταία τριετία, ήταν μια γροθιά στο στομάχι του κατεστημένου. Το 2008 οι πωλήσεις των βινυλίων εκτοξεύθηκαν στα 2 εκατομμύρια κομμάτια, τα περισσότερα από το 1991

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 45

01


ÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

ۂáæ¸

# 46

που η εταιρεία Nielsen SoundScan ξεκίνησε να καταγράφει της πωλήσεις των LP άλμπουμ. Και, φυσικά, πρωταθλητές των πωλήσεων σε αυτό το «αγαθό» δεν ήταν οι μεγάλες αλυσίδες. Ήταν τα ανεξάρτητα δισκοπωλεία. Ίσως, τα δύο εκατομμύρια άλμπουμ φαντάζουν ελεημοσύνη μπροστά στα μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια πωλήσεων που καταγράφουν κάθε χρόνο τα CD σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε ένα οικονομικό σύστημα, όμως, που η επιτυχία μετριέται με growth και ποσοστά, τα βινύλια κατέγραψαν αύξηση κατά 14% μεταξύ 2006 και 2007 και πάνω από 50% τη χρονιά που μας πέρασε! Την ίδια στιγμή, οι ψηφιακοί δίσκοι, όπως κάποτε οι κασέτες, έκαναν βουτιά στο κενό: από τα 553 εκατομμύρια στα 360, μείωση δηλαδή κατά 35%. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Rainbo Records. Η “ρομαντική” εταιρεία που παράγει

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

LP βινυλίου από το 1955, μεταξύ 2006 και 2007, διπλασίασε την παραγωγή της κάτι που επανέλαβε και με το παραπάνω, μεταξύ 2007 και 2008. Οι υπέρμαχοι των ψηφιακών δίσκων θα τονίσουν αμέσως την επίδραση του φαινομένου της πειρατείας στις πωλήσεις των ψηφιακών δίσκων. Πολύ απλά, τα πειρατικά CD που δεν καταγράφονται στα στατιστικά. Ωστόσο, το ίδιο συμβαίνει και με τα mp3 σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Και φυσικά ότι πωλείται πειρατικά, δεν σημαίνει πως θα μπορούσε να πωληθεί κανονικά. Κάτι που, άλλωστε, απέδειξαν από κοινού τα Πανεπιστήμια του Χάρβαρντ και της Βόρειας Καρολίνας, με έρευνά τους το 2002. Επιπλέον, αν κάποιος αδικείται περισσότερο από την αδυναμία των στατιστικών, αυτά είναι τα βινύλια, που διατίθενται σε πολύ μεγάλο βαθμό μέσω δικτυακών υπηρεσιών. Οι περισσότερες από αυτές, με την εξαίρεση της Amazon, είναι μικρές

και δύσκολο να καταγραφούν. Μπορεί όμως το δίλημμα μεταξύ αναλογικής και ψηφιακής μουσικής να απαντηθεί μόνο με νούμερα; Σίγουρα όχι! Αλλά, και από τεχνική άποψη τα πράγματα δεν είναι καλύτερα για το CD. Μια οριστική απάντηση ακόμα φαίνεται μακρινή προοπτική. Τα πρώτα CD είχαν όντως «επίπεδο» ήχο αλλά αυτό μέχρι οι μηχανικοί να βρουν τις κατάλληλες διατάξεις στο στούντιο και να εξοικειωθούν με τις τοποθετήσεις των μικροφώνων που απαιτούνται για ψηφιακές ηχογραφήσεις. Καθώς το νέο μέσο άρχισε να περνάει από τη φάση του οικονομικά βιώσιμου σε αυτή του επικερδούς, η ποιότητα στην παραγωγή βελτιώθηκε, ο αριθμός των ελαττωματικών CD μειώθηκε και το sampling rate (συχνότητα δειγματοληψίας) , ίσως ο πιο καθοριστικός παράγοντας για την ποιότητα μιας ψηφιακής


Το 2008 οι πωλήσεις των βινυλίων εκτοξεύθηκαν στα 2 εκατομμύρια κομμάτια, τα περισσότερα από το 1991 που η εταιρεία Nielsen SoundScan ξεκίνησε να καταγράφει της πωλήσεις των LP άλμπουμ. Και, φυσικά, πρωταθλητές των πωλήσεων σε αυτό το «αγαθό» δεν ήταν οι μεγάλες αλυσίδες. Ήταν τα ανεξάρτητα δισκοπωλεία.

ηχογράφησης, έφτασε στα επίπεδα που απαιτούνται για καλό ήχο. Ή σχεδόν καλό ήχο, αφού όσο υψηλό και να είναι το sampling rate παραμένει ένα δείγμα του αρχικού ήχου, όπως υποστηρίζουν οι λάτρεις του βινυλίου. Από την άλλη πλευρά, ο θόρυβος είναι και παραμένει η μεγαλύτερη αδυναμία της αναλογικής ηχογράφησης. Και κάθε κόπια που παράγεται από το αρχικό μάστερ έχει περισσότερο θόρυβο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και το μάστερ μιας αναλογικής ηχογράφησης είναι απαραίτητα τέλειο. Το παράδειγμα των Pink Floyd τα λέει όλα. Οι Βρετανοί έφυγαν από την πρώτη τους δισκογραφική εταιρεία όταν κατάλαβαν ότι το μάστερ της τρίτης τους δισκογραφικής

δουλειάς ήταν «θολό» γιατί δεν είχε γίνει συντήρηση του εξοπλισμού. Κάνοντας το πάθημα μάθημα, η επόμενη απόπειρα, το Dark Side of The Moon, δεν είχε ψεγάδι: Είναι μια από τις καλύτερες ηχογραφήσεις στην ιστορία, ένα συλλεκτικό βινύλιο, ένα από τα καλύτερα και πιο εμπορικά άλμπουμ όλων των εποχών. Φαίνεται παράδοξο να ασχολείται κάποιος ακόμα με το ερώτημα CD ή βινύλιο, όταν η μάχη σήμερα δίνεται μεταξύ mp3 και CD. Αλλά όταν τα νούμερα τρελαίνονται, πάντα υπάρχει θέμα. Ποιος είναι ο λόγος που οι πωλήσεις βινυλίων παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά ανόδου, όταν οι πωλήσεις των CD μειώνονται; Είναι αυτό η αρχή του τέλους των CD; Και αν ναι, που χωράει η αναλογική ηχογράφηση στη συνολική εικόνα; Οι ειδικοί της μουσικής βιομηχανίας, όπως ο Στίβεν Σέλντον της Rainbo, αποδίδουν την εκτόξευση στις πωλήσεις των βινυλίων στη ψηφιακή γενιά. Ούτε στους baby boomers που έμαθαν τη μουσική μέσα από τα βινύλια, ούτε στη Generation X που έζησε την άνοδο του CD και τη μάχη το δισκογραφικών με το Napster και τα MP3. Οι ειδικοί το αποδίδουν σε ένα νέο κύμα μουσικόφιλων μεταξύ 13 και 24 ετών που ανακαλύπτουν ξανά την αισθητική αξία των βινυλίων και τη σημασία μιας μουσικής συλλογής. Μπορεί το 99% του κοινού να ακούει μουσική σε MP3 player για λόγους ευκολίας, όταν, όμως, θέλει να αγοράσει μουσική τότε προτιμάει το βινύλιο. Τη μεγάλη συσκευασία, τον πλήρη ήχο και το πλούσιο art work. Η γενιά του «όλα ψηφιακά» που μεγάλωσε με τα παιχνίδια της μέσα σε υπολογιστή και τα κινούμενα σχέδια της σε κουτί, είναι αυτή που ξαναμαθαίνει στον κόσμο τη σημασία του να κρατάς στα χέρια ένα καλό βινύλιο… (πηγή: men24).

