BIS AGH styczeń 2019

01/2019

BIULETYN INFORMACYJNY ´ AGH STUDENTOW

PODRÓŻUJ

NOWY ROK na sześciu kontynentach SPORTY ZIMOWE najlepsze stoki PIESZO przez pustynie Gobi

01

1

spis treści Come to us, New Year 4 Zima na wyciągnięcie ręki 8 Mam do tego nosa 10 Zespół Chronicznego Zmęczenia 12 Wejdź w ciemną stronę IT razem z ITberries

14

Przejść przez bramę Xanadu – dlaczego “Obywatel Kane” to jeden z najlepszych filmów?

16

Piekło po albańsku 20 Mayday, czyli SOS 22 Podróżniczy wyczyn 2018 roku! 24

Redakcja Redaktor naczelna: Natalia Panek

Dział graficzny: Ewelina Niemczyk , Katarzyna Kridel, Maja Sciubis,

Z-ca redaktor naczelnej: Katarzyna Karnasiewicz

Kamila Kochanowska, Szymon Drąg

Szef działu dziennikarskiego: Grzegorz Boroń

Dział dziennikarski: Edyta Banaś, Karolina Bogacka, Patrycja Chrabąszcz,

Szef działu graficznego: Szymon Krzak

Karolina Machnik, Marta Nowak, Oliwia Kopcik, Karol Rajda, Alicja Zoń

Szefowa działu promocji i współpracy: Ewa Mazurkiewicz

Maurycy Chronowski, Natalia Gołębiowska, Tymoteusz Knyps, Natalia Nitarska, Weronika Rawska, Kamil Serafin, Anastazja Wiśniewska, Agnieszka Wróbel

Zdjęcie na okładce: Jakub Szewczyk // SKN CERAMIT, WIMiC

2

Dział promocji i współpracy: Zofia Kielmas, Sylwia Madej

od redakcji Drodzy czytelnicy, Spadające za oknem płatki śniegu cieszą każdego, nie tylko tych najmłodszych. Biały puch kojarzy nam się czasem wolnym, przez co zaczynamy niecierpliwe oczekiwanie na upragnione ferie. Czas wolny sprzyja robieniu tego, na co do tej pory nie mogliśmy sobie pozwolić. Zaczynamy więc planować dalekie podróże albo jedziemy na ośnieżone stoki, na których od dawna króluje zimowe szaleństwo.

Fani sportów zimowych w tym numerze znajdą przegląd stoków narciarskich, które znajdują się niedaleko Krakowa.

Może w tym roku uda Wam się odwiedzić je wszystkie?

Miłośnicy podróżowania mogą natomiast razem z nami udać się dookoła świata, aby poznać zwyczaje noworoczne mieszkańców wszystkich kontynentów. Kto wie, może Nowy Rok 2020 powitacie właśnie w którymś z odległych miejsc!

W nowym roku życzę Wam wszystkim rzeczywistości piękniejszej od marzeń i wielu przyjemnych chwil spędzonych przy lekturze magazynu BIS AGH. Natalia Panek Redaktor Naczelna BIS AGH

3

Come to us, New Year Oliwia Kopcik

4

Kiedy masz osiem lat i wracasz po przerwie świątecznej do szkoły, koledzy pytają, co znalazłeś pod choinką. Kiedy masz 20 lat i wracasz na uczelnię, znajomi pytają, jak spędziłeś sylwestra. Paradoks młodości - jeśli mówisz, że nie pamiętasz, to wszyscy wiedzą, że było dobrze. A jak Nowy Rok spędzają mieszkańcy innych zakątków świata?

Europa Większość krajów europejskich świętuje nadejście Nowego Roku szampanem i fajerwerkami – niektórzy wierzą, że ich huk odgania złe duchy. W Wielkiej Brytanii otwiera się tylne drzwi domu, aby wypuścić stary rok, natomiast frontowymi drzwiami zaprasza się do domu pierwszego dostrzeżonego bruneta. Gość powinien wnieść ze sobą chleb, symbolizujący pożywienie, węgiel, który jest symbolem ciepła, i sól – znak pieniędzy. Szkoci mają własną

ulicy w dzień Nowego Roku. Jeśli pierwszego zobaczymy

nazwę święta – Hogmanay, podczas którego pielęgnuje

garbatego starca, cały następny rok będzie dla nas pomyśl-

się stare wikińskie tradycje. Największe obchody odbywają

ny. Jednak jeśli spotkamy dziecko lub księdza – następne

się w Edynburgu. Tamtego dnia uczestnicy kolorowego

365 dni nie będą dla nas szczęśliwe.

korowodu, niosą pochodnie oraz łódź Wikingów, którą później palą na wzgórzu Calton. Ogień jest nieodłącznym

W Hiszpanii tego dnia ubiera się czerwoną bieliznę lub, na

elementem obchodów Hogmanay, ponieważ dla Szkotów

zewnątrz, czerwone czapki i szaliki. Ważnym elementem

płomienie symbolizują oczyszczenie.

jest także śledzenie bicia ratuszowego zegara, stojącego na madryckim Placu Słońca. Kiedy wybija północ, Hiszpanie

Włosi mają w zwyczaju wyrzucać przez okno niepotrzebne,

muszą zjeść 12 winogron, jeden z każdym uderzeniem

stare rzeczy (nawet meble!). Wierzą, że razem ze zbędny-

zegara. Ma to zapewnić dobrobyt na cały rok.

mi przedmiotami, żegnają pecha i nieszczęście, jednocześnie robiąc miejsce na dobre dni nowego roku. Należy

Niejeden z nas stawia sobie „noworoczne postanowienia”.

też zwrócić uwagę na pierwszą osobę, którą spotkamy na

Zwyczaj wymyślania marzeń na Nowy Rok znają też Rosjanie. Podczas Sylwestra mieszkańcy Rosji spisują życzenie na kartce, następnie spalają ją i wrzucają do kieliszka z szampanem. Tak doprawiony trunek muszą wypić przed godziną 00:01.

Dla osób nieśmiałych najlepszym rozwiązaniem na spędzenie Sylwestra będzie podróż do Bułgarii. Tam, gdy wszyscy goście dotrą na miejsce imprezy, na trzy minuty gasną wszystkie światła. Te kilka chwil, to czas na sekretne pocałunki.

5

Afryka Mieszkańcy RPA witają Nowy Rok podobnie jak Włosi.

Wyrzucają przez okno prosto na ulicę stare przedmioty, telewizory i inne urządzenia elektroniczne. Według nich jest to zbędny balast, którego nie potrzebują podczas rozpoczynania nowego roku.

W krajach afrykańskich wierzy się także, że kolor bielizny, jaką nosimy podczas Sylwestra, determinuje to, jak będzie Azja

wyglądał następny rok. Na przykład kolor czerwony zapewni znalezienie miłości, biały oznacza harmonię, a złoty

W Japonii Nowy Rok to nowy start w życiu każdego czło-

zwiastuje dobrobyt i bogactwo.

wieka. Dlatego w okresie przedsylwestrowym Japończycy organizują przyjęcia zwane bonen-kai, które mają pomóc

Ameryka Północna

w zapomnieniu o wszystkich złych chwilach poprzedniego roku. Wejścia przystrajane są ornamentami z sosny,

Najbardziej znane obchody odbywają się na nowojorskim

bambusa lub śliwy, które mają zapewnić długowieczność.

Time Square, bierze w nich udział nawet milion osób.

