BINKE 051 Uztaila 2020

51. zenbakia • 2020ko uztaila

ALVARO RUIZ GAZTE INPLIKATUA

«Usansolotar sentimendua ideologia guztien gainetik dago»

ALVARO RUIZ GAZTE INPLIKATUA

«Harrapatu egiten zaituen taldea da Oinarin, familia baten parekoa» TESTUA: JON GOMEZ GARAI ARGAZKIAK: JABI ROJO

H

erriko dinamiketan inplikatuta dagoen usansolotar gutxi egongo da herrian, hilabeteko protagonista ezagutzen ez duenik. Elkarrizketa egiteko orduan ere, Usansolotik berarekin paseoan gazte guztiek agurtzen dute Alvaro Ruiz. Eta ez da gutxiagorako, gaztea bada ere, herriko lau taldetan burubelarri dabilelako, gaztetasunak dakartzan parrandei izkin egin gabe beti.

Nork ez zaitu ezagutzen Usansolon? Usansolon jende askok ez nau ezagutzen, egia da talde kultural eta kirol taldeetan ibiltzen diren askok ezagutzen nautela baina orokorrean oharkabean pasatzen saiatzen naiz. Egia da Usansolo Eskupilota Taldean, Oinarin Dantza Taldean, Lamintxu Gazte Asanbladan eta UHn nabilenez jende askorekin harremana dudala egunero, baina bestela ez.

Nondik datorkizu hamaika saltsatan egoteko indarra?

Ez dakit, egia esan! Txikitan oso ume lotsatia nintzen, baina oso kuxkuxeroa! (barreka) Duela lau urte konturatu nintzen Usansolon ospatzen diren ekitaldiak, jaiak eta ospakizun desberdinak ez zirela bakarrik antolatzen. Orduan, lan egiteko txanda iritsi eta aurrekoei ordezkoa emateko ordua heldu zitzaidala konturatu nintzen. Eta horretan gazteok aurrera pausu bat eman behar dugu gure etorkizuna eraikitzeko, oso erraza delako besteak egiten dutena kritikatzea, konponbiderik eman gabe.

Zoritxarrez ez da ohikoa gazte bat herrian hainbeste lan militante egiten ikustea. Zer diote zure ingurukoek?

2 uztaila 2020 Binke!

Askok esaten didate ia nondik ateratzen dudan hainbeste gauza egiteko denbora, edo nire egunek 28 ordu dituzten...

Nire erantzuna beti berdina da: egunek 24 ordu dituzte eta aprobetxatuz gero gauza asko egiteko baliogarriak dira, ikasteko, familiarekin egoteko, lagunekin egoteko, kirola egiteko, tragoak hartzeko... Bakoitzaren lehentasunetan dago gakoa.

Zelan hartu duzu konfinamendu garaia? Atseden hartzeko balio izan dizu? Konfinamendua uste nuena baino hobeto jasan dut, lehenengo asteak nahiko gogorrak izan ziren, baina apurkaapurka burua eta gorputza eguneroko berrira egokitu ditut. Eta bide batez, ikasteko, familiarekin egoteko eta atseden hartzeko baliatu dut konfinamendua.

Kontatuiguzu, zein da zure egunerokotasuna normaltasunean? Nire egunerokotasuna nahiko «normala» dela esango nuke. Aste barruan, goizero unibertsitatera joaten naiz eta arratsaldeetan berriz, eskupilotako entrenamenduak, dantzako entseguak eta UHko batzarrak ditut, batez ere.

Lorik egiteko tarterik ere baduzu? Bai gizona! Zelan ez dut ba lorik egingo! (barreka) Lo egiteko denbora beti egon behar da, bestela gorputzak ez du funtzionatzen. Batzuetan lo gehiago egitea gustatuko litzaidake, baina ez naiz kexatzen... lo gutxiago egiten dudan horietan lagunekin poteoan ibiltzeagatik ere izaten da-eta! (barreka) Goazen puntuz puntu: eskupilotan ari zara, baina jokatzen jarraitzen duzu? Bai pilotari zein entrenatzaile nabil, bai.

Eskupilotan duela 12 urte inguru hasi nintzen eta orain nagusi mailan jokatzen dut. Garrantzia handiko kirola da niretzat eskupilota, eta ederra gainera!

Alvaro Ruiz Vadillo 2000, Usansolo Unkina eskolan bi urtetxorekin hasi eta Lehen Hezkuntza osoa bertan egin zuen Alvaro Ruizek.

Bertatik Zornotzako Karmelora joan zen Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasketak egitera, behin amaituta BegoĂąako Andra Mari unibertsitatean Lehen Hezkuntzako gradua ikasten amaitzeko. Ibilbide profesional luzea du oraindik Ruiz gazteak, baina bere herriaren aldeko inplikazio parekoa badu bere lanbidean ere, lan faltarik ez du inoiz izango usansolotarrak.

Eta zenbateko garrantzia du herrian Patri Espinar bezalako pilotariak eredu izatea? Patri Espinar eskupilotako erreferentea da pilotari guztiontzako, baina are gehiago niretzako. Nire entrenatzailea izan zen denboraldi batez eta oso kirolari xumea eta kementsua dela iruditzen zait. Horregatik, eta mundu mailan irabazitakoagatik zein Usansoloren izena herritik kanpo eramateagatik iruditzen zait eredu, eta guretzako garrantzia handikoa da hori.

Futbolak indar handia du Usansolon (ere), inoiz ez duzu futbolean aritzeko tentaziorik izan? Bai! (barreka) Txikitan futbolean aritu nintzen, Unkina taldean! Eta ez nintzen txarto moldatzen eh! (barreka) Defentza jokatzen nuen eta hasi nintzen lehenengo urtean Bizkaiko liga irabazi genuen. Baina orain futbola nire bizitzatik kanpo dagoen kirola da, nahiz eta batzuetan Athleticken partiduak ikustea gustatzen zaidan...

Askori moduan, zer esan!

Binke! uztaila 2020 3

Patri Espinar pilotaria erreferente handia da niretzat, baina baita gure herriarentzat ere Baina hori bakarrik ez, dantzan ere zabiltzala kontatu digute, Oinarinen. Noiz hasi zinen? Oinarinen orain 10 urte hasi nintzen, Aitor eta Unai lagunekin batera. Denborarekin taldea utzi zuten eurek eta lagunen artetik bertan jarraitzen dudan bakarra ni naiz.

Horretan ere fin, seguru! Gogoratzen dut txikitan euskal dantzak ez nituela oso gogoko, baina dantzak ikasiz eta euskal folklorea eta tradizioa ulertuz gozatzen hasi nintzen. Oinarinen hasi nintzen nire amak bertan sartu ninduelako, hasieran nahiko traketsa nintzen baina denborarekin eta entseguekin zertxobait hobetu nuela esango nuke, orain behintzat nagusien taldean nabil!

Zer ematen dizu Oinarinek? Oinarinek ematen didana ezin daiteke hitzekin azaldu, Oinarin ez da bakarrik euskal dantzen talde bat, Oinarinen gaudenok familia bat osotzen dugu, bertako kide guztiok elkar ezagutzen dugulako eta albokoen arazoak ezagutzen ditugulako. Gehiago esango dut, «harrapatu» egiten zaituen taldea da Oinarin: pertsona eta herri berriak ezagutzeko aukera ematen du, gure kulturatik edateko aukera, jai eta ospakizun ederrak bizitzeko planak ematen dizkizu...

Atzerria ezagutzeko aukera ere emango dizu, ezta? Azken boladan ez dira lehen egiten ziren bidaiak antolatzen Euskal Herritik kanpo. Oinarinek atzerrira bidaia nahikotxo egin ditu, baina ni talde nagusian nagoenetik ez dut atzerria ezagutzeko aukerarik izan. Hori bai, Euskal Herritik ibili izan gara urtero, Ziburun, Hasparren, Iruñean, Gasteizen,... Bidaia ederrak dira!

Zanpantzarren taldearekin ere asko bidaiatuko duzue, ezta? Oinarineko zanpantzarren taldean egotea pribilegio handia da, bertan bizitakoak asko merezi duelako. Euskal Herriko herri askotan egon gara Usansoloko zanpantzarrak!

Zanpantzarrek bultzada handia ematen al diote dantza taldeari? Zanpantzarren talde bat dantza talde batean izatea oso berezia eta positiboa da, zanpantzarren talde gutxi daudelako eta dauden askok ez dutelako dantza talde batekin lotura zuzenik. Horretaz aparte, beste herri batzuetara goazenean ez dugu esaten «Oinarineko zanpantzarrak» garenik, «Usansoloko zanpantzarrak» baizik. Horrela, Oinarinen izena zabaltzea dantzariei egokitzen zaie eta zanpantzarrei berriz herriaren beraren izena zabaltzea. Hala ere, eta zure galderari erantzunez, zanpantzarrek Oinarini bultzada handia eman arren, Oinarineko benetako protagonistak dantzariak dira, ez zanpantzarrak.

4 uztaila 2020 Binke!

ELKARRIZKETA ALVARO RUIZ Eta bultzada emateaz ari garela, zelan ikusten duzu dantza taldearen etorkizuna? Oinarinek momentu honetan indar handia du. Taldean 55 ume inguru ditugu eta talde nagusian 30 lagun inguru gabiltza. Urtero hainbat ume berri ere sartzen da dantza taldean eta espero dugu horrela jarraitzea, euskal kultura sustatzen jarraitu ahal izateko. Usansolo bezalako herri batean 55 gaztetxo, 30 kide nagusi eta euren artean 10 monitore egonda, uste dut Oinarinek baduela etorkizun oparoa!

Arin-Arin!

Eskupilota eta dantza gutxi ez, eta Lamintxun ere bazabiltza! Lamintxun orain bi urte hasi nintzen, dantza taldeko hainbat lagun bertan dabiltzalako eta bertan egiten diren ekintzak gogoko nituelako. Gustura nabil bertan, herriko gazte batzuek sortutako taldea delako eta urtero hainbat ekintza antolatzen ditugulako herrian, esate baterako, Usansoloko jaietan kuadrilen jaitsiera eta Gazte Eguna.

Aurten baina, Gazte Egunik ez… Aurten tamalez ezin izan dugu antolatu. Baina horrek ez du esan nahi ez dugunik ospatu!

Zapia lepoan eta tragoa eskuan izanda balkoietatik ospatu genuen Usansoloko Gazte Eguna, partaidetza handiz gainera!

Zelako harremana duzue Galdakaoko Udalarekin?

Galdakaoko Udalarekin dugun harremana nahiko eskasa da, egia esan, eta eskasia hori lau kilometroko distantziara gaudelako gertatzen dela uste dut. Esperientzia propioz ere esan dezaket, Galdakaoko udaletxera deitzen dugun bakoitzean edozein informazio eskatzeko, arazoak eta trabak baina ez ditugu jasotzen.

Adibiderik jartzerik bai? Aurreko batean, esaterako, frontoian egin beharreko obra batzuei buruz galdetzeko deitu nuen, eta udaletxeko langile batekin hitz egin eta beste batekin hitz egin behar nuela esan zidan, gero besteak esan zidan beste batekin hitz egin behar nuela eta beste batek beste batekin... Inork ez daki Usansoloren inguruko ezer. Azkenean, etsita telefonoa eskegi nuen...

