BINKE 031 Urria 2018

31. zenbakia • 2018ko urria

ANE LEGARRETA GALDAKAOKO MUSIKA BANDAKO ZUZENDARI OHIA

«Bandak kontzertu gehiago egin beharko lituzke, eta ez hainbeste kalejira»

Ane Legarreta Galdakaoko Musika Bandako zuzendari ohia

«Emakume izateagatik izateagatik borrokatu b TESTUA: JON GOMEZ GARAI Argazkiak: JULIO LEGARRETAETXEBARRIA

J

uan Carlos Irizar handiaren lekukoa hartu zuen Galdakaok inoiz izan duen Bandako zuzendaririk gazteenak. Irizarren mailari eusteko ardura ez ezik, proiektu eta aire berriak eskaintzen ere saiatu da Ane Legarreta lau urtez. Baina bere ibilbide profesionalari erreparatzeko ordua iritsi zaio, eta badoa doinu handien bila.

Bazoaz... Banoa, bai, Galdakaoko Musika Bandako zuzendaritza utziko dut. Baina horrek ez du esan nahi nire bizitzako beste momenturen batean itzuliko ez naizenik, batek daki…

Zergatik hartu duzu erabaki hori? Aurten proiektu asko ditut eskuartean. Amaitu berri ditut Orkestra Zuzendaritzako goi-mailako ikasketak eta orain Madrilen master bat ikasten aritzeaz gain, zuzendari ere lanean nabil Galdakaotik kanpo hainbat lekutan: Gasteizen, Getxon... Beraz, egoera honek behartu nau banda uztera, ez daukadalako astirik.

Ane Legarreta Mendez 1994, Galdakao Elexaldeko alaba, bere etxe aurrean hartu gaitu Legarretak.

Orkestra Zuzendaritza egindakoa ikasketaz, musika ikasiko zuen une hori azpimarratzen du bere ibilbide profesionaleko mugarri legez, eta inoiz ez du ahaztuko musikari talde bat zuzendu zuen lehen aldia. Eredu ditu Melody Gardot eta Aretha Franklin profesionalki, eta Julia Jones orkestra zuzendaria zein Ella Fitzgerald abeslaria ditu erreferentzi.

Ez zen ba erabaki erraza izango zure herriko Musika Banda zuzentzearen lana uztea, ezta? Ez da erraza izan, ez. Erabakia hartu arte behin baino gehiagotan eseri naiz denbora luzez, leku batek eta besteak dauzkan abantailak eta desabantailak aztertzeko.

Bistakoa da «hegan» egin nahi duzula, Ane… Argi daukadana da orkestra zuzendaritzaz bizi nahi dudala, eta konturatu naiz, beste ogibide askorekin gertatzen den bezala, herritik kanpo aukera gehiago ditudala.

Zer eman dizu Galdakaoko «Da Capo» Musika Bandak?

Banda osatzen duten pertsonak izan dira erakutsi didatenak zertan datzan orkestra zuzendari baten eguneroko lana. Izan ere, ikasterakoan teoria da ikasten duzuna gehienbat. Zorionekoa izan naiz ikasten egon naizen bitartean haiekin lan egin ahal izateagatik.

Eta zer eman diozu zuk? Gaztetasuna. Inoiz egin ez dituzten proiektuak bilatzen saiatu naiz, musikari gazteagoak bandako parte izatera gonbidatu ditut eta, batez ere, esfortzu handia egin dut taldearen motibazioa piztuta mantentzeko. Edozein taldetan beharrezko puntua iruditzen zait azken hori.

2 urria 2018 Binke!

Emakumea eta gaztea izateagatik gehiago borrokatu behar izan duzu pentsaera «klasikoen» kontra? Emakume izateagatik baino gehiago, gaztea izateagatik borrokatu behar izan dut.

Lau urte egin dituzu Bandako zuzendari. Baduzu balorazio bat egiteko aina ibilbide! Bai, nire ezagutza garatzeaz gain, niretzat garrantzitsuena eta politena guztion artean eza-

k baino gehiago, gaztea behar izan dut»

gutu eta elkarbanatu dugun musika on piloa izan da. Hori beti geldituko zait, eta beti geldituko da taldearen onerako.

nahi duen arte. Noski, hala izatea espero! Garatzen, hobetzen eta gauza berriak egiten.

