BINKE 021 Azaroa 2017

21. zenbakia • 2017ko azaroa

JESUS MUÑIZ HISTORIALARIA

«Norberak bere herriaren historia ezagutzea beharrezkoa da»

Jesus Muñiz Historialaria

«Herriko eraikin zahar gu nortasunik gabe gelditzen TESTUA: IXONE MUÑIZ ARANA ETA JON GOMEZ GARAI ARGAZKIAK: INOCENCIO GOIKURIA

E

ta gure arbasoen jatorria jakingo ez bagenu? Edo gure herriko auzo, mendi eta eraikinen zergatia ulertuko ez bagenu? Zergatik daude eraikin zaharrak dauden lekuan? Nork jarri ditu bertan? Gizakion existentzia bera zalantzan jartzea bezain galdera konplexuak iruditu daitezke. Baina Jesus Muñiz historialariari zalantzak ez dio balio, eta gure paisaiaren historia ikertzeari ekin zion aspaldi.

Bere herriaren historia ezagutzen ez duenak, berau errepikatzeko arriskua duela esan ohi da. Bide horretan goaz hemen ere? Bai, esaera horrek oraindik ere martxan jarraitzen duela esango nuke. Beharrezkoa da norberak bere herriaren historia ezagutzea, ez bakarrik akatsak edo okerrak ez errepikatzeko, baizik eta gure lehenaldia eta nortasuna zelakoak diren ezagutzeko ere. Gure sustraiak non dauden jakiteko. Garrantzitsua da zentzu baikor hori kontuan hartzea.

Zenbaterako garrantzia du historia ezagutzeak gizakiaren eboluzioan? Normalean ez zaio garrantzi handirik ematen nire ustez. Lehenaldia eta oraina loturik daude, eta historiak eragina dauka hauengan, noski. Baliagarria da aurrekariak ezagutzea, baina egoera bakoitzak bere ezaugarriak ditu, eboluzioa ez da gauza automatikoa edo mekanikoa. Garai bakoitzean faktore ezberdinak daude eta, beraz, ezaugarriak ere ezberdinak izango dira.

Eboluzionatzeaz ari garela... Zer da eboluzionatzea?

Printzipioz, eta teorian, hobetzea da. Iraganean gertatutakoak ez du zertan orainaren eredu izan behar, baina bai kontuan hartu eta horri jarraiki irtenbide bat edo beste emateko baliagarri.

Eraikin eta gune zaharrek ez digute eboluzionatzen uzten, ala bai? Tira, ez nuke esango eboluzionatzen uzten ez digutenik. Eraikinak aldatuz doaz zorionez; energia askoz hobeto aprobetxatzen da orain, egiturak aldatu egin dira… Beharrizanak aldatu direnez gero, eraikinak ere gure beharretara egokitu behar izan dira, eta horretarako, hainbat moldaketa jasan. Halere, ondareari buruz ari bagara, ezin dugu edozein aldaketa egin.

2 azaroa 2017 Binke!

Jesus Muñiz Petralanda 1965, Galdakao Artearen Historian lizentziatua, Ondarearen Kudeaketan diplomatua eta gaur egun doktoretza tesia egiten dabil Muñiz herrikidea. Gainera, Eusko Jaurlaritzaren bi inbentarioko partaide izan da, Eleiz Museoko katalogazio arduradun eta Foru Aldundiko artxiborako katalogazio lanak egin ditu. Galdakaon berriz, Europako Ondarearen Jardunaldietako arduraduna da eta oraintsu amaitu berri ditu herrian eskainitako ibilbide gidatuak.

Zergatik? Eraikin zaharrez hitz egitean esaten da aurrealdea errespetatu egin behar dela, hau da, egitura bera. Barrualdeari dagokionez, ordea, moldatu egin daiteke, baina ez erabateko aldaketa egin, honek ere bere esanahia baitu.

Europako Ondarearen Jardunaldien baitan, ibilbide batzuk eskaintzen ibili zara Galdakaon. Zer erakusten zenien parte hartzaileei? Azken asteotan egin ditugun ibilbideen gaia paisaiaren eboluzioa izan da. Labur esanda,

uztiak botata, n garela uste dutÂť

ibilbideekin genuen asmoa Galdakaoko biztanleek mendeetan zehar kokaleku ezberdinak hartu zituztela erakustea zen.

Kokaleku bakoitzean bizimodu bat zeukaten, eta bizimodu horrek Galdakaoko paisaia aldatzea ekarri zuen. Hau da, denboran zehar biztanleen bizimodua eta aktibitateak aldatuz joan ziren, eta horiek eragina izan zuten inguruan.

Eta nondik norakoa izan da paisaia aldaketa horiek erakusteko egin duzuen ibilbidea? Gangureneko tontorrean

hasi ginen. Bertan Historiaurreko lehenengo aztarnategietako ondasuna aurkezten genuen, sasoi horretan erabiltzen zituzten tresnak eta abar azalduz. Abeltzaintza zen garai hartan aktibitate garrantzitsuena. Bigarrenik Uriburuko harrobira hurbildu ginen, orain sasiz eta zuhaitzez nestalita dagoena. Haren esplotazioaren inguruan aritu ginen, eta zelan erabili omen zuten bertako harria Elexaldeko Andra Mari eliza eraikitzeko.

Hurrengo geldiunea berau izan zen, eta XVII. mendean elizako arkupepean onartu ziren basoen kudeaketaz aritu ginen.

Binke! azaroa 2017 3

Aldaketa nabarmenena, akaso, Kurtzea inguruak bizi izan du. Zergatik orain inguru hau da populatuena? Ziurrenik herri erdigunean dagoelako, Galdakao guztia kontuan hartzen badugu. Bisitan zehar soinean neraman 1965. urtean ateratako argazki batean oso argi ikusten da, ez horrenbeste urtetan zelako aldaketak jasan dituen Kurtzea inguruak. Garai hartan, Zabalea, Juan Bautista Uriarte, Iberluze eta Tximelarre inguruetan bakarrik zeuden eraikita etxeak; bide nagusien ondoan. Gainontzeko dena zelaia zen, salbu baserri bat edo beste handik sakabanaturik.

Kurtzeaz ari garela, kuriositatez: Galdakaok zergatik ez du inoiz Alde Zaharrik izan? Galdera ona! Galdakaoko populazioaren banaketa beti egon da nahiko sakabanaturik.

Alde Zaharrik ez egotearen arrazoietako bat, eta hau nire hipotesia baino ez da, Galdakaon zegoen polaritate bikoitz bati zor dakioke agian. Garai hartan gune garrantzitsuenak gune zibila eta erlijiosoa ziren: udaletxea eta eliza. Elkarrengandik urrun egon dira urte luzez, XIX. mende amaierara arte ez baitzen zabaldu Zabaleako parrokia. Eta sakabanaturik egoteak indarra kendu zion ziurrenik erdiguneari eta beraz, alde zahar propioa izateari.

Gangurenen agertu ziren inguruko lehenengo biztanleen aztarnak Aipatutakoez gain, Galdakaoko beste gune batzuetan ere egin zenuten geldialdiren bat, ezta? Hurrengo geldiunea hilerrian egin genuen, eta bertan aurrealdeaz eta kaperaz hizketan aritu ginen. Zabalea atzealdean dagoen Monika Lekunberri parkean ere egon ginen, eta Galdakaon irakasle izan zen emakume honen inguruan ibili ginen solasean. Ibilbideari Santa Maria parrokian eman genion amaiera.

Zer da ibilbideotara bertaratutakoei gehien harritu diena? Harrobiaren berri izatea agian, batzuentzat ezezaguna baitzen.Aipatu dudan bezala, egun inguruan dauden sasiek estaltzen dute eta, beraz, ezin da azalera guztia ikusi. 1985ean erre ondorengo aire-ikuspegi bat erakutsi nien. Mantxa marroi handi bat ikus daiteke argazkian, eta konparaketa egitean, egun zabalaraz askoz txikiagoa dela ematen du.

Eta orokorrean, ondoriorik ateratzeko gai izan zarete?

Bisita gidatua amaitzean inkesta bat ematen diegu parte hartzaileei, eta dirudienez bat egiten dugu, euren ustez ere beharrezkoa baita herrian horrelako ekintzak egiten jarraitzea.

Honelako gidak premiazkoak dira Galdakaoko historiari buruz ezagutzen ez diren xehetasunen berri izateko, askok ez baitakite hauen inguruan. Honetan lanean segitzera animatzen gaituzte, beraz.

4 azaroa 2017 Binke!

Galdakao azken hamarkadetan izaten ari den aldaketa gustuko duzu? Antzinakotasunak beti sorrarazten du nolabaiteko nostalgia, eta elementu esanguratsu hainbeste galtzeak pena ematen du. Egun erdigunean ez dugu ia baserririk, adibidez. Bestalde, orain praktikoagoa izango da ziur aski bizimodua, eta hori da ordaintzen dugun salneurria. ÂŤAurrerapenarenÂť salneurria.

Eraikin zahar gutxi dira gure inguruan... Gehienak desagertu egin dira zoritxarrez. Egia da herriaren hazkundea dela-eta, batzuetan ez dela bateragarria hauek mantentzea. Baina denak botatzen baditugu nortasunik gabe gelditzen gara.

Oso gogoan ditut egun Iturrondo plaza den toki horretan zegoen Inuntziagako txaleta edo Plazakoetxen dinamitako doktoreak zuen etxea. Agian momentuan ez da behar konkreturik aurkitzen eraikin zaharrentzat, baina erakundeek etorkizuneko beharretan ere pentsatu beharko lukete, eta ateak zabalik utzi. Tamalez, beste interes batzuek garrantzi handiagoa dute.

Nora jo dezake herritarrak gure historiaren berri izateko? Honetan arazo handia dagoela ikusten dut. Berez, Torrezabaleko liburutegira jo ezkero, lan batzuk aurkituko ditugu bertan gordeta. Baina tamalez ez daukagu horretarako zentro

ELKARRIZKETA JESUS MUÑIZ zehatz bat. Nire ustez beharrezkoa da horrelako espazio bat egotea, baina momentuz liburutegiak betetzen du haren funtzioa.

Arin-Arin!

Artearen historialaria bakarrik ez, ikerlaria ere bazara.

Orain urte gutxi batzuk aurkikuntzaren bat egin zenuen Bilbon, ezta? Begoñako santutegiaren inguruan ikertzen ibili nintzen. Sua argitaletxeko editoreak eskaini zidan proiektu hau, komunean daukagun lagun batek hala proposatuta. Eta nik, noski, pozez onartu nuen; Bizkaiko santutegirik garrantzitsuena izanik, proiektu nahiko golosoa iruditu zitzaidan. Baina bestalde, erronka handia ere bazen niretzat, ordura arte beste hainbat lan egin baitziren haren inguruan, eta nire eginbeharra zerbait berria eta esanguratsua aurkeztea zelako.

