BINKE 046 Otsaila 2020

46. zenbakia • 2020ko otsaila

JONTXU MARTINEZ AKTOREA

«Beti gura izan dot antzerkitik edo aktore lanetik bizi»

Jontxu Martinez Aktorea

«Ume zoriontsua izan naz beti, eta amak horretan zerikusia daukala uste dot» TESTUA: JON GOMEZ GARAI Argazkiak: GOTZON ALMARAZ

A

razoak esperientzia eta lezio positibo bilakatzean omen dago norbere bizitzaren gakoa. Eta «motxiladun ume» izanda 21 urte eman baditu ere, indar zein sufrimendu guzti horiek ondo bideratzen jakin ditu hilabeteko protagonista nagusiak: oholtzara modu profesionalean eramaten hasi da barruan duen talentu guztia, eta ametsa bete berritan batu gara berarekin Usansoloko plazan.

Usansolotar peto-peto bat Galdakaon Olentzero. Zelan daramazu hori? Oso ondo eta oso harro, egia esanda. Plazerra da Olentzero izatea, oso gustagarria da egun horretan bizitzen dana. Umeen ilusioa eta etxera txupeteekaz bueltatzea.

Lau urte dira Olentzero oso on baten lekukoa jaso nebana, eta uste dot ezin dala Keparen lana hobetu, baina behintzat bardintzen ahalegintzen naz!

Zure herrikideen ahotik kritikaren bat jaso izan duzu?

Ez, egia esan. Gurasoek, bromatan, lotsarik ez daukadan galdetu izan deustie inoz, baina herrikideek ez. Aurtengoa uste dot Usansoloko Olentzeroren azken urtea izan dala, eta ez dakit zer pasauko dan datorrenean, igual hor etorriko dira kritikak. Gabonak baino lehen beragaz gurutzatu nintzan Usansolon eta irribarre batek urten eustan, bi Olentzero batera!

Baina egiari zor, Galdakaori oso lotuta egon zara beti, ezta? Eguzkibegin ikasi dot eta kuadrila Galdakon daukat, baita beste lagun asko be. Hainbat ekitaldi eta taldetan aktiboki parte hartu dot. Oso ezaguna naz kuadrila txapelketan be!

2007an hasi nintzan parte hartzen Zizpan, eta 2018an Patxiku

2 otsaila 2020 Binke!

kuadrilara batu nintzan; eta jaietan jo ta fuego ibilten naz! Ezin dot esan barik itxi: azken bi urteetako txapelketa irabazi dogu Patxikugaz Galdakon!

Usansoloren alde be lan egin dozu, ezta? Ni usansolotarra naz, harro ganera. Jai Batzordean hasi nintzan, bertatik Lamintxu Gazte Asanblada sortu genduan. Eta urte batzuetan bietan lanean ibili nintzan Usansolo Herria sortu zan arte, gitxi gora behera. Usansolo Herriaren hasieran be aktiboki parte hartu neban, zerrendetan joan nintzan eta egin genduan galdeketan be hauteskunde-mahaian egon nintzan. Astiro-astiro aldentzen joan naz, bizitza holan da, baina beti Usansolon pasatzen danaren inguruan adi egoten naz.

Batzorde Mistoa sortu eta Usansolon galdeketa loteslea egitea ahalbidetuko duen mozioa onartu zuen urtarrileko udalbatzak. Zelan hartu zenuen berria? Urrun, pozik eta esperantzaz. Ezin izan neban udalbatzara joan, eta horrek apur bat penatu ninduan, baina aurrera goazala ikusita poztasun handia sortu jatan! Orain esperantza handia daukat etorkizunean —Bizkaiko Foru Aldundiak eta EAJk ez badabe oztoporik jartzen—, Usansolo Bizkaiko 113. udalerria izango dalako.

Usurbilen bizi zara orain. Bozkatu ahal izango duzu? Galdeketarako gogo handia daukat. Eta egin kontu, Usurbilen bizi banaz be, oraindio ez naz han erroldatu, Usansoloren etorkizunean erabaki nahi dodalako! Beraz bai, bozkatu ahal izango dot! (irribarretsu) Zer irabaziko duzu pertsonalki Usansolo udalerri izanda? Pertsonalki, urteetako borroka baten garaipena izango da. Txikitatik borrokatu izan dot Usansolo udalerri izatearen

Jon Martinez Zarrabeitia 1991, Usansolo Galdakaoko gazteen artean usansolotar ezagunenetarikoa izango da Jon, «Jontxu» bezala ezaguna, eta Usansolon ere hainbat saltsatan inplikatu izan den herrikidea da, bizitzak Usurbilera bizitzera eraman duen arte. Bertatik dabil aktore lan profesionalean hasten — eta hazten—, Administrazio eta Enpresa Zuzendaritzaren ikasketak egiteari utzi eta antzerkitik bizitzeko apustua egin zuenaz geroztik. Antzezlan bi ditu orain esku artean alaitasuna transmititzen duen «motxiladun ume» ohi usansolotarrak.

alde, uste dodalako Usansolok berak asko irabaziko dauala.

dearen kontra dagozanei, ez neuskie ezer esango...

Zer esango zenioke Usansolo udalerri izatea nahi ez duen galdakoztar edo usansolotarrari? Usansolotarrei, ondo pentsatzeko Usansolok irabaziko dauanaz. Eta galdakoztarrak bi taldetan banatuko neunkez: batetik erabakitzeko eskubidearen alde dagozanak. Honei gogoraraziko neuskie Usansolok, Euskal Herriak edo Kataluniak lez, erabakitzeko eskubidea be badaukala. Eta bestetik, erabakitzeko eskubi-

Lehen lotuta aritzeaz aritu gara, bertsolaritzara ere oso lotuta egon zara txikitatik, ezta? Hamar edo hamaika urtegaz hasi nintzan bertsotan ikastolan, Josu Telletxeagaz. Gero DBHra pasa eta Juanjo Respaldizagaz jarraitu neban. Zornotzako bertso eskolan be Etxahun Lekuegaz ibili nintzan, baita bertso udalekuetara joan eta eskolarteko batzuetan parte hartu be. Baina Galdakon berton ez neban bertso eskolarik Binke! otsaila 2020 3

izan, eta ez neban garatzeko aukerarik izan. Orain urte batzuk, Erduzie irratia sortzeko ahaleginagaz batera, Asier Martineri bertso eskola barriro sortzea okurritu jakon, Galdakaon bertso zaletasuna egon baegoalako.

Bide batez, zelan dago Galdakaoko Bertso Eskolaren egoera? Desagertzearen mugan beti. Momentu honetan taldetxu bat dago, bertsozaleak diren kuadrila bateko kideak bertsotan ikasten animatu dira. Azken urteotan ikasleak be izan doguz, orain dagozanak baino gazteagoak, eskolaz kanpoko ekintza lez bertso eskolara etortea erabaki ebenak. Aldiz, 2018an Bizkaiko txapelketara aurkeztu nintzenean, Asier eta biok bakarrik ibili ginan bertsotan. Ni orain Usurbilen nabil, baina hemen nagoanean bertso eskolara batzen naz. Badakigu bertsozale asko dagoala Galdakon, plazak beteta egoten dira, eta tabernetan be sasi-bertsolariak entzuten dira... Baina bertso eskola txikitzen dabil.

Eta zuk, baduzu bertso txapelketetan parte hartzen jarraitzeko asmorik? Aurton aurkeztu naz, eta lanak ixten badeusta kantetako asmoa daukat. 2018an aurkeztu nintzan lehenengoz, eta arantza bat geratu jatan barruan, saioa oso urduri pasa nebalako.

Jontxu urduri oholtzan? Ba bai, baina ikuspuntua ikusita uste dot ez nebala hain saio txarra egin. Arantza hori kentzeko asmotan bueltatuko naz aurton, ez udazkeneko fasera klasifikatzeko. Urte bi barru ez neuke kantatu gura, beste lan batzuk egin gura dodazalako, gai-jartzaile edo epaile, probatzearren, baina beti bertso-saltsan!

Zurekin lotura handia duen beste esparru bat: antzerkia.

Hemen ez duzu ba amaitzeko asmorik izango! Ezetz espero! Oholtza gainean antzerkia egiten aitite hiltzea baino gauza hoberik ez dagoala uste dot!

Zelan hasi zinen ba? Zazpi urtegaz hasi nintzan ikastolako eskolaz kanpoko ekintza batean, eta ordutik hona urtero-urtero egin dot antzerkia. DBHn Ekhia antzerki taldera batu nintzan, eta gero La Fundicion aretoko gazteentzako antzerki eskolan jarraitu. Unibertsitate urteetan, Anima eskolako antzerki tailerretan egon nintzan, eta ikasketen azken urtean, karrera albo batera itxi eta antzerki ikasketak serio hartzea erabaki neban. Gaur arte.

Noiz esan daiteke hasi zinela aktore semiprofesional izaten? Semiprofesional ez, profesional! Gaur egun antzerkiaz bizi naz-eta! Beti gura izan dot antzerkitik edo aktore lanetik bizi. Baina profesionala nintzala antzerki ikasketak egiten ibili nintzanean konturatu nintzan, Hamlet bezalako antzezlan bat Campos Eliseos antzokian eskaini genduanean, eta Triesteko antzerki festibalean munduko beste antzerki taldeekaz lanean ari nintzala.

Hamlet izan zen, beraz, zure lehenengo antzezlan profesionala? Ez. Ikasketak amaitu eta Pabellon 6-eko gazte konpainiako kastinera aurkeztu nintzan, eta aukeratu egin 4 otsaila 2020 Binke!

Gorputza oholtzan eta burua motxila batean izaten dot asteburuetan, errepidean Aita kaleratu ebenean El Correokoak atzetik ibili jakuzan segika ninduen. Berton «¿Qué fue de Ana Garcia?» antzezlana egin genduan arrakasta handiz, eta hauxe izan zan nire lehenengo antzezlan profesionala. Bertan, desberdinenganako biolentzia ezberdinen inguruan berba egiten dogu. Eta gaur egun biran jarraitzen dogu. Martxoaren 28an, esaterako, Pabelloira bueltatuko gara, hilabetez astebururo.

