Issuu

5 26 OKTOBER NOVEMBER

LDVD is niet van deze tijd

PAGINA

Gazet van Zurenborg – Stanleystraat 21 – 2018 Antwerpen – kernredactie@gazetvanzurenborg.be – www.gazetvanzurenborg.be

Op avontuur met tram 11

PAGINA'S

13-14-19-20 Een struikelsteen voor Golda Luftig, Mamá Belga

Foto: Luc PANDELAERS met AI bewerkt.

De ploeg van De Halte, zes weken aan de slag op de stelplaats

PAGINA

PAGINA Golda Luftig. Archief: Kazerne Dossin

Foto: Jo KLIKT

450 jaar na de Spaanse

FURIE!

PAGINA

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Edito

Mondig maar niet gehoord

De kernredactie van de Gazet van Zurenborg laat zijn gedachten gaan over de gebeurtenissen in de wijk.

Gazet van Zurenborg

is een uitgave van de vzw NIEUWE ZURENBORGSE PERS Bankrekening: BE26 0013-8738-4229 P/a E. Vanrintel Stanleystraat 21 2018 Antwerpen Raad van Beheer VZW Gerda Eelen, Jochanan Eynikel, Peter Hernou, Ernest Vanrintel, Diederik van Woensel Kernredactie Bart Cartuyvels, Annelies De Mul, Jan Holvoet, Cleo Klapholz, Luc Pandelaers, Guy Poppe kernredactie@gazetvanzurenborg.be Verantwoordelijke uitgever Jan Holvoet kernredactie-@gazetvanzurenborg.be Verantwoordelijke team fotografen Luc Pandelaers: fotoredactie@gazetvanzurenborg.be

Zurenborg stond weer op de kaart de voorbije weken. De Pride was nauwelijks achter de rug of De Halte deed de deuren open van de stelplaats. Niet voor stadsbussen deze keer maar voor allerhande culturele evenementen, van theater en muziek over een kinderprogramma en een natuurmarkt naar een infosessie over bijen en hoornaars. De Transvaalstraat ligt er nog altijd zanderig bij maar sinds enkele weken kunnen de bewoners hun auto op de stelplaats kwijt. Tot einde maart kunnen ze daar terecht. Creatievelingen hebben tot in januari tijd om een voorstel in te dienen waarvoor ze de komende tien jaar die plek willen gebruiken. Naast het zwembad brengen zware machines alles in gereedheid voor de aanleg van het Spoorpark. Er is een nieuw cafeetje op het plein, een oud cafeetje heeft definitief zijn deuren gesloten. Vernieuwing en nostalgie. Zurenborg is een dynamische wijk, er verandert voortdurend wat. Neem nu het Spoorpark. Kreeg ik -samen met vele anderen, neem ik aan- een heuse gedrukte folder in mijn bus,

met alle uitleg. Allerlei maatregelen zijn daarin opgesomd om de hinder voor de buurt te beperken. Zeg niet dat Vespa zijn werk niet doet. Nu nog de aannemer erop wijzen dat hij de richtlijnen moet volgen. Hopelijk sterkt het de bewoners die zich vragen blijven stellen over hoe veilig dat park wel zal zijn om het te omarmen als een aanwinst, een groene ruimte waaraan er zoveel nood is, een toegankelijk stuk natuur. NIMBY, Nature in my backyard. Maar het loopt niet altijd even vlot met de communicatie over wat er in de buurt op touw staat. Neem de stelplaats. U leest in dit nummer van de Gazet hoe een van de bewoners zich vragen stelt over de lawaaihinder, die sommige activiteiten veroorzaken. Dat onverwachte culturele aanbod op het voormalige depot kwam toch wat onverhoeds af op de buurt. In mijn bus vond ik een mooie brief van Kamping Kerosine over hun muziekfestival. Gezellige boel, veel volk. Ik mocht eerst niet binnen, want achthonderd toeschouwers was de limiet. 800! Op zaterdag zouden er toch buurt-

evenementen plaatsgrijpen, niet? Past zo’n muziekfeest niet veeleer op de site van de Zomerfabriek, waar sterke geluiden zo goed als niemand storen, vraag je je af. Kijk, mensen zijn mondiger dan ooit en het gemiddelde van mondige burgers op Zurenborg is misschien zelfs wat groter dan op andere plaatsen in de stad maar in het algemeen kun je stellen dat Zurenborgers graag hun zeg hebben over wat er in hun woonomgeving op stapel staat. Er is flink wat inspraak en er vinden overlegmomenten plaats, dat is zo, maar af en toe blijf je achter met dat onbevredigende gevoel dat je ’t wel gezegd hebt maar dat de gezagsdragers niet echt geluisterd hebben en toch hun eigen zin doordrijven. De bewoners van de Transvaalstraat beamen dat stellig. Dat moet beter, vindt de Gazet, zeker met het oog op wat de wijk te wachten staat, de discussie over de plannen voor Nieuw Zurenborg. Mondig maar niet gehoord? Ongehoord.

Guy POPPE

Senior adviseurs André Dejonghe Jörg Pyl Medewerkers (tekst en foto’s) Lotus Aboe Saed, Eddy Aerts, Dirk Blijweert, Anna Cartuyvels, Anne Clark, Lotte Daens, Roos De Buysscher, Dieter Dedecker, Walter De Ley, Renée Dufait, Dorian Franks, Jeannine Führing, Paki Genbrugge, Maxim Gerin, Paul Goris, Machteld Hardy, Jos Hermans, Gerda Huygen, Sylvaine Jacquart, Karen Kets, Herman Kok, Jerry Koninckx, Julie Kruijne, Malinee Lebegge, Zeger Mertens, Laurens Op de Beeck, Doeschka Paesbrugge, Leon Peijnenburg, Marcel Schoeters, Frank Speleman, Marc Swyngedouw, Peter Theunynck, Léon van Beek, Yo Van den Bulck, An Van de Wal, Lies Van Gasse, Dani Van Remoortel, Nathalie Van Sundert, Wim Verzelen, Marc Vingerhoedt, Uli Vinks, Dries Wouters Lay-out & Pre-press Pascale Holemans lay-out@gazetvanzurenborg.be Advertenties Jochanan Eynikel advertenties@gazetvanzurenborg.be Administratie en facturatie Chantal Van Buynder Chantal@acctal.be Drukker Drukkerij Goossens Achterbroeksesteenweg 208 • 2180 Kalmhout Distributie De Heerlyckheid Pretoriastraat 28 • 2600 Berchem Website en mail www.gazetvanzurenborg.be Hebt u iets mee te delen aan Gazet van Zurenborg, vanaf nu naar kernredactie@gazetvanzurenborg.be.

De Zeven van Zurenborg Ik heb een foto gemaakt in onze wijk en heb daarin 7 veranderingen aangebracht. Ken jij Zurenborg goed genoeg om de 7 verschillen op te sporen of moet je toch naar het einde van de Draakstraat wandelen?

Bewijs je kennis en zoek de 7 aanpassingen die op die plek zijn gemaakt. Oplossing op pagina 13. (Zeger MERTENS)

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Café Belgica, met Belgische tequila Zurenborg is sinds 31 juli een café rijker: Belgica. Je vindt het op de Dageraadplaats, waar tot voor kort de Tranquilo was, een taqueria, een Mexicaans restaurant. Jos Hermans was op de opening en had daarvoor zijn redenen. Achter de toog staan twee jonge gasten van 22, die me nauw aan het hart liggen: Felix Heuvinck, de kleinzoon van mijn kompaan Marc van ‘t Crisis-Orkestje en Adam De Smet, ooit de vaste vriend van mijn kleindochter Io. Ze zijn niet aan hun proefstuk toe. Felix heeft al drie jaar in een café in Borgerhout gewerkt, de Foxy. Toen de zaakvoerders van de Foxy de Tapisserieevenementen begonnen te organiseren, werkten Felix en Adam daar voor het eerst lang samen. En omdat die samenwerking klikte, begonnen ze te dromen van een eigen zaak. Het was een lange zoektocht. Felix en Adam brachten een bezoek aan panden in Merksem en op het Zuid. In het voorjaar richtten ze een zaak op, samen met twee zaakvoerders van Foxy. Die waren ook eigenaar van het pand op de Dageraadplaats. Toen dat plots vrijkwam, was dat een uitgelezen kans om op de Dageraadplaats met Belgica te beginnen.

De kroegbazen zijn twee totaal verschillende karakters: Felix is goedlachs én een spraakwaterval, Adam komt wat rustiger en bezadigder over, maar schijn kan natuurlijk altijd bedriegen. De wijk is voor hen geen onbekende. Felix: “Ik ben in de Grotehondstraat op school geweest en vele jarenlang ben ik hier op het plein komen voetballen. Ook Adam heeft hier als kind voetbal gespeeld”. Geslaagde opening doet dromen Op 31 juli vond de opening plaats. Felix: “Het was hier ‘vollen bak’! Een betere start hadden we niet kunnen wensen. Al ons bier was er op korte tijd doorgedraaid. Maar gelukkig hebben we van andere cafés vaten kunnen lenen. Er heerst hier blijkbaar een heel goed gemeenschapsgevoel”. Waarom ze de naam Belgica gekozen hebben? Adam: “Wij proberen onze producten zoveel mogelijk lokaal te halen. Niet alleen onze bieren en wijnen maar ook de sterke dranken,

Felix en Adam. Foto: Jos HERMANS

zelfs de frisdranken. Bij ons kan je de enige Belgische tequila komen proeven”. Een herinnering aan de taqueria die hier jaren gevestigd was? Belgica heeft een ruim terras, er is plaats voor een zestigtal klanten. Als de zon schijnt, is ze er van ‘s middag tot rond 17u. De zaak opent dagelijks haar deuren om 15u. Sluitingstijd is in de weekends uiteraard iets later dan in de week. Naast de gewone caféactiviteiten denken Adam en Felix ook aan andere evenementen. Binnen is een podium, dat geschikt is voor kleine

concerten en voor stand-up comedy. Adam, die koksschool heeft gevolgd, wil binnenkort één vaste maaltijd op de kaart zetten en maandelijks een speciale eet-avond, uiteraard met Belgische kost op het menu. Maar dat zijn de twee nog aan het uitwerken. Het grote avontuur is nog maar pas begonnen maar de eerste maanden waren, dankzij de mooie zomer, heel goed. Het Zomerhof is dicht, Belgica is open, het ene café volgt het andere op, het kon niet op een beter moment.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Terugblik op de

De eindhalte

De zomer zit erop. De bladeren beginnen te vallen. Op de stelplaats, die de voorbije maanden bruiste van leven, is de leegte wedergekeerd. We blikken graag terug op die periode, de eerste zomer van De Halte vzw. (Cleo KLAPHOLZ) Tegen het einde van elke zomer is er een moment dat het licht wat zachter wordt en de avonden een beetje langer blijven hangen. Op de stelplaats aan het Tramplein voelde je dat moment dit jaar bijzonder sterk. Waar we eerder alleen kil asfalt zagen, pronkten deze zomer de lichtslingers, de spiegeltent en allerlei nieuwe cultuurprojecten. Toen we het project van Roos de Buysscher en Pjotr Durlet in de vorige Gazet aankondigden, waren ze vol verwachting en spanning over wat komen zou. Ze vroegen de buurt om mildheid voor hun eerste grote project en deden een oproep om buurtinitiatieven in te dienen. Programmatie met de K van Kunst De donderdagen met theater, de vrijdagen met muziek en de zaterdagen voor de buurt trokken meer publiek dan De Halte had durven voorspellen. Van nieuwe theatervoorstellingen tot yoga, van kinderworkshops tot een heuse natuurmarkt. De stelplaats werd enorm goed benut en groeide uit tot een echte ontmoetingsplek. Een nieuwe culturele trekpleister voor de buurt, waar buurtbewoners en nieuwsgierigen elkaar tegen het lijf lopen. Een stad hoort te ademen Passiviteit garandeert foutloosheid. Aan deze actieve halte stapte niet iedereen met plezier op de bus. Enkele buurtbewoners lieten weten dat er in de wijk al zoveel te beleven valt, dat een cultuurcafé erbovenop wat veel van het goede was. Nochtans, wie op Zurenborg woont, een bruisende wijk, zou horen te weten dat de wijk zelden stilvalt. Een stad ademt nu eenmaal en soms ademt ze luid. Die geluiden van leven horen bij een stad. Gelukkig blijft de algemene teneur positief. Een bescheiden buurtbijdrage De Halte wilde de deur wagenwijd openzetten voor buurtinitiatieven. Die op de stelplaats waren uiteenlopend. Buurman Steve Meeusen organiseerde een yogamiddag met live muziek, buurvrouw Julie Kruijne een Natuur

in de Stad markt en een informatiemoment over de Aziatische hoornaar. Ook jongere buurtbewoners vonden hun weg naar De Halte. Zo nam Benjamin Lion het initiatief voor De Ronde Tafel, een filosofisch gesprek over authenticiteit. Het aantal inzendingen via het formulier bleef miniem. De brievenbus aan de hoek van het Tramplein en de Pretoriastraat mocht best wat vaker rinkelen. De organisatoren nemen dat mee als les. Mochten ze nog iets ondernemen, dan bekijken ze graag hoe ze de buurt beter kunnen bereiken en hoe de drempel om mee te doen lager kan. Trots op jonge makers Als buurtbewoner kunnen we die twee jonge Zurenborgers zeggen: wees trots! Trots dat jullie als jonge creatievelingen zoiets groots op poten durfden te zetten. Dat is niet niks. Een vergunning, een programmatie, een opbouw, een openingsfeest en dat allemaal voor het eerst! Het vraagt moed, doorzettingsvermogen en een flinke portie gekkigheid. Precies wat een wijk als Zurenborg nodig heeft.

De bar is open voor de laatste avond van De Halte. Foto: Luc PANDELAERS

voor het ‘buschauffeurlokaal’, het gebouw op de stelplaats dat grenst aan de Pretoriastraat, als langetermijnproject. In dat huis zouden er voorstellingen te zien zijn en kunstenaars in residentie werken, zodat ze er kunnen schrijven, repeteren en aan hun projecten werken. Meer dan ooit voelen we dat De Halte verbonden is met dat oude busdepot, als nieuwe halte voor jonge makers. De Halte op de stelplaats was misschien van tijdelijke aard, laat het niet de eindhalte zijn. Op de valreep Bij het ter perse gaan verneemt

de Gazet dat de stad een concessionaris zoekt voor de stelplaats, voor tien jaar. Het moet een organisatie of onderneming zijn die een actieve rol speelt in de buurt. De exploitatie moet professioneel gebeuren, mikken op vergroening en ruimte scheppen voor buurtinitiatieven. De concessie is gratis, de stad geeft een toelage van maximum 600.000 euro, voor investeringen. Wie er een voorstel heeft, dient het ten laatste op 18 januari in. INFO: https://dehalte.framer.website instagram: @dehalte_vzw

Trots dat een lege plek een tweede leven kreeg. Leegstand is een stille vijand van elke buurt, zelfs als het maar tijdelijk is. Een verlaten terrein trekt onkruid, verval en onveiligheid aan en geeft een wijk een gevoel van vergeten zijn. Een terrein dat in gebruik is, laat mensen zien dat er iets gebeurt en dat het ertoe doet. Liever een zomer vol muziek, vinden we, dan een zomer vol stilte! En nu? De stelplaats zal binnenkort weer even stil worden. Maar wat blijft, is het gevoel dat dit kan! Dat een betonvlakte kan veranderen in een plek vol verhalen, dat jonge makers een wijk kunnen verrijken en de buurt daarvan deel mag zijn. Wat willen de bezielers zelf? Een vaste plek in de wijk. Daarom zijn ze van plan om een concessie aan te vragen

Thaise en Vlaamse gerechten geserveerd in een huiselijke sfeer. Kom zeker onze heerlijk cocktails proeven. Reserveren op 03/235.98.42 - informatie op mays.be

ALLE DAGEN OPEN VANAF 14 UUR

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

zomer op Zurenborg

The Fivez Trio, goeie jazz in de Zomerfabriek Laat me beginnen met een bekentenis: wij verwaarlozen in ons wijknieuws al jaren de Zomerfabriek. En dat om de bekende slechte redenen: de helft van de redactie is dan met vakantie en de oude knarren onder ons voelen zich misschien wat minder aangesproken door de programmatie. Dat is jammer want de Zomer van Antwerpen noemt in zijn brochure de Zomerfabriek niet voor niets Antwerp’s best kept secret. (Luc PANDELAERS) Op het terrein van de oude gasfabriek aan de Minckelerstraat is de Zomerfabriek gedurende de zomermaanden al vijftien jaar een creatieve hotspot waar muziek, dans, sport en nightlife samenkomen. Elke week zijn er gratis live optredens, expo’s, jamsessies en workshops. En je kan er ook gewoon iets gaan drinken of genieten van het ruime aanbod aan streetfood.