Udala aipatuta, bertan Usansolo Herriak bi ordezkari ditu eta zu UHren zerrendan joan zinen. Zerk eraman zion mutil hain gazte bati bertan inplikatzera? Bost urte inguru izango dira, nire kabuz, Usansoloko prozesuaren informazioa komunikabideetan bilatzen hasi nintzenetik. Horrela ulertu nuen UH bezalako talde politiko batek zer dakarren. Eta horregatik, UHko partaide batek zerrendan joateko aukera eskaini zidanean, jarraian baietz esan nion, Usansolo bezalako herri batengatik lan egitea merezi duelako, usansolotar sentimendua ideologia guztien gainetik dagoelako... eta horretaz aparte, UHk usansolotar guztion interesak defendatzeaz gain, talde hau delako desanexioa posible egingo duena.

Noiz amaituko da UHren ibilbidea? Nire buruari askotan egin diodan galdera da hauxe. UHren ibilbidea amaituko da usansolotarrok gure etorkizunaz erabakitzen dugunean. Aurten Galdakaoko gobernu taldean gaude eta prozesua bi urtetan martxan jarriz gero, usansolotarrok nahi badugu eta egin behar diren ikerketak onuragarriak badira, baliteke Usansolo Bizkaiko 113. udalerria bilakatzea. Orduantxe uste dut amaituko litzatekeela. •

Asteko egun gogokoa?

Barikua.

Herriko txoko gustukoa?

Kuluxka.

Liburua ala tablet-a?

Tablet-a.

Pelikula bat?

300.

Ez duzu onartzen…

Errespetu falta.

Zoriontsu egiten zaitu…

Familiaz gozatzeak.

Plater bat?

Porrusalda.

Deskribatzen zaituen berba?

Xumea.

Herrian zer kenduko zenuke?

Jardinerak.

Eta zer berria jarri?

Udaletxea.

Euskarazko berbarik politena?

Kalimotxo.

Zure ametsetako bidaia?

Madagaskar.

Berba egin ala entzun?

Berba egin.

Zure mesanotxean ezin da falta…

Kolonia.

Abesti bat?

«Enarak», Nogen taldearena.

Binke! uztaila 2020 5

Aginke!

Errealitatetik hurbilegi dauden albiste faltsuak

«Nekatuta nabil eta Usansolora joango naz, ia eze Galdakotik eze Espainiatik b an» segregatzen d ÓN FERNAN DON SIM influenzerra n are us bir na ro Ko

Sarean arrantzatua

Ba al zenekien?

Arantzile Kirol Klubak barbakoa eta boteiloi itxuroso eta garbiak antolatzeko ikas taroak antolatuko dituena? Ia behingoz ikas ten dug

un.

358

Usansoloko ostalar iek emandako datuen arabera, uz tailaren 12an Meatzetan bozka eman ondorengo poteoan 358 izan zir en herriko tabern etan saldu ziren tx ibierro edo raba errazioak. Aurreko hauteskundeetan baino gutx iago.

Txiste txarra

Carlos Iturgaiz PP eta Ciudadanos koalizioko lehendakarigaiak hauteskunde kanpainan euskaraz «botatakoekin» Gozategi taldeak badu Porru Patataren bigarren bertsioa.

jina.

— Aita, dagoaneko ez naz bir — Ondo, seme. Eseri gaitezan berba egiteko.

— Uf, zutunik geratu neike?

Usargoitin teleferikoa jarriko dute auzokideek, botearekin

Azken aldian protagonismo asko txo hartu dute Aperribaiko igogailuek. Inbidiaz-edo, eta udal etxean dirulaguntzak eskatzeko beharrik ez dutenez, Usargoit iko bizilagunek botea jarriko dute anbulategitik euren auzo ra igo eta jaitsiko den teleferiko bat martxan jarri ahal izateko.

Binkeko batzordekideek uda Arantzazun pasako dute

Ikusita uda honetan oso urrun joan ezin izango direla, Binkeko batzordekideek Arantzazun pasako dute uda, Pello Zabala eta gainontzeko frantziskotarrekin. Ia horrela, datorren udarako eguraldia bermatu eta fundamentuz ko eduki gehiago argitaratzeko inspirazioa lortzen duten bertan. Badute beharra!

Santakurtzetan barraketako megafonia jarriko dute Gald

berriz izan da berbagai Lehendakarigaien euskara maila nabarmenagoa izan da pasatako hauteskundeetan, eta are n bakoitzean...

ETB-1ek debateak antolatzen zitue 6 uztaila 2020 Binke!

akaoko Santakurtzen hutsunea herritarrek nabaritu ez dezaten, Udalak Mugaburu kalean bozgorailuak jarriko ditu eta arratsaldeko 19:00etatik 23:0 0etara, egunero eta bolumen handian, Bingoaren soinua jarri ko da, baita autotxokeetan musika itxurako kanta hezigarr iak ere.

Hormetako margolariak

«Herritarren onespena lortu dugula sentitzen dugu» Iazko Udal Gobernuak hasitako Enplegu Plana jarraituz, aurten ere bost horma berri margotu ditu gazte langabetu talde batek Lanbideren bitartez. Horien arduraduna eta irudien sortzailea da «Bada» artista.

O

BINKE

hikoa bihurtu da gure paretak itxura berri batekin aurkitzea. Hala ere, komeni da lan hauen atzetik dabiltzan artistak nortzuk diren ezagutzea, eta horretarako José Ramón Bañares Urkullu «Bada» elkarrizketatu dugu, lan hauen arduraduna (irudian, erdian).

Zelan bururatu zitzaizuen gure herrietako paretak margotzearen ideia? Burutzen ari garen ekintza oro Lanbidek eta Udalak diruz laguntzen dituen enplegu lokalen planen baitan daude. Duela hiru urte hasi ginen Gaztaroa Sartu kooperatibarekin lanean, gizarte-inklusioa sustatzeko xedearekin.

Zeintzuk izan dira margotu dituzuen paretak? Iaz K2000ra bidean dagoen autopista azpiko tunelean, Simplyaren parean dauden eskaileretan eta Galdakaon aurkitu daitezkeen beste hiru pareta desberdinetan burutu genituen lanak. Aurten aldiz, Bekeako tunela, Usansoloko ludotekaren kanpoaldea, Lapurdi kalean eta lehengo suhiltzaile etxe ondoan dauden bi pareta eta Maximo Moreno margotu ditugu.

Zein arrazoiren arabera egin duzue margotutako pareten aukeraketa?

Margoketarekin hasi aurretik, hobetu daitezkeen paretak zeintzuk diren aztertu eta zerrendatu egiten dira. Proposamen desberdinak kontuan hartu eta gero, Udaleko langileekin batera adosten da zeintzuk izango diren aproposenak. Horrela egin genuen!

Arinagotik ezagutzen al zenuen zurekin lanean aritu den lantaldea?

Aurten bost galdakoztar gazte izan di-

Bideoa sarean ikusgai! tugu lan-taldean, hiru emakume eta bi gizonezko, eta estreinakoz aritu gara elkarlanean: Xenia Vallejo, Jessica de Oliveira, Trini Jumenez, Alexander Domingo eta Aitor Diaz. Zoragarri!

Zer iruditu zaizu bizitakoa? Lanean aritu bitartean izan ohi dugun giroa bikaina da, elkarlana oinarri duen lantaldea osatu baitugu besteak beste.

Horma gehiago margotzeko asmorik duzue? Gure zorionerako, herritarren onespena lortu dugula sentitu dugu, eta badirudi Udalak programa errepikatzeko asmoa duela.

Burututako lan batzuek dagoeneko «kale sinadura» bat daramate soinean. Zer deritzozu? Tira, hau saihestezina da. Nik sinadura hauen kaligrafia baloratzen dut, eta sinesten dut arte baten gainean beste arte bat gehiago egon litekela. Hala ere, uste dut hezkuntzaren bitartez joera hau aldatu daitekela.

Orain arte margoztutako horma guztien irudiak eta herritar parte-hartzaile baten adierazpenak gure sare guztietan daude ikusgai!

Ez al dago beste batzuek norberaren lana zapuztu ez dezaten hau ekiditeko irtenbiderik? Margoak babesten dituzten eta gainetik egiten diren pintadak ezabatzea ahalbidetzen duten barnizak egon badaude, baina haien eraginkortasuna aldakorra da paretaren arabera... Ez da erraza.

Zein da zure lanen eta graffiti baten arteko aldea? Termino hauek erabili ordez, hiri-artistetan eta komunitate-artistetan jarriko nuke ikusmira. Egun, komunitate-artearekin identifikatzen naiz, honen bitartez helburu sozialak lortu ditzakedala konturatu naizelako.

Zorionak egindako lanarengatik.

Pozik al zaude emaitzarekin? Bai, pozik egindakoarekin eta batez ere nirekin batera lanean aritu den lantaldearekin!

Binke! uztaila 2020 7

Aldatzen ari dira etengabe gure herriak. Batzuek begi onez ikusiko dituzte aldaketok, beste batzuek ez hain ondo, eta esperantzaz gogoratuko dituzte gure inguruko txokoak...

80. hamarkada

2020

Usansolon, ez udatiarren jaia Usansoloko Estazioko plazan dira argazkiok, goikoa «ez udatiarren jaiak» antolatzen ziren garaikoa, Jabi Artetxek bere Facebookeko orrialdean argitaratu eta Binkeri utzitakoa.

Udan oporretan edo «al pueblo» joaten ez zirenek antolatzen zituzten jaiok herrian, eta giro zoragarriz gogoratzen dituzte garai hartako usansolotarrek, tartean, astotxo batekin egiten zituzten «entzierroak».

Argazkiak: Jabi Artetxeren artxiboa (goikoa) eta Binkeren artxiboa (behekoa).

Argazki zaharrak dituzu?

Jar zaitez gurekin harremanetan eta parte hartu atal honetan: info@binke.eus

8 uztaila 2020 Binke!

Euskaraldia

AITZOL ZAMALLOA

Elkarte askok dagoeneko eman du Ariguneetan izena

Euskaraldiak herritarren hizkuntza ohiturak aldatu eta euskararen erabilera handitu gura du. Aurtengo edizioari, ordea, kolektiboan aritzeko helburua gehitu zaio —Ariguneetan— eta dagoeneko Galdakaoko elkarte askok eman dute euren izena, argazki honetako ordezkariak tarteko.

G

aldakaoko herri batzordea duela pare bat hilabete antolatu zen berriro, eta geroztik, herriko Udal ordezkariak, eragileak, boluntarioak…. elkarlanean aritu dira Euskaraldia martxan jartzeko. Bigarren edizio honen bitartez, entitateen parte hartzea sustatuko da; hau da, momentura arte norbanakoaren jarreran soilik oinarritu izan den ekimenak, aurten, kolektiboari ere emango dio garrantzia.

2020ko Euskaraldian parte hartzeko modu indibiduala eta kolektiboa bilatuko da, hau da, gutariko bakoitzak Belarriprest edo Ahobizi rola aukeratzen jarraituko badu ere, aurretik Ariguneak identifikatu beharko dira erakunde, enpresa, elkarte, kuadrila... eta abarreko taldeetan.

