BINKE 048 Apirila 2020

48. zenbakia • 2020ko apirila

IRITZI artikuluAK

Positibo izateko garaia BINKEREN EKIMENA

Koarentena Artistikoa ERREZETA ERRAZAK

Etxean sukaldari DENBORAPASAK

Binketxorekin jolasean

binke.eus Klik egin geugaz!

Osasun Krisia

Positiboak izateko garaia da TESTUA: JON GOMEZ GARAI

Ziurrenik inork ez luke imajinatuko gure burua egoera honetan ikusiko genuenik. Baina hementxe dago gure bilobei hemendik urte batzuetara kontatuko diegun garaia. Garai honi, ordea, aurre zelan egin diogun kontatzea bakoitzaren esku egongo da. Guk bizitzaren leziotzat hartu nahi dugu, eta ondoko 21 herritarrek bezala, zerbait ona atera.

A

razoak esperientzia bihurtu eta arazo horretatik zerbait positiboa ateratzea norberaren esku dago beti. Norberak aukeratu beharko du, arazoari begira umore txarrez eta triste egon ala bertatik ikasi eta arazo horri zerbait ona ikustea. Gu bigarren aukera horrekin gelditu izan gara beti, baina horrek ez du esan nahi salbuespenezko egoera honetan osasun arazoak edo estutasun ekonomikoak sufritzen ari direnak ez ditugunik kontuan hartzen. Doala aurretik Binkeren errespetua, maitasuna eta indarra guzti horiei. Eutsi, lagunok.

Hurrengo zenbakian landuko ditugu sakonean aurreko kontu horiek, baina zenbaki berezi honetan «buelta» bat eman gura izan diogu itxialdian egoteari, eta horregatik 21 herrikide batu ditugu datozen orrialdeetan, bakoitzak guzti honetatik atera duen gauza positibo bat azaldu diezagun. Inoiz baino gehiago, positiboak izateko garaia da.

2 apirila 2020 Binke!

1 2 3 4

Iritziak. Hogeita bat iritzi artikulu batu gura izan ditugu hemen. Baina ez edozelango testutxoak, ez, garai zail honetatik zerbait positiboa ateratzen jakin dutenenak baizik.

Koarentena Artistikoa. Itxialdia hasi eta gutxira abian jarri genuen Koarentena Artistikoa ekimenaren errepaso arina egingo dugu hurrengo orrialdeetan, orain arteko saioen irudi batzuk batuta.

Errezetak. Aurreko ekimenean, besteak beste, sukaldariak izan ditugu, eta horietariko batzuen errezeta batzuk batuko ditugu hemen, baita euren azalpen bana ere.

Binketxo. Gure etxeko txikiek —eta ez hain txikiek— dena merezi dute. Horregatik, gure xumetasunetik, «Binketxorekin jolasean» atala handitu eta eurei eskaini gura izan dizkiegu zenbaki berezi honetako azken orrialdeak.

EIDER MURGIA LOPEZ DE LETONA

BEA DE FRANCISC0 GONZALEZ

DANEL SAGARDUY GONZALEZ

Desintoxikazioa

Esperantzak gurekin darrai

Denboraren balioa

H

E

E

asi baino lehen eskerrak eman gurako nizkieke honen bitartez Osasun Krisi honetako lehenengo ilaran zaudeten guztiei, eta animoak eman gure nagusiei. Ordea, niretzako itxialdi honek desintoxikatzeko balio izan dit. Zergatik? Ez dudalako ordutegirik, ez naiz erlojuaren menpe bizi, ez lanera joateko, ez gimnasiora joateko, ezta yoga egitera joateko ere ez. Eta horiek ere egiten jarraitzen ditut, baina nire ordutegian. Orain ez dago entzuten uzten ez didan zaratarik, ez dut apenas zapatarik erabiltzen eta nire oinek eskertu egiten dute, gehiago irakurtzen dut, hobeto egiten dut lo eta baita amets ere egin. Aspaldiko argazkiak ikusten barre egiten dut eta oroitzapen ederrak ekartzen dizkit... Orokorrean, estresetik desintoxikatzen ari naiz, kontsumitu kontsumitzeagatik saihesten, bai janaria, bai medikamenduak, bai gasolina...

Eta zorionekoa naiz, itxialdian nagoelako, bai, baina nire etxean, nire familia eta txakurrarekin.

Baina gainera argiarekin, urarekin, sofa eta urrun daudenekin konektatzeko internetarekin.

Halere, itxialdi honetan ez naiz ni bakarrik desintoxikatuko, gu etxean geratzeko erabakiarekin gure planeta ere desintoxikatu egingo delako. Eta horrekin, gu hemendik irtetzen garenean, aire garbiago bat arnastuko dugu.

Mundu hobe bat.

goera xelebre zein latz honen bigarren astea igarotzeke dago, eta denborak aurrera darrai, nabari motelago den arren.

Biztanleok barneratu egin dugu, eta ondo barneratu ere, metrokarratu urri batzuen giltzapean bizi beharko dugula epe luzetxo batez, eta noski, barrutiko arimek gero eta bortitzago mahaigaineratzen dute aske izateko premia bizia. Bada, orduak inoiz baino luzeagoak diren heinean, entzierroaren ondoriozko buruhausteak ez dira atzean geratzen bez.

Haatik, gure zaurgarritasunean ere,egoerak esperantzaz beteriko bizipenak oparitzen dizkigu, eta «itxaropena da galtzen dan azken gauza» esaldiak berebiziko indarra hartu du.

Horrela, gure gordelekua izango den mundu txiki honetan hainbat gauza egin ditzazkegu; aspaldi irakurtzeke ditugun liburuak irakurri, gure diska faboritoak behin eta berriz disfrutatu, oinak urratu arte dantzatu...

Aitzitik, etxekoen berotasunak kanpoko gaitzetik babestu egiten gaitu, eta berotasun honetan, seguru nago itxaropena tinko mantenduko dugula. Beraz, maitasun eta atxikimendu keinuak, hitzak, eta sentimenduak azaleratzeko garaia heldu da, indartsu mantendu eta albokoari estu laztanduz.

Azken finean, esperentza da galtzen den azken gauza.

txetik ezin atera gauden hontan, galdetzen duzun pertsona orok esango dizu ordura arte baloratzen ez zituen gauzen benetako balioaz ohartu dela: kalera ateratzea, lagunekin egotea, aitona amonak musuz jostea...

Baina buruari bueltak emateko denbora bilatu dudan une hontan, nik hausnarketa horretan murgildu dut burua, eta ohartu naiz bizitza amaitzen joango zaidan einean faltan gehien botako dudan gauza, une hontan soberan daukagula usten dugun gauza bat dela: DENBORA. Pertsona asko hausnarketa honekin harrituko direlakoan nago, pentsatuko baitute «nire arazoa denbora zertan gastatu ez dakidala da jajajaja!».

Bada burura ideia hori etorri zaien horiei galdera bat egin nahi nieke. Zer da zu zoriontsu egiten zaituena?

Pentsatzen hasi eta burura aurreko paragrafoan esandakoak etorriko zaizkie batzuei.

Nik baina, bizi dugun gizarte kontsumista honi egiten diot kritika, azken batean «zoriontasuna» ematen digutela uste dugun gauzak erostean, benetan ez dugulako dirua gastatzen, diru hori lortzeko inbertitu dugun denbora baizik.

Eta a ze sorpresa, hasieran benetan zoriontsu egiten gaituela esan dugun gauza horietako bat ere ez ezin dugu supermerkatuan erosi.

Binke! apirila 2020 3

IMANOL ETXEBARRIA INTXAURRAGA

INMA VAZQUEZ BoLAÑOS

GARATZ UNAMUNZAGA ZILAURREN

Ordu aldaketa

Hipokondriak lekurik ez

Lo egitea

E

D

B

z dakit ze egunetan hasi gintzazan balkoian txaloka. Whatsapp-mezu biral bat heldu jatan erizainen lana goraipatzeko zortziretan txalo egin behar zala esanez eta halan urten neban neuk be balkoira.

Ilun egoan, auzoko batzuk txaloka barruntau nebazan.

Lehenengo eguna zan. Egun hartatik balkoietatik era guztietako agerraldiak ikusi izan dodaz: esker oneko txaloak, haserrezko lapiko-hotsak, mugikorren linternen argipean isilune sakonak be.

Bozgorailuak topera ipinita «Txoria txori», «Mierda de ciudad» edo «Resistiré» entzun doguz. Musikariek be agertu dabe euren burua, tronpetari eta trikitilari batzuk fin astindu dabez euren instrumentuak. Eta txaloen osteko isiltasuna arintzeko «kamarero» eta «ikusi-makusika» ibili danik be egon da.