Begoñako santutegiaren ingurukoaz gain, beste ikerketa batzuk ere egingo zenituen. Bai, zenbait ikerketa egin ditut azken hamarkadan. Aipagarriena agian, 2011n Eleiz Museoak argitaratutako Bizkaiko Gotiko Berantiarreko eskultura higigarrien ikerketa lana izan zen. Hiru urte lehenago, Lekeitioko ondare erlijiosoari buruzko gida bat ere egin nuen. Eta ikerketa berrienak aurten egindako Elorriko bederatzi gurutzeena edo Bizkaiko San Miguel taila gotikoari buruzkoa izan dira.

Herritar askok Andra Mari eliza ez ezagutzeak asko harritzen nau

Asteko egun gogokoa?

Larunbata, bestelako planak egiteko momentua.

Herriko txoko gustukoa?

Arantzile.

Liburua ala tablet-a?

Irakurtzeko, liburua.

Pelikula bat?

Cinema Paradiso.

Ez duzu onartzen…

Heziketa falta.

Zoriontsu egiten zaitu…

Neguko eguzkiaren berotasunak.

Plater bat?

Hegaluze-mendrezka.

Zelan hasi zinen antzinako artea ikertzen? Gaztetatik izan dut artearen historiarekiko interesa, eta aitortu beharra daukat Elexaldeko Andra Mari eliza izan zela horren «errudun» nagusiena; artearen historiarekiko «pozoia» sartu zidana!

Horregatik erabaki nuen Artearen Historia ikastea. Karrera amaitzean, Foru Aldundiak eskainitako beka bat lortu nuen eta horrekin Gotikoko arte higigarrien inguruan ikertzen hasi nintzen. Hortik aurrera etorri ziren beste ikerketa guztiak.

Hemendik aurrera ere hamaika proiektu izango duzu eskuartean... Momentu honetan eskuartean dudan proiekturik garrantzitsuena doktoretza tesia behingoz amaitzea da, hainbeste urte eta gero bada garaia eta! Honi heldu nahi diot lehenbailehen.

Zer gustatuko litzaizuke ikertzea herrian? Elexaldeko Andra Mari eliza, zalantzarik gabe. Eraikin honi zor diot nire ogibideari diodan pasioa. Gainera, Galdakaoko jende askok ez du ondo ezagutzen herrian dugun ondare hau, eta horrek harritu egiten nau. Biztanleei berau ezagutzeko aukera gehiago emateko modua bilatu beharko genuke. Ahaztua bezala dagoela iruditzen zait, eta merezi duen bizia eman beharko genioke. •

Deskribatzen zaituen berba?

Perfekzionista.

Herrian zer kenduko zenuke?

Jendeak sortzen duen zikinkeria.

Eta zer berria jarri?

Galdakaoko historia zabaltzeko zentro bat.

Euskarazko berbarik politena?

Ilusioa.

Zure ametsetako bidaia?

Zeelanda Berria.

Berba egin ala entzun?

Entzun.

Zure mesanotxean ezin da falta…

Irratia.

Abesti bat?

Todo se transforma, Jorge Drexlerrena.

Binke! azaroa 2017 5

«Espetxe politikaren eskumena Euskadira ekartzea posible izan daiteke» CARMEN ADÁN EAEko Fiskal Nagusia

Sarean arrantzatua

Iruñeko sexu erasoagatik epaitutako taldekoei 22 urteko kartzela zigorra eskatzen dietela eta Altsasuko tabernako liskarrekoei 50 urte?

%27,4

Gazteen laurden batek baino gehiagok (%27,4) uste du genero indarkeria «norm ala» dela bikoteen artean, azken Baro metroaren araber a.

Eta gazteen %21,2 ak berriz, indarkeria matxista «p olitizatuta» dagoela uste du, «exajeratuta».

Txiste txarra — Perretxiko guztiak dira jatekoak, baina batzuk behin bakarrik...

Berriro da Katalunia albiste. Sare sozialetan bolo-bolo ibili dira azaroaren 11n Bartzelona bete zuen manifestazioaren irudiak. ANC eta Òmnium taldeek deituta milaka pertsona atera ziren kalera, preso politikoak askatzeko eskatuz.

Europako MTV sarien 25. urteurren jaialdia, BECen AEBtako musika kate ospetsuak, MTVk, Londonen azaroaren 12an iragarri zuen hurrengo urteko jaialdiaren egoitza: «Datorren urtean Bilbon ikusiko dugu elkar». MTVren ohiko sari banaketa hartuko du BECek, 2018ko azaroaren 4an. Datorren urtean, gainera, MTV sarien 25. urteurrena ospatuko dute.

Gabonek 23.800 lanpostu sortuko dituzte Euskadin Azaroaren amaieran hasi eta urtarrilaren amaiera arte irauten duen Gabonetako kanpainak Euskadin iaz baino %14 lanpostu gehiago sortuko dituela aurreikusi du Asempleo patronalak.

Lanpostu gehienak aldi baterako izango dira. Hego Euskal Herrian, guztira, 23.800 langile berri arituko dira lanean.

Autogobernu Lantaldean ere, erabakitzeko eskubideaz Pasa berri den azaroaren 13an 15 urte bete dira Prestige petrolio ontzia Galiziako Costa da Morte parean hondoratu eta 77.000 tona petrolio isuri zituenetik. Urteurren honen bueltan sarean ikusi dira berriz orduko argazkiak.

6 azaroa 2017 Binke!

Hilabeteko epean, Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Batzordean lanean ari diren talde parlamentarioek adostasun puntuak bilatuko dituzte. Eta erabakitzeko eskubidea eztabaidagaietako bat izango da. Nahiz eta PP eta PSOE horren kontra egiten saiatu diren, gainontzeko guztiek bat egin dute.

Hilero atzera begiratu eta aspaldiko erretratuak alderatzen jarri gara atal honetan, baina tarteka memoria historikoa berreskuratu eta zabaltzen ere hasiko gara Galdakao Gogora elkartearen eskutik.

ÂŤGazte ziren, aske ziren...Âť Testua: Galdakao Gogora (galdakaogogora@gmail.com) Argazkia: Juan Zamalloa Arriagaren familia

Gazte ziren, aske ziren Langile ziren eta harro zeuden Gizarte berri bat amesten zuten Berdintasunean sinesten zuten Bide Ertzean, ÂŤNon diraÂť

G

azte-gazteak ziran, bai, 1936ko udan, gerrea hasi zanean, Galdakaotik frontera joan ziran hainbeste eta hainbeste gizon. Aske ziran, eta askatasunaren alde lehen lerrora joan ziran.

Gure herriko etxe askotatik joan ziran, ideologia politiko desbardinetakoak.

Erretratuan, Nikolas Garai Mugira eta Juan Zamalloa Arriaga, Urgoiti auzunekoak, prest dagoz etxeko atean. Jantzi dabez gerrara joateko erropak. Erdi barrezka, apur bat artega, itxaropentsu, askatasunaren alde burrukan egitera doaz. Sabino Arana Goiri batailoian emon dabe izena. Mantak aldean daroez.

Zenbat gaba emongo ete ebezan lurrean etzunda, hotzaren hotzagaz dardarka? Zenbat gaba, bildurrez, hurrengo egunak zer ekarriko pentsetan?

1937ko apirilaren 14an Saibigainen egozan, Sabino Arana

Goiri batailoiagaz. Euria, txingorra eta edurra egin ebazan egun oso-osoan. Laugarren ekinaldian lortu eben tontorra, baina ez zan debalde izan, karu ordaindu eben. Izan be, burrukaldi ikaragarria izan zan. 58 gudari hil ziran, eta beste hainbeste zauritu.

Luciano Uriarte Legarreta, Erletxeta auzunekoa, Juanen ondo-ondoan hil zan. Egun madarikatu horretan hil ziran be Galdakaoko beste bost gazte: Valentin Olabarrieta Uriarte, Martin Gurtubai Ayesta, Bonifazio Etxebarria, Donato Ugarte Larrinaga eta Nicomedes Pomposo Uriarte. Egun itzela izan zan benetan be. Nikolas eta Juan frontetik bizirik bueltatu ziran, eta lagun izan ziran hil arte.

Pako Etxeberriak forenseak aurtengo Oroimenaren Astean emon eban berbaldian gogoratu euskun, eta ez daukagu ahaztuteko; memoria izateko eskubidea daukagu, bai, baina memoria eman eta bermatzeko betebeharra ere bai. Eta hori da gure lana, memoria hori berreskuratzea, ezagutzera emotea, eta egundo be ez ahaztutea.

Aurrerantzean, hilabete birik behin, erretratuz erretratu gure herriko memoria historikoa izango dogu berbagai orrialdeotan, Binke-ri esker.

Binke! azaroa 2017 7

Argazkiak ateratzeko mugikorrik onenak

Jaitsi Galdakao «eskura» izateko aplikazio berria!

A

spaldi pasa ziren patrikako telefonoak deiak eta mezuak partekatzeko tresna soilak izatetik edonon, edonoiz eta edozertarako erabili ahal izateko aparatuak izatera. Mugikorren fabrikatzaileak euren gailuen kamerei arreta jartzen hasi zirenetik ere denbora pasa da, eta hauek dira DxOMark webgune presigiodunaren arabera, argazkiak ateratzeko aurten kaleratu dituzten lau mugikorrik onenak, atzekoz aurrera:

IPHONE 8 PlUS iPhone 8 Plus-en kamera Samsung Galaxy Note 8-aren pare dago. Argazkiak edozein egoeraren aurrean egiteko ahalmena nabarmendu dute, baita flash-aren lau moduak, zoom optikoa eta prozesatua. Prezioa: 900€ inguru.

HUAWEI MATE 10 PRO Inork ez zuen espero Huawei ranking-ean egongo zenik, baina Leica kamera enpresaren otika izateak jarri dio dagoen lekuan. 12 eta 20 megapixeleko sensore bi ditu eta enfokatzeko gaitasun izugarria. Prezioa: 800€ inguru.

IPHONE X Apple-ek 8 Plus-arekin dena eman duela uste duenak erratuta dago, honek muga guztiak gainditu dituelako. «Zarata» bako argazki ilun onak ateratzen ditu, sensore bi eta egonkorgailu optikoa ditu. Prezioa: 1.100€ inguru.