Japończycy wierzą, że każdy nosi w sobie 108 grzechów,

Oprócz występów gwiazd muzycznych, charakterystycz-

dlatego o północy ze świątyni buddyjskich rozlega się

nym zwyczajem jest Ball Drop, czyli zrzucenie z masz-

108 uderzeń zegara, które mają oczyścić dusze ludzi.

tu wielkiej świecącej kuli. Początkowo „Wielkie Jabłko” wykonywane było z drewna i żelaza, obecnie składa się

Nowy Rok w niektórych stanach Indiach obchodzi się w po-

z aluminium i oświetlone jest żarówkami od wewnątrz

łowie kwietnia, co łączy się z rozpoczęciem sezonu rolnego.

i z zewnątrz. Dodatkowo pokrywają je sterowane kompu-

Inni za początek roku uważają jesienne święto Divali, czyli

terowo trójkątne lustra, które w połączeniu z kolorowym

Święto Świateł, podczas którego na wodę wypuszcza się

światłem tworzą niesamowite efekty.

małe zapalone świeczki. Pozostała część kraju rozpoczyna rok na przełomie marca i kwietnia świętem Gudi Padwa – według wierzeń to wtedy Brahma odbudował świat po wielkim potopie.

Chiński Nowy Rok wypada na przełomie stycznia i lutego. Trwa 15 dni i nazywany jest także Świętem Wiosny.

Podczas chińskiego Sylwestra na ulicę wychodzą smoki.

Tańczące na drogach bestie wykonane są z bambusa lub papieru, a do środka wkłada się latarnie.

Nowy Rok w Tajlandii przypada na 13 kwietnia. Organizuje się wtedy festiwal Song-Klar Day, który przypomina polski Lany Poniedziałek. Ludzie oblewają się wodą, która według nich ma właściwości oczyszczające.

6

Na opadającą wielką kulę z Time Square przed telewizorami czekają także Kanadyjczycy. Oprócz tego ich tradycją jest spożywanie zupy z groszku.

Jeden z przesądów meksykańskich nakazuje zapalenie o północy ustawionych w trójkąt trzech świec – czerwonej, żółtej i zielonej. Następnie należy dorzucić do tego 9 pozłacanych monet, po 9 ziarenek ryżu i soczewicy. Ma to zapewnić rodzinie pomyślność i dostatek.

Ameryka Południowa W Brazylii podczas obchodów Nowego Roku mieszkańcy zakładają białe ubrania, symbolizujące szczęście. Biel ma

Chilijczycy Nowy Rok świętują na cmentarzu. Wierzą, że

odgonić złe duchy i zapewnić pomyślność w nadchodzą-

właśnie tej nocy mogą skontaktować się ze zmarłymi ze

cym roku. Aby jeszcze bardziej pomóc szczęściu, Brazy-

swojej rodziny.

lijczycy muszą przeskoczyć siedem morskich fal – jedną każdego dnia tygodnia. Ostatnim zwyczajem są dary dla

Australia i Oceania

bogini mórz Yemanji. Mieszkańcy Brazylii do morza najczęściej wrzucają kwiaty i kosmetyki. Jeśli wrócą, oznacza

Australia jako jeden z pierwszych krajów na świecie świętu-

to, że bogini nie przyjęła podarunku i pozostaje spróbować

je Nowy Rok. Najhuczniejsze obchody odbywają się w Syd-

za rok.

ney, gdzie na Sylwestra przyjeżdża nawet 1,5 miliona osób.

To właśnie tam można podziwiać największy na świecie

Kolumbijczycy podczas Sylwestra zabierają walizkę i wy-

pokaz sztucznych ogni.

chodzą z domu. Jednak bagaż jest pusty, a oni wyruszają w podróż tylko wokół swojego domu. Ma im to zapewnić

Mieszkańcy Nowej Zelandii o północy głośno uderzają

wiele wyjazdów i przygód w ciągu następnego roku.

łyżkami w garnki, żeby odgonić złe duchy.

W Argentynie zakłada się różową bieliznę, aby pomóc

Jak widać, Nowy Rok to nie tylko szampan i fajerwerki.

sobie w znalezieniu miłości. Oprócz tego o północy trzeba

I choć czasem Sylwestra się nie pamięta, to są takie miejsca,

uważać na nogi! Należy pamiętać, że pierwszy krok musi

w których rozpoczęcie nowego roku może być niezapo-

zrobić prawa noga. Nie można przecież nawet z łóżka

mniane.

wstawać lewą nogą, a co dopiero zaczynać tak nowy rok!

7

Zima na wyciągnięcie ręki Natalia Nitarska

Pierwszy śnieg zdążył już zaskoczyć kierowców i wy-

Zakopane (ok. 100 km)

wołać uśmiechy na twarzach wielbicieli sportów zimowych. Z tej okazji prezentujemy wam ciekawe miejsca

W Zakopanem coś dla siebie znajdą zarówno początkujący,

na zimowy wypad niedaleko Krakowa.

jak i zaawansowani wielbiciele sportów zimowych. Propozycji jest wiele. Te mniej wymagające, ale z dobrze przy-

Szczyrk (ok. 100 km)

gotowanym zapleczem gastronomicznym i wypożyczalnią sprzętu, to Stacja Narciarska Nosal czy wyciąg Lipki.

Kiedy myśleliśmy, że Szczyrk za sobą ma już lata świet-

Harenda i Polana Szymoszkowa oferują trasy o różnym

ności, w grudniu 2017 roku pozytywnie nas zaskoczył.

stopniu trudności i mogą stanowić dobry wybór również

Szczyrk Mountain Resort to nowoczesny kompleks z tra-

dla rodzin z dziećmi. Najbardziej wymagającą propozy-

sami zróżnicowanymi pod względem stopnia trudności,

cją z pewnością pozostaje Kasprowy Wierch. Na uwagę

jak i ukształtowania terenu. Na uwagę zasługuje również

zasługuje również stacja Gubałówka - wygodna kolej,

rozbudowana strefa nauki dla najmłodszych i początku-

wiele knajp, widokowe trasy i snowpark Goobaya, który

jących. Na dodatek, brak śniegu już nie stanowi problemu

przypadnie do gustu i narciarzom, i snowboardzistom.

dzięki nowoczesnemu systemowi naśnieżania.

Zakopane, oprócz ciekawej bazy narciarskiej, jest rówBez wątpienia - Szczyrk jest wyjątkowo ciekawą propozycją

nież dobrym miejscem na wypoczynek. Kiedy zmęczy

dla snowboardzistów. Stał się obowiązkowym punktem

was zimowe szaleństwo, możecie wybrać się na spacer

na mapie każdego z nich za sprawą grupy Beskid Boys

po Krupówkach. Po długim dniu szusowania najlepszym

i ich inicjatywy pod nazwą “Szczyrkaido”. “Szczyrkaido” to

sposobem na relaks jest wizyta w Termach. Kąpiel w base-

facebookowa grupa zrzeszająca snowboardzistów i po-

nach termalnych i wizyta w saunie z pewnością rozluźnią

zwalająca na wspólne planowanie wyjazdów do Szczyr-

zmęczone mięśnie. Niedaleko Zakopanego znajdują się

ku. Nazwa pochodzi od japońskiego Hokkaido, którego

Termy Chochołowskie i Termy Bukovina.

ukształtowanie i klimat przypominały chłopakom właśnie Beskidy.

8

Białka Tatrzańska (ok. 100 km) Kotelnica Białczańska to kompleksowy ośrodek, oferujący łącznie 14 kilometrów tras, które zadowolą zarówno początkujących, jak i zaawansowanych. Do dyspozycji jest również trasa dla narciarzy biegowych. Kotelnica jest dobrze przygotowana na przyjęcie dużej ilości narciarzy, jednak i tak często w kolejce spędzić musimy więcej czasu, niż podczas zjazdu. Mimo tego rozbudowana baza noclegowa, bliskość hotelu Bania i Terma Bania czynią to miejsce ciekawą propozycją na zimowy wypoczynek.

