BINKE 035 Otsaila 2019

35. zenbakia • 2019ko otsaila

+1

SABIN BIKANDI TANBORRERUE

«Talibanenak be berrasmatu egiten dau gure tradizioa»

Sabin Bikandi Tanborrerue

«Galdakaon errazagoa da sevillanak ikastea euskal dantzak ikastea baino» TESTUA: JON GOMEZ GARAI Argazkiak: JULIO LEGARRETAETXEBARRIA

B

errogeita hamar urte bete zituen egunean bertan eman zioten Bartzelonan Arte Eszenikoen Max saria. Nori eta txistulari bati. Bakarra munduan. Baina ez da gutxiagorako, gutxi izango direlako Goi Mailako doktore izan eta txistu zein etnomusikologian masterra duenik.

Berak bai, eta hori gutxi balitz, galdakoztarra da! Bere agenda estuan lekutxoa egin eta Santa Maria elizaren aurreko dantzariaren bueltan batu gara hitz eta pitz aritzeko.

Askok esango dute dantza eta musikatik ezin dela bizi.

Eta nondik bai? Gaur egun injenieroek be gatx daukie gura daben horretatik bizitzeko! Ez da erreza bizimodua zure neurrira ataratea, baina musika eta dantzak askorako emoten dau, eta lan egin ezkero lortu zeinke musika eta dantzatik be bizitzea.

Bi kontzeptu horrek lotuta doaz ezinbestean? Urteak kostatu jat horretaz konturatzea, baina bai. Gure hezkuntza sistemak musika eta dantza banatuta irakasten dauz, baina herrialde askotan Musika Eskolak dantza eskolak be badira.

Dantzarako jotzen duen musikariak, dantzan ere jakin beharko luke? Bai, duda barik. Kontzertuen kontzeptua oso modernoa da. Gure aitite-amamak lehen, urtean oso oso kontzertu gutxira joaten zirean. Apenas ez zan kontzerturik egoten, musikariak jendartean, dantzarien artean eta dantzan be ibiltzen zirean. Eta askoz hobeto jotzen eban dantzan ekien musikariak. Areago, lehengo musikari asko dantza-maisuak be izaten ziran. Zozergatik izango zan!

2 otsaila 2019 Binke!

Zuk dantzan badakizu ala? Zozertxu bai! Alejandro Aldekoagaz hasi nintzan pauso batzuk ikasten eta gehiago ikasi gura izan nebanean konturatu nintzan Galdakaon errazagoa dala dantza flamenkoak, sevillanak eta antzekoak ikastea euskal dantzak ikastea baino.

Andra Mari Dantza Taldean ibili zinen eta! Bai, lehenengo Soiartze Artetxeri eskatu neutsan klase batzuk emoteko.

Harek ez eustan kobratu gura, nahiz eta nik baietz esan —ingelesa edo matematikak ikasteagatik ordaintzen bada, gure dantzak ikasteagatik, zergaitik ez?— eta beragaz tartetxo baten ibili ostean gero Jon eta Mikel Zamalloaren bitartez hasi nintzan Andra Mariko musikarien «bankilloa berotzen».

Baina zure helburua Andra Marin dantzan ikastea zen?

Hasieran bai, musikari nahikoa ekiten neutsan-eta Andra Maritik kanpo be, baina taldetik dantzan ikasi gura neban, eta orduantxe hartu ninduan Kepa Ajuriak. Beragaz hasi nintzan pauso gehiago ikasten. Andra Mari asko zan eta da niretzat.

Musikari lanetan baina, askoz lehenago hasiko zinen...

Bai, musturra batean eta bestean sartzen, unibertsitatera heltzea itxaron barik. Jendeak, orokorrean, unibertsitatea amaitu arte ez dau lan egitean pentsatzen, eta gero lan bila zoazenerako normala berandu egitea...

Zuri ez zitzaizun ba berandu egingo! Ez! (irribarretsu) Egin kontu, ni neu Maximo Moreno zanagaz hasi nintzan txistua ikasten, eta bera hil zanean herentzian Musika Eskolako txistu klaseak nik emotea utzi eban. Holan ba, 15 urte neukazala ikusi neban nire burua irakasle lanetan. Eta horrexegatik gero

Sabin Bikandi Belandia 1965, Galdakao Filosofian Doktorea da Londreseko unibertsitatean eta Etnomusikologian Masterra Goldsmith Collegen.

Goi Mailako musika irakaslea izan zen Donostiako Kontserbatorioan, Ohorezko Saria lortuz, eta Bilboko Kontserbatorioko Ganbara Musikako Ohorezko Aipamena ere jaso zuen. Musikeneko tradiziozko dantza irakasle, Txistulari aldizkariko zuzendari ohia, konpositorea,...

Horixe dena eta gehiago da Bikandi. Gainera, ikuskizun baterako konposiziorik onenaren Max saria irabazi zuen. Gaur, Bilboko Udaleko txistularia, Aiko taldeko burua eta Enrike Solinis galdakoztarraren proiektuan «gustura» murgilduta dabilen «tanborrerua» da.

Binke! otsaila 2019 3

Kontserbatorioan izena emon neban, solfeoa ikasten hasi nintzan, hainbat ikastaro eta Goi Mailako ikasketak egin nebazan.

Hortik aurrera batetik eta bestetik lan egiten eta ikasten nabil.

Orain ere Korrika Kulturalerako ikuskizun batekin ariko zarete han eta hemen, ezta? Bai, Garaikideak taldea sortu dogu Aikoren bitartez, lau musikari eta sei dantzarigaz.

Zozer desberdina egin gura genduan. Gure erromeriak oso produktu definitua bihurtu dira, nahiz eta gure asmoa «mundu guztiantzako» zozer egitea izan, emoten daualako Aikoren erromeriak dantzan dakian jendearentzako baino ez doguzala egiten. Eta Garaikideak proiektuagaz ikuskizun bat eskaini gura dogu, dantzan ez dakien horrek be gure dantza eta musikaz gozatu dagian.

Zergatik Garaikideak izena? Ba gure dantza eta musikea, antzinakoak badira be, gaurkoak dirala aldarrikatu gura dogulako. Gaur gabiz dantzatzen eta jotzen, eta gu gaurkoak gara.

Baina zu zeu folklore tradizionaletik zatoz... Bai, baina horrek ez dau esan gura tradizio kontzeptua zuri-baltzeko erretratu bat danik. Tradizioa bizirik dago gaur egun, bizirik gagozanok egiten dogulako, eta bizirik dagoan edozer gauza eboluzionatzen doalako guratan edo gura barik.

Iazko ekainean Kepa Artetxe dantza-maisua elkarrizketatu genuen atal honetan bertan, eta hark esan zigun gure iraganari errespetua zor diogula, etorkizuna galdu ez badugu behintzat. Ados nago baieztapen horregaz, baina nire ustez ezin dogu erratu «iragana errespetatzea» dantzan edo musika egiteko era «fotokopiatu» behar izateagaz. Gure

Aiko taldeak nire «tanborreru» izateari zentzua emoten deutso Inoiz ez naz Txistu Banda baten kontzertua ikustera joango Txistua eta trikitixa liga diferenteetan dagoz kulturaren transmisioan ez da «fotokopiarik» existitzen. Talibanenak be, gura barik, berrasmatu egingo dau musika edo dantza. Saihestezina da, bakoitzak gure ohiturak modu batean jaso eta ziurrenik beste batean interpretatuko dauzelako.

Zelan eta zergatik sortu zenuten Aiko? Bilbao Musikan zuzendari amaitu nebanean eta okupatuta egoteko «terapia»

Danborren belaunaldi berria asmatu du Aikok, puntako teknologia eta karbono-zuntza erabilita Aikotarrentzat dantza, musika eta lana, euren bizia dira.

Eta guzti horren oinarrian erritmoa dago, perkusioa.

4 otsaila 2019 Binke!

Danbor artean jaio, hazi eta hezi izan dira eta orain euren txanda dela sentitu dute, danborren belaunaldi berri bat sortuz. Berau egiteko artisau handi batekin elkartu ziren, Ezpelako Raul Parienterekin, eta denbora luzea egin dute tailerrean lanean, ikertuz, entzunez, ikusiz, ikasiz, frogatuz... eta inguruko punta-puntako danbolintero eta atabalarien laguntzaz danbolin eta atabalen kontzeptu berria asmatu dute. Ergonomia asko zaindu dute, musikariak eroso jo behar duelako, baina batez ere soinu egonkor bat izan behar duelako. Horrela ba, artisautza, berrikuntza eta azken teknologia erabilita egur, larru eta baita karbono-zuntzezko danborrak sortu dituzte, ez hotzak ezta beroak ere kaltetzen ez dituztenak.

ELKARRIZKETA SABIN BIKANDI baten bila hasi nintzanean konturatu nintzan jende heldu asko egoala dantzan ikasi guran, baina ezin ikasi, dantza taldeetan agian eurentzako lekurik ez dagoalako. Eta orduantxe sortu genduan Aiko, dantza eta musika bat eginda ulertarazita.

Arin-Arin!

Aikorekin buru-belarri zabiltza, ezta? Bai, zintzotasunez esanda, Aiko nire «tanborreru» izateari zentzua emoten deutson taldea da. Eta gaur egun, zorionez, nire bizimodua be bilakatu dana, Bilboko Txistu Bandako kidea izateaz gain. Hori XXI. mendean gauza handia da. Niretzako, milagroa!

Zergatik izendatzen duzu zure burua «tanborreru»? Zentzu gehiago hartzen deutsalako berba horrek nire beharrari, gaur egungo txistulariek egiten dabenagaz alderatuta. Orain txistua jotzen daben asko «txistularriak» edo «tristulariak» dira. Ez da patxadaz jotzen, eta zer esanik ez danbolina jotzeko moduaz. Txistulariok zozer badaukagu, erritmoa aldi berean eroateko danbolina da, eta horretxek markatzen dau dantza, lehen egiten zanaren antzera. Eta nik dantzarako batez be jotzen dodanez, tanborrari emoten deutsat inportantzia asko.

Zelan ikusten duzu Txistu Banden egoera eta maila? Txistu bandak eta txistulariak, orokorrean, konplexuz betetako koordenada baten barruan ikusten dodaz. Danak alkarregaz eta ez dakit nongo errepertorioa jotzen, gure instrumentuak berak daukan ezaugarri eta indar barik.

Asteko egun gogokoa?

Edozein! Musikeruentzako danak antzekoak!

Herriko txoko gustukoa?