Modu orokorrean azalduz, Ariguneak euskaraz lasai aritzeko guneak dira, eta bertara gerturatuko diren kide guztiak euskara ulertu edo euskaraz mintzatzeko prest egongo dira.

Gune horien bitartez, gizarte aktibazioa aldarrikatu nahi da, eta horrekin, hiztunen hizkuntza ohiturak aldatu nahi dira.

Horren harira, bi motatako Ariguneak daude: Barne-ariguneak

eta Kanpo-ariguneak. Horien berri eman zen Binkeren aurreko zenbakian. Informazio gehiagorako: euskaraldia.eus.

Euskaraldiaren baitan, izen-emateak ere badu bere garrantzia eta hilabete honetan herriko elkarteek haien izena eman behar dute —Ariguneak identifikatu eta izena eman—. Izena emateko hurrengo pausu hauek jarraitu behar dira: lehenik eta behin, Euskarazldiaren webgunera sartzea —www.euskaraldia.eus—. Bigarrenik, «Entitateen izen-ematean» klik egin.

Eta hirugarrenik, «Eman izena» jartzen duen tokian botoia sakatu, eta azkenik, bertan agertzen diren hutsuneak betetzea.

Entitateentzako izena emateko epea zabalik dago irailaren 27ra arte, eta Euskaraldia bera azaroaren 20tik abenduaren 4ra bitarte antolatuko da.

Galdakaon hasi da hainbat entitate Ariguneetan izena ematen eta uztailaren 14an ateratako argazki honetako ordezkariek gainontzeko taldeak animatu gura dituzte Ariguneak identifikatu eta izena ematera. Informazio gehiagorako: galdakao@euskaraldia.eus helbidean edo 688762952 zenbakian.

Entitate Ariguneak

Argazkian dauden edota orain arte izena eman duten entitateak Adiskide · AEK · Andra Mari dantza taldea · Andra Mari FP ikastetxea · Argizai · Bagabiz · Basandere · Baserri · Berbalagun · Binke · Elkarlaguntza Sarea · Erabide · Etxerat · Galdakao Boleibol Taldea · Galdakao Gogora · Galdakao Kantari · Galdakao kirol kluba · Ganguren · Gaztetxoak · Geugaz · Guzur Aretxa · Irakurketa taldea · Irrintzi · Mairi · Momoak · Mozoilo irratia · Musika taldeak · Oñarte · Orreaga · Patakon · Pentsionistak · Peña Egunkariak · Udala · Udaltzaingoa · Zizpa gazte konpartsa

Binke! uztaila 2020 9

Binke TV Hauek dira grabatu eta argitaratu ditugun azken hiru bideoak Binke telebistan!

Hainbat entitatek Euskaraldia babestu du Elkarte, kuadrila, enpresa, ikastetxe... oro har, entitateek izena emateko epea zabaldu du Euskaraldiak. Horren berri eman eta ekimenari babesa emateko Galdakaoko hainbat elkarteko ordezkarik argazkia atera zuen, eta une horretako bideoa batu du Binkek, baita izena emateko azalpenak jaso ere. Albistea, 9. orrialdean.

EAEko Legebiltzarreko hauteskundeak iruditan Ez-ohiko hauteskundeak izan ziren uztailaren 12koak, ohiko EAEko Legebiltzarrerakoak baziren ere, Covid-19ak eragindako segurtasun neurriek berezi egin zituztelako.

Goiz eta eguerdiak Usansoloko hauteslekuan eta Galdakaoko seiretan emandako irudiak batu zituen Binkek. Emaitzak, 28 eta 29. orrialdeetan ikusgai.

Hormak koloreztatu dituztenak protagonista Aurreko Udal Gobernuak martxan jarrita Enplegu Planari esker, aurten beste bost pertsonako talde bat kontratatu du Udalak Lanbideren bitartez, gure herrietako hormak kolorez margoztu ditzaten. Bi urtetan margoztutako horma guztiak bideo bakarrean batu ditu Binkek.

Proiektuaren artista nagusiari elkarrizketa, 7. orrialdean.

Bideo guztiak gure sareetan ikusgai!

10 uztaila 2020 Binke!

Ostike!

JAIKIRIKI kuadrila @jaikiriki

«Galdera da: zein kuadrilak ez luke nahi gurekin konfinatu?»

GALDERAK: POCHETAS KUADRILA @POCHETASACTIVAS

Zuen kuadrilaren izena nondik dator? Gure burua definitzeko hainbat ezaugarri on bururatzen zaizkigu, baina aipagarriena irudimen handiko mutilak garela da. Gainera, jaia ere betidanik gustatu izan zaigu, eta halako batean, trago batzuk hartzen geundelarik, izen hori bururatu zitzaigun.

Berriro ere konfinatu beharko bagina, zein kuadrilarekin konfinantuko zinatekete? Galdera alderantziz egin duzuela uste dugu; hau da, zein kuadrilak ez luke nahi gurekin konfinatu? Ez daukagu erantzun zuzenik, baina argi dago zozketa handi bat egin beharko genukeela. Hala ere, bereziki berrogeialdiaz geroztik Piztu Papaya kuadrillarekin sortu dugun harreman estua eta oparoa da.

Aurreko udekin alderatuz, aldaketa handiak egongo direla uste duzue? Guk gure uda jada antolatuta daukagu.

Arratsaldeko seietatik gaueko hamaikak arte Aterpen eta Zurruten egongo gara. Jarraian, 2rrutera jolastera —baita futbolinean ere—, eta gaueko ordu bietatik goizeko seietara, Jazzgin.

Hurrengo Galdakaoko jaietako kuadrila txapelketan parte hartuko duzue? Lehiak sortu dira azken urte hauetako playbacketan. «Peace and love», neskak. Guk argi daukagu benetako txapelketa txosnetan jokatuko dela.

Zelako esperientzia izan da zuen txamia Tolmokush kuadrilaren esku uztea? Betiko kontua, guk uzten duguna, haiek hartzen dute. Baina argi izan txami horren benetako jabeak gu garela...

Pelikula bat aukeratu beharko bazenute zuen kuadrila deskribatzeko. Zein izango litzateke? «Project X». Festak, desfasea, barreak, umorea, adiskidetasuna... Gure identitatea definitzen duten oinarrizko balioak dira. Egia esan, pelikula hori ikusi genuenean, gure buruak nahiko islatuta ikusi genituen. Gainera, protagonista gure kuadrilan dago.

Azaldu zuen kuadrilan azken aldian gertatu den edo garrantzitsua den gertakizun edo sekreturen bat. Mago batek ez ditu inoiz bere trikimailuak partekatzen.

Jakin, badakigu ligatzen azkarrak zaretela. Galdakaoko ze taberna gomendatzen duzue ligatzeko? Dena ezin dizuegu azaldu. Bidali egiguzue Instagram bidez mezu pribatu bat zuen kezka guztiekin. Hori bai, maisu hutsak garenez, hartu paper zati bat eta boligrafo bat, guk esandako den-dena apuntatzeko.

Nork erabiltzen du gehien Instagrama ligatzeko? Hori bai, jakin beharko zenukete horretan kuadrilarik adituena Pochetas dela. Gaur egun, sare sozialetan adituak diren bizpahiru «Comunity Manager» ditugu elkarlanean. Noizean behin Instagramen erreakzioei nahi gabe ematen diegu, gehienbat suaren emotikonoari, baina ez kezkatu, horretarako gurean suhiltzaileak ditugu.

Mutilak, noizko gurekin trago bat? Barkatu neskak, baina Fernando Simonek dioenez, «segurtasun tartea mantendu» behar dugu. Ez ahaztu!

Binke! uztaila 2020 11

MANU ETXEBARRIA AYESTA

Labea

G

ure baserrietan, labea, sano garrantzitsua izan da, gari eta arto errariak labean onduteko zein beste menester batzuetarako, esaterako, labigerra egiteko, gaztaina enbor gazteak beratu ondoren labean berotu eta zumitzak aterateko baita sukaldaritzarako be. Labeak, batzuetan etxe inguruan egoten ziran, baina gehienetan etxeari deutsala. Labesua astero egiten zan. Labea ondo berotu behar izaten zan, ote-egur edo beste egur batzuk erreaz.

Labe-ahoa zuritzen hasten zanean, txingerrak bazterretara eroaten ziran, arto-ogiak zein erre eta ipizki bategaz erdigunea garbitu. Labesuaren aurretik, gari zein arto urunagaz orea egiten zan legamina nahastuz erraria jagi edo fermentatzeko.

Jagi biko orea zan onena eta jagite hori ohe gainean egiten zan mantar edo koltxillapean.

Gero erraria labera eroaten zan otzaran eta labe-pareagaz barrura sartu, lehenengo artoak, beroa tenpletako eta gero ogi, pamitxa eta tremesak. Labesua dala-eta, esaera esanguratsu hau daukagu: «Labesua berogi egin ezkero, ogiak erre», hau da, sarritan, konfiantzara, ezkutuko kontuak kontatu urliari eta gero haserretu eta dana kontrara bihurtu. Jagon «labesuak», badaezpada!

12 uztaila 2020 Binke!

Zabalik dago 2020ko dirulaguntza deialdia!

E

kainaren 26an argitaratu da BAOn (Bizkaiko Aldizkari Ofiziala) Euskara Arloak 2020an emango dituen dirulaguntza deialdiak. Bi dira diruz lagunduko diren esparruak:

• Euskara ikasteagatiko dirulaguntza indibidualak (12.500,00 euro) Eskabideak aurkezteko epea: 2020/07/01-2020/07/30 Diruz lagundutako epealdia: 2019/08/01-2020/07/30 • Euskararen eremuan diharduten entitateak (21.000,00 euro) Eskabideak aurkezteko epea: 2019/07/01-2019/07/14 Diruz lagundutako epealdia: 2020

D

irulaguntzei dagokien informazioa —oinarriak, inprimakiak…— eskuragarri dago Galdakaoko Udaleko «Dirulaguntzak eta subentzioak» atalean baita Euskara zerbitzuan ere (hezkuntza-euskara@galdakao.net helbidean edo 944010540 telefono zenbakian).

2019an, esaterako, dirulaguntza jaso zuten: • Bederatzi elkartek, euskara euren eremuan nahiz komunitatean euskararen erabilera sustatzeko.

• 55 pertsonek, 2018ko abuztuaren 1etik 2019ko uztailaren 30era arte egindako euskara ikasteengatik.

Informazio gehiago: hezkuntza-euskara@galdakao.net • 944010540

Gurera etorriak «Argi daukat bertako jendeak asko lagundu izan nauela» Elisdan Serrano «Machin» 1988ko otsailaren 15ean jaio zen Santiago de Kuban.

Gazteagoa zenean Kubako unibertsitateko boleibol jokalaria zen. Duela bi urte Galdakaora etortzea erabaki zuen, eta geroztik, bi ekiporen entrenatzaile da.