Zintzoa izan: nahi beste ekimen egin ahal izan dituzu?

Galdakaoko «Da Capo» bandak izugarrizko garapena egin du ezagutzen dudanetik. Kideekin gero eta anbizio handiagoko proiektuak egiten saiatu naiz. Honek esan nahi du garapenean daudela oraindik, eta horrela jarraituko dutela talde osoak

Aurretik izan duzu bestelako esperientziarik herritik kanpo. Zer ekarriko zenuke lan horietatik «Da Capo» Bandara? Askotan esaten dut Galdakaoko bandak kontzertu gehiago egin beharko lituzkela, eta ez hainbeste kalejira. Lan egiten jarraitu beharko dute formatu hori aldatzeko eta heBinke! urria 2018 3

Arin-Arin!

rritarren jakin-gosea pizteko. Ziur ondo baino hobeto egingo dutela lan hori! Animo talde osoari!

Argi daukat herritik kanpo aukera gehiago ditudala

Asteko egun gogokoena.

Osteguna.

Zure herriko txoko gustukoena.

Elexaldeko inguruan dagoen basoa.

Liburua ala tablet-a?

Liburua.

Pelikula bat.

La naranja mecánica.

Ez duzu onartzen...

Lapurtzea.

Zoriontsu egiten zaitu...

Janariak.

Plater bat.

Txipiroiak.

Deskribatzen zaituen berba.

Burugogorra?

Herrian zer kenduko zenuke?

Gezurtiak.

Zer berria jarri?

Areto handi bat.

Euskarazko berbarik politena.

Kriskitina.

Zure ametsetako bidaia.

Sheychelle uharteak.

Berba egin ala entzun?

Biak.

Abesti bat.

Sinnerman (Nina Simone).

Zure mesanotxan ezin da falta...

Ura.

4 urria 2018 Binke!

Hemendik aurrera zeintzuk dira Aneren asmoak? Gero eta proiektu hobeak bilatzen saiatuko naiz, nire lekua aurkitu arte. Aurten bidaiatzen denbora asko emango dut Gasteizko eta Getxoko hainbat ume-abesbatza zuzentzeko, Getxoko Musikalia banda, eta Madrileko masterra egin ahal izateko.

Tira, baina behintzat tarte luzeagoak egin ahal izango dituzu Elexalden... Lo behintzat nire etxean egingo dut, bai. Eta ostegun eta ostiral gauetan lagunekin egon ahal izango naiz Galdakaotik, baina agendarekin despistatu gabe.

Orkestra Sinfonikoak zuzentzea beste maila bat da, neurri honetako talderen batean ikusten al duzu zure burua?

Asko gustatuko litzaidake orkestra bat zuzentzea, eta bai, hori nire etorkizuna izan daiten gogo handiz saiatuko naiz.

Zuzendari lanetan ezagutu zaituenak ziurrenik ez du jakingo musikari fina ere bazarela! Piano ikasketak egin nituen, beraz hau da hoberen jotzen dudana, baina zuzendaritza egingo nuela erabaki nuenean arpa, bibolina eta zeharkako txirula ikasten hasi nintzen.

Banda bateko zuzendari izateko derrigorrezkoa al da instrumenturen bat jotzen jakitea? Zaila da musikari bati nola jo behar duen esatea, baina bai zein soinu mota lortu nahi dudan eskatzea. Horretarako, zenbat eta hobeto ezagutu instrumentu baten teknika askoz zehatzagoa izan zaitezke.

Utz dezagun musika alde batera, zuk zeuk askoz gehiagorako ematen duzula entzun dugu eta! Aurten Euskadi Irratiko kolaboratzaile izango naiz Hiri Gorrian programan —musikari buruz hitz egiten, noski!—. Eta… ez dakit, txikitatik egin dut kirola, saskibaloia eta karatea adibidez. Baina orain… Ejem!

Kuriositatez, karatean zein gerrikora iritsi zinen? Orain dela bi urte, Asturiasen ikasten nenbilela, gerriko beltza lortu nuen. Baina gero utzi egin nuen...

