BIS AGH marzec 2018

03/2018

BIULETYN INFORMACYJNY ´ AGH STUDENTOW

IDZIE WIOSNA TRAMWAJ pod AGH? AUTOSTOP na koniec świata KOMPUTEROWE ZAKUPY jaki sprzęt wybrać

03

1

spis treści W Krakowie zmiany, zmiany, zmiany...

4

Tramwaj pod AGH?

6

Łatwy dostęp do muzyki - błogosławieństwo czy przekleństwo?

8

End of the f***ing world – kolejny (nie)zwykły serial Netflixa?

10

Znaki na ziemi, czyli brawurowa akcja Dzielnych Ludzi z URSSu!

12

Intel Extreme Masters - Katowice 2018

14

Autostopem do Grecji czy do Miasta X?

18

Elon Musk - pierwszy człowiek na Marsie?

20

Składanie komputera

22

Tytoń, dar od Stwórcy?

26

Dwóch braci - dwa języki. Polak, Węgier, két jó barát.

30

Redaktor naczelny: Edyta Banaś Zastępca redaktora naczelnego: Marta Nowak Szef działu dziennikarskiego: Paweł Mirowski Szef działu promocji: Mateusz Zimny Szef działu graficznego: Wanda Pietrzak Redakcja: Angelika Włusek, Paweł Kastelik, Karolina Bogacka, Katarzyna Hejmo

2

Katarzyna Karnasiewicz, Ewa Mazurkiewicz, Karol Rajda, Anna Olender, Natalia Panek, Szymon Krzak, Patrycja Chrabąszcz, Agata Niedziela, Dominika Worek, Maja Waśniowska, Gabriela Wieliczko, Adrianna Orzechowska, Bartłomiej Wawrzyniak, Krzysztof Pulak, Michalina Krzemień, Grzegorz Boroń Okładka: Maciej Talar KSAF

od redakcji

Drodzy Czytelnicy, Słupek rtęci na termometrze coraz częściej wędruje ku górze skali, grilloprzestrzeń Miasteczka studenckiego powoli zapełnia się studentami, a wśród Campusowej infrastruktury pojawili się już pierwsi studenci geodezji – oto kilka z niechybnych oznak zbliżającej się wiosny. Jej przyjście zwiastuje nie tylko nowy cykl życia w naturze, ale również idące wraz z topnieniem lodów zmiany. Czy będą to zmiany na lepsze? Czas pokaże. Tymczasem zostawiam Was z rozważaniami nad postacią Elon’a Musk’a, wywiadem z okazji jubileuszu redakcji KSAF, relacją z Intel Extreme Masters i wieloma innymi ciekawymi tematami, do poczytania podczas przedwiosennych kąpieli słonecznych.

Marta Nowak Zastępca Redaktor Naczelnej BIS AGH

3

W Krakowie zmiany, zmiany, zmiany...

Ewa Mazurkiewicz

Świat się rozwija i zmienia, podobnie jest z Krakowem.

Dolnych Młynów. Dla wielu ulubione miejsce, gdzie można

Nawet jeśli jesteś tylko studentem, a miasto chronione

się zrelaksować, a dla mieszkańców prawdziwa zmora. Ak-

przez smoka nie jest twoim miastem rodzinnym, war-

tualnie terenem, na którym znajdują się popularne restau-

to wiedzieć co się w nim dzieje. Przyda się to, kiedy

racje i kluby zarządza Fundacja Tytano. Umowa dzierżawy

na spacerze przez przypadek wejdziesz w pomnik,

obowiązuje do 15 października 2020 roku. Właściciele

którego wcześniej tam nie było.

mogą ją wypowiedzieć wcześniej, jeśli sprzedadzą teren na cele deweloperskie. Jakiś czas temu został ogłoszony

W krakowskim parku Jordana stanął niedawno największy

plan, który zakłada wyburzenie części istniejących budyn-

oczyszczacz powietrza Smog Free Tower. Potrafi przefil-

ków, rozbudowę i nadbudowę pozostałych oraz budowę

trować 30 tys. metrów sześciennych w godzinę i mierzy

nowych, pięciokondygnacyjnych. Według ostatnich da-

7 metrów. W parku będzie się znajdować do 15 kwietnia,

nych zniknąć mają takie miejsca jak: „Międzymiastowa”,

więc będzie jeszcze czas na zobaczenie tego wynalazku.

„Strefa”, „Weźże Krafta”. Pozostałe będą przebudowane.

Smog Free Tower to dzieło holenderskiego projektanta

Powstaną tam biura, lokale usługowe, a także hotelowe.

Daana Roosegaarde’a. Kraków jest miastem, które jako

W centralnym miejscu powstanie hotel z przeszklonym

jedno z pierwszych w Polsce rozpoczęło walkę ze smogiem,

dachem nad wewnętrznym dziedzińcem. W najbliższym

dlatego został wybrany. Dodatkowo park leży w niecce,

czasie mają być przeprowadzone badania gleby na obec-

gdzie kumulują się zanieczyszczenia oraz jest często od-

ność skażenia metalami ciężkimi. Inspektorzy budowlani

wiedzany przez mieszkańców miasta.

orzekli, że budynki przy Dolnych Młynów nie nadają się do prowadzenia lokali gastronomicznych.

4

Rok 2018 w Krakowie można nazwać rokiem pomników.

Pomnik Kuklińskiego przy Dworcu Głównym, popiersie Daszyńskiego w parku Jordana, monument prezydenta Lea niedaleko kładki Bernatka. Planowana jest także buCzas zmian na rynku nieruchomości idzie pełną parą. Nie

dowa pomnika Armii Krajowej u stóp Wawelu. To tylko

tak dawno, podczas sesji rady miasta toczyły się o przyszło-

niektóre z planów miasta na przyszłość. Po remoncie placu

ści pałacyku przy ul. Lubicz. Radni mieli zadecydować, czy

Inwalidów ma się tam znaleźć monument Orła Białego -

pozwolić prywatnej spółce na otworzenie w nim kasyna.

upamiętniającego walczących o wolność Polski w latach

Urzędnicy nie wydali jednak pozwolenia na ulokowanie

1939-1989. Natomiast w parku Jordana ma zostać od-

kasyna w pałacyku. Dodatkowo na serwisach nierucho-

słoniętych sześć kolejnych. Będą to posągi: W. Witosa, I.

mości można zobaczyć ogłoszenia o atrakcyjnej sprzedaży

Daszyńskiego, J. Hallera, R. Dmowskiego, W. Korfantego

narożnej kamienicy w centrum Krakowa. Firma Orange

oraz K. Sosnkowskiego.

Polska ogłosiła, że sprzedaje zabytkowy budynek u zbiegu ulic Westerplatte i Wielopole, przy których znajduje się

Czasem naprawdę warto zainteresować się tym, co dzieje

gmach Poczty Polskiej. Za pięciokondygnacyjną kamienicę

się wokół nas. W życiu zmiany są ważne, tak samo w prze-

o powierzchni ponad 9,6 tys. m kw. nowy właściciel będzie

strzeni użytkowości publicznej. Czasami wychodzą nam na

musiał zapłacić 51,9 mln zł.

dobre, a czasem nie, także i w tym przypadku będziemy musieli poczekać na rozwój sytuacji.