# 47

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

01


ÇãÊå½

…ãžãɶæãÁ¸

¾Å¶Ç½Ç¸ æãÛ澸Ûæ¸Ç¾š

“È

‚áæ¸

ΔΙΣΚΟΠΩΛΕΙΑ ΜΕ ΔΙΣΚΟΥΣ ΒΙΝΥΛΙΟΥ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 10 ΧΡΟΝΙΑ ΜΙΑ ΑΤΥΧΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗ…

# 48

Εχουν περάσει αρκετά χρόνια από τότε που το βινύλιο πέρασε στο περιθώριο, αφού πρόλαβε να μετατραπεί σε φετίχ και να συνδεθεί με την ιστορία και την εξέλιξη του ροκ-εν-ρολ. Από τα θρυλικά 45άρια που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διάδοση της νέας μουσικής στα μέσα της δεκαετίας του ‘50 και έγιναν το σήμα κατατεθέν της νέας τότε κουλτούρας, των νεανικών πάρτι και των τζουκ μποξ ως τους δίσκους 33 στροφών που ακολούθησαν και έγραψαν τη δική τους ιστορία. Τα εξώφυλλα έγιναν έργα τέχνης, το βινύλιο απέκτησε χρώμα ή τυπωμένες εικόνες, οι συλλεκτικές εκδόσεις πήραν μεγάλες διαστάσεις, τα ένθετα είχαν να πουν τη δική τους ιστορία και έτσι μοιραία οι δίσκοι βινυλίου έγιναν αντικείμενο πόθου ήδη προτού καταργηθούν. Στα μέσα της δεκαετίας του ‘80 το CD μπήκε δυναμικά στη μουσική αγορά, υιοθετήθηκε άμεσα ως πιο μικρό, πιο εύχρηστο, πιο εύκολο, με καλύτερο ήχο και χωρίς αυτά τα ενοχλητικά(;) σκρατς που αποκτούσε το βινύλιο μετά την πολλή χρήση. Οι δίσκοι βινυλίου πέρασαν στο περιθώριο ώσπου εξαφανίστηκαν εντελώς για να μετατραπούν σε φετίχ που οι συλλέκτες αναζητούν μανιωδώς… ΜΑΚΗΣ ΜΗΛΑΤΟΣ, Βήμα, Κυριακή 8 Οκτωβρίου 2000

Ι Α Ν ΟΥΑ ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

ΕΞΑΡΧΕΙΑ > ACTION RECORDS Τηλ: 210 3640208, Μαυρομιχάλη 51 & Αραχώβης > ARIS OLDIES BUT GOODIES 210 3814707, Σπ. Τρικούπη 12 > ART NOUVEAU 210 3843556, Σολωμού 23 > ART RAT RECORDS 210 3848001, Ζωοδόχου Πηγής 48 > DARK CELL 210 3300017, Θεμιστοκλέους 84 > DARK SIDE 210 3848353, Εμμ. Μπενάκη 57 > DARK SIDE METAL 210 3822121, Αντρέα Μεταξά 19-21 > DISCOBOLE 210 3817632, Χαρ.Τρικούπη 17 > FLIP SIDE RECORDS 210 3840414, Θεμιστοκλέους 29 > T RECORDS 210 3616469, Μασσαλίας 15 > JINX RECORDS 210 3645069, Ασκληπιού 24 > METAL ERA 210 3304133, Εμμ. Μπενάκη 17 > MIKROS EROTIKOS 210 3390893, Αραχώβης 22 > MusicHAUS 210 3606675 , Ιπποκράτους 107 > MUSIC DREAMS 210 3815622, Σόλωνος 140 > MUSIC MACHINE RECORDS 210 3626666, Σόλωνος > PHONOGRAPH RECORDS 210 3804763, Αντρέα Μεταξά 12 > PURPLE HAZE RECORDS 210 3835189, Αντρέα Μεταξά 4 > ROCK & ROLL CIRCUS 210 3620144, Σίνα 21 > ROCKSTAR 210 3300687, Θεμιστοκλέους 49

> SOLONOS RECORDS 210 3616570, Καπλάνων 14 > SOUND EFFECT 210 8259883, Ζαΐμη 30 > VINYL MICRO STORE 210 3614544, Διδότου 34 > VINYLUST RECORDS 210 3840031, Θεμιστοκλέους 49 > ZULU RECORDS 210 3806500, Κωλέττη 33 ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑΣ > DISCO CENTER 210 3606058, Ακαδημίας 57 > JAZZ COMPACT DISC STORE 210 3626398, Ακαδημίας 57 > KLASSIKON 210 3630631, Ιπποκράτους 13 > OPERA 210 3626137, Ακαδημίας 57 > REFRAIN 210 3813707, Πατησίων 14 > GINA 210 3251271, Πανεπιστημίου 57 ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ > ARIS RECORDS 210 3219552, Ηφαίστου 26 > CROSSROAD 210 3316949, Ηφαίστου & Νορμανού 6 > HARIS RECORDS SHOP 210 3211985, Ηφαίστου 20 > MR. VINYLIOS 210 3312813, Ηφαίστου 24 > MUSIC EMPORIOUM 210 3310236, Ηφαίστου 24 > ROCKA ROLLA 210 3251709, Ηφαίστου 26 > SHIVA RECORDS 210 3211549, Ηφαίστου 24 >7+7 210 3214032, Ηφαίστου 22


ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pantium® 40 mg γαστροανθεκτικά δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Jalra. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 40 mg παντοπραζόλης (ως pantoprazole θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής κατηγορίας I II κατά New York Heart sodium sesquihydrate). Έκδοχα: Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 36 mg σορβιτόλης. Για τον πλήρη κατάλογο των εκδόχων Association (NYHA) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους βλέπετε παράγραφο 6.1. 3. ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής βραχυχρόνια θεραπεία γαστρεντερικών παθήσεων που απαιτούν τη μείωση της έκκρισης οξέος. δωδεκαδακτυλικό έλκος κατηγορίας III IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Διαταραχές του δέρματος γαστρικό έλκος - μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση - εκρίζωση του Helicobacter pylori σε συνδυασμό με Έχουν αναφερθεί δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, στα άκρα πιθήκων σε προκλινικές αντιβιοτική θεραπεία σε ασθενείς με πεπτικό έλκος - σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες υπερεκκριτικές καταστάσεις. 3.2 τοξικολογικές μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρόλο που δεν παρατηρήθηκε αυξημένη συχνότητα εμφάνισης δερματικών βλαβών ® Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Τρόπος χορήγησης Τα δισκία Pantium 40 mg δεν πρέπει να μασώνται ή να συνθλίβονται και σε κλινικές δοκιμές, υπήρξε περιορισμένη εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη. Για το λόγο αυτό στα πρέπει να καταπίνονται ολόκληρα μαζί με νερό πριν από γεύμα. Δωδεκαδακτυλικό έλκος Η συνιστώμενη δόση είναι 40 mg πλαίσια της συνηθισμένης φροντίδας του διαβητικού ασθενούς, συνιστάται η παρακολούθηση για επιπλοκές από το δέρμα όπως οι παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium® 40 mg). Τα δωδεκαδακτυλικά έλκη θεραπεύονται γενικά μέσα σε φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. Έκδοχα Τα δισκία περιέχουν λακτόζη. Οι ασθενείς με σπάνια κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στη δυο εβδομάδες. Αν η θεραπευτική περίοδος των δυο εβδομάδων δεν είναι επαρκής, η θεραπεία επιτυγχάνεται σχεδόν σε όλες τις γαλακτόζη, έλλειψη λακτάσης Lapp ή δυσαπορρόφηση γλυκόζης-γαλακτόζης δεν πρέπει να πάρουν αυτό το φαρμακευτικό προϊόν. περιπτώσεις μέσα στις επόμενες δύο επιπλέον εβδομάδες. Γαστρικό έλκος και μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες Δεδομένα ασφάλειας ελήφθησαν συνολικά από 3.784 ασθενείς με έκθεση στη βιλνταγλιπτίνη σε ® Η συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg). Συνήθως απαιτείται μια ημερήσια δόση των 50 mg (άπαξ ημερησίως) ή των 100 mg (50 mg δις ημερησίως ή 100 mg άπαξ ημερησίως) σε ελεγχόμενες περίοδος τεσσάρων εβδομάδων για τη θεραπεία των γαστρικών ελκών και την οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση. Αν αυτή δεν είναι δοκιμές ελάχιστης διάρκειας 12 εβδομάδων. Από αυτούς τους ασθενείς, 2.264 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη ως μονοθεραπεία επαρκής, η θεραπεία επιτυγχάνεται συνήθως μέσα στις επόμενες τέσσερις επιπλέον εβδομάδες. Εκρίζωση του Helicobacter pylori και 1.520 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνδυασμό με άλλο φαρμακευτικό προϊόν. 2.682 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με (H. pylori) Η συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης 2 φορές την ημέρα (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium® 40 mg 2 φορές βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως (είτε 50 mg δις ημερησίως είτε 100 mg άπαξ ημερησίως) και 1.102 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με την ημέρα) με συνδυασμένη θεραπεία με έναν από τους τρεις παρακάτω συνδυασμούς: α) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα βιλνταγλιπτίνη 50 mg άπαξ ημερησίως. Η πλειονότητα των ανεπιθύμητων ενεργειών σε αυτές τις δοκιμές ήταν ήπιες και παροδικές, + κλαριθρομυκίνη 500 mg δύο φορές την ημέρα β) κλαριθρομυκίνη 250-500 mg δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400-500 χωρίς να απαιτήσουν τη διακοπή της θεραπείας. Δεν βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων αντιδράσεων και της ηλικίας, mg δύο φορές την ημέρα γ) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400-500 mg δύο φορές την ημέρα Το δεύτερο της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας δισκίο παντοπραζόλης πρέπει να λαμβάνεται πριν από το βραδινό γεύμα. Συνδυασμένη θεραπεία πρέπει να χορηγείται στις (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και περισσότερες περιπτώσεις για 7 ημέρες και σε κάποιες φορές έως 14 ημέρες. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επίσημες τοπικές οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από οδηγίες (π.χ. εθνικές συστάσεις) αναφορικά με την αντοχή των βακτηρίων και την συνετή χρήση και συνταγογράφηση ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων αντιβακτηριακών παραγόντων.Σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες υπερεκκριτικές καταστάσεις Για την αντιμετώπιση του της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία συνδρόμου Zollinger-Ellison και άλλων υπερεκκριτικών καταστάσεων, η αρχική θεραπεία είναι 80 mg την ημέρα (2 γαστροανθεκτικά επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα δισκία Pantium® 40 mg). Μετέπειτα η δοσολογία μπορεί να αυξάνεται ή να μειώνεται αναλόγως των αναγκών, λαμβάνοντας τις και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης μετρήσεις έκκρισης γαστρικού οξέος ως οδηγό. Με δόσεις άνω των 80 mg ημερησίως, η δόση πρέπει να διαιρείται και να χορηγείται φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Σπάνια περιστατικά αγγειοοιδήματος έχουν αναφερθεί για τη βιλνταγλιπτίνη σε δύο φορές ημερησίως. Παροδική αύξηση της δοσολογίας σε άνω των 160 mg παντοπραζόλης είναι δυνατή αλλά δεν πρέπει να παρόμοιο ποσοστό με τα φάρμακα ελέγχου. Μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών αναφέρθηκε όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγούνταν εφαρμόζεται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από όσο απαιτείται για τον επαρκή έλεγχο της έκκρισης του γαστρικού οξέος. Η σε συνδυασμό με έναν αναστολέα του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ACE-Inhibitor). Η πλειονότητα των περιστατικών διάρκεια της θεραπείας σε σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις δεν είναι περιορισμένη αυτών ήταν ήπιας βαρύτητας και υποχώρησαν με συνεχιζόμενη θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη. Οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις που και πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τις κλινικές ανάγκες. Ηλικιωμένοι Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας δόσης αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra σε διπλά τυφλές μελέτες ως μονοθεραπεία και πρόσθετες θεραπείες παρατίθενται των 40 mg παντοπραζόλης εκτός από την θεραπεία για την εκρίζωση του H. pylori, όπου οι ηλικιωμένοι ασθενείς πρέπει να παρακάτω για κάθε ένδειξη ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι συχνότητες ορίζονται ως πολύ συχνές (≥1/10), λαμβάνουν την συνήθη δόση παντοπραζόλης (2 40 mg/ημέρα) κατά τη διάρκεια θεραπείας μιας εβδομάδας. Ασθενείς με νεφρική συχνές (≥1/100, <1/10) όχι συχνές (≥1/1.000, <1/100) σπάνιες (≥1/10.000, <1/1.000) πολύ σπάνιες (<1/10.000), μη γνωστές (δεν δυσλειτουργία Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας δόσης των 40 mg παντοπραζόλης σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες λειτουργία. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς (βλέπε παράγραφο ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Συνδυασμός με μετφορμίνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με 4.3). Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία πρέπει να χορηγούνται 40 mg συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως + μετφορμίνη δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας παντοπραζόλης μέρα παρά μέρα (βλέπε παραγράφους 4.3 και 4.4). Σε αυτούς τους ασθενείς τα επίπεδα των ηπατικών ενζύμων θα ανεπιθύμητων ενεργειών σε καμία από τις ομάδες που υποβάλλονταν σε θεραπεία και ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg πρέπει να παρακολουθούνται κατά την διάρκεια της θεραπείας. Σε περίπτωση αύξησης των επιπέδων των ηπατικών ενζύμων, η ημερησίως + μετφορμίνη ή εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε θεραπεία με παντοπραζόλη θα πρέπει να διακοπεί. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν αυτούς τους ασθενείς. Παιδιά Δεν υπάρχουν στοιχεία για την χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Γι’ αυτό τα δισκία παντοπραζόλης εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. Σε δεν πρέπει να χορηγούνται σε παιδιά. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στην παντοπραζόλη ή σε κάποιο από τα έκδοχα. Η κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως προστέθηκε στη μετφορμίνη (+0,2 παντοπραζόλη όπως και κάθε αναστολέας αντλίας πρωτονίων, δεν πρέπει να χορηγείται με αταζαναβίρη (βλέπε παράγραφο 4.5). kg και 1,0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την προσαρμογή των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό με μετφορμίνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, η δοσολογία πρέπει να μειωθεί σε 40 mg παντοπραζόλη μέρα παρά μέρα. Για αυτό το νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος λόγο, η τριπλή θεραπεία για το H.pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς 3.4 Ιδιαίτερες προειδοποιήσεις και Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία Συνδυασμός με μια σουλφονυλουρία Σε ιδιαίτερες προφυλάξεις κατά τη χρήση Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την προσαρμογή των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 50 mg + μια σουλφονυλουρία, η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια πρέπει να χορηγούνται 40 mg παντοπραζόλης απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν 0,6% στην ομάδα που ελάμβανε βιλνταγλιπτίνη 50 mg + μέρα παρά μέρα. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, τα ηπατικά ένζυμα πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά κατά τη σουλφονυλουρία έναντι 0% στην ομάδα που ελάμβανε εικονικό φάρμακο + σουλφονυλουρία. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της διάρκεια της θεραπείας με παντοπραζόλη, ειδικά κατά την μακροχρόνια χρήση. Σε περίπτωση αύξησης των τιμών των ηπατικών υπογλυκαιμίας όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα σε γλιμεπιρίδη ήταν 1,2% έναντι 0,6% για το εικονικό ενζύμων η θεραπεία πρέπει να διακοπεί (βλέπε παραγράφους 4.2 και 4.3) Η παντοπραζόλη των 40 mg δεν ενδείκνυται για την φάρμακο + γλιμεπιρίδη. Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το θεραπεία των ήπιων γαστρεντερικών ενοχλημάτων όπως η λειτουργική δυσπεψία. Στη περίπτωση της συνδυασμένης θεραπείας, οι σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 50 mg ημερησίως προστέθηκε στη γλιμεπιρίδη ( 0,1 kg και 0,4 kg για τη Περιλήψεις των Χαρακτηριστικών των Προϊόντων των αντιστοίχων φαρμακευτικών προϊόντων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Η βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που μειωμένη γαστρική οξύτητα από οποιονδήποτε παράγοντα - περιλαμβανομένων των αναστολέων της αντλίας πρωτονίων - αυξάνει έλαβαν Jalra 50 mg σε συνδυασμό με μια σουλφονυλουρία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=170) Λοιμώξεις και παρασιτώσεις τους γαστρικούς πληθυσμούς των βακτηριδίων που βρίσκονται φυσιολογικά στον γαστρεντερικό σωλήνα. Η θεραπεία με αντιόξινα Πολύ σπάνιες: Ρινοφαρυγγίτιδα Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Εξασθένιση φάρμακα μπορεί να οδηγήσει σε ελαφρά αυξημένο κίνδυνο γαστρεντερικών λοιμώξεων όπως από Salmonella και Campylobacter. Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Σε ασθενείς με σύνδρομο Zollinger-Ellison-Syndrome και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις που απαιτούν μακροχρόνια Υπογλυκαιμία Συνδυασμός με μια θιαζολιδινεδιόνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg θεραπεία, η παντοπραζόλη όπως και τα άλλα φάρμακα που είναι αναστολείς του οξέος, μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση της ημερησίως + μια θιαζολιδινεδιόνη, δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών σε καμία βιταμίνης Β12 (κυανοκοβαλαμίνης) λόγω της υποχλωρυδρίας ή αχλωρυδρίας. Αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε ασθενείς με από τις ομάδες που ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως + θιαζολιδινεδιόνη ή εικονικό φάρμακο + θιαζολιδινεδιόνη. μειωμένα αποθέματα στο οργανισμό, ή με παράγοντες κινδύνου για μειωμένη απορρόφηση βιταμίνης Β12 σε περίπτωση Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν όχι συχνή σε ασθενείς που ελάμβαναν βιλνταγλιπτίνη + πιογλιταζόνη (0,6%) μακροχρόνιας θεραπείας ή αν παρατηρούνται σχετικά κλινικά συμπτώματα. Πριν τη θεραπεία, πρέπει να αποκλεισθεί κακοήθης αλλά συχνή στους ασθενείς που ελάμβαναν εικονικό φάρμακο + πιογλιταζόνη (1,9%). Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά νόσος του οισοφάγου ή του στομάχου επειδή η θεραπεία με παντοπραζόλη μπορεί να ανακουφίσει από τα συμπτώματα των επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. Στη μελέτη με πρόσθετη θεραπεία με πιογλιταζόνη οι απόλυτες αυξήσεις βάρους με κακοήθων νόσων και μπορεί έτσι να καθυστερήσει την διάγνωση. Ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην θεραπεία μετά από 4 εικονικό φάρμακο και Jalra 100 mg ημερησίως ήταν 1,4 και 2,7 kg αντίστοιχα. Η επίπτωση περιφερικού οιδήματος όταν προστέθηκε εβδομάδες θα πρέπει να εξετάζονται. Δεν υπάρχει εμπειρία με τη χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Το Pantium® περιέχει βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως σε θεραπεία με μέγιστη δόση πιογλιταζόνης (45 mg μία φορά την ημέρα) ήταν 7,0%, έναντι 2,5% σορβιτόλη. Ασθενείς με σπάνια κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στην φρουκτόζη, δεν πρέπει να παίρνουν αυτό το φάρμακο. για τη βασική θεραπεία με πιογλιταζόνη μόνο. Πίνακας 3 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν 3.5.Ανεπιθύμητες ενέργειες: Συχνές ≥ 1/100 έως < 1/10 Όχι συχνές ≥ 1/1.000 έως < 1/100 Σπάνιες ≥ 1/10.000 έως < 1/1.000 Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό με μια θιαζολιδινεδιόνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=158) Διαταραχές του νευρικού Πολύ σπάνιες < 1/10.000, περιλαμβανομένων των μεμονωμένων αναφορών Συχνές: Κεφαλαλγία, Πόνος στην άνω κοιλιακή χώρα, συστήματος Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Εξασθένιση Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Αύξηση σωματικού διάρροια, δυσκοιλιότητα, μετεωρισμός Μη συχνές: Ζάλη, διαταραχές της όρασης (θάμβος οράσεως), Ναυτία, έμετος, Αλλεργικές βάρους Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Αγγειακές διαταραχές Συχνές: Περιφερικό οίδημα Επιπρόσθετα, σε ελεγχόμενες δοκιμές με αντιδράσεις όπως κνησμός και εξάνθημα του δέρματος Σπάνιες: Ξηροστομία, Αρθραλγία Πολύ σπάνιες: Λευκοπενία, σχήμα μονοθεραπείας με βιλνταγλιπτίνη, η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων θρομβοκυτοπενία, Αναφυλακτικές αντιδράσεις περιλαμβανομένης της αναφυλακτικής καταπληξίας, Κατάθλιψη, Σοβαρή ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως ηπατοκυτταρική βλάβη που οδηγεί σε ίκτερο με ή χωρίς ηπατική ανεπάρκεια. Κνίδωση, αγγειοοίδημα σοβαρές δερματικές (0,3%) απ’ ότι για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε θεραπεία με εικονικό φάρμακο (0,6%) ή τα φάρμακα σύγκρισης (0,5%).Σε αντιδράσεις όπως σύνδρομο Stevens-Johnson, πολύμορφο ερύθημα, σύνδρομο Lyell, φωτοευαισθησία, Μυαλγία, Διάμεση ελεγχόμενες συγκριτικές μελέτες με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι συχνή και αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από 1.855) νεφρίτιδα, Περιφερικό οίδημα που υποχωρεί μετά το τέλος της θεραπείας. Αυξημένα ηπατικά ένζυμα, (τρανσαμινάσες των ασθενών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι 0,2% (2 από 1.082) των ασθενών στις γ-γλουταμυλική τρανσφεράση), αυξημένα τριγλυκερίδια, αυξημένη θερμοκρασία σώματος 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ομάδες που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς να αναφερθούν σοβαρά ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα 5. ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ επεισόδια. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως χορηγήθηκε ως 8050/13-4-2009 μονοθεραπεία ( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 4 Ανεπιθύμητες ενέργειες Χορηγείται με ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία. που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα ως μονοθεραπεία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=1.855) Περαιτέρω πληροφορίες διατίθενται από την WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ. ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: 34.99 b Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Jalra 50 mg δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Οίδημα περιφερικό 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης. Έκδοχο: Κάθε δισκίο περιέχει 47,82 mg άνυδρης λακτόζης. 