Esaten nuen ba, Bandako «artalde» osoa dominatzeko jenio hori nonbaitetik etorriko zitzaizula! Ezagutzen ez dudan ahaideren batetik izan beharko da ba! (barreka) Gaztelaniazko «genio», izaeraz gain, talentua duen pertsona ere bada. Talentu hori Galdakaoren izenean esportatzeko prest? Noski, Galdakao eta Elexalderen izenean! •

publierreportajea

Hondakinen bilketa-zerbitzu berriarekin Galdakaok diru publikoa aurrezten du Galdakaoko Udalak hondakinen edukiontzien berrikuntza amaitu du. Hedapen horrekin diru publikoa aurreztuko da birziklatzea errazten delako, frakzio gehiago jasoz eta lehenago ÂŤerrefusarenÂť edukiontzira iristen ziren hondakinen trataeragatik ordaintzen den kanonaren ordainketa murriztuz.

Edukiontzien baterietako bat optimizatu eta birbanatzeko lana egin da, birziklatze-irlak sortzeko irizpidearekin, hau da, edukiontzien bateria bakoitza ahal den osatuena izatea, aukera dagoen lekuetan. Irla hauek osatzeko ondoko hauek jarri dira: 9 edukiontzi berri beira biltzeko eta 13 hori ontzi arinak biltzeko.

Hobekuntza orokor aipagarri batzuk: Bilketak sarriago egingo dira: paper kartoien edukiontzien bilketa herrigunean 4 egun/asteko eta industrialdean eta herriperiferian 2 egun/asteko. Errefusa: industrialdean zein herriperiferian 5 egun/asteko; eta baserrialdeetakoa 3 egun/asteko.

Industriaguneetarako berrikuntzak: Erabiltzen ziren eta erabilera pribatukoak diren atzealdeko kargadun edukiontziak ez dira jasoko industrialdeetan. Paper kartoien bilketa ezarriko da.

Saltokientzako berrikuntzak: Paper kartoien atez ateko bilketa-zerbitzua sarriago egingo da.

Bilketa pneumatikoaren berrikuntzak, saltokietarako: Material desberdinetako (zura, plastikoa, poliestireno-poliespan) enbalajeen bilketa-zerbitzua sarriago egingo da, buzoien baterietan utziz, astelehenetik larunbatera (6 egun/asteko). Herritarrek zerbitzu hau erabil dezakete kartoizko kaxa handietarako, baina beti ere 10:30ak baino lehenagoko ordutegia errespetatuz.

Funtzionamenduko datuak: Ondorio argi batzuk ateratzeko goizegi bada ere, eta abuztua eta iraila oporraldiengatik eta zaindari-jaiengatik bereziak direnez; iazko hilabete berekin alderaketa egiten badugu, datuak norabide onean goazela adierazten dute, baina bilketa hobetzen jarraitu behar dugu, hobetzeko tarte handia dugulako ordaindik.

www.galdakao.eus

Binke! urria 2018 5

Gizonak baino ez dituzten elkarteak, laguntzarik gabe Emakume Laborarien Eguna izan zen urriaren 15ekoa, eta horren harira 2015eko neurri bat indarrean jarriko duela adierazi zuen Eusko Jaurlaritzak: nekazaritza-elkarte edo sindikatuen zuzendaritzetan emakumerik ez dituzten elkarteak ez dituzte datorren urtetik aurrera diruz lagunduko. Gainera, 2021erako, emakumeen ordezkaritza «orekatua» bermatu gura dute.

Kontraesanez josita hasi da Cabacas auziaren epaiketa Orain sei urteko apirilaren 5ean Ertzaintzak Athletic-Schalke 04 futbol taldeen arteko partidaren ostean Bilboko Maria Diaz de Haro kaleko Herrikoan kargatu zuen, ustez borroka bat baitzegoen. Gomazko pilotekin egin omen zuten eta ondorioz Iñigo Cabacas gaztea hil zuten. Epaiketa urriaren 15ean hasi zen, ertzainen arteko kontraesanez josita.

Aldaketa klimatikoak garagardoan ere eragingo du

%40

Hamar euskaldun etik lauk uste du emakumeen bu larreko minbizia dutenek gaixotas una aise gainditzen dutela, eta gutxik daki emakume gehien hiltzen dit uen gaitza dela: estatu espainiarre an urtero 6.000 emakume hiltzen dira minbizi honek jot a.

Sarean arrantzatua Siziliaren independentzia egarria berriz ari da hazten, azken aldian Sare Sozialetan Argia aldizkariaren bitartez hedatu diren irudien arabera.