Orain dela zenbat etorri zinen Galdakaora? Galdakaora orain dela bi urte etorri nintzen, baina herrira bizitzera etorri baino arinago Espainian zehar ibili nintzen. Niri kirola betidanik gustatu izan zait, eta bertara etortzeko arrazoi bat boleibola izan zen. Espainian hainbat txapelketa jolasten egon nintzen, eta Donostian jolasten nengoelarik, nire lagun batek Galdakaoko herriaren inguruan hitz egin zidan. Bertara gerturatzea erabaki nuen, eta heldu nintzen lehenengo momentutik txundituta geratu nintzen.

Familiarekin edo bakarrik etorri zinen? Nire ama Eibarren bizi da, eta etorri nintzenean berarekin egon nintzen, baina nire emaztea, semeak eta familiako beste kide guztiak Kuban daude gaur egun. Haiekin telefonoz egunero hitz egiten dut, baina, hala ere, faltan botatzen ditut. Bestalde, argi daukat egunen batean nire familia Galdakaora ekarriko dudala, etorkizunean nire familiarekin batera gure herrian bizi nahiko nukeelako. Kuban daukaten bizitza nahiko gogorra da, eta horregatik, gurera ekartzea gustatuko litzaidake. Nabarmendu nahiko nuke Galdakaon familiarik izan ez arren, nire lagunek eta entrenatzen ditudan boleiboleko taldeko ikasle eta gurasoek oso gustura sentiarazten nautela, eta eskaintzen didaten laguntasun guztia bihotz-bihotzez eskertu nahiko nieke.

Zer da Galdakaon gehien gustatzen zaizuna? Jendea. Argi daukat bertako jendeak asko lagundu izan nauela. Etorri nintzen lehen momentutik oso modu eskuzabal batean hartu ninduten, eta geroztik, egunero eskertzen dut haien eskuzabaltasuna. Herrian boleiboleko bi talde entrenatzen ditut, eta horrek asko motibatzen nau. Nire ametsik gogokoena Galdakao Boleibol Taldea maila altu batean jolasten ikustea da, eta asko borrokatuko dut amets hori egia bihurtzeko.

Euskararekin eta euskal kulturarekin harreman ona daukazu? Asko gustatzen zait euskara, eta asko gustatuko litzaidake ikastea. Duela pare bat urte andre batek hiztegi bat eman zidan, eta aukera paregabea ikusi nuen hizkuntzan gutxinaka barneratzen hasteko. Gaur egun hiztegian bertan begiratutako pare bat hitz dakizkit: neska, korrika, pilota, sarea… horiek guztiak entrenatzen ditudan gazteekin erabiltzen ditut, eta hitz horien bitartez hurbiltasuna lortu izan dut. Kulturari dagokionez, asko gustatzen zaizkit bertako ohiturak eta aztertu izan dudanez, Galdakaoko biztanleei Kubakoei baino gehiago gustatzen zaie parranda.

IÑIGO LARREA LABARRIETA

Gazteon txip aldaketa

A

zkenengo urtean Galdakaoko gazteen artean aldaketa bat gertatu da. Gure jarrerak hobera egin du neurri handi batean eta gaur egun daukagun jokabideaz harro egon beharko ginatekeela uste dut. Kuadrillen artean arnasten den giroa ederra da, eta guztien artean daukagun konfiantzak harreman onak sortzen laguntzen digu. Hori dela eta, tabernetan ikus daitekeen paisaia ezin hobea da. Bestalde, kuadrillen arteko harreman ona oso mesedegarria izan daiteke guretzat eta azken boladan egoera horretaz baliatzen ari garela ematen du. Duela gutxitik talde berriak sortzen joan dira; hala nola, Bagabiz, Momoak, Zizpa… eta horiei esker badirudi gure kontzientzia aldatuz joan dela. Gazteok txipa aldatu dugu eta ekintzaren bat antolatu behar denean askotariko boluntarioak hurreratzen dira lan egiteko xedearekin. Aipatzekoa da ere, begi bistakoa dela kuadrilla bakoitzak bere pentsamolde eta berezitasunak dituela; baina, hala ere, aurreiritziak alde batera utzi ditugu eta jarrera baikor horri esker helburu pentsaezinak lortzen ari gara. Azkenik, argi dago etorkizuna gazteen esku dagoela eta egoera nola dagoen ikusita, etorkizun itxaropentsua datorkigula uste dut.

Binke! uztaila 2020 13

Zabortegia Kortederran

Zaldibarkoa baino hurbilago dugu Bistibieta TESTUA: IĂ‘IGO LARREA LABARRIETA ARGAZKIAK: GOTZON ALMARAZ

Bistibietako zabortegia Kortederra auzoan dago, Galdakao eta Zornotza ondoan. Berez, Lemoan kokatuta dagoen zabortegia da, baina inguruko herriak bertatik oso hurbil daudenez, zabortegian bertan gerta litekeenak eragin zuzena izan dezake Galdakao eta Usansolon.

Hainbat galdakoztar urteetan zehar zabortegiak sortzen duen kiratsaz eta zarataz kexatu izan direla kontuan hartuta eta Zaldibarkoa gogoan, etxe ondoko zabortegia gertutik ezagutu gura izan du Binkek.

K

ortederrako auzokideek Lemoako eta Galdakaoko udaletara hainbat kexa bideratu izan dituztela aldarrikatzen dute, baina momentura arte ez zaie inolako irtenbiderik eskaini.

Nabarmentzekoa da ere, Lemoako eta Galdakaoko Udalen arteko harremana aspalditik egon dela, baina herritarren kexei erantzuteko alferrikako ahaleginak egin izan dituztela.

Hau guztia horrela izanik, Galdakao eta Usansolotik gertu dagoen zabortegiak Zaldibarko zabortegiarekin antzekotasunik duen aztertu gura izan du Binkek, horretarako gertutik ezagutuz zabortegia bera, baita kexu diren auzokideak ere.

Hori dela eta, erreportaje honen helburu nagusia Zaldibarko zabortegiari eta bertan gertatutakoari kritika egitea baino, Bistibietako zabortegia gertuagotik ezagutzea da, herritarrek hobeto ezagutu eta sortu ditzakeen zalantza zein beldurrak argitu ahal izateko, egitekotan. Horretarako, Lemoako Udala-

14 uztaila 2020 Binke!

rekin, auzokideekin, bertara doazen kamioilari batzuekin eta zabortegi honen enpresa arduradunarekin izandako harremanak hartuko dira oinarri, besteak beste.

Auzokideak kexu. Erreportajea lantzen hasi baino lehen, Bistibietako zabortegiaz urte askotan kexatzen ari diren auzokideengana jo nahi izan du Binkek, haien ikuspuntua gertuagotik ezagutzeko. Kortederra auzoan bizi diren biztanleak dira zabortegiaz kexu direnak; hain zuzen ere, auzo horretan kokatuta dagoen gasolindegi eta biribilgunearen artekoak. Zehazki, sei auzokide batu dira Binkerekin: Jesus Artetxe, Fernando Epalza, Belen eta Txaro Almarza, Julian Urkiza eta Adrian AlmodĂłvar.

Auzokideen kezkak Galizian Prestige petrolio-ontziaren hondamendia gertatu zenean hasi ziren. Kortederrako biztanleek ikusi zuten gerturatzen ziren kamioek Galiziako zikinkeria zekartela, eta egoera horren aurrean, gertuko erakunde publikoetara kexatzen hasi ziren. Geroztik, hainbat modutan bi-

deratu izan dituzte haien larritasunak. Adibidez, 2015. urtean 2.000 sinadura inguru batu zituzten Bistibietako zabortegian gertatzen ari zena argitzeko, eta posible izanez gero, zabortegiaren jarduera bertan behera uzteko. Galdakaoko Udalari hainbat kexa helarazi zizkioten —hau baita auzokideen gertuko erakundea, nahiz eta Galdakaoren eskumena ez izan—, baina auzokideek adierazi dute Udalak ez ziela inolako erantzun argirik eskaini.

Herritarrek beste hedabide batzuetara ere jo dute, eta Interneten ere askotan agertu izan dira haien erreklamazioak.

Haien kexak, nagusiki, auzoan arnasten den kiratsagatik eta enpresaren jardunak sortzen duen zaratagatik sortu ziren. ÂŤAskotan etxeko leihoak zabaltzen doguzanean kiratsa etxe barrura sartzen jaku, eta tenperatura altuekaz areagotu egiten daÂť, salatzen dute bertako bizilagunek. Kontuan hartuz udan gaudela, eta egun eguzkitsuetan kiratsa auzo guztitik arnastu daitekeela, egoera jasanezina bihurtzen hasia da Kortederrako eta inguruko auzokideentzat. Gainera, auzokideek ere baieztatzen dute protestak egiten zituztenean, kiratsa gutxitu egiten zela, eta horrek susmo txarra hartuta utzi izan ditu bertako biztanleak.

Beste gai eztabaidatu bat Bistibietako zabortegira heltzen diren kamioiak dira. Aztertu izan dutenez, Zaldibarko istripua gertatu zenetik Bistibietako zabortegira heltzen diren

kamioien kopurua nabarmen handitu da, eta horrekin batera, ingurumen arazoak ere neurri handi batean areagotu dira.

Kortederrako biztanleek zabortegiaren inguruko zuhaitzak ahultzen hasiak direla salatu dute, eta azken aldian kamioi gehiago sartzen direla ikusita, bertako zuhaitzak sikatzen ari direla ziurtatzen dute.

Auzokideek aldarrikatzen dute kamioien jatorria ezagutzen dutela, baina kargari dagokionez, ez dakitela zer nolako materialak ekartzen dituzten, eta horien inguruan hainbat zalantza dituztela.

Duela pare bat urte zabortegira hurbiltzen ziren kamioiak Nafarroa, Errioxa edota Kantabriatik zetozela diote auzokideek. Hori egiaztatzeko, eta erreportaje hau lantzeko egunean, zabortegira gerturatzen ziren kamioien jatorria eta garraiatzen zuten materiala zein zen egiaztatzeko ahaleginak egin zituen Binkek, bertara hurreratu ziren lau kamioi zabortegiaren sarreran geldituta.

Gelditutako kamioietatik bakarra izan zen Bizkaia aldetik zetorrena, Bilbotik, gainontzekoak Errioxatik eta Nafarroatik iritsi ziren zabortegira, kamioilarien esanetan. Kamioian zeramaten materialagatik galdetuta, berriz, batek harriak eta lurrak zeramatzala adierazi zuen; besteek ez zioten galdera horri erantzun nahi izan eta kamioiarekin aurrera egin zuten sarrerako kontrolera iristeko metro gutxiren faltan.

Binke! uztaila 2020 15

Udalen esku-hartzea. Aipatutako kexak Galdakaoko eta Lemoako udaletara bideratuak izan dira, baina momentura arte herritarrek onartu dute ez dutela inolako babesik ikusi.

Lemoako alkatea den Saioa Elejabarrieta eta Lemoako ingurumen teknikaria den Yolanda Parrarekin batu zen Binke. Lemoako udaletxean egindako bileran, bai teknikariak eta bai alkateak adierazi zuten Udaletik ezin dutela irtenbide handirik bilatu, eta Elejabarrietak azken urteetan zabortegiak sortu dituen arazoei aurre egiteko asmoarekin Galdakaoko Udala Lemoakoarekin harremanetan jarri dela ziurtatu izan du: «Ibon Uribe alkate zanean hainbat aldiz deitu izan nau, herritar batzuk zabortegiaz kexuka izaten zituala helarazteko, baina guk Eusko Jaurlaritzan galdetzen bagenduan be, ordurako zabortegiaren kontrola ez egoan gure esku».