3.ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο Θεραπευτικές ενδείξεις Η βιλνταγλιπτίνη ενδείκνυνται για τη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: Ως διπλή από του 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/485/001-011 στόματος θεραπεία σε συνδυασμό με - μετφορμίνη, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μονοθεραπεία με τη Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία μέγιστη ανεκτή δόση μετφορμίνης, - σουλφονυλουρία, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μέγιστη ανεκτή δόση 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα σουλφονυλουρίας και για τους οποίους η μετφορμίνη δεν είναι κατάλληλη λόγω αντενδείξεων ή δυσανεξίας, - θειαζολιδινεδιόνη, σε ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Jalra 50mg 28 δισκία 65,22 b ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο και για τους οποίους η χρήση μιας θειαζολιδινεδιόνης είναι κατάλληλη. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με μετφορμίνη, ή με μια θειαζολιδινεδιόνη η 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Zomarist 50 συνιστώμενη ημερήσια δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 100 mg, χορηγούμενα ως μια δόση 50 mg το πρωί και μία δόση 50 mg το mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ •Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα βράδυ.Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με σουλφονυλουρία, η συνιστώμενη δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 50 με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 850 mg υδροχλωρικής mg άπαξ ημερησίως, χορηγούμενη το πρωί. Σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών, τα 100 mg βιλνταγλιπτίνης ημερησίως δεν ήταν πιο μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε 660 mg μετφορμίνης). • Zomarist 50 mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε αποτελεσματικά από τα 50 mg βιλνταγλιπτίνης άπαξ ημερησίως. Οι δόσεις άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Η ασφάλεια και η επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 1000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε αποτελεσματικότητα της βιλνταγλιπτίνης ως τριπλής από του στόματος θεραπείας σε συνδυασμό με μετφορμίνη και μια 780 mg μετφορμίνης). 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Το Zomarist ενδείκνυται για τη θεραπεία ασθενών θειαζολιδινεδιόνη ή με μετφορμίνη και μια σουλφονυλουρία δεν έχει τεκμηριωθεί. Το Jalra μπορεί να χορηγηθεί με ή χωρίς τροφή με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι αδυνατούν να επιτύχουν επαρκή γλυκαιμικό έλεγχο με τη μέγιστη ανεκτή από του (βλ. επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Δεν απαιτείται στόματος δόση μετφορμίνης μεμονωμένα ή οι οποίοι λαμβάνουν ήδη συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης ως ξεχωριστά αναπροσαρμογή της δόσης σε ασθενείς με ήπια νεφρική δυσλειτουργία (κάθαρση κρεατινίνης ≥50 ml/min). Η χρήση του Jalra δεν δισκία. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Με βάση την τρέχουσα δόση της μετφορμίνης που λαμβάνει ο ασθενής, το συνιστάται σε ασθενείς με μέτρια ή σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία ή σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιµοδιύλιση με νεφροπάθεια Zomarist μπορεί να ξεκινά είτε με τη λήψη της περιεκτικότητας 50 mg/850 mg ή με τα 50 mg/1000 mg δύο φορές την ημέρα, ένα τελικού σταδίου (ESRD) (βλ. επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία To Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε δισκίο το πρωί και ένα το βράδυ. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι 100 mg βιλνταγλιπτίνης συν 2000 mg υδροχλωρικής ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή μετφορμίνης. Οι ασθενείς που λαμβάνουν βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη από ξεχωριστά δισκία μπορούν να μεταπηδήσουν σε Zoασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. marist που περιέχει τις ίδιες δόσεις κάθε συστατικού. Δόσεις βιλνταγλιπτίνης άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Δεν υπάρχει κλινική επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Δεν απαιτείται αναπροσαρμογή της δόσης σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η εμπειρία από τη βιλνταγλιπτίνη και τη μετφορμίνη σε τριπλό συνδυασμό με άλλους αντιδιαβητικούς παράγοντες. Η λήψη του Zomεμπειρία σε ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω είναι περιορισμένη και συνιστάται προσοχή κατά τη θεραπεία του συγκεκριμένου arist με ή αμέσως μετά από γεύμα ενδεχομένως περιορίζει τα γαστρεντερικά συμπτώματα που σχετίζονται με τη μετφορμίνη (βλ. πληθυσμού (βλ. επίσης παραγράφους 5.1 και 5.2). Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Jalra δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Το Zomarist δεν θα πρέπει και εφήβους λόγω έλλειψης στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στη να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με κάθαρση κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παραγράφους 4.3, 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία Το δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα. 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Jalra δεν Zomarist δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα αποτελεί υποκατάστατο της ινσουλίνης σε ασθενείς που χρειάζονται ινσουλινοθεραπεία. Το Jalra δεν πρέπει να χορηγείται σε αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 ή για τη θεραπεία της διαβητικής κετοξέωσης. Νεφρική δυσλειτουργία Η εμπειρία είναι περιορισμένη πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. παραγράφους 4.3, 4,4 και 4.8). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται σε ασθενείς με μέτρια ως σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία και σε ασθενείς με νεφροπάθεια τελικού σταδίου (ESRD) που μέσω των νεφρών και οι ηλικιωμένοι ασθενείς παρουσιάζουν τάση για έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, οι ηλικιωμένοι ασθενείς υποβάλλονται σε αιμοδιύλιση. Συνεπώς, η χρήση του Jalra δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Ηπατική δυσλειτουργία που λαμβάνουν Zomarist θα πρέπει να υποβάλλονται τακτικά σε ελέγχους της νεφρικής λειτουργίας (βλ. παράγραφο 4.4). Το ZomΤο Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα ALT arist δεν έχει μελετηθεί σε ασθενείς ηλικίας άνω των 75 ετών. Συνεπώς, η χρήση του Zomarist δεν συνιστάται στον συγκεκριμένο ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας.> 3x ULN. Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά πληθυσμό. Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Zomarist δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά και εφήβους λόγω έλλειψης ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στις δραστικές ουσίες ή σε κάποιο από χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της τα έκδοχα, Διαβητική κετοξέωση ή διαβητικό προ-κώμα, Νεφρική ανεπάρκεια ή νεφρική δυσλειτουργία οριζόμενη ως κάθαρση θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Jalra θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παράγραφο 4.4)Οξείες καταστάσεις που μπορεί να μεταβάλλουν τη νεφρική λειτουργία, όπως: γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της αφυδάτωση, σοβαρή λοίμωξη, καταπληξία,ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων (βλ. παράγραφο 4.4). θεραπείας με Jalra ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι Οξεία ή χρόνια νόσος που μπορεί να προκαλέσει ιστική υποξία, όπως: καρδιακή ή αναπνευστική ανεπάρκεια, πρόσφατο έμφραγμα ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής του μυοκαρδίου καταπληξία. Ηπατική δυσλειτουργία (βλ. παραγράφους 4.2, 4.4 και 4.8). Οξεία δηλητηρίαση από οινόπνευμα, λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής αλκοολισμός. Θηλασμός (βλ. παράγραφο 4.6). 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Zomarist λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/-τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALTσε τιμή 3x ULN ή δεν είναι υποκατάστατο ινσουλίνης για ινσουλινοεξαρτώμενους ασθενείς και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Jalra. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που διαβήτη τύπου 1. Γαλακτική οξέωση Η γαλακτική οξέωση είναι μια πολύ σπάνια αλλά σοβαρή μεταβολική επιπλοκή που μπορεί να υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Jalra. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Jalra και την ομαλοποίηση εμφανιστεί εξαιτίας συσσώρευσης μετφορμίνης. Περιπτώσεις γαλακτικής οξέωσης σε ασθενείς υπό αγωγή με μετφορμίνη έχουν