Dat ik er als oude knar op een dinsdagavond in augustus toch terecht kwam, heb ik te danken aan mijn kleindochter, die aan het conservatorium studeert. Ze vertelde mij enthousiast dat drie laatstejaars van de afdeling jazz er een concert kwamen geven en dat die bovendien steengoede muziek maken, die me zeker zou bevallen.

Jazz op de Zomerfabriek. Foto: Luc PANDELAERS

Dat was niets teveel gezegd. The Fivez Trio, bestaande uit Simon Fivez (gitaar), Okan Küçük (basgitaar) en Egemen Zümrüt (drums), bracht een ijzersterke set met zowel eigen composities als frisse interpretaties van traditionele jazzstandaards met veel latin jazz en bluesinvloeden. Na een staand applaus

van het talrijke publiek volgden er verscheidene bisnummers. Dus ja, Zomerfabriek, de Gazet gaat haar leven beteren. Volgend jaar belichten me meer dan één evenement en krijgen jullie een dubbele middenpagina!

Lezersbrief Zomer in Zurenborg... Betekent blijkbaar 'van het ene event naar het andere'. Misschien moeten we ons eens durven afvragen of dat wel okee is. Als je naar verre oorden met vakantie gaat valt het niet op, maar als je zoals ik al jaren besloten hebt om 'low impact' te gaan en in de wijk te blijven dan kan je er niet naast kijken/horen. 'Zomer van Antwerpen', 'Muziek in de Wijk', 'Zomerfabriek', 'Meeting of Styles', 'Day Pride Events', 'De Halte'. De kalender zit zo vol dat er dit jaar tot eind september wordt geprogrammeerd, alles op een zakdoek midden in een woonwijk. Tja, die evenementen apart zijn leuk genoeg, maar het is de opstapeling die teveel wordt. Zurenborg=culturele hotspot en ieder heeft zijn ding te vertellen, doch waar is het beleid dat de programmatie filtert op overkill, waar is de overkoepelende instantie die zorgt dat alles in balans blijft? 'Hoe meer cultuur in deze wijk, hoe meer stemmen het oplevert' lijkt de teneur te zijn, maar is dat wel zo? Een rustige zomer is een buffer voor wat er de rest van het jaar volgt, toch? Elk event steekt een of andere flyer in de bus met 'u mag gerust reageren' of 'we proberen de overlast zoveel mogelijk te beperken'. Zo wordt de hete hap naar de bewoners toegeschoven en als je dan beleefd vraagt of de bassen dit jaar na 22u misschien wat minder mogen (Pride Party), dan ben je meteen kop van jut. En geen cultuurschepen die

Illustratie: Lies VAN GASSE

modereert. Vandaar deze brief en ik ben er zeker van dat ik ook voor anderen spreek. Misschien gewoon eens polsen bij de artsengroep naar het effect van opgestapeld lawaai en overlast op lange termijn, daar zit geheid een goed artikel in voor gvz. "maar de maat is vol en m'n kop is toe" vond ik toen al een straf stuk lyric en dat werd vaak weggelachen. Ondertussen wellicht actueler dan ooit. Gegroet en be the change, Serge Vermeersch

De redactie van Gazet van Zurenborg verwelkomt lezersbrieven. Als ze ondertekend zijn met naam en toenaam natuurlijk, anonieme schrijfsels gaan de prullenmand in. De redactie stelt er prijs op dat uw brief niet vrijblijvend is of uiting geeft aan een allerindividueelste emotie maar best een problematiek aankaart die leeft in de wijk. Het spreekt vanzelf dat brieven die beledigend zijn of een scheldpartij bevatten, racistische of antisemitische praat verkondigen, discriminatie propageren of vergoelijken, gedachtegoed aanhangen dat niet thuishoort in een Gazet, die openheid en respect voor anderen hoog in het vaandel voert, of oproepen tot geweld geen schijn van kans maken. Die publiceren we niet. Met dat soort proza kunt u terecht op sociale media allerhand. De redactie beslist autonoom welke lezersbrieven ze publiceert en voert daarover geen oeverloze discussies.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

De spade steekt in de grond

Wie de gewoonte had om te voet of met de fiets naar Borgerhout te rijden langs het weggetje tussen het zwembad en het spoor, staat sinds 14 september voor het bord “Werfzone”. Ze strekt zich uit van de Plantin en Moretuslei naar het Luitenant Naeyaertplein. De aanleg van het Spoorpark is begonnen, althans de eerste fase van drie. (Guy POPPE) Van grote activiteit is er nog geen sprake. In het midden van de werfzone is een bulldozer aan het werk. Hij ruimt onkruid en struiken op. Enkele bomen moeten sneuvelen en plaats maken voor de funderingspalen, die de nieuwe fietsen voetgangersbrug schragen. Tegen het einde van het jaar moet die brug er staan en tot het hoogste punt reiken van de spoorwegbrug over de lei. De nieuwe brug is het pronkstuk van de eerste fase van de werkzaamheden. Voor wie geregeld gaat zwemmen of sporten in de hal aan de Borgerhoutse kant, wees gerust, alles blijft toegankelijk. De overkant Al vindt in deze fase het grootste deel van het werk aan de overkant van de lei plaats, er gebeurt ook een en ander aan de Zurenborgse kant. Een van de twee loodsen op het voorlopig nog afgesloten terrein van Infrabel wordt afgebroken. Het gaat over de LCI-loods, die vroeger het logistieke centrum van de spoorwegen huisvestte. Voor de tweede, de Brosselloods, is renovatie gepland. De latere bestemming van die loods ligt nog niet vast. Deze kant Wat gebeurt er nog achter de huizen van de Tweelingenstraat? De restauratie van de luifel

van wat er overblijft van het perron in het voormalige Ooststation en een reeks aanpassingen van waterleidingen, verlichting e.d. De oplopende kasseistrook die vanop de Draakplaats vertrekt, is in die eerste fase ook aan vernieuwing toe. Hinder Bang? Hinder is er altijd natuurlijk, bij dit soort werkzaamheden. Wanneer ze funderingspalen in de grond heien bv. Maar het moet gezegd worden dat er behoorlijk wat maatregelen in uitzicht gesteld zijn om de pil te vergulden. Geen geklop of ander lawaai voor 7u. ’s Ochtends, geen transport wanneer de scholen opengaan of sluiten. Dat zijn enkele voorbeelden. Zomer 2027 Eind januari komt er een einde aan dit deel van het werk. Op wat er daarna volgt, komen we terug in een van de volgende edities van de Gazet. Als de aanleg volgens plan verloopt, gaat het Spoorpark volgende zomer open en krijgt het ontoegankelijke spoorwegterrein een ander gezicht. Eindelijk komt er dan op Zurenborg een flinke strook groen, met wandelen fietspaden, en een niet door autoverkeer belemmerde oversteek van de Plantin en Moretuslei, dat is ook meegenomen.

De eerste fase van de aanleg van het Spoorpark is ingezet. Foto: Dani VAN REMOORTEL

Meer info: www.agvespa.be/spoorpark agvespa@antwerpen.be 03 259 28 10 (Vespa)

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Van Buitenaf Bekeken

ATV-wandelrally trekt door Zurenborg

Misschien was het u al opgevallen: de voorbije zomer liepen heel wat mensen, met een boekje in de hand, zoekend door de wijk. Dat heeft alles te maken met de jaarlijkse ATV-wandelrally. Voor de jubileumeditie van de zoektocht konden de straten van Zurenborg natuurlijk niet ontbreken. (Lotte DAENS) Sinds 4 april loopt de nieuwste editie van de wandelrally van ATV. De regionale Antwerpse tv-omroep organiseert die zoektocht door de stad al voor de twintigste keer. Dit jaar nam stadsgids Tanguy Ottomer de rally mee onder handen. Hij stippelde een route uit, die gaat van het Centraal Station, langs de Diamantwijk, doorheen Zurenborg en het Groen Kwartier en eindigt bij brouwerij De Koninck.

Op die zowat drie kilometer komt Zurenborg ruimschoots aan bod. De wandelaars komen langs de Oostenstraat en de Grotehondstraat en gaan langs de Dageraadplaats naar de Draakplaats. Ook de Cogels-Osylei, de Generaal van Merlen-, Transvaal- en Guldenvliesstraat ontbreken niet. Uiteindelijk gaat de zoektocht verder aan de andere

kant van de sporen in de richting van het Groen Kwartier. De opdracht bestaat uit dertig raadselachtige vragen, de rally trekt langs een eveneens cryptisch omschreven route. We liepen de wandeltocht zelf en spraken ook met enkele deelnemers. Een frisse blik Onderweg treffen we een groep vrouwen, die het regenachtige septemberweer hebben getrotseerd. Ondanks de regendruppels hebben Tessy, Greta en Nadia uit Kapellen, Nicole uit Stabroek en Marijke uit Antwerpen het naar hun zin. De vijf vriendinnen nemen elk jaar samen deel. Allen zijn ze onder de indruk van Zurenborg. “Het is jammer van het weer, maar het is een fijne tocht,” klinkt het instemmend. Al zijn volgens Nadia de vragen toch wat cryptischer dan anders. Marijke deed de route

Heide en François voor de Brasserie du Dôme, tijdens de rally. Foto: Lotte DAENS

enkele dagen eerder al eens, tijdens de stoepverkoop. Dat bracht extra sfeer en beleving mee: “Zurenborg is sowieso een prachtige buurt maar tijdens de rommelmarkt gaf het toch nét dat tikkeltje meer.” François en Heidi uit Melsele nemen dit jaar voor het eerst deel aan de wandelrally. Van een vriendin die ieder jaar meedoet, leerden ze de wandeling kennen. Dat Zurenborg dit jaar op de planning stond, gaf de doorslag om ook eens mee te doe. “De buurt kennen we een beetje maar door de zoektocht kijk je er toch anders naar. Je wordt verplicht om omhoog te kijken en te zoeken. Daardoor zie je dingen die je anders gemakkelijk voorbijloopt. Zo zie je veel meer mooie details van de

huizen,” vertelt François. De Dageraadplaats is volgens allebei bovendien de ideale plek om pauze te houden en te schuilen voor het druilerige weer. Zelf op pad? Zelf geïnspireerd om op wandelzoektocht te gaan? De boekjes kosten €7,50 en zijn verkrijgbaar bij het Visitor Center in Het Steen of in het Centraal Station. Je kunt nog tot en met zondag 1 november deelnemen. In het boekje zit bovendien een bon, waarmee je bij café Zeezicht of brouwerij De Koninck terechtkunt voor een Bolleke of een Tripel d’Anvers. Als je het antwoordenformulier tijdig opstuurt naar ATV maak je ook kans op een prijs.

Dageraadplaats 3 - 2018 Antwerpen 03 283 72 78 www.materiafinedining.be

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Medewerkers gezocht

Het is onze gazet, jullie gazet, de gazet van ons allemaal De Gazet van Zurenborg is de wijkkrant voor en door Zurenborgers. Maar een krant maak je niet alleen. Schrijf je maar één artikel per jaar, of maak je slechts één foto? Geen probleem! We sluiten je met plezier in onze armen. We bieden geen centjes, maar wel vriendschap en eeuwige roem. Het is bovendien een leuke manier om je buurt beter te leren kennen en bij te dragen aan wat ons verbindt: onze liefde voor de wijk Zurenborg. Heb jij een idee waarover we kunnen schrijven? Of je nu student bent, werkt of al van jouw pensioen geniet, iedereen is welkom bij onze redactie!

Meer info? Stuur een mailtje naar: kernredactie@gazetvanzurenborg.be

RestoDays? Restaurantdagen! We zitten weer volop in de periode dat toprestaurants een bijzonder aanbod lanceren om tegen een lagere prijs dan gewoonlijk te komen eten. Ook op Zurenborg is er één dat meedoet aan RestoDays, met een verrassingsmenu, niet goedkoop. Nee, dat is niet Filet Divers in de Rolwagenstraat. (Guy POPPE) Eind november doen ze bij Filet Divers ook wat speciaals. Restaurantdagen noemen ze het. Het laatste weekend serveren ze een buffet, met smaken van over de hele wereld. De keuze om gerechten van overal op je bord te toveren, is vanzelfsprekend. Filet Divers is een organisatie van arme mensen, die van overal afkomstig zijn. In de Rolwagenstraat hebben ze een ontmoetingsruimte, een sociale kruidenierszaak en een tweedehandswinkel. Je kunt er je Nederlands oefenen en krijgt ruggensteun om je weg te vinden in de digitale wereld. Enkele jaren geleden installeerde er zich een keer per week een bestelwagen in de poortopening die verse melk aanleverde, voor iedereen in de buurt overigens. Samen een maaltijd koken, ook dat staat er op het programma. De stap naar Restaurantdagen is dan gauw gezet. Wat en wanneer Vrijdag 27 en zaterdag 28 november, dat zijn de dagen. Van zes uur tot halfacht is het buffet open. Napraten aan de bar kan tot 10u. Als volwassene betaal je 38 euro, je kinderen schuiven aan tafel voor 18 euro. Voor dat geld krijg je hapjes, een hoofd- en een nagerecht. Smakelijk! INFO Op https://www.filetdivers.be vind je het inschrijvingsformulier. Schrijf over op rekeningnummer BE45 380 2737 0489. Geef je familienaam op, de dag dat je komt eten en het woord restaurantdag. Op die website vind je ook alle informatie over de activiteiten van Filet Divers.

Wij zoeken vrijwilligers voor: Redactiesecretaris Grafische vormgever Mensen met een vlotte pen Fotografen Krantenverdelers Administratie medewerker (excel, peppol)

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Studio Crush, van liefdesverdriet tot slim daten

Datingapps beloven een constante stroom aan nieuwe kansen maar de realiteit is vaak anders. Veel singles voelen zich vandaag eenzamer dan ooit. Online keuzes lijken oneindig maar liefdesverdriet blijft een van de meest miskende vormen van rouw. Zurenborgs klinisch psychologe Sophie Legrève wil dat taboe doorbreken. In de Transvaalstraat lanceert ze Studio Crush, een wetenschappelijk onderbouwde haven voor iedereen die worstelt met de liefde. Met twee groepstrajecten helpt ze buurtbewoners om hun gebroken hart te helen én met meer zelfvertrouwen te daten. (Annelies DE MUL)