5 Ilustracja: Wanda Pietrzak

Tramwaj pod AGH? Grzegorz Boroń Ilustracja: Marta Nowak Smog i korki sprawiają, że miasto stawia na komunikację miejską. Czy po tylu latach między budynkami UR i AGH znowu pojawią się tory?

Kolej obwodowa, która łączyła Łobzów z Płaszowem i Bo-

Kraków stawia na metro?

narką powstawała w latach 1886-1887. Trasa przebiegała między obecnymi budynkami UR i AGH, a pociągi za-

Miasto stoi przed ogromnym problemem komunikacyj-

trzymywały się na stacji Kraków-Zwierzyniec. Już w XX

nym. Korki i smog powodują, że trzeba stawiać na al-

wieku było wiadomo, że to zły pomysł, który blokuje ko-

ternatywne elementy komunikacji. W studium rozwoju

munikację w miarę rozrastania się miasta i pojawiania się

transportu polecona została budowa metra, które miałoby

coraz większej ilości samochodów. Zatem w 1911 roku

łączyć Nową Hutę z Bronowicami. W opozycji stoją pracow-

linia została zamknięta i obecnie na jej miejscu znajduje

nicy Systemów Transportowych PK oraz studenci z Koła

się Aleja Trzech Wieszczów.

Naukowego Systemów Komunikacyjnych. Uważają, że w Krakowie musi być alternatywa na wypadek problemów

6

z budową metra. Wg nich powinny powstać oprócz już

Uśmiecham się na myśl, że do AGH, podobnie jak dawne-

zaplanowanych tras (Krowodrza Górka - Górka Narodowa,

go Rzymu będzie prowadzić tak wiele dróg. Mamy szansę

Krowodrza Górka - Azory i Kurdwanów - ul. Zakopiańska)

stać się nie tylko studenckim sercem Krakowa! Studentom,

powinna istnieć trasy wzdłuż Alei Trzech Wieszczów i ulicy

którzy będą mieć zajęcia w sali z oknami na remontowane

Piastowskiej. W planach jest kilka tuneli, które będą miały

odcinki wyraźnie mówimy: “Cierpliwości, remont kiedyś się

przecinać się w okolicy Rynku Głównego.

skończy… Prawdopodobnie.”

Inna trasa tramwajowa miałaby biec wzdłuż Alei Trzech Wieszczów. Również na tej trasie zaplanowano tunel pod samymi Alejami. Okazuje się, że tory mogą z powrotem wrócić na dawne miejsca. Będzie to poważna inwestycja, która być może odkorkuje Kraków i zredukuje liczbę samochodów w mieście. W najbliższych latach będziemy mogli zobaczyć wielkie zmiany w okolicy naszej uczelni.

Natomiast studentom, którzy zajęcia mają w salach z oknami na remontowane odcinki, szczerze współczujemy.

7

Łatwy dostęp do muzyki - błogosławieństwo czy przekleństwo?

Gabriela Wieliczko

Muzyka w dzisiejszych czasach towarzyszy człowie-

Dziś, by odtworzyć ulubiony utwór, wystarczy jedno kliknię-

kowi na każdym kroku: na zakupach, w podróży, czy

cie. Tysiące albumów dostępne są w sieci na wyciągnięcie

nawet w windzie. Niektóre radiowe hity promowane

ręki. Problemem staje się paradoksalnie nadmiar możli-

są do tego stopnia, że zaczynają nam wyskakiwać

wości wyboru, a nie jego brak. Dzięki takim serwisom jak

z lodówek. Na szczęście nie dosłownie. Można już

Spotify czy Tidal popularność w ostatnich latach zyskał st-

natomiast spotkać prysznice z wbudowanym radiem.

reaming muzyki. Biorąc pod uwagę sytuację z przeszłości,

Łatwy dostęp do muzyki , który obecnie wydaje się

wydaje się, że łatwy dostęp do muzyki jest zbawienny.To

czymś naturalnym, był dawniej nie do pomyślenia.

prawda, nie da się pominąć zalet obecnego stanu rzeczy.

Jednak czy zyskując wygodę nie straciliśmy czegoś znacz-

Jeszcze nie tak dawno temu dostęp do muzyki był mocno

nie cenniejszego?

ograniczony. Zagraniczny album był towarem luksusowym, a zdobycie go, choćby w pirackiej wersji, wymagało nie

Słuchanie albumów, które kiedyś było pewnego rodzaju

lada zachodu. Dziś mamy playlisty, kiedyś imitowały je

celebracją, straciło swoją rangę. Od jakiegoś czasu mamy

zgrywane z radia kasety - owoce żmudnego polowania

do czynienia z muzycznym „fast foodem”. I nie mam tu

na ulubione utwory podczas audycji. Nieco później, około

na myśli jedynie „śmieciowych” kawałków, którymi zasy-

dwie dekady temu, swój złoty okres przeżywały płyty CD.

pują nas często stacje radiowe. Puste kalorie fundujemy

Kasety odeszły w cień i uchyliły się drzwi nowej ery mu-

sobie sami, gdy zanim utwór zdąży się rozwinąć, brutalnie

zycznej, które niedługo później z hukiem wyważył internet.

przerywamy go kliknięciem myszki i przechodzimy do następnego. W myśl zasady „więcej, szybciej, mocniej” coraz częściej stawiamy na ilość zamiast jakość. Takie podejście pozbawia nas jednak możliwości uważnego wsłuchania się w utwór czy przywiązania się do konkretnego albumu.

8 Ilustracja: Wanda Pietrzak

Cyfrowy dostęp do muzyki skutkuje nie tylko spowszednieniem muzyki, ale jest także poważnym ciosem dla artystów.

Dawniej duża część dochodów muzyka czy zespołu opierała się na sprzedaży płyt, obecnie muzycy utrzymują się praktycznie tylko z koncertów. Nośniki fizyczne stają się coraz mniej popularne w erze cyfrowej. Zapominamy, że często album tworzy całość dopiero z okładką i dołączoną książeczką, które w większości przypadków są formą sztuki i niosą istotną treść dla odbioru płyty. Całościowe podejście do albumów wciąż jednak znajduje swoje odzwierciedlenie w powrocie mody na płyty winylowe.

Szeroki dostęp do muzyki sam w sobie nie jest czymś złym - wręcz przeciwnie. Istotne jest to jak korzystamy z dostępnych możliwości. Następnym razem, zamiast uprawiać muzyczny „fast food”, przesłuchaj utwór z należną mu uwagą, a szukając nowych artystów zastanów się, czy na pewno dogłębnie poznałeś tych, których już znasz.

9

End of the f***ing world – kolejny (nie)zwykły serial Netflixa?

Michalina Krzemień

Gdy słyszymy Netflix, myślimy dobry serial. Ale gdy słyszymy serial, część z nas rezygnuje, bo nie ma czasu na wciąganie się w wielosezonową fabułę. A co, jeśli wystarczy osiem dwudziestominutowych odcinków, by stworzyć niekonwencjonalną intrygującą historię?

Tytuł serialu sam w sobie przykuwa naszą uwagę. Zarówno przekleństwem w tytule, jak i znaczeniem. Poznając sylwetki bohaterów w pierwszych minutach, już raczej na pewno nie odstawimy go w kąt. James (Alex Lawther) jest siedemnastoletnim, wychowywanym przez samotnego ojca chłopakiem. Sam przed sobą stwierdza, że prawie na pewno jest psychopatą. Alyssa (Jessica Barden) to nowa dziewczyna w szkole. Bezpośrednia, trochę zarozumiała i raz po raz roznoszona przez skrajne emocje. Co łączy tych dwoje?