αναφερθεί κυρίως για διαβητικούς ασθενείς με σημαντική νεφρική ανεπάρκεια. Σε ασθενείς με διαταραχή της ηπατικής λειτουργίας, η κάθαρση των γαλακτικών μπορεί να περιορισθεί. Η επίπτωση γαλακτικής οξέωσης μπορεί και θα πρέπει να μειώνεται μέσω εκτίμησης άλλων σχετιζόμενων παραγόντων κινδύνου, όπως πτωχά ελεγχόμενος διαβήτης, κέτωση, παρατεταμένη νηστεία, υπερβολική κατανάλωση οινοπνεύματος, ηπατική ανεπάρκεια και άλλες καταστάσεις που συνδέονται με υποξία (βλ. επίσης παραγράφους 4.3 και 4.5). Διάγνωση γαλακτικής οξέωσης Η γαλακτική οξέωση χαρακτηρίζεται από οξειδωτική δύσπνοια, κοιλιακό άλγος και υποθερμία συνοδευόμενα από κώμα. Τα διαγνωστικά εργαστηριακά ευρήματα είναι μειωμένο pH αίματος, επίπεδα γαλακτικού οξέος στο πλάσμα ανώτερα από 5 mmol/l και αυξημένο χάσμα ανιόντων και λόγος γαλακτικού/πυροσταφυλικού οξέος. Εάν πιθανολογείται μεταβολική οξέωση, η αγωγή με το φαρμακευτικό προϊόν θα πρέπει να διακόπτεται και ο ασθενής να εισάγεται αμέσως σε νοσοκομείο (βλ. παράγραφο 4.9). Νεφρική δυσλειτουργία Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών, οι συγκεντρώσεις της κρεατινίνης στον ορό θα πρέπει να παρακολουθείται σε τακτική βάση: - τουλάχιστον μία φορά το έτος σε ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία - τουλάχιστον δύο με τέσσερις φορές το έτος σε ασθενείς με επίπεδα κρεατινίνης ορού που κυμαίνονται στο ανώτερο φυσιολογικό όριο και σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η νεφρική δυσλειτουργία σε ηλικιωμένους ασθενείς είναι συνήθης και ασυμπτωματική. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει ενδεχόμενο διαταραχής της νεφρικής λειτουργίας, για παράδειγμα, κατά την έναρξη αγωγής με αντιυπερτασικά ή διουρητικά ή ΜΣΑΦ. Ηπατική δυσλειτουργία Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα ALT ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας > 3x ULN. δεν πρέπει να υποβάλλονται σε θεραπεία με Zomarist (βλ. παράγραφους 4.2, 4.3 και 4.8). Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Zomarist θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Zomarist ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/-τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALT σε τιμή 3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) ή μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Zomarist. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Zomarist. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Zomarist και την ομαλοποίηση των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Zomarist. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής ομάδας I-II κατά NYHA (Καρδιολογική Εταιρεία Νέας Υόρκης) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής κατηγορίας III-IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Η μετφορμίνη αντενδείκνυται σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια , για το λόγο αυτό το Zomarist, αντενδείκνυται σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών (βλ. παράγραφο 4.3). Δερματικές διαταραχές Δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, έχουν αναφερθεί με χρήση βιλνταγλιπτίνης σε άκρα πιθήκων σε μη-κλινικές τοξικολογικές μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρότι δερματικές βλάβες δεν παρατηρήθηκαν σε αυξημένο ποσοστό σε κλινικές δοκιμές, η εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη είναι περιορισμένη. Συνεπώς, σε συμμόρφωση με τη συνήθη φροντίδα του διαβητικού ασθενή, συνιστάται η παρακολούθηση για δερματικές διαταραχές, όπως οι φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. Χειρουργική επέμβαση Καθώς το Zomarist περιέχει μετφορμίνη, η αγωγή θα πρέπει να διακόπτεται 48 ώρες πριν από προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση με γενική αναισθησία και συνήθως θα πρέπει να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής. Χορήγηση ιωδιωμένου σκιαγραφικού μέσου Η ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων σε ακτινολογικές εξετάσεις μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια. Συνεπώς, καθώς το σκεύασμα περιέχει μετφορμίνη, η χορήγηση Zomarist θα πρέπει να διακόπτεται πριν ή κατά τη διάρκεια της εξέτασης και να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής, μόνο αφού επανεκτιμηθεί η νεφρική λειτουργία και διαπιστωθεί ότι είναι φυσιολογική (βλ. παράγραφο 4.5). 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες Δεν έχουν διεξαχθεί θεραπευτικές κλινικές δοκιμές με το Zomarist. Ωστόσο, η βιοϊσοδυναμία του Zomarist με τη συγχορηγούμενη βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη έχει τεκμηριωθεί (βλ. παράγραφο 5.2). Τα στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ αναφέρονται στη συγχορήγηση βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης, με προσθήκη βιλνταγλιπτίνης σε μετφορμίνη. Δεν έχουν διεξαχθεί μελέτες προσθήκης μετφορμίνης σε βιλνταγλιπτίνη. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ελαφρές και παροδικές, χωρίς να απαιτούν διακοπή της θεραπείας. Δεν βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών και της ηλικίας, της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Έχουν αναφερθεί σπάνιες περιπτώσεις αγγειοοιδήματος με βιλνταγλιπτίνη σε παρόμοιο ποσοστό με τους μάρτυρες. Ένα μεγαλύτερο ποσοστό περιπτώσεων αναφέρθηκαν όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγήθηκε σε συνδυασμό με αναστολέα ΜΕΑ. Τα περισσότερα περιστατικά ήταν ήπιας βαρύτητας και αποκαταστάθηκαν με συνέχιση της χορήγησης βιλνταγλιπτίνης. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε διπλές τυφλές μελέτες ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη (Πίνακας 1) και ως μονοθεραπεία (Πίνακας 2) παρατίθενται παρακάτω ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατίθενται στον Πίνακα 3 βασίζονται σε στοιχεία διαθέσιμα στην Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος για τη μετφορμίνη στην Ε.Ε. Οι συχνότητες εμφάνισης καθορίζονται ως πολύ συχνές (≥1/10), συχνές (≥1/100 έως <1/10), όχι συχνές (≥1/1.000 έως <1/100), σπάνιες (≥1/10.000 έως <1/1.000), πολύ σπάνιες (<1/10,000), μη γνωστές (δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη σε σύγκριση με συνδυασμό εικονικού φαρμάκου και μετφορμίνης σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως και μετφορμίνης, δεν αναφέρθηκε καμία απόσυρση ασθενούς εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών στην ομάδα της βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως συν μετφορμίνη ή στην ομάδα εικονικού φαρμάκου συν μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Κανένα σοβαρό επεισόδιο υπογλυκαιμίας δεν αναφέρθηκε στα σκέλη βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως στη μετφορμίνη (+0,2 kg και 1.0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Συμπληρωματικές πληροφορίες για τις επιμέρους δραστικές ουσίες του σταθερού συνδυασμού Βιλνταγλιπτίνη Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως μονοθεραπεία σε διπλές τυφλές μελέτες (N=1.855)Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα, Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία, Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Περιφερικό οίδημα. Η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών από ελεγχόμενες δοκιμές με σχήμα μονοθεραπείας εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως (0,3%) απ’ ό,τι για τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο (0,6%) ή φάρμακα σύγκρισης (0,5%). Σε ελεγχόμενες μελέτες σύγκρισης με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι συχνή, αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από τους 1.855) των ασθενών που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι ποσοστού 0,2% (2 από τους 1.082) των ασθενών στις ομάδες που έλαβαν θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς κανένα σοβαρό επεισόδιο. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως χορηγήθηκε ως μονοθεραπεία.( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Μετφορμίνη Πίνακας 3 Γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες για τη μετφορμίνη Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Πολύ σπάνιες: Μείωση της απορρόφησης βιταμίνης B12 και γαλακτική οξέωση* Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Μεταλλική γεύση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Πολύ συχνές: Ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος και απώλεια όρεξης Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων Πολύ σπάνιες: Μη φυσιολογικές τιμές σε δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα** Διαταραχές του δέρματος και του υποδόριου ιστού Πολύ σπάνιες: Δερματικές αντιδράσεις, όπως ερύθημα, κνησμός και κνίδωση *Μείωση της απορρόφησης της βιταμίνης B12 με ελάττωση των επιπέδων ορού έχει παρατηρηθεί πολύ σπάνια σε ασθενείς υπό μακροχρόνια αγωγή με μετφορμίνη. Η εξέταση της αιτιολογίας αυτής συνιστάται εάν ο ασθενής πάσχει από μεγαλοβλαστική αναιμία. **Έχουν αναφερθεί μεμονωμένες περιπτώσεις μη φυσιολογικών τιμών σε δοκιμασίες της ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα που αποκαταστάθηκαν με διακοπή της θεραπείας. Γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες εκδηλώνονται συχνότερα κατά την έναρξη της θεραπείας και στις περισσότερες περιπτώσεις αποκαθίστανται αυτόματα. Για την αποτροπή τους συνιστάται να λαμβάνεται η μετφορμίνη σε δύο δόσεις την ημέρα κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά τα γεύματα. Μια αργή αύξηση της δόσης μπορεί επίσης να βελτιώσει την ανοχή από το γαστρεντερικό. 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/483/001 006, EU/1/08/483/013 015 Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Zomarist 50mg/850mg: 130,26 b. Zomarist 50mg/1000mg: 130,26 b(συσκευασίες των 60 δισκίων) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ZARATOR 10 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. ZARATOR 20 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. ZARATOR 40 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει: 10 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)] ή 20 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin- calcium (trihydrate)] ή 40 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Κάθε Zarator 10mg επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 32,80 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 20mg επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 65,61 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 40mg επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 131,22 mg lactose monohydrate. 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις ΥπερχοληστερολαιμίαΤο ZARATOR ενδείκνυται ως συμπλήρωμα της δίαιτας για τη μείωση των αυξημένων επιπέδων της ολικής χοληστερόλης, της LDL-χοληστερόλης, της απολιποπρωτεΐνης Β και των τριγλυκεριδίων σε ασθενείς με πρωτοπαθή υπερχοληστερολαιμία, συμπεριλαμβανομένης της ετερόζυγης οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας και της συνδυασμένης (μεικτής) υπερλιπιδαιμίας (τύπος ΙIα και ΙIβ κατά Fredrickson), όταν η δίαιτα και τα άλλα μη φαρμακολογικά μέτρα δεν επαρκούν.Το ZARATOR ενδείκνυται επίσης για τη μείωση της ολικής