Dena dela, otsailaren 19an bertan, obra berria estreinatu zenuten. Zer duzue orain esku artean ba? «Harri orri ar, el patio de mi casa» estreinatu barri dogu. Euskadiko dramaturgia barrien saria irabazi eban, eta saria oholtzan jartzea zan saria. Berton Euskal gatazkaren inguruan berba egiten dogu, esan ez doguzan kontuen, aurreiritzien edota min ezberdinen inguruan egiten dogu berba. Polita da Martxelo Rubio edo Iñake Iraztorza bezalako aktore ezagunak ni bezalako aktore ezezagunekaz batera ikustea! Horrek freskotasuna emoten deutso antzezlanari!

Eta zelako harrera izan zuen estreinaldiak? Harrera ona izan dau. Baina oindino Gasteizen bakarrik ikusi dabe, eta bi emanaldi bakarrik egin doguz. Sentsazino onak dira. Ingurukoei behintzat gustatu jakie eta ez da gitxi, kritiko handienak etxean izaten doguz-eta! Hautsak harrotuko dauz antzezlanak, eta ez da danon gustokoa izango, baina hori gauzak ondo egiten gabilzenaren seinale izango da.

Zure barnean, harrera are bereziagoa izango du antzerki honek, ezta? Jakina. Gaiak zuzenean ikutzen nau. Maira Goiricelayak, zuzendari eta idazleak, proiektuan parte hartzeko deitu ninduanean, poztasunez hartu neban barria. Ez bakarrik lana neukalako, gai hau lantzeko gogoa be baneukalako.

Aurreko antzezlana oso soziala zan, eta oraingoa oso politikoa da. Biak batera egin ahal izatea luxu bat da!

«Euskal gatazka» deitzen dioten hori, tabua da oraindik? Ez neuke esango berbea tabua danik. Oraindino aurrei-

ELKARRIZKETA JONTXU MARTINEZ ritzi asko dagoz eta bestea entzutea kostatzen jaku, bai. Agian ez behar beste eta beharko zan terminoetan, baina gatazkaz berba egin egiten da. Kontuan hartu behar da ETAk 2011n emon ebala bere borroka armatuaren amaieraren barri, eta belaunaldi bat dagoala gatazkaren gordina pairatu ez dauana.

Arin-Arin!

Zer gelditzen zaigu onartzeko? Ez dakit onartzea dan berbea be. Lan egin behar dala uste dot, gatazka ez dalako amaitu. Oraindik 250 euskal preso politiko dagoz Espainia eta Frantziako kartzeletan, Euskal Herria espainiar poliziaz beteta dago eta ikusi da ezin dala erabaki, ez dagoalako erabakitzeko eskubiderik. Horregaitik uste dot euskal gizarteak aurrerapauso handiak egin dauzala, eta onartzeko daukienak aurrean dagozan bi estatuak dirala.

Zuk orain antzerkiaren zaletasun hori hobeto garatu ahal izango duzu asteburuak libre izanda? Orain asteburuetan Euskal Herritik nabil bidaian. Euskal Herriko oholtzen gainean, gorputza libre da. Baina burua askotan izaten dot Espainiako errepideetan, eta ez nire oroitzapenengaitik, gaur egun errepideetan dabiltzan senideengaitik baino. Eta batez be nik bezala gurasoren bat preso daukien umeengatik. Gorputza oholtzan eta burua motxila batean izaten dot...

Bada, 21 urte eman dituzu motxiladun ume. Zelan gogoratzen duzu hurbileko garai hura? Oso normal gogoratzen dot dana, egia esan. Ohiturak eta egunerokotasunak egoera anormal bat normalizatzen dau.

Normal gogoratuko duzu, baina ez goxo... Ez, jakina. Bidaiak oso nekezak ziran, txikitan barikuetako klaseak galtzen nebazan eta nerabezaroan lagunekaz egoteko denborea be.

Asteburu osoa bidaian, asteburu osoa errepidean galduta, gehien jota ordu eta erdiko bisita bat egiteko, eta aita inoz ez ikutzeko. Baina ume zoriontsua izan naz beti, eta amak horretan zerikusia daukala uste dot.

Aita aske gelditu zenean harrera beroa egin zioten Galdakaon, suziriak ere tarteko. Horren berri eman zuten hedabide espainiar askok. Zelan hartu zenuten oihartzun hura? Harreraren eguna eta ondorengoak nahiko ondo, hurbilekoen berotasun handiagaz. Txarrena hurrengo hilabetea izan zan. El Correokoek aitaren irudi bat argitaratu eben, kalean satsa botatzen egoala. Ezkutuan atzetik ibili jakuzan, segika. Beste batean, El Mundoko kazetari bat etorri jakun ate joka, baina ez portaleko atera, etxeko atera baino. Horrek beldur handia sortu euskun. Kazetaria ez bada, hurrengoa edozer egin gura deuskun zoro bat bada?

Euskal presoei egiten zaizkien ongi etorriek eztabaida sortzen dute azken aldion. Zure aitari egindakoak norbait mindu zezakeela uste duzu? Mina oso subjektiboa.

Ni mintzen nauanak bestea alaitu leike. Seguru nago herriko jaiek baten bati mina eragiten deutsiela, ezin daualako lorik egin. Ongi etorriak horixe baino ez dira: jai bat. Lagunek aspaldian aske ikusi ez daben pertsona bat babesteko baino ez. Ez dira erasoak eta ez dira inor mintzeko egiten. •

Asteko egun gogokoa?

Barikua.

Herriko txoko gustukoa?

Ez da Usansolo, baina Bekeako ermitaren landa.

Liburua ala tablet-a?

Liburua.

Pelikula bat?

Con la muerte en los talones.

Ez duzu onartzen‌ Faltsukeria.

Zoriontsu egiten zaitu‌ Lagunarteko bazkari batek.

Plater bat?

Kroketak.

Deskribatzen zaituen berba?

Lagunen laguna.

Herrian zer kenduko zenuke?

Galdakao dela adierazten duen ezer.

Eta zer berria jarri?

Udaletxea.

Euskarazko berbarik politena?

Inetazia.

Zure ametsetako bidaia?

Egina dot, Japonera.

Berba egin ala entzun?

Biak.

Zure mesanotxean ezin da falta‌ Ura, muki-zapia eta, zelan ez, antiojuak!

Abesti bat?

Pasodoble, Eguskik jota!

Binke! otsaila 2020 5

Aginke!

Errealitatetik hurbilegi dauden albiste faltsuak

«Bekelarreko arbasoekin egin merienda batik eta gailetak n » eraman nituen NTZEA BEKELARREKO PRI ea eg err n rie sa Go

Zuen Memeak!

Ba al zenekien?

Aurtengo inauterietatik aurrera Moz ollokerri beste pertsonaia bat gehituko diotela, Moz kor-oker izenekoa? Someran izango da prot agonista.

200

«Kolesterolaren bid ea» egiten duten pentsiodunek 200 gramo baino ez dutela argaltz en ondorioztatu du Osasun Sailak. Or dea, osteko kafes ne eta napolitanarekin 300 gramo irabazten dituzte , nahiz eta sakarinarekin ha rtu.

Txiste txarra t.

— Kamasutra irakurri barri do — Eta? — Dana postureoa. @dekantuz98 Metroak jarraitzen du gazteen arteko berbagai izaten, eta horren adibide da Dekantuz kuadrilak Instagram-era igo zuen ironiazko hau. Eta zuk, harrapatu duzu? =)

Dirusaria irribarre egiten duten Udaleko langileentzat

Herritarren aurrean irribarretsu eta jator erantzuten duten Udaleko langileei dirusari gehigarr i bat ordainduko die Udalak datorren hilabeteko soldatatik aurrera. Funtzionarioak ez badira ere, «plus» hori Torrezab al Kultur Etxeko zinemako langileetan ere aplikatuko da. Ia ba eraginik sortzen duen!

Boris Johnsonek Usansolo bisitatuko du egunotan

Brexit-aren defendatzaile den Bori s Johnson Britainiako lehenengo ministroak Usansolo bisitatuk o du egunotan, Brexit-a Usansolon ere aplikatzeko. Laminar rietako zubian hormigoizko harresia eraiki eta «Kolesterolar en bidea» egiten duten galdakoztarrei «ekotasa» bat aplik atzea proposatuko du.

@erduhona rilakoak azken hilean Potente ibili dira Erdu Hona kuad eurek argitaratutako da Memegintzan, eta horren adibide atu izan zaizu? gert Meme hau. Zuri ere antzeko zerbait 6 otsaila 2020 Binke!

Artxandako tiket bat Iruña-Veleiako hondarretan

Azken aldian sona handiko albistea izaten ari dira Iruña-Veleiako arkeologia-indusketak. Bada , azken orduko notizi bilakatu da ikerketa honetan ager tu den Artxandako atrakzio parke zaharreko «errusiar mendiare n» tiketa. Iraungita omen dago, eta ikertzaileak sinistu ezinik gelditu dira.

Kepa Otaegi antropologoa

«Jasotakoak iraun dezan, transmititzeko beharra dugu» Andra Mari Dantza Taldeak Altsasuko inauteri ezaguna berreskuratu zuen orain 42 urte, eta inauteri hau ulertzeko zein berreskuratze hori azaltzeko ere hitzaldia eskaini zuen Torrezabalen, otsailaren 14an.

I

nauteriak bertan ditugula baliatuz eta Andra Marik aurten 65. urteurrena ospatu behar duela aprobetxatuta, elkarte galdakoztarrak argitara eman du orain arte gutxik jakin duena: Altsasuko inauteri ezaguna Andra Marik berak berreskuratu zuen.

Kepa Otaegi antropologoa dago tartean.

BINKE

Altsasuko inauteria Otsailaren 22an, larunbata, antzeztuko du Andra Mari Dantza Taldeak Altsasuko inauteria, 19:00etan Kurtzeatik Santi Brouardera.

Zerk eraman zaitue, hainbeste urteren ostean, berri hau mahai-gainean jartzera? Nik bi arrazoi aipatuko nituzke: batetik taldean datozen belaunaldi berriei jasotako testigantzak helarazteko eta bestetik Jon Eguskiza proiektu hau aurrera eramaten tematu zelako.

Berak argi zeukan transmisio lan hori egin behar zela, eta horrela gertatu da.

Zergatik berreskuratu zuen Andra Marik eta ez beste edozeinek? Udazken honetan, Altsasura bueltatu garenean jakin izan dugu istorio honen abiapuntua 1973ean «Gure txokoa» izeneko elkartean izan zela, Ricardo Aldasorok Patxi Goikoetxeari Altsasun inauteri batzuk ospatzen zirela komentatu zionean. Batutako testigantzarekin, Patxik, Satrustegiri helarazi zion eta honek 1974an «Solsticio de invierno» liburuan argitaratu. Inauteri hauei buruzko aipamenak Juanan Urbeltzek irakurri zituenean, berehala ohartu zen Galdakaoko Kepa Artetxe eta konpainia zirela ardura hori hartzeko pertsona egokienak, eta 1916an desagertu zena 1976an berreskuratu zuten Andra Mariko kideek.