10

Historia, która mogłaby zakończyć się po parunastu minutach, wcale się nie kończy. Bo z każdą kolejną sekwencją scen bohaterów łączy coraz więcej i początkowe motywacje przestają mieć znaczenie. Oboje uciekają od swoich znienawidzonych rodzin, od codziennego środowiska, aby przeżyć przygodę i odszukać prawdziwego ojca Alyssy.

Czarna komedia, w której dominują dość minimalistyczne, ale trafne dialogi. Przeplata przemyśleniami bohaterów, stanowi doskonałą alternatywę dla pełnometrażowego filmu. Obejrzenie wszystkich odcinków zajmie nam mniej niż trzy godziny, a serialowa forma pozwala na zrobienie przerwy w wygodnych momentach. Z pozoru prosta i przewidywalna historia coraz bardziej zaskakuje z każdym odcinkiem, zmieniając się w kryminalno-sensacyjną przygodę, w której na wierzch wychodzą emocje bohaterów i zmienia się ich podejście do wielu spraw. Zmienia się też łącząca ich z początku udawana przyjaźń.

Otwarte zakończenie, które idealnie wpasowuje się w całościowy klimat serialu stworzonego przez platformę Netflix na podstawie powieści graficznej, pozostawia nadzieję na drugi sezon. Gdyby jednak ten miał nigdy nie powstać, pierwszy i jak na razie jedyny sezon, to doskonale zbudowana historia, która wciąga, rozbraja bezpośrednim humorem, która skłania do przemyśleń nad naszymi własnymi motywacjami i czynami.

11 Ilustracja: Kasia Karnasiewicz

Znaki na ziemi, czyli brawurowa akcja Dzielnych Ludzi z URSSu! Karolina Bogacka

Czy to ptak? Czy to samolot? Nie, to Dzielni Ludzie

Karolina Bogacka: Czy możecie podać naszym czytelni-

z URSSu!

kom, w jakich okolicznościach zniknął znak? Bo mówimy o tym drugim znaku, nie tym oryginalnym spod Ronda

AGH to żadne Metropolis, ale nawet tutaj można znaleźć

Ofiar Warunków?

zalążki pleniącego się zła. Całe szczęście bronią nas boha-

Dzielni Ludzie z URSSu: Chodzi o znak, który stoi za bu-

terowie równie sprawni i o wiele bardziej dyskretni niż Su-

dynkiem D-11, wskazujący na przejście za Klubem Studio,

perman. Mówię oczywiście o Dzielnych Ludziach z URSSu.

w czasie gdy ścieżka przed budynkiem była zamknięta.

Znak przy Rondzie Ofiar stoi nienaruszony. Okoliczności

Dostanie się do nich uważam za najtrudniejsze zada-

zaginięcia nie są znane, ale wiemy, kiedy znak był ostatnio

nie w mojej reporterskiej karierze. Wymagało ode mnie

widziany.

pociągania za sznurki, za które nigdy nie spodziewałam się pociągać, oraz poruszania tematów, które powinnam

KB: Czy taka zbrodnia zdarzyła się już wcześniej?

zostawić nieporuszone. I było warto. Ponieważ właśnie

DLzU: Była kiedyś próba zabrania oryginalnego znaku,

widzę, jak docierają do miejsca spotkania, czyli zacienionej,

czyli Skrótu Drużyny Pierścienia. Czytaliśmy o tej sytuacji

dyskretnej kafejki za budynkiem UJ. Idą zasłonieni połami

na fanpage’u AGH, sprawcy zostali wtedy powstrzymani

gazet, zakryci kapturami, każdy następny oddalony od

przez innych studentów. Świadkowie mówili, że było ich

poprzedniego o konspiracyjne pięć metrów. Wszystko po

co najmniej dwóch!

to, żeby nikt nie zdołał połączyć ich z sekretną grupą uderzeniową, która jakiś czas temu zdołała odbić ukradziony

KB: Czy znamy sprawców?

z AGH znak Skrótu Drużyny Pierścienia.

DLzU: Wiele osób deklaruje dokonania tego czynu, ale nie znamy nazwisk.

Od misji zdołało jednak upłynąć trochę czasu. Ryzyko ponownego zniknięcia znaku znacznie się zmniejszyło,

KB: W jaki sposób znaleźliście znak? Doprowadził Was

a bohaterowie zdecydowali się ujawnić. Bez lęku mogę

do niego instynkt superbohaterski czy raczej sam duch

więc napisać, kim są rozmawiający dziś ze mną Dzielni

uczelni?

Ludzie z URSSu i złożyć w imieniu wszystkich podzięko-

DLzU: To znak znalazł nas! Bardzo się zdziwiliśmy, dopro-

wania Zuzie Wiszowatej, Oldze Janiszewskiej, Dagmarze

wadziła nas tam żądza przygody i ciekawość świata. Odna-

Stasiowskiej oraz Adamowi Szewioli.

leźliśmy go podczas konferencji Forum Uczelni Technicz-

12

Fot. Paweł Szupiluk // KSAF nych na Politechnice Wrocławskiej. Nie było możliwości,

się na przykład spodziewać Mostu Do Terabithii albo

aby znak został we Wrocławiu, więc zroganizowana grupa

Okna Na Świat?

szturmowo – dywersyjna przystąpiła do zadania. Zadbano

DLzU: Nie znamy szczegółów, ale uważamy, że nie może

o odpowiednie odwrócenie uwagi licznych przeciwników,

być tych znaków też zbyt wiele, aby pozostały elitarne.

jeden z przemytników, otoczony roztańczonym sztucz-

Poza tym, cała akcja zaczęła się przecież od inicjatywy stu-

nym tłumem, był w stanie niepostrzeżenie przenieść znak

denckiej, czyli wspomnianego już Skrótu. Taka kolej rzeczy,

w bezpieczne miejsce. Następnego dnia nasza zdobycz

kiedy kultowe miejsca powstają z pomysłów studentów,

została przywieziona pociągiem tam, gdzie jest jej miejsce,

jest chyba możliwa tylko na Uczelni, takiej jak AGH. Kto

czyli do Krakowa.

wie, może obecne pokolenie studentów też pozostawi po sobie jakąś pamiątkę na Uczelni.

KB: Jak potem rozwiązano całą sytuację?

DLzU: Znak spędził jakiś czas w biurze URSS, musieliśmy

Wszystko, co miało być powiedziane, zostało już powie-

się nacieszyć tak wielkim zwycięstwem, po czym został

dziane. Patrzę, jak jeden po drugim znikają w nocy; nocy,

zwrócony do Działu Obsługi Uczelni.

która zapowiada się na bezpieczną zarówno dla wielkich pomników AGH, jak i dla tych drobnych znaków, które

KB: Czy władze uczelni planują dalsze językowe uatrak-

na uczelni zostawiamy po sobie my - prości, zwyczajni

cyjnianie przejść, skrótów i chodników? Czy możemy

studenci.