Elkarretaratzeak eta pintadak egin dituzte azken asteotan.

Californiako Unibertsitateko ikerketa baten arabera, aldaketa klimatikoak garagardoaren horniketa geldiaraziko du mundu mailan, lehorteek, bero olatuek eta itsasoaren nibelak eraginda. Horrek garagardoaren prezioa ere igotzea ekar dezake.

«Estatu egiturak lortzeko aukera 1987an amaitu zen, niretzat ezinbesteko zena» CARLOS GARAIKOETXEA EUSKO JAURALRITZAKO LEHENDAKARI OHIA

Txiste txarra — Zuk 36 garagardo edan zeinkez?

Hori ein zeinke?

— Ein neiken?

— Bardin deust Heineken edo Akerbeltz.

Singapurreko Gobernuak datorren ikasturtetik aurrera Lehen eta Bigarren Hezkuntzako ikasleak ez kalifikatzea erabaki duela?

6 urria 2018 Binke!

Espainiako Gobernuak datorren urteko Aurrekontu Orokorrak gaindituko baditu, pentsiodunen gutxieneko soldata 900 eurora igotzea bermatuko omen du. Hala ere, Bilboko pentsiodunei gutxi iruditzen zaie, eta astelehenero elkartzen jarraitzen dute, 1.080€ko soldata minimoa eskatuz.

Unai Etxezarraga Gailurra Xtreme 3EM telebista-saioko lehiakidea

«Mendiak emoten deustan askatasuna beharrezkoa da nire bizitzan» Aurreko edizioetako arrakasta berarekin hasi zen irailean mendia, lasterketa eta talde lana uztartzen dituen Gailurra Xtreme telebista saioaren beste abentura bat. Oraingoan, lehiakideek Hiru Erregeen Mahiaren tontorra konkistatzea dute helburu, eta euretako batekin egoteko aukera izan dugu.

D

eia iristeko irrikaz zegoen Unai Etxezarraga usansolotarra.

Kirolaria, mendiaren maitale, tematia… zergatik ez aurkeztu Gailurra Xtreme-era? Telebistan agertzekotan saio honetan izan behar zuen! Iritsi zen hainbeste itxarondako deia: saioan parte hartzeko hautagaietako bat zen.

Abenturari gogotsu ekin zion, baina zoritxarrez, ezbehar goiztiar batek saioa uztera behartu zuen.

«Barruan zaude, Unai!». Zer sentitu zenuen Gailurra Xtreme saioak berbok esan zizkizunean? Lanean nengoan eta dei bat jaso neban. Ahotsa entzuterakoan Nagore —Gailurrako erredaktorea— zala ohartu nintzan eta pultsazinoek gora egin eustien. Nire munduan sartuta nengoala, beste dei bat: Urruti —laguna eta iazko edizioko parte-hartzailea—. Berak bazekian dana!

Urduritasun eta poztasun arteko nahasketatik urtendako berbaldia izan zan, benetan polita!

Triatloiak egitera oso ohitua zaude, baina mendian lehiatzea guztiz ezberdina da… Bai, ez daukie zerikusirik.

Baina beti eukin dot mendiagaz lotura berezi bat; emoten deustan askatasuna beharrezkoa da nire bizitzan. Orain urte bi triatloi mundutik apur bat aldendu eta mendi lasterketak egiten hasi nintzan. Halan eta be, Gailurraren lehenengo gauean pioletak eta kranpoiak erabili beharko genduazala esan euskuenean… inoz be erabili barik eta estreinaldiko komeriak Euskal Herri osoak ikusi behar! (barreka) Baina egin neban eta pozik esperientzia barri horregaz be!

Tamalez, orain bi aste lesio batek saioa uztera behartu zintuen. Amorrua? Handik urten eta apurka-apurka ahazten hasi nintzan, baina saioa ikustean kriston negargura sartu jatan barriro. Uste dot sekula ez dodala hainbeste amorru sentitu… Bizitzan behin bizi izango dodan esperientzia eta uste baino askoz arinago etxera. Belarrek estaltzen eben harri solte bat zapaldu eta orkatila okertu neban. Hortik aurrera nire buruagaz burrukan egin nebazan hurrungo 35km-ak…

Imajinatzen zenuen zure burua Hiru Erregeen Mahaiaren tontorra konkistatzen? Noski! Nire lehenengo helburua etxera lehenengoa ez joatea zan, hurrengoa programa irabaztea. Kirolari indartsuak ikusi nebazan, baina urrin heldu ahal nintzala be sentitzen neban.