Usargoiti bagile inguruan.

Liburua ala tablet-a?

Irakurtzeko liburua, baina Netflix ikusteko tableta!

Pelikula bat?

The quiet man, John Fordena.

Zer esan gura duzu horrekin? Haizezko edozein instrumentu jotzen dauan munduko beste puntatik musikari bat etorriko jatzu eta gaurko txistulariek jotzen dabena aise joko deutsu; baina ez hemengo ezta hango haizezko musikari batek be ez deutsu jakingo dantzari batentzako patxadaz jotzen. Horixe da txistulariek izan beharko leukien ezaugarria, eta Txistu Bandetako gehienek egiten ez dakiena. Ni neu sikieran ez naz egundo be joango herriko Txistu Banda bat entzutera. Gehiago esango dot: txistua bakarrik jotzeko instrumentu bat da, ez «artaldean», danak bardin «mozorratuta» eta indar barik.

Ez duzu onartzen…

Ikusi ezina.

Ez zaizu iruditzen trikitiak garai berrietara egokitzen jakin eta txistua atzean gelditu denik? Orain dala urte batzuk agian baiezkoa erantzungo neban, baina ez dot uste holan danik, txistua eta trikia sikieran liga diferenteetan dagozalako.

Egia da trikitixa munduan gazteentzako eredu diran figura gehiago dagozala, sistema komertzialean sartu diralako, baina ez nau horrek arduratzen. Gainera egiten dabena musikalki oso sinplea da —egiten dabenari meriturik kendu barik—. Trikia modan dago orain, txistua aldiz ez. Baina modan ez dagoanak inoiz ez dau izango modaz pasatzeko arriskurik... azaldu naz?

Herrian zer kenduko zenuke?

Dinamitea.

Zer du oraindik Sabin Bikandik eskaintzeko? Euskal instrumentuak ideologia edo politika kontuetatik aldentzea gustatuko litzakit, azken finean danok lotu izan dogulako txistua alde bategaz, txalaparta, alboka edo trikia beste alde bategaz... Eta horretaz gain hainbat proiektu daukaguz orain eskuartean. Baina hori baino garrantzitsuagoa dan zozer eskaini gurako neuke nik: erakutsi, transmititu eta nik dakidan guztia nigaz bakarrik joan ez daitela. •

Zoriontsu egiten zaitu…

Lagun artean dantzan egiteak.

Plater bat?

Sakona.

Deskribatzen zaituen berba?

Galdetu inguruan...

Eta zer berria jarri?

Dantza Musika Eskolan.

Euskarazko berbarik politena?

Ez dakit ba...

Zure ametsetako bidaia?

Urkiolara joatea San Antonioko «repetiziñoan».

Berba egin ala entzun?

Narruten bada, isilik be ederto!

Zure mesanotxean ezin da falta…

Paperezko «mokeruen» kutxa.

Abesti bat?

Eusko Gudariak.

Binke! otsaila 2019 5

Euskaraldiaren bigarren edizioa, 2020ko udazkenean Hizkuntza ohiturak aldatu eta euskararen erabilera handitzea xede izan duen Euskaraldia ariketa sozialaren bigarren edizioa 2020 urteko udazkenean egingo da. Ekimenaren lehen edizioaren bukaeran «jarraipena izango duen ariketa» izango zela azpimarratu zuten Euskaraldiaren sustatzaileek.

Gara egunkariari egotzi diote Egin-en zorra: 3 milioi euro Egunkaria itxi zutenetik 21 urte pasa diren honetan, eta Espainiako Auzitegi Gorenak 2009an Egin egunkariaren itxiera legez kontrakoa izatea ondorioztatu bazuen ere, Baltasar Garzón epaileak Garari egotzi zion itxitako egunkariak Gizarte Segurantzarekin zuen zorra, «enpresen arteko ondorengotza ideologikoa» argudiatuta. Horrela ba, hiru milioitik gora ordaindu beharko ditu Iñaki Sotok gidatzen duen egunkariak.

CAFen langileak Jerusalemgo tranbia eraikitzearen kontra

800

Otsailaren 6an Em akumeen Genitalen Mutilazio aren aurkako eguna ospatzen da. Au rten ere gogorara zi egin da munduan bizirik dauden 20 0 milioi emakumek jasan dutela genitalen mutilazioa.

Euskadin berriz, 800 bat neska eg on daitezke jasateko arriskuan .

Sarean arrantzatua Sopelako Atxabiribil hondartzan balea agertu zen otsailaren 3an, erdi hilik, eta honen argazkiak arin hedatu ziren Sare Sozialetatik. Ordu gutxira hil egin zen 18 metro luzeko animalia. Arg.: Oskar. M. Bernal.

Jerusalemgo tranbia eraikitzeko lehiaketa prozesuan parte hartzen ari da CAF enpresa. Lan hori egiteko, baina, Palestinako lurrak desjabetu beharko dituzte, eta parte hartze horren aurka agertu dira Beasaingo CAF enpresako langileak.

«ETBk Tele5 begiratu beharrean hobe Kataluniako TV3 begiratuko balu» IÑAKI BERAETXE AKTOREA ETA BIKOIZTAILEA

Txiste txarra — Japoniako gerlari ez oso gogorraz mozorrotu naun...

— Samur haiz.

— Hoixe!

Zeliakoek, gluten bako janaria erosi behar izateagatik, gainontzekoek baino 6-10 bider gehiago gastatu behar dutela erosketan?

6 otsaila 2019 Binke!

Demokrazia deitutako sistema batean inoiz egin den epaiketarik polemikoena hasi zen otsailaren 12an, Espainiako Auzitegi Gorenean. Ordutik, Kataluniako erreferenduma antolatzeagatik bertako hainbat politikari epaitzen ari dira.

«Matxinada» eta «sedizioagatik» epaitu gura dituzte.

PUBLIZITATEA

Garrantzitsua izaten da atzera begiratzen jartzea, aurrekoengandik ikasi eta, bereziki, nondik gatozen jakiteko. Orduantxe konturatuko gara zer garen, eta horrela erabakiko dugu nora goazen.

Zubi baten historia Testua: Tomas Madina Etxebarria / Nagore Ferreira Zamalloa (Galdakao Gogora) Argazkia: Espainiako Liburutegi Nazionaleko artxiboa

Parte hartu gure Memoria Historikoa berreskuratzen Atal honetako kolaboratzaile fina da Galdakao Gogora taldea, gure Memoria Historikoaren berreskurapen eta sustapenaren alde lan egiten duen elkartea. Zuk ere atal honekin edo elkartearekin kolaboratu nahi baduzu, idatzi: galdakaogogora@gmail.com

K

onturatzen ez bagara be, Galdakaon oraindino agerian dagoz 1936ko gerrako makinatxu bat zauri.

Horreetako bat Plazakoetxen erakusten deusku Ibaizabal errekeak, ur-etorri txikia daukanean. Han, Plazakoetxeko zubi zaharraren zutabeak ikusten dira.

1937ko bagilean errementarazo eben zubia, tropa frankistei Bilborako bidea gatxago egiteko. Bagilaren 15ean hartu eben nazionalek Galdakao; erretratua hurrengo egunean egin zan, Tximelarretik. Zubia txiki-txiki eginda dago, eta atzerago Torrezabalekoa, ostera, osorik. Hori erabili eben frankistek Upo mendiraino ailegetako, eta holan iges egiterik euki ez eben tropa errepublikarrak Artetan inguratu ebezan.

Galdakao Gogorakook batu doguzan lekukotzen arabera, Santotxikerra baselizaren ondoan nazionalek 20 bat lagun fusilau ebezan. Zaurituta, defendiduteko aukerarik ez eben euki,

8 otsaila 2019 Binke!

ezta epaiketarik, ez ezebez. Gorputzak han bertan geratu ziran, lurperatu barik.

Behin Galdakao hartu ebenean, frankistek segiduan hasi ebezan atxiloketak eta epaiketa sumarisimoak. Damian Olea Atutxa izan zan atxilotuetako bat. Dinamitan egiten eban behar.

Plazakoetxeko zubia berak leherrarazo ebala-eta atxilotu eben.

Heriotza zigorra ezarri eutsien, ezelango frogarik egon ez arren, epaiketako agirietan ikusten dan lez.

Azkenean ez eben fusilau, Valentin Mandaluniz Ealok azaldu ebanez, astuariarrak izan zirelako leherketaren arduradunak. Valentin gazteak ez eban halango zorterik izan; irailean fusilau eben. Damiani hil arteko kartzela zigorra ezarri eutsien.

Aurrerantzean, zubi honeen inguruetatik pasaukeran, beste modu batera ikusiko dozuz zubiaren harri zaharrak. Historia asko daukien harriak dira, geure herriaren historia.

?

Binkek hobetzen jarraitu gura dau, baina...

Zure laguntza behar dau!

Zer da azaleko

+1

Paperean igarriko zenduan bezala, Binkeren asmoa hobetzen jarraitzea da, baina ez bakarrik aldizkaria bera, herriko euskaran be eragin gura daualako, urtean zehar hainbat ekimen eta ekintza antolatuz.

Baina, proiektua hazten jarraitu eta Galdakao zein Usansoloren hizkuntzaren erabilera aldizkaritik harago hauspotzen jarraitzeko, baliabide ekonomikoak indartu behar dauz nahitaez, Binke bere buruaren jabe izan eta etorkizunari bermez eutsi ahal izateko.

Horretarako, +1 kanpaina abiatu dau Binke argitaratzen dauan Aitu elkarteak, orain proiektu honek dituan Binkekide kopurua 170etik 400era igarotzeko erronkagaz. Saiatuko gara?

Hori egin ahal izateko, Binkekide bakotxari bere etxekoa ez dan herritar euskaltzale bat Binkekide izateko animatzera gonbidatu gura dau Binkeren batzordeak. Edo hau irakurtzen ari dana ez bada Binkekide oraindik, herriko euskaltzale konprometituen sarera gehitzeko gonbitea egin gura jako.

Tantaz tanta osatuko da itsasoa, eta Binkekidez Binkekide lortuko dogu Galdakao eta Usansolo euskaraz gero eta gehiago zipriztintzea!

Izan

+1

Binke!

otsaila 2019 9 Galdakao eta UsansolokoBinke! aldizkaria

Gotzon Bilbao Bilbao Karmele Arrieta Zuazo

Urtarrileko irabazleak

Orekan fisioterapiak eskainitako zerbitzu bana irabazi dute. Zorionak!