Lehengo astegoienaz geroztik, barriz, ordu-aldaketak iluntasunean egiten izan doguzan gauzak argitara ekarri deuskuz.

Orain auzokoak argi ikusten doguz. Eta orain badakigu egun osoa etxean emon eta gero alkar ikusiko doguna. Eta gustura ikusi be, zortziretan arnasa hartu eta balkoietako jendeagaz —sarritan ezezagunakaz— geldituta gagoz-eta.

Ordu-aldaketak argitasuna ekarri deusku, baliteke pandemia honek onerako aldaketaren ordua ekartea.

4 apirila 2020 Binke!

uela aste batzuetatik aurrera pairatzen gabiltzan egoera ezezagun eta kezkagarria pertsona ugarirengan beldurra eta antsietatea erakartzen dabil.

Bai gaixotasunarekiko, zein bere sintomatologiarekiko etengabeko alerta sortuz. Sentsazio hau ez da berria niretzat, ondo ezaguna daukat aspalditik, nire bizitzan zehar bidailagun eta mugatzaile izan baitut. Baina galdera hurrengoa da: hipokondria pairatzen duen pertsona batentzat, zer suposa dezake mundu mailako osasun alerta batek, osasun zerbitzuen gainezkak edo kutsatze indize eta gaitzaren konplikazio handi hauek? Nire kasuan behintzat, ikuspegi bira bat suposatu du, pizgarri bat, hauskortasun egiaztatze izugarri bat. Beldur irrazional guzti horiek alde batera utzita, egoera honen propio diren kezka logiko eta arrazionalak, beti ere, hauei aurre egiteko kemen eta indarrarekin.

COVID-19ari horrelako ikaskuntza bat «eskertzea» bitxia izan daitekeen arren, norbanako bakoitzari bere burua birkokatzeko balio izatea espero, benetan garrantzitsua dena baloratzeko, gure etnozentrismo eta indibidualismoaz hausnartzeko, eta kolektibismoan oinarritutako kontzientzia sozial eta politikoak pizteko. Adore eta kemen guztia, errealitate honi hipokondria egoera batetik eusten diozuen guztiei, zuentzat ere pizgarri izatea espero dut!

ai, lo egiteko. Ondo irakurri duzu, nik berrogeialdia gehien bat lo egiteko erabiltzen dut.

Alarma egoera ezarri baino lehen bizi genuen «bizitza normal» horretan, beti genbiltzan alde batetik bestera korrika eta ia itota; ikasketak, lana, etxeko ardurak, umeak… zirela. Hori baita, gizarte eredu honek bizitzera behartzen gaituen egoera frenetikoa, estresa eta depresioa pairatzearen erantzule nagusietakoa.

Eta jarduera geldiezin horretan, nork ematen dio lehentasuna gorputzaren atsedenari? Izan ere, Munduko Osasun Erakundeak 7-8 ordu lo egitea gomendatzen du eta datuek diotenaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleek 6,5 ordu egiten dute lo batez beste eta %40ak txarto.

Honek arazo psikologikoak eta kardiobaskularrak eragin ditzake.

Berriz, gomendatutako atseden orduak errespetatzeak hainbat onura ekar dakizkioke gure osasunari, esaterako, antsietatea murriztea eta sistema immunologikoaren indartzea. Alarma egoera honek sor dezakeen ezinegon honen aurrean, patxadaz eta gustura lo egiteak dakarren plazerra ere kontutan hartu beharko genuke, bai gure osasun fisiko zein psikologikoa zaintzeko. Beraz, bai, nik berrogeialdian lo pila egiten ari naiz, hainbeste gorroto ditugun madrugoiak alde batera utziz, goizeko lehenengo orduak aprobetxatuz.

IRITZIAK POSITIBOAK IZATEKO GARAIA DA

ANICETO AJURIAGOGEASKOA AURRE

IDOIA ALVAREZ AJURIA

ANE AGUIRRE CRESPO

Online harremanak

Ekinean bat egin

Emozioen kudeaketa

K

S

B

oronabirus peste honek etxean egotera behartu gaitu, baina horrek online komunikatzeko bide berriak erabiltzera eraman nau; hori bai, neure beharrizanen eta interesen arabera.

Hasiera baten, sakelakoaren bidezko telefono deiak eta e-mail bidezko mezuak izan ziren.

Geroago WhatsApp izan zen, eta gaur egun gehien erabiltzen dudan bitartekoa da hau, mezuak, argazkiak eta hortik zehar dabiltzan bideoak konpartitzeko gehienbat.

Halako baten Skype erabiltzen hasi nintzen, Mintzanet egitasmoaren bidez euskara ikasten dabiltzanei praktikatzen laguntzeko asmoz, eta hau ere nahikotxotan darabilt.

Orain, konfinamendua dela eta, jendearekin komunikatzeko beste bide batzuk ere ireki zaizkit: WhatsApp bidezko bideo elkarrizketak, eta Jitsi Meet eta Zoom aplikazioak. Lehenengoak solaskide bakarrarekin nahiz laukotean komunikatzeko aukera ematen dit.

Jitsi Meet erabiltzearena azken uneko kontua izan da, Euskaraldiaren prestaketa dela eta. Zoom aplikazioa, berriz, orain egun gutxi hasi naiz erabiltzen Mintzanet-eko euskaldunekin.

Beraz, derrigorrezko konfinamendu honek opari hau ekarri dit, munduko edozein tokitako edozein euskaldunekin komunikatzeko aukera.

ekula ez da hain gogobetegarria izan zarama jaistea. Inoiz ez dugu hainbeste somatu errutinaren falta. Monotonia, lagunen hutsunea eta ziurgabetasuna protagonistak diren egunotan, ezinbestekoa da alde positiboei erreparatzea.

Momentu latz honi aurre egiteko gure herrian sortu den Binke Artistikoa egitasmoa guztiz txalogarria iruditzen zait. Kontzertuak, kirol eta dantza jarduerak, sukaldaritza saioak‌ Programa anitza eta kreatiboa, dudarik gabe. Oso polita eta eskertzekoa da zer eskaini daukaten galdakoztarrek beren harri koskorra ekarri eta herriarekin partekatzea. Bestalde, nabaria da ere umoreak hartu duen lekua. Errealitate gordina ahaztu eta momentu barregarriak eman dizkigute hainbat kuadrilak, eurek prestatutako playback eta bestelako agerpen barregarrien bidez.

Eta nola ahaztu Galdakaoko bolondres sarea. Herritarrek inplikazio koordinatua erakutsi dute zailtasunak dituzten pertsonei lagundu eta zaintzeko. Galdakoztarrez harro sentitzeko moduko erantzuna eman da.

Ukaezina da egun gogorrak ditugula aurretik. Edonola ere, hau amaierara iritsiko da noizbait, ez ordea, egoera honek sortu duen batasuna. Laster ikusiko dugu elkar, eta herria inoiz baino indarberrituago egongo delakoan nago.

akoitzaren sentimenduek norberaren hizkuntza hitz egiten dute eta, askotan, ezinezkoa da horrelako gaien inguruan orokortasun bat ezartzea.

Hala ere, emozioak eta arrazoiketa dira gizakiak gizaki bihurtzen gaituzten ezaugarriak eta horiek ulertzera, edo behintzat ulertzen saiatzera animatzen zaituztet.

Denboraldi honetan askok maitatuak galdu ditugu, eta galera horiek aurrera eramateko genituen baliabideak jada ez ditugu eskuragarri. Positibotasuna, autokontrola, indarra eta erresilientzia eskatzen dizkigute, baina inork ez digu irakasten gorputzeko bazter ilunetan ostenduta dauden gainontzeko emozioak laztantzen. Horiei esker, hain zuzen ere, mundua eta ingurukoak hobeto uler ditzakegu.

Aste hauetan zehar txoko ilun horietako mina eta hutsunea aurrez aurre agertu zaizkit eta aspaldikoak nituen sentimendu hauek besarkatzen saiatu naiz, ingurua txikitzen zen ahala.

Hauek onartzeko minutu batzuk hartzea zilegi da, beharrezkoa esango nuke, gure inguruko perspektiba zabaltzen laguntzen baitigute. Nahiz eta batzuetan kostata, gauzak azaleratzea onuragarria izan daiteke, izan ere, hitz hauek idazten ditudan ahala nire barneko zama arintzen doa positibotasunari ongietorria emanez.