Zaldibarkoarekin alderatuz, Bistibietako zabortegia egonkorragoa eta seguruagoa da Udalaren esku bazegoen Bistibietako zabortegiaren kontrola, baina bere hastapenetan, Bistibieta SL eta Ekonor izeneko enpresek kudeatzen zutenean. Ordea, Ekonor enpresak zabortegia itxiko zuen zurrumurruak hasi zirenean, FCC Ámbito enpresak jarraitu zuen lurren esplotazioarekin, eta orduantxe aldaketa garrantzitsu bat gertatu zen: jardueraren kontrola Lemoako Udalaren esku egotetik, Eusko Jaurlaritzaren esku egotera pasa zen.

Une horretatik aurrera herritarren kexak handitu egin ziren, eta Zaldibarko zabortegian gertatutako ezbeharraren ondoren, auzokideen ardura areagotzen hasi da. Hondamendi ezaguna gertatu zenetik, askoz kamioi gehiago heltzen omen dira Bistibietara eta auzokideak beldur dira Zaldibarko hondakinak Bistibietara sartzen ez dabiltzan. FCC Ámbito enpresak aldizkari honi ziurtatu egin dio Zaldibarko zabortegiaren hondakinak ez direla Bistibietara eramaten ari. Lemoako alkateak ez du informazio hori bere esku, esan bezala, zabortegiaren kontrola Eusko Jaurlaritzaren esku baitago. Elejabarrietaren berbetan, «lizentziak, baimenak eta zabortegiaren aktibitatearen xehetasunak ezagutzen doguz, baina arazoa kontroletan» dagoela dio, eta gaineratu: «Udala ez da enteratzen kontrolak egiten diranik be, ez dalako gure eskumena, nahiz eta guk kontrol horien berri eskatu egiten dogun sarri».

Udaletik ezin daiteke kontrol handirik egin, baina zabortegiari dagozkion hainbat xehetasunen berri badu Lemoako erakundeak. Bi motatako hondakinak onartzen dira zabortegian: ez arriskutsuak eta hondakin esterilizatu edo solidoak.

Baina esan bezala, Udalak ezin du guztiz ziurtatu gerturatzen diren hondakin berriak Zaldibarretik datozen ala ez, ezta bertan sartzen dena egokia denik ere.

Ezjakintasun hori, zabortegiaren ikuskapena Eusko Jaurlaritzatik IPPC legeak jarri zirenetik dator. Izan ere, zaborte16 uztaila 2020 Binke!

giaren kontrola zortzi urterik behin Eusko Jaurlaritzak berenberegi egiten du. Legeak esaten duenez, kontrolak gutxienez zortzi urterik behin egin behar dira, eta Bistibietan epemuga hori azken momentura arte luzatzen da. Lemoako ingurumen teknikariaren aburuz, kontrolak denbora tarte txikiagoetan egin beharko lirateke, baina Eusko Jaurlaritzako IPPC departamentuak EAE osoarentzat bakarrik hiru teknikari dituenez, denbora tarteak muturrera eramaten dira.

Zaldibar vs. Bistibieta. Egoera zein den ikusita, Bistibieta inguruko herritarrak beldurtuta daude ez dakitelako Zaldibarko hondamendia Bistibietan gerta litekeen edo ez. Baina Yolanda Parrak, Lemoako ingurumen teknikariak, mezu lasaigarri bat helarazi nahi die kezka hori duten herritarrei: «Zaldibarkoarekin alderatuz, Bistibietako zabortegia egonkorragoa eta seguruagoa da».

Bi zabortegien arteko ezberdintasun nagusia horien kokapena da. «Zaldibarkoa malda baten kokatuta dago, eta Bistibietakoa, aldiz, ibarbide batean», argitzen du Parrak. Hori dela eta, teknikariaren ustez, «Kortederra inguruan kokatuta dagoen zabortegian, hondakin gainkarga egonda ere, ez litzateke inolako istripurik egon beharko». Bestalde, hondakinak zabortegian dauden bi zulo handitara botatzen dira, eta bi zulo horiek oihal iragazgaitzekin babestuta daude. Berriro ere, ez litzateke inolako ingurumen arazorik egon beharko, oihal horiek hondakinek lurrarekin kontakturik izan ez dezaten jartzen baitira.

Denborarekin zabor hori finkatzen hasten da, eta denbora aurrera joan ahala, hondakin horiek likido bihurtzen hasten dira. Isurki horiek oso kutsagarriak direnez, ezin dira aire zabalean luzaroan gelditu. Hori dela eta, likidoa drainatze-sistema baten bitartez aparte dagoen beste biltegi batzuetara doa, hain zuzen ere, lixibiatuak batzen diren tokira. «Zabortegira eramaten diren hondakin guztiek botatzen duten likidoak dira lixibiatuak, eta nahaste hori oso kutsagarria da ingurumenarentzat, horregatik ateratzen dira aparteko depositu itxietara», zehazten du Saioa Elejabarrietak, eta gaineratu: «Hortik dator hainbeste kexa sortzen dituen kiratsa».

FCC Ámbito. Herritarren kexak eta ardurak batu ondoren, Binke gaur egun Bistibietako zabortegiaren jabe den FCC Ámbito enpresarekin kontaktuan jarri da, eta herritarren kexak helarazi nahi izan dizkio. Auzokideak kamioi kopuruaren hazkundeagatik arduratuta egon dira, baina enpresak argi utzi nahi izan du Zaldibarretik ez dutela inolako zaborrik ekarri.

Enpresaren arduradunak azaldu duenez, herritarrek igarri izan duten kamioien hazkundea bi arrazoirengatik izan daiteke: «Lehenengoa, urteko sasoi batzuetan besteetan baino kamioi gehiago ekartzen dituztelako; eta bigarrena, ADIF enpresa Abiadura Handiko Trenari dagozkion obrak egiten ari denez, enpresa horren lurretara sartzeko zabortegitik pasatu behar direlako AHTko kamioiak ere».

Lemoako ingurumen teknikariak azaldu zuen Bistibietako zabortegia Zaldibarkoa baino seguruagoa dela. Enpresari ere horren inguruan galdetu zitzaion, eta honen erantzuna hurrengoa izan da: «Zaldibarren gertatutakoa ez dugu zehatzmehatz ezagutzen, baina guk ziurtatu dezakegu segurtasun

Zabortegia Kortederran legedi guztiak betetzen ditugula». Horren harira, enpresak ustiatu ditzakeen lurrengatik galdetuta, FCC Ámbitoren erantzuna oso argia izan da. Bistibietako lurretan hainbat lursailen jabe dira, eta gainera, Lursail horietako askok hondakin ez arriskutsu eta inertizatutako zabortegien jardueraren garapenerako baimena daukate; hau da, nahi izanez gero, enpresak lur horietan zabortegiaren jarduera luzatu ahalko lukeela.

Beste alde batetik, zabortegiaren kontrola Eusko Jaurlaritzaren esku dago, eta Udalak kontrol horri dagokion ezjakintasuna erakutsi zuenean, Eusko Jaurlaritzarekin kontaktuan jarri nahi izan da hedabide hau. Aldizkaritik egon den kezka nagusia herritarren kexei irtenbideren bat emango ote zaien jakitea izan da; baina hainbat saiakera egin ondoren, Binkek oraingoz ezin izan du Eusko Jaurlaritzako IPPC legeriaren arduradunen erantzunik jaso.

Zabortegiak polemikaren ikusmiran. Azken aldian zabortegien gaia oso gai eztabaidatua izan da gure gizartean eta herritarrak gero eta kontzientziatuagoak daude ingurumenaren zaintzari dagokionez. Fokoaren erdigunera ekarri da gure zaborrak kudeatzeko eredua. Baina ardura hori ere bazuen 2012. urteko Galdakaoko Udalak.

Urte hartako Udal Gobernuak, lurzoruen gida-plana aurkeztu zuen. Plan horren bitartez, Udalak 22 milioi metro kubikoko edukiera zuten zortzi lursail aurkeztu zituen, bertan biltegiratuko ziren hondakinak mota guztietakoak izanik: inerteak, inertizatutakoak edota arriskutsuak. Azkenik, alderdien arteko eztabaida gogorren ondorio, Udal Gobernuak Galdakaon hartu gura zituen zabortegien planak ez zuen aurrera egin, eta ez zen zabortegi gehiagorik eraiki herrian.

Aurrera egiten duenak ordea, FCC Ámbito da —Bistibietako zabortegiaren enpresak—, eta ondo egin ere. Eusko Jaurlaritzaren kontrolak zein punturarte diren eraginkorrak egiaztatzea ezinezkoa egin zaionez Binkeri, komunikabide horrek ezin du horren frogarik jaso. Baina frogatzeko erraza bada behintzat kontrolak jaso behar dituen enpresaren aberastasuna. FCC —Fomento de Construcciones y Contratas— enpresako jabea Carlos Slim enpresaburu handi-mandi mexikarra da, eta bazkide ditu Esther eta Alicia Koplowitz ahizpak.

Carlos Slim, hainbat enpresako jabea izateaz gain, Mexikoko Telmex enpresako presidentea ere bada —Mexikoko enpresa publiko izateari utzi zionetik—, 2020ko uztaileko Forbes zerrendaren arabera 51.500 milioi dolarreko ondarea duena.

Koplowitz ahizpak berriz, Frankismo garaiarekin lotuta dauden enpresariekin harreman sentimentalak dituzten ahizpa dirudun bi dira, eta aipatutako zerrendaren arabera Espai-

niako aberatsenen artean daude. Eurek dira FCC enpresaren buru, nahiz eta izen antzekodun azpi-enpresa gehiago izan tarteko, FCC Ámbito tarteko.

Horregatik FCC Ámbito FCC enpresa orokorraren parte da, mundu osoan 92.000 langile baino gehiago dituen multinazionalarena. Bada, horixe da gaur egun etxe ondoan dugun zabortegiaren jabea. •

Binke! uztaila 2020 17

Mirene Gonzalez Uriarte Galdakao, 1996 Argazkiekiko zaletasun handia izan du betidanik Mirenek. Lehen Hezkuntzan zela, bere lehen kamera erosi zioten gurasoek, eta ordutik kamerari itsatsirik bizi izan du bere argazkigintzako ibilbidea. Ikastolatik, batxilergo artistikora salto egin, eta bertan zela ohartu zen argazkigintza ikasi nahi zuela, eta hala egin ere, hau egin ondoren Ikus-Entzuneko gradua ikasiz. Erretratua eta autoerretratua dira bere generorik gustukoenak, kolorei dagokienez aldiz, zuri-beltza, eta Frida Kahlo da bere inspirazio iturri nagusienetako bat. Egunero ateratzen ditu argazkiak, edonori eta edonon.

Instagram kontua: @mi_saudade

18 uztaila 2020 Binke!