Jose Mari Basterretxea (eskuin) eta Ibai Martin eta bere ama Binkekideak Bibianorekin, jasotako zerbitzuen berri jasotzen! Zorionak!

Zer egin Binkekide izateko?

Eman zure babesa urteko

36 â‚Ź

ordainduta

Oraindik binkekide ez bazara, eta neurri honetako lehenengo komunikabide euskalduna babestu eta sustatu gura badozu, hauek dozuz horretarako bideak:

1. Bete beheko formulario hau, eskaneatu edo atera argazki bat eta bidali e-postaz: infobinke@gmail.com

2. Bete formularioa, moztu, eta utzi gutunazal baten, Binke izenarekin

Eta zuretzat, MOTXILA HAU OPARI!

Torrezabal Kultur Etxeko atezainaren leihatilan.

3. Eskaneatu zure

IZEN-abizenAk:

mugikorraren QR irakurgailuarekin beheko kodea eta bete formularioa!

HELBIDEA:

TELEFONOA:

NORTASUN AGIRIA:

E-posta: IBAN

KONTU KORRONTEA:

10 otsaila 2019 Binke!

ENTITATEA

BULEGOA

K.Z.

KONTU ZENBAKIA

Sare Sozialek lau berri dakartzate Sare Sozialen arteko konpetentzia nabaria da, eta etengabe ari dira eraldatzen. Berririk nagusiena Mark Zuckerberg gazte boteretsuaren eskutik dator, baina ezagutzen al zenituen beste hirurak ere?

1. HIRU APP, BAKAR BATEAN Facebookek WhatsApp eta Instagram erosi zituenean, Mark Zuckerbergek zin egin zuen app independente moduan jarraituko zutela. Dena den, promesa horrek gutxi iraun du; behin Instagram eta WhatsAppen sortzaileek konpainiak utzita, Zuckerbergek dena app bakarrean batzeko agindua eman du, bai behintzat aplikazioen barneko egiturak. Zer iruditzen?

2. TWITTERREN EDITATZEKO AUKERA Hemendik aurrera, Twitter sareko txioak —mezuak— editatzeko aukera izango da behin argitaratuta. Jack Dorsey sarearen sortzaileetako batek eman du aditzera aldaketa berria; hala, erabiltzaileek 5 eta 30 segundo bitarte izango dute botatako txioan aldaketak egiteko. Ortografia akatsak zuzendu, botatako astakeriak birpentsatu... Ez da neurri txarra, ezta?

3. MEZUAK BERBIDALTZEKO MUGA BERRIA WhatsApp mezu plataformaren erabiltzailea bazara, agian kontutaruko zinen: urtarriletik aurrera, gehienez bost aldiz birbidali dezakezu mezu bera. Facebookek sekulako arazoa du zurrumurruak eta albiste faltsuak kontrolatzeko. Behin sortuak, ziztuan sakabanatzen direlako. Hain zuzen, informazio faltsu horiek zabaltzeko tresna erabiliena WhatsApp omen da.

4. IRTEN EDO IRISTEKO ORDUAK ZEHAZTU Autoz, demagun, bidaia bat egitera zoaz. Luzea edo laburra izan, badakizu ordu zehatz batean egon beharko duzula dagokizun helmugan. Bada, orain Google Maps-ek irtetzeko edo iristeko ordua —horietariko bat— zehaztu diozula jakinaraziko dizu zein ordutan irten behar duzun bidaia egitera. Behin helmuga jarrita, hiru puntutxoetan klik egin eta hortxe aukera!

Binke! otsaila 2019 11

JUAN FÉLIX IBARRECHE GARCÍA

Lotsa

L

otsa. Hori izango litzateke Metroaren 5. linearekin gertatzen dena laburtzeko nire hitza. Lotsa Eusko Jaurlaritzaz, nondik urtero-urtero adarra jotzen diguten proiektuak, ikerketak eta informeak erakusten, ilusioak hitzematen protestak isilarazteko baina aitzakiak jartzen lanean jarri behar denean.

Lotsa, linea honen inguruan Batzar Nagusietan hitz egin behar zutenean Garraio diputatuak —PSEko Reyes jaunak— plenotik alde egin zuenean, 5. lineako plataformako kideak ere bertan zeudenean.

Lotsa Ahaldun Nagusiaren — EAJko Rementeria jaunaren— azken okurrentziarekin, EuskoTrenekoa dela eta. (...)

Eta lotsa nirea ere baden Udalaz, non EAJ eta PSEk herriak eskatu izan duenaren kontrakoa egin izan duten beti Metroaren harira: zentzubako aukerak proposatu —Termibusekoa—, Etxebarriko aukera gutxietsi... Postura komuna izateko orduan ere ez dira ados jarri —azken plenoa ikustea baino ez dago—!

Lotsa dena joko elektoralista bat izateaz eta, bide horretan, galdakoztarrak izatea galtzen ari garenak.

Baina, zer espero dezakegu «goitik» datozen eskabideen aurrean kontuak eman behar dituen Udal batez?

12 otsaila 2019 Binke!

Industrializazioaren ikusian

G

aldakaoko Udala aspalditik dabil udalerriko ondare etnolinguistikoa batu, sailkatu eta gizarteratzeko arduraz. Lehenengoko ahalegina 1999an egin zan, udalerriko toponimia ikertzeko beka deitu zanean, baina pausurik sendoena mende barriagaz batera emon zan, Galdakaoko Udalaren ekimen eta proposamenez gainerako Ibaizabal-Nerbioi eskualdeko udalakaz berba egin eta ondarearen ikerketarako eta zabalkunderako lan-hitzarmena izenpetu zanean. Ordurik hona hainbat ikerketa, proiektu eta argitalpen ondu doguz, bai alkarregaz eta bai bakotxak berera.

Oraingoan, baina, Galdakaoko Udalak sustatutako lan baten barri emongo dogu, herrikoa, bertakoa. Galdakaori, baserri herria izan arren, industrializazioak eten barik eragin deutso, ekonomian ezeze ganerako izaera osoan be: herriaren antolaketa, garraioak, zerbitzuak, aisialdi eta kulturako adierazpenak… «Galdakao, industrializazioaren ikusian» lanean gehien baten lantegi biren barri arakatu da: La Dinamita eta La Josefina. Biak datoz XIX. mende amaieratik, gaur egun nazioarteko egitura handiagoetan txertatuta dagoz, baina hondino be herritarrentzat bertakoak dira.

Informazio gehiago: hezkuntza-euskara@galdakao.net • 944010540

Bitxikeriek Ba al zenekien eguneroko objektu batzuk ia automatikoki erabiltzen ditugun arren, ez diegula erabilera zuzen edo praktikoena ematen?

Aluminiozko paperaren kutxak Elikagaiak gordetzeko erabiltzen diren aluminiozko paperaren kutxek albo bietan zuloak egiteko aukera izaten dute, barrurantz sartzen diren kartoizko hegal txiki batzuk osatzeko. Horrela, paperetik tiratzen dugunean, ez da biribilki guztia irtengo, bertan finko geratuko delako eta, beraz, erosoagoa izango da moztea.

Kuboak urez bete Zenbatetan gertatu ote zaigu kubo edo balde bat urez bete nahi izan eta altueragatik konketan sartzen ez denez, arazoak izatea. Ba konponbide erraz eta eroso bat dago buruhauste hori konpontzeko! Zikinkeria jasotzeko palaren zati zabala txorrotaren azpian jarri eta baldea lurrean utziz, ura palatik kubora zuzenean isurtzea lortuko dugu! Erraza, ezta?

Pataten eduki zilindrikoak Zilindro luze itxurako edukiontzietan datozen patatak jateko eskua bertan sartzea ez da gauzarik errazena, baina ba al zenekien modu askoz erosoagoa dagoela hori egiteko? Paper zati bat bere alde zabalenetik hartuz erditik tolestu ezazu. Gero, paper hori tolesturik zilindroan sartu eta kanporantz tiratu. Patata guztiak era ordenatuan irtengo dira erosoagoa izan dadin jatea.

Ogia ebaki Ogia ebakitzen dugunean mahaia mami pilo batez betetzen da, eta gero… batu behar!

Hainbeste mami ez sortzeko, ogia goiko aldetik moztu beharrean, azpiko aldetik xerratu. Era honetan, mami gutxiago egingo dira, beheko alde hori bigunagoa eta leunagoa delako. Gainera, aiztoarekin ogia astiro mozten baduzu, oraindik mami gutxiago sortuko dituzu. Egizu froga!

MADDI SÁNCHEZ ARRARTE

Beldurrak

N

ik nagusitan okina izan nahi dut, eta ama, eta Galdakaon bizi, eta…». Haurtzarotik amesten darabilgun etorkizun hori atezuan daukagu gazte askok; izan ere, zenbaiti aurten baitagokigu ikasketak amaitu eta «nagusitan izan nahi genuen» horri eusteko unea.

Nahiz eta horren hurbil izan jauzia, maiz aurkitzen dut oraindik nire burua «nagusitako etorkizun» hori urrun bezain hipotetiko irudikatzen, egia bihurtzeko zaila ikusten dudanaren seinale.

Azken aldiko belaunaldirik prestatuenetarikoa osatzen dugun arren, ziurgabetasunez jositako bidea izango dugu afizio eta bokazio horiek ogibide bilakatzeko. Ofizioak egiten gaitu autonomo, burujabe eta gure bizitzaren eraikitzaile; baina egungo lan prekarioak eta alokairu zein bizi-prezio altuak nabarmen zailtzen ari zaizkigu askatasuneranzko hegoak astintzea. Gazteok hemen bizi eta lan egin nahi dugu; herria eraikitzen jarraitu; herriari hauspo ematen; herria biziberritzen; hemen. Bada, horretarako, aberastasunaren egarriz zapaltzen gaituzten politika horiek baztertu eta herria, pertsonak eta bizitza bera ardatz dituzten ekintzak hartu behar ditugu oinarri. Bitartean... etorkizuna beldurgarria izan daiteke.

Binke! otsaila 2019 13

M8ko greba

Egin planto, eta kaleetara salto!

TESTUA: IXONE MUÑIZ ARANA

Gertakizun historikoa izan zen iazko martxoaren 8an bizitakoa: mendez mende inposatutako jazarpenak irauli eta euren eskubideengatik irmo borrokatzeko prest zeuden emakumez bete ziren kaleak. Historia berridazten jarraitu behar da oraindik, eta horregatik, aurten ere planto egiteko deialdia zabaldu da. Greba honen eta kontu gehiagoren inguruan solasean ibili gara Galdakao eta Usansoloko talde feminista eta emakume talde gehienetako kideekin.