Binke! apirila 2020 5

VIDAL SALCEDO ARRUTI

Itxialdian ikasitakoak

A

ste hauetan ikusitakoaren ostean: hainbat gizon-emakume, ehun urtera heltzen dira bizi kalitate onarekin. Osasunean zer ikusi handia dauka genetikak eta epigenetikak, hau da, bizitzen garen ingurune eta bizimoduak.

Inguru honetan ez gara gauden bakarrak: milioika mikrobio dira gure artean.

Horietariko bat da gaur gure artean daukagun koronabirusa, benetan kaltegarria. Nahiz eta babesak —immunitatea— adi egon, makalenen bizitza arriskuan dago.

Arrisku hori, orokorrean, nagusiek daukate. Gorputzaren beherakadarekin batera, babesen —immunitatearen— moteltasuna etortzen baita.

Horrela, pertsona hauetan gaixotasuna azaltzean, gizartea izan behar da arduradun eta zaintzaile nagusi.

Tartean… zer egin? Landu eta eraldatu gure bizitzako ingurune eta moduak. Baina, denonak. Hau da: konfimanedu, koarentena eta beste giza-babeserako jarraibideak jarraitu, birusa ahultzeko.

Gainera, ingurunean mikrobio gutxiago lortzeko, betiko betebeharra: eskuen garbiketa —ura eta xaboia—.

Baina, non dago guzti hau amaitzearen itxaropena? Beste hainbat birusekin egin den bezala, batez ere, txertoan.

Txertoa izango da, benetako eta denon babesen laguntza.

6 apirila 2020 Binke!

OIHANE APELLANIZ GOIENOLA

GAIZKA URIARTE ZEARRA

Sormenaren

Erlatibizatzen ikasi dugu

E

E

loraldia

gun bizi dugun osasun krisiaren ondorioz, euskal herritarrok eguneroko errutinak eten eta lau horma artean bizitzera ohitu behar izan gara.

Egun gutxitan, gizarteak espero duena egiteari utzi eta gure erraiak arakatuz, sormenari leihoak zabaldu dizkiogu.

Hala, askok jada ezagun zuten artista elikatzen diharduten bitartean, beste hamaikak barruan geneukan artista ezkutua azaleratu dugu, txikitan gustatzen zitzaigun hura berreskuratuz edota pasio berriak aurkituz, izan eskulanak, marrazketa, musika... Barneko hazi hau ureztatuz, dekadentzian dagoen ahalmena loratu dugu.

Zientzialari handi batek behin esan zuen sormena larritasunetik jaiotzen dela eta krisialdian sortzen direla asmamena, aurkikuntzak eta estrategia handiak.

Lehen edozein lekutik begiratuta ere ezin genuen ezer ikusi, eta orain, egunero leiho beretik begiratuz, dena ikus dezakegu.

Bitxia da guzti honen emaitzak ze ondo sentiarazten gaituen, egunerokoan «produktibo» izan beharraren dogma hori hautsi eta gauza «ez produktiboen» bidez etekin ikaragarriak atera daitezkeela ikustean.

Baina, beharrezkoa al da mundua hankaz gora jarri duen egoera baten aurrean egotea, logalean zegoen ahalmen sortzailearen mirillatik so egiteko?

insteinek erlatibitatearen teoria publikatu zuenean bazekien COVID-19ak arrazoi emango ziola.

Erlatibizatzen ikasi dugu San Ferminei konpetentzia egin dien entzierro honetan. 1979ko uztakoa izanik iaz hasi nuen kuarentenaren trauma, baina orain bizitzen gabiltzanarekin, txistea iruditzen zait adinaren krisi hura.

Dudan Mickey Mousen pixama erlatiboki ñoñoa bihurtu da orain, egunero zortziretan balkoitik ikusten dudanarekin glamurosoa sentitzen naiz gaur.

Asteburu euritsu bat umeekin etxean zoramen erlatiboa izango da aurrerantzean, alarma egoerak irudimena Doraemonen patrika bezain aberatsa dela demostratu baitigu; bertatik eskulanak, errezetak, pazientzia… denetarik atera daiteke, tira, denetarik ez, hain preziatuak diren komuneko papera eta ilerako tintea irudimenetik atera daitezkeela esatea, erlatiboa da ere.

Txakurra gizakiaren lagunik hoberena baino, koarentenan paseorako aitzakiarik hoberena bihurtu da, kategoria aldaketa erlatiboa izan du.

Nagusiok gure jarrerarekin eredu erlatiboa izan gara, tranpatan ibili delako bat baino gehiago egunotan.

Horregatik, txikienek erakutsi digute arauak nola onartu, protestarik gabe eta pozik.

Hori ez da kasualitatea izan, kausalitatea baizik.

IRITZIAK POSITIBOAK IZATEKO GARAIA DA

MIKEL LARUNBE GARCIA DEL CASTILLO

NAIARA MARTINEZ RUIZ

AITZIBER BILBAO ETXEBARRIA

Elkartasuna

Murrizketen ordainsaria

Erresilientzia

E

A

J

mi ordu txikitan deitu eta «noski, zurekin noa» erantzuna telefonoaren bestaldean. Juanfran urteberri-egunean eta «ados, lagunduko zaitut». Bai, mundua eskuzabaltasun pandemia batean murgildurik bizi da. GKE batean lan egiteak gure gizartearen gaineko ikuspegirik gozoena oparitzen dit egunero; 365 egunez 24 orduz besteen behar izanak asetzen laguntzeko prest dauden pertsonaz inguraturik bizitzeko aukera.

Ezustean, martxoak 15, domeka. 00:00ak. 6300 kutsatu.

200 hildako. Konfinamendua hastera doa. Milioika pertsona etxean giltzapeturik. Martxoak 16, astelehena. 08:00ak. Lanera.

Dei bat: «ez naiz GKE honetako boluntarioa, baina krisi honetan laguntzeko prest nago». Beste bat: «etxerik ez duten pertsonentzako egoerak irauten duen bitartean babeslekurik duzuen jakin nahiko nuke». Hirugarrena, laugarrena…100 dei.

Bai, ezohiko domeka horretan elkartasunak kutsatu gintuen, gizakion on egiteak esponentzialki biderkatuz. Elkartasun kurbak gorantza darrai ordutik. Bejondeigula! Baina, bihotz oneko lagun, ONG handi bateko sail txiki bateko mahai txikiago batetik, azken mesede bat eskatu nahi dizut. Mesedez, ez daiten kurba apaldu. Munduak Emi-ak eta Juanfran-ak urte guztian zehar behar ditu.

rratsaldeko 20:00 puntuan. Leihotik txalotzea ohitura bilakatu da. Tamalez, zenbait egunetan, txalo artean kandelak eta esku-argiak ikusi ditugu, COVID-19-ak jotako hainbat gaixo zaintzearren beren bizitza literalki eman duten mediku edota erizainen omenez. Heroiak.

Egoera latza da, ez dago ukatzerik, eta osasungintzan munduko herrialde aurreratuenetako bat izango bagina ere, egoerak larria izaten jarraituko luke. Hala ere, zertxobait hobeto prestatuta egon gintezke. Gogora datorkit, 2013an Madrilen sortu eta estatuan zehar hedatu zen «marea txuria», osasungintzaren milaka langile kalera atera zirenekoa, orduko PP-ren gobernuak sektorean ezarritako pribatizazio eta murrizketak salatzera. 2008an espainiar estatua murgildu zen krisi ekonomikotik errekuperatzeko xedearekin hartutako erabaki ulergaitzetako bat izan zen hura. Datuak datu, horrek guztiak une honetan ito beharrean dabiltzan osasun zerbitzuetan kalte koantitatiboak eta koalitatiboak ekarri zituen. Zientzia eta ikerkuntzaren alorretan, beste horrenbeste, txertoak zerutik eroriko zirelakoan. Bien bitartean, biziak salbatzetik urrun dabiltzan bankuetarako bai, horiek erreskatatzeko bazuten dirurik. Eta orain aipatutako ororen ordainsariak ordaintzen ari gara. Ia ba honek kontzientzia hartzeko balio duen!

aiotzetik bizitzak dakarren ikasgaietan gabiltza, erortze asko bizi behar izango ditugu izatearen zehar.

Kasu honetan, Covida deritzon honek ikasgai ederra utzi digu.

Zendu direnek, ezagutzen ez genuen erara agurtuz, galerak berak dakarren tristuratik gain arrasto handiagoa eraginez.

Baina beste guztiok zer ikasgai barneratu dugu? Guztiok egoera ezin jasanetatik aurrera irtetzeko gai garela, erresilienteak garela, indartsuak.