Gaur egun elkarte galdakoztarrak baino ez du Altsasuko inauteria egiten? Seguruenik Euskal Herriko hainbat lekutan antzeztuko da. Ordea, Altsasu eta Galdakao izango dira urtero aro ho-

netan inauteri hauek ospatzen dituzten herri bakarrak. Gauza ederra da berreskuratutakoak bizi propioa hartzen duela ikustea, bere jatorrizko herrian gainera!

Momotxorroa bera pertsonaia ezaguna bilakatu da geroztik. Zergatik?

Europan, nekazal gizarteetan oso ohikoak ziren inauterietan irudi zoomorfikoko pertsonaiak. Momotxorroek aipatutako irudi horiekin erabat konplitzen dute, bai estetikaren aldetik baita duten errolaren aldetik ere. Adarrak, narruak, sardak, oihuak edo jarrera oldarkorrak oso ikusgarriak dira... Zelan ez dira ba ezagun bilakatuko!

Baina Altsasuko inauteria ez da Momotxorroa bakarrik izango, ezta?

Ez, Momotxorroekin batera badago kortejua esaten zaiona. Naturaren esnatzearen sinbologia oso bat osatzen duen segizioa: goldea (Europan oso ohi-

koa, baina Euskal Herrian Altsasun baino agertzen ez dena), ereintza, errautsa ingurua barreiatzen duena, bataioa...

Pasa den otsailaren 14an hitzaldia eskaini zenuten. Zergatik? Lehen esan dudan bezala, urteetan jasotako ezagutza hori, datozen belaunaldiei helarazteko asmoarekin antolatu genuen hitzaldia. Gogoratu «folk-lore», «herri-jakintza» dela. Hortaz, jasotakoa denboran irautea nahi badugu, gerora enbor sendoak izango diren adaska gazteei transmititzeko ardura dugu.

Guzti hau batuko duen dokumental bat prestatzen ari zaretela azaldu zenuten hitzaldian. Zerbait aurreratzerik? Lanean gabiltza, istorioa gorpuzten doa, bizirik balego bezala.

Asmoa urte honen amaierarako amaituta edukitzea izango litzateke. Ordurarte itxaron beharko duzue!

Binke! otsaila 2020 7

Hilabete honetako sarituak

Urtarrileko irabazleak

Nerea Pereda Marias Arantza Atutxa Santa Cruz

Xabi Zamakona (ezker) eta Gorane Sagasti (eskuin) Binkekideak Roquechar-eko Robertorekin, irabazitako produktu sortak jasotzeko unean. On egin, lagunok!

Udalari esker, Gorria edo Ikimilikiliklik ikuskina ikusteko bi sarrera opari! Zorionak!

Zer egin Binkekide izateko?

Eman zure babesa urteko

36 â‚Ź

ordainduta

Oraindik binkekide ez bazara, eta neurri honetako lehenengo komunikabide euskalduna babestu eta sustatu gura badozu, hauek dozuz horretarako bideak:

1. Bete beheko formulario hau, eskaneatu edo atera argazki bat eta bidali e-postaz: infobinke@gmail.com

2. Bete formularioa, moztu, eta utzi gutunazal baten, Binke izenarekin Torrezabal Kultur Etxeko atezainaren leihatilan.

3. Eskaneatu zure

IZEN-abizenAk:

mugikorraren QR irakurgailuarekin beheko kodea eta bete formularioa!

HELBIDEA:

TELEFONOA:

NORTASUN AGIRIA:

E-posta: IBAN

KONTU KORRONTEA:

8 otsaila 2020 Binke!

ENTITATEA

BULEGOA

K.Z.

KONTU ZENBAKIA

Garrantzitsua izaten da atzera begira jartzea, bereziki zertan ari garen eta nora goazen ikas dezagun. Hileroko atal honetan berriz, ohiko ariketa bilakatu da argazki zahar eta egungoen arteko alderaketa. Paisaia batzuk, ordea, ez dira hain zaharrak...

Gerrari aurre egin eutsan Urreta 20 etxeak

2015

Gaur egun Tximiolarre bidea bada be, bere garaian Urreta zan argazkiko ingurua.

Hain zuzen, goiko argazkiko baserria Urreta 20 zan, 1934an dagoaneko eraikita egoana. Ramon Larrea eta Justa EreĂąok eraiki eben, eta bertan bizi izan dira euren hainbat ondorengo, 2016an bota eben arte. Etxeko Yolanda Larreak Binkeri kontatu deutsanaren arabera, ÂŤgerreari be aurre egin eutson gure etxeak, baina ondoan egoan etxeak ez, eta auzokidea gurera etorri zanÂť, bonba teilatuan jausi jakolako.

Holan gogoratzen dau Yolandak, eta holan gogoratu gura dogu Binken be, gaur egungo argazki honegaz alderatuta.

Argazkiak: Manu Etxebarria Ayesta

2020

Argazki zaharrak dituzu? Jar zaitez gurekin harremanetan eta parte hartu atal honetan: info@binke.eus Binke! otsaila 2020 9

Larraitz Lezameta, Frankfurten irakasle

«Euskara gatxa? Ba alemana ez da atzean geratzen!»

Etxepare Institutuaren bitartez, Frankfurteko «Goethe-Universität Frankfurt am Main» unibertsitatean dabil Larraitz Lezameta Moragues galdakoztarra irakasle, «euskara irakurle» lanetan.

Euskara eta euskal kultura alemanei erakutsi? Baina, badute interesik ala? Ikusten duzunez, lana daukat bai. Batzuek gaztelania edo frantses ikasketak egiten dituzte unibertsitatean eta horrela izaten dute euskararen berri.

Beste batzuek hizkuntzalaritza ikasten dute… eta ergatiboa ikastera datoz!

BINKE

E

nbaxadoreak izeneko atalaren barruan «sartu» daiteke duda barik Larraitz Lezameta (1994, Galdakao). Baina bere egoera ez da edozelangoa, nahiz eta bera ere Euskal Herritik kanpo bizi.

Joseba Sarrionandiari begiratu ohi diogu sarri, Habanan euskara eta euskal kultura irakasle dabilela-eta. Bada, Lezameta galdakoztarra Frankfurten dabil antzera.

Zelan amaitu dezake batek Alemanian irakasle? Galdera ona!

Nondik etorri zitzaizun alemana ikasteko ideia ba? Itzulpengintza eta Interpretazioa Gasteizen ikasteko, hirugarren hizkuntza moduan frantsesa, alemana edo errusiarra aukera daiteke.

Frantsesa ez zait asko gustatzen eta Errusian hotz handia egiten du. Orduan, ba alemanarekin ausartu nintzen!

Eta ondo baino hobeto ibiliko zara, txoritxo batek C1 azterketa ere gain-

10 otsaila 2020 Binke!

ditu duzula esan digu-eta! Euskara gatxa dela askotan entzuten dugu... baina alemana ez da atzean geratzen! Erasmus joan nintzen Alemaniara 2013an, gero unibertsitatean, hizkuntza eskolan eta nire kontura jarraitu nuen, baina beti atera izan zait zerbait hemen edo han, eta hizkuntza batekin konstantea izatea oso garrantzitsua da. Urte pare batez alemana ahaztuta izan ostean, iaz Vienara joan nintzen lanera eta bederatzi hilabetez hiru ikastaro trinko egin nituen jarraian. Bere fruituak eman ditu eta hein batean horri esker nago gaur hemen, Frankfurten.

Zer da zehazki bertan egiten duzuna? Frankfurteko Unibertsitateko euskara irakurlea naiz. Etxepare Institutuak atzerriko hainbat unibertsitatetan ditu irakurletzak eta ni Frankfurten nago.

Baskisch 1, Baskisch 2, Baskisch 3 eta Baskische Landeskunde seminarioak ematen ditut eta unibertsitateko Euskal Liburutegia kudeatu.

Zer da bertakoei gehien harritzen diena gure hizkuntza eta kulturatik? Hizkuntzari bakarrik erreparatuta, badugu zer kontatu. Europako hizkuntza isolatu bakarra da euskara. Baita Europa mendebaldean hizkuntz-familia indoeuroparretik ez datorren bakarra ere. Europa osoan euskara eta hizkuntza fino-ugriarrak dira hizkuntz-familia indoeuroparraren barruan sartzen ez direnak; finlandiera, hungariera, estoniera… baina haiek hizkuntz-familia beretik datoz. Hori bakarrik kontatuta, liluratuta geratzen dira. Euskarak gaur egun Interneten duen presentziak ere harritzen ditu. Hizkuntza txikia izateko modernoak ei gara!

Etxepare Institutuaren bitartez beka bat lortzea ez omen da erraza, esperientzia aprobetxatzen ari zara? Egia esan, euskara atzerriko unibertsitate batean irakasteko aukera zegoela jakin nuenetik ibili naiz honen atzetik. Lan asko da, baina asko ikasten nabil hemen! Zer esango dizut beraz, noski ari naizela egoera aprobetxatzen!

Zeintzuk dituzu hemendik aurrerako asmoak? Galdera hori neuk ere egiten diot neure buruari. Momentuz pozik nago hemen, egunero ikasten eta bizitakoa gordetzen.

Ostike!

BOLIÑAK kuadrila @bolinhas_xodo

«Triloka eta Boliñen artean satisfyer guztiekaz amaitu dogu» GALDERAK: TRILOKAS KUADRILLA @3loksss

Aurkeztu zuon burua: zenbat zarie kuadrilan eta zer gustatzen jatzue alkarregaz egitea? Hamahiru neska alai, gazte eta paregabe gara. Hain desberdinak izateak kuadrila bezala aberasten gaitu. Gehienak Galdakaokoak, baina Basauritik datozen bi atzerritar daukaguz gugaz. Irri, mozkor, afari eta momentu politak dira gure bizipenen ardatz nagusia.

Zerk identifikatzen zaitue batez be Galdakoko kuadrila moduan? Besteekiko originaltasuna, badakigu sormen maila handia daukagula eta hori batez be instagrameko kontuan ikusi daiteke. Ez ahaztu instagrameko kontua sortzen lehenak izan ginala eta hortik aurrera, kuadrila askok bardina egin dozuela. Ei, baina ez arduratu, pozik gauz erreferentzi moduan erabiltzen bagaituzue. Animo, ziur gauz noizbait zuen sormenetik sortutako zerbait publikatuko dozuena.