χοληστερόλης και της LDL – χοληστερόλης σε ασθενείς με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ασθενείς για τους οποίους εκτιμάται ότι έχουν υψηλό κίνδυνο να εμφανίσουν το πρώτο καρδιαγγειακό σύμβαμα (βλέπε Παράγραφο 5.1), ως συμπλήρωμα στη ρύθμιση άλλων παραγόντων κινδύνου. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ο ασθενής πριν από τη λήψη του ZARATOR θα πρέπει να ακολουθήσει μια σταθερή υπολιπιδαιμική δίαιτα, την οποία και θα συνεχίσει κατά τη διάρκεια της θεραπείας του με το ZARATOR. Η δοσολογία πρέπει να εξατομικεύεται με βάση τα αρχικά επίπεδα της LDL-χοληστερόλης, τους στόχους της θεραπείας και την ανταπόκριση του ασθενούς. Η συνήθης αρχική δόση είναι 10 mg μία φορά την ημέρα. Τροποποίηση της δοσολογίας πρέπει να γίνεται ανά μεσοδιαστήματα 4 εβδομάδων ή μεγαλύτερα. Η μέγιστη δόση είναι 80 mg μία φορά την ημέρα. Κάθε ημερήσια δόση ατορβαστατίνης πρέπει να χορηγείται εφάπαξ και μπορεί να λαμβάνεται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, μετά ή άνευ γεύματος. Σε ασθενείς με επιβεβαιωμένη στεφανιαία νόσο ή άλλους ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ισχαιμικών επεισοδίων, ο στόχος της θεραπείας είναι η επίτευξη επιπέδων LDL – χοληστερόλης <3 mmol/l (ή <115 mg/dl) και ολικής χοληστερόλης <5 mmol/l (ή <190mg/dl). [Προσαρμογή από το άρθρο: “Prevention of coronary heart disease in clinical practice: Recommendations of the Second Joint Task Force of European and Other Societies on Coronary Prevention” του περιοδικού Atherosclerosis 140 (1998) 199-270]. Πρωτοπαθής υπερχοληστερολαιμία και συνδυασμένη (μεικτή) υπερλιπιδαιμία Η πλειονότητα των ασθενών ελέγχεται με χορήγηση 10 mg ZARATOR άπαξ ημερησίως. Τα αποτελέσματα της θεραπείας φαίνονται σε 2 εβδομάδες, ενώ η μέγιστη θεραπευτική ανταπόκριση συνήθως επιτυγχάνεται σε 4 εβδομάδες, διαρκεί δε όσο ο ασθενής παίρνει το φάρμακο. Ετερόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Η θεραπεία αρχίζει με 10 mg ZARATOR ημερησίως. Οι δόσεις να εξατομικεύονται και να τροποποιούνται κάθε 4 εβδομάδες έως 40 mg ημερησίως. Στη συνέχεια, ή η δοσολογία αυξάνεται στη μέγιστη τιμή των 80 mg ημερησίως ή χορηγούνται 40 mg ατορβαστατίνης μία φορά την ημέρα, σε συνδυασμό με κάποια ρητίνη ανταλλαγής ιόντων. Ομόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Σε μία μελέτη παρηγορητικής χορήγησης (Compassionate use study) σε 64 ασθενείς υπήρξαν διαθέσιμες πληροφορίες για 46 ασθενείς για τους οποίους είχε επιβεβαιωθεί η ύπαρξη LDL υποδοχέων. Σ’ αυτούς τους 46 ασθενείς, η μέση μείωση της LDL – χοληστερόλης ήταν περίπου 21%. Η ατορβαστατίνη χορηγήθηκε σε δόσεις μέχρι και 80 mg ημερησίως. Η δοσολογία της ατορβαστατίνης σε ασθενείς με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία είναι 10 έως 80 mg ημερησίως. Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται σ’ αυτούς ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Στις μελέτες πρωτογενούς πρόληψης η δόση ήταν 10 mg/ημέρα. Υψηλότερες δόσεις μπορεί να είναι απαραίτητες ώστε να επιτευχθούν τα επίπεδα LDL-χοληστερόλης που προβλέπονται από τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Δοσολογία σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια Η νεφρική ανεπάρκεια δεν επηρεάζει τις συγκεντρώσεις της ατορβαστατίνης στο πλάσμα ή την επίδρασή της στα λιπίδια, επομένως δεν χρειάζεται τροποποίηση της δοσολογίας. Χορήγηση σε ηλικιωμένους Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του φαρμάκου σε ασθενείς ηλικίας μεγαλύτερης των 70 ετών, όταν χρησιμοποιούνται οι συνιστώμενες δόσεις, είναι παρόμοιες με εκείνες που παρατηρήθηκαν στο γενικό πληθυσμό. Χορήγηση σε παιδιά Η παιδιατρική χρήση πρέπει να συνιστάται μόνο από τους ειδικούς. Η εμπειρία στα παιδιά είναι περιορισμένη σε ένα μικρό αριθμό ασθενών (ηλικίας 4 – 17 ετών) με σοβαρές δυσλιπιδαιμίες, όπως η ομόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία. Η συνιστώμενη αρχική δοσολογία σε αυτή την πληθυσμιακή ομάδα είναι 10 mg ατορβαστατίνης ημερησίως. Η δόση μπορεί να αυξηθεί μέχρι 80 mg ημερησίως, σύμφωνα με την ανταπόκριση και την ανεκτικότητα του ασθενούς. Τα δεδομένα ασφάλειας ως προς την ανάπτυξη σ’ αυτόν τον πληθυσμό ασθενών δεν έχουν αξιολογηθεί. 3.3 Αντενδείξεις Το Zarator αντενδείκνυται σε ασθενείς: με υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα αυτού του φαρμάκου, με ενεργό ηπατική νόσο ή ανεξήγητη, επιμένουσα αύξηση των τρανσαμινασών του ορού μεγαλύτερη από το 3-πλάσιο των ανώτατων φυσιολογικών ορίων, με μυοπάθεια, κατά τη διάρκεια της κύησης, κατά τη διάρκεια του θηλασμού, σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που δεν χρησιμοποιούν τα κατάλληλα αντισυλληπτικά μέτρα 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Επίδραση στο ήπαρ Οι ηπατικές δοκιμασίες πρέπει να εκτελούνται πριν από την έναρξη της θεραπείας και στη συνέχεια περιοδικά. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν οποιοδήποτε κλινικό σημείο ή σύμπτωμα ενδεικτικό ηπατικής βλάβης θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας. Οι ασθενείς με αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών θα πρέπει να παρακολουθούνται μέχρις ότου οι διαταραχές αποκατασταθούν. Αν μία αύξηση των τιμών των τρανσαμινασών, μεγαλύτερη του 3πλάσιου των ανώτερων φυσιολογικών τιμών επιμένει, συνιστάται μείωση της δόσης ή διακοπή της χορήγησης του ZARATOR (βλέπε παράγραφο 4.8). Το ZARATOR πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς που καταναλώνουν σημαντικές ποσότητες οινοπνεύματος ή/και έχουν ιστορικό ηπατικής νόσου. Επίδραση στους σκελετικούς μυς Η ατορβαστατίνη, όπως και άλλοι αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης, μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να επιδράσει στους σκελετικούς μυς και να προκαλέσει μυαλγία, μυοσίτιδα και μυοπάθεια, που μπορεί να εξελιχθεί σε ραβδομυόλυση, μία δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από σημαντικά αυξημένα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης (CPK) (>10 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια), μυοσφαιριναιμία και μυοσφαιρινουρία, που μπορεί να προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια. Πριν την έναρξη της θεραπείας Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται με προσοχή σε ασθενείς με προδιαθεσικούς παράγοντες για εμφάνιση ραβδομυόλυσης. Στις καταστάσεις που ακολουθούν πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης (CPK) πριν την έναρξη της θεραπείας με στατίνες: - Νεφρική ανεπάρκεια - Υποθυρεοειδισμός - Ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό κληρονομικής μυϊκής διαταραχής Προηγούμενο ιστορικό μυϊκής τοξικότητας με στατίνη ή φιμπράτη - Προηγούμενο ιστορικό ηπατικής νόσου και/ή όταν καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες οινοπνεύματος - Σε ηλικιωμένους (ηλικίας > 70 ετών) η χρησιμότητα μιας τέτοιας μέτρησης πρέπει να εξετάζεται με βάση την ύπαρξη άλλων παραγόντων που προδιαθέτουν για ραβδομυόλυση. Σε αυτές τις καταστάσεις θα πρέπει να σταθμίζεται ο κίνδυνος σε σχέση με το πιθανό όφελος της θεραπείας και συνιστάται κλινική παρακολούθηση. Εάν τα επίπεδα της CPK είναι σημαντικώς αυξημένα (>5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πριν από την έναρξη της θεραπείας δεν πρέπει να γίνει έναρξη αυτής. Προσδιορισμός της φωσφοκινάσης της κρεατίνης Η φωσφοκινάση της κρεατίνης (CPK) δεν πρέπει να προσδιορίζεται μετά από εντατική άσκηση ή παρουσία οποιασδήποτε άλλης εύλογης αιτίας αύξησης της CPK, γιατί αυτό δυσκολεύει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Εάν τα επίπεδα της CPK, πριν την έναρξη της θεραπείας, είναι σημαντικώς αυξημένα (>5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πρέπει να προσδιορίζονται εκ νέου 5 έως 7 ημέρες αργότερα για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας - Πρέπει να ζητείται από τους ασθενείς να αναφέρουν αμέσως μυϊκούς πόνους, κράμπες ή αδυναμία, ιδιαίτερα εάν συνοδεύονται από αίσθημα κακουχίας ή πυρετό. - Εάν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, ενώ ένας ασθενής βρίσκεται υπό θεραπεία με ατορβαστατίνη, πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της CPK. Εάν διαπιστωθεί ότι τα επίπεδα είναι σημαντικώς αυξημένα (>5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) η θεραπεία θα πρέπει να σταματήσει. - Εάν τα μυϊκά συμπτώματα είναι σοβαρά και προκαλούν καθημερινές διαταραχές, ακόμα και αν τα επίπεδα της CPK είναι αυξημένα σε ≤5 x ανώτατα φυσιολογικά όρια, θα πρέπει να εκτιμάται η ανάγκη διακοπής της θεραπείας. - Εάν τα συμπτώματα υποχωρήσουν και τα επίπεδα της CPK επανέλθουν στο φυσιολογικό, τότε μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο επαναχορήγησης της ατορβαστατίνης ή η χορήγηση μιας άλλης στατίνης στη χαμηλότερη δόση και υπό στενό έλεγχο. - Η ατορβαστατίνη πρέπει να διακοπεί εάν σημειωθούν κλινικά σημαντικές αυξήσεις στα επίπεδα της CPK (>10 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) ή εάν διαγνωσθεί ή υπάρχει υπόνοια ραβδομυόλυσης. Ο κίνδυνος εμφάνισης ραβδομυόλυσης αυξάνεται όταν η ατορβαστατίνη χορηγείται ταυτόχρονα με κάποια φαρμακευτικά προϊόντα όπως: κυκλοσπορίνη, ερυθρομυκίνη, κλαριθρομυκίνη, ιτρακοναζόλη, κετοκοναζόλη, νεφαζοδόνη, νιασίνη, γεμφιβροζίλη, άλλες φιβράτες ή αναστολείς της HIV πρωτεάσης (Βλέπε παράγραφο 4.5 και παράγραφο 4.8). Οι ασθενείς με σπάνια κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στην γαλακτόζη, έλλειψη λακτάσης Lapp ή δυσαπορρόφηση γλυκόζης-γαλακτόζης, δεν θα πρέπει να λαμβάνουν αυτό το φάρμακο. 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες Οι συχνότερα αναμενόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες προέρχονται κυρίως από το γαστρεντερικό και περιλαμβάνουν δυσκοιλιότητα, μετεωρισμό, δυσπεψία, κοιλιακό άλγος, και συνήθως υποχωρούν με τη συνέχιση της θεραπείας. Ποσοστό μικρότερο του 2% των ασθενών διέκοψε τη συμμετοχή του στις κλινικές μελέτες εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών που αποδόθηκαν στο ZARATOR. Με βάση δεδομένα από κλινικές μελέτες και τη σημαντική εμπειρία που αποκτήθηκε μετά την κυκλοφορία του φαρμάκου στην αγορά, ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τις ανεπιθύμητες ενέργειες που εμφανίστηκαν με το ZARATOR. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες κατατάσσονται ανάλογα με τη συχνότητα εμφάνισής τους σε: συχνές (≥1/100, <1/10), όχι συχνές (≥1/1.000, <1/100), σπάνιες (≥1/10.000, <1/1.000), πολύ σπάνιες (≤1/10.000). Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: δυσκοιλιότητα, μετεωρισμός, δυσπεψία, ναυτία, διάρροια. Όχι συχνές: ανορεξία, έμετος. Διαταραχές αιμοποιητικού και λεμφικού συστήματος Όχι συχνές: θρομβοκυτοπενία. Διαταραχές ανοσοποιητικού συστήματος Συχνές: αλλεργικές αντιδράσεις.Πολύ σπάνιες: αναφυλακτικές αντιδράσεις. Διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος. Όχι συχνές: αλωπεκία, υπεργλυκαιμία, υπογλυκαιμία, παγκρεατίτιδα. Ψυχιατρικές διαταραχές Συχνές: αϋπνία. Όχι συχνές: αμνησία. Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: κεφαλαλγία, ζάλη, παραισθησίες, υπαισθησία. Όχι συχνές: περιφερική νευροπάθεια. Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων Σπάνιες: ηπατίτιδα, χολοστατικός ίκτερος. Δέρμα/Εξαρτήματα δέρματος Συχνές: δερματικό εξάνθημα, κνησμός. Όχι συχνές: κνίδωση. Πολύ σπάνιες: αγγειοοίδημα, φυσαλιδώδη εξανθήματα (συμπεριλαμβανομένων του πολύμορφου ερυθήματος, του συνδρόμου Stevens-Johnson και της τοξικής επιδερμικής νεκρόλυσης). Διαταραχές του ωτός και του λαβυρίνθου Όχι συχνές: εμβοές. Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος Συχνές: μυαλγία, αρθραλγία.Όχι συχνές: μυοπάθεια. Σπάνιες: μυοσίτιδα, ραβδομυόλυση. Διαταραχές αναπαραγωγικού συστήματος Όχι συχνές: ανικανότητα. Γενικές διαταραχές Συχνές: εξασθένηση, θωρακικό άλγος, οσφυαλγία, περιφερικό οίδημα. Όχι συχνές: κακουχία, αύξηση σωματικού βάρους. Παρακλινικές εξετάσεις Σε ασθενείς που έπαιρναν ZARATOR παρατηρήθηκε αύξηση των επιπέδων των τρανσαμινασών, γεγονός που συμβαίνει και με άλλους αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης. Η αύξηση αυτή ήταν συνήθως μικρή, παροδική και δεν χρειάστηκε διακοπή της θεραπείας. Σε ασθενείς που έπαιρναν ZARATOR, κλινικά σημαντική αύξηση των τρανσαμινασών του ορού (τρεις φορές πάνω από τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) παρατηρήθηκε σε ποσοστό 0,8%. Η αύξηση αυτή, ήταν δοσοεξαρτώμενη, σε όλους δε τους ασθενείς ήταν αναστρέψιμη. Επίπεδα της CPK μεγαλύτερα του 3πλάσιου των ανώτατων φυσιολογικών ορίων παρατηρήθηκαν σε ποσοστό 2,5% των ασθενών που ελάμβαναν ZARATOR, ποσοστό που είναι παρόμοιο με αυτό που παρατηρήθηκε σε κλινικές μελέτες με άλλους αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης. Επίπεδα 10 φορές πάνω από τα ανώτατα φυσιολογικά όρια παρατηρήθηκαν σε ποσοστό 0,4% των ασθενών υπό θεραπεία με ZARATOR. (βλέπε παράγραφο 4.4). 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: WINMEDICA ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΕΠΕ, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα. Τηλ.: 210 7488858-860 Fax: 210 7488827 5. ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: Δισκία 10 mg: 64286/11-11-2008, Δισκία 20 mg: 72834/11-11-2008, Δισκία 40 mg: 72836/11-11-2008 Χορηγείται με ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία. ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: 15,33b, 24,31b, 41,83b Under license of Pfizer