Bakoitzak lortu behar izango du familian eta komunitatean eutsiz. Azkenean giza sozialak gara, gure ingurukoen on izanak guztiontzako onura dakar, denen artean aurrera bota beharrean gaude, denen laguntza behar dugu besteei lagundu eta besteen laguntza jaso.

Oraingo honetan galdakoztarrak erresilienteak garela erakusteko garaia heldu da.

Elkartasuna pil pilean dago, gure bizitza errazten digutenei gure eskerrak adierazten diegu, hau ez dugu alde batera utzi behar oraingoa hau amaitzerakoan. Gure auzokideak urteetan zehar nortzuk ziren ezean, balkoietan batera, erosketak herriko dendetan, ekitaldietan parte hartzen gabiltza, hau da komunitatea izatea.

Harro nago galdakoztarra izateaz eta galdakoztarren indarra ezagutzeaz. Denon artean lortuko dugu!

Binke! apirila 2020 7

KARMELE ARRIETA ZUAZO

JON FALCÓN DÍEZ

ENEKO SANCHEZ MENCIA

Balkoiak eta leihoak

Familia

Jarduera fisikoa etxean

A

F

B

spaldian ez ditut etxeko kristalak garbitu. Urtean behin egiteko ohitura dut. Balkoiko lorak ere niri begiratzen egoten dira, noiz kasu egin. Baina hau ezustekoa!

Negua joan da eta berrogeialdia heldu zaigu. Hasieran, zer da hau? Beldurra, ezinegona, haserrea. Leihoetatik balkoirako joan-etorriek xurgatu zidaten arnasa. Geroago, kobazulo bihurtu ditut balkoiak eta leihoak.

Hasi naiz erreparatzen goizeko isiltasunean badaudela txoriak.

Zuhaitzek osto berriak dituztela.

Tximeletaren bat ere ikusi dut.

Eta auzokideak ere baditudala!

Lehen eskegita zituzten erroparen arabera sailkatzen nituen: kantzontzilo edo kulero bakarra, bakarrik biziko da; kirol kamisetaduna, kirolzalea; umeen erropak, umeak biziko dira...

Baina bat-batean auzokideak ere baditudala konturatu naiz eta nik bezala, txoriak, zuhaitzak, bitxiloreak edo tximeletak maite dituztela. Eta leihoak eta balkoiak haien kobazulo bihurtu dituztela.

Egunonen ostean, dena ondo?

Zeu ere etxean? Eta gurasoak?

Eta umeak? Elkarrizketa luzeak izaten dira. Ez dugu eguaraldiaz berba egiten. Eta hitzorduak dauzkagu egunero: lapikoen eta txaloen txaparrada, musika eta kantu emanaldiak, diskofesta, argazki eta bideo trukaketa. Isiltasuna eta beldurra menderatzen ditugu egunero.

Bihar berriro, ezta?

8 apirila 2020 Binke!

amilia pertsona multzo bat da; oro har, pertsona horiek ahaidetasun-harremana izaten dute euren artean, odolezkoa edo ezkontzaren ondoriozkoa, eta elkarrekin bizi dira etxebizitza berean», horrela definitzen du Eustatek familia hitza.

Ohikotasunez erabiltzen dugun hitza da; baina weborriek, hiztegiek eta abarrekoek ematen duten adierek benetan islatzen dute hitz horren benetako hedapena?

Berrogeialdi egoera honetan, familia hitza bi ikuspegi ezberdinetatik aztertzeko denbora izan dut. Lehenengoak etxekoak barnebiltzen ditu, dena den, azkenaldi honetan familia-denboraren aberastasuna bere era gozoenean dastatzeko aukera izan dut.

Halaber, gurasoen harrotasun aurpegien edota anai-arreben konplizitate begiraden balio neurrezina bihotzean bertan sentitu dut. Baita egun hauetan zuzenean ikusezinezko aiton-amonen irribarre zimurtuena ere.

Bestetik, egunerokotasuna istorio berriez eta barrez betetzen dutenak. Jai gauetan geldigaitzak direnak. Egoera txarretan bere aholkurik zintzoena eskaintzen dizkigutenak. Beti egon direnak, daudenak eta egongo direnak.

Hainbat hiztegik eta entziklopediek ahazten dituztenak.

Gure bihotzaren iparra. Gure lagunak, gure familia.

izitzen ari garen egoera hau, belaunaldi askorentzat behintzat, inoiz bizi izan ez dugun gauza bat da. Gure gizartea eta kultura ez dago prest hilabete luzez etxean egoteko, gu gehiago gara bizitza gure etxetik at egitekoak, poteoan joateaz, mendira joateaz…

Honek pertsona bakoitzaren gauzarik onenak eta txarrenak atera ditzake, baina badaude hainbat gauza positibo atera ditzakegunak konfinamendu egoera honetatik… hainbat eta hainbat daude sedentarismo hutsetik jarduera fisikoa egitera pasako direnak!

Ez dut mundua deskubrituko esaten badut gure inguruan baditugula asko eta asko ez dutela inolako jarduera fisikorik egiten beraien egunerokotasunean, nahiz eta denok dakigun jarduera fisikoa egiteak gure immunologia-sistema hobetzen duena — Osasunaren Mundu Erakundeak egunean 30 minutu gutxienez egitea aholkatzen du—.

Aprobetxa dezagun etxean gaudela jarduera fisiko apur bat egiteko edo behintzat egiten hasteko. Osasun arloaz aparte, denbora kudeatzen lagunduko gaitu, edota errutina batzuk ezartzen, edo aspergarritasun maila baxutzen, edo ze demonio besteek egiten dutela ikusiz sare sozialetatik ni ere motibatzeko!

Hori bai, amesgaizto hau bukatzen denean, jarraitu hasi zarena egiten!

IRITZIAK POSITIBOAK IZATEKO GARAIA DA

NEKANE RIVAS LÓPEZ

ELENA DIAZ EREÑO

AITOR LANDA GUERRA

Gugan pentsatzeko unea

Psikotxertoa

Isurketen murrizketa

F

N

E

ilm batean gaudela dirudi.

Egun batetik bestera, mundu osoaren bizitza eten, errutina azkarrak apurtu, presak gelditu eta etxean gelditzen gara. Trankil trankil.

Korrika ibiltzen ikasi dugu, abiadura ikaragarrian mugitu eta aldatzen den ingurune batean.

Egunean zehar bi ordu eskaz ditugu guretzako. Eta horiek, sare sozialetan edo telebista aurrean pasatzen ditugu. Ondorioz, inguruan entzun eta ikusten ditugun jarrerak imitatzen ditugu, geure izaera pertsonala ezagutu ordez.

Ingurura begiratu eta, gehienok, bizitza berdina bizitzen gaudeladirudi. Baina, nola da hori posible gutako bakoitza hain bakarra eta miresgarria izanik? Ba, ez digutelako irakatsi gure burua ezagutzen. Gu nortzuk garen eta zer egin nahi dugun jakiten. Zer pasio ditugun, zertan garen onak, eta zertan ez. Konfinazio honek, gauza asko kendu dizkigun arren, balio izugarrizko gauza bat eman digu: denbora. Gelditzeko denbora. Gugan pentsatzeko denbora. Horregatik, kriston aukera ikusten dut egoera honetan.

Orain, askok bizitzan lehenengo aldiz, gugan pentsatzeko tartea dugulako. Bizitza analizatzeko; non gauden, eta nora heldu nahi dugun pentsatzeko. Eta ondorioz, erabaki berriak hartzeko. Beraz, egunean ditugun 24 orduen kontrola hartu eta geure bizitza ideala sortzen hasteko momentu ezin hobean gaude. Aprobetxatu!

ork ez du momentu larri honetan, WhatsAppetik jaso duen konfinamenduari buruzko broma edo txiste batekin barre egin?

Egoera tragiko honi inolako garrantzirik kendu nahian, gizakiok tragikomediarako prestatuta gaudela esango nuke, biziraupenerako babes-mekanismo bezala.

Alerta-egoeraren aurrean ihes egiteko erantzun fisiologikoa badugu ere, konfinamenduan, argi uzten ari gara estresari aurre egiteko baditugula baliabide, psikosozialak, gure burutik beldurrak eta kezkak uxatzeko.

Hiru aste luze itxialdian egonda gero, atzera begiratuz, inoiz espero ez genuena gertatu zaigu. #Etxeangeratu agindupean, etxean geratu behar, osasuna babeste aldera eta etxetik lanak, ikasketak, zainketak… jarraituz.

Goibel geratu beharrean edo gure bizilekua itogarri sentitu beharrean, banaka, binaka eta taldeka gure onena atera dugu.