GOOGlE PIXEl 2 Bitxia da Apple-ena ez den mugikor bat izatea postuan lehena, eta hori honek ez duela sensore biko kamerarik! 1,8ko foku irekitzea du, egonkorgailu optikoa eta bideoak HDn grabatzeko aukera izugarria! Prezioa: 600€ inguru.

8 azaroa 2017 Binke!

G

aldakaoko Udalak kaleratu duen aplikazio berriak mila deskargatik gora izan zituen lehenengo hamabost egunetan, eta herria zein Udala herritarren boltsikoan eramatea du helburu: «zerbitzu publikoa eta erabilera errazeko tresna izatea», hain zuzen. Apple Store, Play Store edo galdakao.eus webgunearen bitartez doan jaitsi daiteke aplikazio berria. Behin deskargatuta, hauek dira programak eskaintzen dituen atalak: • Albisteak. Udalaren webgunean kaleratzen diren ohar guztien zerrenda.

• Kultura-agenda. Datozen egunetan Udaletik antolatutako ekitaldi zein erakusketak.

• Jakinarazpenak. Herrian ikusitako ezbeharren berri eman edo jasotzeko kanala.

• Iradokizunak. Udalari iradokizun edo erreklamazioak bidaltzeko kanala.

• Enpresa-gida. Udalerriko enpresen plano eta gida, bakoitzaren inguruko informazioarekin.

• Zerbitzu interesgarriak. Farmazien, liburutegien eta kiroldegien inguruko informazioa.

• Garraio publikoa. Bus zerbitzuen zerrenda.

• Izapideak. Udaleko arlo desberdinetako tramiteak egiteko informazioa.

• Inkestak. Martxan jarritako inkesten kanala.

• Harremanetarako. Udalarekin kontaktuan jartzeko aukeren zerrenda.

Urriko irabazleak

Azucena Campo Alvarez Asun Etxebarria Arribas

Matxalen Hernaez (ezker) eta AEKren ordezkari Janire EgaĂąa (eskuin) Javierrekin, Orue harategiko produktu sorta bana jasotzeko orduan.

Binkek eskainitako Guggenheim

museorako bina sarrera irabazi dituzte!

Zer egin Binkekide izateko?

Eman zure babesa urteko

36 â‚Ź

ordainduta

Oraindik binkekide ez bazara, eta neurri honetako lehenengo komunikabide euskalduna babestu eta sustatu gura badozu, hauek dozuz horretarako bideak:

1. Bete beheko formulario hau, eskaneatu edo atera argazki bat eta bidali e-postaz: infobinke@gmail.com

2. Bete formularioa, moztu, eta utzi gutunazal baten, Binke izenarekin

Eta zuretzat, MOTXILA HAU OPARI!

Torrezabal Kultur Etxeko atezainaren leihatilan apirilaren 28ra arte.

3. Eskaneatu zure

IZEN-ABIZENAK:

mugikorraren QR irakurgailuarekin beheko kodea eta bete formularioa!

HElBIDEA:

TElEFONOA:

NORTASUN AGIRIA:

E-POSTA: IBAN

ENTITATEA

BUlEGOA

K.Z.

KONTU ZENBAKIA

KONTU KORRONTEA:

Binke! azaroa 2017 9

Etxea berotzea

Energia aurreztuz

boltsikoari mesede egin TESTUA: IXONE MUĂ‘IZ ARANA

Kostata, baina hotza badugu ate joka. Kaletik bueltan etxea epelepel aurkitu nahi izaten dugu sasoi honetan, eta arrazoiz. Baina, zelan berotu etxea modu eraginkorrean? Nola aurreztu energia, egun prezioek gorantz besterik egiten ez dutenean?

10 azaroa 2017 Binke!

A

gian etxeko epeltasunera bueltatzea izango da egun hotzetako momenturik goxoena: atea ireki eta izozteko zorian zeuden sudur eta masailek etxe barruan dagoen giro beroarekin talka egitean. Baina zerbaitek berotzen bagaitu, eta ez zentzurik atseginenean hain justu, etxea epel edukitze horrek dakarren kostu ekonomikoa da.

Izan ere, argiaren, elektrizitatearen eta gasaren prezioak ikaragarri garesti daude. Zelan lortu baina, etxea bero mantentzea sosik gabe gelditu barik? Zelan asmatu zein den gure etxerako berotze-sistemarik aproposena? Eta garrantzitsuena, zelan jakin zein den metodorik eraginkorrena? Galdera hauei erantzuteko lehenengo pausua gure etxeak dituen ezaugarriak kontuan hartzea da. Izan ere, sistemaren eraginkortasuna klima mota, etxearen isolamendu, etxebizitzaren estruktura eta tamaina eta energiaren prezioaren araberakoa izango da.

Instalazio merkeak. Sistema bat edo beste instalatzeak dakarren kostua, hau da, instalazioa merkeagoa edo garestiagoa izatea, ez da izango faktore guztiz erabakigarria eraginkortasunari begira, baina bai baldintzatzailea. Izan ere, kasu batzuetan sistemaren instalazioa merkea izan arren, agian luzera garestiago irtengo zaigu, ez datorrelako gure etxe eta klimaren nolakotasunekin bat. Baina ez beti, zenbait egoeratan oso erabilgarriak ere izan daitezke-eta.

Berogailu elektrikoa. Berotze-sistema honen instalazioa oso erraza eta merkea da, eta gainera, mantenu sinplea duen metodo seguru eta erosoa ere bada. Bestalde, ez du oxigenorik kontsumitzen ezta gas kutsakorrik igortzen ere. Halere, nahiz eta berogailu elektrikoen instalazioa gas bidezkoena baino merkeagoa izan, kontuan izan behar da elektrizitatearen tarifa gas naturalaren baino garestiagoa dela, eta hor sistema honen desabantaila handiena. Beraz, berotzeko metodo hau egokia izan daiteke klima beroko eremuetan, etxe txikietan edota bigarren etxebizitzetan jartzeko.

Butanozko estufa. Geroago eta gutxiago ikusten diren arren, oraindik erabiltzen dira butano bidezko estufak. Nahiz eta beste sistema batzuen atzetik egon, berogailu mota hauek eboluzio handia izan dute, estetika aldetik zein segurtasunari eta efizientziari dagokienez. Abantailarik handiena butanoaren koste energetiko baxua da —ia plaka elektriko batena baino %50 merkeagoa—. Hala eta guztiz ere, horrek ez du esan nahi berotze-sistemarik eraginkorrena denik, sortutako beroa arin desagertzen baita. Horri, gainera, etxea sarri aireztatu eta bonbonen ardura hartu behar dela gehitu behar zaio.

Luzaroan, eraginkorragoak. Aipatutako instalazio merkeak eraginkorrak izan daitezke etxe mota eta klima batzuetan. Baina leku hotzez —zenbait kasutan tenperatura epeleko tokietan ere— eta oso txikiak ez diren etxebizitzez ari bagara, komenigarria da beste aukera batzuk kontuan izatea.

Jarraian aipatuko diren berotze-sistemak instalatzea garestiagoa da, baina luzera, dirua aurreztea ahalbidetuko digute.

Bero-bonba. Sistema honetan erabiltzen den aparatua uda-

ko aire giroturako erabiltzen dena da. Udan, kanpoko beroa erabiltzen da hura eraldatu eta etxea hozteko. Neguan, aldiz, alderantziz: kanpoan dagoen hotza aire beroan transformatzen du. Metodo izugarri eraginkorra da, gastatzen duena baino 2,55 bider energia gehiago ekoizten baitu, baina soilik klima epela eta negu leunak dauden tokietarako. Izan ere, negua osoa latza bada, aparatuaren konpresoreak izoztu egin daitezke.

Aurrezteko aholkuak Etxea epel eduki ahal izateko beharrezkoa da berotze-sistemak instalatzea gure etxebizitzetan. Baina helburua ahalik eta energia gehien aurreztea bada, zenbait aholku kontuan izateak berebiziko garrantzia dauka.

Isolamendu egokia. Energia era eraginkorrean aurrezteko funtsezkoena etxea ondo isolaturik egotea da; horrela, sortzen dugun beroa alferrik gal ez dadin.

Ateak itxi. Asko erabiltzen ez ditugun geletako berogailuak ez ditugu zertan martxan izan. Beraz, ateak ixten baditugu, gainontzeko gelak bizkorrago berotuko dira, eta eraginkorragoa izango da.

Neurriz aireztatu. Beharrezkoa da, nahiz eta kalean hotz egin, etxea egunero aireztatzea. Hala ere, gomendagarria da eguzkia irten denean egitea, eta ez oso luzaroan. Eta garrantzitsuena, berogailua amatatuta dagoenean aireztatu behar da etxea!

Alfonbrak jarri. Ez dira isolatzaileak, baina oso aproposak dira etxean sortu den beroa mantentzeko, neguan zorua 10-12 gradutara egoten baita.

Eguzkia aprobetxatu. Neguko egun eguzkitsua bada, ezin da aukera galdu! Eguzkiak joten duen gelatako pertsianak ireki, haren beroa aprobetxatu ahal izateko.

Eguzkia ezkutatzean pertsianak jaitsi.

Ur-berogailu bidezko galdara. Gurea moduko klimetan gehien erabiltzen den berotze-sistema da hau. Gas naturala bezalako erregaiak erretzean ekoizten da beroa galdaran, eta gero, etxean zehar dauden berogailuetara sakabanatzen da uraren bitartez. Egia da gasaren prezioa ez dela batere merkea, eta gainera, galdararen eta berogailuen mantenua ere kontuan hartu behar direla horrelako metodo batekin. Hala eta guztiz ere, oso egokia da negu hotzetako eremuetarako, beroa arin sortzen duelako eta baita ondo mantendu ere etxea behar bezala isolaturik badago.

Zoru erradiatzailea. Eremu oso hotzetarako metodo erosoenetakoa da. Zoru azpian dauden eta ura tenperatura altuan garraiatzen duten kable elektriko edo hodiak dira. Beroa behetik hasten da eta gorantz egiten du, etxe guztia berotu arte.

Berotze-sistema honek berogailuaren kontsumoa %10-30 bitartean aurrezteko aukera ematen digu eta, gainera, beroa era uniformean banatzen du etxe guztian zehar. Sistema oso segurua da eta mantenu aldetik ez du lan gehiegi eskatzen.

Desabantaila handiena hasierako instalazioak duen kostu altua da, zoru guztia altxatu eta sistema instalatu behar delako.

Haatik, berotze-metodorik eraginkorrenetarikoa da.

Binke! azaroa 2017 11

KEPA URRUTIKOETXEA ARRIETA

Doan?

Bai zera!

Z

ine zuzendari batek esaten zuen kultura doan beharko litzatekeela esaten zioten bakoitzean diru bila jartzen zela.