Rzyki (ok. 70 km) Czarny Groń to przede wszystkim miejsce spotkań młodych ludzi dzielących tę samą pasję do sportu. Oferuje dwie trasy i świetnie przygotowany snowpark, znany i doceniany przez wszystkich maniaków freestyle’u. Do dyspozycji mamy również lodowisko, hotel i knajpę na wysokim poziomie, w której zjeść można nie tylko frytki czy zapiekankę, ale również pyszny obiad.

Czarny Groń znany jest przede wszystkim z szeregu imprez, które co roku organizuje. Splash - to zawody, na których podczas zjazdu w wielkim stylu przejechać trzeba przez basen wypełniony wodą. Jedna pomyłka i lądujemy po uszy w wodzie. Kolejną ciekawą propozycją jest impreza, podczas której narciarze i snowboardziści mają okazję przejechać przez knajpę, która w tym dniu wysypywana jest śniegiem. Na koniec wykonać trzeba efektowny skok z balkonu. Oprócz tego Czarny Groń organizuje również imprezy takie jak Sylwester w Oberży.

Mamy nadzieję, że to zestawienie pomoże wam wybrać idealne miejsce na weekendowy wypad lub dłuższy wypoczynek w górach. Cieszcie się zimą i odpoczywajcie!

9

Mam do tego nosa Natalia Nitarska

Przyszła zima - czas, w którym chętniej otaczamy się

Olejki eteryczne stosuje się najczęściej zewnętrznie w for-

zapachami, paląc świeczki czy kadzidełka i piekąc

mie:

aromatyczne pierniki. Zapachy silnie wpływają na nasze samopoczucie i mogą łagodzić różne dolegliwości. Jak wykorzystać ich dobroczynne działanie?

•• kąpieli - takie kąpiele działają zbawiennie na bolące stawy, mięśnie, łagodzą stany zapalne skóry, ale również fantastycznie odprężają i relaksują umysł. Jest to bez wątpienia

Z pomocą przychodzi aromaterapia. Podstawą aroma-

najprostsza metoda zastosowania aromaterapii w warun-

terapii są olejki eteryczne, otrzymywane z roślin aroma-

kach domowych. Nie wymaga sprzętu ani pomocy drugiej

tycznych. Gotowe olejki są rozcieńczane wodą lub innym

osoby i może być częścią wieczornego rytuału każdego

bezzapachowym olejem. Aromaterapia jest skutecznym

z was. W tym przypadku zasada jest tylko jedna: co za

sposobem walki z różnymi przypadłościami. Co waż-

dużo, to niezdrowo,

ne, jest metodą naturalną i nieinwazyjną w warunkach

•• inhalacji - polega na wdychaniu olejków. Olejek może

domowych, a przy okazji jaką przyjemną! Wszystkie olejki

zostać rozpylony w powietrzu przy pomocy kominków lub

wykazują działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne

użyty w formie parówki - gorącej wody z kilkoma kropla-

i przeciwzapalne oraz działają przeciwbólowo i poprawiają

mi wybranego olejku. Każdy z tych sposobów jest mało

krążenie. Każdy z nich działa jednak inaczej i może mieć

kosztowny i łatwo dostępny.

inne zastosowanie ze względu na zawartość składników aktywnych. Olejki eteryczne przede wszystkim działają

Obie formy stosuje się głównie w razie przeziębień, kataru

bardzo dobrze na naszą psychikę. Niektóre pobudzają,

czy kaszlu. O pozytywnym działaniu na umysł nie trzeba

inne odprężają i relaksują. Działają cuda dla zestresowa-

wspominać.

nych. Można używać ich samodzielnie lub w towarzystwie ulubionych kosmetyków. Pamiętajcie jednak, że gdy dole-

Jak odnaleźć się między półkami wypełnionymi przeróżny-

gliwości są uciążliwe i niepokojące, nie próbujcie działać

mi olejkami eterycznymi? Jak wybrać takie, które pomogą

na własną rękę, zasięgnijcie porady u lekarza!

i nie nadwyrężą studenckiego budżetu? Przygotowałam dla was zestawienie tych, które są prawdziwymi królami wśród olejków, pomogą przy wielu problemach i powinny znaleźć się również w waszych domach.

10

Olejek lawendowy To olejek o najszerszych zastosowaniach. Jest jednym z najłagodniejszych olejków, dlatego przy zachowaniu zdrowego rozsądku trudno zrobić sobie nim krzywdę. Pomaga przy dolegliwościach, takich jak bóle głowy, bóle mięśni, zaburzenia trawienia, przeziębienia i reguluje krążenie krwi. Ma również wiele zastosowań kosmetycznych i jest zbawieniem dla skór trądzikowych i wrażliwych. Oprócz tego wykazuje działanie uspokajające, redukuje stres i pomaga w zasypianiu.

Olejek różany Bardzo często jest składnikiem kosmetyków i bazą kompozycji zapachowych. To przede wszystkim dobry wybór dla tych z was, którzy walczą z nadmiernym stresem i bezsennością. Olejkiem, najlepiej rozcieńczonym wodą, możecie spryskać poduszkę lub pościel, aby zapach dłużej się utrzymał.

Olejek miętowy Dzięki swojemu intensywnemu zapachowi wspiera pamięć i koncentrację. Oprócz tego, działa rozkurczowo, przeciwbólowo i przeciwświądowo. Dobrze radzi sobie z łagodzeniem ukąszeń owadów czy poparzeń. Pomaga zwalczać dolegliwości skórne, takie jak trądzik czy łupież.

Olejki eteryczne mają bardzo szerokie zastosowanie i mogą być świetną alternatywą dla innych domowych metod radzenia sobie z różnymi dolegliwościami. Próbowaliście już domowej aromaterapii? A może to dla was zupełna nowość? Zachęcam was do eksperymentowania!

11

Zespół Chronicznego Zmęczenia Karolina Machnik

Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego pomimo odpo-

Objawy

czynku, nadal jesteś zmęczony? Nie ważne ile godzin byś przespał czy też przeleżał, nadal nie masz na nic

Podstawowym objawem jest uczucie zmęczenia fizycz-

siły? Stan ten także utrzymuje się od dłuższego czasu?

nego i psychicznego. Ponadto, chorzy miewają proble-

Przyczyną może być Zespół Chronicznego Zmęczenia.

my ze snem, bóle mięśni i stawów, bóle głowy, problemy z koncentracją i pamięcią, bóle gardła i powiększone węzły

Choroba ta, w skrócie nazywana CFS (z ang. Chronic Fati-

chłonne. Dodatkowo, ale nie koniecznie, może występować

que Syndrome), to uczucie zmęczenia, które utrzymuje się

kaszel, nudności, dzwonienie w uszach czy utrata masy

od ponad 6 miesięcy i nie ustępuje po odpoczynku. Zespół

ciała.

chronicznego zmęczenia został wpisany na listę chorób dopiero w 1983 roku, choć jego przypadki notuje się już

Kogo to może spotkać?

od ok. 200 lat. Pierwsze wzmianki pojawiły się w XIX wieku, jednak nie były wtedy definiowane jako CFS.