Teknologiak eman dizkigun aukeren bidez, inoiz baino gehiago lagundu diogu elkarri: dantza, musika, kirola, gomendioak, denetatik partekatu dugu, hobeto sentitzeko asmoz.

Digitalki aurrez-aurre elkartu gara, ziberpintxo-potean, ziberkantarian, ziberafarian… Eta fisikoki, herritarrok balkoietara atera gara, emozioak plazaratzeko eta iluntzeko zortziretan sanitarioei txalokatzeko.

gunotan milaka besarkada, musu eta irribarre galdu ditugu, baina amaigabea dirudien konfinamendu honetan, badago ere, zenbait onura ikusteko tartea: kaltegarriak diren gasen isurketa gutxitu egin da, ondorioz, hiri eta herrietako kutsadura murriztu eta airearen kalitatea hobetu dira, ekosistemen egoera hobetuz aldi berean.

Logikoa denez, giza jarduera gehienak bertan behera uztea da egoera honen eragile nagusia, hala nola fabriken jardueren etenak eta trafikoaren gutxitzea.

Edozein kasutan, albiste hauek ezin dira garaipen baten modura hartu, hilabete batzuen eragina ez baita nahikoa klima-aldaketan eragin positiboa lortzeko. Izan ere, hirietako kutsadura hau, arazo kardiobaskularren eta arnas arazoen eragile nagusietako bat izan ohi da.

Dena den, balkoi eta leihoetatik bada ere, epe batez garbiago arnasteko aukera daukagu. Zenbat iraungo ote du honek?

Hausnartzeko garaia heldu zaigu. Egoera positibo hau mantentzea gure eginkizuna izan behar da hemendik aurrera, gobernuei —bai herri zein mundu mailan— bizitza jasangarriago bat exijituz.

Amaitzeko, ez dezagun ahaztu, naturaren beharra dugula bizitzen jarraitzeko.

Natura aldiz, gu gabe bizi daiteke.

Binke! apirila 2020 9

Binkeren ekimena

Koarentena artistikoa Binkek ez du paperezko aldizkari soil bat izan gura, eta pixkanaka proiektua handitzen doa urtetik urtera, galdakoztar eta usansolotarrei informazioa eta entretenimendua ahalik eta biderik anitzenetan eskaintzeko asmoz, euskaraz. Azken helburu horrekin sortu zuen Binkek Instagrameko Koarentena Artistikoa «jaialdi birtuala».

A

urreko orrialdeetako iritzietan positiboak izateko arrazoiak soberan jaso ditugu, baina batek baino gehiagok sormena aipatu izana azpimarratu gurako genuke. Eta zentzu horretan, itxialdiari hasiera eman zitzaion lehenengo unetik, Binkek adimena zorroztu eta herritarrei zerbait eskaintzeko beharra zuela argi ikusi zuen. Adimena proiektuaren atzean zeudenek zorroztu baino, herrikideak «jarri gura zituen lan horretan», herritarrak izan zitezen euren adimena edota artista sena sare sozialen bidez plazaratzen zituztenak. Horretarako, Instagram kontu berri bat sortu zen —@binke_artistikoa— eta honen bidez Galdakaoko eta Usansoloko hainbat artista edo irakaslerekin ehun saio inguruko egitarau erabat anitza osatu zen, bakoitzak zekiena erakutsi edo irakatsi zezan.

Horrela ba, Koarentena Artistikoa deitu zitzaion «jaialdi birtual» honetan, mota guztietako zuzeneko saioak izan genituen: magia, dantza, sukaldaritza, eskulanak, kontzertuak, hitzaldiak, aholkuak, yoga, kirola, ipuin kontaketak, antzezlanak... Eta hau izan da egitarauan parte hartu duten herriki-

10 apirila 2020 Binke!

deen zerrenda: Asier Arregi, Ilazki Prieto, Unai Beitia, Maddi Sanchez, Aitor Lopez, Jonu Ezkurdia, Mikel Larunbe, Nagore Arbaiza, June Agirre, Araitz Quevedo, Josemi Olazabalaga, David Txapelman, Lander Diegitz, Asier Intxaurbe, Dani Fernandez, Asier Souto, Gaizka Chamizo, Karmele Arrieta, Peio Urruti, Antton Irusta, Manu Jugo, Maider Isasi, Olatz Isasi, Ainara Artetxe, Tito, Alvaro Llonin, Andra Mari Dantza Taldea, Garazi Azurmendi, Olatz Sagastigordia, Eva Villegas, Berdez Bizi, Laura Sierra, Unai Sertutxa, Naroa Larriba, Jone Urrutikoetxea, Jontxu Martinez, Maider Etxebarria, Elkarlaguntza sarea, Gorka Menendez, Jon Eguskiza, Markel Fuentes, Eneko Arraibi, Ainhoa Astuy, Kristian Mugarza, Oihana Aldasoro, Estefania Martinez, Borja Martinez, Maider Legarreta, Nekane Rivas, Beñat Armentia, June Sanchez, Elene Ereño, Unai Sarriugarte, Ane Legarreta, Marcos Tedin, Ainize Moreno, Asier Linaza, Eduardo Bizkarra, Asier Urbano, Elene Uribarri, Ostalaritza Eskola, Xabier Urrutibeaskoa, Sandra Fernandez, Arkaitz Jimenez, Ane Perez, Berezikoetxeko, Aperribaiko eta Urretako ludotekak, Ainara Lijó, Raquel Vivó, Ainara Garcia, Mikel Goitia, Nekane Arroyo eta Olatz Arrieta. Denei, eskerrik asko!

Binke! apirila 2020 11

12 apirila 2020 Binke!

BINKEREN EKIMENA KOARENTENA ARTISTIKOA

14 apirila 2020 Binke!

BINKEREN EKIMENA KOARENTENA ARTISTIKOA

Binke! apirila 2020 15

16 apirila 2020 Binke!

Martxan da

binke.eus ataria!

Klik egin geugaz!

binke.eus

Binke! apirila 2020 17

Errezeta errazak

Etxean sukaldari Aurreko orrialdeetan Koarentena Artistikoa ekimenean parte hartu duten dozenaka eta dozenaka lagunen irudiak batu ditugu. Eta dozenaka horien artean, dozenaka esparru desberdin batu dira, baina baita sukaldaritza ere. Horregatik, atal honetan aipatutako «jaialdi birtualean» parte hartu duten sukaldari batzuen errezetak batu ditugu.

P

roposamenak bata bestearen atzetik iritsi ziren Koarentena Artistikoa ekimena martxan jarri behar genuenean, baina inoiz ez genuen esperoko Binkeren lan-taldean zuzeneko errezetak egitera animatuko zirenik galdakoztar eta usansolotarrak. Baina hotzean pentsatuta, egia da irtenbide oso ona dela —eta izaten ari dela—, etxean hainbeste denbora eman behar dugun garaian, sukaldatzeari eta errezetak egiten ikasteari denbora eskaintzea. Hainbeste dugu horretan ere besteengandik ikasteko!

Horregatik, Koarentena Artistikoan zuzenean eskaini ziren errezeta batzuk batu gurako genituzke paperean ere, konfinamenduan gauden bitartean sukaldeari bizitasuna eman diezaiogun, ezkaratza baten benetako funtzioari erabateko etekina atera diezaiogun eta, zergatik ez, elikagai osasuntsuak prestatuz tarte entretenigarri bat pasa eta osteko jatordu ederrarekin gozatu dezagun!

Bertan azaldutako sukaldari batzuk ez dira sukaldari ogibidez, baina hortxe dago ekimenaren grazia! Sukaldea denon eskura baldin badago, baita Binkeren orrialde hauek ere!

18 apirila 2020 Binke!

Gustu guztietakoak

1 2 3 4 5 6

Aguakatezko sandwicha. Aperribai, Urreta eta Berezikoetxeko ludotekek ere zuzeneko saio bana eskaini ziguten. Bat, errezeta!

Marokoko coulant-a. Zurrut tabernako langile den Ilazki Prietok, beste askoren artean, Marokoko coulant-a erakutsi zigun!

Carrot Cake beganoa. Transfusio eta Giza Ehunen zentroan ari da lanean Arkaitz Jimenez, baina guri sukaldari aritu zaigu!

Malko-ilarrak. Goi-mailako sukaldaria da Josemi Olazabalaga —Aizian jatetxea— eta bere gustuko plater bat erakutsiko digu!

Bakailaoz betetako kuiatxoak.

Galdakaoko Ostalaritza Eskolako Xabi irakasleak ere plater itzela eskainiko digu!

Katiluko txokolatea. Eduardo Bizkarrak ere ez zuen ekimenean hutsik egin gura eta gure goxoak apaintzeko errezeta dakar!