Bada, kirolean berdin: hemen ezer ez da doan!

Guztia dator kalean ikusi dudalako «Hazte socio» dioen kirol talde baten afixa bat (ez gara hizkuntzarenean oraingoan sartuko). «Egin zaitez Adiskide bazkide» ere ikusi dut hortik.

Honek esan nahi du kurtso hasierarako kirol-jendea urduri dagoela. Helburuak jarrita daude, bidea da arazoa eta autopista honetako bidesaria garestia da.

Egia esan kirol munduko jendearena beste errota bateko irina da. Bere ordu libreetan, musu-truk (sarri trukean inolako musurik gabe) lan eta lan egiten du, krisi garaiari aurre eginez subentzioa nahiko ez baina herritarrak zuritu nahi ez dituela, kirola eta kirolariak herrian bultzatu nahirik. Herriko kirolarien GKE. Baina bada zerbait kirol arduraduna elikatzen duena: bere ekintzetan jendea egotea, harmailak beterik ikustea, jendea erruz ibiltzea eta, noski, bazkide asko izatea. Horrek asebetetzen du, horrek harrotzen du, horrek uzten du pozik eta musu-truk lanean jarraitzeko adorea ematen dio.

Beraz egin zaitez bazkide-edo...

Ah! Eta jakina, zerbait doan denean produktua zu zeu zara!

12 azaroa 2017 Binke!

Galdakaoko II. Euskal Playback lehiaketa 2017

III. EUSKAL PLAY BACK LEHIAKETA Torrezabal Kultur Etxea Abenduak 4 (astelehena), 18:30 h Izena emateko Tel.: 94 401 05 40 E-posta: zuztarretatik@galdakao.net Azkenengo eguna: azaroak 30

Babesleak

Aurten be, igazko arrakastaren arrimuan, II. Euskal Play Back lehiaketa antolatuko da Nazioarteko Euskararen Egunean.

Beraz, hasi zaiteze prestetan zuon dantza-ikuskizuna, zuon mozorro eta tramankuluak… eszenatokiko IZAR izango zarie musikak dirauen artean, behintzat.

Antolatzailea

Izena emoteko: Azkeneko eguna: azaroak 28 (izena emoteagaz batera abestiaren kopia bat entregatuko da). lekua: Hezkuntza eta Euskara Arloa (Torrezabal KE). Tel.: 944010540 edo zuztarretatik@galdakao.net helbide elektronikoa.

Arauak: 1. Abestia euskaraz izango da.

2. Abestiarekin batera koreografia bat dantzatu behar izango da.

Sailak: a. 3-6 urte b. 6-12 urte c. 12-16 urte d. 16tik aurrera Epaimahaiak ondorengok izango ditu kontuan: Koreografia: 0 - 10 puntu Atrezzoa (mozorroa, koreografiarako elementuak…): 0 - 10 puntu Parekidetasuna (neskak + mutilak): 5 puntu

Bitxikeriek Bitxikeriaz josita dago mundua eta maiz gertatzen zaigu objektu bat ia egunero erabili arren, benetan zertarako sortu zen ez jakitea!

Chupa Chupseko makilaren zulotxoa Ziur ez direla gutxi izan orain arte jandako Chupa Chupsak! Baina… Ohartu al zara inoiz makilak goialdean duen zulotxoaz?

Pare bat teoria daude zulo honen funtzioaz. Batetik, gozokia barrutik zein kanpotik ondo loturik gelditzeko erabiltzen da; gozokia oraindik bigun dagoenean eta makilatxoan jartzean, zulotik sartu eta gogortzean, guztiz finkaturik geratzeko. Bestetik, eta batzuen ustetan, deskuiduan makila irentsiz gero asfixia saihesteko ere balio du zulotxoak, bertatik aireak bere bidea jarrai dezakeelako.

Praka bakeroen boltsiko txikia Galdegin diozu inoiz zure buruari zertarako izango ote dituzten praka bakeroek poltsikoaren gainean beste poltsikotxo bat?

Hain txikia izanda, badugu aukera bertan zerbait sartzeko ala? Antza, 1800. hamarkadan cowboyek poltsikoko erlojua txalekoan eramaten zuten, kate batetik zintzilik.

Erloju horiek apurtzea eragozteko eta bertan gordetzeko sortu omen zituen Levis Strauss arropa enpresak poltsiko hauek.

XX. mendean baina, poltsikoko erlojuak erabiltzeari utzi zitzaionean, beste erabilera bat ematen hasi zitzaien: Zippo pizgailu famatuak gorde ahal izatea.

Freskagarrien latetako «eraztunak» Latetan datozen freskagarriak zabaltzea erraza da: goiko aldean duen «eraztuna» gorantz tiratu, eta listo! Baina… Agian ez dakizuna da «eraztun» horren funtzio bakarra ez dela lata zabaltzea. Izan ere, zulotxo bat daukala ohartuko zinen honezkero, ezta? Bada, bertan lastotxoa sartzeko da.

Horrela, bertatik ere edan ahalko duzu tanta bat bera ere isuri gabe!

Zuk ere baduzu bitxikeririk?

Tarteka, «Zelan egin?» atalarekin uztartuta, ataltxo honetan gure inguruko bitxikiriak kontatzen joango gara. Zuk ere baduzu kuriositateren baten berri, idatziguzu lasai infobinke@gmail.com helbidera!

BEGOÑE BASAGOITI BARRENA

Auto berria

D

uela gutxi, auto berri bat erostea erabaki nuen. Larunbat goizean, nebarekin kontzesionario ibilbidea. Lehenengoan, saltzaileak nebari: «Zer zabiltza bilatzen?»; neuk: «Aupa… bezeroa neu naiz…». Bigarrenean, saltzaileak niri, autoa niretzat zela argitu eta gero: «Etxeko bigarren autoa izango bada, seme-alabak atzera eta aurrera eramateko, modelo hau gomendatzen dizut». Ene bada! Berriro ere! Neuk: «Nire auto bakarra izango da». Hirugarrenean, ordenagailuan autoaren ezaugarriak —koloreak, ate-kopurua…— erakusten zizkidan bitartean, neba kanpoan zegoela dei bat egiten: «Ezaugarri teknikoak azaltzeko, hobe berari itxaroten badiogu, ezta?». Harrigarria!

Hiru orduko epean, hiru mikromatxismo. Saltzaileak, hirurak mutilak. Gazteak. Zer irakatsi ote diegu? Bide luzea egin dugu, baina luzeagoa da aurretik daukaguna: etxean, lagun artean, eskolan, kalean. Edonon eta leku guztietan.

Edonoiz eta beti.

Oraindik beharrezkoa da Administrazioaren lana. Adibidez, Galdakaoko Udalak prestatutako egitaraua azaroaren 25aren inguruan. Noiz arte? Gure esku. Zenbat eta jende gehiago inplikatu eraldaketan, hainbat eta denbora gutxiago berdintasunaren helburua lortzeko.

Laguntzen jarraitzeko prest?

Binke! azaroa 2017 13

A5eko galdeketa

Erabakitzearen

garrantzia TESTUA: JON GOMEZ GARAI

ARGAZKIAK: JULIO LEGARRETAETXEBARRIA ETA GOTZON ALMARAZ

Gure Esku Dago herri ekimena 2013an aurkeztu eta 2014an egin zuen gizakateak ireki zuen elkarlanaren eta erabakiaren garaia. Orain, herrialde mailako proiektua baino lehen, herriz herriko galdeketekin ari da. Galdakaon azaroaren 5ean egin zen galdeketa.

K

antuak argi zioen: «Ez dugu beste inor mendean hartu nahi; etorkizuna hautatu, ez besterik». Eta helburu hori egia bilakatzeko lanari tinko eusten jarraitzen dio Gure Esku Dago ekimenak Euskal Herri osoan. Historia ez omen da gauetik egunera egiten, eta are gutxiago iraganeko «mamu» batzuk aitzakia hartuta banatuta bizi den gizarte batean. Horregatik, 2013an aurkeztu zen ekimen honek beste helburu bat ere bazuen, eta horrela batzen du bere kantuak ere: «Hiritar desberdinak ametsak ditu biltzen».

Euskal herritarren gehiengoa elkartu eta elkarlanean jarriko zuen amets komunik bazegoen, hori gure herriaren etorkizunaz erabakitzeko eskubidea —gurea dena, eta inori eskatu behar ez zaiona— praktikan jartzeko borondatea zen.

Bide horretan, eskutik elkar hartu eta elkarrekin Durango Iruñeatik gertu-gertu egon daitekeela erakutsi zuten 150.000 herritar baino gehiagok, 2014ko ekainaren 8an egin zen gizakatean. Horrek eman zion hasierako pistola-tiroa erabakitzeko eskubidearen aldeko herri mugimenduari. Eta horren atzetik etorri ziren bide-orria adosteko asanbladak, orri zuriak, boron-

14 azaroa 2017 Binke!

INFOGRAFIA: ARTEFAKTO

dateak ehuntzeko ekimenak, hautetsontziak eraikitzen hasteko jardunaldiak eta, biharko egunean, Euskal Herriaren etorkizun politikoa erabakitzeko galdeketa nazionalera eramango gaituzten herriz herriko galdeketak.

Horrela ba, Gure Esku Dagok (GED-k) hiru urte daramatza herri galdeketak antolatzen. Eta ariketa demokratiko horien arrakasta herritarren lan boluntarioan dagoela azpimarratu du hamaika aldiz ekimenak: herrietako batzordeetan, laguntzaileetan, elkarteetan, komertzioetan... Neurri honetako prozesua, edo herritik jaioko delako, edo ez delako izango.

Milaka herritar. Aipatutako hiru urteetako galdeketen olatuan —etorriko dira gehiago 2018an ere—, dagoeneko 175.393 herritarrek hartu dute parte. Milaka herritar horiek izan dute, lehenbizikoz, euren herriaren etorkizun politikoaz iritzia emateko aukera. Datu orokorrei so eginda, 180 herritan egin dira galdeketak orain arte, eta 870.122 biztanle bizi diren eremura eraman da erabakitzeko eskubidearen aldarria praktikaren bidez.

Modu honetan, kontzientzia pizten joan, elkarlanean herria antolatzera eta ekintzetara igarotzera ohitzen hasteko ariketa egin dela nabarmendu dute herritar askok.

Azken galdeketak azaroaren 5ean egin ziren 13 herritan, eta orotara 21.028 pertsonek eman zuten bozka. Herri horietatik handiena Getxo izan zen, 80.000 biztanleko herria, non 68.136 herritarrek izan zuten bozkatzeko aukera. Horietatik 8.083 herritar gerturatu ziren bozkalekuetara, %11,9.