13

Intel Extreme Masters - Katowice 2018 Bartłomiej Wawrzyniak

Dla polskich kibiców e-sportu początek marca nie

Hala widowiskowa Spodek oraz Międzynarodowe Centrum

mógł zacząć się lepiej. Katowicki Spodek po raz szósty

Kongresowe były gospodarzami aż sześciu turniejów e-

miał okazję spełnić pierwotną rolę dla swojej nazwy

-sportowych oraz targów producentów sprzętu kompute-

- zabrał odwiedzających do zupełnie innego świata,

rowego poświęconego graczom. Dzięki zmaganiom ESL

skupionego wyłącznie na sportach elektronicznych

One, które odbywały się tydzień wcześniej, arena skupiała

oraz komputerach.

na sobie wzrok za sprawą charakterystycznego niebiesko-fioletowego podświetlenia oraz banerów nawiązujących do poprzednich edycji wydarzenia.

14

Pierwszy dzień e-sportowego święta rozpoczął się od tra-

Przez pierwsze dwa dni, Spodek gościł wyłącznie kibiców

dycyjnej ceremonii otwarcia. Należy podkreślić, że Intel

Counter-Strike: Global Offensive. W piątek odbywały się

Extreme Masters, to nie tylko turnieje gier komputerowych.

spotkania ćwierćfinałowe, a cała sobota została poświęcona

To przede wszystkim gratka dla zmysłów. Oprawa świetlna

na półfinały. Wydarzenie było zupełnie darmowe. Niestety,

oraz muzyczna całego wydarzenia stoi na wysokim pozio-

żeby dostać się do środka e-sportowej świątyni, trzeba stać

mie i każdego roku zaskakuje swoją różnorodnością. Osobą

w kolejce, która potrafi osiągać kilka kilometrów. Bilety

odpowiedzialną za rozpoczęcie całego wydarzenia był Mi-

wcześniejszego wejścia na ten dzień były piekielnie trudne

chał Blicharz, bardziej znany jako Carmac. To dzięki niemu

do zdobycia, a ich internetowa sprzedaż zakończyła się za-

udało się sprowadzić najstarszy, rokrocznie organizowany

ledwie 2 minuty od momentu jej rozpoczęcia. Atrakcją po-

turniej e-sportowy do Polski. Po emocjonującej wypowiedzi

przedzającą główne spotkania, było starcie dwóch polskich

Carmaca, przychodzi pora na oficjalne wniesienie pucharu

zespołów - AGO Esports oraz Team Kinguin. Zmierzyły się

na scenę. Co roku zmienia się osoba odpowiedzialna za to

one o Superpuchar ESL, a cała wygrana z mini turnieju

zadanie i za każdym razem jest to jedna z legend e-sportu.

została przekazana dla WOŚP. Sporym echem odbiła się

W 2018 roku, zaszczyt ten przypadł byłemu szwedzkiemu

prezentacja zawodników FaZe Clan w koszulkach Legii

graczowi Counter-Strike - Patrykowi ‘cArn’ Sättermonowi.

Warszawa. Jak się później okazało, właściciel północnoamerykańskiej organizacji świetnie zna się z włodarzami stołecznego klubu, a ubiór graczy był częścią ich wzajemnej współpracy.

Fot. Szymon Krzak // BIS AGH

15

Tuż obok spotkań e-sportowych toczyło się zupełnie inne

Niedziela została przeznaczona na finałowe spotkania

życie, przypominające nieco targ. Dookoła Spodka rozlo-

dwóch szlagierowych tytułów Intel Extreme Masters

kowane były sklepy głównych sponsorów całego przed-

- StarCraft II oraz Counter-Strike: Global Offensive. Bez

sięwzięcia oraz stoiska oferujące ubrania bądź gadżety

większego zaskoczenia, do półfinałów gry Blizzarda za-

zespołów biorących udział w zmaganiach, tak by każdy

kwalifikowali się trzej Koreańczycy oraz jeden Fin. Niestety,

z kibiców mógł zaopatrzyć się w trykot ulubionej organiza-

reprezentantowi Starego Kontynentu nie udało się sprostać

cji. Wychodząc z hali widowiskowej mogliśmy udać się do

wyzwaniu i w finałowym spotkaniu podziwiani byli dwaj

pobliskiego Centrum Kongresowego, gdzie odbywały się

gracze pochodzący z Azji. Utwierdza to w przekonaniu,

targi producentów sprzętu gamingowego (sprzętu kompu-

że StarCraft jest nieoficjalnym sportem narodowym Korei

terowego poświęconego graczom). Również w tym samym

Południowej, a gracze pochodzący z tego kraju absolutnie

budynku mieliśmy okazję śledzić zmagania w inne tytuły,

dominują tę dyscyplinę e-sportową. Zapowiadający się na

takie jak StarCraft II, Heroes of the Storm, Crossfire czy

niezwykle długą i wyrównaną rozgrywkę finał, okazał się

finały Pucharu Polski Cybersport w Counter-Strike: Global

być jednostronnym przedstawieniem. Mistrzem 12 sezonu

Offensive oraz League of Legends. Nie da się ukryć, że

Intel Extreme Masters został Lee „Rogue” Byung Ryul, który

główną atrakcją targów była wirtualna rzeczywistość i oku-

stosunkowo szybko uporał się ze swoim rywalem - Kim

lary VR. Przeprowadzony został również specjalny mini

„Classic”

turniej VR Challenge League. Do branży e-sportowej coraz częściej wchodzą również marki zupełnie niezwiązane z tą dziedziną, jak L’Oreal, Wedel czy RedBull.

16

Doh Woo, kończąc całe spotkanie wynikiem 4:0. Przed

gromkimi brawami i aplauzem. Ku niezadowoleniu pol-

wielkim finałem CS’a, zagrano krótkie show przygotowane

skiej publiczności, po puchar sięgnęli dobrze już znani

przez firmę H4X. Oficjalny utwór imprezy wykonał szwaj-

z wcześniejszych występów Szwedzi reprezentujący barwy

carski muzyk i producent Timo Loosli znany również jako

Fnatic. Zarówno widownia, jak i sami gracze dali z siebie

Faux Tales. W wielkim finale zmierzyły się FaZe Clan oraz

wszystko, sprawiając, że mecz był godny miana wielkiego

Fnatic. Nie dało się ukryć, że faworytem publiczności była

finału i zostanie zapamiętany przez wszystkich fanów e-

amerykańska organizacja (FaZe Clan), która skrupulatnie

-sportu na długi czas.

zdobywała sobie przychylność Polaków, zaczynając od kapelusza w polskich barwach narodowych, a kończąc na współpracy z polskim klubem piłkarskim. Niezwykle głośna i żywa publiczność była doskonałym odzwierciedleniem tego, jak wyglądało całe spotkanie. Niezliczona ilość zwrotów akcji i najlepsze zagrania były nieustannie nagradzane

17

Autostopem do Grecji czy do Miasta X? Karol Rajda

Przed nami studentami bardzo długi weekend majo-

Podróże z plecakiem stały się nie tylko modą, która ze

wy. Z pomocą Rektora i odpowiedniego przesunięcia

względu na możliwości taniego przemieszczania eksplo-

zajęć, można skorzystać z ponad tygodniowej prze-

dowała po otwarciu granic Europy pod koniec 2007 roku,

rwy śródsemestralnej. A gdyby tak wyruszyć w po-

ale stały się też stylem życia. Coraz częściej słychać o tych,

dróż na kraniec Europy? A może chciałbyś odpocząć

którzy spakowali się i ruszyli w świat. Ci bardziej odważni

przed Juwenaliami i wraz ze znajomymi dotrzeć do

kierują się w azjatycką stronę lub przemierzają dżungle

Miasta X?