Sophie Legrève van Studio Crush, klaar voor een date. Foto Luc PANDELAERS

Sophie Legrève is een Zurenborgse in hart en nieren. Ze groeide op in de wijk, voedt er haar drie tienerkinderen op en runt er al twaalf jaar haar zelfstandige psychologenpraktijk. Al twintig jaar sluimerde het idee om groepsgerichte trajecten rond relaties aan te bieden. Een inspirerende brainstorm met een vriendin en het integreren van haar eigen levenservaring gaven het concept uiteindelijk vorm. Na een relatie van 21 jaar gingen zij en haar partner sereen en als vrienden uit elkaar. "Liefdesverdriet is een levend verlies dat nog te vaak wordt gemarginaliseerd," legt Sophie uit. Naast haar zelfstandige praktijk doceert ze al 22 jaar psychologie aan Regina Pacis in Hove. Hoewel de drempel naar reguliere mentale hulp steeds lager wordt, zag ze nog geen specifiek en diepgaand aanbod rond liefdesverdriet en relatiedynamiek. Studio Crush vult die leemte met interactieve modules, waarin theoretische kaders, praktische oefeningen en groepsgesprekken elkaar aanvullen. Het doel

is niet een kortstondige motivatieboost of snel date-succes, maar deelnemers blijvend inzicht geven in hun emoties en relatiepatronen. De paradox van de tweehonderd jeansbroeken Sophie vergelijkt de manier waarop we daten met de manier waarop we consumeren. Vroeger stapte je voor een nieuwe jeans een dorpswinkel binnen, waar vijf modellen in de rekken lagen. Je paste ze, koos de beste optie en wandelde tevreden naar buiten, overtuigd dat je de beste broek had gekocht. Vandaag de dag loggen we in op een app of stappen we een megastore binnen, waar tweehonderd verschillende broeken hangen. Je past er een tiental, kiest er uiteindelijk eentje maar de voldoening blijft uit. Want wat als die 190 andere broeken nét iets beter hadden gezeten? Dat psychologische fenomeen, ook wel de paradox of choice genoemd, verlamt ons moderne liefdesleven. De illusie van oneindige online keuzes

maakt ons kritischer, rustelozer en sneller ontevreden. Trends De digitale datingcultuur brengt ook een nieuw lexicon met zich mee. Een van de termen die tijdens het interview aan bod komt, is microcheating, of micro-vreemdgaan: kleine, subtiele handelingen die het vertrouwen binnen een relatie kunnen ondermijnen zonder dat er fysiek contact plaatsvindt. Voorbeelden zijn stiekem appen met een ex-partner, online flirten voor een korte dopaminekick, intieme relatiedetails delen met een buitenstaander of een actief datingprofiel bewust online laten staan. Zulke gedragingen bevinden zich in een grijze zone en kunnen binnen een relatie veel onzekerheid veroorzaken. Daarnaast wijst Sophie op limerentie, een intense en onvrijwillige toestand van obsessieve verliefdheid en sterke emotionele afhankelijkheid. De gevoelens richten zich minder op de werkelijke persoon dan op een

geïdealiseerd beeld van die persoon. Dat is te vergelijken met een relatieverslaving, omdat de aandacht van de ander, hoe beperkt ook, telkens opnieuw een sterke beloningsreactie kan oproepen. Modules Om grip te krijgen op die moderne dynamieken en emotionele valkuilen lanceert Studio Crush twee specifieke, vierweekse groepsprogramma's in een respectvolle en veilige omgeving. Module 1: CRUSHED – Grip op je liefdesverdriet. Het einde van een relatie kan je emoties, gedachten en lichamelijke reacties ontregelen. Omdat liefdesverdriet maatschappelijk vaak wordt geminimaliseerd – "je moet er nu toch wel overheen zijn?" – voelen mensen zich na een breuk bovendien snel geïsoleerd. In deze module ontdekken deelnemers wat er neurologisch en psychologisch gebeurt na een relatiebreuk. Ze leren concrete, wetenschappelijk onderbouwde strategieën om hun emotionele herstel beter te begrijpen en stap voor stap hanteerbaarder te maken. Module 2: DATE SMARTER, NOT HARDER – Slimmer daten. Deze module is bedoeld voor singles die moedeloos swipen, telkens op hetzelfde type partner vallen of regelmatig te maken krijgen met ghosting. Op basis van hechtingswetenschap en relatiepsychologie brengt Sophie samen met de groep terugkerende patronen in kaart. Deelnemers leren hun blinde vlekken herkennen, rode en groene vlaggen onderscheiden en daten vanuit meer authenticiteit en zelfvertrouwen. Ze onderzoeken ook waarom stabiele kandidaten soms weinig aantrekkingskracht oproepen, terwijl andere contacten tegelijk spannend en schadelijk kunnen aanvoelen. Met Studio Crush biedt Sophie Legrève Zurenborgers een laagdrempelige plek om liefdesverdriet en terugkerende datingpatronen in groep te onderzoeken. De twee trajecten combineren psychologische inzichten met praktische oefeningen en bieden deelnemers houvast om bewuster met relaties, verlies en nieuwe ontmoetingen om te gaan. Info: https://www.studiocrush.net/

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Met ondernemers op de borrel

Zurenborg gonst van de bedrijvigheid maar dat blijft vaak binnenshuis. De ondernemerswereld komt maar met mondjesmaat aan bod in de Gazet. Wanneer ze in het flink vernieuwde hotel Via Antwerp op de Plantin en Moretuslei een ondernemersapero organiseren, dan wil de Gazet daarbij zijn. Benieuwd als ze is wie er daar zijn opwachting maakt. (Guy POPPE) Ik groet Eleonore, aan wie ik gemeld heb dat ik aanwezig zou zijn. Ze is Française, afkomstig uit de streek van Rijsel, en woont met haar Nederlandse man in Maastricht. We schakelen over naar het Frans, dat maakt het voor haar wat makkelijker. Eleonore is commercieel directeur bij Via Antwerp. Ze maakt bedrijven warm om gasten en medewerkers in het hotel te logeren te leggen. Er is een vergaderzaal en in het restaurant kan ze van alles organiseren, lunches, recepties zittend en rechtstaand. Het hotel ligt weliswaar niet in het centrum van Antwerpen, beseft ze, maar is goed bereikbaar, met twee grote stations in de buurt en de aansluiting met de Ring op loopafstand. Ook de wijk zelf is aantrekkelijk, weet ze, met een aantrekkelijk aanbod aan restaurants en cafés. Ze weet waar ze naartoe wil, Eleonore. Vicky, administratief consulente, werkt permanent in een coworking ruimte in de buurt van het Groen Kwartier.

Daar is plaats voor vijftien mensen maar de werkplek is niet altijd volzet. “Soms nestelen zich er op een vrijdag toeristen om er die dag te werken, omdat ze niet vrij gekregen hebben van hun baas”, vertelt ze. Ze brengen dan het weekend in Antwerpen door. Creatief telewerken in de hedendaagse arbeidswereld. Canvas Bram produceert beeldreportages. Binnenkort verhuist hij zijn werkruimte vanuit Borgerhout naar de benedenverdieping van wat ooit het ouderlijke huis was, waar hij sinds enkele jaren zijn intrek genomen heeft. Enkele dagen voor de apero is een van zijn documentaires op Canvas uitgezonden, “Bij wie kan Melina wonen na de scheiding van haar ouders?”, het verhaal van een meisje uit Iran, dat een plek zoekt om haar leven vorm te geven. Al Jazeera heeft de aanmaak mee gefinancierd. Zo gaat het vaak. Een beeldjournalist doet een voorstel en dan gaan ze samen

Ondernemers aan de praat. Foto: An VAN DE WAL

op zoek naar financiering, o.m. bij het Vlaams Audioviseel Fonds of door gebruik te maken van de tax shelter van de Vlaamse overheid. Tegen 2030, ter gelegenheid van de 200e verjaardag van de Belgische onafhankelijkheid, moet een documentaire klaar zijn over het Museum Kunst & Geschiedenis in Brussel. De afgang van het museum als symbool voor de ondergang van het land? Brassens Maarten, operazanger op rust, woont boven de Carrefour. Hij is geen ondernemer, Maarten, hij kwam als buurtbewoner gewoon een kijkje nemen. Hij zingt nu Brassens met een groepje oude gabbers. “Maarten zingt Brassens”, zou een mooie titel zijn voor een artikel in de Gazet, stel ik hem voor, maar dat ziet hij niet zitten. Misschien wil hij wel de Gazet verdelen, knikt hij. Het verhaal van de jaarlijkse receptie werkt kennelijk stimulerend. Maarten maakt zich zorgen over zijn zicht op Borgerhout en het sportpaleis, nu er een nieuw gebouw komt op de Mercedessite. Reden te meer voor de Gazet om de vergunningsaanvraag te screenen. Ursae Peter en Petra zijn er ook. Ik ken ze nog van Ursae, de bakkerij met eethuis, dat ze indertijd in de Kleine Beerstraat openhielden. Tegenwoordig valoriseren ze hun kennis van koffie en chocoladedranken, vertelt Peter. Koffieconsumptie zit in de lift, meer dan ik dacht. Een Chinees bedrijf steekt Starbucks naar de kroon, hoor ik. Ursae 2.0? Ja, dat ziet Petra wel zitten. Ergens weer eens iets met het publiek doen, in een klein

pand, iets heel speciaals. De ondernemersgeest is niet dood bij haar. Vastgoed Laurens stormt binnen. Hij straalt jeugdige energie uit. De slagerszoon zonder brilletje uit Hoboken werkt als stagiair voor VB Vastgoed, een van de immobiliënmakelaars in de wijk. Sinds twee jaar houden ze kantoor op de hoek van de Bosduifstraat. VB is actief in heel de stad en de Kempen. “We doen alles, huur, verkoop, beheer en nieuwe gebouwen optrekken”, vertelt Laurens. “We zijn uit de Korte Nieuwsstraat vertrokken tijdens de werkzaamheden aan de tramlus van lijn 11”. Het jarenlange herstel van de tramsporen heeft Zurenborg uiteindelijk toch enig baat gebracht. Laurens is best geïnteresseerd in de Gazet. Een potentiële adverteerder? Misschien brengt het ondernemersapero nog iets op voor de Gazet. Happy hour Iets moet me van het hart. Als je met een advertentie in de Gazet ondernemers en buurtbewoners welkom heet voor een drankje en een hapje, dan bied je een welkomstdrankje aan. De tweede consumptie betalen we wel zelf, geen punt. Maar één gratis drankje voor de om en bij twintig mensen die zijn komen opdagen, sommigen wat onwennig want kennelijk geen vaste klant van de hotelbar, dat moet toch kunnen? Nota bene op het uur dat andere etablissementen een happy hour organiseren. Als je een slecht karakter hebt, zou je nog denken dat de Zomer Apero van Via Antwerp een middel was om op een donderdag in de vooravond de bar te laten draaien.

Restaurant

Serving delicious Chinese food since 2011 Draakplaats 3

www.cuichine.be

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Schilder Jan geeft de borstel door aan Andreas Huisschilder Jan Van den Branden (MVDB interieurafwerking), inwoner van Zurenborg, heeft een leven lang ontelbare huizen gerenoveerd en verfraaid. Hij hangt de verfborstel nu aan de haak en geeft de zaak, die al bestaat sinds 1887, over aan Andreas, zelf al twintig jaar zijn vaste compagnon. Een mooi verhaal van een lange schilderstraditie en een blijvend engagement voor het behoud en herstel van onze prachtige buurt. (Frank SPELEMAN)

Andreas van Brandt, de opvolger van Jan van den Branden, aan het werk. Foto: Gerda HUYGEN

Op wat zich aankondigt als de laatste zomerdag spreek ik met Jan Van den Branden en Andreas van Brandt. Nee, hier staat geen typefout in de namen, het betreft een gunstige speling van het lot. Jan, je bent een telg uit een schildersfamilie. Hoe is het allemaal begonnen? Jan: De oom van mijn grootvader startte de zaak in 1887. In de jaren dertig van de vorige eeuw heeft mijn grootvader de zaak overgenomen. Zijn onderneming was uitermate succesvol, met tien personeelsleden, maar jammer genoeg heeft een ernstige vorm van multiple sclerose hem al op jonge leeftijd getroffen. Daardoor verminderden de activiteiten en moest hij uiteindelijk zijn werkzaamheden stoppen. Eind jaren vijftig heeft mijn vader, die ook in de zaak werkte, de fakkel overgenomen en de onderneming heropgebouwd. In 1982 ben ik bij mijn vader beginnen te werken. Na mijn legerdienst in 1984 zijn we samen een feitelijke vereniging gestart en later, in 2013, is de zaak volledig op mijn naam gekomen. Andreas, hoe kwam jij in dit verhaal terecht?

Andreas: Ik ben zelf ook heel sterk verbonden met Jan en de zaak. Misschien was ik door mijn familienaam daarvoor bestemd. Ik ben drieëntwintig jaar geleden onmiddellijk na mijn stage bij Jan in de zaak gestart. Sindsdien zijn we vaste compagnons geworden en hebben we samen ettelijke projecten met succes beëindigd. Op die manier is de overdracht van de zaak in mijn handen bij het pensioen van Jan een logische transitie. Zo kunnen we continuïteit bieden aan ons cliënteel en de vertrouwensband behouden. We spreken nu over het schilderen van binnen- en buitenwerk, maar een blik op jullie website toont dat jullie bedrijf een scala aan expertise aanbiedt in een breder kader van renovatieactiviteiten. Jan: Inderdaad, we doen veel meer dan schilderen alleen, met name ook gevelreiniging en -bescherming, betonreiniging, behang-, wand- en vloerbekleding enz. Toch, omdat we met nieuwe materialen en technieken veel sneller kunnen werken, zijn we nu maar met zijn tweeën en neemt Andreas de zaak alleen over. Vroeger lagen de loonkosten lager en waren er veel arbeidsintensieve projecten,

zoals de marmerschilderingen in gangen en dergelijke. Hoe zijn jullie ervaringen met de projecten hier in onze buurt de laatste twintig jaar? Andreas: Het is een bijzondere buurt om in te werken gezien de authenticiteit en het bijzondere karakter van de historische woningen. In nieuwe gebouwen, waar doorgaans de goedkoopste offertes het halen, is het voor ons als schilder veel moeilijker om eer van ons werk te behalen. De meeste voldoening vinden we dan ook in opdrachten waarbij we met de nodige zorg en aandacht topkwaliteit kunnen afleveren. Het is fijn om bijvoorbeeld de buitengevel van een historische woning aan te pakken en die op het einde van het werk weer te zien schitteren. Elke gevel is anders en betekent ook een nieuw avontuur.

waarbij we gebruikmaken van vliezen en elastische producten. Daarmee kunnen we de historische gevel weer in eer herstellen, zoals recent in de Dolfijnstraat en de Arendstraat.

Het klinkt als een leuke job die veel voldoening geeft, maar er zijn waarschijnlijk ook wel schaduwkanten? Jan: Zeker. Een van de uitdagingen is het weer. De weersomstandigheden hebben we niet in de hand en kunnen de planning soms grondig verstoren. Regen is uiteraard een belemmering voor buitenwerk, wat we proberen op te vangen met de delen van het project die niet weersafhankelijk zijn. Recenter is ook de zomerperiode soms lastig. Te hoge temperaturen, zoals we die afgelopen tijd gehad hebben, verhinderen ons ook om buitenwerk te doen. Ten dele vangen Jan: We werken voornamelijk voor we dat op door vroeger in de ochtend privépersonen. Vaak zijn we één of te starten. enkele weken aan de slag bij hen thuis en leef je voor een deel mee Hoe gezond of ongezond is jullie met het gezin dat er woont. Ook dat is beroep momenteel? een bijzonder aspect van ons beroep. Jan: Vroeger was er zeker blootZo groeit het wederzijdse vertrouwen stelling aan vluchtige en toxische tussen ons en de klant. Dat leidt ook producten, die de gezondheid konden tot de nodige mond-tot-mondreclame. schaden, zoals olieverf en loodwit. Het voordeel van die stoffen was Wat houdt gevelrestauratie voor dat je ze kon ruiken en zo kon je de jullie concreet in? nodige voorzichtigheid aan de dag Jan: Dat richt zich vooral op de leggen. Veel nieuwe producten zijn bepleistering en schilderwerken, geurloos maar niet per se onschadelijk. Daarom gebruiken we nu handschoenen om direct contact met die stoffen te voorkomen. De vraag die vaak komt aan het einde van de loopbaan: wat nu? Blijf je nog betrokken en welke andere plannen heb je? Jan: Ik ben niet van plan om sterk betrokken te blijven. Andreas: Maar ik ga Jan nog vaak bellen, denk ik. Ik neem de zaak solo over, dus zijn raad zal ik zeker kunnen gebruiken. Jan: Met het oog op de nabije toekomst heb ik nog een aantal projecten die door het werk in de kast zijn blijven liggen. Verder hoop ik veel tijd te kunnen doorbrengen in onze vakantiewoning in Normandië. We praten wat na. Ik vertel Jan over de recent overleden kunstschilder David Hockney, die op het einde van zijn leven op zijn iPad prachtige werken maakte van de lenteperiode die hij doorbracht in Normandië. Hockney was een meester in het observeren en interpreteren van de kleuren in het landschap. Iemand die een heel leven met verf en kleur gewerkt heeft, kan daarbij niet onbewogen blijven.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

10 na 11, grappige improvisatie vervelt tot een dramatisch verhaal

Doorgaans associeer je improvisatietheater met korte, humoristische scènes. 10 na 11 toont dat het ook anders kan. Het gezelschap gaat op zoek naar meer diepgang tijdens hun voorstellingen. Geregeld treden ze op in café De Moeskop. Anne Dijckmans, Suranga Gamage en Ramses Vandenberghe leggen uit hoe dat in zijn werk gaat en wat je kan verwachten van een optreden. (Lotte DAENS) 10 na 11 is een gezelschap dat zich toelegt op longform improvisatietheater. De focus ligt bij hen niet op komedie maar op een verhaal vertellen. Het improvisatiecollectief ontstond zo’n drieënhalf jaar geleden vanuit een experiment van Manu Luyten. Hij miste diepgang in klassieke improvisatie. Hij ging op zoek naar mensen die samen wilden onderzoeken of improvisatietheater ook in een langere vorm kon werken en of er binnen het concept plaats was voor meer drama. Het onderzoek groeide uit tot een volwaardig theatergezelschap. Veelzeggende naam Anne Dijckmans en Suranga Gamage zijn vanaf het begin bij het gezelschap betrokken. “De naam 10 na 11 is niet

toevallig gekozen,” steekt Suranga van wal. “Daaraan ging een heel proces vooraf.” Het is een ludieke verwijzing naar het feit dat het gezelschap vaak met tijdsprongen werkt. Bovendien waren ze bij de start met zijn tienen. “11 na 11 is het uur van de nar. Een minuut vroeger kan alles nog, net zoals bij improvisatie waar alles nog open ligt. Het leunt aan bij het zotte, maar dan toch met een verhaal en inhoud.” Regels “In het begin hebben we veel getraind en ook enkele regels vastgelegd,” vervolgt Anne. “Improvisatietheater is een teamsport en trainen is belangrijk.” Ook nu zijn er wekelijks trainingen. Daar oefent de groep op het uitdiepen en het kleuren van