Lurretik

ESTIBALIZ APELLANIZ INGUNZA

Apaltasunez burua makurtu beharra

G

aur egun, gure Lurreko izaki bizidun guztien artean, gizakiok beste bat gehiago baino ez gara; baina, Bizitzaren Historian geu gara, ezbairik gabe, Lurreko ekosistema guztietan aldaketarik handienak eragin ditugunak; eta erasoon eraginez, bizigiroen arteko oreka garbia ere hondatzeko zorian jarri dugu, berton bizi diren beste espezieen iraunkortasuna arriskuan jartzeraino.

Eboluzioan zehar gure espezieak lortu dituen gaitasunak apartak izan dira eta bereiztu egiten gaituzte beste espezieetatik. Gorabide horretan, harrotasunez puzturik, beste izaki bizidun guztien gainetik ikusten dugu gure burua. Adibide gisa bi aipamen: azken hamarkadetako aurrerapen teknologikoei loturiko bizimoduaren ondorioz, itsasoak plastikoz bete ditugu eta lehorreko hainbat bazter gai kimiko kaltegarriz

Lehoinabarra

kutsatu; edota, energia kontsumo ikaragarriak eraginda aldaketa klimatiko globala eragin dugu.

Den dena geure esku eta geure onerako egiten genuela uste genuen; baina usteak erdia ustel.

Harrotasunez beterik geunden unean, gauetik goizera, izaki ñimiño bat agertu zaizu isil-isilik: mikrobirus bat. Birusak ez dira ia-ia izaki bizidunak ere; izan ere, izaki bizidunek hiru zeregin betetzen dituzte gutxienik: elikatu, ugaldu, eta ingurunearekin harremanak landu. Baina birusek ugaltzeko gaitasuna baino ez dute. Hala ere, mikrobirus horrek mundu osoa hankaz gora jarri du, eta zer egin ez dakigula utzi gaitu. Ez gara munduko jaun ta jabe. «Mikrobitxo» horrek gure harrokeriak ezerezera bota ditu.

Ataka lazgarri honetatik ateratzeko txertoren bat aurkitu beharko dugu lehen -bait-lehen; baina txertorik eraginkorrena, gure bizingurua zaintzea eta apaltasunez jokatzea da. Ea burua makurtzen ikasten dugun.

AITZOL ALTUNA ENZUNZA

Galdakanoko zazpi ospitaleak

D

enok ezagutzen dugu Labea auzoko Galdakanoko ospitalea, 1984an jendeari zabaldua. Baina hori ez da gure herriko lehena ez bakarra izan. Ramón Iturrizak, 1793. urtean, Galdakanori buruz esan zuen: «Komuniozko 800 pertsona ditu, hiru burdinola, sei errota, harategia, ospitalea…».

Galdakanoko lehen eliza eta Batzar tokia, Ganguren mendian zegoen, Santamañen. Bertan ere, Galdakanoko lehen ospitalea zegoen, Kostaldeko Done Jakue Bidea egiten zuten erromesentzat. Ospitale hauek, erietxe eta aterpe baten lanak egiten zituzten.

Baina, erromesentzako ospitalea, Elexaldeko Andra Marira jaitsi zen, XII. mendearen azkenean Nafarroako Gortetik etorritako Galdakanoko Antsok eraikia, erromes berriak bertatik igarotzen zirelako.

Santa Krutze plazan, Errege Bidearen ondoan, beste

«ospitale» bat zegoen, gutxienez XV. mendeaz geroztik eta 1816. urtera arte, udalak saldu zuenean dirua behar zuelako. Ospitale hauek, bidaiarien erizaintzarako baziren ere, ongintzarako beste zereginak ere betetzen zituzten: txiroez, alargunen beharrez edo eta umezurtzez arduratzen ziren, beti elizaren mantupean.

Galdakanon bosgarren ospitale bat ere izan zen, hau Usansoloko San Andres baselizatik pasatzen zen errepidearen ondoan, 1606. urtean dokumentatua.

Azkeneko biak, espainiar nazionalismoak ekarritako gerratetan sortuak izan ziren, behin-behinekoak.

Urgoitiko jauregia ospitale moduan erabili zen Karlista Gerretan XIX. mendean. 1936ko Gerran, Zabaleako Santa Maria Elizaren aurrean zegoen Garaita Txikerra etxean, odol-ospitalea eraiki zen, XX. mendearen amaieran bota zutena.

Binke! uztaila 2020 19

Giza eskubideak

Txus Martini hirugarren gradua emango diote laster Txus Martin larriki gaixo dagoen presoari hirugarren gradua eman diotela zabaldu bada ere, ahoz baino ez dute jaso abokatu eta senideek horren berri. Hala ere, datozen egunetan ofizialki jakitea espero dute.

E

statu frantsesean 2002ko urtarrilean izan zen atxilotua, eta bertan zortzi urte igaro eta gero estraditatu zuten Espainiara Txus Martin preso galdakoztarra.

2019ko azaroan bere kondenaren hiru laurdenak bete bazituen ere, egun Zaballako (Araba) espetxean dago bigarren gradua betetzen.

Bost urteko isolamendua pairatu ostean izan zituen gaixotasun kronikoaren lehen zantzuak, bai fisiko zein psikikoak, eta 2006an jasan zituen lehen brote psikotikoak, ordutik halako beste hamaika izanez, 2010ean kasu. Hala, urte bete geroago (2011) buruko garaitza diagnostikatu, eta 2015ean bihotzeko ezkerreko bentrikuluaren funtzioa galdu eta hau zabaldu zen arte.

Azken honen eraginez kateterismoa egin zitzaion, eskuburdinekin, ebakuntza honek bere bizitza jokoan jarriz eta %7ko hiltzeko aukera izanez. Ebakuntza ondoko egoera ezegonkorra izan zen oso, odoljario pilaketez gain fenomeno tronbo-enbolikoak izanez, eta honek kalte neuropsikologikoak eraginez Txus Martini.

Marko juridikoa. Gaixotasunaren diagnosia egin zioten bezain pronto hasi ziren lehen pausu juridikoekin, bere osasunaren ongizatea bermatzea xede.

Geroztik, andana izan dira egin diren eskaerak, adibidez: 2012an behin-behineko askatasuna, edo 2014ean bere baldintzen malgutasuna eskatuz, baina bai bata zein bestea baztertuak izan ziren Entzutegi Nazionalaren eskutik.

Jaso beharreko tratamenduak bermatzeko, bere egoera malgutzea eskatu zuen duela bi urte Martinek berak.

2018ko abenduan aldiz, 20 uztaila 2020 Binke!

Txus Martinen alde egindako manifestazio bateko burua, Zamakoan

ebakuntzari aurre egiteko ezohiko baimena eskatu zen, baina honi ezezkoa eman zion presondegiak. Egun batzuk beranduago espetxeetako zaintzaren ardura duen epaiak bere egoera larria zela onartu bazuen ere, ez zuen aske uztearen eskaera onartu.

Galdakaoko Udalari dagokionez, 2012an eratu zuen lehen erakunde adierazpena Txusen inguruan, Giza Eskubideak eta balio demokratikoak ardatz, orduan bere berehalako askapena eskatuz —EAJ, EH Bildu, Usansolo Herria eta Ezker Batuak sinatu zuten adierazpena—, eta hala, 2017an gauza bera egin ere.

Bere egungo egoera. Binkek bere ingurukoei esker jaso duen informazioaren arabera, hirugarren gradura pasako dute preso

galdakoztarra datozen egunetan, hala baieztatu baitiete Txusen abokatuei.

Albiste hau jaso zenerako, bai Txusi zein bere abokatuei hau komunikatu bazieten ere, ofizialki aplikatu gabe daude oraindik gradu honek presoari ahalbidetu beharko zizkion eskubideak, besteak beste: Basauriko espetxera hurbiltzea, aste barruan etxera joateko aukera izatea, pultsera telematikoa jartzea,...

Azpimarratzekoa da, bide batez, galdakoztarraren bizitza eskubideak bermatzeko sortu zen Txusen Aldeko Plataforma. Presoaren egoera larriaren aurrean: eskaera desberdinak egiten lagundu, haientzat onartezinak ziren egoerak salatu eta herri zein parametro handiagoko eremuetan mobilizazioak burutu dituzte gaur arte, bat aipatzekotan, Ni Zu Bi ekimena.

Juana Molina, saskibaloilaria

ÂŤIbaizabalera bueltatuko nintzela argi izan dut betiÂť Ciudad Realen jaio bazen ere, galdakoztartzat du bere burua Juana Molina saskibaloi jokalariak, eta urte batzuk herritik kanpo jokatzen eman baditu ere, bueltan da Ibaizabal Saskibaloi Taldera.

J

BINKE

uana Molina 1991ko martxoaren 11n jaio zen Ciudad Realen, Manzanaresen. Saskibaloia txikia zenetik gustatu izan zaio, eta azken urteetan hainbat lorpen eskuratu ditu. Lointek Gernikan hiru denboraldi egin ostean, Molina GDKO Ibaizabal taldera bueltan da, aurtengo fitxaketa berria izanik. Atseginez hartu gaitu Galdakao ondo ezagutzen duen jokalariak.

Zure ustez, zein izan da momentura arte izan duzun lorpenik handiena?

Zorte handia izan dut, eta talde oso arrakastatsuen parte izatera heldu naiz.

Agian, Lointek Gernika Bizkaia zentzu horretan talderik handiena izan da, eta klubari esker, lorpen handiak eskuratu izan ditut; hala nola, emakumezkoen ligako play-off fasera heltzea, Erreginaren Kopan jolastea‌ Arrazoi horregatik suposatzen dut bai modu kolektiboan eta baita modu indibidualean ere lorpen horiek eskuratzea oso pozgarria izan dela. Amets hutsa izan da niretzat, txikia nintzenean inoiz ez nuke imajinatuko txapelketa maila hain altuetara helduko nintzenik. Eta begira!

Zelan sentitu izan zara GDKO Ibaizabal taldean jokatzerakoan? Hasteko, nabarmendu nahiko nuke Galdakaon oso gustura sentitu izan naizela beti.

Duela bost urte GDKO Ibaizabalen parte izan nintzen, eta taldea utzi nuenetik, egunen baten bueltatuko nintzela argi izan dut. Aurten, oso denboraldi ederra datorkigula uste dut, eta nire lagunekin berriro ere Urreta zapaltzeko gogo ikaragarriak ditut.

Zein izan da zure ibilbidean aurkitu duzun erronkarik handiena? Ziur

aski etxetik alde egitea izan zen. 15 urte nituenean Manzanaresetik alde egin behar izan nuen, eta nire familia, lagun eta bizitza guztia atzean utzi behar izan nituen. Zorionez, sortu ditudan harreman berri guztiek modu apalean lagundu izan naute, eta horiei esker, neurri handi batean babestuta sentitu naiz.

Zein izan da jokatu duzun partidarik garrantzitsuena? Galdera hori erantzutea oso zaila da. Ez nuke zehatzmehatz partida bat aukeratuko. Gainera, nabarmendu nahiko nuke galduriko partidaren bat aukeratuko nukeela; horien bitartez asko ikasten baita. Baina bat aukeratu beharko banu, lesionatu ondoren jokatu nuen lehen partida aukeratuko nuke.