Ameryki Południowej. Ci, którzy nie mogą pozwolić sobie na kilka miesięcy przerwy w obowiązkach, decydują się na weekendowy wariant europejski.

Doświadczeni podróżnicy wskazują, że stopowanie po Europie to najlepszy sposób na wyjazd z plecakiem. Podobne kręgi kulturowe i językowe sprzyjają poznawaniu ludzi i odkrywaniu ciekawych miejsc. Poza tym z większości głównych europejskich miast łatwo jest wrócić do Polski, w razie niepowodzenia na trasie. Sam pamiętam, jak nie mogłem złapać stopa na chorwacko – węgierskiej granicy, a z powodu studiów musiałem za kilkanaście godzin pojawić się na zajęciach. Wtedy skorzystałem z planu B i z pomocą autokarów dojechałem na czas. Dlatego, jeżeli nagłe zmiany planów, strach przed spóźnieniem na zajęcia oraz adrenalina towarzysząca wsiadaniu do obcego samochodu nie są Ci straszne, autostop jest właśnie dla Ciebie.

18 Ilustracje: Szymon Krzak

Podczas długiego weekendu majowego, dokładnie 28

dodatkowych zadań zostały przewidziane bonusowe punk-

kwietnia odbywa się Krakostop, czyli Krakowski Wyścig

ty. Nie ma zatem możliwości zaplanowania najefektywniej-

Autostopowy. W tym roku z Krakowa uczestnicy wyru-

szej trasy przed startem. Dlatego Miasto X - Autostop AGH

szają do słonecznej Grecji do miejscowości Igoumenitsa,

to oprócz rywalizacji nauka strategicznego myślenia. Po-

nieopodal Korfu. Celem jest jak najszybsze dotarcie do

nieważ wydarzenie odbywa się w dniach 11-13 maja, czyli

mety, odwiedzając po drodze miasta, które są dodatkowo

podczas weekendu poprzedzającego Juwenalia, Miasto

punktowane. Każde takie miejsce weryfikuje się wykona-

X jest zlokalizowane w Polsce. Na mecie dla uczestników

niem zdjęcia w koszulce autostopowej. Poza tym na trasie

będzie czekać oczywiście tradycyjna integracja.

są do wykonania dodatkowe zadania, których wykonanie przybliża uczestników do wygranej. Zwycięzcą zostaje para,

Tylko z pozoru autostopowe dotarcie do wyznaczonego

która zdobędzie największą liczbę punktów. Długą podróż

miejsca wydaje się proste. Z doświadczenia jednak wiem,

rekompensuje część integracyjna na mecie.

że pokonanie 100 km nierzadko może wiązać się z kilkunastoma godzinami machania kciukiem i przesiadania się

Podobnym, choć zupełnie innym wyścigiem jest projekt

między samochodami. Właściwie ta nieprzewidywalność

Miasto X - Autostop AGH, który jest przeznaczony dla

i brak możliwości ustalenia dokładnego planu, to najwięk-

30 wydziałowych lub międzywydziałowych par studen-

szy atut autostopowania.

tów AGH. Spośród innych wyścigów wyróżnia go przede wszystkim to, że o celu podróży uczestnicy dowiadują się dopiero na starcie. Podobnie jak Miasto X, nieznane pozostają również miasta pośrednie, w których za wykonanie

MIASTO X

19

Elon Musk - pierwszy człowiek na Marsie?

Ewa Mazurkiewicz

Ostatni raz człowiek postawił stopę na pozaziemskim ciele niebieskim 44 lata temu. Teraz czas podbić czwartą planetę Układu Słonecznego, Marsa. Pytanie jest jedno. Kto się tego podejmie? Wszystko wskazuje na to, że nie będzie to jakaś organizacja rządowa, tylko Elon Musk i SpaceX. Elon Musk to założyciel takich firm jak PayPal, SpaceX,

Typowy tydzień Muska jest pełen podróży. Jak sam mówi,

Tesla. Biznesmen jest założycielem wielu przedsiębiorstw,

co roku przelicza liczbę godzin, które spędza w samolo-

ale nie zmniejsza to jego zaangażowania w innych pro-

tach każdego tygodnia, aby zrozumieć, jak bardzo sprawy

jektach. Właśnie dlatego SpaceX stał się konkurencją dla

wymykają mu się spod kontroli. W poniedziałek cały dzień

gigantów amerykańskiej branży wojskowej i przemysłu.

pracuje w SpaceX. We wtorek wskakuje w swój odrzutowiec

Swoją pierwszą grę Elon Musk stworzył, a potem sprzedał

i leci do Doliny Krzemowej. Potem jest w Tesli, a w czwartek

za 500 dolarów, w wieku 12 lat. Nie dołączy jednak do listy

wraca do Los Angeles i SpaceX. Krąży opinia, że gdy Mark

znanych przedsiębiorców, którzy mimo rzuceniu studiów

Zuckerberg chce nam pomóc udostępnić zdjęcia bobasów,

osiągnęli globalny sukces. Elon zdobył tytuł z fizyki oraz

Elon Musk pragnie ocalić ludzkość przed nieświadomym

ekonomii. Kolejny był doktorat na Stanfordzie, wytrzymał

unicestwieniem.

tam jednak tylko 2 dni.

20 Ilustracje: Szymon Krzak

Dlaczego akurat Mars? Po pierwsze, faktem jest, że Ziemi

Mają one zbadać kwestię zasobów wody i zidentyfikować

grozi przeludnienie. Trzeba zacząć działać. Jedną z moż-

ryzyko. W 2024 r. na Czerwoną Planetę mają polecieć dwa

liwości jest kolonizacja innych planet. Pomimo, że jeśli

statki załogowe z pierwszymi ludźmi. Dwa kolejne statki

chodzi o masę i rozmiary, Ziemia jest najbardziej podobna

transportowe dostarczą następne materiały. Kolonizacja

do Wenus, to Mars jest bardziej znaczący pod względem

Marsa według Muska powinna nastąpić w przeciągu 50 lat.

kolonizacji. Marsjański dzień jest bardzo podobny do ziemskiego. Występują tam także pory roku, które trwają prawie

Elon Musk na Międzynarodowym Kongresie Astronau-

2 razy dłużej niż te na Ziemi. Najważniejszy jest jednak

tycznym w Meksyku przedstawił niezwykle ambitny plan

fakt istnienia wody.

stworzenia kolonii, a następnie całej cywilizacji na Marsie.

Jak sam mówi: “Chcemy sprawić, że Mars stanie się osią-

Działanie SpaceX mogliśmy zobaczyć 6 lutego. Falcon

galny, że będzie można tam polecieć. Historia sugeruje, że

Heavy to rakieta, której start okazał się sukcesem. Jest to

w końcu nastąpi taki moment, który zagrozi życiu na Ziemi.”

najcięższa z będących obecnie w użytku rakiet nośnych.