Gehien amorratzen ninduana nire %50 emonda etorri behar izana zan. Oso indartsu sentitzen nintzan oraindino.

Kanpoan gelditzekotan hutsik bueltatu gura neban, dana emonda. Baina lesioa eta gero aukera hori galdu nebala ikusi neban.

Esperientzia errepikatzeko aukera izango bazenu… Dudarik gabe baietz esango neuke! Pertsona oso onak ezagutzeko aukera eukin dot, eta oraindino harremanetan jarraitzen dogu. Lehiakideez gain, asko eskertzen dot saioan parte hartzen daben gainerako pertsonak ere ezagutu izana; oso hurbilekoak dira eta asko lagundu deuskue. Harritzekoa da gainera, zenbat lan dagoen honen guztiaren atzean! Beraz, gustura jasoko neuke beste dei bat, gogotsu bainago emon ezin izan dodana emoteko!.

Binke! urria 2018 7

Garrantzitsua izaten da atzera begiratzen jartzea, aurrekoengandik ikasi eta, bereziki, nondik gatozen jakiteko. Orduantxe konturatuko gara zer garen, eta horrela erabakiko dugu nora goazen.

600 gizon gazte

Testua: Nagore Ferreira Zamalloa (Galdakao Gogora) Argazkia: Juan Zamalloa Arriagaren familia

Argazkiko pertsonaren bat ezagutzen dozu?

Edo zeozelango informazinoa badaukazu, jar zaitez gurekin harremanetan: galdakaogogora@gmail.com

Eskerrik asko!

N

ork esango luke 1936ko uda hasieran nork esango leuke gerrea hain hur egoala? Giroa nahasteta egoan, hori bai, baina gerrea, hainbesterako? Erretratu honeetako gazteek, seguruenik, ez.

Estadu kolpe frankistea garagarrilaren 18an izan zan. Militarrek ez ebezan euren asmoak bete, eta Espainia zatibitu egin zan. Hego Euskal Herrian ere gauza bera jazo zan.

Altxamendu militarraren ostean, alderdi, talde zein sindikatuak euren unidade militarrak antolatzen hasi ziren uriburu eta herrietan. Galdakaon bere bai.

Galdakaotik 600 bat gizon joan ziren frontera, Euskadiko Artxibo Historikoan topautako agirien arabera. Gitxik euken esperientzia militarra. Asko gazte-gazteak ziren, 18 urte eskas eukezan gazteenek, eta 45 zaharrenek.

Frontera joan orduko ohitura zan, antza danez, erretratua

8 urria 2018 Binke!

ataratea, herrian bertan; batailoian izena emondako beste kide batzuekaz, eta batzuetan, lagunekaz, auzokoekaz, etxekoekaz… be bai. Emakumeak be ageri dira sarritan, argazkiotako baten lez, batailoi edo konpainiaren izena daroan ikurriñea eusten dabela, «amabitxi» beharra egiten.

Galdakaoko hainbat gazte ageri dira. Batzuk serio dagoz, beste batzuk irriparrez; batek be ez daki zer dan gerrea, zer dan bonbardaketa bat, zer dan laguna alboan tiroz hilten ikustea, odolustutako gorpuak han eta hemen dagozala lubakietan makurtuta ibiltea… Laster jakingo dabe.

Galdakaok 7.000 biztanle besterik ez eukazan orduan, 600 lagunen faltea igarriko zan. Batzuk, ganera, ez ziran etxera bueltatu: frontean hil ziren, erbestera joan ziren... Galdakaora bueltatu ziren dan-danak, hori seguru, ez ziren erretratu honetako gazte berak izango, hilabete gitxi pasau arren.

Estaturik gabeko herrialdeen musika jaialdia

Katalunia, Kornualles eta Palestina gonbidatu, aurtengo Musika Bizian jaialdian!

Goiko argazkian, 47 Soul talde palestinarra. Behean, jaialdia aurkezteko prentsaurrekoaren argazkia.