Najbardziej narażone są osoby żyjące w ciągłym biegu, skutkuje to niezdrowym stylem życia i wyczerpaniem orga-

Przyczyny

nizmu, więc może pojawiać się u osób młodych. CFS dotyka też często osoby, które przeszły na emeryturę. Podobno

Jeszcze niedawno podejrzewano, że za tą chorobą mogą

także kobiety są 4 razy bardziej podatne na tę chorobę.

stać wirusy, jednak ostatecznie teoria ta została odrzucona przez część ośrodków. Jednocześnie naukowcy wskazują

Co mówią lekarze?

na zaburzenia w układzie odpornościowym czy niedoborach pokarmowych. Przypuszcza się też, że przyczyna

Większość jest zdania, że ten problem rodzi się w głowie

może leżeć w stresie i napięciu emocjonalnym, które są

pacjenta. Często taka osoba słyszy, że sama wymyśla sobie

nieodłączną częścią współczesnego życia. Elementy te

objawy i jest to sposób, aby zwrócić na siebie uwagę innych.

doprowadzają do zmian w obrębie neuroprzekaźników,

Sytuacja zmieniła się w 2008 roku, gdy pod wpływem naci-

które przypominają zmiany u osób z depresją.

sku grupy wsparcia dla osób cierpiących na to schorzenie, CFS zaczęto uznawać za chorobę umysłową.

12

Największe badania w historii

Jak się to leczy?

Przełomem był rok 2011 oraz program PACE. Było to naj-

Niestety, poprzez brak stwierdzonej konkretnej przyczyny,

większe badanie dot. CFS w historii medycyny, wycenione

leczenie jest wielopoziomowe. Lekarz może zlecić nam

na ok. 5 mln funtów. Zebrano grupę 641 pacjentów cier-

stosowanie farmaceutyków o działaniu przeciwzapalnym

piących na zespół chronicznego zmęczenia i podzielono

i przeciwbólowym, a także leki przeciwdepresyjne i działa-

ich na trzy grupy, przy czym każda była leczona inną me-

jące uspokajająco. Stosuje się także psychoterapię. Zaleca

todą. W pierwszej użyto stopniowanego wysiłku fizycz-

się też aktywność fizyczną czy suplementację magnezem

nego, w drugiej psychoterapii poznawczo-behawioralnej,

i witaminami. Pomocne może okazać się także wsparcie

a w trzeciej zaś terapii ATP. Terapia ta uznaje, że CFS ma

osób z otoczenia chorego.

podłoże fizjologiczne, które jest uleczalne, jednak trzeba rozsądnie gospodarować zasobami energetycznymi. Po roku w grupie pierwszej i drugiej zaznaczono poprawę, a w grupie trzeciej nie odnotowano żadnych zmian. Badania te dały wniosek, że schorzenie nie zalicza się do chorób o podłożu fizycznym.

13

Wejdź w ciemną stronę IT razem z ITberries Natalia Panek

“Nieprzyzwoicie zdolni ludzie. Pasja, merytory-

nia związane z Internetem. W ciągu pięciu lat działalno-

ka, determinizm technologiczny.” - tak o tym Kole

ści, Koło zyskało renomę pośród osób ze środowiska IT.

Naukowym oraz jego członkach wypowiedział się

Niejednokrotnie współpracowali z wieloma zewnętrzny-

kiedyś Jarosław Królewski.

mi firmami i organizacjami, m.in. Erdad, O.pl, Geek Girls Carrots, Greenlight for girls, AGH, dzięki czemu stali się

Ich misja

jeszcze bardziej rozpoznawalni. Inną ważną częścią ich działalności jest uczestnictwo oraz współtworzenie wielu

ITberries powstało ponad 5 lat temu na Wydziale Huma-

branżowych wydarzeń. Do najbardziej znanych można

nistycznym, a do jego utworzenia przyczynili się studenci

zaliczyć WUD KRK, Campus AGH, AGH Junior, Who run

e-gospodarki na kierunku socjologia. Aktualnie koło skupia

the code? Girls!, Inspiring Solutions AGH, AGHacks czy

21 studentów z Socjologii, Kulturoznawstwa oraz Informa-

BeaconValley Global Hackathon. Największą dumą Koła

tyki Społecznej, ale nie tylko. W tym roku do Koła dołączyli

ITberries jest jednak ich autorska konferencja o tematyce

również studenci Informatyki z wydziałów IET oraz EAIiIB.

UXowej - Ciemna Strona UX.

Członkowie koła są grupą entuzjastów nowych technologii, którzy pokazują, że humaniści świetnie odnajdują

Czym jest UX?

się w obszarach szeroko pojętego Internetu, jak i nowości technologicznych. Motto, które jest dla nich inspiracją to

User experience to wyrażenie pochodzące z języka an-

cytat wielkiego historyka Herodota i brzmi: "Całe nasze

gielskiego, które oznacza całość wrażeń i emocji, jakich

życie to działanie i pasja. Unikając zaangażowania w dzia-

doświadcza człowiek, korzystając z oprogramowania, ser-

łania i pasje naszych czasów, ryzykujemy, że w ogóle nie

wisu, urządzenia czy usługi. Zamiennie z pojęciem user

zaznamy życia."

experience stosuje się termin usability, czyli użyteczność.

Celem user experience jest zatem projektowanie interfej-

Projekty, które realizują

sów, czyli przestrzeni, w której zachodzi interakcja człowieka i technologii. Największe firmy zauważyły potrzebę

Głównymi obszarami zainteresowań ITberries jest User

stosowania technik UX, dlatego w ciągu ostatnich kilku lat

Experience, Social Media, design oraz wszelkie zagadnie-

obserwuje się dynamiczny trend związany z tą dziedziną.

14

Interesujący jest fakt, że termin “user experience” jest sto-

Drugiej edycji towarzyszył również Hackathon - Mini Social

sunkowo młody. W 1993 roku Don Norman - specjalista

Hackaton. Polegał on na zaprojektowaniu nietuzinkowej

w dziedzinie interakcji człowiek-komputer, wymyślił tę na-

aplikacji lub strony gry, która posłuży społeczeństwu. Za-

zwę dla swojej grupy, z którą pracował w Apple. Istotne jest

kres działań zespołów, które wzięły udział w Hackatonie był

jednak, że pole działań UX-owych jest znacznie starsze niż

bardzo różnorodny. Obszary, którymi zajęli się uczestnicy

samo określenie. Ciężko zdefiniować, w którym momencie

to UX, Design Mobile, Web czy lokalne społeczności. Pod-

znajduje się granica pomiędzy tradycyjnymi czynnikami

czas całego wydarzenia do dyspozycji grup byli mentorzy,

ludzkimi, a tym, co nazywamy user experience.

którzy wspierali grupy i rozwiewali ich wszelkie wątpliwości.

Partnerami dotychczasowych konferencji były znane firmy,

Ciemna strona UX

m.in. ABB, SII, Synerise czy Future Processing.