Koszt tego przedsięwzięcia wyniósł 90 mln USD. Aktualnie

Szef prywatnej firmy kosmicznej SpaceX poinformował

SpaceX zaplanował 3 loty rakiety, z czego 2 w 2018 roku.

również, że pierwsza wyprawa na Marsa mogłaby nastąpić po 2020 roku. Kapsułę z pierwszym ładunkiem jego

Głównym założeniem Elona i SpaceX jest nie tylko sku-

firma zamierza wysłać na tę planetę już w tym roku. Podał

teczne wysyłanie w przestrzeń kosmiczną rakiet, ale także

również prawdopodobną cenę biletu na Marsa, która wy-

sprowadzanie ich na Ziemię. W wizji biznesmena można

niosłaby 10 mld dolarów. Chyba czas zacząć oszczędzać.

zobaczyć statki marsjańskie, które zostaną wyniesione w kosmos i będą służyć do transportu ludzi i ładunku. Powinny one zabierać na pokład około 100 osób i 450 ton ładunku. Przy 50 milionach kilometrów dzielących Ziemię i Marsa podróż na Marsa ma trwać 80 dni. Do 2022 r. SpaceX zamierza wysłać co najmniej dwie misje transportowe.

S P A C E

X

21

Składanie komputera Grzegorz Boroń

Składanie komputerów to dla większości z nas czarna magia. Mimo, że wymaga nieco specjalistycznej wiedzy i trochę obycia w „świecie komputerów” wcale nie

Procesor (CPU). Bez niego nie ma komputera. Najważ-

jest takie trudne, jak może się wydawać.

niejszy komponent w całej jednostce. Zajmuje się pobieraniem danych z pamięci operacyjnej, ich przetwarzaniem

Komputer? A do czego Większość sklepów oferuje gotowe zestawy komputero-

i wykonywaniem rozkazów. Kupując procesor skup się na: •• typie gniazda. Ważne aby było takie samo jak podane

we, które są zbyt drogie, a ich wydajność jest zbyt mała

w specyfikacji płyty głównej. Inaczej nie masz możliwości

w stosunku do wydanych pieniędzy. Jedynym plusem jest

połączenia procesora z płytą,

fakt, że posiadasz jedną gwarancję na całą jednostkę i nie

•• częstotliwość taktowania. Podana w GHz określa ile ope-

musisz martwić się w przypadku poważniejszych uste-

racji na sekundę jest w stanie wykonać nasz procesor. Im

rek. Inaczej jest, gdy sam planujesz złożyć komputer. Na

więcej tym lepiej,

początku powinieneś zastanowić się, co będziesz na nim robił i dopiero po tym możesz zacząć dobierać podzespoły.

•• liczbie rdzeni/wątków. Dzięki nim wzrasta teoretyczna liczba operacji, •• architektura procesora - oznacza w ilu najwięcej bitach

Odpowiednia specyfikacja

mieszczą się dane. Obecnie najbardziej powszechna jest architektura 64 bity,

Pierwszym poważnym problemem przed którym staniesz

•• pamięć podręczna - im więcej, tym układ wydajniejszy,

jest dobór parametrów. Warto poznać, czym zajmuje się

•• odblokowany mnożnik - informacja ta mówi, czy możemy

każdy z komponentów i co oznaczają co ważniejsze war-

dany procesor podkręcić (zwiększyć jego taktowanie).

tości w ich specyfikacji.

22

RAM. Pamięć o dostępie swobodnym. Ulotna. To w niej

Płyta główna. Montujemy na niej najważniejsze elemen-

przechowywane są wszystkie informacje o uruchomionych

ty. Ma ogromne znaczenie dla komputera. Uszkodzona,

programach i ich dane, które po wyłączeniu komputera są

potrafi sprawić, że niektóre podzespoły są do wyrzucenia.

automatycznie kasowane, po to by przy kolejnym urucho-

Najważniejsze parametry:

mieniu zapisać się od nowa. Tutaj skup się na: •• standard. Określa wielkość płyty głównej, przez co wiemy, •• wielkości pamięci. Od tego zależy między innymi architektura systemu operacyjnego. 32-bitowy Windows obsługuje do 4 GB pamięci, później wkracza wersja 64-bit, •• typie pamięci - warto sprawdzić, jakie typy obsługuje nasza płyta główna.

•• częstotliwości pracy - im większa, tym lepiej, •• opóźnienia - powinien być jak najmniejszy.

czy zmieści się w naszej obudowie.

•• gniazdo procesora. Rodzaj złącza między płytą a procesorem. Musi być takie samo jak podane w specyfikacji naszego “mózgu” komputera.

•• standard pamięci - mówi o typie pamięci operacyjnej, jaka jest obsługiwana przez płytę, •• ilość złącz pamięci - ile RAM’u można wpiąć, •• częstotliwość pamięci - obsługiwane częstotliwości RAM’u, •• złącza - opis złącz, które występują na płycie. Mówią między innymi o tym, ile wejść USB znajduje się na panelu tylnym oraz czy da się podłączyć kartę graficzną o odpowiednim gnieździe rozszerzeń.

23

••

Dysk. Obecnie na rynku są 3 rodzaje dysków. SSD, HDD i SSHD. Pierwszy z nich bije pozostałe dwa na głowę. Składa się głównie z elektroniki i ma niesamowicie mały czas poboru energii w stosunku do dysku talerzowego (HDD).

Jego czas dostępu jest najkrótszy i pracuje najszybciej.

Dysk HDD posiada dłuższy czas dostępu i zwykle większą pojemność w tej samej cenie. SSHD to hybryda dwóch Grafika komputerowa. To taki mini komputer w komputerze, który przetwarza skomplikowane algorytmy liczbowe na odpowiednie ułożenie pixeli na ekranie monitora. W jej przypadku najlepiej skupić się na:

poprzednich. Przy zakupie dysku zwróć uwagę na prędkość obrotu (w przypadku HDD), czas dostępu (oby był możliwie jak najkrótszy), pojemność i interfejs, czyli sposób połączenia do płyty głównej (polecane SATA 3 i PCI-e).

•• wielkość pamięci RAM - im więcej tym lepiej, •• rodzaju pamięci - podobnie jak w przypadku pamięci operacyjnej, •• szyny danych, która odpowiada za wymianę danych. Mając do wyboru karty w podobnej cenie, zawsze bierz tę z większą szyną danych, •• typ złącza, który pozwala podpiąć kartę z płytą główną.

Musi być taki sam jak na płycie głównej,

Zasilacz. Często bagatelizowany i zwykle wymieniany na

•• rozdzielczość - maksymalna obsługiwana rozdzielczość,

szarym końcu, ale jest równie ważny (jeśli nie najważniej-

•• taktowanie rdzenia i pamięci - wyrażona w MHz jednostka

szy) co inne podzespoły. Jego głównym zadaniem jest do-

odpowiada za przetwarzanie danych,

starczenie prądu wszystkim komponentom. W jego przy-

•• opcja łączenia kart graficznych, która umożliwia podpięcie

padku kieruj się marką (uważaj, aby nie trafić na taką, która

do komputera dwie i więcej kart. Szczególnie przydatne

znajduje się na czarnej liście, możesz poważnie uszkodzić

dla grafików i graczy.

komputer), mocą i złączami, które są potrzebne do podłączenia zasilacza z pozostałymi urządzeniami.

Obudowa. To jak wygląda nasz PC zależy głównie od niej.

Wybierz obudowę, która pomieści wszystkie komponenty, będzie posiadała miejsce, jeśli zdecydujesz się na rozbudowę jednostki. Sprawdź ile ma wentylatorów i wolnych miejsc na nie. A przede wszystkim kieruj się typem obudowy, a ten jest taki sam jak płyty głównej. Przecież nie włożysz do obudowy typu mATX płyty o typie ATX. Nie zmieści się.