Hilaren 5ean galdeketak antolatu zituzten herri txikienak berriz, Elantxobe eta Ibarrangelu izan ziren, %53,3 eta %57,7ko parte hartze datuekin, hurrenez hurren. Datuok ikusita bistakoa da herriaren populazioaren neurriak eragin handia duela parte hartzean. Horregatik, hain zuzen, Galdakaon galdeketa egitea erronka handia zen, Getxo eta Leioaren ostean Galdakao baitzen bere herritarrak galdeketara deitu zituen herririk handiena.

Eskerrik asko!

Abentura honi ekin genionean bagenekien boluntario mordoa beharko genuela galdeketa egin ahal izateko. Diru lortzea ere ez zen erronka makala. Gaur, galdeketa igarota, harro esan dezakegu herri honetan badela lagun eskuzabal mordoa.

Batzuk egunero agertu zaizkigu lokalean lanetik atera berritan, «zer egin behar da?» galdetuz. Beste batzuk galdeketa egunean orduak eman dituzte mahaietan, edo segurtasunean, edo txosnan, edo… Ezin banan banan aipatu guztiak, baina ohorezko lekua duzue gure bihotzetan.

Diruz lagundu digutenak ere hamaika izan dira. Ezin adierazi hitzez gure esker ona: ahalik eta gauza gehienak «0 kostuan» egiten saiatu garen arren, behar beharrezkoa genuen zuen eskuzabaltasuna. Eskerrik asko, bihotzez.

Igandean eguraldi eskasaren ondorioz ekitaldi gehienak bertan behera geratu ziren. Hala ere, han agertu ziren txistulariak, Da Capo Musika Banda, Andra Mari Dantza Taldea, bertsolariak, trikitilariak, Dangiliske… ilusioz, baina zoritxarrez ezinezkoa izan zen. Atera beharko dugu geratu zaigun arantza hori, merezi duzuen txalo zaparrada eskaintzeko.

Guzti guztioi, maite zaituztegu. Biba zuek!

Galdakaoko Gure Esku Dagoren batzordea

Binke! azaroa 2017 15

EGUZKIÑE GEZURAGA BARRENA

2.796 arrazoi

H

emendik aurrera, azaroaren 5a ez da izango egun arrunt bat galdakoztarrontzat. Joan den igandean, gure historiaren zatitxo bat idatzi genuen, guztion artean, elkarlanean, herri oso bat baturik. Norbaitek pentsatuko du lerro hauek irakurrita ez dela hainbesterako, herritar asko etxean geratu zirela. Eta guk esango diogu herritar asko eta asko atera zirela kalera, eta ez bakarrik igandean: atera ziren sinadurak biltzera, eta baita sinatzera. Atera ziren hilabete hauetan guztietan antolatutako ekitaldietan parte hartzera. Atera ziren galdeketa prestatzeko boluntario lanak egitera. Atera ziren erdigunean, eta atera ziren auzoetan. Eta atera ziren, atera ginen, bozkatzera, irribarre batekin ezpainetan, eta ilusioz beteriko gutun-azala eskuetan.

Izenburuak dio 2.796 arrazoi ditugula eskerrak emateko. Horiek izan baitziren bozka lekuetara botoa ematera hurbildu ginen lagunak. 2.796 arrazoi aurrera jarraitzeko, demostratzeko hemen badela herri bat bere eskubideen alde lan egiteko prest. Ziur gaude igandean idatzi genuen historia zatitxo horrek izango duela segida. Hau ez baita hemen bukatu: igandean arrazoiak pilatu genituen hurrengo erronkari ekiteko.

Orain ez dugu zalantzarik, edozer egiteko gauza gara.

Baginen batzuk, bagara gehiago, izango gara asko.

Aldarrikapen bustia. A5 egunak aspaldi «zipriztindu» zituen herritar askoren memoriak, izan prozesuan inplikatuta zeudelako, Galdakaoko GED batzordeak antolatu zituen hitzaldi eta ekitaldietan parte hartu zutelako edo, beste barik, herriko hamaika txokotan egun seinalatua iragartzen zuten pankarta urdinak egunero ikusten zituztelako.

Bategatik zein besteagatik izan, azaroaren 5eko igande hark jai eguna izan gura zuen. Aldarrikapena oinarrian izanik, «auzolanean, modu baketsuan, baikorrean eta inklusiboan» garatutako jai eguna izan gura zuen, GED-ren arabera. Ordea, udazken lehorrak asteburu horretan hautsi behar zituen eguraldiaren joerak, eta egun horretan gogorarazi zuen zeruak negua ate joka genuela.

Euria barra-barra egin zuen, eta horrek herriko lau bozkalekuen inguruan —Iturrondo, Aperribai, Urreta eta San Ignazion— antolatu ziren ekitaldi gehienak bertan behera uztera eraman zituen antolatzaileak. Txalaparta jotzea, Harriti andra-proben erakustaldia, zozketa, Galdakao Kantariko lagunen kantaldia eta Aperribaiko triki doinu zein modakutxoak izan ziren, bai. Ad Libitum txistulari- eta Da Capo musika-bandek ere izan zuten aukerarik tarteka aritzeko, baina nekez. Beste hainbat talderen 16 azaroa 2017 Binke!

Azaroaren 5a, zenbakitan Emaitza orokorrak Bozketara deitutakoak 21.441

Bozkatu zutenak 2.834

%13,2

Bai

Ez

Zuri

%91,6

%6,4

%1,7

16 urte 94 urte 48,9 u Bozkatu zuen gazteenak

Bozkatu zuen zaharrenak

Iturria: Gure Esku Dago

ekitaldiak ezin izan ziren garatu, eta horrek A5eko jardunaldia aldarrikapen bustia izatera eraman zuen eguraldiak.

Gazteak, non zeuden? Eguraldiak emaitzetan eragina izan edo ez, bozketan jasotako emaitzek ematen dute zer aztertu. Galdakaon 21.441 herritar zeuden hautetsontzietara deituta. Hori bai, 16 urtetik beherako galdakoztarrek eta Usansolon erroldatutako herritarrek ezin zuten parte hartu —Usansolo eta Galdakaoko GED batzordeen artean erabaki zen Usansolo galdeketa honetatik kanpo geratzea, «Usansolo beste zeregin batzuetan dabilelako»—. Bada, herritar horietatik 2.834 herritarrek adierazi zuten euren oinarrizko eskubidearekiko konpromisoa, hau da, deituta zeuden herritarren %13,2ak hartu zuen parte.

Modu paretsuan izan ziren hauteslekuetara hurreratu ziren emakume eta gizonak, baina adin tartean zentratuz gero, arreta deitzen du gazteen parte hartze murritzak. Parte-hartzaileen bataz besteko adina 48,9 urtekoa izan zen, eta jasotako bozetatik %16 baino ez zen izan 16-29 urte bitartekoena.

Zergatik ez zuen gazte gehiagok bozkatu? Zer dago parte hartze txiki honen atzean? Ez al da herri honen erabakitzeko eskubidea eta demokrazia herriko gazteen ardura? Datu honi

Bataz-be adin

A5eko galdeketa

«Katalunian ere horrela hasi ginen, herriz herri galdeketak egiten»

Sexuaren arabera Baliogabe

Emakumeak

% 49,7

Gizonak

% 50,3

%0,3

urte

esteko na

Adin-taldearen arabera 16-29 urte

% 16

16-29 urte

% 32,8

16-29 urte

% 39,2

70 urtetik gora

% 12

arrazoiak bilatzeko orduan, eguraldia, aurreko eguneko parranda, futbola... eta antzeko berbak etor dakizkioke edozeini burura, baina aitzakiak baino ez dira izango ziurrenik.

Aurrera begira. Datuak datu, Galdakaoko GED batzordetik zoriondu egin gura dute herria, katalan begiraleek ondoko elkarrizketan aipatzen duten legez, emaitzak ez duelako hainbesteko garrantzirik. Garrantzitsuena pixkanaka herritarrak ahalduntzea dela dio ekimenak ere, «gaur atzo baino hurbilago gaudelako Euskal Herriaren erabakitik». Garrantzitsuena ariketa bera egiten jakin eta elkartzearen indarraz herri hau zertarako gai den erakustea da. Halere, ia 3.000 herritar mobilizatu ziren egun bakarrean, «ea herriko zein mugimenduk lortzen duen hori!», esan zuten jardunaldiaren amaierako ekitaldian batu ziren hainbat herritarrek. «Eta horixe da egun hartatik atera beharko genukeen emaitza baliogarria», gaineratu zuten egunaren komunikazio taldekoek.

Zelai Nikolas ekimeneko ordezkari okorrak Galdakaotik amaitu zuen egun historikoa, esanez: «Datorren azaroaren 25eko bileran erabakiko ditugu gure hurrengo erronka nagusiak, bidea hasita dagoelako, eta elkarrekin lortuko dugulako!». •

B

egirale lanak egin zituzten azaroaren 5eko galdeketan hainbat sindikatuko kidek, alderdik eta herritarrek, orohar. Begirale hauen ardura izan zen bozketa prozesua ondo gauzatzen zela ziurtatzea. Eta begirale horien artean, Kataluniatik Galdakaora etorritako hiru lagun ere izan ziren. Vacarisses herriko bi zinegotzi, Olga Serra (ezker) eta Albert Salamé (eskuin) eta Toni Masana alkatea (erdian). Egunean bertan izandako elkarrizketatxoa da hurrengoa: Zelan ba zuek Galdakaon? Lagun galdakoztarrak ditugu eta bertako Gure Esku Dago taldearen batzordetik gonbidatu gintuzten zuen galdeketa zelan doan ikuskatzera. Bozkalekuz bozkaleku ari gara.

Guzti hau ezaguna egingo zaizue... Zertxobait, bai! (barreka) Gu ere horrela hasi ginen, herriz herriko galdeketak egiten, eta zuek erabilitako hautetsontzi berdinekin gainera! Prozesua oso antzekoa izaten ari da.

Zuen herrian galdeketarik egin al zenuten? Bai. Gurea 6.500 biztanleko herria da eta %18ak baino ez zuen bozkatu, baina elkarrekin erabakitzen hastearen garrantzia herritarrek barneratzeko beharrezkoa zen.

Galdeketa horien emaitzek ez dute hainbesteko garrantzirik, beraz? Horrelako galdeketetan, parte-hartzearen eta erantzunen emaitzek baino, galdeketa bera egiteak du izugarrizko garrantzia. Hori da zailena gainera. Elkarlanean herritarrak ahalduntzen sentitzen hasteko bidea herriz herri egiten da.