E

tengabeko borroka batean bizi izan dira emakumeak historian zehar, inoiz zalantzan jarri beharko ez liratekeen eskubideak aldarrikatzen, bidegabekeriei erantzun ausartak ematen, baimenik gabe ostu dieten lekua errebeldiaz berreskuratzen, jasotako kolpe bakoitzaren ostean errautsetatik eraberritzen.

Emakume adoretsu batzuen borrokaren fruitu dira egindako lorpenetako asko, eta oraindik aldatzeko asko badago ere, eurei zor zaie historiaren oinarriak dantzan jarri izana. Azken batean, duintasunez biziraun izana. Baina gutxi batzuek egindako aldarriak nekez izaten duenez oihartzuna, emakumeek, zalantzarik gabe, kolektibo gisa batutako indarrei esker lortu dute aurrera egitea. Denak norabide berean joanda.

Denak batean.

Indarrak batuz eta gizartea mobilizatuz lortzen dira, beraz, iraultzak, eta hori bera da aurtengo martxoaren 8ko grebarako Euskal Herriko Mugimendu Feministak eskatzen duena: egun honetan emakume guztiek —edo kategorizazio hertsiak saihestuz, «heteropatriarkatuak zapaldutako subjektuak, hau da, emakumeak, bollerak eta transak»— kolektiboki hiri eta herrietan deitutako mobilizazioetan parte hartzea. Beste era batera esanda, eguneroko lanak utzi, kaleak hartu eta emakumeak erdigunean jarriz, planto egitea. Izan ere, egungo siste-

14 otsaila 2019 Binke!

ma haustu eta paktu sozial berri bat lortzea da greba honen helburu nagusia.

Grebarako hilabete baino gutxiago geratzen dela, Galdakao zein Usansoloko talde feminista eta emakume talde ia guztietako ordezkariekin bildu gara —talde bakarrak ez du Binkeren batzeko gonbidapena onartu—, egun horretako nondik norakoak kontatu eta emakumeek oraindik jasan beharreko desberdintasunak zelan bizi dituzten mahai gainean jartzeko. Itxaso Mimenza aritu da Usansoloko Talde Feministako ordezkari, eta Jasone de Dios eta Lidia Gonzalez galdakoztarrak Momoak Talde Feministatik. Bestalde, elkartutako emakume taldeetatik, Miren Alapont eta Itziar Isasi izan dira Erabide taldeko ordezkariak, Maite Viteri Aperribaiko Basandere elkartekoa, eta Antonia Gonzalez Usansoloko Mirari taldekoa. Dudarik ez da hausnarketarako, eta aldi berean, erraiak husteko bide ematen duten solasaldi horietako bat izan dela.

Errebeldia zapore itxaropentsua uzten duten horietakoa.

Bi ildo garrantzitsu. Mahai-inguran bildutako zazpikoteak zalantza izpirik ez du greba feminista hau egitea ezinbestekoa dela oraindik emakumeei eragiten dieten eta agerikoak diren bidegabekeriei aurre egiteko: «Emakume izateagatik bizi doguzan ezbardintasunak ikusarazteko egin behar dogu greba», dio Itziarrek, eta Antoniak gaineratu, iaz greba deial-

Ezkerretik eskuinera: Itxaso Mimenza, Maite Viteri, Itziar Isasi, Antonia Gonzalez, Lidia Gonzalez, Jasone De Dios eta Miren Alapont.

BINKE

dia indartsua izan bazen ere, aurten are indartsuagoa behar duela izan. Indar horiek batuz bakarrik lortuko baita gizartean dagoen desparekotasunarekin amaitzea, eta azken batean, hori da feminismoaren beraren zeregina: «Batek behin esan eustan moduan, feminismoa gizartea oinarritik aldatu behar dauan proiektu politikoa da», adierazten du Mirenek. Jasonek, bestalde, grebaren garrantzia zein den azpimarratzen du: «Emakumeok gelditzen bagara, mundua gelditzen da, eta orduan ikusiko da benetan zenbaterainoko eragina dogun gizartean». Halere, zazpiek aitatzen dute inpaktu hori benetan igartzeko nahitaezkoa dela emakume guztiek egitea planto, soldatapean lan egiten dutenek zein alor pribatuan —etxeko beharretan edo zaintzan— dabiltzanek, alegia.

Ez da alferrikakoa kontuan izatea greba-deialdi honek bost ardatz izango dituela: zaintza, pentsionistak, ikasleak, enplegua eta kontsumoa. Nahia alor guzti horietan eragitea bada ere, lehengo biek garrantzi berezia izango dute aurtengo deialdian. Usansoloko talde feministako kide den Itxasok argi du emakumeek zaintza-lanak beren gain hartzea txikitatik hasten den sozializazio prozesu baten ondorio dela, eta nagusitzean, horren eraginak ikusten jarraitzen direla. Gainera, elkarrizketatuek adierazten dutenez, kontuan hartu behar da zaintza lanak —gehien bat emakumeei egozten zaizkienak— nahiko prekarioak direla, eta askotan kontratu gabekoak: «Ho-

rri, gainera, emakume horietako asko imigranteak dirala gehitzen bajako, lan baldintzak oraindik prekarizatuagoak izaten dira», zehazten dute Momoakeko ordezkariek.

Zaintza-lanetan dabiltzan emakumeak ez ezik, pentsiodunak ere grebaren erdigunera eramango dira; izan ere, sektore honek nahiko egoera ahula bizi du. Euskal Herriko Mugimendu Feministak grebarako dossierrean azaltzen duenez, emakumeek gizonezkoek baino erretiro pentsio baxuagoa jasotzen dute (%37,38). Honen aurrean, hausnarketa argia egiten du Aperribaiko Basandere taldeko kide den Maitek: «Oraingo generazioetako emakumeek lan egin eta kotizatzen dabe, baina beste hainbat eta hainbat emakumek bere bizi osoan zehar lan egin arren, ez dabe kotizatu eta, ondorioz, ez daukie pentsiorik». Kasu horietan, beraz, emakumeenganako desparekotasun oraindik handiagoa nabari da. Gainera, Lidiak dio etxean lan egiteagatik kotizatu ez duten emakume horietako askok ez dutela uste bizitzan zehar benetan lan egin dutenik: «Zaila bada be, holan pentsatzen daben emakumeei hori egia ez dala ikusarazi behar jake, eta greban parte hartzera animatu».

Grebaren zehaztasunak. Martxoaren 8an greba orokorra egiteko deialdia zabalduta dago, eta aurten ere, iazko formatu antzekoa jarraitzea erabaki da; hau da, goizean herriz herri egingo diren ekitaldietan parte hartzea, eta arratsaldean, Binke! otsaila 2019 15

aldiz, denak hiriburuetan egingo diren mobilizazioetara batzea. Iazko geldialdiarekin alderatuz, hori bai, aurten 24 orduko greba egitea erabaki da, horrek dakarren guztiarekin: «Oraingoan, grebaren ardatzetako bat kontsumoa dala kontuan hartuz, helburuetako bat saltokiak itxi eta egun horretan zehar ez kontsumitzea be izango da», argitzen dute emakume elkarteetako eta talde feministetako kideek. Hortaz, herribazkariak egitekotan, adibidez, jan eta edango dena etxetik eramatea proposatzen da, egun horretan bertan saltokietan kontsumitzea saihesteko.

Aipatu ditugu dagoeneko grebaren ardatz nagusietako batzuk eta honen nondik norakoak zeintzuk izango diren. Horrez gain, ordea, garrantzitsua da gizonezkoek greba feminista honetan duten papera zein den aztertu eta argitzea. Elkarrizketatuek diotenez, gizonezkoek, lehenik eta behin, greba babestu eta inguruan dituzten emakumezkoei mobilizazioetan parte hartzea ahalbidetu beharko liekete, azken hauek bihur daitezen grebaren erdigune. Honek esan nahi du, beraz, gizonezkoen lehentasuna mobilizazioetan parte hartzea baino, zaintzak eta etxeko ardura guztiak bere gain hartzea izango dela: «Hori eginda dagoala, halere, gizonezkoren batek ez badauko etxeko ardura edo zaintzarik eta mobilizazioetara joan gura badau, bigarren plano batean egin dagiala, hau da, agindurik emon barik eta emakumeoi geure aldarrikapenak egiten utzita», gaineratzen du Jasonek.

Eguneroko ogi. Martxoaren 8an greba egiteko arrazoi asko dituzte emakumeek; izan ere, oso nabariak dira egungo gizartearen egituraketak eragiten dituen gizonezkoen eta emakumezkoen arteko desberdintasunak. Egun oroz jasotzen eta pairatzen dituzte emakumeek bereizketa eta bidegabekeria horien ondorioak. Modu nabariagoan edo lausoagoan, baina emakumeen egunerokotasunaren parte dira. Eguneroko

ogi. Itziarrek adierazten duen bezala, hizkuntzaren osaketan bertan oso nabaria da ezberdintasun hori: «Hizkuntza bezalako kontu hain sinple batean, «cojonudo» eta «coñazo» berben esanahiekaz, adibidez, zergatik egon behar da desparekotasun hori?», adierazten du ulertu ezinik. Gainera, hizkuntza adierazpen horiek txikitatik barneratzea berezko joera da, Maitek dioen bezala, jaiotzetik entzuten ditugun esamoldeak baitira.

Martxoaren 8an emakumeok planto egin behar dogu!

Erabide Emakume Elkartean Itziarren kide den Mirenek, bestalde, generoen arteko ezberdintasun hori oraindik gizartean oso nabaria dela dio, baina aitortzen du belaunaldiz belaunaldi bide hobe baterantz garamatzaten aldaketak behintzat igartzen direla. Hala ere, denek adierazten dute oraindik asko dagoela egiteko. Itxasok, adibidez, argi du gizartean dagoen matxismoaren isla esanguratsua gazteen artean ikusten diren jarrerak direla: «Larria da gizonezko batzuek bikoteari zelan jantzi behar diran esatea, edo emakumeak objektu moduan zelan tratatzen dabezan ikustea… eta hau oraindino asko egiten da gazteen artean».