Gure kuadrilek zozer komunean daukiela uste dozue?

Noski! Bi kuadrilen artean, munduko «satisfyer»-en existentzia guztiarekin amaitu dogula, kuadrila bietan neskak bakarrik dagozela eta ikusi dogunez, gure txami bardina euki dozuela.

Zer hobetuko zeunkie gure herritik? Herrian oso erabilgarria izan dan inbertsioa hobetu, gure bidegorri maitea atzintzen hasia da! Horrez gain, Somerako pizza usainarekin nahasten dan alkantarila usain zoragarriari konponbide bat aurkitu.

Jaietan ohartu gara mutilen kuadrilagaz alkartzen zariela probak egiteko. Mutilak erabiltzen dozuez interesaren arabera? Mutilak jaietan gureak dira. Boliñas izan aurretik An-

tzekoparecido ginan eta hortik dator bai mutilekin erlazioa, bai Antzeko Returns. Antzekoren filosofiak esaten dauan lez: «Irabazten dozunean ez dozu beti ondo pasatzen, baina ondo pasatzen dozunean beti irabazten dozu».

Zuon eta gure kuadrilan artean pikerik egon dala aitortuko zeunkie? Zintzoak izan gero! 3LOKS WHO? Zein da zuon kuadrila gustokoena? Tongokus! Txamitik irtetzen azkenetarikoak izan dira eta gogor heldu dira!

Zein da zuon artean izan dozuen liskarrik gogorrena? Ez dogu detaile askorik emongo, guztia ardo botila bategaz hasi zala kontatu daikegu… zelan ez, alkohola medio.

Galdakoko kuadrila guztiak irla bakarti batera joango bagina, ze kuadrilla hilko litzake lehenago? Eta nork irabaziko leuke? Irabazleak? Patxiku, herriko atsoak. Zaharrak izanda be, trebeak dira eta bizitzan esperientzia handia daukie. Galdu? Jaikirikin oso lanpetuta dabiz azken bolada honetan, burua beste zerbaitetan daukielako: urteko ezkontza prestatzen.

Zuen kuadrilako nor da hautagai egokiena «Isla de las tentaciones» programara joateko? Zergatik? Kontatu! Txarmander! Kuadrilako «heartbreaker» profesionala... Txoritxo batek kontatu deuskunez, andaluziar guztiak liluraturik daukaz, nork daki, «Isla de las tentaciones»-en ordez, «Ocho apellidos vascos»-en protagonista izango dan.

Binke! otsaila 2020 11

MANU ETXEBARRIA AYESTA

Txistu, irrintza eta zantzo

G

izakiok, naturatik kulturara bideko saltu kualitatiboan, besteak beste, tresnak, sinboloak eta balioak sortzen eta lantzen daragoiogu historian zehar. Naturara bagoaz, gizakiok, geure fonazio-organu naturalakaz, txistua, irrintza (irrintzia) eta zantzoa asmatu doguz komunikatzeko edo eta beste zeregin askotarako. Txistua, ahorik hara egiten dogu, mihin-ezpanak konbinatuz edo atxamar bidez.

Txistu naturalak era askotakoak dira: berezkoak, kanturakoak, txistadarakoak, deitzekoak, agintzekoak, konpetiziokoak etab. Irrintza berbea, fonazio-organu bidezko beste hots bat dogu. Irrintza, gizaki zein abere batzuk egiten dogun oihu zoli eta deigarria da. Gure historia luzean zehar, gizakiok irrintza edo irrintzi bereziak asmatu doguz.

Gorbeialdean, gizakion irrintza-hots hori adierazteko, zantzo, berbea darabilgu. Era askotako zantzoak daukaguz egoera bat edo beste adierazteko: esaterako, deiadarrerako, larrialdirako, lamenturako, pozerako, jai-girorako, ospakizunerako, suterako, joan-etorrirako, etab. Historiak aurrera egin ahala, naturarik harako aho-hotsez gain, era askotako musika-tresna ugari sortu doguz gure Euskal Herrian eta erabili be badarabilguz guztion gozamenerako. Binke!

12 otsaila 2020 Binke!

Galdakaoko kale-izendegia

G

aldakaoko Udalak, EUDELen bitartez, udalerriko kale-izendegiaren gaineko txostena eskatu zion Euskaltzaindiko Onomastika batzordeari 2012ko ekainean. Zerrenda eguneratua 2012ko uztailean igorri zion Euskaltzaindiak Udalari; gerora, baina, Onomastika batzordeak «Galdakaoko toponimia» ikerketa-agiria aztertu eta behin betiko proposamena egin zuen, aurrez proposatutako kale-izendegiko zenbait leku-izen bestela arautuz. Halanda ze, Onomastika batzordeak, «Galdakaoko toponimia» agiriko datuak oinarri hartuta, Galdakaoko kale-izendegiko proposamen berritua egin zuen 2015eko urrian.

Onomastika batzordeko agiria Galdakaoko web orrian daukazue: galdakao.eus/Documentos/EuskerazBizi/Kale-izendegia.pdf

Besteak beste, ondorengo kasuak jaso dira: Auzoak: Allumia > Allumeaga, Aranzelai > Arantzelai, Erletxeta > Erletxe, Zuhatzu-Zuazo > Zugatzu…

Kaleak-eta: Loiolako Inazio kalea > Loiolako Ignazio kalea, Maximo Moreno parkea > Máximo Moreno parkea, Muguru kalea > Mugaburu kalea, Santo Domingo errepidea > Egirleta errepidea, Upo Mendi kalea > Upo kalea, Victor Parrokoa parkea > Victor Parrokoaren parkea, Zuloaga Margolari kalea > Ignazio Zuloaga kalea…

«Mundu globalizatu eta digital honetan, izen geografikoak informazio izatera heltzeko giltza dira ezinbestean» Nazio Batuetako Izen Geografikoetako Aditu Taldea

Informazio gehiago: hezkuntza-euskara@galdakao.net • 944010540

Gurera etorriak

«Lehenengo hitza euskaraz egiten saiatzen naiz beti» Rosimeire Da Conçeicao (1980, Brasil) Salvador de Bahíatik etorri zen Galdakaora. Bere herrian bitxitegi bateko langilea zen. Hemen aldiz, hainbat saltsatan dabil: goizez ikasten eta Eklipse tabernan sukaldari, arratsaldez aldiz, pilates eta yogako irakasle Ukabilkan.

Noiz iritsi zinen gurera eta zergatik? Galdakoztar bat, Eneko —nire senarra gaur egun— ezagutu nuen nire herrialdean, Brasilen, lagun komun bat genuelako.

Maitemindu eta erabaki bat hartu behar genuen: bera han gelditu ala ni zuenera etorri. Horrela ba, ikusita berak bizimodua moldatuago zuela hemen, bertara etortzea erabaki genuen eta 2006ko abuztutik iritsi nintzen Galdakaora.

Bertara iristean, zer da zailen egin zitzaizuna? Bereziki hizkuntza. Bertara heltzean nik ez nekien ez gaztelania ezta euskararik ere. Portugesez baino ez nuen berba egiten, eta horregatik lehenengo hilabeteetan helduentzako klaseak jasotzen hasi nintzen. Astelehenetik ostiralera joaten nintzen klasera, eta pixkanaka hasi nintzen martxa hartzen hiru hilabeteko epean. Baina egia da hasieran zaila dela, ez duzula gizartera ondo egokitzeko zirrikiturik ikusten eta sarri galdetzen diozu zure buruari ea zer egiten zaren zu bertan. Baina orain, zoragarri!

Eta zer da gehien gustatzen zaizuna bertakoaz? Hemengo hezkuntza, bai sistema bera baita haurrak hezteko modua ere. Hori zoragarria da. Eta osasunaz zer esanik ez, zein inportantea den... Ez du zerikusirik Brasilekin. Biolentzia ere azpimarratu gurako neuke, orokorrean, hemen ia ez da kalean biolentziarik ikusten.

Jaiotzez euskalduna den familia osatu duzu. Zer dakar horrek? Erraztasun asko, noski. Baina nire kasuan behintzat, konfiantzazko pertsona bategatik ez balitz ni ez nintzateke nire herrialdetik irtengo, han ez nintzan hain txarto bizi-eta.

Orain hemen nagoela, zelan ez dut ba familia euskalduna osatuko!

Zuk ere euskararekin harremana baduzula ikusten da. Tira, saiatzen naiz dakidana erabiltzen eta egunero zerbait berria ikasten! (irribarretsu) Niretzat hartu zaituen lekuko hizkuntza errespetatzea mundu guztiak egin beharreko zerbait da, eta bertako hizkuntza denok jakin beharko genuke, minimo bat bada ere. Gure etxean, seme-alabak ikastolara doaz eta aitatxorekin euskaraz egiten dute, nirekin gaztelaniaz eta hemen bizi den Brasileko izekorekin portugesez. Baina kalean ni ere saiatzen naiz lehenengo hitza euskaraz esaten!

Azken boladan etorkinen aurkako mezu asko dator Espainiatik. Zer esango zenieke? Ezjakintasunaren ispilua da arrazakeria, nik neuk ere bizi behar izan dudana nire azal koloreagatik. Baina badakit hori dela barrutik hutsik eta ezjakin dagoen jendearen erreakzioa, euren gabeziak ezkutatzeko ere sortzen dena.

OLAIA EGIARTE FERnANDEZ

Zure esku

P

entsatu al duzu inoiz zer eragina duen erosten dugun arropak gure planetan? Urtero, ehungintzak berotegi efektuan eragiten duten gasen %8 isurtzen ditu atmosferara, itsas garraioak eta nazioarteko hegaldiak elkarrekin baino gehiago. Kamiseta eta praka bakero batzuk egiteko behar den kotoia ekoizteko 10.000 eta 20.000 litro ur artean behar dira. Gainera, tindatze prozesuan erabiltzen den ur gehiena inguruko ibai eta itsasoetan amaitzen da, munduko uren kutsaduraren %20 izanik. Bestalde, zuntz sintetiko poliestikoak petroliotik datozenez, horiekin egindako arropa erostean petrolioaren erabilerarekin lotutako arazo ezagunak areagotzen ditugu — kutsadura, gerrak…—. Horrelako arropak garbitzeak ere arazoak sortzen ditu, itsasoetan dauden mikroplastikoen %35 prozesu horretan sortutakoak baitira.