Konferencja o tematyce UX organizowana jest już od

Tym, czym pochwalić się może ITberries jest pierwsze

4 lat w kwietniu i przyciąga ogromną liczbę entuzjastów

miejsce w zestawieniu Crossweb w kategorii "Najpopu-

technologii, osób zainteresowanych tematyką UXową czy

larniejsze Wydarzenia w Crossweb w 2018”. Najbliższa

relacjami społecznymi. Podczas ostatniej edycji 200 miejsc

edycja konferencji Ciemna Strona UX odbędzie się już

rozeszło się w ciągu 5 godzin, dlatego organizatorzy po-

wiosną tego roku.

stanowili rozszerzyć konferencję do 250 uczestników. Inne tematy, które przewijają się podczas paneli to m.in. sztucz-

ITberries szerzy ideę połączenia myśli humanistycznej

na inteligencja, e-commerce, social media czy grafika. Pre-

z technologią, a przy tym bardzo dobrze łamie stereotyp

legenci zaproszani na wydarzenie są osobami związanymi

humanisty. W swoich szeregach jednoczy pasjonatów, któ-

z IT, UX czy designem. Jednak Ciemna Strona UX to nie

rzy pełni zaangażowania i ciekawych pomysłów tworzą

tylko prelekcje. W ramach konferencji odbywają się także

ciekawe projekty. Ich wkład w rozwój dziedziny UX jest

warsztaty, które cieszą się ogromnym zainteresowaniem.

doceniany przez społeczność z branży, pośród której Koło

Zazwyczaj są prowadzone w dwóch blokach tematycznych,

Naukowe jest bardzo rozpoznawalne. My trzymamy kciu-

dlatego każdy uczestnik bez trudu znajduje interesujące

ki za rozwój ITberries i już czekamy na najbliższą edycję

go zagadnienia. Liczba miejsc na warsztatach jest bardzo

konferencji Ciemna Strona UX!

zawężona, jednak pod naporem licznych pytań o dodatkowe miejsca, organizatorzy powiększają liczbę do 30 osób.

fot. Sebastian Krystian

15

Przejść przez bramę Xanadu – dlaczego “Obywatel Kane” to jeden z najlepszych filmów?

P. M.

16

Szukając pomysłu na seans filmowy w zimowy wie-

cje. Najpierw chciał nakręcić adaptację Jądra Ciemności.

czór (miejmy nadzieję, że w tym sezonie jeszcze

Przeszkodziła mu w tym wojna. Musiał czekać rok, zanim

będą białe), do głowy mi przychodzi Obywatel Kane

rozpoczął pracę nad nowym pomysłem – Obywatelem

z 1941 roku w reżyserii Orsona Wellesa. Ten tytuł

Kanem.

przez lata nagromadzał górę pochlebstw. Już wyjaśniam, o co chodzi.

Kto jest kim?

1915-1985

Do Wellesa trafił scenariusz Amerykanin Hermana Mankiewicza, który później miał się okazać krytyczną biografią

Orson Welles był idolem Edwarda D. Wooda Juniora, które-

ówczesnego prasowego magnata Williama R. Hearsta. Wy-

go świetnie niegdyś zinterpretował Johnny Depp. Miał być

buchł głośny skandal. Hearst był znany również z procesu,

mistrzem w swoim fachu, każdy film miał być majsterszty-

w którym oskarżono go o zabicie reżysera Thomasa Harpe-

kiem, a jednak tak jak Bee Gees jest na amen związany ze

ra Ince’a, z którym miał pokłócić się o kochankę, podczas

Stayin’ Alive, tak Welles ze swoim Kanem, pomimo innych

jednej z imprez na jachcie. Zbrodni nie udowodniono,

jego filmów, o których się nierzadko wspomina.

a jedyny świadek za dożywotni kontrakt w redakcji, obiecał milczenie. Tej sprawy Mankiewicz jednak nie poruszył

W rzeczywistości od najmłodszych lat wskazywał na swój

w swoim tekście. Z kolei Welles sam dodał parę własnych

talent artystyczny. Wreszcie mając 17 lat, opuścił Amery-

pomysłów i bez konsultacji z głównym autorem, przypisał

kę i trafił do dublińskiego Gate Theatre na kilka miesięcy.

sobie współautorstwo. Zuchwały akt się opłacił, bowiem

Kilka lat później, z powrotem w USA, w Nowym Jorku,

film otrzymał tylko jednego Oscara – za scenariusz. Welles

wraz z Johnem Housemanem zakładają Mercury Theatre

dopisał całe dzieciństwo Kane’a, które niesłusznie niekiedy

Company. Godna uwagi była ich adaptacja Makbeta. Cała

uznawano za wątek autobiograficzny.

obsada składała się z czarnoskórych aktorów. Później trafił do CBS Radio, tworząc słuchowiska. To on zrealizował słyn-

Historia Charlesa Fostera Kane’a (Welles w roli tytułowej) to

ny seans z Wojną światów H.G. Wellsa. Słuchacze odebrali

opowieść o małym chłopcu, którego porywa kapitalistyczny

audycję jako prawdziwą relację z inwazji kosmitów, po

świat pełen pieniędzy, władzy i zgorzknienia. Poznajemy

czym wybuchła panika w całym New Jersey. W 1939 prze-

najpierw jego życie uchwycone w dokumencie, a później

jął upadającą wytwórnię filmową Radio Keith Orpheum,

przez relacje czterech osób, które były przy nim najbliżej.

co pozwoliło mu całkowicie kontrolować wszelkie produk-

Dowiadujemy się o jego zawrotnej karierze, porażce w wy-

KANE KANE 17

borach na senatora, porażce małżeńskiej i ostatecznym

Patrząc na tragedię Charlesa Fostera Kane’a, można od-

upadku jednego z najwybitniejszych Amerykanów. Jednak

naleźć krytykę amerykańskiej oligarchii finansowej – Kane

to nadal nie przybliża nas do pytania, które usłyszeliśmy

wydaje tabloida i wypowiada wojnę prasie monopolistycz-

na początku: „Czym jest Różyczka?”. Prawda okazuje się

nej, sam stając się magnatem mediów. Wraz z pieniędzmi

tak wyjątkowo błaha, aż wzmaga powiew tandety. A jednak

pojawia się żądza władzy, jednak przez intrygę konkurenta

wielcy znawcy kina, humaniści i krytycy, jak i sama pub-

przegrywa. Zakochuje się w kobiecie, którą usilnie chciał

liczność rozniosła historię o największym filmie wszech

postawić na piedestale, lecz i to mu się nie udaje. Wiel-

czasów. Co się za nią kryje?

ki bogacz buduje swoją samotnię – posiadłość Xanadu, w której dogorywa żywot wielkiego człowieka. Jest sam,

Nowa kinematografia

w ręku trzyma szklaną kulę i wyszeptuje słowo „Różyczka”.

Kane stał się symbolem tragedii starej Ameryki. Bogaty,

Welles na ten film otrzymał wtenczas pokaźną sumę

charyzmatyczny bohater romantyczny, osiągający wszyst-

150 000 dolarów, co pozwoliło mu zgłębić arkana techniki

ko człowiek, walczący z niesprawiedliwością, przegrywa

filmowania. Wykorzystał najciekawsze motywy dramatur-

ze światem. W zgorzknieniu zaczyna wspominać dawne

giczne oraz obrazowania i przekuł je w nowe dzieło. W tym

czasy, kiedy nie wiedział, czym jest władza i pieniądze.

miejscu zwykle przytacza się retrospekcję z dzieciństwa Kane’a. Scena przedstawia całą sytuację na 3 planach,

Przed ostatnim akapitem dam małą ciekawostkę. Oby-

wszystkich odpowiednio ostrych. To zasługa szeroko-

watela Kane’a w niektórych interpretacjach porównuje

kątnego obiektywu 24 mm z przysłoną 8 (fotografowie

się do Wielkiego Gatsby’ego, pióra F.Scotta Fitzgeralda.

i amatorzy kamery powinni zrozumieć, laicy – wystarczy,

Interesujące podobieństwo scen można natomiast znaleźć

że „subtelnie” pokiwają głową z „MHHMMM...”). Wymagało

w Wilku z Wall Street w reżyserii Martina Scorsese, ale mam

to jednak maksymalnego oświetlenia oraz dodania sufitów,

nadzieję, że Wy już to zauważycie.

które w całym filmie będą wprowadzać klaustrofobię. Do tego można dodać serwowaną co jakiś czas, żabią perspek-

Powiedz, przyjacielu, i wejdź

tywę, lustrzane odbicia, najazdy, zjawiskowe panoramy, przejścia montażowe. Wellesowi pomogło w tym dwóch

Zanim wejdziemy na teren Xanadu, widzimy zakaz wstępu

nieocenionych twórców: kamerzysta Gregg Toland oraz

– No Tresspassing. Z kamerą jednak przekraczamy barierę,

montażysta Robert Wise.