Gizartean gizon eta emakumeen arteko desberdintasun handia egon dela eta dagoela ezin da ukatu, beraz. Eta horren beste adierazle bat da etxeko zereginen ardura, antzinatik, etxean aginduak ematen zituena gizonezkoa bazen ere, emakumea baitzen beharrez arduratzen zena. Hala ere, elkarriz-

Basandere

Mirari

Aperribako Emakume Elkartea

Usansoloko Emakume Elkartea

Gure inguruan sortu den azken taldea da. Basandere izena hartzen du Aperribako Emakume Elkarteak. Helburu nagusietako bat Aperribaiko emakumeek euren egoera zein den ezagutzea da, euren eremuari buruzko ikuspegia zein den ezagutzeko. Bide batez, ezagutza horrek euren eremuan zelan sentitzen diren aztertzea ahalbidetzen die, baita euren egoerak beste belaunaldietako emakumeekin harremantzean duen eragina zein den ezagutzen ere. Horrez gain, Basandere elkartearen helburu ere bada genero bereizketari aurre egiteko formazio, sentsibilizazio eta aldarrikapenekin lotutako ekimenak egitea.

Aurten betetzen du, hain justu, Usansoloko Mirari Emakume Elkarteak mende laurdena, 1994ko apirilean eman baitzioten proiektu honi hasiera hainbat emakume usansolotarrek. Arduraz beterik zeuden etxeko andre batzuen iniziatiba izan zen talde hau sortzea, eta gaur egun, 86 bazkide dira. Urte hauetan guztietan, euren buruekiko konfiantza irabazi dute, protagonismoa, ahalmena eta, hortaz, euren inguruan zeuden desberdintasunei aurre egiteko gai izan izanaz harro daudela azpimarratzen dute. Berdintasunean hazi eta hezteko ekintzak —hitzaldiak, irteera kulturalak, batzarrak…— antolatzen dituzte urtero.

basandereelkartea@gmail.com

asociacionmirari@gmail.com

16 otsaila 2019 Binke!

M8ko greba ketatuei euren etxeetan ardurak banatzearen kontua zelan daramaten galdegitean, nahiz eta batzuek urteetan zehar landu beharreko kontu bat izan den aitortu, orokorrean denek egiten dute bat esanez, euren kasuan behintzat, etxean zereginak egiterako orduan oreka bat mantentzen dutela: «Gurean beti banatu ditugu etxeko lanak, semeak etxean izan ditugunean ere, eta orduantxe izaten da lan gehien egin behar izaten denean», dio Antoniak.

«Iceberga» apurtzeko garaia. Aste gutxitan gure kaleak grinez lepo dauden emakumez beteko dira, aipatutako — eta aipatu barik utzitako— bidegabekeria eta desberdintasun guzti horiekin errotik amaitzeko.

Gure emakume arbasoek egindako indar eta kemen berarekin jarraitu behar da eurek hasitako borroka hau, berdintasunerako bidea eraikitzen egunez egun, eta batez ere, eskutik helduta: «Gugandik, emakumeongandik, hasi behar dira aldaketak, beldur barik egin behar dogu aurrera, kolektibo bat izan behar dogu», adierazten du irmo Lidiak. Horri gaineratzen dio, komunikabideetan ikusten ditugun emakumeek sufritzen dituzten bidegabekeriak —erasoak, bortxaketak, hilketak…— icebergaren puntatxoa baino ez direla, eta horren azpian ikusten ez diren beste hainbat gehiegikeri daudela.

Horiek guztiak ere gizarte osoari ikustarazi eta denok elkarrekin aldatu behar ditugula diote argi eta garbi zazpi elkarrizketatuek.

Emakume bakoitzak bizi dituen sufrimendu apurrez osatutako «iceberg» hori suntsitzeko garaia da, ikusten eta ikusten ez diren desberdintasun bidegabeekin amaitzeko ordua.

Eta horretarako, emakumeak izango dira martxoaren 8an sendotasunez pauso bat aurrera eman eta euren aldarria ozen lau haizetara zabalduko dutenak, erdigunera salto egingo dutenak, guztizko protagonistak.

Baina hori ezin da kontu «anekdotiko» batean soilik geratu, hurrengo eguneko egunkarietako portadak bete bai, baina bi egunen bueltan ahaztu egiten den horietakoan. Ez. Ondorioak izan behar ditu, ageriko ondorioak. Eta horra heltzeko, gizarte parekide bat eraikitzeko, denon ekarpenak izango dira beharrezko. Izan ere, emakume, gizon edo euren buruak bikotasun horretatik at kokatzen dituzten pertsonenak izan, mundu honek kolore morez zipriztindutako bihotzak behar ditu: bihurri, aske… eta geldigaitzak.

Martxoaren zortzian, kalean batuko gara! •

Usansoloko Talde Feminista Usansoloko Talde Feminista nahiko berria dela esan daiteke, taldea osatzeko 2016an elkartu baitziren herriko hainbat emakume. Hortaz, ibilbide laburra daraman taldea da, baina apurka-apurka indarrak hartuz doana eta herrian geroz eta presentzia eta erantzun handiagoa izaten hasi dena. Usansoloko azken jaietan pregoilari lanak egin zituzten, eta bertan ere argi adierazi zuten euren helburua Usansolo feminista bat sortzea zela, aurki ditzakegun erasoen aurrean erantzunak emanez eta emakumeen eskubideengatik borrokatuz. Usansolon feminismoa lantzeko asmoz, beraz, urtean zehar zenbait ekintza eta egitasmo antolatuko dituzte.

usansolokotaldefeminista@gmail.com

Erabide

Momoak

Galdakaoko Emakume Elkartea

Galdakaoko Talde Feminista

Iaz, XXV. urteurrena ospatu zuen 360 bazkide inguru dituen Galdakaoko Erabide Emakume Elkarteak. Euren helburuen artean, emakumeen bizi-kalitatea hobetu, emakumeak ahalduntzea landu eta euren arteko sareak sortzea dira. Ohorea izan da eurentzat urteotan hainbat ekimenetako parte garrantzitsu izatea; hala nola, 2015ean inauterietako Alkateak izatea, 2017an Galdakaoko Berdintasun Saria jasotzea edo azken Santakurtzetan pregoilari izendatzea. Urte honetarako, halaber, egitasmo berezi bi dituzte eskuartean: Virginia Imazen «Sex o no sex» antzerkia Torrezabalera eramatea eta «Plazandreak martxan!» erakusketa inoiz baino ikusgarriagoa izatea.

Momoak —Mozoilo Moreak izenetik eratorria— Galdakaoko Talde Feministak hartzen duen izena da, eta nahiz eta aurkezpen ofiziala pasa den urtarrilaren 11an egin, 2015an eratu zen, feminismotik berdintasunezko gizarte bat eraikitzeko konpromisoa zuten herritarrak bildu zirenean. Harrezkeroztik martxan dira, eta besteak beste, herrian gertatzen diren eraso matxistak salatzea, emakumeak ahulduntzea, formakuntza saioak eskaintzea, eztabaida esparruak eraikitzea eta beste emakume batzuekin elkarlanean aritzea dituzte helburu. Xedeok lortzeko bidean, astelehenero biltzen dira Indarra Topagunean.

asociacionerabide@gmail.com

g.momoak@gmail.com

Binke! otsaila 2019 17

Enbaxadoreak

Oregoneko galdakoztarra Vanesa Arozamena Rodriguez Sortzez: Galdakaokoa. gonen, Ameriketako Estatu Gaur egun: Minnesotan eta Ore Batuetan, 2002tik.

Jaiotza urtea: 1979. eginda, Minnesotan jarraitu Ikasketak: Ingeles filologia ari , eta tesia euskal literatur zituen literatura ikasketak buruz egin zuen. dakizki eta orain Oregon Zertan dabil: Bost hizkuntza ari da irakasle, gaztelania estatuko unibertsitate batean irakasten.

Zerk eraman zintuen herritik alde egitera? Ingeles filologia ikasi nuen, eta ingelesa hitz egiten duten nonbait bizi nahi nuen. Deustuko irakaske batek animatu ninduen Estatu Batuetara etortzen, masterra edota doktoradoa egitera gaztelania irakasten nuen bitartean. Bueltatu nahi nuen, baina senarra ezagutu nuen hemem eta...

Zeintzuk dira bizi izan dituzun aldaketarik nabarmenenak? Ez dira asko. Nahiko gaztea nintzen etorri nintzenean, eta orduan oso irekita nengoen aldaketetara. Baina gogoratzen dut asko harritu ninduela bazkaltzeko ordu bat «bakarrik» nuela jakin nuenean. Beste gauza bat: hemengo jendea oso jatorra da, eta edonork hitz egiten du nirekin kalean, edo autobusean; adibidez, zelan nagoen galdetzeko, edo nire arropak gustatzen zaizkiola esateko. Han ez da gertatzen...

Zer du zure oraingo herriak, Galdakaok ez duena? Eta alderantziz? Portland handiagoa da, orduan, gauza asko ditu: museoak, jatetxeak, estadioak, etabar. Hirian mugitzeko autobusez, trenez edo tranbiaz joatea beharrezkoa da. Beno, edo kotxez, baina ez zait batere gustatzen gidatzea. Ez duena, familia eta hango lagunak. Bestela, asko gustatzen zait. Portland eta Bilbo aldiz oso antzekoak dira, era askotan: euri asko egiten du, erreka bat dago, dena oso berdea da...

Zeren falta sumatzen duzu han? Familia eta hango lagunak bakarrik. Zorte handia dut, hemen senarra eta oso lagun onak dauzkadalako, baina hango lagunak eta familia faltan botatzen ditut. Eta gauza garrantzitsuak galtzea: ezkontzak, funeralak, jaiotzak... Falta botatzen ez dudana hango janaria 18 otsaila 2019 Binke!

da: dena aurki dezaket hemen. Bilboko gizon bat ezagutu dut, hona etorri dena orain dela hilabete batzuk, hemengo gizon bati laguntzeko euskal sagardoa egiten! Datorren hilabetean, txotx egitera joango naiz!

Zer gomendatuko zenioke zure herritar bati, han bisitatzeko? Orengoneko paisaia oso polita da. Mendi eta sumendi asko daude, laku asko, eta ibilitzeko ibilbide asko. Hiria bera, Portland, oso atsegina da. Kultura asko dago: museoak, kontzertuak, eta hiri «foodie» da, jatetxe asko dago. Euskal jatetxe bat ere badago, oso ona! Jendea oso progresista da, eta asko dakite beste kulturei buruz. Portlandeko lema «Keep Portland Weird» —Portland arraroa mantendu— da. Orduan, jende «arraroa» —era onean, noski—, interesgarria, ez tradizionala dago. Kuriositate txiki asko ere badago: munduko parkerik txikiena, donuts denda ospetsuena...