Suranga, Ramses en Anne, klaar voor hun improvisatie. Foto: Lotte DAENS

personages. Door veel samen te spelen leert iedereen elkaars sterktes kennen. “Hoewel je onvoorbereid bent, is er wel vertrouwen. Het unieke van 10 na 11 is dat we ons willen blijven verbeteren en niet alleen spelen omdat het leuk is,” vult Suranga aan. Soms haakten er in het verleden mensen af omdat ze een ander idee hadden van improvisatie. Maar er kwamen ook nieuwe leden bij. “Een te kleine groep is te intensief,” legt Anne uit. “Er moet genoeg in je mandje zitten om erin te kunnen rommelen.” Iedereen brengt zijn eigen kwaliteiten mee op het podium, zo ook Ramses Vandenberghe. Sinds een goed jaar maakt hij deel uit van de groep. Hij was al actief in andere improvisatiegezelschappen maar vindt de insteek van 10 na 11 leuk. “Bij klassieke improvisatie komen in een vijftal minuten wie, wat, waar en de oplossing aan bod. Veel meer ruimte is er bijna niet. 10 na 11 speelt stukken van veertig minuten. Vaak zijn er vijf à zes verhaallijnen, die toch samenhangen en een bijzondere avond geven. Hoewel het impro is, zit er toch een systeem in,” legt hij uit. “Dat ziet er heel afgelijnd en visueel sterk uit.” Edits Veertig minuten is een lange tijd om te vullen. Om te voorkomen dat het stuk stilvalt, zijn er enkele regels, ofwel edits, als houvast. Daarrond heeft het gezelschap al veel gewerkt. “Edits zijn een handvat om iets in beweging te zetten,” legt Anne uit. “Een goed voorbeeld is een tijdsprong zoals ‘een week later’. Een andere vergelijking is dat je aan het klimmen bent op een klimmuur, maar je kunt het volgende blok niet bereiken. En dan zet iemand er als bij toverslag eentje bij. Dat is het effect van een edit. Jij kunt weer verder en daarmee kan iedereen verder,” zegt Anne. Altijd anders Wie zou denken dat snel schakelen en improviseren soms ook tot herhaling leidt, heeft het mis. Elk optreden en elke training verlopen anders. “Een hele avond lang zijn er keuzes en mogelijke uitkomsten. We spelen ook nooit op veilig. Met één woord moeten we veertig minuten vullen. Je weet niet wat er komt, dus je kunt niet te veel vooruitdenken. Je moet vooral openstaan voor de suggesties van de

andere spelers,” zegt Ramses. Loopt er niet af en toe iets mis? “Namen zijn wel een ding bij ons,” lacht Anne. “We gebruiken altijd fictieve namen op het podium maar dat loopt al eens mis omdat we die vergeten. Zo erg is het uiteindelijk niet, want het publiek smult er vaak net van.” Optredens Het gezelschap treedt tweemaandelijks op in De Moeskop. Hun laatste optreden was op donderdag 1 oktober, het volgende is op donderdag 3 december. Zo’n avond is opgedeeld in twee delen. Het eerste deel bestaat uit kortere stukjes. Zo kan het gezelschap opwarmen en het publiek in gang komen. Een master of ceremony leidt de voorstelling. Als publiek moet je vooral voor het format openstaan en niet verwachten dat je alleen zal lachen. Volgens de groep spelen ze ook beter als het publiek reageert op de spelers. Het is niet echt een interactieve avond maar het gezelschap gaat wel aan de slag met suggesties uit de zaal. Soms is er muzikale begeleiding door een piano. Momenteel is 10 na 11 nog op zoek naar een pianist. Die kan soms ook de leiding nemen en een deuntje inzetten tijdens een voorstelling. Het gezelschap blijft na een optreden graag napraten. Op die manier krijgen ze feedback. Suranga hoopt bij een optreden een verhaal te brengen dat voor iedereen duidelijk is, met een begin, midden en einde en niet een verhaallijn die stilaan uitdooft. “Je wilt dat je publiek benieuwd blijft naar wat er nog komt.” Voor Ramses hoeft een goed verhaal niet per se afgerond te zijn. “Het doel is dat een optreden snijdt, dat het grappig, pijnlijk of verrassend is, dat het publiek iets heeft gevoeld en dat mensen niet alleen hebben gelachen.” Suranga sluit af: “Een optreden is geslaagd als iedereen iets anders goed vindt.” INFO Tickets: https://tickets.ticketfoyer.be/10na11 Sociale media: www.instagramcom/10na11_impro & www.facebook.com/10na11

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Tram 11 Tram 11 Tram heen. Tram terug. Heen: jonge Zairese heeft met baby hees geneurie, veel tijd, intimiteit, elkaar, openbaar en toch alleen van haar. Tram kijkt ernaar Tram terug: Marokkaanse probeert jengelend zoontje, zootje, zotje stil te krijgen. Hoe meer ze hem door elkaar schudt, hoe meer letters er uit hem vallen. Tot Antwerpse volksmadam hem met tatata tot zichzelf brengt. En tot ons allen. Tingeling, tingeling door de stad. Het openbaar vervoer doet aan beschaving, aan feestelijkheid, aan wanordehandhaving. De oude PCC-tram rijdt voor de laatste keer door de Cogels Osylei. Foto: Luc PANDELAERS

(Herman de Coninck)

Met dikke letters kondigde de Gazet van Zurenborg dit heuglijke nieuws aan. Ik werd er even stil van. Ik woon niet meer op Zurenborg, doch mijn hart ligt tot mijn levenseinde in de Tweelingenstraat. Sinds 1971 is trammeke 11 mijn vriend op veel wielen, want hoe dan ook bracht hij mij ’t stad in. Ook al moet ik toegeven dat ook ik van onder de bruggen halsreikend naar Berchem Station keek in een akte van hoop hem te zien. Iedereen van de wachtende passagiers gromde en sakkerde, elk op hun toonhoogte en met ontevreden gezichten, maar zag men hem zijn ‘kopke’ van achter de hoek richting ‘de bruggen’ kiezen, stonden alle bloeddrukken terug op gezond tegen de tijd dat ons vervoermiddel, met een formule Nico Slak-tempo door de Cogels-Osylei bobbelde. Naderde hij de Melkmarkt, noemde ik hem heimelijk de armen beenbreuktram, om daar veilig te kunnen af- en opstappen moest men een Olympische medaille voor duiken en hoogspringen hebben. Mensen dewelke reeds 65 jaar voorbij waren, moesten hulp hebben, mensen die sukkelden met knie-, rug- en heupproblemen konden er ook niet mee lachen. Terug huiswaarts komt er weer een portie ambiance voor de tram 11-fans bij de halte

Tram 11 bolt weer

Astridplein, wanneer onzen tram in ons vizier komt: “’t Is den 11, hij komt er dan toch nog door, hij zat weer vast bij de Melkmarkt zeker!” en dan schuiven de deuren open, veel volk wil afstappen op hetzelfde moment. Eens knus gezeten -of ongemakkelijk, want plastiek- en rugzakken moeten ook mee- is er een flauwe plezante die een weddenschap met zichzelf aangaat: “Mijne kop eraf dat er in de Ommeganckstraat gene geparkeerde auto te dicht bij de tramsporen staat!” De brave man mocht zijn hoofd houden want den 11 kon op zijn dooie gemakske doorrijden. Doch op een dag viel al dat gezeur en gesakker weg want wij wisten dat door enorme wegenwerken trammeke 11 voor lange tijd niet meer zou rijden. Wanneer die rampzalige dag er was, gingen veel Zurenborgers tot bij de halte ‘onder de bruggen’ om tram 11 uit te wuiven, met vlaggetjes en een applaus want in ons hart hielden wij wel van hem, en ik ben er zeker van, deze staande ovatie pakte hem. Wanneer hij ons verliet, reed hij als het kon nog trager en met schokjes alsof hij huilde en er over zijn koplampen twee dikke tranen rolden, hobbelde hij eenzaam de Cogels-Osylei uit tot aan zijn

Oplossing van de 7 verschillen

rustplaats. De mensen bleven nog even napraten, de prangende vraag was: “Zal hij nog rijden?” Sommigen dachten van niet, anderen dachten van wel, er volgde een zucht en een ‘we zullen wel zien…’. En nu, na drie jaar, bolt er weer een tram 11 door Zurenborg met alle comfort, iets dat ons oude trammeke 11 niet meekreeg. Dit nieuwe exemplaar is tweemaal zo lang, dus plaats genoeg bij elke halte zodanig dat men de indruk krijgt dat hij bijna leeg zijn traject moet afleggen. Ach, men moet nog wennen aan al zijn goede kwaliteiten, hij is jong, slank, mooi, stip en regelmatig, bijna saai. Maar toch wens ik voor mezelf er nog een keertje te kunnen meerijden van Antwerpen naar Zurenborg, waar tram en bruggen een geslaagde verjongingskuur uitstralen. Welkom tram 11. Marie-José Oelegem, 2 september 2026. (Marie-José heeft 53 jaar gewoond)

Zurenborg

Tram 11 Tram 11 is voor mij het getingeling ’s avonds laat als ik in mijn bed lig, en vroeg in de ochtend opnieuw. Telkens denken aan de chauffeurs, hoe vroeg die uit de veren moeten, of hoe laat ze nog op pad gaan. Soms rijdt tram 11 door mijn tuin, ik zweer het. O, zegt u, dat is de reflectie, dat komt door het elektrische licht, ja, ja, zo is dat, en toch zou ik zweren dat de tram door mijn tuin rijdt op weg naar niemandsland. Het mooiste is wanneer ik er zelf in zit en voorbij mijn huis rij. Daar, denk ik dan, daar. (Kristien Hemmerechts, een vingeroefening)

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Tram 11

Tramtreuzelen met ‘den 11’

Het is feest. Tram 11 rijdt opnieuw! Na drie jaar alleen beschonken fietsers een rit naar het Sint-Vincentiusziekenhuis bezorgd te hebben, ontvangen de rails die de Sint-Carolus Borromeuskerk omsingelen weer de stevige metalen wielen van de trams met nummer 11. De tramsporen bieden reizigers een rit naar de kathedraal aan, het Centraal Station, de Dageraadplaats en de Groenenhoek. Tijd voor een reisgids. (Dries WOUTERS) Er is dus geen vaste planning om te volgen maar uit ervaring lijkt ons niets een betere start aan een dagje tramreizen dan een rondgang in het museum aan de eindhalte bij de Groenenhoek (lees 'Zone Zurenborg'). Praktisch het volgend. Het prijskaartje voor een dagpas voor het witgele toeristentreintje is negen euro, aan te kopen op de De Lijn-app. Verder zochten we in de reisgids naar activiteiten, die vooral de schoonheid van de stad zelf in de verf zetten en daaruit voortvloeiend dus ook grotendeels gratis zijn. Genieten hoeft niet altijd duur te zijn. Ziezo, je bent nu klaar om op pad te gaan. Zeg nu zelf, als je eenmaal tot hier bent geraakt kan je niet echt meer terug toch? Neem dan nu dit katern onder je arm, zoek de dichtstbijzijnde tramhalte en geniet van een dagje tramtreuzelen.

De oude PCC-tram aan het Tramplein. Foto: Luc PANDELAERS

Trammanifest De tram rijdt voor een groot stuk door Zurenborg. Hij splitst de wijk in tweeën: hij schampt de Transvaalstraat en de Pretoriastraat, spiest de Draakplaats en snijdt, als een kaasschaaf, telkens in het voorbijrazen, een plakje Dageraad af van het plein. Tram 11 boetseert mee aan Zurenborg en dat voelen we.

Zone Zurenborg Tram 11 is een Zurenborgenaar, daaraan twijfelt niemand. Je merkt het meteen als je hem fier de ‘C.-O.’ ziet oprijden of wanneer je hem ontspannen de hoek van de Van Ruusbroecstraat ziet nemen, zichzelf manoeuvrerend tussen bakfiets en velo. Bij het inbeelden van weer een extra voertuig op het chaotische busplein aan Berchem Station zou je misschien al migraine krijgen. Toch neemt tram 11 keurig zijn gechoreografeerde looplijn binnenin de massa-flashmob van de ochtendspits. Dat lijkt misschien niet altijd zo maar ook de op een haar na vermeden botsingen zijn een onderdeel van die synchroondans. Ik beeld me graag in dat er drie jaar lang onbewust punctueel wandelingen en bezienswaardig- plaats werd gelaten voor een niet opdagende tram. Tram heden, die volledig vrijblijvend en naar 11 is hier thuis. eigen voorkeur uit te kiezen zijn om ze tot een middag of een volledige dag te Vervolg p 19  combineren.

Er is de voorbije maanden veel gezegd en geschreven over tram 11. Veel praktische kwesties passeerden de revue. Daardoor zijn we vergeten wat er schuilgaat tussen de functionaliteit en de banaliteit van het tramwezen. We zijn de tram in al diens witgele glorie uit het oog verloren. We verliezen de hele stad vaak uit het oog. Nog halfslaperig door de straten ijlend, vergeten we wat er zich rondom ons onafgebroken afspeelt: de dagelijkse magie van ‘t Stad. Dat is niet onlogisch. Tijd is ons maar schaars bedeeld en verplaatsing doorheen de stad stroomlijnen is een eenvoudige tijdswinst. Maar tram 11 enkel en alleen beoordelen op die mate van stroomlijning, is een reductie van een nieuw stukje publieke ruimte tot een non-plaats, een langwerpig kamertje waar het leven zogezegd stopt met leven op punt A totdat het weer kan hervatten met leven op punt B. Wij, lineair denkende westerlingen, zijn gaan geloven dat dingen enkel plaatsgebonden kunnen gebeuren. Ik vind dat spijtig. Ik wil daarin verandering brengen. Het leven gaat gretig door, altijd. Dat zie je pas het helderst doorheen de ramen van tram 11. Tramtrip handleiding Dit mini-manifesto terzijde. In een minder beladen en meer concrete zin wil ik hier laten zien wat tram 11 met een klein beetje vermogen tot verbeelding op een vrije zaterdag kan betekenen. Dat doe ik aan de hand van een soort interactieve reisgids, gestoeld op de avonturen van Luna, mijn vriendin, en mij rond, op en in de sporen van tram 11. In vier paragrafen deel ik de vijftien haltes van tram 11 op in vier zones. Elke zone heeft activiteiten,

Tram 11 schaaft de Dageraadplaats. Foto: Laurens OP DE BEECK

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Actua in beeld

De PCC-tram op het Tramplein, tijdens zijn laatste rit. Foto: Luc PANDELAERS

De PCC-tram op de Dageraadplaats, tijdens zijn laatste rit. Foto: Luc PANDELAERS

De aanleg van het Spoorpark is van start gegaan. Foto: Dani VAN REMOORTEL

Aan het werk bij de aanleg van het Spoorpark. Foto: Dani VAN REMOORTEL

Kraampjes op de stelplaats, tijdens de laatste dag van De Halte. Foto: An VAN DE WAL

Theater op de stelplaats. Foto: Tone VERSWIJVEL

Infosessie over bijen en hoornaars, tijdens de laatste dag van De Halte. Foto: Luc PANDELAERS

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Midsumm op de Dra

mer Pride aakplaats

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Aan de vooravond van de Antwerp Pride is er naar jaarlijkse gewoonte ook een prelude georganiseerd. Dit jaar zelfs op twee podia. Onder de spoorwegbruggen draaiden de LSBN. GRLS een set die vooral jonge (en minder jonge) vrouwen smaakten. Op de stelplaats schoof Mefisto met de knoppen, voor een publiek waarin zowat alle letters van het genderalfabet vertegenwoordigd waren. Wat vooral opviel, was de vriendelijke en hartelijke sfeer van het gebeuren. Peace and happiness! Het leek wel of Woodstock even helemaal terug was, gelukkig wel zonder de bijhorende stortbuien. Tekst en foto's: Luc PANDELAERS