żeby poznać prawdę. Widzieliśmy Kane’a z perspektywy innych ludzi. Jako widzowie możemy dowiedzieć się wię-

Druga strona złotego medalu to wybitnie opowiedziana

cej, poza śledztwem dziennikarza. Ale czy zrozumiemy

historia. Po pierwsze, cały film to zlepek subiektywnych

prawdę? Jeśli nie, to po co przechodziliśmy przez bramę?

historii. Dziennikarz, który „prowadzi śledztwo”, Kane’a po-

Czy potrafimy bez uprzedzeń poznać przeżycia innej osoby

znaje z opowiadań innych ludzi. Dokument na początku

i nie osądzać go swoją miarą?

podaje nam suche, fragmentaryczne fakty. Tylko kamera jest obiektywna i tylko widzom ukazana jest cała prawda.

Film przypomina bardziej kryminał, a równocześnie jest elegią. Monumentalizm, eklektyzm i szekspirowska tragedia, wyciągnęły dramaturgię do maksymalnego poziomu.

Stąd tylko krok do różnych interpretacji, acz wszystkich zgodnych ze sobą.

18

Francuski krytyk, Jacques Doniol-Valcroze napisał: „Prze-

I właśnie dlatego uważam, że poznanie tajemnicy

cież ten Kane jest nudny...”. A jednak w dzisiejszych czasach

„Różyczki” to wyjątkowe doświadczenie na zimowy

na filmoznawstwie, wybitna pani profesor zapytała nowo-

wieczór.

przybyłych studentów w październiku „Kto z Was widział Obywatela Kane’a?”. Zatrważająca sytuacja, pełna ciszy i lasu rąk po wyrębie wprowadziła w konsternację panią profesor oraz samych studentów, którzy pewnie po raz kolejny zadali sobie pytanie „I co ja robię tu?”. Nie wiem, ilu zrezygnowało. Tylko podaję legendę akademicką. A jeśli jeden film staje się podstawą do legend, to znaczy, że to nie jest film, który można zignorować.

19

... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ...

Mayday, czyli SOS Weronika Rawska

Znacie to powiedzenie „Jeśli życie daje Ci cytrynę, zrób z niej lemoniadę”?

A co jeśli życie da Ci kobietę, zakochaną w tobie po uszy?

podanie dwóch różnych adresów zamieszkania w szpitalu

Pewnie skorzystasz z sytuacji, ożenisz się i razem zamiesz-

oraz na komisariacie. Kolejne nieszczęścia czekają tuż pod

kacie w pięknym mieszkaniu. Jednak jest jeden problem - jak na całą sytuację zareaguje Twoja pierwsza żona?

drzwiami domu schadzek i z otwartymi ramionami witają dociekliwych inspektorów, nimfy, siostry zakonne oraz

Fenomen spektaklu

nachalnych sąsiadów homoseksualistów. W całej sytuacji widz może szybko się pogubić, a co dopiero główna postać

Mayday zachwyca widzów komizmem sytuacji i języka. Ko-

całego zamieszania! John ma jednak ogromne szczęś-

medię tę popełnił Ray Cooney w 1983 roku. Mimo upływu

cie i w całej sytuacji pomaga mu jego przyjaciel Stanley

kilku dekad, historia londyńskiego taksówkarza-bigamisty

(Maciej Słota). Jest to osoba pełna błyskotliwych komen-

nadal cieszy się ogromnym zainteresowaniem i rozbawia

tarzy, nieszablonowych pomysłów i celnych kłamstw. Tak

do łez widzów teatrów. Sukces spektaklu „Mayday” jest

oddanego przyjaciela każdy pragnie mieć u swojego boku.

w dużej mierze zasługą reżysera wyspecjalizowanego

Żeby ratować skórę Johna wciela się w siebie, swojego

w komediowym gatunku, czyli Wojciecha Pokory, który

syna (którego nawiasem mówiąc nie ma), a nawet swojego

angielską farsę zrealizował już uprzednio w kilku polskich

przyjaciela. Dzielnie pomaga mu w całej farsie do tego

teatrach.

stopnia, że w imię przyjaźni przyznaje się nawet do homoseksualizmu. Wątek odmienności erotycznej prowadzi

Życiowy miszmasz

równie dobrze Adam Szarek jako Bobby Franklyn, który wie kiedy pojawić się na scenie, aby zrobić zamieszanie.

John Smith (Łukasz Żurek) na pierwszy rzut oka wiedzie dość nudne życie taksówkarza. Jednak to tylko pozory. Ten zorganizowany i roztropny człowiek ma dwie żony - Mary (Katarzyna Litwin) i Barbarę (Alina Kamińska) oraz dwa mieszkania, ulokowane rzut beretem od siebie. Oczywiście w nich nieświadome niczego żony jednego szofera. Tak piękną sielankę Johna niszczy wypadek oraz omyłkowe

20

Jednym słowem ujmując - cyrk.

... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ... ... --- ...

Teatralna perełka

Wspomnę, że “Mayday” jest dramatem. Reakcje aktorów grających tą samą scenę w komedii czy dramacie będą

Całość jest niesamowicie dopracowana, a zespół aktorski

identyczne, natomiast to widz decyduje w jaki sposób od-

jest fenomenalny. Łukasz Żurek I Maciej Stoła, stworzyli

bierze grę aktorską - płaczem czy śmiechem.

wspaniały duet. Lekkość i werwa, z jaką wcielają się w swoje postaci, sprawi, że na dwie godziny szczerze wierzymy

Tak właśnie jest z tą teatralną perełką. Trzeba zobaczyć nie-

w prawdziwość małżeńskich perypetii. Całość jest niesamo-

zależnie od okoliczności, płci czy wykształcenia. Spektakl

wita i warta zobaczenia. Dobór aktorów do tego spektaklu

w reżyserii Wojciecha Pokory to prawdziwy majstersztyk.

jest strzałem w dziesiątkę. Dodając do tego znakomitą,

Farsa w najlepszym wydaniu i pełnej krasie. Serdecznie

żywą i wielobarwną scenografię, której autorem jest Arka-

zachęcam do wycieczki do teatru oraz rozkoszowania się

diusz Kośmider, jedyne, co pozostaje to dać się oczarować.

sztuką.

Dać się porwać i obezwładnić śmiechem.

21

Piekło po albańsku Natalia Gołębiowska

Co wiecie o Albanii? Że stolicę ma chyba w Tiranie, że leży sobie gdzieś na Bałkanach, że ma orła na fladze?

Pewnie niewiele osób zainteresowałoby się książką opowiadającą o losach tego państwa w czasach komunizmu. Mam nadzieję, że ta recenzja zachęci do sięgnięcia po tę lekturę, bo naprawdę warto.

Bolesna bałkańska historia Przeczytałam w życiu wiele świetnie napisanych, przemyślanych książek, których dokończenie było jednak niemałym wyzwaniem z powodu ciężaru tematu, jaki podejmują. Najintensywniejsze emocje i przemyślenia, niepozwalające na bezrefleksyjne pochłanianie lektury wywołuje zwłaszcza literatura faktu. Świadomość, że to, co czytam, nie powstało w wyobraźni autora, a postacie to istniejący, czujący i najczęściej cierpiący w rzeczywistym świecie ludzie, dotyka bardzo mocno mojej wrażliwości.

Dlatego proces czytania książki „Błoto słodsze niż miód” był dla mnie podróżą bolesną, wymagającą, ale równocześnie niezwykle wzbogacającą.