Gure herriaz hitz egiten badiezu hangoei, zeren inguruan aritzen zara bereziki? Galdakaori buruz, herri nahiko handia dela hango euskal estandarrentzat esaten diet. Bilbotik hurbil dagoela esaten diet —denek dakite zerbait Bilbori buruz— eta oso leku ona dela bizitzeko: denetarik dago herrian bertan, eta oinez joan daiteke edonora. Asko interesatzen zaie euskara.

Unibertsitate batean lan egiten dut, hizkuntza sailean, orduan denek dakite zerbait euskarari buruz, eta oso interesgarria eta «guay»-a dela uste dute. Beste gauza bat, janaria. Portlandgo jendeari asko gustatzen zaio jatea. Oso «gourmet»-ak dira. Orduan, beti galdetzen didate janariari buruz. Hau ez da espefikoki Galdakaori buruz, baina asko interesatzen zaie ere gure osasun sistema, legeak, kultura...

Osasuntsu Garatxo arruntak

P

ertsona guztiok ez daukagu azal mota bera, eta batzuena beste batzuena baino sentikorragoa izaten da. Hori dela eta, larruazal delikatuagoa daukaten pertsonek azalean kalte edo gaixotasun gehiago izateko joera dute.

Azaleko kalte horietako bat pertsona batzuei irteten zaizkien garatxo arruntak dira. Ez dute aparteko larritasunik sortu behar, baina bada ezpada ondo etorriko zaizkigu garatxoen inguruko zertzelada hauek kontuan hartzea:

Zer dira garatxo arruntak?

Giza papilomaren birus mota jakin batzuek azalean eragiten dituzten inkefzioen ondorioz sortzen dira. Haragi konkortxoak izaten dira, latzak eta azal kolorekoak, baina zurixkak, iluntxoak edo arrosa kolorekoak ere izan daitezke. Normalena garatxo hauek eskuetan agertzea diren arren, gorputzeko edozein ataletan ere aurki ditzakegu. Ohikoena haurtzaroan zehar edo nerabezaroan agertzea izaten da, nahiz eta helduek ere izan ditzaketen. Orokorrean, ez dira mingarriak izaten, oin-zolan agertzen ez badira, bertan mina eragin baitezakete, uneoro barruranzko presioa eragitearen ondorioz.

Zelan tratatu garatxo arruntak?

Berez desager daitezke garatxoak, baina baliteke horretarako hileak edo urteak pasa behar izatea. Osakidetzak dioenez, ez dago garatxo arrunten birusa tratatzeko erabil daitekeen osabide zehatzik, eta tratamenduetako bat bera ere ez da %100 eraginkorra. Gainera, gerta daiteke trataera bat egin arren, garatxoak berriro agertzea. Sarritan, osabide gisa, produktu keratolikoak erabiltzen dira, eta hauek azido salizilikoa edota azido laktikoa izaten dituzte azalaren gainazalean dauden geruzak desegiteko. Tratamendu hau egiteko bi bide ditugu; bata, soluzioa erabiltzea, eta bestea, partxea jartzea: • Soluzioa erabiltzeko: Osakidetzak ematen dituen jarraibideak kontuan hartuz, soluzioa erabili nahi badugu gauean egin behar dugu, eta betiere tratatu beharreko azala limatu ondoren. Osasuntsu dagoen azala ez kaltetzeko, estali garatxoaren ingurua baselina edo pomada babesgarriren batekin. Ondoren, soluzio tanta bat jarri garatxoaren gainean eta utzi 2-3 minutuz lehortzen.

Azkenik, estali garatxoa esparatrapu edo porotsuarekin gau osoan zehar.

Errepikatu gauero prozesua garatxoa desagertu arte. Gutxi gorabehera, 2-4 aste irauten du.

• Partxea erabiltzeko: partxea erabiltzea erabakitzen badugu, jarri hau garatxoaren gainean, eta egunero aldatu. Garbitasuna beti izango da garrantzitsua. Kentzean, garatxoa limatu behar da. Errepikatu tratamendu hau garatxoa desagertu arte.

Kontuan hartu beharrekoak Ezin dira aipatutako produktuak erabili azala narriatuta, handituta, zaurituta edo infektatuta badago. Gainera, azalean agertzen diren lesio guztiak ez dira garatxoak, eta kaltegarria izan daiteke hauek sendatzeko erabiltzen diren produktuak beste lesio batzuk osatzeko erabiltzea. Gomendagarria da garatxoa desagertzen ez bada, zuren osasun-profesionalarengana jotzea.

MANU ETXEBARRIA AYESTA

Otsailak 29

O

tsaila edo zezeila, urteko hilabeterik laburrena dogu.

Julio Cesarrek, K.a.ko 46an eratutako kalendarioan 28 egun jarri eutsazan otsailari eta lau urterik lau urtera egun bat gehiago. Egun horren izenari «bisiestu» deritzagu. Latinetik dator izen hori, hemendixik: «bis sextus dies ante calendas martias», hau da, «birritan martiaren bataren aurreko seigarren eguna». Jakina, otsailaren 23a birritan jarri beharrean kalendarioan, 29ra aldatu zan bisiestu egun hori eta halan be, urteko hilabeterik laburrena.

Kalendario julianoan, urtearen bigarren hilabeteari «februarius» (gazt. febrero) deritzo eta purifikaziorako hilabetea zan erromatarrentzat.

Guk euskaldunok ostera, batean bestean, animaliekaz lotu dogu hilabete honen izena: otsaila, otsoagaz, zezeila, zezenagaz eta kataila, katuagaz.

Otsaila, laburra izateaz gain, iluna eta hotza dogu. Hortik datorku esaera hau be: «Otsailean epel baino, otsoa ardi artean hobe». Esaera honek hauxe esan gura deusku: otsailean hotz egin behar dauala urtea ondo joateko.

A! Eta kontaminazioa dala-eta klima aldaketa baletor zer? Ba, gauza onik ez behintzat etorkizunerako!

Binke! otsaila 2019 19

BINKE

Lehenengoz egingo dabe 62-63koen bazkaria

UDALA

UDALA

ÂŤAdin berekoak garenon artean kontaktua bai, baina inoiz ez dogu danok alkarregaz bazkari bat eginÂť esanez deitu dabe, lehenengoz, 1962-63 urteetan jaiotako galdakoztarron arteko bazkaria. Martxoaren 16an 15:00etan egingo dabe Aretxondon, eta garai hartako herritar guztiak animatu gura dabez argazkikoek, martxoaren 1a baino lehen izena emonez.

Hirugarren Bardintasun Sariak

Bidegorri sareari lehentasuna

Udalak Galdakaoko Bardintasun Sariaren hirugarren deialdia egin dau, horretarako otsailaren 28a baino lehen herritarren proposamenak jaso gura dabezela esanez.

Nerbioi Ibaizabaleko alkateek Bizkaiko Ahaldun Nagusia dan Unai Rementeriari gure eskualdeari Bidegorri Sarea eraikitzeko lehentasuna emotea eskatu eutsien.

20 otsaila 2019 Binke!

UDALA

Galdakao, azken gudariaren bila

UDALA

Bizkaian aitzindaria dan kirol proba barria irailaren 29an izango da Galdakaon, eta oztopoak gaindituz joateko kirol erronka eta herri kirolen tradizioa lotuko dira proba barritzaile honetan. Herriko gimnasioek bultzatu dabe ekimena.

IREKIA

Galdakaoko Udalak eguzki-energiaz elikatutako kargailuak instalatu dauz Kurtzea plazan eta Usansoloko liburutegiaren ondoan. Guztira 12.800 euro inbertitu dira.

UDALA

Mugikorrak kargatu, kalean bertan!

Metroa beharrean, trena hobetu

Burdin Hesia, orain liburuxkan

Erakundeek Metroa beharrean EuskoTren sarea herrigune eta ospitalera eroateko proposamena egin dabe. Datorren zenbakian eutsiko deutso Binkek gaiari.

Galdakao Gogorak eta Udalak alkarlanean argitaratu dabe Burdin Hesiari buruzko liburuxka, eta dagoaneko doan eskuratu leiteke Esan bulegoan, ohiko ordutegian.

Binke! otsaila 2019 21

BINKE

Otsailaren 7an aurteztu eben Korrika Galdakaon

BINKE

JULEN DIEZ

Argazkian gutxi batzuk agertzen badira be, dezente gehiago izan ziran Galdakaoko AEK Barandiaran euskaltegiak Korrika aurkezteko antolatu eban ekitaldira gerturatu ziranak. Besteak beste, Korrikaren ibilbidea aurkeztu, ordura arte antolatuko diran ekitaldien barri emon, bideoklipa ikusi eta AEKko irakasleek sortu eben Korrikako kantuen popurri bat kantatu eben.

Diez eta LoroĂąo, markak hausten

Emakume pilotariak gurean

Ironman 70.3 probara aurkeztu ziran Julen Diez eta Joseba LoroĂąo galdakoztarrak. Diezek bere kategorian garaipena lortu eta LoroĂąok bere marka gainditu eban!

Eguraldi txarrari aurpegi ona jarriz, Emakume Master Cup pilota txapelketaren hirugarren edizioak Galdakaon eta Usansolon emon eutson hasiera urtarrilaren 27an.

B!

Jarri hemen zure publizitatea publibinke@gmail.com 618 823 326 22 otsaila 2019 Binke!

a. nazio mailako zen, eta 13an tu oko ez ol rk ns au sa la ultura o eta U oko Korrika K z ere, Galdaka ka te da ba al n, G ta n ne 7a Otsailaren atal berezi ho rako sortutako hainbat Binkek Korrika antolatu diren lekua. u an re og di gu ra go di an k xe Korrikari em rika iritsi, haue n 4tik 14ra Kor hiago ere! re ge ila ir o ap ek , at ba jo Horrela berotzen k ra or ot m ra di ekitaldi. Iritsiko

turala

Korrika Kul

, barikua Otsailak 22 idaktikoa rako Unitate D • Ikastetxeeta . aurkeztuko da ezpena orrikaren aurk , • Usansolon K a zehazteke— du or aldean — ts ra ar da o go egin Usansolok rkeztuko dira eta bertan au ko dituen tu rrian antola Batzordeak he ekintzak.