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Pink Noise zingt voor Pride Het Zurenborgse LGBTQ+ koor Pink Noise heeft voor de tweede keer Sedert verleden jaar verzorgt Pink Noise de muzikale begeleiding, de oecumenische dienst ter gelegenheid van de Pride opgeluisterd het oudste LBGTQ+ koor van Antwerpen. Het repeteert in het Roze Huis op de Draakplaats (zie onze editie van juni 26). Het in de Sint-Andrieskerk. centrale thema van de dienst was ook dat van de Pride: Fearless, De traditie van een oecumenische dienst is in 2023 ontstaan zonder angst, als krachtig signaal tegen uitsluiting en voor liefde en in de Sint Norbertuskerk op de Dageraadplaats maar verhuisde diversiteit. het volgende jaar al naar Sint-Andries. Het is een gezamenlijke organisatie van het bisdom Antwerpen, de protestantse kerk De Tekst: Jan HOLVOET - Foto's Gerda HUYGEN Wijngaard, de Brabantse Olijfberg en de Sint-Andriesparochie.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Tram 11 Op dit punt in de tramtripgids komen normaal gezien de wistjedatjes aan bod. Die moeite is mij gespaard gebleven omdat ik jullie eenvoudigweg en met enorm veel enthousiasme naar het VLATAM kan sturen. Het Vlaamse Tram- en Autobusmuseum bevat zowat alles om betoverd te geraken door de tramlijnen die zo alledaags zijn in het stadspanorama. Luna en ik hadden deze stop als eerste uitgekozen -gezien de relevantie- en ik kan niets anders aanraden dan exact hetzelfde te doen. Veel woorden worden er niet vuilgemaakt op de informatiepanelen die elk historisch voertuig vergezellen maar de verrassende toegankelijkheid van de voertuigen compenseert dat volledig . We zijn gewend op bordjes te stuiten die ons verbieden te betreden of aan te raken. Dit museum staat in het teken van het omgekeerde. Luna en ik hebben zowat elke deur geopend en elke hendel overgehaald. De man achter de ticketbalie, duidelijk een gepassioneerde tramveteraan, promoveerde zich graag tot tijdelijke museumgids op verzoek van. Een belangrijke voetnoot is dat het museum enkel open is in het weekend van 13 tot 16u.30, waardoor je je bezoek wel moet plannen. Een toegangskaartje kost 5 euro. Maar om een dag tramdwalen goed in te zetten is dit museum een onmisbare stop. Zone TGV Eenmaal opgewarmd in de vertrouwde Zurenborgse straten steekt tram 11 de Plantin en Moretuslei over en zet hij meteen ook een tandje bij voor de tocht naar het centrum. De komende haltes mag hij rechtdoor en dat is te merken aan de snelheid waarmee we door de Provinciestraat vliegen. Als een TGV in opleiding raast tram 11 aan de gevels voorbij, enkel en alleen geremd door de verkeerschicane aan de Ploegstraat. Dat is maar goed ook, want hier stap je af om te genieten van de Kunsthal Extra City. Die kerk, getransformeerd tot een expositieruimte en een centrum van creativiteit, slaagt erin om de ge-

Tram 11 scheert uit de Draakstraat. Foto: Laurens OP DE BEECK

vestigde esthetiek tegelijkertijd aan te spreken en uit te dagen. Kerken deden me lange tijd weinig maar juist door zulke alternatieve invullingen van de ooit sacrale ruimtes raak ik herbetoverd door hun mystieke en imposante sfeer. Zeker in het verhaal van het herontdekken van de stadsomgeving als een kunstige omgeving is dit een absolute aanrader. Oorspronkelijk waren we ook uit op een gratis Zoo-uitstap langs de vensters in de Ommeganckstraat maar op twee ramen na stonden we op kantoorruimtes te kijken. Een ongelukkige kantoorverhuizing of een postmoderne kritiek, wie zal het zeggen. Wij hadden ons op okapi’s verheugd. Zone Rode Loper Nu draait de tram de Carnotstraat op en begint hij aan een opmerkelijke architecturale erehaag, die hem tot in de binnenstad zal begeleiden. Hier is het altijd druk. Onze tram voelt dat uiteraard ook. 74 zitplaatsen en 176 staanplaatsen sterk is er weinig dat deze gepantserde rups niet aankan. Toch is het aan het Koningin Astridplein altijd even nerveus afwachten of er niet plots een bende jolige vrijgezellen opduikt ,die het wereldrecord tramgangers in één tramstel komt verbreken. Dat record bestaat trouwens nog niet. Voorlopig althans. Je staat nu voor een keuze. Loop je naar het noorden vanaf halte Roosevelt, dan kom je in serene stilte terecht. Loop je naar het zuiden vanaf halte Astrid, dan wandel je binnen in het grootste echolokaal van Antwerpen. Speel even mee met ons zelfverzonnen mindfulness-spel, genoemd 'levende decibelmeter', focus op je gehoor en onderga de veranderingen in volume terwijl je naar het Begijnhof of het Centraal Station wandelt. Zeker in het geval van de eerste bestemming is het bijna onwerkelijk hoe het stadslawaai op minder dan vijfhonderd meter gradueel wegzakt tot stil geroezemoes. Dan sta je daar in de stiltetuin, krabbend aan je kruin, verbijsterd over de plotselinge rust, die je nooit

De oude PCC-tram treuzelt aan de Dageraadplaats. Foto: Luc PANDELAERS

in Antwerpen dacht te vinden. Veel van mijn springuren heb ik in die tuin doorgebracht, soms het stadslawaai mee binnensmokkelend (tot ergernis van de Begijnhofbewoners). Nu koester ik de kalmte.

Qua bezigheden weet je net zo goed als wij dat er hier geen tekort is. Daarom geef ik graag mee wat Luna en ik het liefst doen in het oude centrum en wat we graag nog willen doen (op aanraden van betrouwbare bronnen).

Het Centraal Station daarentegen, daar moet je jezelf verplichten om binnen te stappen zonder doel. Wanneer was de laatste keer dat je het hoofdstation van Antwerpen binnenging zonder de argwaan van sluitende treindeuren of defecte roltrappen op je schouders? Wanneer keek je laatst rond in het roodstalen geraamte, niet zoekend naar cijfers op een scherm of naar de deur, waaruit je lang gemiste geliefde zal stappen? Wanneer keek je überhaupt het laatst rond in het zo tragisch mooie station van Antwerpen? Ga zitten of slenter traag rond en laat je ogen genieten van de industriële geluiden, waarvan je oren zullen huilen. Omarm de stationschaos.

Bovenaan onze lijst met favoriete stops staat het gezelschapspelcafé The Playground. Dat is natuurlijk iets waar je voor moet zijn maar volgend op een dag met ietwat meer serieuze activiteiten is er niets zo leuk als afkoelen met een drankje en een spel, afgestemd op de resterende hersencapaciteit van de avond.

Zone Lus De tram lijkt hier niet zo op zijn gemak als in de straten van Zurenborg. Hij moet zich onhandig door de nauwe bochten wringen en kan zich geen snelheid hoger dan een niet-zoAntwerpse wandelgang veroorloven. Of misschien ligt het aan de gewijzigde samenstelling van de rondlopende mensen. Ze stappen inderdaad anders. In dit deel van de stad verloopt het leven met een ander ritme.

Minder bindend is een bezoek aan het kattencafé Katmosfeer (al is het maar om wat katten te bestuderen) of aan de Groene Waterman (al is het maar om wat boeken te strelen). Wat we zelf enkel nog maar vanop etalageafstand hebben kunnen bewonderen maar wat absoluut de moeite waard moet zijn, zijn de vele kunstgalerieën in de Wolstraat en de Sint-Jacobsmarkt, met het mythische Ercola als een van de vaste waarden. Al die tips zijn te vinden op een steenworp afstand van de tramsporen maar op de keper beschouwd brengt tram 11 het hele historische centrum binnen handbereik. Het is op dit punt bijna onmogelijk om niet in een mooie steeg te belanden of op een overvol terras te struikelen. Genoeg tips voor verschillende plezierritten?

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Tram 11

Gezondheid! En smakelijk!

Van zo’n urenlange tocht met tram 11 krijg je best honger, én dorst. Gelukkig is er onderweg een gamma aan eettenten, bars, cafés en brasserieën.

Laten we je wegwijs maken. Eten en drinken voor wie er met tram 11 op stap gaat. (Luna SYLVERANS)

In de zone Zurenborg Wanneer je de dag begint bij het Vlaamse Tram- en Autobusmuseum kan je voor een standaard lunchpakket gaan. Maar voor wie zichzelf eens goed wil verwennen, is een lekkere brunch bij Thyme een aanrader. Of -vijf minuten wandelen op de Diksmuidelaan- is het Oktober Café zeker ook een kleine omweg waard. In de Minervastraat is Jardin Public, het voormalige Hof van Nauwelaerts, wat duurder, met een ruim terras, evenmin te versmaden. Natuurlijk bevinden er zich verderop langs de tramlijn talloze eetgelegenheden, koffiebarretjes en cafés in het bruisende Zurenborg zelf. De Dageraad- en Draakplaats zijn allebei perfecte plaatsen om de lange dag af te sluiten met een welverdiend bezoek aan een caféetje. We hoeven ze niet op te sommen. U, als Zurenborger, kent ze wel. En ook in de belendende straten komt u aan uw trekken. In de zone TGV Tussen de haltes Plantin & Moretus en Lente, in de Bleekhofstraat, vind je SiamSally. In dat restaurant kan je ’s avonds genieten van een bord vol authentieke Thaise smaken. Een betere halte dan Ploeg had het fietscafé Vitesse, aan het Giraffenplein, niet kunnen bedenken. Vitesse is de perfecte plek om even te stoppen voor een koffie of een lunch. Op zaterdagochtend is het hier gezellig druk, met de fietsploeg van het café zelf en andere fietstoeristen, die hier stranden na hun vermoeiende tocht. Laten we in de Provinciestraat de legendarische bakkerij Kleinblatt niet voorbijlopen zonder binnen te wippen voor een kaaskoek of een jagedes. Dat zou zonde zijn. In de zone Rode Loper Rond het Centraal Station is er keuze genoeg aan eetplekjes. Wie fan is van de Aziatische keuken, kan zich laten gaan. Je wandelt gewoon onder de Chinese Poort door. Een aanrader is Pho Viet. Dat Vietnamese restaurant serveert, zoals de naam verraadt, overheerlijke

Tram 11 onder de vijf bruggen. Foto: Laurens OP DE BEECK

pho. Dat is een dikke soep, met noedels en groentes, meestal zo omvangrijk dat je na afloop verplicht bent om een doggy bag te vragen. Daarnaast kan ik niet luid genoeg de loftrompet steken over Kunthun en zijn Tibetaanse keuken. U kent de zaak misschien vanwege de vestiging

in Oud-Berchem, Kunthun 2. Als dat niet het geval is, ga en geniet. Neem zeker een portie gele laphing en wontons. Maar laten we niet uit het oog verliezen dat we in Chinatown rondlopen. U zoekt een zaak zonder plichtplegingen of aandacht voor het interieur maar met lekkere kost? Er is zeker een tafeltje met een formica tafellaken vrij bij Fong Mei, in de Van Arteveldestraat. En als u even doorloopt tot op het De Coninckplein, is het maar een stap tot Café Kiebooms. Pure nostalgie. Dat zijn maar enkele aanraders. Ga zeker zelf op verkenning en ontdek de smaken die deze buurt te bieden heeft. Een goede combinatie met een rustige wandeling door de stiltetuin van het Begijnhof is een lekker drankje van Tartoer op de Ossenmarkt. Die koffiebar roostert zijn eigen bonen en bakt zijn eigen zoetigheden met de vegan cinnamonroll als uithangbord. In de zone Lus In deze korte lus ligt zowel de culinaire als de caféwereld aan je voeten. Dat kan in vele gevallen voor wat keuzestress zorgen. Gelukkig is de Gazet van Zurenborg er om je zorgen weg te nemen. Uit de talloze cafés selecteren we een paar klassiekers, waar het niet fout kan gaan. De Muze, de Pelikaan en De Kat zijn echte merknamen in de cafécultuur. Een waarborg voor sfeer en je kan er altijd terecht voor een frisse pint. Voor de op vlak van drank meer gesofisticeerde stervelingen onder ons, is er Dogma in de Wijngaardstraat. Een bar om een specialere cocktail uit te proberen. Qua eten bieden de Lange en de Korte Koepoortstraat en omstreken enkele hippe plaatsen. Daar tippen we de eclectische Bar Lucy in de Hofstraat en, iets verder van de tramsporen verwijderd, Munji. Falafal eten aan de Oude Koornmarkt, zeker niet te missen. Smakelijk!

Tram 11 zoeft door Zurenborg. Foto: Laurens OP DE BEECK

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

In de wijk Jawel, u ziet het goed, de voetgangerstunnel die de Oostenstraat verbindt met de Couperusstraat heeft sinds kort ook een naam: de Clément Van Bogaerttunnel. Clément Van Bogaert (1865-1937) was rijksingenieur en speelde een sleutelrol bij de bouw van het station Antwerpen-Centraal. Hij ontwierp de functionele spoorweginfrastructuur, met name de ‘centers’ en vooral de indrukwekkende perronoverkapping. De spoorhal, waarvan de bouw in 1895 van start ging, is opgetrokken als een lichte maar monumentale constructie van staal en glas. De overkapping beschermde de reizigers tegen regen en wind. Haar grote hoogte liet de rook en de stoom van de locomotieven ontsnappen. Zo wist Van Bogaert technische noodzaak te combineren met een krachtige architecturale uitstraling. De hal is in 1898 in gebruik genomen en groeide uit tot een van de herkenbaarste onderdelen van Antwerpen-Centraal. (Luc PANDELAERS) Een tunnel met een naam. Foto: Jeannine FÜHRING

Cash afhalen? Dat kan binnenkort, misschien zelfs al op het moment dat u dit leest, aan de geldautomaten die aan de Plantin en Moretuslei geïnstalleerd zijn. Tussen de Delhaize supermarkt en waar vroeger het agentschap van Belfius gevestigd was, daar vindt u ze. Er staan er vier. Wanneer precies de toestellen in werking treden, dat kon de chef van het team aan het werk niet zeggen. En foto’s maken, neen, dat kon ook niet. Alsof geld uit de muur halen een staatsgeheim is.

met name genoeg mogelijkheden om geld van je rekening te halen. Sinds die banken het leeuwendeel van hun kantoren gesloten hebben en de bijhorende flappentappen verdwenen zijn, was dat geen sinecure. Je kon dat alleen in het station van Berchem doen, aan de rand van de wijk. De nieuwe automaten zijn weliswaar ook aan de rand van de wijk geïnstalleerd maar dan aan de andere kant. Niemand op Zurenborg hoeft nog meer dan tien minuten te lopen, als hij dringend cash nodig heeft.

Batopin, een initiatief van de vier grootbanken, pikt dus eindelijk in op wat een gemis was op Zurenborg,

Baar geld is niet meer van deze tijd? Iedereen betaalt met een kaart of een app? Tja, dat is niet helemaal waar.

Einde van de verkeerslichten bij de oversteek aan de Dageraadplaats Foto Luc PANDELAERS

Koop een brood op de donderdagmarkt. Koop een hamburger op de stelplaats, “liefst cash” staat er geafficheerd, met een hartje. En flink wat winkeliers zijn lang niet ontevreden als je een biljetje boven haalt om de rekening te betalen. De kosten van een elektronische betaling zijn niet min, hoor ik ze zeggen. We zetten een stap terug in de tijd en daarmee komen de banken tegemoet aan de wens van een deel van de buurtbewoners. Er is weer geld af te halen, aan vier flappentappen, men zegge het voort. (Guy POPPE)

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Het testament van Nazi-razzia’s herdacht

Als ingeweken Zurenborger weet ik weinig van de razzia’s op Zurenborg tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dus besloot ik om deel te nemen aan de herdenkingswandeling op vrijdagavond 28 augustus, een initiatief van buurtbewoners, in samenwerking met Curieus Zurenborg en Linx+. We kwamen bijeen op de Draakplaats, met muziek van Oscar Bohnen en Bart van Istendael. Na een welkomstwoord door medeorganisator Matthieu Marin gingen we op pad door de wijk. (Bart CARTUYVELS) Een korte historische situering. Na de inval van Nazi-Duitsland en de machtsovername in mei 1940 begonnen de Duitsers almaar meer drastische maatregelen te nemen tegenover de Joodse inwoners. In 1942 houden ze verschillende razzia’s. De vierde vindt plaats op 28 en 29 augustus, in wat toen de zesde wijk van Antwerpen heette, vandaag Zurenborg. Ter herdenking van die razzia is voor de negende keer een herdenkingswandeling gehouden. Struikelstenen Een eerste halte was in de Grotebeerstraat aan de pas die middag onthulde struikelstenen. Buurtbewoner Fred Aarten, aanvrager van de stenen voor Golda Luftig en haar dochtertje Madrid, gaf een introductie. Vervolgens schetste Sven Tuytens de geschiedenis van Las Mamàs Belgas, over wie hij in 2017 een boek geschreven heeft. De mamàs zijn een groep Joodse vrouwen uit Antwerpen, onder wie Golda en haar zussen, die in 1937 in de buurt van Valencia een veldhospitaal openhielden tijdens de Spaanse burgeroorlog. (Zie het interview met Fred op de bladzijde hiernaast voor het hele verhaal) Haltes onderweg We wandelen verder naar het pleintje aan het kruispunt van de Magdalenastraat en de Plantin en Moretuslei. Van daar hebben we een goed zicht op het huizenblok op nr. 135.