24

Kompatybilność ponad wszystko!

Najtrudniejszym zadaniem przed jakim staniesz, jest do-

Podkręcanie komputera

pasowanie elementów tak, aby wszystkie ze sobą pasowały i współgrały. Koniecznie musisz zwrócić uwagę na gniazdo

Mnogość konfiguracji sprawia, że niemalże w każdym

socket, obsługiwane pamięci RAM, gniazdo karty gra-

przedziale cenowym znajdziesz coś ciekawego. Nie musisz

ficznej, liczbę i ilość złącz. Sprawdź, czy płyta obsługuje

od razu stawiać na nowy komputer. Może Twój starszy

taktowanie i typ danej pamięci RAM.

PC da się jakoś podkręcić? Dodanie pamięci ram, wymiana procesora czy grafiki może naprawdę dużo zmienić. Warto

Komputer dla gracza

zastanowić się także nad wymianą dysku HDD na SSD. Czasami wystarczy dobrze przeczyścić PC. Nagromadzony

Jeśli jesteś graczem możesz wybierać jedną z dwóch kon-

kurz ma ogromny wpływ na wydajność.

figuracji, AMD lub Intel.

Jeśli masz jakieś wątpliwości, zawsze możesz skorzystać W typowym komputerze dla gracza liczą się tak naprawdę

z pomocy internautów. Istnieją polskie strony, na których

trzy najważniejsze rzeczy. Procesor, karta graficzna i dobre

publikowane są całkiem dokładne recenzje i testy poszcze-

chłodzenie. Warto również zastanowić się nad odpowied-

gólnych produktów. Warto również śledzić sklepy interne-

nim zasilaczem. W rankingach procesorów od wielu lat

towe, gdzie czasami można wychaczyć dobre komponenty

najwięcej miejsc zajmuje oczywiście Intel, ale w ubiegło-

w super cenach. Również czasopisma komputerowe pub-

rocznym rankingu Benchmarku zwyciężył AMD Ryzen

likowane są konfiguracje zestawów w aż trzech przedzia-

Threadripper 1950X, którego cena waha się między 4100,

łach cenowych. Oprócz tego znajdziesz tam programy do

a 4500 złotych. Drugie miejsce przypadło nieco tańszemu

konserwacji i rankingi sprzętu. Wszystko to pokazuje, że

Intel Core i9-7900X. Pierwszą trójkę zamyka Intel Core

składanie komputera nie jest takie trudne, jak się wydaje,

i7-7820X. W przypadku kart graficznych króluje Nvidia

a robiąc to samodzielnie możesz zyskać dobry cenowo

Geforce GTX 1080. Dobry komputer dla gracza, który

i wydajny sprzęt.

uciągnie na średnich wymaganiach większość nowych tytułów możemy złożyć już za 2500 złotych.

25 Ilustracje: Kasia Karnasiewicz, Szymon Krzak

Tytoń, dar od Stwórcy?

Grzegorz Boroń

Tytoń nie kojarzy się tylko z starym dziaduszkiem palącym fajkę. To symbol wolności mający bogatą tradycję, który raz na zawsze wrył się w europejską, a w szczególności polską kulturę.

26

Palenie było również elementem ceremonii święta radoTytoń w Polsce można wykorzystywać na kilka form. Naj-

ści. Wtedy tytoń służył do przebłagania bogini płodności.

bardziej popularną jest palenie (cygara, papierosy, fajki),

W trakcie porodu matkę odurzano (a jakże!) tytoniem.

później wdychanie do nosa (tabaka), na końcu przez żucie

Smolili wówczas wszyscy obecni w chacie, a dziecko po

(snus-zażywana doustnie tabaka jest u nas zabroniona).

narodzinach dostawało w prezencie dary, także tytoń.

Jak podaje Ministerstwo Zdrowia, średnio co 6 sekund

Fajka pokoju

na świecie umiera jedna osoba przez powikłania spowodowane paleniem papierosów. Około 9 milionów osób

Pisząc o tytoniu nie sposób zapomnieć o kalumetach,

pali w Polsce nałogowo, co będzie nas kosztować prawie

czyli fajkach pokoju, rozsławionych przez amerykańskie

200 miliardów złotych. Jaka jest historia produktu, który

westerny czy też disneyowski Pocahontas. Fajki palono

przysparza nam aż tylu kłopotów?

w celach religijnych, społecznych, z okazji ważnych spotkań czy też podczas indywidualnej modlitwy. W zależności od

Święty symbol religijny

plemienia różni się wielkością, stylem wykonania, rodzajem zdobień. Zapalenie kalumetu podczas spotkań wodzów

W filmie Apocalypto mamy okazję zobaczyć rytualne ofiary

miało uwiarygodnić szczerość, podnieść rangę negocjacji

Azteków ku czci boga Tezcatlipoca. W obrzędzie wykorzy-

i podobnie jak w Polsce wódka, potwierdzić porozumienia

stywali również ofiarę z zmieszanego z kadzidłem tytoniu.

i traktaty.

Roślina ta była “atrybutem” Tlaloca, boga deszczu, który paląc, czcił boginię ziemi, Cihuacoatl. Aztekowie łączyli

Wykorzystywano ją w najbardziej znanym rytuale Indian,

przyjemne z pożytecznym, wykorzystywali tytoń jako lekar-

Tańcu Słońca, gdzie przygotowano się przez 4 dni, a ko-

stwo oraz w celach odurzających. Przykładowo Montezuma

lejne 4 tańczono. Podczas tańców okaleczano się, a mło-

II, ostatni Aztecki wódz,uzależnił się do tego stopnia, że

dzi chłopcy byli poddawani próbom męstwa połączonym

palił zawsze do kolacji.

z torturami. Dzięki tytoniowi doprowadzali się do ekstazy i czasami miewali “wizje”.

27

Daleka droga do Europy Wraz z odkryciem Ameryki, do Europy trafia tytoń. Mówio-

Palenie zabija!

no, że jego pierwszy entuzjasta i zarazem pierwszy palacz Europy - Rodrigo de Xeres był opętany, a to wszystko przez

Mimo oczywistej bogatej historii tytoniu, jego wkładu

dym wydobywający się z jego nosa i ust. Trafił nawet na

w historię świata, jest on bardzo szkodliwym produktem,

10 lat do więzienia hiszpańskiej inkwizycji.

który nie tylko, że uzależnia, ale przez główną substancję - nikotynę powoduje wiele nowotworów oraz chorób

Na (nie)szczęście, za sprawą Jeana Nicota tytoń w formie

serca, układu oddechowego i pokarmowego. Rozwinięte

tabaki w 1550 roku zaczął swoje podboje francuskiego

kampanie reklamowe na ten temat nie biorą się znikąd. Już

dworu, kiedy to okropny nastrój Katarzyny Medycejskiej

kilka pierwszych papierosów wystarczą, aby się uzależnić.

poprawiał się zaraz po zażyciu tytoniu. Używka stała się

W odróżnieniu od innych używek, działa błyskawicznie. ¼

symbolem ekstrawagancji i bogactwa. Zalegalizowanie go

całej dawki wchłania się od razu po zaciągnięciu.

przez papieża, a potem pierwsze europejskie plantacje sprawiły, że szybko stał się towarem “dla ludu”. Wspomina

Z drugiej strony, nikotyna jest bardzo dobrym środkiem

o nim nawet Adam Mickiewicz, opisując w “Panu Tadeuszu”

uspokajającym, który poprawia efekty uczenia się, powo-

tabakierę Ojca Robaka, z której ponoć miał częstować się

duje relaks i świetnie radzi sobie ze stresem. Gdyby nie to,

sam Dąbrowski!