1, eguena Martxoak 2 k parte ikoak —edonor bl pu ta ke ur • Irak : n hartu dezan— orta-Zamakoa rrak Ganekog - Narrazio labu (10:30-11:30) -18:30) ipuinak (17:30 - Umeentzako 30-19:30) ko ipuinak (18: eta helduentza Iturrondon. zein narrazio ntzako olerki ue ld he a et te - Gaz 0-21:00). a kalean (20:0 ko uz ip G ak rr labu inguruko i Brouard eta nt Sa a, ko uz ip •G eta musikarien tazioa, gazte es ku ik at et le ka eskutik.

3, zapatua Martxoak 2 herriko ko kuestazioa de al n re ka ri or •K Iturrondo orrika arropa K a et , ik at et kale plazan salgai.

4, domeka Martxoak 2 olon, estazioa Usans ku ko de al n re • Korrika atik. bertako kaleet 9, barikua Martxoak 2 tur Etxean, Torrezabal Kul • Bertso saioa nbio, Arkaitz . Maialen Luja buru.

19:00etan doan iza eta Agin La ur m A n ire M Estiballes, AEKn. k: Barandiaran Gonbidapena 6tik 24ra Martxoaren txan n ekimena mar • Korrika Lagu oloko ns sa U in dakao ze jarriko da, Gal ioetatik. a eta komertz denda, tabern •••

a Izan Korrik ! a Laguntzaile

, izan zu ordainduta Urtean 12€ aile! tz ika Lagun zeu ere Korr eta zenbait denda Euskal Herriko ren ka ri or K , skontuak de an at es pr en ua, azio egunerat inguruko inform go an iz ile rte-hartza zozketetan pa o! ag hi taila ge zara... eta aban

Informazio gehiago:

Barandiaran AEK euskaltegian • 94 456 41 19 • barandiaran@aek.eus Binke! otsaila 2019 23

Elkarlaguntza sarea

ÂŤGizartean nagusi den indibidualismoa gainditzea da gure helburuaÂť TESTUA: JON GOMEZ GARAI

Supermerkatuan erosi ala hurbilekoa? Kanpoko produktuak ala bertakoak? Esplotazioa sustatu ala elikadura duina bermatu?

Jokabide horien artean erabakitzea ez da erraza, eta bide hori erraztea du helburu otsailaren 21ean aurkeztuko den proiektuak.

G

ero eta kontsumistagoa den gizarteari buelta eman eta norbere elikaduraren burujabe izateko ardura gero eta hedatuagoa da jendartean, baita gurean ere. Galdakaon Elkarlaguntza sarea sortu berri da, eta taldearen aurkezpena baino lehen elkartu da Binke eurekin, proiektuaren nondik norakoak hobeto ezagutzeko.

Zer da proposatzen duzuena? Elkarlaguntzan oinarritutako sare bat proposatu gura dugu proiektu berri honekin. Alde batetik guk, auzolanaren bitartez, hainbat produktu ekoizten ditugu zuzenean, eta bestetik, produktuak kolektiboki erosten ditugu, denon artean, gero nahi duenari eskaini ahal izateko.

Baina denda bat zarete ala elkarte bat? Elkarte bat gara, inork ez duelako soldatarik jasotzen, boluntarioak gara honen atzean gaudenak.

Non dago beraz zuentzako, bultzatzaileentzako, etekina?

Proiektuaren parte garen guztiok jasotzen dugu etekin kolektiboa, nola edo hala. Alde batetik, denon artean lan eginez, kalitatezko produktuak prezio onean lortzeko aukera daukagu.

Beste alde batetik, gurea ez da kontsumo talde hutsa, badu helburu politiko sakonago bat: egungo gizartean nagusi den indibidualismoa gainditzen hasi eta eraldaketa soziala bultza24 otsaila 2019 Binke!

tzea. Gure ikuspuntua antikapitalista den heinean, hau da borroka honi egin nahi diogun ekarpena.

Eta zelan elkartu zineten? Galdakaon uste dugu badagoela beste era batera kontsumitzeko gogoa. Horren adierazle dira herrian dauden kontsumo talde eta denda desberdinak. Esperientzia hauek interesgarriak iruditzen bazaizkigu ere, muga asko dituztela uste dugu. Hortaz, planteamendu sakonago bat garatzeko elkartu ginen.

Nortzuk zaudete proiektu honen atzean? Hasi berri garenez, Galdakao eta inguruko hamabost bat etxe gaude oraingoz, baina gure proiektura ahalik eta etxe gehien batzea nahiko genuke!

Nor batu daiteke zuenera? Elkarlaguntzan aritu nahi duen edonor, ez dago baldintzarik.

Sare honen parte izateko ez da ekoizlea izan behar? Ez. Erosketen edo ekoizpenen alorrean parte hartzeko aukera dago, norberak erabakitzen du zertan. Gutariko batzuk erosketetan soilik hartzen dugu parte, beste batzuk ekoizpenetan eta badago baita ere bietan parte hartzen duenik.

Zeintzuk dira lokal honetan aurkitu ditzakegun produktuak? Janariarekin egiten dugu lan momentuz, baina beste pro-

Aurkezpena Otsailak 21, osteguna, 18:30ean duktu batzuetara zabaltzeko asmoa dugu. Produktu ez-galkorrak aurki ditzakegu batik bat —lekaleak, kontserbak, pasta,…— eta hurrengo hilabeteetan produktu freskoak izango ditugu eskuragarri.

Eta zeintzuk dira produktu guzti hauen ezaugarriak? Gure helburua ahalik eta produktu gehien guk geuk ekoiztea da. Erosten ditugunen artean balio etiko batzuk kontuan izaten ditugu: hurbiltasuna —km 0—, ekologikoa, denontzako moduko prezioak, ekoizleen lan baldintza duinak, kalitatea...

Jatea bizitzeko ala bizi jateko? Bizipozak elikagai gozoak behar ditu, ondo dakigu hori Euskal Herrian. Baina ustelduta dagoen munduak ez gaitu inoiz asetuko, eta ase bizi nahi dugu geuk! •

Torrezabal Kultur Etxean Lokalaren kokalekua: Tximelarre Goikoa 31, lonja.

Altzadi plazatik Tximelarre Goikoara iritsi orduko autoentzat irteerarik ez duen kale bat dago lehenengoan eskuinera eginez gero, aldapa behera jaitsi eta eraikinaren lonjan dago Elkarlaguntza sarea!

Ordutegia: 18:30-20:30 Hilabeteko bigarren eta azken ostegunetan Kontaktua: galdakaokoelkarlaguntzasarea@gmail.com

Binke! otsaila 2019 25

Universitario Bilbao Rugby kluba

ÂŤSei galdakoztar daukaguz momentu honetan gure taldeanÂť Universitario Bilbao Rugby taldea, izen honekin, 2000. urtetik ezagutzen dugu, zenbait aldaketaren ostean, Bilbao Rugby Club eta Universitario XV klubak batu zirenetik. Baina, berez, taldeak 50 urteko ibilbidea ospatzen du aurten.

Egun, hainbat kategoriatan banatutako 400 bat jokalari ditu UBRk.

Zeintzuk dira klub honek defendatzen eta sustatzen dituen baloreak? Monje irlandar batek esaten eban umeek errugbira jokatu beharko leukiela esfortzua eta talde-lanak eragiten dauan sufrimentua zer diran jakiteko. Harek esaten ebanez, errugbian batzuetan jokua zaildu egiten da, baina ez dira inoiz plantak egiten, eta asmoa ez da inoiz arbitroari iruzur egitea. Errugbian irabazleak pasiloa egiten dautso galdu dauenari egindako esfortzua eskertuz eta, gainera, etxeko taldea derrigortuta dago bisitariari bazkaltzera gondidatzera.

Beraz, hezkuntza, esfortzua, errespetua, isiltasuna, lana, dedikazioa, eta batez be, umiltasuna dira errugbiaren baloreak, eta gurean be hauek dira lantzen doguzanak.

Bilboko jokalariez gain, galdakoztarrak ere badituzue!

Bai, Bilboko eta inguruko herriko jokalariak dagoz klubean.

Galdakaotik sei gazte daukaguz momentu honetan taldean: Eneko, Xabier eta Aritza Arzalluz anaiak, Ibai Saratxaga, Oiher 26 otsaila 2019 Binke!

Agirre eta Finlay Isasi. Galdakoztarrak eta ingurukoak gurera hurbildu eta erreugbia probatzera gonbidatzen doguz, noski!

Nesken artean geroz eta arrakasta gehiago du errugbiak? UBR kluba gizartearen isla da eta, beraz, neskek be mutilen moduan euren tokia daukie. 90ko hamarkadan Universitario XV klubak nesken taldea atara eban, eta urte batzuk talde barik egon eta gero, orain dala hiru denboraldi berrogei bat neskek osatzen daben emakumeen senior taldea sortu zan. Bestalde, talde txikietatik, hau da, sei urte azpiko taldetik hasita eta 16 urte azpiko taldera arte, neskek eta mutilek alkarregaz jokatzen dabe, talde mistoak osatuz.

Inklusibitate eta aniztasunari arreta berezia eskaintzen diezue, ez al da? Bai, esan dogun moduan, kluba gizartearen isla danez, herritar guztiontzako dago tokia eta, beraz, dibertsitate funtzionala daukien pertsonentzako be. Orain hiru denboraldi jarri zala talde hau martxan.

Beteranoek ere badute euren tokia taldean? Bai, adinak be ez dauka mugarik UBR taldean, sei urte azpiko jokalarietatik ia 55 urteko jokalariak be daukaguz eta! 35 urtetik gorakoek lekua daukie beteranoen taldean. Astero entrenatzen dabe, eta hilean edo bi hilerik behin partidu bat jokatzen dabe. Horretaz aparte, beteranoek orain dala 30 urte martxan jarri eben ÂŤGerman CandoÂť txapelketa jokatzen dabe, auto istripu baten ondorioz gurpildun aulkian dagoan German jokalari ohiaren omenez. Talde batean zein bestean izan, errugbian jokatu gura dabenek, idatzi dagiela hona: bilbaorugby.eus

Gizalegez Testua: Etxerat Galdakao (galdakaokoetxerat@gmail.com)

Ganguren menditik, bi izen herrian Milaka pertsonek kartzeletako errealitatea argi adierazi eta oraintsu, dispertsioa amaitu daitela exijituz, 80.000 pertsonek Bilbo eta Baionako kaleak bete doguzan arren, arazo hau herri honetan hartu behar dabenak ez dabe arazotzat hartzen.