Herriz herriko galdeketek izango zuten urriaren 1eko erreferendumarekin loturarik, ezta? Duda barik, hori izan zen hasierako helburua ere. Herriz herri ariketa demokratikoa egiten hasi ginen, eta horrek eraman gintuen herrialde osoko erabakiak elkarrekin hartu ahal izatera, inoren zain egon barik.

Binke! azaroa 2017 17

Enbaxadoreak

o usansolotarra Olaia Olamendi Bilbao Valparaisok Sortzez: Usansolokoa. len, uztailetik.

Gaur egun: Valparaison, Txi Jaiotza urtea: 1991. egin du.

Ikasketak: Kimikako gradua momentuz.

Zertan dabil: Ikasten ari da

Zerk eraman zintuen herritik alde egitera? Ikasketak EHUn egiten ari nintzela, honek eskaintzen dituen trukeko mugikortasun programan parte hartzea pentsatu nuen, esperientzia berri bat bizitzeko eta horrela Hegoameriketara joateko aukera izateko. Loteriara jokatu nuen eta ezinezkoa zela pentsatuta orain Valparaison nabil ikasten!

Zeintzuk dira bizi izan dituzun aldaketarik nabarmenenak? Nire aldaketarik nabarmenena 17 pertsonekin etxebizitza berean bizi izatea izan da, duda barik.

Zer du zure oraingo herriak, Usansolok ez duena? Eta alderantziz? Valparaiso, Txileko hiriburua ez bada ere, hiri handia da, Usansolo ez bezala. Valparaiso gau ta egunez bizirik dagoen hiria da. Valparaisok ez du usansolotarrok dugun herri izaera hori, oso inpertsonala da —normala, hiri handia da eta!— , baina badute biek antzekotasun bat: Usansolo, Valparaiso bezala, ekintzaz beteriko herria da, ez dago aspertzeko denborarik!

Zeren falta sumatzen duzu han? Lagunak eta senideak, zelan ez, baina tartean 11.000 kilometro badaude ere, sare sozialekin egunero kontaktua dut eta eramangarriagoa da egonaldia. Faltan gehien somatzen dudana Euskal Herriko jaiak, kafea eta pertsianak dira. Hemen egunero dago zeozer, hiri kulturala da, baina gauez irten nahi baduzu, diskoteka da aukera bakarra. Pertsianak ez dira existitzen, ohitu behar argiarekin lo egitea eta kafea, nahiz eta Colombia ondoan egon hemen uretan disolbatzen den kafea edaten da.

Zer gomendatuko zenioke zure herritar bati, han bisitatzeko? Burura Latino-Amerika datorkigunean, orokorrean herrialde merkea dela pentsatzen dugu. Baina oso okertuta gaude. Txile eta Valparaiso Euskal Herritik datorren jendearentzat garestia da. Hori kontuan izanda, gomendatuko nioke Val18 azaroa 2017 Binke!

paraiso bisitatzeko oinetako erosoak ekartzea eta 45 «cerro» aldapatsuetan murgiltzea. «Cerro» horiek mendixkak dira, eta hauetako bakoitzera joateko igogailu bana dago, baina zergatik ez oinez egin? Zoragarria da! Muino horietara igo ahal izateko berezitasun handiko igogailuak daude muinoetan banatuta nahiz eta batzuk konpontzen ari diren. Hala ere, sasoi onean egon nahi baduzu eskailerak daude. Valparaisok ere, Txileko portu nagusiena du eta nola ez, «La Sebastiana» izeneko Pablo Nerudaren etxebizitza bisitatzea gomendatuko nuke.

Gure herriaz hitz egiten badiezu hangoei, zeren inguruan aritzen zara bereziki? Gehien bat gure herria, hizkuntza eta kultura ezagun dezaten saiatzen naiz.

Zer dakite gure herriaz? Valparaison, gure herriaz, Euskal Herriaz, orokorrean gutxi dakite. Saiatzen naiz azaltzen, Euskal Herrian beste hizkuntza batean aritzen garela, beste kultura bat dugula… eta harrituta geratzen dira. Catalunyaren antzeko egoera batean gaudela azaltzen diedanean hobeto ulertzen dute, jakin ez arren. Valparaisora euskaldun asko etorri ziren eta kale pila batek euskaldun izenak dituzte. Euskal Etxea ere badago!

Zer zenekien zuk hangoaz? UNESCOk gizon-emakume guztien ondare izendatu zuela, Pablo Neruda poetaren etxebizitzetako bat Valparaison zegoela eta nola ez gehiengoak dakiena, Txilek jasan zuen Pinocheten diktadura eta estatu kolpearen ondorioz Salvador Allenderen hilketa. Horixe zen nik bertara etorri aurretik nekiena.

Zeintzuk dira zure etorkizunerako asmoak? Nire etorkizuneko asmoak, eskaini didaten aukera hau topera disfrutatzea! Euskal Herrira bueltatzean ikusiko da. Hori bai, aukera hau ahal duen guztiari gomendatuko nioke!

Osasuntsu

Badator gripe sasoia

K

ale bazterretan pilatzen diren orbel koloretsuak izaten dira abisua ematearen arduradun fidelenak: heldu zaigu udazkena! Armairuak berrantolatu eta jaka potoloei hautsa kentzeko ordua heldu dela esan nahi du horrek. Garai honetan, udako tenperatura gozoak apurka-apurka hoztuz doazela nabaritzen dugu eta behar bezala babesten hasi behar dugula, gaixotu nahi ez badugu behintzat!

Izan ere, sasoi honetan hasten dira, hain zuzen, gaixotasunak areagotzen. Horien artean ohikoenetarikoa, gripea.

Zer da gripea?

Gripea birus batek sortzen duen gaixotasun infekziosoa da. Edozeini eragin diezaiokeen arren, adineko pertsonek, diabetesdunek eta giltzurrunetako edo gibeleko gaixotasunak dituztenek jasaten dituzte ondorioak era larriagoan. Normalean bat-batean hasten den gaixotasuna da, airearen eta eztula edo doministiku egitean kanporatzen diren tantatxoen bidez kutsatzen dena. Kontuan izan behar da gripea kutsakorra dela sintomak agertu baino egun bat lehenagotik eta gaixotasuna hasi eta zazpi egun beranduagoraino.

Zeintzuk dira sintomak?

Gaixotasun askok sintoma paretsuak izaten dituzte, eta gripearen kasuan, marrantak dituenaren antzekoak izan ohi dira. Halere, gripearekin nabariagoak dira, hau da, intentsitate handiagokoak. Gripearen sintoma ohikoenak hurrengo hauek dira: • • • • • • • • •

Sukar altua (39-40) Hotzikarak Ondoez orokorra Buruko mina Giharretako eta artikulazioetako mina Eztula Eztarriko mina Mukiak Negar-jarioa

Zer egin daiteke arin sendatzeko?

Behin gaixotuta, gure burua zaintzea ezinbestekoa da ahalik eta arinen osatu ahal izateko. Horregatik du berebiziko garrantzia neurriak hartu eta Osakidetzak ematen dituen hurrengo aholkuei jarraitzea: • • •

Eztula egitean sudurra eta ahoa estali botatzeko zapi batekin eta garbitu eskuak ondoren.

Sukarra edo ondoez orokorra baduzu, gelditu etxean kutsadura saihesteko.

Parazetamolak sintomak hobetzen laguntzen du.

Atseden hartu, ur asko edan, ez erre eta ez hartu edari alkoholdunik, batez ere medikazioa hartzen baduzu.

MANU ETXEBARRIA AYESTA

Urdea eta txarria

B

aserrietan, txarria, estimatua da janari legez.

Urtean zehar hazi eta loditu egiten da txarria, zemendiko San Martinetaraz gero hil eta jaten joateko, odolosteakaz hasi eta azkenengo urdairano. Ganera, txarriaren gantzagi urtuaren koipea, garrantzitsua da, bai txorixoak koipetan kontserbetako zein sukaldaritzan orio orde erabilteko. Esakereak dinoskunez «txarrikia dana aprobetxetan da». Txarri izena dala-eta, zera esango dogu: latin arrunteko «cirra= ule latza» berbatik datoz gaztelerazko «cerda/o» eta euskerazko «zerri>xerri>txerri/ txarri». Baina txarriaren euskal izen zaharra «urdea» da. Zer gertatu dan? Ba, aiko. Urdea basoan geratu danez, hortik gure «baso urde> basaurde>basurde». Baina kuriosoa da hizkuntzaren jokoa. Basurdeak ez dauka urdairik eta txarriak bai, baina txarriki zuri hori adierazteko «urde»-tik hartu dau «urdai» izena. Txarri-hiltea, auzo-lanean egiten da. Goizean barausi barauskarriekaz eta txarri-hilte beharrak akabatu orduan, morroilada edo txarriboda pozgarria dator. Esaereak be hauxe dino: «Txarria hilten dan astea eta ezkontzako lehenengo urtea, onenak».

Binke! azaroa 2017 19

BINKE

Euskaraz egiteko aitzakiarik ez duen egitasmoa

AITZOL ZAMALLOA

ONGI ETORRI ERREFUXIATUAK

Hamabigarren ikasturtea hasi du Berbalagunek eta honekin batera, Galdakao eta Basauriren artean, honezkero 500 lagun inguru aritu dira doan euskara praktikatzen. Dena delako arrazoiagatik euskara praktikatu gura duenak bere agendara egokitu daitekeen taldean izena ematea baino ez du: 607 146 855 telefonoan edo galdakao_berba@aek.eus helbidean.

Perretxiko zaletasuna gaztea da

Ongi etorri errefuxiatuak taldea

Peña Santa Cruz mikologi elkarteak perretxiko erakusketaren 50. urteurrena ospatu du asteotan, eta tartean baita urteroko eskolarteko lehiaketa ere.

Errefuxiatuen gaia herrian lantzeko asmoz, azaroaren 10ean Gandasegiko areto nagusian «Ongi etorri errefuxiatuak» ekimenaren talde galdakoztarra aurkeztu zuten.

20 azaroa 2017 Binke!

MUNDU BAT

XIII. Berdintasun Jardunaldiak

EH BILDU

Arrakastaz burutu dira beste urte batez aurtengo Berdintasunerako XIII. Jardunaldiak. Azaroaren 14 eta 15ean hitzaldiak, mahai-inguruak, bideo-konferentziak eta elkarrizketak batu zituen Torrezabal Kultur Etxeko areto nagusiak.

UDALA

Urtero bezala, Mundu Bat elkarteak Gabonetako Merkatu Txikia abenduaren 22tik urtarrilaren 5era arte martxan jarriko du eta jasotakoa Greziara bideratuko du.