Aguakatezko sandwicha

AMETS ITURBE BUSTILLO

D

enok dakigu sandwich bat zer den, eta noizbait jan egin dugu baten bat.

Sandwich guztien artean badago mota bat begetala dena eta mota horretako sandwich bat daukagu gaur zuei eskaintzeko Galdakaoko Ludoteketatik. Baina hau ez da sandwich begetal tipikoa, hau zartaginean egiteaz gain aguakatea eta kurria dauzka protagonista! Goazen gozatzera!

Sandwich hau egiteko: • Moldeko ogi integrala • Aguakatea • Txerri tomateak

• Gazta freskoa eta birrindua • Kurria eta gatza • Oliba olioa • Arrautzak

1. Nahastu arrautza bat kurriarekin platerrean.

2. Erabili brotxa bat nahastea ogiaren alde batean jartzeko, bota gazta birrindua ogi osotik eta sakatu gazta.

3. Jarri ogia berotutako zartagin batean gazta behera edukita.

Itxaron gazta gogortu arte.

Errepikatu pausoa ogiaren alde guztiekin.

4. Prestatu aguakatea.

Aguakate erdia hartu eta ontzi batean birrindu pasta bat izan arte.

5. Prestatu tomateak.

Moztu erditik hiru tomate txerri eta utzi hauek alde batean prest.

6. Hartu bi ogi zatiak eta jarri batean aguakatea eta beztean gazta freskoa.

7. Jarri tomate zatiak gaztaren gainean eta bota olio eta gatza gustura.

Gomendioak: • Kontu handia eduki hirugarren pausoan. Kalkulatu behar duzu noiz dagoen gazta ondo gogortua hau erre gabe.

• Nahi izanez gero gatza ken daiteke edo pixka bat bota arrautzan.

Ludotekan ere sukaldari

E

rrezeta hau nire aitak irakatsi zidan duela pare bat hilabete, afaria prestatzen ari zen eta gauza berria zenez eskatu nion ia berarekin batera prestatu ahal nuen. Hain erreza zen hau egitea eta hain gozo zegoen, bertatik aurrera asteburuetan egiten hasi nintzen.

Normalean afaltzeko egiten dut sandwich hau, nahiko azkar egiten delako eta afari moduan oso arina delako. Errezeta hau oso gomendagarria da umeei gauza berriak eta ezberdinak jaten irakasteko, gainera oso ez dauka ezer frijituta dagoena edo kaloria gehiegi dauzkan ezer.

Hau guztiagatik proposatu dut errezeta hau, erreza da bai heldu bai umeentzako, osasuntsua da eta azkar presta daiteke.

Galdakaoko Aperribaiko, Urretako eta Berezikoetxeko ludoteketan begiralea izanda, hainbat sukaldaritza tailer egiten ditut ludotekan eta hauetan jada nekizkien eta guztiz berriak ziren errezetak egin ditut umeekin.

Baina hau ez da ludoteka hauetan egiten dugun gauza bakarra, ekintza mota ezberdin asko egiten ditugu eta guzti hauek umeak ikasi eta diberti daitezen prestatzen ditugu. Momentu zail hauetan ere ari gara etxetik lan egiten gure Instagram kontuekin ume guztiak etxean dauden bitartean jarduerak izan ditzaten. Batu gure sarera!

Binke! apirila 2020 19

Marokoko Coulant-a

ILAZKI PRIETO RAMOS

Bizitza atzerrian

E

zagutzen duzuenez, Binke-Artitikoa sortutako ekimenaren esker, ostegunetan errezetak zabaltzen ari gara. Arrakastatsuena, coulant goxoa izan da. Gutxi gorabehera, 10-15 jarraitzaile prestatu dute, kriston emaitzarekin gainera.

Horregatik nahi dugu errezeta berriro guztientzako idaztea, mundu guztia prestatzeko eta disfrutatzeko. Askok dakizuenez, orain dela lau urte inguru, Marokozen hasi nintzen 18 hileko proiektua. Bertan, kriston taldea geneukan, gehienak Euskal Herrikoak, baina baita Andaluziarrak ere. Taldea egiteko eta guztion artean esagutzeko, geratzen ginen janari festak egieko. Nola ez, bertako Marokoar ere etortzen ziren. Egun baten, taldeko nagusia, agertu zen “coulant” zoragarri bategaz. Hau sorpresa!!

Sukarldari oso ona zela genekien, festa guztietan holan erakusten zuen. Afizio moduan hartzen zuen sukaldaritza baina egia da Sukaldari moduan bizi litekeela.

Momentuan hasi ginen galdetzen nola egiten zela, errezeta.

Hasieran ez zuen nahi sekretoa esan baina azkenean erakutsi zigun nola egin. Lagunekin edo familiarekin festak egiten dugunean postrea beti prest daukagu, eztabaida barik. Postre oso, oso erraza da, goxo dago eta mahaikideen zorion-emateak irabaziko dituzu. Egurre!

A

sko gustatzen zaidan azkenburukoa da hauxe, baina hasi baino lehen, gomendio batzuk eman gurako nizkizueke, kontuan hartu ditzazuen: erdian txokolatea urtuta egotea ziurtatzeko, labean sartzen dugunean, lau minutu pasata, sartu txokolate zati bat «bizkotxo» erdian. Moldeak coulant masarekin izozten baditugu, sartu labean 11-12 minutuz gutxi gorabehera. Ekin lanari!

Osagaiak: • 250 g txokolate beltza, % 70 • 150 g azukre • 200 g gatzik gabeko gurin

• 6 arrautza ertain • 120 g irin • Gatz xeheko zati bat • Bi koilarakada kakao-hauts %70

1. Prestatu hamar flan egiteko ontziak.

2. Hamar ontziak gurinarekin igurtzi eta bota irin apur bat, soberan dagoena kendu, ateratzean ez itsasteko.

3. Irabiatu arrautzak azukrearekin aparra egin arte.

Gaineratu kakao-hautsa, gozogintzako irin berezia eta gatz-zati bat.

Irabiatu berriro irabiagailuarekin, dena erabat integratuta geratu arte.

4. Prestatu txokolatea eta gurina bol batean.

Mikrouhin-labean sartu 3 minutuz, gutxi gorabehera, tenperatura baxuan, 30 segundoz behin begiratu, erre ez zaigun.

Ondoren, irabiatu nahasketa, krema homogeneo eta ondo integratua geratu arte.

5. Txokolate-krema aurreko kremarekin elkartu eta ondo nahastu.

6. Bete moldeak, ez gorantz, labean hazten baita, utzi 1-2 zm. gutxienez bete gabe.

7. Berotu labea 200º C-tan, goian eta behean. 5 minutura 180 °C-ra jaitsi.

8. Sartu coulant-moldeak labean 8-9 minutuz.

20 apirila 2020 Binke!

Carrot Cake beganoa

ARKAITZ jimenez floreZ

H

ona hemen postreen artean errezeta ospetsu bat. Edozein lekutan edo ohiko «brunch»-etan aurki dezakegun Azenario Pastela. Azenarioa postreetan erabiltzen da Erdi Arotik, orduan, azukre kantitate gutxi zegoen, beraz, oso gareztia zen. Horri aurre egiteko eztia eta azenarioa erabiltzen zen.

Bigarren mundu gudan, Erresuma Batuan arrakasta handia izan zuen postreak!

Beharrezko osagaiak: • 160 gr. azenario • 140 gr. abenazko irina • 100 ml. ur eta 50 ml. olio

• Gatza, urrak eta kokozko esnea • Kanelazko goilarakada handia • 50 gr. kokozko azukrea • Legamia eta bainilazko azukrea

1. Kokozko esnea hotzgailuan sartu (Aurrerago azalduko dut truko hau) eta labea berotzen jarri.

2. Azenarioa ondo birrindu. Ondoren, osagai guztiak batzen joango gara.

3. Dena ondo nahastu pasta likatsu bat sortu arte. Ostean, dena molde batera bota eta labean sartuko dugu 35 minutu, 180 gradutan.

4. Bitartean kokozko esnea hotzgailutik aterako dugu. Potea zabaltzean, esnea goian geratu dela ikusiko dugu eta aldi berean, beheko aldean ura.