Małgorzata Rejmer, która w poprzedniej książce opisała historię komunistycznego Bukaresztu i nakreśliła obraz współczesnej stolicy Rumunii, tym razem postanowiła przedstawić czytelnikowi sowiecką Albanię. W przeciwieństwie do jej ostatniej książki, „Błoto…” nie koncentruje się zbytnio na współczesnym obrazie tego państwa. W lekturze tej znajdują się jedynie informacje podsumowujące wpływ kilkudziesięciu lat karykaturalnego, zarówno w swych założeniach, jak i w formie, systemu. Na początku utworu możemy więc przeczytać szokującą statystykę wskazującą, jak wiele obywateli tęskni za poprzednim ustrojem i tyranem, Enverem Hoxchą, który rządził w tamtym czasie Albanią.

W kilku fragmentach bohaterowie reportażu wtrącają, że pomimo zakończenia okresu opresji i murów granicznych, w ich ojczyźnie wciąż nie dzieje się dobrze.

22

Tirana

Głosy pokrzywdzonych

Książka spełniona

No właśnie - bohaterowie reportażu. Ludzie z miast i wsi,

Pozwolę sobie tutaj również pochwalić autorkę za sposób,

urodzeni w inteligenckich i robotniczych rodzinach, do-

w jaki wprowadza czytelnika w historię Albanii. Kiedy za-

piero wchodzący w dorosłość oraz ci, których życie powoli

czynałam czytać, nie miałam zielonego pojęcia o tym, jak

dobiega końca. Małgorzata Rejmer oddaje głos wszyst-

wyglądała przeszłość tego kraju, kto nim zarządzał, jakie

kim, którzy doświadczyli cierpienia w tym mrocznym

zamieszkują go narodowości czy jakie są największe znaj-

okresie. Rozmawia z tymi, którzy mieli wpływ na kształ-

dujące się w nim miasta. W żaden sposób nie utrudniało

towanie i upadek systemu, po czym popadli w niełaskę.

mi to jednak lektury - wszystkie postacie zostają przedsta-

Przeprowadza jednak głównie wywiady z ludźmi, których

wione, każde miejsce opisane, autorka przejrzyście wyjaś-

komunistyczna Albania próbowała zgnieść od samego

nia też, jak funkcjonował system i jakie pociągał za sobą

początku. Uderzająca jest tutaj rozbieżność głosów, jaki-

konsekwencje dla większości ludzi.

mi opowiadają dawne ofiary systemu. Możemy usłyszeć opowieść złamanego człowieka, przekonanego, że jego

Małgorzata Rejmer napisała książkę oszczędną w środ-

życie, naznaczone bólem i niesprawiedliwością, jest już

kach. Nie znajdziemy tu kwiecistego języka, zmyślnych

przegrane. Z drugiej strony, jeden z ostatnich fragmentów

porównań ani eksperymentów z formą. I to, według mnie,

książki poświęcony jest historii niepokornego buntownika,

olbrzymia zaleta tego utworu. „Błoto słodsze niż miód” jest

który w 1991 roku wyburzył mur otaczający niemiecką

fantastycznym przykładem literatury faktu, możliwością

ambasadę poprzez wjechanie w niego ciężarówką. Z jego

przedstawienia czytelnikowi wydarzeń, których wcześniej

opowieści wyłania się obraz człowieka pełnego energii,

nie był świadomy, jak i opisanie historii ludzi, o których

dumy i determinacji, aby chociaż w minimalnym stopniu

istnieniu nie mógł wiedzieć. Co jednak najważniejsze, ta

napisać osobiście jakiś rozdział w swoim życiu, żeby wpuś-

książka oddaje głos ofiarom, pozwala im odpowiedzieć

cić do niego chociaż śladową ilość wolności.

na pytania, których nikt wcześniej nie zadał. Nie ważne, czy interesuje was historia Albanii, czy macie jakiekolwiek

Komunizm w Albanii upadł, Enver Hoxcha nie żyje. Po

pojęcie o tym kraju - sięgnijcie po tę lekturę, a na pewno

przeczytaniu tej książki nie poczujemy jednak satysfakcji

znajdziecie w niej coś bardzo ważnego.

odczuwanej przy szczęśliwym zakończeniu. Za dużo tutaj poczucia niesprawiedliwości, za dużo gniewu, niewyleczone rany dają o sobie znać do dzisiaj. Ani jedna osoba nie została skazana za zbrodnie, których dopuszczano się podczas trwania ustroju. Po ulicach chodzą teraz jednocześnie ofiary i zbrodniarze. Ci, którzy cierpieli, bali się i tracili wszystko - od dóbr materialnych, przez poczucie godności i zdrowie po swoich bliskich. Jak i ci, którzy te krzywdy czynili, czasem ze strachu, czasem z chęci zysku, a czasem z czystego sadyzmu.

23

Podróżniczy wyczyn 2018 roku!

Karol Rajda www.hulajnogapieklaniema.pl

Mateusz Waligóra – jako pierwszy człowiek przeszedł samotnie pustynię Gobi, największą pustynię w Azji.

Wcześniej wraz z żoną przemierzał na rowerze Amerykę Południową. Przeszedł Salar de Uyuni, czyli największą pustynię solną świata, samotnie kroczył po Atacamie oraz przejechał rowerem Canning Stock Route – najdłuższy i prawdopodobnie najtrudniejszy szlak poprowadzony na Ziemi. Poniższy artykuł został napisany w oparciu o zapiski z bloga: walkthegobi.com/.

Rankingi mają to do siebie, że są subiektywne, zgodne

nie Kuczyńskim, który najmniejszym jachtem w dziejach

z myślą autora, a niekoniecznie z myślą czytelnika. W każ-

opłynął kulę ziemską bez zawijania do portu. Tymczasem

dym razie z podsumowaniami podróżniczymi jest pewien

- dlaczego Mateusz Waligóra?

kłopot, ponieważ mieszają się one z tymi sportowymi, głównie na tle ekstremalnym. Dlatego też jako wyczynu

Prawie dwa miesiące zajęło naszemu rodakowi przejście

roku nie zaliczyłem chociażby zjazdu na nartach z K2 przez

największej pustyni Azji samotnie. Ostatnie słowo poprzed-

Andrzeja Bargiela, które niewątpliwie również było wielkim

niego zdania jest kluczowe dla całego przedsięwzięcia.

wydarzeniem. Mając na myśli definitywnie podróżnicze

W minionych latach podróżnicy pokonywali bezkresne te-

przedsięwzięcia, warto wspomnieć na przykład o Szymo-

reny Gobi, jednakże czynili to z pomocą wielbłądów, załóg

24

samochodowych, w ogóle wsparcia z zewnątrz. Wyprawa

że wyprawa przez Gobi, to nie była tylko piaszczysta prze-

Waligóry od początku była samowystarczalna. Dlatego też

chadzka. Pierwszy etap zakładał przedostanie się przez

samotne przejście z punktu A do B zakładało niepozosta-

góry Ałtaj i pokonanie przełęczy znajdujących się 2000

wianie depozytów na trasie. Cały bagaż transportuje się

metrów ponad poziomem morza. Wdrapanie się z wóz-

na własną rękę. Za każdy błąd, zboczenie z trasy, rozbicie

kiem ważącym kilkadziesiąt kilogramów nie może należeć

namiotu, zorganizowanie wody odpowiadał on sam. 13

do najłatwiejszych czynności. Pustkowie to także bezkresne

sierpnia 2018 roku z pomocą specjalnie przygotowanego

łany kamieni i karłowatej roślinności, z której każda kolejna

wózka, na którym trzymał wodę, żywność i ekwipunek

próbuje przebić się nie tylko przez buty, spodenki, koszulkę,

wyruszył z Bulgan w prowincji Khovd w Mongolii. Zabrał

ale też przez dętkę i nie raz im się to udawało. Klejenie

ze sobą przede wszystkim ciepłą, puchową kurtkę i ciepłą

opon to z góry przewidziana rozrywka na takie wyprawy.

bieliznę – temperatura w nocy na pustyni spadała kilka-

Czasem raz, czasem siedem razy na dzień, właściwie im

naście stopni poniżej zera. Z kolei w dzień temperatura

bliżej końca, tym częściej.

wynosiła 35 stopni Celsjusza. Jak sam powiedział, do wyprawy przygotowywał się trzy lata, a od dwóch lat wiedział,

Na pustyni rzadko zdarzają się przygody, chyba, że de-

że jedzie na Gobi.

likatnie odejdziemy od klasycznej definicji. W końcu nie nazwiemy nagłym zwrotem akcji zagubienia się na pustyni.