Hori gutxi balitz, aurreko guztiari lan-baldintza prekarioak, lan-istripu ugari eta pertsonen soldata miserableak gehitu behar zaizkio. Aipatutako arazoak gutxitzeko, arropa erosi aurretik, zure buruari galdetu erosiko duzun hori behar duzun; erostekotan, bigarren eskuko arropa edo oihal organiko eta iraunkorrekoa erosi.

Aldaketa hau zure esku dago.

Binke! otsaila 2020 13

Zugatzuko skatepark estalia

Bizitzaren orekarekin kirolean TESTUA: JON GOMEZ GARAI ARGAZKIAK: AITZOL ZAMALLOA

«Ez dakizue zer daukazuen» esanez amaitu du erreportaje hau lantzeko solasaldia erreportaje honetako protagonista gazteenaren amak. Bada, horretarako balio ditzatela ondorengo lau orrialdeek. Zugatzun eraiki zen skatepark estaliaren inguruan aritzeko batu ditugu bertan ibiltzen diren lau lagun: bata galdakoztarra, besteak ordea Sestao, Durango eta Bermeotik Galdakaora etortzen diren zaleak.

P

lanetak gure inguruko gauzei bigarren —edo hirugarren— bizitza bat eman eta ingurunea zaintzeko beharrean gaudela oihukatzen digun garai honetan, lau urte pasatxo bete dira Galdakaon bi horiek ekintza bakarrean egin zirenetik. Batetik, enpresa pribatu batentzat aspaldi eraiki zen estalpeari bigarren erabilera bat eman zitzaiolako —erabilera publikoa, gainera—. Eta bestetik, enpresa haren itxieraren ondorioz bertan sortu zen zabortegi inprobisatua garbitu egin zelako, ingurunea zainduz.

Zugatzun dagoen skatepark estaliaz ari gara.

«Maderas Acha y Zubizarreta» enpresa, orain 30 urtetik gora, egurra lantzen zuen Galdakaoko enpresa ertaina zen.

Lantegia bera lehengo Formica enpresaren bulegoen parean zegoen, Mercadillo zubirantza doan zuzengunean. Lantegi honen biltegi nagusia eta egurrak sikatzeko orubea aldiz, errepidearen beste aldean zegoen; errepidearen eta trenbidearen artean, elkarren ondoan dauden txaleten atzean.

Euskal Herrian gaude, eta badakigu hemen zelako eguraldia egiten duen. Edozer lehortzeko eraikinik egin behar baduzu, leloenak ere ondo daki estalpe bat jarri beharko diozuna, eta horixe zen «Maderas Acha y Zubizarreta» enpresak eraiki

14 otsaila 2020 Binke!

zuena aipatutako zelaian, erreportaje honetako gaiari aitzakia eman dion horretan.

Egurra lantzen zuen lantegi haren azken jarduera publikoa —sareko hemerotekan aurkitu daitekena behintzat— 1991. urtekoa da, enpresa honek eskuragarri jarri zuen azken kontu-gordailutze edo depositokoa. Geroztik, orubea hustu baina biltegiko estalpea bertan utzi zuten, 2014 arte zabortegi inprobisatu eta zikin baten funtzioa betetzen ibili delarik.

Estalpearentzako bizi berria. Galdakaoko Udalak, orduan Ibon Uribe alkate zela, aterpe eta inguru horri bizi berria eman eta dena garbitzea erabaki zuen, espainiar estatuko kanpoko eta doako skatepark estalirik handiena bilakatzeko. Gauzak horrela, 2013an lehenengo pausua eman zuen 300.700 euroko hasierako aurrekontuarekin.

Obra egiteko lehiaketa irabazi zuen enpresak itxi egin behar izan zuenez, nahi baino gehiago atzeratu zen skate zaleen bilgune bihurtuko zen eremuaren inaugurazioa. Eta azkenik, bost hilabete inguruko obraren ostean, 2015eko uztailean inauguratu zen skateboarder-ek «La Kubierta» deitzen dioten skatepark estalia.

Aterpeak berak 1.400 metro karratu ditu, ZUT enpresak

diseinatu zuen — ­ Armando Santos skater-aren laguntzarekin— eta Juan Ignacio Corres Abasolo arkitektoak eraman zuen obraren kontrola, Udaleko Hirigintza-teknikariekin batera.

Batzuentzat, ezezagun. Aldizkari honek ez du ikerketa handirik egiteko baliabiderik, eta Instagram bitartez egindako inkesta bat inoiz ez da estatistikoki fidagarria izango. Ez behintzat formala. Baina besterik ez eta otsailaren 10-11 bitartean Binkeren Instagram kontuaren bitartez egindako inkestatxo bat erreferentziatzat hartzeko atrebentzia izan dugu.

Inkesta horretan argi utzi zuten herritar askok skatepark honen berri bai, baina gehienak inoiz ez direla bertan egon.

Aipatutako inkestatxoa 103 pertsonek erantzun zuten, eta %62ak onartu zuen, galdakoztarra eta gaztea izanda —hori izan baita parte-hartzaileen profila—, inoiz ez dela bertan egon. Egia da herrigunetik aldenduta dagoela, eta agian hori da bertan egon ez izanaren arrazoia, baina hori aldeko puntua dela onartzen du Josu Gereta Zuazo skater galdakoztarrak.

Gereta da ondoko lerroetako galdakoztar bakarra, eta ez skatepark-ean Binkek emandako arratsaldepasan galdakoztarrik ez dugulako aurkitu, kanpotik datozenek gure herriko gune bat zelan baloratzen duten jakin gura dugulako baizik.

Binke! otsaila 2020 15

Aitor Molina

Ian Ponciano

Molinaren palmaresik handiena «skatebording-arekin gozatzen dudana da». Ez da lehian aritzen, eta ez du halakorik nahi izaten: «Ni nabilenarekin eta besteak animatzen gozatzen dudanarekin, soberan daukat!».

Basque Team taldeko skaterra da Ponciano Gabantxo gaztea, iaz Txinako Skate Mundialean —kategoria absolutuan gainera— parte hartzen gazteena. Astean bizpahiru bider etorri ohi da gurasoekin Galdakaora.

Galdakao, skater-en bilgune. Aurreko lerroetan herri-

tarentzat galdakoztar askok baloratzen ez duten pribilegio bat da mota honetako skatepark bat herrian bertan izatea, «gozamen hutsa dalako gelditu barik batetik bestera skate gainean ibili ahal izatea, leku zabala dalako eta alkarri oztopo egiten ez deutsagulako gainera».

Durango, 23 urte

tar askorentzat La Kubierta urruneko gunea dela esan badugu ere, bigarren etxea da kanpotik datozen skater mordoarentzat. Josu Gereta anfitrioirarekin batera, Sestaotik gurera etortzen den Itxaso Rodriguez Garcia, Aitor Molina Garcia durangarra eta Ian Ponciano Gabantxo bermeotarra ezagutu ditugu Zuhatzuko aterpean.

Azken hau, 12 urtekoa, Zulai bere amarekin etorri ohi da, eta amak onartu egin digu lehenengoz etorri zirenean ez zutela parkea aurkitu: «Bueltaka ibili ginan inguruko residentzia, taberna eta auzokideen artean galdetzen, baina inauguratu barritan inork ez ekien non egoan skatepark-a eta Bermiora bueltatu ginan trenez».

Gaur egun, batez ere, euria egiten duenetan joaten dira bertara, «Bizkaian estalita dagoen doako skatepark bakarra delako», dio Aitor Molina durangarrak. Eta Itxaso Rodriguezek gehitu: «Bizkaian hiru skatepark daude estalita, baina pribatuak dira eta 5-6€ inguru ordaindu behar dira sartzeko, eta egoera ez dago egunero joateko moduan». «Beraz, Euskal Herriko eguraldia ezagututa, imajinatu zenbat bider etorri behar izaten dogun Galdakora!», dio irribarretsu Ian gazteak.

Hala ere, solasaldiaren parte ere baden Zulai Gabantxok dio Galdakao erreferente bat bilakatu dela skater guztientzako, «eta ez euria egiten dauanean bakarrik, udan be gerizpe goxoa egoten dalako aterpeari esker, eta bete-beteta egoten da hau». Horrela ba, ia urte guztian zehar etorri ohi dira lau lagunak, astean bizpahiru bider Durangotik, Sestaotik eta Bermeotik. Eta ia egunero, Josu Gereta etxetik, Galdakaotik. Gere16 otsaila 2020 Binke!

Bermeo, 12 urte

Bada zer hobetu. «Familia moduko bat da hemen sortzen dana, azken batean danok askotan etorten garalako eta oso giro ona sortzen dalako gure artean», dio Molinak, «horixe da niri skatepark honetatik gehien gustatzen jatana». Bertara bakarrik joateko ere arazorik ez dutela esaten dute hiru adinez nagusiek, eta Itxasok zehaztu: «Domeka arrasti batean, adibidez, hona bakarrik bazatoz, bardin da, badakizulako hamen egin dozun lagunen bategaz topatuko zarala».

Egunean dozenaka skater batzen dituen La Kubiertatik «mundu osotik etorritakoak pasatu dira: Gasteiztik, Frantziatik, Kataluniatik...», dio Geretak, gune honen oihartzun internazionala azpimarratzeko. Baina inguru hau hobeto ezagutzen dutenak eurek dira, ia egunero bertatik gurbildun taula gainean ibiltzen direnak; eta tartean, gure lau protagonistak.

Horregatik, skatepark-a hobetzeko gomendioak batu nahi izan ditu Binkek, eta eremu honen «balorazio oso positiboa» laurek egiten badute ere, Ianen amak bai onartu du batzutan autokarabanarekin joan behar izaten dutela Zugatzura, «txis egiteko lekurik be ez dagoalako hamen». Rodriguezek: «Trabaren bat aurkitzetakotan, inguruan dendarik ez dagoala esango neuke, ez daukagu edan edo jatekoak non erosterik, eta etxetik ekarri behar dogu dana». «Auzokideen kontaine-

Zugatzuko skatepark estalia

Itxaso Rodriguez

Josu Gereta

Bost urte izango dira skatean hasi zena Itxaso, «lagun batek 'tabla bat' uzten zidalako hasi nintzen Trapagaraneko skatepark-ean, errealitatetik pixka bat aldentzeko». Gaur egun ia astero dator Galdakaora.

Lau protagonisten artean galdakoztarra da mailarik altuena duena, hala onartzen dute beste hirurek behintzat. Zenbaki hau argitaratu berritan argitaratu du Geretak ere denda batentzat grabatutako bideoa.