Lesionatu ondoren, zelan ikusi zenuen zure burua berriro ere saskibaloira jokatzea lortuta? Zoritxarrez,

kirolak ekar dezakeen alderik txarrena bizi izan dut nire ibilbidean zehar. Ebakuntza bi egin dizkidate: bata lotailu gurutzatua zela eta 2016an, eta bestea, meniskoa, lotailua eta alboko lotailua apurtu nituelako 2018an. Sendatze prozesu gogor baten ondoren, nire lehenengo entrenamendua oso zirraragarria izan zen niretzat.

Zelan ikusten duzu zeure burua Galdakaon? Esan bezala, galdakoztarra sentitzen naiz. Euskal Herriko jendea asko gustatzen zait, eta bertara heldu nintzenetik, oso gustura ikusi dut neure burua. Gainera, esan beharra daukat duela hiru urte euskara ikasten hasi nintzela, eta aurten B1 agiria lortu dudala.

Horrekin batera, hurrengo urtean B2 mailara heltzea gustatuko litzaidake, eta argi daukat nire bizitzako helburuetako bat euskara ondo menperatzea dela. Ia pixkanaka lortzen goazen!

Binke! uztaila 2020 21

Luis Irizar saria

Ostalaritza Eskolak Euskadi Saria jasoko du urrian Galdakaoko Ostalaritza Lanbide Heziketako ikastetxeak Euskadi Saria eskuratu zuen joan den hilabetean, Euskal Gastronomia Akademiaren Luis Irizar saria hain justu, eta saria bera datorren urriaren 26an jasoko badu ere, Binkek horren berri jaso du ikastetxearen bitartez.

G

aldakaoko Ostalaritzako Eskolak 2019ko Euskadi Gastronomia Sarien eta Euskal Gastronomia Akademiaren Berezko Sarien artean, hauetako bat irabazi zuen joan den ekainean.

Irakaskuntzaren alorrari eskaintzen zaion Luis Irizar saria izan da Ostalaritza Eskolak jaso duena, eta 2020ko urriaren 26an ospatuko da sari hauek jasotzeko ekitaldia, Bilboko Bizkaia aretoan hain zuzen.

Aipatzekoa da, bide batez, Euskal Gastronomia Akademiak burutu zuen 297. bilkuran adostutako proposamenak, Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburua den Bingen Zupiria jaunari bidali, eta akademiak honen onespena jaso zuela bere sailetik.

Euskadi Sariak. Galdakaoko Ostalaritza Lanbide Heziketako ikastetxeak jaso duen saritik at egon dira honen tankerako beste hainbat Euskadi Sarien baitan. Hauen artean, euskal gastronomiarekin zerikusia duen elkarteari edo pertsonari ematen zaion José María Busca Isusi saria, edota

22 uztaila 2020 Binke!

ardoaren kulturarekin erlazioa duen norbanakoari, elkarteari zein instituzioari sariztatzen zaion Manuel Llano Gorostiza izan dira beste bi. Kasu hauetan, «Ja(ki) tea» elkartea eta Ardoaren Museoa Dinastia Vivanco izan dira garaile. Hauez gain, produktua aintzat hartu eta honen kalitatea baloratzen duen Juan José Lapitz, edota aparteko gisa ematen den Academia Vasca de Gastronomía sariei dagokienez, Gipuzkoako Erlezain Elkartea eta Federeico Pacha Goikoetxea —Orona Fundazioa y Chillida Leku— izan dira saridun.

Gainera, Euskal Gastronomia Akademiak, beste arlo batzuk heldu ditu sariak banatzerako orduan. Izan ere, jatetxe jaberik onenaren saria, jangela zuzendaririk oneraren saria, kazetari lanik onenaren saria, eta argitarapenik onenaren saria banatu dituzte ere bai. Lehenengoaren kasuan, Bilboko Zarate jatetxeko jabea den Sergio Ortiz de Zarateri eman bazaio, bigarrenari dagokionez Nerua Guggenheim Bilboko Jatetxeko Stefania Giordano Andereak

lortu du saria. Aldiz, Sergio Errasti Guinea Jauna izan da kazetari lanik onenarena jaso duena, eta «Rutas y restaurantes con encanto de Gipuzkoa» idatziak argitalpenik onenarena.

Galdakaoko Ostalaritza Eskola. EAEko ostalaritza eskolarik zaharrena den honek 1978an ekin zion bere ibilbideari Elexaldeko auzoan, egun udal igerilekuak dauden tokian zehatz-mehatz.

Ordutik berrikuntzan eta puntako teknologian oinarritutako formakuntza eskaintzea izan dute xede, etengabeko formakuntza jaso duten profesionalei esker. Bere ateak ireki eta urteak aurrera egin ahala lortu duen ospeak gora egin du azken urteetan, EAEko ostalaritza eskolarik prestigiotsuena bihurtuta.

Nabarmentzekoak dira joan den hilabetean lortu zuen sariarekin batera arinago eskuratutako zenbait lorpen, tartean, 2003an egindako lana zela medio jasotako Ingurumen-Gestioaren saria eta ondoren jasotako Kalitatezko Formakuntza ziurtagiria.

Galdakaoko Barandiaran AEK euskaltegia Maila guztiak · Todos los niveles Ikastaro trinkoak · Cursos intensivos Modulazio aukera asko Cursos de 2, 3, ó 4 días a la semana Astean 2 egun 17:00-20:00 · Curso de 2 días a la semana Euskaltegi eta titulu homologatuak Preparación de exámenes oficiales Autoikaskuntza · Sistema de autoaprendizaje Online Mintzapraktika ikastaroak.

Ikastaroak 14:00 -17:30 tartean Cursos en la franja 14:00 - 17:30 h.

Euskara praktikatu BERBALAGUNen

Barandiaran kalea 5 94 456 41 19 · barandiaran@aek.eus www.facebook.com/galdakaokobarandiaranaekeuskaltegia

DIRUL AGUNTZAK /BECAS EUSKO JAURLARITZA: maila egiaztatuz gero.

Gobierno Vasco, acreditando un nivel

BIZKAIKO ALDUNDIA: deskontu-bonuak.

Bonos descuento de la Diputación.

Galdakaoko UDALA AYUNTAMIENTO: %45-%50

Ainhoa Alvarez, Athleticeko jokalaria

«Unea heldu da, ezin naiz futboletik bizi» TESTUA: BEÑAT ARMENTIA ARRIANDIAGA ARGAZKIA: JABI ROJO

Ligaren lehenengo mailan Athleticekin zazpi denboraldi egin ostean —71 norgehiagoka, bi gol eta Ligako txapel batekin— Ainhoa Alvarez futbolari galdakoztarrak agur esango dio aurtengo denboraldiarekin futbol profesionalari. Ibilbide on, Ainhoa!

J

oan den hilean jakinarazi zuen Ainhoa Alvarezek (Galdakao, 1994) ez zuela Athleticen jokatzen jarraituko datorren denboraldian, eta bere goi mailako ibilbidearen amaiera izango zela hau. Gai honi helduz eta duela lau urteko Binkeren elkarrizketa gogora ekarriz elkarrizketatu dugu, hamar urteren ostean abuztuaz gozatzeko izango duen lehenengo aukeraren aurrean. Galdakaoko futbolaren inguruko kontuak ere izan ditugu berarekin mintzagai, baita hemendik aurrerako asmoez ere.

Zerk eraman zintuen halako erabaki bat hartzera? Nire egoera zein zen ikusita, azken denboraldietan balantzak nahi ez nuen aldera egiten zuela sentitzen nuen. Premiarik gabeko etengabeko esfortzua egiten aritu eta gero, partiduetan gutxi jokatzeak eta buruan une oro etorkizunean pentsatzeak, futbola uzteko erabakia hartzera eraman nau azkenean.

Duela urte batzuk Binkeri aitortu zenion «gaur egun oraindik gure lana ia ikusezina» dela. Badira zenbait urte emakumezkoen futbola hazten doala, asko hobetu dira oro-

24 uztaila 2020 Binke!

korrean gure baldintzak, eta lehen hitzarmena sinatzeak gure lana ikusarazi egin dio munduari. Lehen urrats txiki bat baino ez da hau, oraindik lan handia dago atzetik. Hala ere sentitzen dut lehen ikusezinak bagina, orain behintzat gure itzala ikusgai bihurtu dela, gure zorionerako.

Azken urteetan emakumeen futbolak profesionaltasun kutsu bat hartu duela esango zenuke? Profesionaltasun hitzak gauza asko ditu atzetik. Profesionala izateak, gizarteak orokorrean soldatarekin erlazionatzen du, eta Athleticek duela bi denboraldi profesional egin gintuen. Profesionala izateak, futbolean soilik aritzea suposatu beharko luke, espresuki horretara jardutea, baina nire errealitatea aldiz ez da hona mugatzen. Mutilek entrenatzen duten ordu berberak egiten ditugu, baina era berean, ikasketak izan ditut beti buruan, egunen batean futbola utzi eta nire ikasketetatik bizi beharko dudalako.

Une hori iritsi dela uste dut. Ezin naiz futboletik bizi.

Binkek 2016an jaso zuenaren arabera, hau zenion: «San Mamesen jokatzea noski dela gure nahia, baina horrek asko exigitzen du…». Azkenean, 2019ko urtarrilean lortu zenuten, eta beste pare bat aldiz bertan jokatu ere bai.

Nola iritsi gara honaino? Nahikoa dela uste al duzu? San Mamesen jokatzea, eta harmailak goraino beteta ikustea ikaragarria da. Baliteke jendetza egotea urtean bizpahiru partidu soilik jokatzen ditugulako. Era berean, partidu berezi hauek jai egun bezala ospatzen dira, giroaz gozatzera hurbiltzen dira zaletuak. Gure San Mameseko partiduak «igual zaie» irabazi, berdindu edo galtzen baditugu, harmailak beterik dauden bitartean. Argi dago lehen pausua jendea erakartzea dela, baina gizonezkoetan gertatzen den bezala zaleek partidua gurekin bizitzea eta sufritzea eskertuko nuke, jokalarien norabide berean jarri eta elkarren artean hiru puntuak lortzeko.

Goi mailako kirolari izan zaren heinean, hasieratik amaierara arte, zure burua behartuta ikusi al duzu Athleticeko lana beste lan batekin uztartzera? Dudarik gabe.

Athleticen eman ditudan urte guztietan ikasketekin partekatu dut nire denbora. Ahal izanez gero, lanean hasi eta futbolean arituko nintzateke, baina ez dut horrelako bitartekorik, futbolean goiz osoa ematen dugu entrenatzen eta ordutegia astero moldatu beharra dago, partiduaren arabera. Oso gutxik dute aldi berean goi mailako futbolean eta lanean aritzeko aukera.

Bat aukeratzekotan, zein izan da Athleticek eman dizun momenturik bereziena? Milaka daude, bereziena ziurrenik Liga irabaztea izan zen. Denboraldi horretan zehar bizitakoa eta horrelako bukaera bat izatea itzela izan zen. Betirako gordeko ditudan oroitzapenak.