Wózek momentami ważył ponad 200 kg. W momencie,

Wbrew pozorom, nie są to dawne lata i zupełnie dzikie

kiedy dziennie zapotrzebowanie na wodę wynosi około 10

miejsca, nie wszystkie. Co jakiś czas nasz rodak napotykał

litrów, jej zapasy były podstawą. Tym bardziej, jeśli przy-

na swojej drodze kolejnych ludzi. Nudy nie było. Mając

gotowane wcześniej mapy z zaznaczonymi studniami nie

na uwadze, że mongolskie plemiona od wieków preferują

pokrywały się z rzeczywistością. Bez jedzenia człowiek jest

raczej koczowniczy tryb życia, można przystać na tę wiado-

w stanie przeżyć kilka tygodni, bez wody – trzy, cztery dni.

mość. Tymczasem w dzisiejszych czasach nomadowie nie-

Po drodze na Waligórę czekało mnóstwo innych zagrożeń.

koniecznie poruszają konno. Dziś używają do tego maszyn,

Jeśli mówimy o pustyni, nierozerwalnie musimy pamiętać

samochodów, busów. „Innym razem nomadowie wytoczyli

o burzach piaskowych. Wysokie na kilka kilometrów tabuny

się z busa z butelką wódki w ręce. Wypiłem jedną nakrętkę,

piasku przez kilka godzin przetaczają się przez bezkres,

żeby ich nie urazić, a kolejnej odmówiłem, tłumacząc się

wypełniając każdy zakamarek, wsypując się w każdą, naj-

zmęczeniem”. Na pewnym obszarze pustkowie zostało już

mniejszą szczelinę. Poza tym pustynia to przede wszystkim

nieco zurbanizowane. Jednym z przykładów wiosek, przez

siedlisko węży, skorpionów i pająków. Warto wspomnieć,

które chciał przejść Waligóra była wioska Bayantorooi. To

25

mogłoby być dobre miejsce na odpoczynek i zadbanie

lewą nogę. Boli, kuśtykam, jem dziennie dwa ketonale.

o higienę. Wygląda jednak na to, że nic takiego się nie

Problem mam też z prawą nogą, bo boli mnie ścięgno

wydarzyło. Wioska nie ma bieżącej wody. Mieszkańcy ko-

Achillesa”. Do tego na trasie dokuczały mu otarcia ud, pa-

rzystają ze studni, przynosząc wodę do swoich domostw.

chwin, ból stawów, kolan i bioder, biegunka, dłoń sklejona

Oprócz ludzi Waligóra spotykał na swojej drodze także

klejem do opon, rany na stopach, pęcherze. „Wszystko na

zwierzęta, nie tylko te, o których pisałem wcześniej. „Przez

własne życzenie, panie Waligóra!” – łatwo mi powiedzieć

te trzy dni towarzyszył mi pies. Przyczepił się za Bulgan

zza szklanego ekranu. Po 58 dniach i 1785 kilometrach

i podążał moim śladem. Na początku nie reagowałem, póź-

Mateusz Waligóra dotarł do miejscowości Sainshand jako

niej próbowałem go odgonić, ale zawsze wracał. Przeszedł

pierwszy człowiek, który samotnie przeszedł mongolską

ze mną 94 km. Kiedy zobaczyłem, że rankiem zlizuje szron

część pustyni Gobi – największej pustyni w Azji.

z namiotu, nalałem mu wody i poczęstowałem suszoną wołowiną”.

W jednym z wywiadów powiedział: „Chciałoby się przenieść te sytuacje, emocje, spokój i uczucia z pustyni na

Wracając do zagubienia się na pustyni. Wbrew pozorom,

życie codzienne. Że chciałoby się żyć tak, jak na tym

klasyczna definicja nie wskazuje na obecność ścieżek

pustkowiu – bez szumu informacyjnego, tych wszystkich

i ludzkich osad na trasie. Skoro jednak nakreślono już

pierdół, którymi codziennie zaprzątamy sobie głowę. Żeby

przebieg wyprawy, warto wspomnieć o drogach, których

cel, do którego zmierzamy, był zawsze tak jasny. A jedno-

na pustkowiach może być całkiem wiele. Podejrzewam,

cześnie, żebyśmy potrafili być tak prawdziwi. Na co dzień

że dla naszego bohatera dwie, trzy, to mogło być wiele,

przybieramy role ojców, szefów, pracowników. Pani teraz

momentami, za wiele. Waligóra zabrał ze sobą pięć map.

przybiera rolę dziennikarki Onetu, a ja zagorzałego po-

Ta rosyjska okazywała się być spośród ich wszystkich naj-

dróżnika, udzielającego wywiadu. Na pustyni niczego nie

lepszym przyjacielem, na pewno do czasu. W pamiętnikach

udajemy, bo nie ma przed kim. Jesteśmy dokładnie tacy,

na blogu opisuje, że chcąc dostać się do osady Shinejinst

jacy jesteśmy naprawdę. To jest fascynujące”.

przez góry, mógł zaufać tylko tej mapie, która nigdy wcześniej go nie zawiodła. Teraz tylko ona pokazywała, że istnieje

Takie przedsięwzięcia zawsze wzbudzają we mnie miesza-

tam droga. Niestety w pewnym momencie ścieżka gdzieś

ne uczucia. Z jednej strony, ja jako człowiek młody i pełen

zaginęła, może w jednym z wąwozów, może zatrzymała

żądzy zdobywania świata kibicuję takim wyprawom. Pa-

się na którymś z kamieni. „Podczas przekraczania jedne-

trząc jednak z innej perspektywy, odnoszę wrażenie, że jest

go z koryt wózek popchnął mnie do przodu i skręciłem

w tym coś może nie egoistycznego, ale coś w rodzaju braku ludzkiej pokory, może poszanowania dla świata. Nie mam na myśli tylko tego konkretnego przypadku, a dziesiątki innych o podobnym zabarwieniu. Mówi się, że ludzie dzielą się na tych, którzy nie rozumieją chodzenia po górach i na tych, którym tego nie trzeba tłumaczyć. Jest to bezsprzecznie związane z wypowiedzią przytoczoną w poprzednim akapicie. Jako przedstawiciel tej drugiej grupy, entuzjastów górskich wędrówek, mimo wszystko czekam na kolejne wyprawy z podziwem, niepokojem i zainteresowaniem.

Dlatego też mając na uwadze ogrom przygotowań, poświęcenia i samozaparcia, samotne przejście pustyni Gobi przez Mateusza Waligórę, zostaje podróżniczym wyczynem minionego 2018 roku!

26

27

cm.agh.edu.pl

28