Sestao, 25 urte

Galdakao, 24 urte

rrak kenduta, zarama bakarra dago ganera, eta batzutan horrek eragiten dau inguruan zikinkeria egotea», arrazoitu dabe Ianek eta Zulaik, «nahiz eta normalean oso garbi egoten dan».

Udalak, bere aldetik, ekarpen hauek kontuan hartuko dituela esanez erantzun dio Binkeri.

Auzokideak ez hain pozik. Lau skater-ekin batu aurretik, gertuen dauden etxeetako txirrinak jo eta auzokideekin batzeko osteratxoa ere egin zen. Orokorrean, proiektua «nahiko ondo» ikusten badute ere, elkarrizketatutako lau auzokideek bat egiten dute «parkea gure etxeetatik hurbilegi» dagoela baieztatzean. «Zarata handia sortzen dabe errodamenduekaz eta gehienetan musika topera izaten dabe», diote bi auzokidek, «eta inoiz ez dogu ulertuko zelan bota ahal izan deuskuezan harriak lorategira, batzutan gu bertan gagozala».

«Hori oso gutxitan» gertatu dela onartu badute ere, auzokideetariko bat abokatuekin dabil, skatepark hori bertatik kendu dezaten borrokatzeko.

Auzokideekin berba egiten ari garela, batek gogorarazi egin du «Bilboko Aste Nagusia ospatzen dan bakotxean zelai guzti hori kanpamentu bat» bilakatzen dela, eta «Udaltzaingoa sarritan joaten bada be, salmenta 'susmagarrietan' ibiltzen dan furgona bat inoiz ez dabela harrapatzen».

Erreportajeko lau skater-ek erabat ulertzen dituzte auzokideen kexak, baina gaitzetsi egiten dute aipatutako guztia, eta ez dute euren burua «inondik inora be» aipatutzat sentitzen: «Gutxiengoa izango da, gu hona skatean ibiltzera baino ez gatoz-eta, inor mintzeko asmo barik». • Binke! otsaila 2020 17

Ugaitz Agilar Barrenetxea Sopela, 1979 Gaztetxotatik pilotan eta surfean ibiltzen zen Ugaitz Agilar sopeloztarra, hanka batean lotailu-haustura sufritu eta «mundu guztiari begira aspertuta» egotera igaro zen arte. «Orduan, osabaren reflexa hartu, Canon T70 analogiko bat, eta hondartzara jaisten nintzan argazkiak ataratzera», aitortu dio Binkeri Galdakaon udaltzain dabilen argazkizaleak. Nahiz eta bera Sony A7rIII batekin ibili, ez du uste kameraren kalitatea denik argazkiak ateratzeko faktorerik inportanteena, bai ordea gustu eta ikuspuntu ona izatea. Erretratu-irudiak egiteko gogoz badabil ere, normalean argazkiak paisaia eta animaliei ateratzen dizkie, bera ibiltzen den inguruetatik ikusten dituenak direlako.

18 otsaila 2020 Binke!

Zabalean

JOANES URKIXO BEITIA

Urte haietan

Z

abaleako urte haietan, txikerretan, txakurkume bat izan nuen. Gorbeiako elurretatik etorri zen, artile kizkurrezko pilota jaio berri bat baino ez, tarte labur batean nire mundu txikia konpartitzera, zein, garai hartan, etxe osteko zelai sarrietan hedatzen baitzen gehien bat.

Erresuma basa hartan burua belar artetik nekez agertzen nuelarik, ni bai umemokoa, bizitzaren aurreneko mirariak ikasi nituen: marigorringoen hegaldi artetsua, mahats basatuen zapore mingotsa, udako sargori isilaren hotsak.

Batzuetan, arrastian, etxeko atarian jartzen ginen merienda jatera, Zuri txakurra ogi eta txokolateari so, ni berriz talaia hartatik antzeman zitekeen ikuspegiaz gozatzen: hara Zamakoa bere inurrien joan-etorriekin, hara berriz Ganguren mendia bere berde ilunarekin…

Lerroartean

Arrasti haietako batean, Don Jose abade agurea handik igaro eta aurrean gelditu zen txakurrari begira.

«Zer da, benetakoa ala jostailua?». Eta nik, txakurra bizira etorrarazteko astinduz, benetakoa zela erantzun nion, harro baino harroago.

Zuri txakurkumea Zabaleatik joan zen laster.

Geroago neu ere joan nintzen eta, urteak igaro ahala, erresuma ezkutua bera desagertu zen, zementuak eta asfaltoak zapalduta. Nahiz eta nik ahaztu ez, nire oroimenean bizi baita gaur orduan bezain bizirik.

Orduan ez banuen ere jakin, ni bai umemokoa, gaur erantzun zuzena emango nion abadeari. «Ez bata ez bestea», esango nion. Ez benetakoa ez jostailua, osagaia baizik, marigorringoak, mahatsen zaporea eta sargori isilaren hotsak osagaiak diren legez: oroimenaren eta, horrenbestez, norbere izaeraren osagaiak.

NEREA URGOITI GALARZA

Hitzen zaintza, mingain azkar gutxiago

H

itzak. Hizkuntza baten perlak. Komunikatzeko, hitzak. Idazteko eta irakurtzeko, hitzak. Maitatzeko, sentitzeko, bizitzeko, hitzak. Adierazteko, hitzak. Nortasuna eraikitzeko, hitzak. Aldarrikatzeko, hitzak. Inklusiorako, hitzak. Askatasunerako, hitzak. Baina, min emateko ere, hitzak.

Aurrekoan agiri formal bat betetzerakoan hara perla: «Gutxitasun batengatik diru-laguntzarik jasotzen al duzu?». Gutxitasun?!! Ulertu ezinik, orriari buelta eman eta erderaz irakurri behar izan nuen: «Discapacidad».

Bai-bai, ez larritu, berriro irakurri, «gutxitasun», nik ere hainbatetan egin behar izan nuen. Hiztegiaren erabilera nazkagarria, itzulpena lotsagarria. Txalotzekoa.

Aniztasun funtzionala errealitate natural bat den bitartean, gutxitasun handia nabari da gizartean. Gutxitasuna zaintzan, hitzen zaintzan.

Eta hori bai, ordaindu egiten da, egunero, bazterkeriaz beteriko sufrimenduan.

Hitzen erabilerari buruz hausnartuz, Pirinioak etorri zaizkit burura. Hitz isilak, askeak, txoriekin dantzan dabiltzanak. Harmonia eta gozamena. Baina bake hori apurtzen duen errealitate kolpea ere badator, beti: «¿Estáis solas?». Ez al da ba «solas» hitz plurala, konpainia adierazlea? Noski, «solos» galdera ez litzateke inoiz emango, gizarte honen gutxitasun handi horretan ez dauka lekurik.

Kontua ez da adibideak plazaratzea, ezinezkoa baita denak biltzea, zoritxarrez. Kontua da hitza ertz bikoitzeko arma bezala ulertzea, eta horren inguruan hausnartzea. Hitzen zaintzaren garrantziari erreparatzea.

Gizarte honek mingain azkar gutxiago eta buru kontziente gehiago behar ditu, hori da dena.

Binke! otsaila 2020 19

AITZOL ZAMALLOA

Ehun neurri zehatz hartzeko konpromisoa abian

BINKE

BINKE

Urtarrilaren 23an Gobernu Plan barritzailea aurkeztu eban Galdakaoko Udalak, zeinetan ehun neurri zehatz hartzeko konpromisoa hartzen eban datozen hiru urteetan burutzeko, edo bai behintzat burutzen hasteko. Ehun neurri horiek zeintzuk diran eta euretako betebehar bakotxa ze egoeratan dagoan jakiteko galdakaodenontzat.eus webgunea kaleratu dabe.

Erretiroa hartu dau Postigok

Metroari behingoz ekitea xede

Alfonso Postigok urteak egin dauz txirrindularitza egokituan. Hilaren 29ko udalbatzak, EAJren iniziatibaz, omenaldia egin eutsan erretiroa hartu barritan.

Metroa «berehala» eta «behar bezala» abian jartzea eskatzeko mozioak aurkeztuko dabezala iragarriz prentsaurrea eskaini eban Galdakaon Elkarrekin Podemosek.

20 otsaila 2020 Binke!

BINKE

Hemen doguz inauteriak!

Inauteriak bertan doguzala, otsailaren 17an udaletxeko atarian batu ziran gure inauteriak posible egiten dabezan herriko hainbat eragileren ordezkari, Edurne Espilla eta Ibon Garcia zinegotziekaz batera —egitarau osoa Agenda atalean—.

BINKE

GOTZON ALMARAZ

Urteetan egin bada be, orain arte ez da lankidetza hitzarmentik sinatu Labeako ospitalearen eta Udalaren artean, 16 zibikoetatik 8 ospitaleko aparkalekuetan laguntzen ibiltzeko.

BINKE BINKE

Ospitaleagaz akordioa sinatuta

Langile bat hil zan Galdakaon

Suetean berrerabiltzeko arduraz

Urte barriko laugarren langilea hil zan otsailagaz batera Galdakaon, Aperribaiko lantegi batean. «Prekaritateak hiltzen du» lemapean elkarretaratzea egin zan herrian.

Suetean be berrerabiltzeko ardura presente dauka Ostalaritza Eskolak, eta bertan ekonomia zirkularraren inguruko jardunaldiak antolatu ebezan alkatea lekuko.

Binke! otsaila 2020 21

Santa Ageda bezpera Argazkiak: JORGE MORALES, GOTZON ALMARAZ ETA BINKE

22 otsaila 2020 Binke!

Usansolo

BINKE

Hamaika urteren ostean, segregazio prozesua abian da

Usansolok herri izaera duela ezin da ukatu, baina urte eta erdiko epean udalerri izatea ere ezin izango zaio ukatu —usansolotarrek hala erabakitzen badute behintzat—, Galdakaoko Udalak Usansoloren segregazio prozesuari argi berdea eman baitzion urtarrilaren 29ko ohiko udalbatzan.

U

rtarrileko ohiko udalbatzean puntu bakarrak hartu zuen indarra udaletxeko areto nagusia lepo bete zuten herritarrentzat: Usansoloren segregazio prozesuari hasiera emango zion mozioa bozkatu behar zuten Udalean ordezkatutako alderdiek. Bozketa horretan PSE-EEko bi zinegotziak izan ziren kontra bozkatu zuten bakarrak. Gainontzeko alderdi guztiek, oposizioko EAJk barne, aldeko botoa eman zioten Usansoloren segregazio prozesua abian jartzeari.