5. Esne hori plater batean botako dugu eta bainilazko azukrearekin batera nahastu egingo dugu.

6. Pastela labetik atera eta epeltzen jarriko dugu, hotz dagoenean, kokozko esnea eta urrak jartzeko gainetik.

Gomendioak: • Abenazko irinik ez badugu, edozein irina integrala erabili dezakegu. Hala ere, beti erabili izan dugun gari irina ere erabili dezakegu. Azukrea integrala ez izatekotan, normala ere erabili ahal dugu. Topping-a egiteko, kokozko esnearen ordez, jogurt grekoa edo esnegaina erabili dezakegu; urrak ez baditugu, itxaurrak ere bota ahal dizkiogu, eta azkenik, bainilazko azukrearen ordez, siropea erabili dezakegu, bai bainilazkoa baita agabezkoa ere.

Plater arin eta osasuntsua

S

ukaldea txikitatik gustatu zait —oraindik nobela naiz, besteak ikustean—, eta BInkeko Koarentena Artistikoan jendeak errezetak egiten zituela ohartuta, «pike» moduan hasi nintzen Ilazki eta Iñigo Jaikiriki ikustean. Horrela hasi zen dena, gero Beñatek hitz egin, burua berotu eta nire lotsa handiarekin animatu nintzen errezeta hau egitera.

Nire kasuan, aste barruan bizitza osasungarri bat eramaten saiatzen nahiz, gimnasioan aritzen eta elikaduraren aldetik jatorduak zaintzen. Honek, azken finean mota honetako janariari buruzko informazioa bilatzerakoan leku zehatz batzuetara jotzea dakar. Normalean, nire janaria prestatzen dut, domeketan aste osorako tabla moduko bat prestatzen dut eta batzuetan amaren tupper famatuak lanera eramaten ditut.

Plater hau, modan dagoen bizi osasungarri eta begano bat aurrera eramateko postre egokia da, edozein momentuan jan daitekeena. Gaur egun dugun estres bizimodu honetan prestatzeko plater arina, erraza eta merkea da. Kasu honetan, amak erakutsi zidan postrea da.

Aurrerago, Arrasateko ezagun batek bere lagunaren Instagram kontua jarraitzeko esan zidan eta hortik hartu nuen modu honetan egiteko ideia. Egin zuk ere!

Binke! apirila 2020 21

Malko-ilarrak

JOSEMI OLAZABALAGA LEGARRETA

Ilarrak beti presente

P

later hau proposatu dut udaberrian gaudelako, eta orain dela aste batzuk Instagramen egiten erakutsi nizuelako. Ilarra urtaro honetako produktu tipikoa da, eta nire gustukoenetako bat. Nire kartan, beti denboraldi honetan, ilar plater bat dago eta bertan beti sartzen ditugu, nola ez, malko ilarrak. Goi gastronomian oso kotizatutako produktua da gainera.

Denborak erakutsi digu produktu honekin lan egiten. Gure bezeroak dira erabakitzen dutenak denboraldi batetik bestera zein platerrek jarraitu behar duen presente, zerbitzariak platera jaso ondoren nola datorren ikusten duzunean, eta plateragatik zoriontzen zaituztenean. Beraz, badira denboran irauten duten platerak. Denboraren poderioz nire lanaren inguruan ikasten joan naiz hainbat jatetxetan, leku bakoitzetik gauzarik onena barneratzen. 18 urterekin pintxe bezala hasi nintzen Goizeko Kabin. Madrileko Zalakain jatetxetik igaro eta sukalde-buru gisa etorri nintzen Baserri Maitera. Ondoren, 10 urtez sukaldari-buru izan naiz Galdakaoko Andra Marin, Espainiako sukaldari hoberenaren txapelketa irabazi genuen bertan, hamarkadako platerrik onenaren «pilpil» saria irabazteaz gain.

Gainera, Bakailo platerren eskualdekako munduko txapeldunak izatea lortu genuen. On egin!

22 apirila 2020 Binke!

A

izianen egiten dugun platera Binkerentzat egin dugunaren antzekoa da, aldaketaren bat edo beste eginda, etxean egitea zaila delako, eta hori egiteko materiala falta zaigulako, baina, hori egin dutenek zoriondu egin naute horregatik. Bukatutako plateraren argazkia Aiziango platerarena da, baina errezeta honekin etxean antzeko plater bat prestatzen ikasiko dugu!

Osagaiak: • 200 gr. ilar • 1 kipula txiki bat eta patata bi • 200 gr. olio arbekina

• 10 gr. ilar malko • Arrautza bat pertsonako • 100gr. hirugihar • Gatza eta ozpina

1. Erregosi moztutako tipulinak bronuissean olioarekin, eta ia pure dagoenean, gehitu ilarrak, salteatu eta bota gatza nahi bezala.

2. Zuritu bi patata eder eta zatitu, jarri ontzi batean urarekin eta suarekin, egon 15 minutu irakiten patata bigundu arte pata purea egiteko.

3. Pata purearekin jarraitzeko, ura kendu, eta gehitu olioa eta gatza, hagaxka baten laguntzaz ondo nahastu, harik eta gertaera horrek puratu arte. Olio gehiago erantsi behar bada.

4. Arrautza galdarraztatzeko —eskalfatzeko—, ur ugaria, gatz pixka bat eta 50ml ozpin dituen kazoa jarri, irakiten hasten denean arrautza bota.

Minutu bat igaro ondoren ur epela duen kazo batera atera.

5. Hirugharra berriz, tiratan moztu, oliorik gabeko zartagin batean salteatu, kirrinka egin arte, atera eta xukatu paperean.

6. Aurkezpena egiteko, plater batean, patata-pure pixka bat jarri erdian, inguruan oilar onduak, arrautza gainean eta gainean, baba kurruskari batzuk, malko ilarrak eta gatz pixka bat.

Bakailaoz betetako kuiatxoak

XABIER URRUTIBEASKOA ETXABE

H

arreman ona dago Binke eta Ostalaritza Eskolaren artean, eta horregatik ederra da bertan parte hartzea. Xabier Urrutibeaskoa naiz eta Ostalaritza Eskolako irakaslea naiz. Gaur, hemen, Koarentena Artistikoan egin bezala, bakailaoz betetako kuiatxoak —kalabazinak— biztaitar saltsarekin zelan egin erakutsi gura dizuet. Emaitza zoragarria da! Probatu nai?

Osagaiak:

Betegarrirako:

• 50g piper berde • Berakatz ale bat • 200g bakailao • 40g irin • 250ml esne

• 50ml oliba-olioa • 100g tipuleta

• Irina eta arrautza

• 2 kuiatxo txiki • Oliba-olioa • Gatz

Frijitzeko:

Bizkairar saltsarako:

• 250g tipula morea • 4unt. piper txorizero • Ogi sikua • Errege-sagar bat • 250ml hondo zuri edo fumeta

1. Moztu kuiatxoak luzetara, 2mm ko xaflak eginez eta ur irakinetan galdarraztatu.

2. Sueztitu gainontzeko barazkiak brunoise eran moztuta olio pixkatekin 10minutuz, gehitu bakailao zatitxoak eta kozinatu 5 minutuz.

3. Gehitu irina dena nahastu eta esnea gutxinaka gehitzen joan. 5 minutuz irakin. Gatz eta piperbeltz puntuan jarri eta hoztu.

4. Bakailao betegarri koilarakada bana jarri kuiatxo xaflen gainean fardeltxoa itxi eta irin pla-pla egin.

5. Ogi sikua olio pixkatekin frijitu eta atera.

6. Olio berdinean tipula morea sueztitu kolore marroixka lortu harte. Piper-txorizeroak eta sagar zatia gehitu.

7. Busti hondo zuriarekin, egosi, turmixetik pasa eta iragazi. Zerbitzatu aurretik irakin eta gatz puntuan jarri.

8. Platerraren oinarrian saltsa jarri eta gainean kuia fardotxo frijituak. Tipulin txikituarekin apaindu.

Gure eskola ere, etxetik!

E

gun hauetan, Koronabirusa dela eta, irakasle eta ikasleak ohiko ez diren eratara lan egiten saiatu behar izan gara. Zortea dugu, nahi izanez gero, guztiok dugulako etxean sukalde bat eta kozinatu, postreak, ogia, koktelak, zukuak edo beste edozein elaborazio praktikatu eta egin ditzakegulako. Ez dugu ahaztu behar gurea, eginez ikasten dela.

Sukaldaritza eta Gastronomia, Jatetxe arloko zerbitzuak, Sukalde zuzendaritza eta Okintza, gozogintza eta konfiteriako zikloetan matrikulatuta dauden ikasleek argi ikusi dute nik egin dudan bezala posible dela etxean praktikatzea.