Oud-rector Herman Van Goethem vertelt er over Cyfra Blumenkranz en Marjem Blutz. Zij werden het slachtoffer van rovende Vlaamse jongeren. Die maakten gebruik van de machteloosheid in Joodse gezinnen waar de man gevangen zat om hen onder druk te zetten en af te persen. Begin 1942 waren de Antwerpse Joden nog van mening dat als ze zich gedeisd hielden en zich vrijkochten in geval van controle, ze de oorlog wel zouden overleven. Een paar maanden later zou blijken dat zulks een verkeerde inschatting was. De volgende halte is aan de Van der Meydenstraat 12. Hier doet Veerle Vanden Daelen, conservator van de Kazerne Dossin in Mechelen, het verhaal van Isaac Kichelmacher en zijn familie. Isaac was ingegaan op een belofte van de Duitse bezetter om voor organisatie Todt -die de grote militaire bouwwerven voor de Duitsers uitvoerde- te gaan werken, in ruil voor bescherming van zijn gezin. De nazi’s respecteerden de belofte niet want enkele dagen na het vertrek van Isaac pakten ze de familie op en deporteerden ze zijn gezin. De huidige bewoner van het huis heeft foto’s van de familie Kichelmacher aan het straatraam gehangen, als herdenking aan hun wedervaren. Iets verder, in de Bleekhofstraat 40, woonde Anna Landau. Bij een inval in haar woning, heeft een alerte ingreep van buurtbewoner Cyriel Muyshondt

Het huis van de familie Kichelmacher. Foto: Bart CARTUYVELS

haar gered van deportatie. Cyriel overblufte de agenten, beweerde dat Anna zijn dochter was en kon haar in veiligheid brengen. Ze ging naar een weeshuis en overleefde de oorlog. Als dit allemaal kan … Iets verder in de Bleekhofstraat, op een parkeerterrein, leest Jeroen Olyslaegers voor uit zijn boek Wil. De passage gaat over de verplichte medewerking van de Antwerpse politie bij de razzia van 28 augustus, als bestraffing door de Duitse bezetter. Er was namelijk op 27 augustus een lek geweest vanuit de politie naar de Joodse inwoners dat een razzia nakend was, waardoor een aantal mensen konden vluchten. De gedachten van het hoofdpersonage Wil geven de gewetensstrijd goed weer: “Als dit allemaal kan, kan dan alles niet? Kan dan alles niet?” De synagoge Verder gaat het naar de Baron Joostenstraat, waar we plaatsnemen op de berm van de spoorweg. Daar hebben we goed zicht op de synagoge in de Oostenstraat. Tatjana Scheck speelt er het stuk Kladdisch van Maurice Ravel, waarna Olyslaegers opnieuw een passage voorleest uit Wil. Het vertelt over de dramatische gebeurtenissen van Paasmaandag 14 april 1941. Na de voorstelling van de propagandafilm Der Ewige Jude, georganiseerd door de radicaal anti-Joodse groepering Volksverwering, ontspoort de massa. Zeker tweehonderd Antwerpenaren en Duitsers tekenen present. Ze vernielen het huis van een rabbijn en stichten brand in de synagogen in de Van Den Nestlei en de Oostenstraat.

De basisschool van de Grotehondstraat Via de Korte van Ruusbroecstraat wandelen we de stedelijke basisschool Crea16 binnen, het eindpunt van de wandeling en op 28 augustus 1942 ook het eindpunt voor de slachtoffers van de razzia. Hier zijn 448 mensen samengebracht om te worden weggevoerd en vergast. Bij het binnenkomen loopt er een bandje met de namen van de gedeporteerden, het resultaat van het project Elke naam telt van het Dossinmuseum in Mechelen. Na muziek van Oscar en Bart sluit mede-organisator Lien Van De Kelder de wandeling af met een pleidooi voor vrede en verdraagzaamheid. Ook roept ze op om alert te blijven: je hebt altijd zelf een stem om tegen onrecht op te komen. In stilte gaan we naar buiten en blijven we even stilstaan bij de gebeurtenissen van 1942, terwijl we een steen neerleggen bij één van de kaarsjes die de speelplaats verlichten. Meer info: Van de herdenkingswandeling is er een audiotour gemaakt, te downloaden via deze QR-code:

De wandeling is ook uitgeschreven in een brochure, te bestellen via de webshop van Curieus.be.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

de Tweede Wereldoorlog Struikelstenen in de Grotebeerstraat

'Over een Stolperstein of struikelsteen struikel je niet letterlijk met je voeten, maar met je hoofd en hart, doordat je even stilstaat bij iemands tragische lot'. Op Zurenborg staan we vooral stil bij het lot van onze joodse buren die tijdens het naziregime werden gedeporteerd. Buurtbewoner Fred Aarten raakte in de ban van Las Mamás Belgas, in het bijzonder Golda Luftig en haar vierjarige dochter, Madrid. (Karen KETS)

Golda, vierde van links, zittend. Vera, met haar witte kleed, naast haar. Rachela, leunend naast Vera, met witte kraag. Archief: Sven TUYTTENS

wakkerde hun temperament aan. Ze besloten eind april 1937 om naar het Catalaanse Ontinyent, nabij Valencia, te trekken, om er tijdens de Spaanse burgeroorlog als vrijwillige hulpverpleegsters in het Belgische militaire hospitaal El Belga te werken. Ze vormden een groep van eenentwintig moedige, joodse vrouwen, voornamelijk uit Antwerpen en Brussel, aangevuld met een tiental uit Nederland. Hun werk in het hospitaal -tot februari 1939, toen Franco aan de macht kwam- kon bij de lokale bevolking op lof rekenen en leverde hen de koosnaam Las Mamás Belgas op.” De struikelstenen voor Golda, haar man Szmul en haar dochter Madrid. Foto: Wim VERZELEN

Fred, jij bent initiatiefnemer van de struikelstenen voor Golda en Madrid in de Grote Beerstraat 83. Wat was jouw motief? Fred Aarten: “Een boekvoorstelling van Sven Tuytens, auteur van ”Las Mamás Belgas - de onbekende strijd van jonge vrouwen uit België en Nederland tegen Franco en Hitler”, maakte de historicus in mij wakker. Toen ik van Sven vernam dat een van de drie dochters Luftig, die deel uitmaakten van die groep, hier om de hoek in de Grote Beerstraat woonde,

groeide mijn fascinatie om in haar verhaal te duiken.” Wie waren die zussen Luftig? Fred Aarten: “Golda en haar jongere zussen Rachela en Feigla (Vera) groeiden op in een joods gezin, afkomstig uit Polen. De ouders vestigden zich in 1927 op Zurenborg, in de Arendstraat. Golda, Feigla en Rachela waren zeer geëngageerde en vrijgevochten jongedames. De economische crisis en het verder oprukkende fascisme in Europa

Hoe was het leven van de zussen na hun terugkeer in België? Fred Aarten: “Alle drie hadden ze een partner die als vrijwilliger bij de Internationale Brigades in Spanje had gevochten. Vera’s man, Emiel Akkerman, een populaire communistische vakbondsleider uit Antwerpen, overleed in november 1936 bij de slag om Madrid. Zijn jongere broer Piet sneuvelde daar enkele weken later ook. Vera was tijdens de Duitse bezetting actief bij de communistische verzetsbeweging Het Rode Orkest en overleed in 1959. Rachela sloot zich tijdens de oorlog aan bij de partizanen in Brussel. Ze overleed in 1987. Golda hebben de nazi's tijdens de

razzia in Antwerpen op 28 augustus 1942, op negenendertigjarige leeftijd, samen met haar dochtertje Madrid (genoemd naar die slag om Madrid) en haar echtgenoot Samuel Berliner door uit hun huis in de Grote Beerstraat 83 gehaald. Via de Kazerne Dossin in Mechelen volgde het transport naar AuschwitzBirkenau. Samuel overleefde en emigreerde naar Canada. Golda en Madrid zijn al een week na aankomst in het concentratiekamp vermoord. Ook de ouders van de zussen Luftig en grote zus Miriam overleefden Auschwitz niet. Broer Amschel kon tijdig met zijn zwangere vrouw naar Zwitserland vluchten. We zijn dankbaar en vereerd dat hun dochter Esther, onderweg geboren in Marseille, op de steenlegging aanwezig was.” Hoe verliep die steenlegging op 28 augustus? Fred Aarten: “Ingetogen. Onder meer Sven Tuytens, naast auteur ook correspondent voor de VRT in Madrid, en Wim Kenis, coördinator van het Burgerinitiatief Struikelstenen Antwerpen, namen het woord. Ook schepen Lien van de Kelder, buurtbewoner en medeorganisator van de jaarlijkse herdenkingswandeling van de razzia van 28 augustus 1942, en Esther, Golda's nicht die speciaal uit Israël was overgekomen, hebben gesproken. De muzikale omlijsting was in handen van violiste Tatjana Scheck. Bijzonder was ook dat er enkele mensen uit Ontinyent waren.” Wat zou jij als buurtbewoner en aanvrager van de struikelstenen voor Golda en Madrid nog wensen? Fred Aarten: “Met stip dat buren en toevallige passanten even stilstaan bij het leven en het lot van de moedige Golda Luftig en het meisje Madrid. Mooi om te weten is dat aan Madrid een tweede struikelsteen is gewijd, in Ontinyent. Ook dat daar een Parque de Las Mamás Belgas is, ter nagedachtenis van die bijzondere groep vrouwen die vol vuur streden tegen het fascisme. Tot slot zou het me verblijden mocht er op een dag een foto van de kleine Madrid opduiken. Zodat ook zij - finaal - een gezicht krijgt.”

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

De zijspiegel

WIJKDICHTERWOORDEN

Pijnlijke reflectie Ik was er bij toen de struikelstenen voor Joodse slachtoffers in de Grote Beerstraat werden geplaatst (zie blz. 23). Een bijzonder moment want er is een apart dubbel verhaal verbonden aan de stenen voor Golda Luftig en Szmul Berliner, die er op vrijdag 28 augustus 2026 op het voetpad zijn ingelegd. Ik stond stil bij de deporatie naar Auschwitz maar ik stond ook stil, geholpen door een goed onderbouwde toelichting, bij het verzet in de Spaanse Burgeroorlog en luisterde met verbazing hoe die twee realiteiten van onderdrukking en verzet hier met elkaar vervlochten waren. Diep onder de indruk van hoe geschiedenis het leven van mensen vorm geeft en omgekeerd hoe mensen zelf die geschiedenis proberen te beïnvloeden. Hoe oorlogen door de mensheid lopen en de realiteit van verleden en heden op elke straathoek, in de wereld bij wijze van spreken en bij ons letterlijk, naar de keel kan grijpen. Ik maakte samen met behoorlijk wat omstanders de struikelsteenplaatsing mee, een pakkend ritueel. Liet me opnieuw overrompelen door de diepgaande vernedering en slachting die het Joodse volk heeft ondergaan door het nazisme van Hitler en tegelijk opwarmen door de echo van het verzet tegen het fascisme van Franco. Ik voelde mij frontaal en direct aangesproken. Op een bepaald moment leek het of er iemand op mijn schouder klopte, of was het mijn eigen denken dat opspeelde? De rode Kufiya sjaal van een van de omstanders, waarop mijn oog eerder was gevallen, kwam me opnieuw voor

de geest. Ik kan hier toch niet alleen staan om aan die beide oorlogsmomenten te denken, zonder ruimte te maken in mijn geest en hart voor de ellende van het Palestijnse volk? Voor de even verachtelijke manier waarop dit volk wordt aangepakt? Moeten de afstammelingen uit Gaza later dat ritueel overdoen? Of gaan ze andere wegen zoeken om hun doden te herdenken? Ik werd doormidden gescheurd, echt onwel van die splijtende realiteit. Je moet dat als betrokken mens dan maar incasseren en, hoe zeggen ze dat, ‘een plaats geven’. Dat is voor mij zo’n klinkklare nonsens. Die dualiteit van de geschiedenis en de belaging van twee volkeren is een deel van mijn leven, al kan ik er niet bij, heb ik er geen enkele greep op. Ervaar de lijdzaamheid die je als buitenstaander moet ondergaan. Want geen enkele actie, verzetsuiting of geschreeuw helpt in mijn ogen. Ik ben van een naoorlogse generatie, die de onzin van oorlog hoog (of beter, laag) op zijn morele agenda heeft gezet. Precies om die weerzinwekkende feiten waarmee ik bij de herdenking werd geconfronteerd. Tegelijkertijd moeten ervaren hoe futiel je eigen mening, aanvoelen, wrevel, walging zelfs, is. Ik zal bij elk moment dat ik voortaan langs die stenen kom aan hen en aan mijn dualiteit terugdenken. Het is nodig. Wat levert het op? Een machteloze kijk.

DAG ZOMER

Nu het blauw van de lucht weer vroeger donker en regen laag in de wolken hangt Nu de vogels samenkomen voor een verre reis Nu de kat voor het raam de bladeren telt die van de bomen waaien Nu de man op de bank niet meer zonder deken kan Nu de maandagen grauwer worden en jouw hand op mijn rug een warme bron huid op huid Nu de rivieren sneller stromen De voetstappen galmen door de mistige straten Nu je als je heel goed luistert vingers haastig over toetsenborden hoort glijden en kinderen lachen soms gillen opgehaald en doodmoe van school Dan weten wij aan elke zomer komt een eind.

Wim VERZELEN

Roos DE BUYSSCHER

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Met de taxi naar Rome

In de laatste editie van de Gazet van 2009 lees je op blz. 26 een artikel van Jörg Pyl, met als titel “Paul Leys wil zijn verzameling oldtimers niet van de hand doen”. De boventitel luidt “Eremoniewagens Merode-tax uit de Uitbreidingstraat”. Zo staat het er. Blijkbaar was op de gevel van de taximaatschappij de C weggevallen. Krijgt de Gazet van de zomer een mail van voormalig buurtbewoner Chris Vanbeveren, met de vraag: “Mogelijk zijn jullie voor de Gazet geïnteresseerd in een soort vervolg of aanvulling op dat artikel?” Natuurlijk wil de Gazet dat. Dit is het verhaal. (Guy POPPE) Eerst het artikel. Merode-tax was in enkele herenhuizen in de Uitbreidingstraat gevestigd, tussen de Cogels-Osylei en de Velodroomstraat. Ze staan er nog, van die typische Zurenborgse huizen met Jugendstil inslag. In een garage vlakbij de woonst krijgt Jörg zeven oude Chryslers te zien, de oudste van 1949. Ook in Mortsel en Wilrijk heeft de eigenaar van Merode-tax, Paul Leys, een stel oldtimers staan. Eén is een Renault van 1926, die als taxi gediend heeft in Parijs. Jörg is duidelijk van de hand Gods geslagen en maakt een flink aantal foto’s. De Gazet publiceert er zes. Er valt een merkwaardige uitspraak van Paul Leys te lezen in dat artikel. “Toen er nog geen sprake was om met het vliegtuig op reis te gaan, heb ik veel ritten gemaakt voor rijk volk om op verlof te gaan. Zo zijn we ooit met twee

De Chryslers van Merode-tax op het St.-Pietersplein. Archief: Chris VANBEVEREN

taxi’s naar Rome gereden, ik geloof dat het in 1954 was. Die mensen gingen op audiëntie bij de paus, en wij, de twee chauffeurs mochten meegaan naar de paus… dat waren heel rijke en katholieke mensen, die zich zoiets konden permitteren.” Moeder en tante deden het voor Chris zijn verhaal is van hetzelfde allooi. “Mijn moeder, Madeleine De Keersmaecker, en haar oudere zus Marguerite hadden in 1948 ingeschreven voor een busrit naar Rome maar door de toenmalige problemen in Italië zegde bijna iedereen af. Uiteindelijk werd een alternatief gevonden in de combinatie van een huwelijksreis voor de oudste zoon van Eduard Leys (een broer van Paul, gp) en een Romereis voor mijn familieleden. die toen op de Gitschotellei woonden.” Met de taxi dan wel,