BINKE

Merkatu Txikia, abenduaren 22tik

Memoria Eguna batetik Urretan...

...eta bestetik Kurtzeako plazan

EAJ, Galdakao Orain, PSE-EE eta PP udal taldeek Memoriaren Eguna ospatu zuten hilaren 10ean Urretan, «Terrorismoko biktima guztien oroimenez» lemapean.

EH Bilduk ez zuen Memoriaren Eguna Urretan ospatu, «bertan dagoen eskulturako plakan ETAren biktimak baino ez direlako omentzen, gainontzekoak aipatu barik».

B!

Jarri hemen zure publizitatea

publibinke@gmail.com · 618 823 326 Binke! azaroa 2017 21

USANSOLO HERRIA

UDALA

Badator XXVI. Musika Astea!

UHk Usansoloren mugak argi

AITZOL ZAMALLOA

Usansolo Herriak, segregazio prozesua «lurraldetasunaren eztabaidagatik geldirik dagoenez», etxez etxeko sinadura bilketa egin eta Galdakaoko Udalean aurkeztu zuen, «Usansoloren mugak herritarrek argi dituztela erakusteko».

AITZOL ZAMALLOA

Musika Astea, azaroaren 20tik 26ra, Galdakaoko kultura eskaintza nagusi bihurtuko da eta programan sei kontzertu eskainiko dira publiko guztientzat (ikus Agenda atala).

Musika Bizian are jendetsuagoa

Zizparen urteurren mamitsua

Andra Marik Udalaren eta Aldundiaren laguntzaz antolatutako Musika Bizian estaturik gabeko herrialdeen jaialdian karpa lepo egon zen bi jardunaldietan.

Ekitaldiz betetako aste osoa antolatu zuen Zizpa Gazte Konpartsak honen 20. urteurrenean, eta azaroaren 4an amaitu zen, ekitaldiarekin eta kontzertuekin.

22 azaroa 2017 Binke!

AZAROAK 25

EMAKUMEENGANAKO INDARKERIAREN AURKAKO NAZIOARTEKO EGUNARI BURUZKO ADIERAZPEN INSTITUZIONALA Begirada berria emakumeen aurkako indarkeria matxistari Azaroaren 25a dela eta, emakumeen aurkako indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna, berriz azpimarratzen dugu indarkeria mota honen izaera estrukturala eta gure konpromisoa agertzen dugu giza-eskubideen markoarekin emakumeen aurkako indarkeria matxistari aurre egiteko eta Europako Hitzarmenaren oinarritetatik hasita, erantzun instituzionala artikulatzeko, emakumeen aurkako indarkeria prebenitu eta 2011ko etxeko indarkeraiaren aurka borrokatzeko, “Istanbuleko Hitzarmena� izenaz ere ezagutzen dena. libre egongo den gizarte baten alde.

Emakumeen aurkako indarkeriak eragindako biktimei eta hartatik bizirik irtendakoei laguntza-zerbitzua bermatzea ez ezik, beharrezkoa ere bada esku-hartzearen plano guztietan jarduketak planteatzea: Prebentzioa, Detekzioa, Arreta, Babesa, Koordinazioa, Justizia, eta Erreparazioa ere bai.

Emakumeen aurkako indarkeria matxistatik libre egongo den berdintasunezko gizarte bat eraikitzeko dugun konpromisoa oinarritzat hartuz, dagokigun erronka da erreparazio-eskubidea emakumeen aurkako indarkeriari emandako erantzunean sartzeko. Horretarako, eskura izan behar ditugu indarkeriaren eta berorren adierazpide guztien inpaktuak ikusarazten lagunduko duten baliabideak.

Erreparazio honen helburua indarkeriaren biktimak eta hartatik bizirik irtendakoak guztiz osatzea izan behar da. Hortaz, barne hartu behar du inplikaturiko zerbitzu eta sistema guztiak hobetzea, nola-eta horiek guztiak sistematikoki aztertuz.

Ez errepikatzeko Bermeak behar dira, erasotzaileak eraginkortasunez kontrolatuz eta emakuemeak babestuz eta jendartearen babesa jasoz, hala nola kontu emateko konpromisoa hartuz eta babes-sistemak zainduz.

Bizirik irtendakoek eurek, indibidualki eta kolektiboki, jasandako indarkeriaren errelatua, ahal nola omenaldiak eta herritarrek oroitzeko ekitaldiak balioan jartzea Beraz, emakumeenganako Indarkeriaren aurkako Nazioarteko Egun honetan, honakoa agertzen dugu: 1. Gure konpromisoa indarkeriak eragindako emakume biktimei eman beharreko erreparazioa eta konpentsazioa bultzatzeko, ikuspuntu indibidualetik, errazago osatu daitezen eta indarkeriarik gabeko bizitza-eskubidea gauzatu ahal dezaten.

2. Era berean, erreparazioak, genero ikuspegitik, neurri estrukturalak hartzea dakar berekin, gure hiri eta herrietan indarkeria matxista ezabatu ahal izateko.

3. Gizartearen ardura partekatua sustatu eta bideratzea indarkeria matxista desagerrarazteko, indarkeriazko egoerak prebenitu eta arin atzematen inplikatuz, eta indarkeria matxistaren adierazpen mota guztiak goitik behera gaitzetsiz, baita zuzenean edo zeharka egikaritzen dutenekin ere konplizitaterik ez agertuz.

4. Ardura politikoa. Indar politiko guztien kontsentsutik lan egitearen garrantzia eta baliabide ekonomikoak zein pertsonalak jartzea balioan ipintzea.

5. Bat egiten dugu mugimendu feministak azaroaren 25erako deitu dituen mobiliziazioekin eta gizarte osoari dei egiten diogu euretan parte har dezan.

Gabonetan ere, erosi herrian Gabonak ate joka daukaguz, eta horregaz batera opariak egin beharra (edo egin gurea!). Horretarako, herrian badaukaguz hamaika denda, eta katalogo honetan aurkituko dozuz gure herriko dendek proposatutako hainbat ideia!

Ainara

Bernart Etxepare 6. Tel.: 650845848 Ainara Complementos @ainaracomplementos

Helbide berria!

1

Kilika

Santi Brouard 1.

Tel.: 946312392 /699426606 Kilika erropak

Emakumeen modako azken joerak, diseinu moderno eta estilo handiz!

3

3

2 1

2

4

4 1 2 3 4

GUESS boltso alderantzikagarria 130 € ISOTONER eskularru taktilak 27 € BLOVER botak 105 € TOSCANA txanoa 37,95 €

Shia

1 2 3 4

Zamakoa 5. Tel.: 944058495 Shia Galdakao 2

NÜMPH jaka 169,95 € FREEMAN T. PORTER prakak 99,95 € ATXURI poltsa bizkaitarra 115 € SAVAGE CULTURE jantzia 79,99 €

Copitos

Copitos

Urki 5. Tel.: 944567103 @copitos_galdakao

3 1

2

1

3

4

1 2 3 4

MARTINA K antezko poltsa, 64,90 € ALIBEY lepokoa, 29,90 € COMPAÑÍA FANTASTICA jertsea, 36,50 € COMPAÑÍA FANTASTICA kapela, 35,50 €

24 azaroa 2017 Binke!

1 2 3 4

ZADIG & VOLTAIRE jaka 229 € ZADIG & VOLTAIRE kamiseta 55 € MOU botak 275 € SAVE MY BAG neoprenozko poltsa 69 €

4

Kil-Kir

Azaroan poltsa eta motxiletan %10eko deskontua!

Urki 4 (izkina Zamakoarekin) Tel.: 946008539

Biola

Muguru z/g Telf.: 944566650

Konfort eta kalitateak ez du preziorik!

2

1

1 2

3 3

4

1

ANEKKE poltsa 41,70 €

2

Mezudun zilar domina euskaldunak 17,25 €

3

ATHLETIC CLUB kartera 24 €tik aurrera

3

4

LIBERTO motxila 50 €

4

1

Alma Flamenka

4

Bernart Etxepare 10 Tel.: 675034772 Alma Flamenka

Zure Bizkaiko flamenko denda!

2

MEPHISTO zapatilak HOMERS botak MASCARÓ PRETTY BALLERINAS zapatilak SARAH VERDÉL zapatak

946008509 Zuluaga Juan Bautista Uriarte 49. Tel.: Eguzkilore Joya @eguzkilore1 / @eguzkiboda Eguzkilore

www.joyeriazuluaga.com www.eguzkilorejoya.com

1 1

4

2

3

2

3

1

TISSOT gizonentzako erlojua

1

Kamiseta flamenkoa 20 €

2

EGUZKILORE belarritakoak

2

Dantzarako zapatak 165 €

3

SWAROVSKI lepokoa

3

CLOTILDE txerri itsulapikoa 15/25 €

4

4

Sevillana jantzia 240 €

Zuluagako bitxigile maisua den Ander Zuluagak eskuz egindako pieza bereziak.

Kobā

Zamakoa 2. Tel.: 944562801 Kobā @koba_galdakao

3

Etxepare

Bernart Etxepare 12. Tel.: 944571298 Etxepare Denim @etxeparedenim

Gizonentzako egungo modarik onena!

1

4

3

2

2 1

4

1

UGG botak 189 €

1

2

INTROPIA txalekoa 285 €

NO EXCESS jaka 179,95 €

2

3

BLEND jertsea 54,95 €

INTROPIA jertsea 170 €

3

4

THE DENIM JOURNEY prakak 84,95 €

MERCULES poltsa 195 €

4

MUNICH zapatilak 99 €

4

Binke! azaroa 2017 25

Mr. Pongo Band musika taldea

«Durangoko Azokan jotzea aukera paregabea izango da guretzat!»

Galdakao, Arrigorriaga eta Orduñako zazpi gaztek osatzen duten Mr. Pongo Band taldeak funk musika oinarri, beste hainbat estilo uztartzen ditu.

Funk, reggae, rock, ska eta hip-hop doinuak batera gozatu nahi badituzu, kaleratu berri duten diskoa eskuratu!

Irailetik dago kalean zuen lehenengo estudio lana. Zelakoak izan dira prestaketa lanak? Prestaketa laburra baina gogorra izan da. Abesti gehienak 2016tik geneuzkan konposaturik, baina iazko irailean gitarra aldaketa izan genuen eta moldaketa ugari egin genituen. Gero, abendura arte ez genuenez aukerarik izan elkarrekin sarri entseatzeko, urtarrilean hasi ginen jo eta su diskoaren prestaketarekin. Hortaz, hilabete gutxitan prestatu genuen bilduma osoa: apirilean grabazioak hasi eta irailean kaleratu.