Galdakaoko Ostalaritza eskolan zorte handia dute ikasleek egunero benetako praktikak egiten dituztelako. Jantokia egunero zabaltzen da eta bezero ugari hurbiltzen da bertara. Zerbitzuko ikasleek bezeroen arreta landu eta zaintzen dute eta gaur egungo gastrokokteleria eta bestelako elaborazio interesgarriak eskaintzen dituzte. Eguerdiko 12etan bertako ikasle eta irakasleek jaten dute eguneko menua.

Gozogintzako ikasleek postreak egiten dituzte eta astean pare bat bider egindako elaborazio guztiak jartzen dituzte salgai.

Honez gain, adituen demostrazioak eta jardunaldi desberdinak ere sarritan egoten dira.

Binke! apirila 2020 23

Moxu katilukada-txokolatea

EDUARDO BIZKARRA AZKUETA

Familian gozatzeko

G

ure ustez Moxu txokolatea aukera zoragarria da familian gozatzeko, bai etxeko txiki zein nagusientzako. Familia batzeko aukera polita eskainiko digu postre goxo eta dibertigarri honek.

Holan ba, Binkeren Koarentena Artistikoa «jaialdi birtuala» Instagramen ikusi genuenean ez genuen zalantzarik izan, eta guk ere etxean zeudenei gure ekarpentxoa egin ahal geniela iruditu zitzaigun. Guk lanean jarraitzen dugun bitartean, etxean daudenak babestu eta konfinamendua goxotzeko aukera polita da hemen aurkeztu dizuegun hau, Binkeren ekimenean ere egin genuena.

Gure gozogintzako lantegian egunero ekoizten dugu katiluko txokolatea, etxeko alternatiba on bat eskaintzeko taldean egiten dugunaren ondorio, eta mimo handiz. Azken finean, urte luzeko ibilbidea duen familia handi bat gara Bizkarra osatzen dugunok, eta hori nabari da egiten dugun horretan.

Oraingoan gainera, Juan Bautista Uriarte kaleko Bizkarra Gastro Galdakao lokal eraberrituan aurkituko gaituzu. Bertan, besteak beste, aurkituko dituzu guk egindako hamaika produktu, Moxu txokolatea tarteko. Urte osoko produktua da hauxe.

Beraz, errezeta honetakoa ere edonoiz egin daiteke! Gozatu!

24 apirila 2020 Binke!

A

riketa goxo batekin familia guztia batu gaitezen, unea goxotzeko modurik modurik egokiena ekarri dugu. Errezeta honekin txokolatea urtzen ikasiko dugu, gero madalenak, gailetak edo fruta zatitxoak txokolatez zipriztintzeko. Etxean dugunak balio digu. Baina ez badugu ezer ere, txokolatezko medailoiak egin ahal izango ditugu errezeta erraz honekin!

Hauek beharko ditugu: • Katiluan egiteko txokolatea • Madalena pare bat (edo gailetak zein fruta piezak izan daitezke)

• Txokolatea apaintzeko goxokiak, fruitu lehorrak... nahi duzuna!

• Bol bat, koilara bat, plater bat eta film papera

1. Bol batean urtzeko txokolatea jarri.

2. Mikrouhinean sartu 30 segundoz.

3. Behin aterata, garrantzitsua da txokolate piezatxoak ondo mugiaraztea, eta ekintza hau hiru bider errepikatzea, txokolate piezatxo guztiak neurri berean berotu ditzazun.

4. Behin txokolate osoa urtuta, madalenak banan-banan hartu eta hauen puntatxoa txokolatean sartu.

5. Txokolatea urtu baino lehen, madalenak apaindu zuk aukeratutako osagaiekin: fruitu lehorrak, koloretako txispak, goxokiak...

6. Ostean, soberan gelditu zaizun txokolatearekin, medailoiak egin ditzakezu.

Horretarako, film papera mahairen edo platerraren gainean jarri, bertara urtutako txokolatea bota eta formak eginez medailoiak egin.

Gomendioak: • Gogoratu erabiltzen den txokolatea urtzeko txokolatea izan behar dela halabeharrez. Guk Moxu txokolatea erabiltzen dugu, baina besteren bat izan daiteke. Honen arrakasta 30 segundoko tarteetan txokolatea ondo berotu eta ondo mugiaraztean dago, dena neurri berean berotu daiten.

Proiektu honetarako lanean: Argitaratzailea: Aitu elkartea.

Koordinatzailea: Jon Gomez Garai.

Erredakzioa: Aituren batzordea; Julen Urrutxurtu, Izaskun Rekalde, Iñigo de Miguel, Alain Jauregi, Agurtzane Uribarri, Ixone Muñiz eta Gaizka Uriarte.

Diseinua eta maketazioa: Artefakto.

Ilustratzaileak: Irrimarra.

Talde berria Facebooken!

Inprenta: BEPSA. Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos.

Hilero banatutako ale kopurua: 14.000.

Lege Gordailua: BI-41-2016.

S

are Sozialik ezagunenean aspalditxotik daude taldeak.

Batzuk publikoak dira, edonor sartu daiteke baimenik gabe, eta beste batzuk pribatuak dira eta baimena eskatu behar da bertan sartzeko. Horietariko bi Galdakao Opina eta Galdakao Sin Filtro izan dira, zeintzuek milaka batzuk kide dituzten bertan. Ordea, denetan da gaztelania nagusi. Horren aurrean, Binkek Kontuke taldea sortu du.

Galdakaoko eta Usansoloko euskaldunon sarea! Eta hiru baino ez dira bertako elkarbizitzarako arauak:

ISNN: 2444-9385.

1

Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzukizunik.

Euskaldunon taldea da.

Talde horretan hizkuntza bakarra euskara izango da. Erderak erabili gura badituzu, horretarako beste hamaika talde dituzu.

2

Ez iraindu.

3

Galdakao eta Usansolo, ardatz.

Proiektu hau posible egiten dute: Ohiko kolaboratzaileak: Manu Etxebarria, Edu Madina, Aitzol Altuna, Estibaliz Apellaniz, Joanes Urkixo, Yayone Altuna, Irati Bediaga, Julen Gabiria, Gotzon Barandiaran, Antton Irusta, Nerea Urgoiti, Josi Basterretxea, Xabier Valencia, Nagore Ferreira, Edu Olea eta Bego Martinez.

Elkarte laguntzaileak: Ganguren Mendi Taldea, Andra Mari Dantza Taldea, Galdakao Gogora, Etxerat eta Bagabiz Euskara Elkartea.

Argazkilariak: Jabi Rojo, Gotzon Almaraz, Julio Legarretaetxebarria eta Aitzol Zamalloa.

Sare sozialak: Beñat Armentia eta Iñigo Larrrea.

Kreatibitatea: Naiara Pérez de Villarreal.

Webgunea: Aitor Espinosa.

Harremana: info@binke.eus Publizitatea: publi@binke.eus

www.binke.eus

Babesle ofizialak:

Gauza bat mintzea da —hain subjektiboa da hori...—, baina beste kontu bat irainak erabiltzea da. Azken hau, noski, debekatuta dago.

Galdakao eta Usansolori emango zaie lehentasuna. Bertan argitaratzen dituzun gaiek izan dezatela hauekin lotura, posible bada.

Binke! apirila 2020 25

Bete puzlea behean emandako piezak erabiliz.

Pista: piezak ez dira biratu behar

Zein da hutsune zuriari dagokion irudia?

Aurkitu eta marraztu!

26 apirila 2020 Binke!

Lagundu mahaia prestatzen!

Etxeko horma zulatu zaigu!

Zenbat adreilu falta dira?

Gaur etxea jasotzea tokatzen zaigu... Jaso galtzerdi guztiak lerro bakar batez, lerroa behin ere gurutzatu edo gainjarri gabe.

Binke! apirila 2020 27

Nor izkutatzen da leiho bakoitzaren atzean?

Aurkitu 7 ezberdintasunak

28 apirila 2020 Binke!

Lagundu teilatura igotzen, gela bakoitzean dauden ariketak osatuz!

Binke! apirila 2020 29

Josuren denbora-pasa gustukoena aldiz, egongelan josten egotea da

Jarraitu patroiak eta lagundu iezaiozu amaitzen.

Moztu zatiak eta alfonbra osatu.

Kalkulatu

30 apirila 2020 Binke!

Aneren denbora-pasa gustukoena, sukaldean pastelak egiten ibiltzea da!

Lagundu behar dituen osagaiak aurkitzen.

Ordenatu jarraitu beharreko dituen pausuak

Zein da egokia?

Goikaldetik begiratzen badu, zein da pastel bakoitza?

Binke! apirila 2020 31

Euskaraldiarekin bat egiteko, margotu koloretako puntu handi bat eta jarri etxeko lehioan

Galdakaoko Euskaraldia