że powoduje nowotwory, byłaby świetnym środkiem dla studentów. Badania pokazują, że przeciętny palacz ma

Sławni palacze

lepszą pamięć krótkotrwałą i lepiej radzi sobie z zadaniami na inteligencje.

Wśród sławnych palaczy można znaleźć między innymi ojca psychoanalizy Sigmunda Freuda, który widział, w cha-

Tytoń w czasach PRL’u był symbolem wolności, Zachodu

rakterystyczny dla siebie sposób, w cygarze symbol fallicz-

i męskości. Dawniej wykorzystywany do praktyk religijnych,

ny. Zaczął w wieku 24 lat i jak sam przyznawał, wypalał ich

dziś głównie w celu rekreacyjnym. Jego zażywanie niesie

około dwudziestu. Cygara były symbolem władzy. Palili je

ze sobą katastrofalne skutki dla naszego organizmu, a on

Al Capone, Winston Churchill i Fidel Castro, który, gdy już

sam wrył się w kulturę świata, stając się raz na zawsze

nie mógł palić przez ostre problemy ze zdrowiem, prowa-

symbolem bogactwa, orientu i ekstazy.

dził na Kubie ostrą kampanię antynikotynową. Inni sławni palacze to Mark Twain, polska pisarka i satyryczka Maria Czubaszek, czy znany hollywoodzki aktor Jack Nicholson.

28 Ilustracje: Marta Nowak

29

Dwóch braci - dwa języki.

Polak, Węgier, két jó barát.

Paweł Mirowski

Na 23 marca przypada Dzień przyjaźni Polsko - Węgierskiej. Na tę okazję warto przypomnieć pewne przysłowie po polsku i madziarsku:

Polak, Węgier – dwa bratanki,

Lengyel, magyar – két jó barát,

i do szabli, i do szklanki,

Együtt harcol s issza borát,

oba zuchy, oba żwawi,

Vitéz s bátor mindkettője,

niech im Pan Bóg błogosławi.

Áldás szálljon mindkettőre.

Choć tak często mówimy o tym, ile nas łączy z Węgrami,

tomiast możemy znaleźć kilka podobieństw do naszego

to ich kultura czy nawet komunikowanie się z nimi, to dla

języka. Nadal u Węgrów obecny jest zwrot grzecznościowy

nas niemożliwość. Co prawda, nie ma w tym nic dziwnego,

„Pan”, a nawet cała formuła trzecioosobowa (“Co Pan tutaj

skoro węgierski jest właściwie językiem samotnym ze swo-

robi?”).

jej rodziny ugrofińskiej. Najbliższymi „krewnymi” mianuje się oczywiście fiński i estoński, jednak setki lat w separacji

Chyba najważniejszą cechą języka węgierskiego jest har-

sprawiły, że nie ma najmniejszych szans na komunikację

monia samogłosek. W naszym istnieje „a, e, i ,o ,u ,y”. Na-

językową tych narodów, chyba że przez kalambury. Na-

tomiast Węgrzy posiadają: „a, á, o, ó, u, ú, e, é, i, í, ö, ő, ü, ű”. „Y” służy do zmiękczania spółgłosek. Zazwyczaj dzieli się je na dwie grupy - „a, á, o, ó, u, ú, “ to tylne, a pozostałe to przednie. Harmonia decyduje o tym, które samogłoski mogą pojawić się w swoim sąsiedztwie. Jest to bardzo istotne w słowotwórstwie i odmianie wyrazów. W rozwijaniu słowa mogą pojawić się samogłoski z jednej grupy, choć oczywiście nie wykluczona jest obecność „á” i „í” w jednym słowie, ale tylko jedna z nich decyduje, jakie kolejne głoski/ znaki pojawią się w kolejnych sylabach.

W konstrukcji zdaniowej panuje reguła o stawianiu czasownika bądź orzeczenia na końcu zdania, co jest dość archaiczną konstrukcją dla nas, a niegdyś powszechną dla wielu języków. Jeśli kiedykolwiek poznaliście Węgra, które-

30

go prosiliście o przetłumaczenie zdania typu „ja mam…”,

„na Budapeszt” - „Budapesten”. Przy określaniu miejsca jest

to prawdopodobnie otrzymaliście odpowiedź „nekem

stosowana pewna grupa wyrazów zwana postpozycjami.

van…”. Jednak należy wiedzieć, że w węgierskim nie ma

Takie słowa jak „przed, za, pod, nad, obok, między” mają

czasownika posiadania. Jest natomiast zaimek - właśnie

swoje węgierskie odpowiedniki, ale smaczku dodaje fakt,

ten „nekem”. Dosłownie tłumacząc taką konstrukcję, należy

że po pierwsze - są odmienne, a po drugie - są zawsze

ją rozumieć jako „coś jest czyjeś”. Jeśli jeszcze pamiętacie

za słowami, do których się odnoszą. Przykładowe polskie

Krzyżaków, to Danusia ratuje Zbyszka od śmierci okrzy-

tłumaczenie przykładowego zdania: „A fa a ház mellet

kiem „Mój Ci on jest!” - mniej więcej tak wygląda posiada-

van. - Drzewo domu obok jest. > Drzewo jest obok domu”.

nie po węgiersku. Z innych ciekawostek warto wspomnieć o liczebnikach, które mają moc zablokowania rzeczowni-

Na zakończenie serwuję wskazówkę. Podstawą czasownika

ków. Jeśli bowiem na Węgrzech kupimy trzy jabłka, to na

w słownikach nie jest, jak w języku polskim bezokolicznik,

paragonie będzie napisane „három alma”, czyli „trzy jabłko”.

ale odmiana w trzeciej osobie. Bezokolicznik kończy się

Ale to tylko odrobina ulgi w tym języku.

sylabą „-ni” >> w słowniku znajdziemy słowo „olvas”, czyli „czyta”. Formą bezokolicznikową będzie zatem „olvasni”.

Węgierski jest nastawiony bardzo na kierunek i miejsce.

Piękny ten język węgierski, czyż nie? Nie wiem, czy za-

Otóż, kiedy my korzystamy w przyimków, Węgrzy do-

chęciłem Was do nauki tego języka, ale myślę, że warto

dają do rzeczowników konkretne sylaby. Rozróżniają one

spróbować zrozumieć naszych braci Węgrów, dowiedzieć

nie tylko umiejscowienie, ale i kierunek względem obiektu

się, jak oni postrzegają świat. Jacy z nas bratankowie, jeśli

oraz jego celu. W praktyce objawiają się czasem ciekawymi

nie potrafimy ich zrozumieć?

konstruktami, które dla Polaków będą wydawały się dziwaczne. Na przykład, Jeśli ktoś wsiada do pojazdów, przy wejściach których jest schodek, to nie wchodzą oni „do tramwaju”, ale „na tramwaj” - „villamosra” i nie „siedzimy w tramwaju”, ale „na tramwaju” - „villamoson”. Wyjątkowe są też pewne miejsca. Nie jedziemy „do Budapesztu”, ale

31

cm.agh.edu.pl

32