S

enideen eten bako testigantza ezagutu eta hau guzti hau begi bistan izan arren, sakabanaketak bere horretan jarraitzen dau; helburu eta praktika berberakaz mantentzen da.

Espetxea gaitzen jatorri

M

endizaletasun pixka bat duenak, edo elkarte galdakoztarretan gutxieneko ezagutza duenak jakingo du Ganguren Galdakaoko Mendi Taldea dela. Ordea, mendizaletasunik ez duenak —arraroa izan badaiteke ere— agian ez du jakingo mendi taldeari nondik datorkion izena.

Emaizkiozu buruari buelta batzuk, eta argazkia ikusita, atera ondorio arin bat. Bai, mendigoizale talde galdakoztarraren izena mendi batetik dator! Fin ibili zara gero! Baina beste askok baliteke ez jakitea Ganguren mendi bezala ezagutzen badugu ere, berez mendilerroa dela, Enekurin hasi eta Erletxetaraino doana. Mendiaren izena Gangurengana da (477 m.), Galdakao eta Lezama artean kokatzen dena. Mendi taldea ez da ordea Ganguren izena hartu duena Galdakaon, kale batek ere Ganguren duelako izena, hain justu, «pintxazo» ondoko parketxotik eta Urreta kiroldegiaren atzetik Urretako plazararte doana.

Dispertsioa eta urruntzea gauza bera dirala emoten dau, baina dispertsioaren ostean dagoen errealitatea gordina eta latza da: herriarekiko deserrotzea, senide eta lagunengatik urruntzea, gure kultura eta hizkuntzaz aldentzea.

Horrez gain, isolamendua ohiko praktika lez aplikatzen da, eguneko 20-22 ordu giro erasokor batean, pertsonen zein bere gauzen araketa integralak, intimitate eza, komunikazioen kontrola eta erabilera, ikasteko eragozpenak, defentsa juridikorako trabak, eta abar luzea.

Urteotan mantendu diran praktikak dira hauek eta egunetik egunera espetxeratuak dagozan pertsonen osasunean eragina daukie, ahulduz eta makalduz.

Praktika hauek gaixotasun eta gaitz askoren jatorri dira. Gaitzaz sasoiz ez jabetzeak eta konfiantzazko mediku bat ez izateak -euren eskubidea dan arren-, gaixotasuna kroniko eta osatu ezinezko izatera heldu daiteke.

Larriki gaixo, 21 preso Egun, espetxeetan 20 senide baino gehiago daukaguz gaixotasun larri eta sendaezinekaz jota. Behin presoa egoera honetara ailegatzerakoan, bereganako krudelkeria aipatu ezinezkoa da. Osatzeko esperantza barik eta behar dauan asistentzia jasotzeko trabak.

Legeak pertsonen askatzea ahalbidetzen dauan arren, heriotza hur egonda bakarrik zabaltzen dauz espetxeak bere ateak. Oier Gomez gasteiztarra dogu egoera anker honen azken testigua.

Galdakaon bertan beste adibide bat daukagu: Txus. Isolamendua ezagutu dau Txusek, bakartasuna, presioak, gaixotasuna, honen eboluzioa, behar dauan asistentzian falta, konfiantzazko eta beharrezko medikuaren atentzio eza; bere gaitza kroniko egiteraino. Eguneko ospitale baten artatua izan beharko luke eta auzitegiak berak onartzen dauan arren, erizpide politikoengatik askatasuna ukatzen deutso. Txusek bere gaixoaldia modu duin batean bizitzeko eskubidea dauka, etxean, senitartean. Enparauok daukagun eskubide berbera da hau. Bere etxeratzea guztion esku dago, berea eta gaixorik dagozan beste presoena be.

Binke! otsaila 2019 27

Antzerkia

Erakusketak

Otsailak 16, zapatua

Otsailaren 4tik 15era (astelehenetik ostiralera)

Oceanus

«Fotografia para una vida muy galga» argazki erakustaldia

Baraka Teatroa Ordua: 12:00 eta 17:30 Sarrerak: 6/4€

Torrezabal Kultur Etxea

Otsailak 22, barikua

Heriotza bikoitza Ze Onda Antzerki Taldea Ordua: 21:00 Sarrerak: 8/6€

Otsailak 24, domeka

Go!azen 5.0 Pausoka Ordua: 17:00 eta 19:00 Sarrerak: 10/8€

Martxoak 10, domeka

Interrupted TeatroEnVilo Ordua: 19:00 Sarrerak: 8/7€

Martxoak 16, zapatua

Lur Xake Produzkioak Ordua: 18:00 Sarrerak: 6/4€

Ibilaldiak Otsailak 19, martitzena Bisitaldia Ugaoko interpretazio historikoaren zentrora Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

Otsailak 28, eguena Mendi-ibilbidea Galdamesetik Gallartara Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

Irakurle taldea Otsailak 18, astelehena

«Bihotz handiegia» liburua Eider Rodriguez 18:30 Topa taberna

Tailerrak Martxoak 5 – Ekainak 26 (martitzenetan) Barrokoari buruzko ikastaroa 10:30-12:00 Torrezabal Kultur Etxea Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua 28 otsaila 2019 Binke!

Inauteriak 2019 Martxoak 1, barikua

Galdakaon 17:30 Inauteri festa eta haur tailerrak, Kurtzeko plazan.

19:00 Desfilea, Plazakoetxetik Kurtzeko plazara.

20:00 Mozollokerren juizioa, Kurtzeko plazan.

Jarraian. Txokolatada eta dantza tailerra, Kurtzeko plazan.

20:00 Goizuetako Zaragi Dantza eta Arizkungo Sagar Dantza, Santi Brouard plazatik.

Martxoak 2, zapatua

Galdakaon 11:00 Migas Extremeñas kafeagaz, Kurtzeko plazan.

17:30 Ene Kantak, Torrezabal Kultur Etxean. 2/5€.

19:00 Altsasuko inauteriak, Kurtzeko plazatik.

20:00 Mozorro lehiaketa eta DJak, Kurtzeko plazan.

Usansolon

Argitaratzailea: AITU elkartea Koordinazioa: Jon Gomez Garai Erredakzioa: Ixone Muñiz Arana eta Jon Gomez Garai Diseinua eta maketazioa: Artefakto Argazkilariak: Gotzon Almaraz, Ander Arrieta, Inocencio Goikuria, Julio Legarretaetxebarria, Jabi Rojo Ilustrazioak: Irrimarra Inprenta: BEPSA Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos Hileko ale kopurua: 14.000 Lege Gordailua: BI-41-2016 ISNN: 2444-9385 Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzunkizunik Helbide orokorra: infobinke@gmail.com Publizitatea: publibinke@gmail.com

12:30 Kalejira.

13:00 Markitosen zintzilikatzea.

14:30 Bertso bazkaria, Nerea Ibarzabal eta Aitor Bizkarragaz.

18:00 Kalejira eta Markitosen epaiketa.

19:00 Erromeria, Unkina plazan.

22:00 Disko Dantza.

Martxoak 3, domeka

Galdakaon 17:00 Haur tailerrak, futbolin, ping-pong eta igel txapelketak... Urretan.

18:00 Txokolatada, Urretan.

19:00 Mozorro desfilea, Urretan.

Martxoak 4, astelehena

Gorozibain 17:15 Mozorro desfilea, merienda eta musika.

Martxoak 5, martitzena

Usansolon 17:30 Haur tailerrak, argazki erreportajea, desfilea, sari banaketa eta disko festa, Unkina plazan.

Galdakaon 17:30 Haur berbena, Kurtzeko plazan.

19:00 Mozollokerren juizioa eta erretzea, Kurtzeko plazan.

Binke! otsaila 2019 29

SUDOKUA Bete falta diren laukiak. Gogoratu ezin dela irudi bera lerro, zutabe edo berean errepikatu

Lotu zenbakiak aurtengo mozorroa asmatzeko eta bete kolorez!

30 otsaila 2019 Binke!

Asmatu ze zenbaki den pertsonaia bakoitza:

PELA NIRE TXA T!!!!

GALDU DU

Batu zati bakoitza dagokion beheko zatiarekin

Binke! otsaila 2019 31

Datozen antzerki emanaldiak Torrezabal Kultur Etxean

Oceanus Baraka Teatro

Otsailak 16, larunbata 12:00 eta 17:30 4-6€ Iraupena: 35 minutu Edukiera: 70 pertsona Testu barik. Danontzat

Heriotza bikoitza (Doble malta)

Ze Onda Antzerki Taldea

Otsailak 22, ostirala 21:00 6-8€ Iraupena: 85 minutu Euskaraz

Haurtxo eta laguntzaileentzako itsaspeko bidaia

Heriotza bizitzaren ondoren irekitzen den ate bat besterik ez da

Gaia, Oceanus umetxoa jaiotzeko zain dago. Zelangoa izango den amets egiten du, bere amaz oroituz... Bitartean, euria da etengabe.

Laster, etxean ura sartuko zaio eta arrainez, marmokaz, itsas zirkuz, itsas zaldiz eta era guztietako itsasoko bizidunez beteko da, noizean behin ur-azalera irteteko ohitura dutenak eta itsasoaren hondoko iluntasuna eta soinua baino ezagutzen ez dituztenak.

Gaia ama-lurra da. Eta bere haurra, itsasoa bezain handia.

Espazio txiki batean bi aktore errealitatearen eta fikzioaren arteko mugan kokatzen dira. Behin betiko elkarrekin egongo direla elkarri zin egiten diote. Bietako bat bidaia ikaragarri batetik itzuliko da. Heriotzatik, hain zuzen ere. Bizipen horrek kolokan jarriko du beraien bizitzari eta heriotzarekiko ikuspuntua. Bi kontzeptuak nahastu egingo dira iragana-oraina-etorkizuna nahasten diren bezala.

Dramaturgia eta zuzendaritza: Maria Caudevilla Antzezlea: Sara Campbell Eszenografia eta jantziak: Ikerne Giménez Argien diseinua: Flavia Mayans Jatorrizko musika: Jaume Carreras Ekoizpena: Baraka Teatro

www.galdakao.eus

Sorkuntza kolektiboa da Kontzeptua eta zuzendaritza: Jon Ander Alonso Dramaturgia: Mikel Zumeta Antzezleak: Miren Gaztañaga eta Eneko Sagardoy Eszenografia: Alvaro Ledesma Argiak: Arantza Flores Musika: Paula Olaz Jantziak: Ane Urtizberea Ikus-entzunezkoak zuzenean: Zazpi T’erdi Ekoizpena: Ze Onda Antzerki Taldea