Galdakaori dagokionez, bitxia da 30.000 biztanleko herri batean, emakumeen futbol talde bakar bat egotea —Lagun Onak areto futbol taldean, hain zuzen—. Zein da zure iritzia gai honekiko? Nola eman ahal zaio bira egoera honi? Bitxia baino, tristea da. Galdakaoko hainbat emakumek jokatu dugu Athleticen, eta herriko futbol talderik ez egoteak, herriko errealitatea islatzen du. 2020.

urtean gizarte matxistak futbola gizonezko kiroltzat jotzen du. Ziur nago, futbola gustatzen zaien neska galdakoztarrak badaudela, talde txiki bat sortzeko behintzat. Baina denon lana beharrezkoa da: gurasoena, familiena, lagunena, elkarte eta erakundeena‌ herri osoarena.

Zein mezu bidaliko zenieke goi mailako futbolean arituko diren hurrengo emakume belaunaldiei? Gozatzea. Momentu eta egoera guztietatik zerbait ikasten dela. Emakumezkoen futbola hemendik eta denbora gutxira asko haziko da.

Hobekuntza guzti horiek, aurretik etengabeko esfortzua egin duten emakumeei esker izan dira, guzti hori ere kontuan hartzeko eta baloratzeko ezer izan beharko luke. Bide horretan, etorkizuneko emakume futbolariak lanean jarraitu beharko dute emakumezkoen futbola merezi duen mailara eramateko.

Horrez gain, futbolean aritu naizen urteetan, futbolaz gain, beste milaka gauza ikasi eta baloratu ditut. Pertsona asko ezagutu, eta pertsona bezala hazi eta hezi naiz.

Zein da zure asmoa hemendik aurrera? Lehenik eta behin, uda topera disfrutatzea. Azken hamar urteetan ez dut udan zehar nahi nuena egiteko astirik izan. Irailetik aurrera lana bilatzeko asmoa daukat eta aldi berean Hezkuntza Oposaketak prestatzen jarraituko dut. • Binke! uztaila 2020 25

Galdakao Boleibol Taldea

Boleibolak balorazio positiboa egin du Covid-ak markatutako denboralditik Aurtengo denboraldi hasieran Galdakao Boleibol Taldeak egindako aurkezpeneko argazkia.

Galdakao Boleibol Taldearen testua bere horretan islatu nahi izan du Binkek orrialde honen bitartez, amaitu berri duten denboraldiaren balorazio osoa islatzeko.

G

aldakao Boleibol Taldekook, Covid-19ak markatutako eta era deserosoan amaitutzat eman den 2019-2020 denboraldi honetatik balorazio positiboa atera dugu.

Taldeek, beraien lehiaketetan bilakaera ezberdina izan dute eta bapatean denboraldia bukatu behar izanak oso triste utzi gaituen arren, hurrengo denboraldia ahalik eta hoberen prestatzeko lan egiten ari gara.

B!

Jarri hemen zure publizitatea publi@binke.eus www.binke.eus 26 uztaila 2020 Binke!

Mutilen Senior Taldeari dagokionez, zeinek Lehenengo Maila Nazionalean lehiatzen duen, denboraldia nahiko ona izan du. Aldaketa ugari izan da jokalarien artean pasadan denboraldiarekin aderatuta, baina gorabehera hauek alde batera utzita, taldea erronkan tinko mantendu da jokatzeari utzi izan behar dion arte, seigarren postuan bukatuz.

Maila honetan borrokatzen duten bigarren urtea izanda, mutilak asko ikasten ari dira hurrengo urtean indartsu hasi eta mailaren postu altuetara heltzeko.

Honen harira, azpimarratu nahi dugu ez dela erreza taldea mantentzea mutilen kanterarik ez dugulako.

Hori ekiditeko, Galdakaoko ikastetxe ezberdinak bisitatzeko asmoa dugu mutil gazte berriak animatzera. Oso gorrantzitsua izango delako guretzat mutil gazteen talde bat edo bi ateratzea etorkizunari begira.

Bestalde, nesken bi taldeen bilakaera oso ezberdina izan da. Senior A Taldeak mailari eusteko borrokan igaro du denboraldi osoa eta azken partiduko garaipenari esker maila eustea lortu du. Senior B Taldea berriz goiko postuak borrokatzen aritu da, laugarren postuan amaituz denboraldia. Kontuan hartuz gure bi taldeetako neskak oso gazteak direla, argi daukagu hurrengo denboraldietan asko hobetuko dutela.

Amaitzeko, Galdakaoko neska-mutil guztiak animatzen ditugu gure kirola ezagutu eta nahi izanez gero gure taldeen parte izatera.

Horretarako, gurekin harremanetan jartzeko: boleiboleanapuntatu@gmail. com helbide elektronikoa dugu. Bestela ere, eskoletan ikusiko dugu elkar!

TESTUA: Galdakao Boleibol Taldea.

Xabier Valenciaren eskutik

Proiektu honetarako lanean: Argitaratzailea: Aitu elkartea.

Olabarrieta, Korea eta Al-Baghdadi

Koordinatzailea: Jon Gomez Garai.

Erredakzioa: Beñat Armentia eta Iñigo Larrea.

Batzorde Orokorra: Julen Urrutxurtu, Agurtzane Uribarri, Iñigo de Miguel, Izaskun Rekalde, Gaizka Uriarte, Ixone Muñiz eta Alain Jauregi.

Maketazioa: Sua Estudio.

Ilustratzaileak: Irrimarra.

Inprenta: BEPSA. Banaketa: Egunon eta Correos.

Hilero banatutako ale kopurua: 14.000 Lege Gordailua: BI-41-2016 ISNN: 2444-9385

Proiektu hau posible egiten dute:

J

ose Maria Murga Mugartegui letradunak 1908. urtean Azurduy familiaren herentziaz jaso ebazan beresi eta baso bat, Iñigobaso izenekoa, Olabarrietako etxeko jabegoarena ziranak.

Familia aristokratikoan jaio izan zan Murga Mugartegui, eta besteak beste militar liberala eta diputatua izan zan 1870-1872 urteetan. Bidailari handia zan, eta ondo ezagutzen eban kultura arabiarra, bertara asko bidaiatzen ebalako —askotan euren janzkerakaz—. Horregaitik Marrokon Al-Baghdadi edo «moro bizkaitar» ezizenez ezagutzen jakon. Iñigobaso mendia Firestone enpresak erosi eutson 1946an Murgari. Bada, mendi honek zeresan asko emon eban, bereziki 1950eko Koreako gerran pairatu eben kautxu eskasiaren ondorio langile asko Iñigobasora bidali ebezalako lubakiak zulatzera eta horregaitik esaten eben «Koreara goaz». Gaur ezagutzen dogun Olabarrieta mendi honetan eraiki zan, eta horregaitik garai hartatik askok Korea edo «Poblado de Firestone» deitzen deutsie.

Ohiko kolaboratzaileak: Manu Etxebarria, Edu Madina, Aitzol Altuna, Estibaliz Apellaniz, Joanes Urkixo, Yayone Altuna, Irati Bediaga, Julen Gabiria, Gotzon Barandiaran, Antton Irusta, Nerea Urgoiti, Josi Basterretxea, Xabier Valencia, Nagore Ferreira Zamalloa, Edu Olea eta Bego Martinez.

Elkarte laguntzaileak: Ganguren Mendi Taldea, Burtotza Mendi Taldea, Andra Mari Dantza Taldea, Galdakao Gogora, Etxerat, Usansolon Euskaraz, Euskaraldia eta Bagabiz euskara elkartea.

Argazkilariak: Jabi Rojo, Gotzon Almaraz, Julio Legarretaetxebarria eta Aitzol Zamalloa.

Webgunea: Aitor Espinosa eta Naiara Perez de V illarreal.

Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzunkizunik Harremana: info@binke.eus Publizitatea: publi@binke.eus

www.binke.eus

Babesle ofizialak:

Binke! uztaila 2020 27

Hauteskundeak U12

EAJ garaile, bai udalerrian zein EAE osoan DATUAK: EAE-KO HAUTESKUNDE-BATZORDEA INFOGRAFIA: SUA ESTUDIO

EAEko Legebiltzarrerako hauteskundeak antolatu ziren uztailaren 12an, inoizko higiene eta segurtasun neurri zorrotzenekin. Bertan batutako datuetan ikus daiteken bezala, EAJk irabazi zituen hauteskundeak bai Galdakaon eta Usansolon zein EAE osoan. EH Bilduk ere gorakada nabarmena izan zuen, baina abstentzio historikoa izan zen protagonista.

Bozkak Galdakaoko udalerrian, 2016 eta 2020 %41,11 4.979

%43,35 6.454 %30,15 3.652 %19,32 2.876

%12,05 1.460

2020

28 uztaila 2020 Binke!

2016

2020

2016

2020

%17,11 2.547 %10,48 1.561

2016

%8,57

%4,18 507

1.038 2020

2016

2020

%7,53 1.122 2016

%1,51 184

%0

2020

2016

Datu orokorrak Galdakaoko udalerrian, 2016 eta 2020 2020

2016

24.071 pertsona

24.026 pertsona

12.285 boto

15.063 boto

Zuriak

79 boto (%0,64)

112 boto (%0,74)

Baliogabeak

97 boto (%0,79)

62 boto (%0,41)

Abstentzioa

11.786 pertsona (%48,96)

8.963 pertsona (%37,31)

Errolda Zenbatutako botoak

Bozka orokorrak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, 2016 eta 2020 Alderdia

Eserlekuak

%

Botoak 2020

Botoak 2016

31

3

39,2

349.429

398.168

EH Bildu

22

4

27,8

248.688

225.172

PSE-EE

10

1

13,64

121.869

125.420

Elkarrekin Podemos

6

-

8,03

71.759

-

PP+C's

5

4

6,75

60.299

129.248

Vox

1

1

1,96

17.517

711

RPS 258/15 M.Miguel Herrero D.O.O Y Audioprotesista

EAJ

Ikusmena eta entzumena Bizitza gehiago ematen diegu zure zentzumenei Juan Bautista Uriarte, 19. GALDAKAO Telefonoa: 94 456 59 54 WhatsApp: 688 856 690 Hauetan ere bagaude!

รณptica galdakao ikusmen eta entzumen zentroa

Binke! uztaila 2020 29

30 uztaila 2020 Binke!

Binke! uztaila 2020 31

AUTONOMO ETA MIKROENPRESENTZAT EZOHIKO LAGUNTZAK Galdakaoko Udalak tokiko jarduera lagundu, sustatu eta bultzatu nahi du eta abian jarri ditu COVID-19ak eragindako krisiaren ondorioz, jarduerak eten edo kalte larriak jasan dituzten autonomoentzat, ondasun-erkidegoentzat, sozietate zibilentzat eta mikroenpresentzat zuzendutako laguntzak.

ESKAERA EGITEKO EPEA: 2020ko uztailaren 10etik abuztuaren 7ra

Kontsultatu baldintzak. www.galdakao.eus

Modua Oro har eta lehentasunez, baliabide elektronikoen bitartez, helbide honetan: https://galdakao.egoitzaelektronikoa.eus Salbuespenez, eta aurretiaz hitzordua hartuta, aurrez aurre Behargintzako bulegoan, Zabalea 35ean, inprimaki normalizatuak erabilita.