Diskoarekin zelako erantzuna espero zenuten eta zelako izan da jasotakoa? Harrera ona espero genuen, batez ere ezagunen artean eta kontzertuetan jendeak erakusten duen jarreragatik. Momentuz pozgarria izaten ari da, jendeak gustuko du gure lana! Egia da ere, promozio handirik egiteko aukerarik ez dugula izan oraindik, kideetako bat Austrian baitago Erasmusean. Baina bien bitartean ideia berriak sortzen eta entseguak egiten dihardugu!

26 azaroa 2017 Binke!

Ohikoa da taldeak hainbat hizkuntzatan abesten entzutea, baina zuek alemanez ere kantatzeko gai zaretela erakutsi duzue lan honetan… Hizkuntzen kontua polemiko izan da (barreka). Talde barruan zein lagunen artean, badaude horren aldekoak zein kontrakoak. Zentzu batean aberasgarria da hainbat hizkuntzatan aritzea eta kultura aberastasunari protagonismoa ematea, baina beste alde batetik, entzuleari gehiago «eskatzen» diozu ulertu nahian, eta hor dago arazoa…

Zuen letretan mezu kritikoak dira nagusi. Zelako gaiak jorratzen dituzue? Mundu honetan dauden bidegabekeriaren sustraiak Kapitalismoan oinarritzen dira eta horrekin errotik aritu behar dugu. Pasibotasuna, inperialismoa eta errepresioa salatzen ditugu, eta burgesiak eta legeek inposatutako bizi moldeen aurka idazten dugu. Hauxe dena baina, positibotasunez eta aurrera begirada batekin!

Abenduak 9, Durangoko Azoka. Data eta toki esanguratsuak aurten zuentzat. Bai, zapatuko azken taldea izango gara, 19:40ean hasi eta 20:10 arte, apropos trago bat hartzeko juerga baino lehen (barreka)! Aukera paregabea eta lehena izango da ofizialki gure bilduma aurkezteko eta esfortzu berezia zor diogu… Oso gogotsu gaude! Kaña ematera irtengo gara oholtzara eta jendearen gustukoa izatea espero dugu!

Taupakako standean ere aurkituko gaituzue CDa saltzen edo hizketan aritzeko! Bestela Facebook edo emailera mezu bat bidalita. Taupakaren web orrian ere deskarga dezakezue doan nahi izan ezkero!

Juan Bautista Uriarte

Zer dakar Teresak?

Euskarazko filmak Oraingoan, euskarazko filmen ranking bat ekarri dizuet! Aukeratu ditudan bost film hauek azken urteetan estreinatutakoak dira eta egia esan, ez zait batere erraza egin zerrendatzea!

Amama (2015)

G

aldakaok kale garrantzitsurik badauka, hori Juan Bautista Uriarte da. Bai behintzat kale nagusitzat berau hartzen delako. Baina, nor zen Juan Bautista Uriarte?

Galdakaon 1876. urtean jaio eta herri berean 1918an zendu zen ingeniaria izan zen Uriarte. Begietan sufritu zuen gaixotasunagatik ez balitz, garai hartako ingeniari onena izango litzateke. Halaxe diote orduko kronikek behintzat. Hala ere, bere promozioko bigarren onena izan zen.

Espainia aldean hamaika lan egindakoa zen eta hamaika kargu ere izan zituen, esaterako: Burgoseko Herrilanen Zuzendaritzako zuzendari, Dueroko lan hidraulikoen zuzendari eta 1907an Bolarqueko jauziaren herrilanen zuzendaritzako kide izan zen. Handik hona aritzen bazen ere, bere herria oso gogoan zuen beti. Asko lagundu zuen Galdakao Juan Bautista Uriartek, eta berari zor zaio, besteak beste, gure udalerriak argindarra izatea. Kale nagusia argiztatu zuen Uriartek lehenengoz.

Baserriko bizimodua erakusten digu eta nola aldatu den azken urteetan. Film honek, erakusten digu begiradek gehiago adierazten dutela hitzek baino. Amamaren pertsonaiak, Amparo Badiolak, adibidez, ez du hitzik esaten film osoan.

Handia (2017) Altzoko Handiaren istorioan dago oinarrituta.

Bi anaiek, Europa osotik egiten duten bidaia eta beraien arteko harremana erakusten digu. Musikak, lokalizazioak eta eszenografiak filma oso berezia izatea lortzen du, goraipatzekoa da.

Amaren eskuak (2013) Nerea da protagonista nagusiena eta ama ospitalean du. Amaren hitz solteek eta argazkiek, ama gaztea zeneko bizitza erakusten digu. Filmak amek barruan duten mina edo egonezina estaltzeko egiten duten ahalegina azaltzen digu.

Loreak (2014) Protagonistak hiru dira: Ane, astero etxean lore-sorta bat jasotzen duena eta Lourdes eta Terek astero ere, lore sorta bat aurkitzen dute eurentzat hain garrantzitsua den toki batean. Animatu ikustera, benetan polita da eta!

Igelak (2016) Pello, protagonista, delitu ekonomikoengatik atxilotu nahi dute, hori ikusita ihes egiten du eta okupaturiko etxe batean babesa topatzen du.

Aukeratutako komediazko film bakarra da hau, kritika sozial bat azaltzen diguna.

Binke! azaroa 2017 27

Antzerkia Musika Azaroak 18, zapatua

Musika kalean Arrolinton taldea 19:30-21:00 Agirre Lehendakariren plazako arkupeak

XXVI. Musika Astea

Azaroak 18, zapatua

Ponten Pie

LOO. Txiki txiki txikia jaialdia Ordua: 18:30 Sarrerak: 6-4 €

Hitzaldiak Azaroak 17-Abenduak 12

Emakume eta gizonentzako hiru jarduera

Azaroak 20, astelehena

Erabide elkartea

Bilbo Sax Quartet saxofoi laukotea

Azaroak 17, barikua

19:30 Musika Eskola Sarrera: doakoa

Azaroak 21, martitzena Arima Kamerata (musika klasikoa) 19:30 Torrezabal Kultur Etxea Sarrerak: 2,5-3 €

Azaroak 22, eguaztena Feten Feten (munduko musikak) 19:30 Torrezabal Kultur Etxea Sarrerak: 2,5-3 €

Azaroak 23, eguena

Khami «Bazzque World Sounds» (euskal musika, World music eta jazzaren arteko fusioa) 19:30 Torrezabal Kultur Etxea Sarrerak: 2,5-3€

Azaroak 24, barikua

Rock & Kids (umeentzako kontzertu didaktikoa euskaraz)

Isabel Quintana: «La custodioa compartida» 18:00-20:00 Torrezabal Kultur Etxea

Azaroak 17, barikua

Andoni Linaza: «Kyrgistan Mountain Adventure»

19:30 Txapelena Baserria, ondoren luntxa Unkina Tabernan Burtotza MT

Azaroak 20, astelehena

Maite Aparicio : «La sexualidad en construcción: con voz propia» 19:00-21:00 Torrezabal Kultur Etxea

Azaroak 21 eta Abenduak 12, martitzenak

Alicia Carvajal : «Cocinando ¿conciliamos?»

Hitzaldia eta tailerra 18:00-21:00 Aldatz Soloa txokoa

Azaroak21, martitzena

«Ictus»-ari buruzko hitzaldia

17:30-19:00 Gure Etxea elkartea (Usansolo) Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

19:30 Torrezabal Kultur Etxea Sarrera: doakoa

Azaroak 23, eguena

Azaroak 26, domeka

17:30-19:00 Elkartea Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

Dacapo Musika Banda 13:00 Torrezabal Kultur Etxea Sarrera: doakoa

Erakusketak Azaroak 13 - Abenduak 1 Pintura erakusketa: Tránsito 17:30-20:30 Torrezabal Kultur Etxea

Azaroak 13-17 Argazki erakusketa Txapelena Baserrian Burtotza MT 28 azaroa 2017 Binke!

Logura arazoei buruzko hitzaldia

Azaroak 23, eguena

Asisko Urmeneta: «Eusklabo Alaiak» 19:00 Gandasegiko areto nagusian Orreaga Iritzi Taldea

Azaroak 30, eguena

Ane Ablanedo: «Demokrazia» 19:30 Gandasegiko areto nagusian Orreaga Iritzi Taldea

Azaroak 30, eguena

«La persona depediente con alteraciones de salud» 16:00-18:00 Gizarte-ekintzako instalazioak Gizarte-ekintza Arloa

Irteerak Azaroak 21, martitzena Duragoko astronomia gela Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

Azaroak 30, eguena

Ibilaldia Neberondoraino

Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

Tailerrak Azaroak 7 - Urtarrilak 30, martitzena Italiako Berpizkundeko pinturari buruzko ikastaroa

10:30-12:00 Torrezabal Kultur Etxea Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

Usansoloko Ander Deuna Jaiak

Argitaratzailea: AITU elkartea Koordinazioa: Jon Gomez Garai Erredakzioa: Ixone MuĂąiz Arana eta Jon Gomez Garai Diseinua eta maketazioa: Artefakto Argazkilariak: Gotzon Almaraz, Ander Arrieta, Inocencio Goikuria,Julio Legarretaetxebarria, Jabi Rojo Ilustratzaileak: Eider Eibar eta Irrimarra Inprenta: BEPSA Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos Hileko ale kopurua: 14.000 Lege Gordailua: BI-41-2016 ISNN: 2444-9385 Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzunkizunik Helbide orokorra: infobinke@gmail.com Publizitatea: publibinke@gmail.com

Azaroak 24-26

Usansoloko Jai Batzordea

Mendia Azaroak 13-19 XV. Mendi astea Burtotza MT

Azaroak 19, domeka Burtotza (Usansolo) Burtotza MT

Azaroak 19, domeka

Aratz (1.445m.) eta Allaitz (1.245 m.)

Ganguren MT

Abenduak 3, domeka PeĂąa del Moro (818 m.)

Burtotza MT

Abenduak 3, domeka

V. Etapa Galdakao-Gasteiz Ganguren MT

Abenduak 10, domeka Turroi Eguna Ganguren MT

Binke! azaroa 2017 29

Bete hutsuneak dagokion lekuan zenbaki edo puntuak erabiliz.

30 azaroa 2017 Binke!

Binke! azaroa 2017 31

e r u z o a k a d l Ga ! n a o k i s t l o p mazia? r a f o k a i d r a Zein da gu tobusa? u a o g n e r r hu Noz dator neikez? n i g e k a n a Zelango pl Galdakaori buruzko informazio garrantzitsu guztia

DOAKO

APP BARRIAN Deskargatu ORAIN!

Informazio gehiago: www.galdakao.eus DISPONIBLE EN

Disponible en