Bοηθήστε να γίνουν τα φάρμακα πιο ασφαλή: Συμπληρώστε την “κΙτρινη κΑρτα” Aναφέρατε: • ΟλεΣ τις ανεπιθύμητες ενέργειες για τα Nέα φάρμακα N • Tις ΣOBAPEΣ ανεπιθύμητες ενέργειες για τα Γνωστά φάρμακα


œ  ¡¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹ ˜ š¡‹ › ’š Ù Ø    

œ  ¡¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹ ˜ š¡‹ › ’š Ù Ø    

10 αλήθειες για το Μεταβολικό Σύνδρομο ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Ο κατά φαντασίαν ασθενής

œ  ¡¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹ ˜ š¡‹ › ’š Ù Ø    

œ  ¡¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹ ˜ š¡‹ › ’š Ù Ø    

Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ Αναζητώντας τον «σωστό» γιατρό…

ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ œ  ¡¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹ ˜ š¡‹ › ’š Ù Ø    

Τ Ρ Ι M Η Ν Ι Α Ι Α

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η

Σπουδαία αντικαρκινική δράση

œ  ¡¢š Ù Ø Ø  Ø   Ø ’‹ ˜ š¡‹ › ’š Ù Ø    

Ε Κ Δ Ο Σ Η

WinMag  

medical winmedia