Botazioari ekin aurretik, ordea, prozesu honen aurrean alderdi batzuek dituzten ñabardurak agerian gelditu ziren. Podemos-EQUOko Txelu Bernalek, esaterako, argi utzi zuen: «Ez gaude banaketaren alde baina alde bozkatuko dut, herritarren nahia horixe delako». EAJko Fernando Izagirrek bere aldetik, talde osoaren izenean azpimarratu zuen jeltzaleen «konpromisoa foru arauak errespetatzea izango dela, horregatik alde bozkatuko dugu hemen». Auzoak plataformako ordezkari den Mari Paz Losada alkateordeak alde bozkatuko zutela aurreratu zuen, «inor

ezin daitekelako demokraziaren kontra egon». Ez da aurrekoen iritzi berekoa PSE-EEko Txema Larrazabal, honek irmoki aldarrikatu zituelako «galdakoztar guztien interesak», bere ustetan, «ez delako bidezkoa gutxi batzuen interesak gehiengoaren gainetik jartzea, gainera ekonomikoki bideragarria ez den abentura bati hasiera emateko». EH Bilduren izenean Iñigo Hernando alkateak egin zuen berba, eta zorrotz erantzun zion Larrazabali: «Arrazoi ekonomikoek gaur ez daukie hemen lekurik, Usansoloren bideragarritasun ekonomikoa aztertzen dauan informerik ez daukagunean aurrean gainera», eta gaineratu, «'abentura' bezalako berbak erabiltzea errespetu falta bat da hain serioa dan prozesu bati hasiera emongo deutsagunean». Horrez gain, prozesua gertutik jarraituko duten alderdi eta herritarrei alkateak aurreratu egin zien «arauek markatzen dabezan puntuak errespetatuko dirala une oro».

Usansolo Herria (UH) plataforma sortu zela hamaika urte bete diren honetan, Iñaki Urgoiti eta Agustin Aizpuru UHko

zinegotziek esker oneko berbak baino ez zituzten izan, eurentzat «egun historikoa» zen horretan, eta «alderdi guztiei prozesu guzti honetan gure ondoan izateko gobidapena» egin zien. Gonbidapen horri adierazpen argiak gehitu zizkion Urgoitik: «Bistakoa da Usansolok Udala gura dauala, ba herria izan, bada».

Eta aurreko adierazpena arrazoitu zuen, «Galdakaoko Udalak inoiz ezingo deutsalako lau kilometrora dagoan herri bati zerbitzu onik emon». Udalbatzaren amaieran emoziozko negar aurpegiak ikusi ziren udaletxearen kanpoaldean eta irteeran pasilloa ere egin zieten usansolotarrek UHko zinegotziei eta alkateari. Bertan ziren Monika Mena UHren segregazioko ordezkaria eta Juan Landa abokatua: «Oso pozik! Babes zabala lortu dogulako, EAJren aldeko botoekaz be». Lanean hasteko ordua da orain. Bi hilabeteko epean Batzorde Mistoa osatuko da eta urtebete edo urte eta erdiko epean galdeketa loteslea egin ahal izango dute, Usansolo udalerri bilakatuko den edo ez bozkatzeko.

Binke! otsaila 2020 23

Itsasoko zeharkaldietan espezialistak Iskander Sagarminaga Igerilaria

«Itsasoaz gozatu eta honegaz dantza moduko bat lortzean dago gakoa» Informatikaria ogibidez, orain bost urte hasi zen Iskander Sagarminaga (1983, Galdakao) kirolari gogor ekiten, bereziki igerian ibiltzeari. Igerian baina, itsaso zabalean ibiltzen da, eta orain gutxi Andrearekin batera Manhattanera joateko aukeratu izanagatik izan da albiste. Aldiz, txartel horri ezezkoa eman behar izan dio Triple Coronas, Santa Pola, Menorca Swim Marathon edo antzekoetan ibilitako lagunak.

1

Andreak ez, baina zuk Manhattanera joateari uko egin diozu. Zergatik? Data kontuengaitik. Sailkatuak izan ostean emon euskuen datan ezin dot ugerrik egin, eta ezezkoa emon behar izan neban.

2

Aukera on bat galdu duzunaren sentsaziorik ez duzu? Ez, antolakuntzakoek plaza gordeko eustiela esan eustien. Pena bakarra aurtengo lagunarteko plana galtzea da.

3

Hala ere, aurten badituzu erronka gogorrak ere esku artean, ezta? Bai, gogorrena Galiziako Batalla de Randekoa izango da —espainiar estatuko gogorrena—. 27 kilometroak neopreno barik egingo dodaz eta ura 13-14 gradutan egongo da. Baina hau lortu ostean Canal de la Mancha egiteko aukera izango dot —Ingalaterratik Frantziara, 13 ordu inguru igerian, neopreno barik eta 15-16 gradutako uretan—.

4

Normalean neoprenoarekin ala neopreno barik ibiltzen zara? Neopreno barik 11-12 gradutan ordu bat pasata egon neike, baina beti kontuz ibili behar da, hipotermia arrisku handia dagoalako. Ahal izan ezkero gurago dot neopreno barik, baina neguan, ibilbideak ez badau hondartzara irteerarik, neoprenoagaz.

5

Ideia bat egin dezagun, zenbat orduko zeharkaldiak egiten dituzue? Laburrenak 30 minutukoak izan leikez, bi kilometro ingurukoak izaten dira; eta luzeenak 7-8 ordutik gorakoak, 25-30 kilometro ingurukoak.

6

Kontxo! Honetarako entrenamendu oso gogorrak egin beharko! Astean zehar hiru egunez Galdakaoko igerilekura joaten naz, Andreagaz eta Galdakao Igeriketa Taldeagaz. Asteburuetan itsasora joaten gara Ur Irekiak Galea taldeagaz. Uretatik kanpo barriz, Elexalde gimnasioan nabil, indarra lantzeko ariketak egiten Gorkaren laguntzagaz.

7 24 otsaila 2020 Binke!

Non dago olatu eta korronteekin igeri egin ahal izateko gakoa? Errespetuz baina zoro puntu bategaz itsasoaz gozatu eta honegaz dantza moduko bat lortzean.

Andrea de la Hera Igerilaria

«Manhattanen igeri egitearekin nire ametsa errealitate bihurtuko da» Bere lanorduak enpresa handi baten kontabilitate lanetan ematen baditu ere Andrea de la Herak (1993, Galdakao), egunero bulegoa utzi eta igeri egitera joaten da, izan Urretako igerilekura zein itsaso zabalera. Azken bi urteetan Salome Campos, Triple Coronas, Flysch Beltza edo Batalla de Rande neurrietako zeharkaldietan txapeldun izan da, eta 5-27 kilometro arteko itsasoko probak dira, ez nolanahikoak.

1

Zelan hartu zenuen Manhattanera joateko deia? Frogara inskribatu nintzenetik zalantzak izan ditut, hautatuko ninduten ala ez jakin barik, baina bidali ziguten emailean nire izena ikusi nuenean emozio handia sentitu nuen. Froga hau igeri egitea beti izan da nire ametsa eta aurten ametsa errealitate bihurtuko zait!

2

Hemengo uretara etorrita, zerekin konparatu daiteke bertan egin izan beharko duzuna? Hemen badaude froga asko, eta oso gogorrak.

Baina Manhattani bira ematea ezin da ezerrekin konparatu. Igeri egin eta Empire State ikusi, edota Brookling-eko zubi azpitik pasatzea ez dira hemengo frogekin konparatu daitezkenak. Gainera, mundu guztiko beste ehun parte-hartzailerekin lehiatzeak proba munduko garrantsitzuenetarikoa bihurtzen du.

3

Noiz eta zergatik hasi zinen itsaso zabalean igeri egiten? Betidanik egin dut igerian, baina gehienbat igerilekuan izan da, Galdakao Igeriketa Taldean. Ordea, ondoko elkarrizketatua —Iskander, laguna gaur egun— 2016an ezagutu nuen, udako egun batean itsasora eraman ninduen eta egun hartatik ez naiz itsasotik urrundu.

4

Aurten baduzu, New Yorkekoaz gain, beste erronkarik? Bai, aurten beste hiru erronka gogor izango ditut: ekainaren 6an Formentera-Ibiza —30km igerian—, ekainaren 27an Batalla de Rande Vigon —27km— eta irailaren 5ean Triple Corona Illas Atlanticas Galizian —23km—.

5

Urretako igerilekua txiki geldituko zaizu, ezta? Urretako kiroldegia txiki txiki geratzen ari zaigu bai! (barreka) Ia egunero entrenatzen dut. Normalean ordu bat eta erdi eta 3.000-4.000 metro egiten. Baina asteburuetan itsasora joaten naiz. Eguraldi ona ala txarra egin, gu bertan gaude. Itsasoan metro gehiago egiten ditugu, bost edo sei kilometro neguan. Eta udan, uraren tenperatura epeltzean, 10-15 km. inguru.

6

Baduzu honetaz bizitzeko asmorik? Ez, gaur egun ezin da kirol honi esker bizi. Niretzako aisia da eta gainera gastuen ia %100 nire poltsikotik ateratzen da. Baina aurten zorte handia izan dut bi marka handik nitan pentsatu dutelako Manhattaneko erronkaren gastuei aurre egiteko: Viuda de Sainz eraikuntzako enpresa eta Head kiroleko marka.

Binke! otsaila 2020 25

Ero musika taldea

«Metala betidanik entzun dugu, eta barruan daramagu nahitaez» Euren blogetik doan deskargatu daitezken bi diskak kalean —2012ko «Airean mugak» eta 2016ko «Garaiz gaude»— etenalditxoa egitea erabaki du Ero taldeak, lehen pausuak 2007an ematea erabaki zuenak. Binkek, ordea, euren berri izan gura izan du taldeei eskainitako atal honetan.

Zelan definituko zenukete zuen musika? Guretzat garrantzitsuena abestia da beti, estiloaren gainetik. Izan ere, musika ezberdin asko entzuten dugu. Dena den, ezin da ukatu gure musika rock-aren esparruan ari dela, hainbat musika mota ezberdinen eragina bilduz: metal, pop, rap, funky, reggae... bururatzen zaigun edozer islatu daiteke abesti batean.