Een Renault van 1926, een van de oldtimers Foto: Jörgh PYL

Aan de Simplonpas, links staat tante Marguerite. Archief: Chris VANBEVEREN

twee Chryslers van Merode-tax. De foto’s aan de Simplonpas en op het lege St.-Pietersplein komen op tafel. Ook dit gezelschap gaat op audiëntie bij de toenmalige paus, Pius XII, maar de geplogenheden in die tijd maken dat er daarvan geen foto genomen is. “Niet echt alledaags, lijkt me”, schrijft Chris. Dat is het minste wat je kunt zeggen. Toenmalige problemen in Italië 1948 was een sleuteljaar voor de jonge Italiaanse democratie, die van het fascisme onder Mussolini moest herstellen. De Italianen hadden gekozen voor de afschaffing van de monarchie en de eerste republikeinse grondwet trad met nieuwjaar in werking. In april winnen

de christendemocraten de verkiezingen van een alliantie van communisten en socialisten. Aan die uitslag waren de bemoeienissen van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA niet vreemd. In juli volgt er een aanslag op de leider van de communistische partij, Togliatti. Er heerst een prerevolutionaire sfeer. De winnaar van de Ronde van Frankrijk, Gino Bartali, roept de Italianen op om de eenheid te herstellen. Het heeft Merode-tax, de Leysen en Chris zijn moeder en tante niet tegengehouden om in augustus het antieke Rome te bezoeken. Misschien wijst het lege St.-Pietersplein wel erop dat er in 1948 weinigen hen dat nagedaan hebben.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Een mozaïek van mensen

in een bergdorp, dat voor Yo Yo van den Bulck, een mozaïek-kunstenares die op Zurenborg op aanvankelijk zo ver van huis leek. woont, is naar de bergen van Algerije getrokken om er Anders samenleven met lokale bewoners mozaïeken aan te brengen op een Hoe langer Yo in Aït Al Mansour hoe meer de reis een spiegel plek voor busreizigers. Haar man Ernest reisde mee. Ze is verblijft, voor haar eigen leven lijkt. Niet omdat terugkomt met het idee dat alles teruggekomen met een verhaal over kunst, gastvrijheid en ze daar beter is. Een bergdorp in Algerije is natuurlijk niet te vergelijken met een een andere manier van samenleven. (Lotus ABOE SAED) Antwerpse stadsbuurt. De geschiedeYo van den Bulck maakt al jaren mozaïeken. Op Zurenborg is dat een vertrouwd deel van haar creatieve leven. Deze keer bracht haar werk haar ver van huis naar een dorp in de bergen van Kabylië, in Algerije. Samen met Ernest vertrok Yo naar Aït Al Mansour, waar ze was uitgenodigd voor een mozaïekproject met lokale bewoners en andere mozaïekliefhebbers. Het doel was concreet: een plek waar mensen op de bus wachten met mozaïek verfraaien. Geen kunstwerk voor een museum, geen galerie maar een stukje openbare ruimte, waar het dagelijkse leven gewoon doorgaat. Vanuit België ging de reis eerst naar Algiers en daarna de bergen in. Boven ontvouwde zich een landschap dat Yo diep raakte. De namiddagzon veranderde de bergen voortdurend van kleur en vorm. Ze moest denken aan schilderijen van Cézanne en de Mont Ventoux. Maar hoe langer ze er was, hoe duidelijker het werd dat het landschap maar decor was. De mensen zouden de echte herinnering worden. Een plek om te wachten op de bus Het project zelf is eenvoudig. Er is in het dorp een plek waar mensen wachten op de bus. Geen bushalte, zoals wij die kennen met een duidelijk perron en een digitaal bord, maar een herkenbare plek in het dagelijkse dorpsleven. Die plek wordt met mozaïek verfraaid. Mensen zullen er blijven wachten, kinderen zullen er langskomen en buren zullen er elkaar ontmoeten. De bus komt en vertrekt; het mozaïek blijft. Yo werkt er samen met de andere deelnemers en met mensen uit de omgeving. Kinderen komen kijken en doen mee. Ze werken, praten en lachen. Er ontstaan ontmoetingen. Het kunstwerk is nog niet af of het heeft al een functie: het brengt mensen samen. Een andere klok Wat Yo tijdens de reis telkens opnieuw opvalt, is niet één groot spectaculair moment maar juist de manier waarop gewone dagen verlopen.

Yo aan het werk, samen met kinderen van Aït Al Mansour. Foto: Ernest VAN RINTEL

Mensen drinken koffie, eten, komen binnen en blijven een tijd zitten. Een gesprek mag duren. Een maaltijd mag duren. Dat is voor iemand uit Antwerpen wennen. Wij zijn het gewoon om tijd te organiseren. Een afspraak staat in de agenda, een bericht krijgt liefst snel antwoord en een dag kan gemakkelijk volgepland raken. Zelfs ontspanning krijgt soms een begin- en einduur. In het Algerijnse bergdorp lijkt de klok minder macht te hebben. Gastvrijheid is tijd geven De maaltijden maken grote indruk op Yo. Er wordt gekookt voor grote groepen en soms zitten meer dan honderd mensen samen. Mensen begroeten elkaar, eten samen en blijven daarna praten. Gastvrijheid krijgt daardoor een andere betekenis. Het is niet alleen iemand eten of drinken aanbieden. Het is iemand een plaats geven in je dag. Yo en Ernest worden almaar vaker onderdeel van dat ritme. Ze krijgen uitnodigingen, mensen nemen ze mee, stellen ze voor aan familieleden en betrekken ze bij het dagelijkse leven. Daardoor verandert ook hun rol. Ze zijn niet meer alleen bezoekers die foto's maken en naar een dorp kijken. Ze zijn voor even gasten binnen het leven van andere mensen. De bergen, meer dan een decor Tijdens uitstappen ontdekken Yo en Ernest dorpen in de omgeving. Ze maken kennis met de Amazigh- en de Kabylische cultuur, met de taal en het eigen schrift. In het dorp van de bekende Kabylische zanger Idir, worden ze ontvangen en zingen familieleden liederen voor hen. Ook op Zurenborg wonen er Amazigh, in ons taalgebruik noemen we ze Berbers. Yo kijkt niet meer alleen naar een landschap dat mooi is om te fotograferen. Ze begint te begrijpen dat het landschap, de taal, de muziek, de familie en de gemeenschap allemaal met elkaar verbonden zijn. Kleine ontmoetingen maken de afstand tussen Algerije en België verrassend klein. De kinderen kennen Belgische voetballers als Courtois, De Bruyne en Lukaku. Plots duikt een stukje België

nis, de omstandigheden en de dagelijkse realiteit zijn anders. Maar sommige verschillen zetten wel aan het denken. Wij houden contact op ontelbare manieren. We bellen, sturen berichten en foto's en kunnen iemand aan de andere kant van de wereld onmiddellijk bereiken. Tegelijkertijd kan iemand in een flatgebouw tussen honderden anderen wonen en toch een hele avond alleen doorbrengen. In Aït Al Mansour lijkt nabijheid veel vanzelfsprekender. Iemand komt thee brengen. Een buurman blijft even zitten. Familie is in de buurt. Er wordt samen gegeten. Misschien is dat het verschil dat Yo het meest voelt: niet zozeer een verschil in comfort of mogelijkheden maar in de manier, waarop tijd en aandacht verdeeld zijn. Hoeveel van onze dag geven wij aan andere mensen? En hoeveel aan haast, planning en alles wat nog moet gebeuren? Het zijn geen vragen waarop de reis een eenvoudig antwoord geeft. Maar ze komen wel mee terug naar Zurenborg. Terug naar Zurenborg Na de bergen, de lange ritten en de vele ontmoetingen keert het gewone leven terug. Yo en Ernest komen weer thuis. De agenda wacht, er zijn boodschappen te doen, het dagelijkse ritme gaat verder. Zurenborg is nog precies zoals tevoren: de straten, de buren, de winkels, de terrassen en de toevallige ontmoetingen. Misschien is er niet zoveel veranderd aan de buurt maar wie terugkomt van zo'n reis kan wel met andere ogen kijken. Een buur die even blijft praten. Iemand die je uitnodigt voor koffie. Een maaltijd die niet snel hoeft te eindigen. Een kind dat op straat een praatje maakt. Kleine dingen. Maar juist die kleine dingen zijn de materie, waaruit een gemeenschap bestaat. Mozaïek dat mee naar huis komt Misschien is dat uiteindelijk de mooiste overeenkomst tussen Yo's mozaïekwerk en de reis die ze maakte. Een mozaïek bestaat uit kleine stukken. Elk steentje op zich is beperkt. Pas wanneer je het naast andere steentjes legt, ontstaat er een geheel. Ook een gemeenschap bestaat uit kleine ontmoetingen: een kop koffie, een maaltijd, een begroeting, een gesprek, een kind dat komt kijken, iemand die je een plaats aan tafel geeft. Los van elkaar lijken het kleine gebeurtenissen. Samen vormen ze een beeld. En misschien is dat het beeld, dat Yo uit Algerije mee naar huis heeft gebracht. Ze vertrok om met steentjes een plek mooier te maken. Onderweg ontdekte ze hoe mooi een gemeenschap kan zijn door heel andere, veel kleinere steentjes: aandacht, tijd, gastvrijheid, nieuwsgierigheid en de bereidheid om bij elkaar te blijven.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Paardentrams op de Draakplaats

De paardentram voor de tramloods. Archief: Jos HERMANS

Een volle paardentram, klaar voor het vertrek. Archief: Jos Hermans

De tramloods aan de lege Draakplaats. Archief: Jos HERMANS

Links het kantoorgebouw, nu De Lijn. Archief: Jos HERMANS

De wieg van de Antwerpse paardentram lag op Zurenborg. De eerste paardentrams vertrokken van hieruit naar de Grote Markt. Op het einde van de negentiende eeuw waren er aan de Draakplaats twee concurrerende maatschappijen gevestigd. De eerste was de Omnibusmaatschappij. Ze stond in voor personenvervoer met paard en koets, met een verdieping, de Impériale, en zonder rails dus. De andere gebruikte wel degelijk tramsporen, wat vlotter vooruitging. In 1899 heeft de Compagnie générale des tramways d'Anvers de twee maatschappijen overgenomen. In het gebouw op de hoek van de Grotehondstraat kwam de maatschappelijke zetel. Nu is De Lijn daar gehuisvest. Op de Draakplaats nr. 6 was de tramloods gevestigd, waarvoor de stad nu een concessionaris zoekt. De laatste paardentram vertrok hier in 1903. (Jos HERMANS)

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Zuurstof voor je geest op Zurenborg De meeste mensen weten wat yoga is maar heb je al gehoord van gezichtsyoga of kobido-massage? Dat zijn technieken, die Natalia gebruikt om mensen los te maken van de dagelijkse stress. Met haar praktijk Let's Glow biedt ze kobido-massage, gezichtsyoga en binnenkort ook fascia-massage aan, allemaal in haar rustgevende ruimte in de Magdalenastraat. (Cleo KLAPHOLZ) De aanzet kwam tijdens een yogakamp in Polen. Daar kreeg ze, tijdens een sessie rond zelfzorg, voor het eerst een kobido-behandeling, een Japanse gezichtsmassage. Ze was meteen verkocht. Ze volgde zelf een opleiding en gaf lange tijd kobido-massage aan vrienden en familie voor ze besliste om zelf een praktijk op te starten. Later wenste ze haar kennis uit te breiden en volgde ze een opleiding tot yogaleerkracht, zowel yin-yoga als neuro-yoga. Voor die lessen kan je haar ook inhuren als leerkracht op je eigen plek. "Alles wat ik kies, blijkt iets te zijn waarvan nog niemand gehoord heeft," grapt ze. "Dat is zowel interessant als uitdagend want dat wil zeggen dat ik een niche kan invullen. Maar in eerste instantie gaan mensen er niet direct naar op zoek.”

Kobido-massage. Foto: Ligia POPLAWSKA

Natalia komt oorspronkelijk uit Polen en woont al dertien jaar in België, waarvan drie op Zurenborg. Ze werkte lange tijd op een kantoor en merkte dat in onze maatschappij stress het enige is wat de klok slaat. "Ik voelde dat ik iets anders nodig had. Ik wilde met mensen werken en hen echt helpen ontspannen," vertelt ze.

Workshops Sinds deze zomer geeft Natalia ook workshops in gezichtsyoga en gezichtstaping, telkens op een ander adres in Antwerpen. Bij de workshops draait het er vooral om technieken mee te nemen, die je thuis zelf kan doen, zonder te veel tijd eraan te besteden. "Ik wil dat mensen weggaan met twee, drie bewegingen, die ze ’s avonds thuis kunnen doen zonder eerst een halfuur op TikTok te moeten scrollen," legt Natalia uit. “Want laten we eerlijk zijn, niemand heeft tijd voor een dagelijkse rituele gezichtsmassage van een halfuur." Voor de gezichtstaping gebruikt Natalia fysiotape, wat bij fysiotherapeuten en topsporters al langer in zwang is. Ze

gebruikt de tape als natuurlijke lifting. Ze brengt hem aan op plekjes met zichtbare spanning of fijne lijntjes. Het kan helpen bij spanning op de kaken en hij wordt ook ingezet als lymfedrainage bij een opgezwollen gezicht. Fascia-massage Binnenkort komt een derde poot erbij, de fascia-massage. Fascia is het bindweefsel, dat elke spier, elk bot en orgaan in het lichaam omhult, te vergelijken met het velletje rond een kippenborst. Omdat alles in het lichaam via dat weefsel met elkaar verbonden is, worden er soms onverwachte zones aangepakt. "Als je iets wil doen aan rimpels op je voorhoofd moet je soms je voeten masseren", zegt ze. "Mensen kijken dan raar op want hun voeten zijn het laatste waarover ze zich zorgen maken.” De buurt Natalia richt zich voornamelijk tot buurtbewoners. "Bij zelfzorg draait alles om afstand. Als je een halfuur moet fietsen voor een massage is dat al snel een drempel. Na een behandeling wil je gewoon meteen thuis zijn en in je eigen zetel zitten," zegt ze. Over blijven op Zurenborg hoeft ze niet lang na te denken. "Als ik ooit moet verhuizen, wil ik binnen Zurenborg verhuizen," zegt Natalia. Met Let's Glow bouwt ze intussen verder aan haar eigen rustgevende plekje in de wijk. MEER INFO calendly.com/letsglowwithnat/ kobido Instagram: @letsglow.antwerp Lets Glow letsglowwithnat@gmail.com

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Belle Époque wijk Zurenborg

Stadsgids Alex Elaut is weer in zijn pen gekropen. Hij schreef al vaker over Zurenborg, o.m. over de architecten Jules Hofman en Jacques De Weerdt, die in de wijk hun sporen verdiend hebben. Een nieuw boek van hem staat op stapel, Belle Epoque wijk Zurenborg. Volgende maand rolt het van de pers. De Gazet van Zurenborg blijft daarin niet onvermeld. Een voorsmaakje, van zijn hand.

De wijk Zurenborg bevindt zich voor één helft in het district Antwerpen en de andere helft, met de Cogels-Osylei en omgeving, in het district Berchem. De laatste jaren is deze Belle Epoque-wijk een bijkomende toeristische troef voor Antwerpen. De potpourri van neostijlen en de art nouveau architectuur maken Zurenborg uniek in Europa. In het boek wordt de belangrijkste architectuur beschreven maar ook de voorgaande geschiedenis van de 19e-eeuwse urbanisatie. Wie waren die families Cogels en Osy en de eigenaars van het Hof van Plaisantie in de woelige 16de eeuw…

In de jaren 1950 was er een bloeiende middenstandsvereniging. Een bijdrage van Marc Stevens vertelt hier meer over. Dr. Mario Baeck beschrijft met een boeiend artikel de kleurrijke geveldecoraties. En Filip Raes heeft het over zijn voorouders, die de eerste boekenwinkel op de Dageraadplaats hebben geopend. Auteur Kristien Hemmerechts deed de suggestie om een

Een begrafenis in de straten van Zurenborg, in vroegere tijden. Archief: Alex ELAUT

fragment uit de boeken Uit de beul was dood en Ik zal alles verdragen, ook mezelf i.v.m. de Tweede Wereldoorlog en het Ooststation mee op te nemen.

Met dit boek kijken we ook eens achter de façades. Het is geen broodjeaapverhaal dat er ooit leeuwen in een tuin hebben gelopen op de Cogels-Osylei. En bij de familie Donnet kwam Koning Albert I koekjes doppen in de koffie. In Laken mocht dit niet. Wat is er met villa Mercurius gebeurd in 1933? Toch in Amerika weer opgebouwd? Zurenborg is meer dan geveltjes kijken met dit boek. En natuurlijk mag de Gazet van Zurenborg in het boek niet ontbreken. Er is geen enkele wijk in Antwerpen, die zo een lange traditie heeft om een wijkkrant uit te brengen. Eerste uitgave op 26 augustus 1966. Uit het rijke archief hebben we een aantal foto's mogen gebruiken voor het hoofdstuk Bruisend Zurenborg en ook hedendaagse foto's van de fotografen van de Gazet.