Baduzue beste talde edo musikari batzuen eredurik zuenean? Mila abesti dira erreferentzia guretzat, izan ere, taldekide bakoitzak gustu ezberdinak ditu. Erreferente zerrenda luzeegia litzateke...

Gazteak zarete, baina ez umeak, horrek badu eraginik?

Ez dakit hala garen, baina gazte sentitzen gara behintzat! (barreka). Nagusitzearen eragina ukaezina da, onerako eta txarrerako. Alde txarrena nagusitzeak dakarren denbora falta da.

Hau dela eta, taldea «pause» batean jartzea erabaki genuen 26 otsaila 2020 Binke!

iaz. Baina nagusitzeak baditu alde onak ere: denborak eta jende ezberdinarekin jo izanak eskarmentua ematen dizu. Argi dugu zer nahi dugun eta nola burutu. Letretan ere nabaria da denboraren igarotzea, azken batean letrak norberaren nortasunaren ispilu baitira.

Disko pare bat dituzue, zer aurkitu dezake entzuleak euretariko bakoitzean? Bi diskoak nahiko ezberdinak dira beraien artean. Lehenengo diskoan, talde bezala konposatutako lehen abestiak aurkitu daitezke. Musikalki disko gogor eta azkarragoa dela esango genuke, nahiz eta garai hartan metaletik aldendu nahi izan, nabaria da bere eragina. Betidanik entzun dugun musika da eta barruan daramagu nahitaez.

Bigarrena ordea, heterogeneoagoa dela esango nuke. Abesti, soinu eta letra ezberdinak lantzea lortu genuen.

Julen Gomez, zure kasuan, Biok talde galdakoztarretik zatoz. Goxotu egin zarela esan daiteke? Bai esan daiteke Biok-eko garaiekin alderatuta «marrubitu» egin naizela! (barreka) Ordurarte ibilitako taldeetan musika gogorra jorratu izan genuen. Do Not Disturb, Kalte eta Biok taldeak metalaren esparruan mugitzen ziren. Biok-en nenbileneko garaietan, zerbait ezberdina egiteko grina neukan eta Ero-ren proiektua bezalako zerbait abian jartzea eskatzen zidan gorputzak.

Musikak mila aurpegi dauzka, zein da gehien gustatzen zaizuena? Diskoaren konposaketa eta grabaketa prozesu politak dira, baina zalantzarik gabe musikak ematen duen handiena bidean ezagutzen duzun jendea da!

Xabier Valenciaren eskutik

Proiektu honetarako lanean: Argitaratzailea: Aitu elkartea.

Jugo eta Yugu etxeak, Jagatik gertu

Koordinatzailea: Jon Gomez Garai.

Erredakzioa: Aituren batzordea; Julen Urrutxurtu, Izaskun Rekalde, Iñigo de Miguel, Alain Jauregi, Agurtzane Uribarri, Ixone Muñiz eta Gaizka Uriarte.

Diseinua eta maketazioa: Artefakto.

Ilustratzaileak: Irrimarra.

Inprenta: BEPSA. Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos.

Hilero banatutako ale kopurua: 14.000.

Lege Gordailua: BI-41-2016.

ISNN: 2444-9385.

Proiektu hau posible egiten dute: Ohiko kolaboratzaileak: Manu Etxebarria, Edu Madina, Aitzol Altuna, Estibaliz Apellaniz, Joanes Urkixo, Yayone Altuna, Irati Bediaga, Julen Gabiria, Gotzon Barandiaran, Antton Irusta, Nerea Urgoiti, Josi Basterretxea, Xabier Valencia, Nagore Ferreira, Edu Olea eta Bego Martinez.

X

abier Valencia herrikideak Galdakaoko Udalaren webgunean danon eskura jarri dauan herriko etxe, jabe eta bizilagunen lehenengo liburuan (galdakao.eus/pdfs/Baserriak.pdf) argitzen dauan moduan, Jugo abizenaren jatorria Jugu auzotik dator, hain zuzen be Jaga izeneko ubideak Galdakao Etxebarrirekin banatzen dauan auzotik. Bertan etxe bi egoazan, bata Jugo, beste barik, eta bestea Jugo edo Yugu izenekoa.

Hauexek izan ziran beraz gaurko Jugo abizenaren jatorria. Etxe bi hauen jabeak 1616. urtean Juan de Jugo eta Margarita Lekue ziran, eta 1745ean Domingo de Jugo eta Angela Pereak etxe barri bat eraikitzea enkargatu eben. Etxe honi «Jugoko dorrea» izena jarri eutsien. Bitxiena da etxe barri honen jabea Saratxaga-Uriko izeneko baroia izan zala, zeinan bere familiak loturak eukozan Errusiako eta Prusia zaharreko errege-etxeakaz. Hori gutxi ez eta etxearen jabegoa Vendromgo baroisarena izatera pasatu zan 1906an.

Elkarte laguntzaileak: Ganguren Mendi Taldea, Andra Mari Dantza Taldea, Galdakao Gogora, Etxerat eta Bagabiz Euskara Elkartea.

Argazkilariak: Jabi Rojo, Gotzon Almaraz, Julio Legarretaetxebarria eta Aitzol Zamalloa.

Sare sozialak: Beñat Armentia eta Iñigo Larrrea.

Kreatibitatea: Naiara Pérez de Villarreal.

Webgunea: Aitor Espinosa.

Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzukizunik.

Harremana: info@binke.eus Publizitatea: publi@binke.eus

www.binke.eus

Babesle ofizialak:

Binke! otsaila 2020 27

Inauteriak

Otsailak 23, domeka

Otsailak 20, eguena

Urretan

19:00 Kalejira Musika Eskolatik, Maximo Morenoren eskutik

17:00 Inauteri jaia Argizai eta Topaguneen eskutik

Otsailak 21, barikua

Otsailak 24, astelehena

Galdakaon

Gorozibain

17:00 Inauteri jaia

17:15 Mozorro desfilea eta askaria Gorozibaiko auzo elkartearen eskutik

19:00 Desfilea, Plazakoetxetik Kurtzeara 20:00 Mozollokerren juizioa, Kurtzeko plazan Jarraian Txokolatea eta dantza tailerrak, Kurtzeko plazan Aretoren eskutik 20:00 Goizuetako Zaragi- eta Arizkungo Sagar-dantzak, Santi Brouardetik Andra Mariren eskutik

Aperribain 18:30 Inauteri jaia Aperribai auzo elkartearen eskutik

Otsailak 22, zapatua

Otsailak 25, martitzena

Usansolon 17:30 Inauteri jaia Usansoloko ludotekaren eskutik

Galdakaon 17:30 Haur berbena, Kurtzeko plazan 19:00 Mozollokerren juizioa eta erretzea, Kurtzeko plazan

Galdakaon

Otsailak 29, zapatua

11:00 Migas extremeĂąas kafeagaz, Kurtzean La Morenitaren eskutik

Usansolon

17:00 Mozorro lehiaketa, Kurtzeko plazan Zizparen eskutik

12:30 Kalejira

Zalduondoko inauteria

19:00 Altsasuko inauteriak, Kurtzeko plazatik Andra Mariren eskutik

13:00 Markitosen zintzilikatzea

19:30 Karro poteo musikatua, kalez kale Zizparen eskutik

22:00 DJ-a, Unkina plazan Oinarin Dantza Taldea

22:00 Kuadrilen arteko afaria, Kurtzeko plazan Zizparen eskutik

18:00 Kalejira eta Markitosen juizioa

22:45 Kuadrilen arteko mikro irekia, Zizparen eskutik

Martxoak 7, zapatua

Tximiolarregoikoan

Usansolon

17:30 Askaria, ludotekaren lokalean

Inude eta artzaien inauteria

18:30 Kalejira trikitixarekin

12:00 Kalejira

19:00 Txokolatada, jubilatuen lokalean

13:00 Antzezpena eta dantzak, Victor Parrokoaren plazan

21:30 Txistorra-jana, Rueda tabernaren aurrean

13:30 Kalejira

22:00 DJ Barri, Rueda tabernan Kapitxime auzo elkartearen eskutik

18:00 Erromeria, Unkina plazan Oinarin Dantza Taldea

Bizkaia Isilik

Gurasolagun

Otsailak 26, eguaztena

Martxoak 13, barikua

Elkarretaratzea

Magia tailerra Usansolon

19:30 Iturrondo plazan

17:00 Ludotekan Izen-ematea zabalik: galdakao_berba@aek.eus

28 otsaila 2020 Binke!

Irakurle taldea

Erakusketak

Martxoak 30, astelehena

Denak Torrezabal Kultur Etxeko erakusketa gelan

«Zerua gainbehera dator»

Otsailaren 17tik 28ra

Lorenza Mazzetti

Garazi Etxebarria Azurmendi

Adierazteko beharra eta isiltzeko erabakia

18:30 Tartalo tabernan

Martxoaren 2tik 13ra

Mendia Otsailak 23, domeka Altzo-Otxabio-Muñobil-Laparmendi eta sagardotegia. Ganguren MT

Zapia buruan eta ibili munduan Erabide Emakume Elkartea

Martxoaren 16tik 27ra Tradizioaren sustraietatik hezia Andra Mari Dantza Taldea

Martxoak 1, domeka El Mazo (821 m.). Burtotza MT

Martxoak 8, domeka Eskia, Alto Campoon. Ganguren MT

Martxoak 13-15 Eskia, Baqueira Bereten. Ganguren MT

Antzerkia Denak Torrezabal Kultur Etxeko areto nagusian

Martxoak 13, barikua Miren Amuriza eta La Pulga

Gorria

Ordua: 21:00 Prezioa: 4,5-6€

Martxoak 15, domeka Errialtabaso (1.018 m.). Burtotza MT

Martxoak 14, zapatua Marie de Jongh

Martxoak 22, domeka

Ikimilikiliklik

Muella de Dulla (1.139 m.). Ganguren MT

Ordua: 18:00 Prezioa: 4-6€

Binke! otsaila 2020 29

Aurkitu 7 ezberdintasunak Lagundu mozoiloker erretzera eramaten!

Zeinek ez du bikoterik?

30 urtarrila 2020 Binke!

BATU Batu izena, elementua eta pertsonaia bakoitza dagokionarekin

ZAKUZA H

AR JOALDUNA

MAMOXARRO

SUDOKUA Bete falta diren laukiak. Gogoratu ezin dela irudi bera lerro, zutabe edo berean errepikatu.

ASMATU 1. Lau silaba ditu 2. Hiru “o� bokal ditu 3. Ez da zomorroa ZER DA?

Binke! urtarrila 2020 31