Voorstelling boek U bent uitgenodigd om aanwezig te zijn bij de voorstelling van het boek Belle Epoquewijk Zurenborg op 11 november in het WZC Nottebohm, Biartstraat 2, om 15u.. Gelieve een mail te sturen naar alex.elaut@proximus.be met de vermelding van het aantal personen. Het boek kunt u tegen de verminderde prijs van 27 euro aankopen na de voorstelling. U kunt het ook bestellen en betalen op rek. BE 36 001 0770767 81 van Alex Elaut. Graag vermelding van uw naam en het aantal exemplaren. Het boek zal ook verkrijgbaar zijn bij wijnhandel De Heerlyckheid in de Pretoriastraat 28, boekhandel Erik Tonen Books in de Kloosterstraat 48 en is te bestellen bij EPO of uw boekhandel (winkelprijs 29,95 euro).

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Dit najaar in De Roma Sinds eind augustus geniet je in De Roma weer van de beste concerten, interessantste debatten en meest onvergetelijke films. We selecteerden voor jou de artiesten en bands die je dit najaar zeker niet mag missen. Alle info & tickets via deroma.be Black Sea Dahu zo 25 oktober - 20:00 staand - € 25/23

Hou je van Ben Howard, Big Thief en Bon Iver? Dan zit je met Black Sea Dahu helemaal aan het juiste adres. De vijfkoppige band maakt tedere indiepop, zo mooi als de landschappen in hun thuisland Zwitserland. Camille Camille di 27 oktober – 20:00 zittend in AMOR - € 15/13

Guido Belcanto Paviljoen der Menselijke Driften za 7 november – 20:00 zittend - €34/32

De ultieme 'Keizer van het Levenslied' vereert De Roma met een nieuw concert. Naast nummers uit zijn nieuwe plaat Paviljoen der Menselijke Driften serveert hij ook oude krakers, een paar murder ballads en zijn versies van liedjes van Loudon Wainwright III, David McWilliams en de Zangeres Zonder Naam. Tove Lo ESTRUS TOUR Ma 9 november – 20 :00 staand - €52,53/50,53

Camille Camille is het muzikale project van de Belgische singer-songwriter en multidisciplinaire artieste Camille Willemart. Ze staat bekend voor haar intieme songs en verfijnde, atmosferische sound. Bij ons stelt ze haar tweede album Enchanted Sea voor Fat Dog do 29 oktober - 20:00 staand - € 27/25

"You're gone, and I gotta stay high all the time." Tove Lo, de onbetwiste queen van eigenzinnige elektropop, keert terug naar België! Op maandag 9 november staat ze op het podium van De Roma met haar ESTRUS TOUR voor een avond vol donkere pop en rauwe emoties. De Zweedse zangeres neemt Rose Gray mee als support om de avond compleet te maken.

Chaotisch, hilarisch en extreem intens. En toch valt alles perfect op zijn plaats zodra je er middenin zit. Fat Dog is één van dé Britse bands van het moment. Uitzinnige postpunk recht uit het hipsterhart van Londen!

Alela Diane wordt niet voor niets de queen van de pop-gospelsong genoemd. De Amerikaanse verovert een unieke plek in de hedendaagse folkwereld. Ook op haar nieuwe album Who’s Keeping Time is het heerlijk wegdromen bij haar karakteristieke stem en fluweelzachte liedjes.

Martin Kohlstedt behoort tot de meest vernieuwende componisten, pianisten en producers van deze tijd. Zijn modulaire composities bewegen zich moeiteloos tussen modern klassiek, sfeervolle ambient en vooruitstrevende elektronica. Fans van Nils Frahm en Ólafur Arnalds weten waarheen!

The Wallflowers: eindelijk nog eens live in België! Jakob Dylan - zoon van Bob - en zijn legendarische rockband spelen in De Roma integraal hun album Bringing Down The Horse. Daarnaast brengen ze een eerbetoon aan Long After Dark, het iconische album van muzieklegende Tom Petty & The Heartbreakers. Kraantje Pappie za 21 november - 20:00 staand - € 29/27

Tsar B, het muzikale alter ego van Justine Bourgeus, herschikt moeiteloos de bouwstenen van pop, barok, R&B en clubbeats. Ook film, dans en mode zijn onderdelen van haar artistieke universum. Ga mee op een bedwelmende trip vol emotie en verbeelding. Soweto Gospel Choir za 14 november - 20:00 zittend - € 45/43 Na hun passage in 2022 weten we dat de vreugde van Soweto Gospel Choir voelbaar is van de eerste tot de achterste rij. Het koor won een Grammy Award en presenteert dit najaar Joy. Hun nieuwe show viert de geest van Zuid-Afrika met muziek, dans en een onwankelbaar geloof.

Ben Folds, meesterpianist en creatieve kracht achter Ben Folds Five, landt in De Roma met zijn Paper Airplane Request Tour. Vouw een papieren vliegtuigje met je favoriete song en lanceer het richting het podium. Ben Folds doet er vervolgens ongetwijfeld iets geweldigs mee. Boy Harsher Vr 4 december – 20:00 staand - € 37/35

The Wallflowers do 19 november - 20:00 staand - € 49/47

Tsar B wo 11 november - 20:00 staand in foyer - € 20/18

Alela Diane vr 30 oktober - 20:00 zittend - € 26/24

Martin Kohlstedt wo 18 november - 20:00 zittend - € 29/27

De Nederlandse rapper Kraantje Pappie, bekend om zijn energieke liveshows en een indrukwekkende reeks hits, verovert al jaren de podia van grote festivals zoals Pukkelpop, Pinkpop en Rock Werchter. Dit jaar bracht hij het album CRANE IV uit, waarmee zijn verhaal alleen nog maar straffer wordt. Ben Folds Paper Airplane Request Tout vr 27 november - 20:00 zittend - € 36/34

Boy Harsher heeft voor liefhebbers van het donkerder electronikawerk nauwelijks nog een introductie nodig. Het synthpopduo uit Massachusetts bestaat uit de onwezenlijk mooie en beklijvende stem van Jae Matthews en de messcherpe synthpunkproducties van Augustus Muller. Samen creëren ze een sound die zo uit de jaren 80 zou kunnen komen: even filmisch als intens, even donker als meeslepend. Bente za 5 december - 20:00 staand - € 27/25

Weet je niet wie Bente is? Zoek dan zeker op YouTube naar Kan je me zien, haar indrukwekkende cover van Cher die intussen meer dan 2 miljoen streams telt. Net als Froukje, Maan en S10 zingt Bente in haar moedertaal, met een eigenheid en een kwetsbaarheid die blijven hangen. BIMDEK Matthysen, Mosuse en Van Ballaert zo 6 december – 20:00 zittend - € 35/33

Na de fenomenale reeks met CPEX en de onvergetelijke passage met

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Dit najaar in De Roma Zwangere Guy domineert al jaren de Belgische en ondertussen ook Nederlandse scene. Als lid van STIKSTOF en later als soloartiest bouwde Gorik van Oudheusden een oeuvre uit dat wordt gekenmerkt door persoonlijke verhalen, scherpe observaties en een sterke band met de stad waarin hij opgroeide.

HURORAM! is er nu BIMDEK. Hugo Matthysen, Aram Van Ballaert en Ronny Mosuse stellen nooit teleur. In deze muzikale theatertour laten ze verrassende songs en creatieve kronkels op je los en vertellen ze af en toe een grapje om het geestelijk evenwicht te herstellen. Patches wo 9 december - 20:00 staand in amoR - € 14/12

De Roma met haar nieuwe album Enfants difficiles. Nits vr 11 december - 20:00 zittend - € 35/33

Patches zet haar weemoedige pop neer met fluweelzachte penseelstreken. Haar dromerige muziek laveert tussen melancholie, onschuld en sensualiteit. Voor fans van Dido en Lana Del Rey. Mentissa do 10 december - 20:00 staand - € 30/28 Met haar heerlijke Franstalige pop is Mentissa helemaal klaar om de wereld te veroveren. Het Belgische toptalent won de allereerste editie van The Voice Kids, maar haar grote doorbraak kwam er toen ze in 2021 de finale haalde van The Voice in Frankrijk. Na een uitverkocht foyerconcert in 2023, keert ze in 2026 terug naar

MEROL lanceerde zichzelf in 2018 als een raket de popmuziek in met de hitsingle Lekker Met De Meiden. Sindsdien is ze niet meer te stoppen. Met haar brutale, eigenwijze en directe Nederlandstalige elektropop weet ze de tijdgeest feilloos bloot te leggen. Ze zingt over seks, feminisme en alles daaromheen, verpakt in onweerstaanbaar catchy synthpop. Haar ondeugende en scherpe teksten maken de tongen los in zowel Nederland als België. Zwangere Guy Ma 21 december – 20:00 staand - € 43/41

Nits is zonder twijfel de meest eigenzinnige en experimentele band van Nederland. Eind dit jaar blikken ze terug op hun indrukwekkende carrière van meer dan vijf decennia. Ze brachten verschillende klassiekers uit, waaronder het onverwoestbare In The Dutch Mountains, J.O.S. Days, Adieu Sweet Bahnhof en Nescio. MEROL do 17 december - 20:00 staand - € 38/36

Wie Guy is? Dat moeten we de liefhebbers van de betere Nederlandstalige rap in 2026 niet meer uitleggen.

Triggerfinger za 26 december – 20:00 staand - € 39/37

In 2019 vierde Triggerfinger zijn twintigste verjaardag in De Roma met vier zinderende concerten. Niemand vermoedde toen dat de band voor één van de grootste uitdagingen uit zijn bestaan zou komen te staan. Na het afscheid van Monsieur Paul om gezondheidsredenen en zijn overlijden in 2025 volgde een periode van bezinning. Maar voor Ruben Block en Mario Goossens bleek één ding snel duidelijk: stoppen was geen optie, de goesting om samen muziek te maken en op een podium te staan was nog lang niet verdwenen. In september kwam hun nieuwe plaat TARMAC uit, die ze live komen voorstellen in De Roma.

Gazet van Zurenborg | www.gazetvanzurenborg.be

Zwerfvuil: alleen sensibiliseren of sanctioneren werkt niet

Je ziet ze steeds meer, idealistische vrijwilligers die gewapend met een plastic zak en grijpstok door onze straten struinen om het zwerfvuil in te zamelen. Bart Mermans en Joost Loveniers doen dat ook, maar ze hebben het hun eigen twist gegeven. Ze verzamelen alleen drankverpakkingen en registreren hun vondsten zorgvuldig in een database. Want om het probleem te verhelpen en de overheid te verplichten om maatregelen te nemen heb je harde gegevens nodig. (Luc PANDELAERS) Sinds anderhalf jaar trekken Bart Mermans en Joost Loveniers uit de Nottebohmstraat er om de twee à drie maanden op uit met een bolderkar en grijpstokken om langs een vast parcours, dat start op de Dageraadplaats, weggegooide drankverpakkingen in te zamelen. Ze rapen ze niet alleen op maar fotograferen ook elk exemplaar met hun smartphone, die via de gps automatisch de exacte vindplaats registreert. Eenmaal thuis voeren ze de foto’s in een AI-model in, dat een heatmap genereert van de plekken waar het afval zich ophoopt. Ook toont een interactieve grafiek welke types verpakkingen en welke merken ze het vaakst moeten opruimen. AI Het idee voor hun opruimtochten ontstond toen Joost en Bart samen een lezing bijwoonden van twee Nederlanders die al langer op die manier de straten opruimen: Dirk Groot, alias The Zwerfinator, en Merijn Tinga, alias The Plastic Soup Surfer. “Dirk Groot is een slimme IT-er,” zegt Bart. “Hij heeft het AImodel ontwikkeld, dat wij nu ook gebruiken en dat op basis van foto’s en gps-gegevens gedetailleerde informatie verzamelt. Het registreert zelfstandig locatie, type grondstof en zelfs merk. Met die gegevens genereert het model grafieken en kaarten die je kunt gebruiken om het probleem van zwerfafval in kaart te brengen. Met die informatie kun je gericht naar oplossingen zoeken. Bioloog, surfer en kunstenaar Merijn Tinga is de activist van het duo. Hij ergerde zich aan de enorme hoeveelheid plastic afval, die hij tijdens het kitesurfen op het strand zag aanspoelen. Als bioloog wist hij hoe schadelijk microplastics en zwerfafval zijn voor ecosystemen en de voedselketen. In 2014 besloot hij kunst, wetenschap en activisme te combineren. In zijn atelier bouwde hij zijn eerste surfWie loopt mee? We nodigen alle buurtbewoners uit op zaterdag 24 oktober om samen onze vaste ronde te lopen en alle drankverpakkingen op te rapen. Zo maken we samen de buurt proper en kunnen we onze methode toelichten en uitleggen hoe we naast de opruiming ook data verzamelen over het afval (locatie, type, merknaam, fabrikant, aantal). Ons doel is 80% minder drankverpakkingen in het zwerfvuil.

board van plastic zwerfafval en kitesurfde hij 350 kilometer langs de Nederlandse en Belgische kust om aandacht te vragen voor de groeiende plastic soep. Latere acties op verscheidene plekken in Europa leverden hem zelfs een audiëntie op bij de paus en Prins Albert van Monaco.” Statiegeld Waar willen ze naartoe? “Die acties, gecombineerd met de data die Dirk Groot verzamelde, leidden uiteindelijk tot de invoering in Nederland van statiegeld voor kleine plastic flesjes in 2021 en voor blikjes in 2023,” vertelt Bart. “Dat leverde onmiddellijk een gigantisch succes op. Binnen zes maanden daalde het aandeel van drankverpakkingen in het zwerfvuil met tachtig procent! Toen Duitsland dat voorbeeld volgde en 25 cent statiegeld per stuk invoerde was het effect nog sterker. Daar wordt nu 98 procent van de drankverpakkingen ingeleverd.” Volle vuilnisbakken Waarom die focus op drankverpakkingen? “Wij zien dat zij de grootste impact hebben,” zegt Bart. “Gemiddeld rapen wij op ons parcours van zo’n drie kilometer ongeveer 450 stuks op. De laatste keer waren het er welgeteld 514. Drankverpakkingen zorgen op onze pleinen ook voor overvolle vuilnisbakken. De meeste mensen zijn wel van goede wil en willen hun afval in een bak dumpen maar als die vol zit, belandt het ernaast. Daardoor eindigen ook veel drankverpakkingen bij het restafval dat recht naar de verbrandingsoven gaat. Dat is dubbel jammer want gesorteerde drankverpakkingen vormen een waardevolle, makkelijk te recycleren grondstof. Een vermindering van het afval met 80 procent zoals in Nederland zou ook een aanzienlijke besparing opleveren voor de gemeentelijke reinigingsdiensten. De inzet van al die vrijwilligers blijft Bijeenkomst vanaf 9u30 op de Dageraadplaats, vertrek om 10u. De tour duurt ongeveer 90 minuten, vroeger uitstappen vormt geen probleem. Wij komen af met een bolderkar, vuilniszakken, extra afvalgrijpers en handschoenen, maar we doen een warme oproep om afvalgrijpers mee te pakken als je er zelf hebt. Dankjewel! Met vriendelijke groet, Bart Mermans

Zwervuil opruimen. Eigen foto

natuurlijk nobel maar het blijft dweilen met de kraan open. Twee dagen later ligt alles weer vol. Daarom pleiten wij voor structurele ingrepen. Met alleen motiverende bordjes en camera’s om de twintig meter gaan we er niet komen. Met onze acties willen we niet alleen onze straat proper krijgen. We willen met onze data ook druk uitoefenen op de overheid. Als je ziet wat het effect van statiegeld is geweest in Nederland en Duitsland dan zou ook hier de invoering ervan een no-brainer moeten zijn.”

verschillen? “Ja”, zegt Bart, “op de pleinen vind je de grootste variatie en het grootste aantal. In de onmiddellijke omgeving van de Aldi zie je meer huismerken van bier en energiedrank. Misschien moeten die handelaars daarop aangesproken worden. Bij McDonalds in Nederland heeft dat alvast gewerkt. Geconfronteerd met harde gegevens maken ze er de omgeving geregeld netjes.”

McDonald’s Zien ze op hun parcours effecten en

https://zwerfinator.nl/ https://www.plasticsoupsurfer.org/

Meer lezen?

Sergie Van den Borne en Suzanne Janssens Opticien - Optometrist Dageraadplaats 12 2018 Antwerpen tel : 03/235 16 35 optiekdedageraad@telenet.be

OPENINGSUREN MAANDAG 10 uur tot 13 uur DINSDAG 10 uur tot 18 uur WOENSDAG 10 uur tot 18 uur DONDERDAG 10 uur tot 18 uur VRIJDAG 10 uur tot 18 uur ZATERDAG 10 uur tot 13 uur