Bosgarren urteurrena beteko du Galdakaoko Musika Bizian jaialdiak, gaur gaurkoz, estatu propiorik ez duten herrialdeen arteko musika jaialdi bakarrak.

G

aldakaoko Andra Mari Dantza Taldeak aspaldi egin zion Udalari jaialdi handi bat antolatzeko eskaintza, eta horrela kontatu zuen Ibon Uribe Galdakaoko alkateak jaialdiaren prentsaurrekoan: «Gure kultura eta izaera sustatu bai, baina beste herrialde batzuekaz harremana landuko eban musika jaialdi baten beharra ekarri euskun Andra Marik, eta ideia ona iruditu jakun gure herrian neurri honetako zozer egitea». Ideia hartatik bost urte pasa dira eta, Udalaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin batera, Andra Mari Dantza Taldeak aurten ere Musika Bizian jaialdiaren edizio berria ekarriko digu

urriko azken astebururako. Jaialdiaren antolakuntzarako, dantza taldeko ohiko batzordeetatik kanpo, aparteko lan-talde bat sortu zuten Andra Mariko hainbat dantzari eta musikarik, eta hilabete hasieran egin zen prentsaurrekoan bertan ere halaxe azaldu zituen Andra Marik jaialdiaren bi helburuak: «Batetik, galdakoztarrei eta gure herrira bertaratzen diran guztiei, gure egoera antzekoan dagozan herrialde batzuk ezagutzera emon gura deutsiegu musikaren bitartez; eta bestetik, beste kultura batzuk ezagututa gurea be aberastu gura dogu». Horrela ba, bosgarren edizio honetarako Katalunia, Kornualles eta Palestina izango dira herrialde gonbidatuak, El Groullers, Flats & Sharps eta 47 Soul musika taldeen bitartez, hurrenez hurren. Anfitrioi lanetan Xabi Aburruzaga —barikuan— eta Esne Beltza —zapatuan— arituko dira. Gainera, karpa erraldoia kokatuko da Iturondo plazan, eta barnean talo postua zein txosna izango dira gozagarri. Kontzertuak hasi aurretik, ordea, Taberna Ibiltaria eta Marmara izango dira kalez kale.

Egitaraua

Urriak 26 eta 27 Urriak 26, barikua 18:30 Taberna Ibiltaria, Iturrondotik kalez kale.

21:00 El Groullers, Katalunia Xabi Aburruzaga, EH. Urriak 27, zapatua 12:00 Erakusketa, tailer eta luthier azoka, Iturrondo plazan.

18:30 Marmara Band, Iturrondotik.

21:00 Flats & Sharps, Kornualles.

47 Soul, Palestina.

Esne Beltza, Euskal Herria.

Binke! urria 2018 9

Applika zaitez Sortu zure marka pertsonala sarean!

WhatsApp-eko berriek ez dizute graziarik egingo

G

arrantzia handia ematen zaio —eta diogu!— azken urteetan sarean ematen dugun irudiari. Batzuek eta batzuetan euren irudi txarra emango dute interneten akaso, konturatu gabe ziurrenik, baina beste asko arduratuta daude Interneten ematen duten irudiaz, eta gero eta gehiago dira lan mundurako irudi on hori sustatu eta egoki erabiltzeaz arduratuta daudenak. Hemen dituzu zure marka pertsonala sustatzeko lau gako garrantzitsu: 1. Aztertu eta diseinatu zure plana Nolakoa da zure publikoa? Zein da zure lagunen sarea? Zer erakutsi edo saldu gura duzu? Zure inguru birtuala aztertzea eta zure helburuak markatzea izango da lehenbiziko lana, honen arabera planifikatu beharko dituzulako zure argitalpen eta edukiak sarean.

2. «Etxe birtuala» sortu Sarea lanerako erabili gura baduzu, eta zure helburu nagusia bezeroak erakartzea bada, edo zure lanen erakuslehio bilakatu gura baduzu Internet, blog edo webgune pertsonal bat sortzea gomendatzen dizugu, doakoa bada ere. Hori bai, gero bertako edukiak zaindu eta katalogatu beharko dituzu.

3. SARE SOZIAL HANDIETAN IZENA EMAN Behin «etxea» sortuta, leihoak edo dendaren erakuslehioak eraiki beharko ditugu. Horretarako, egokiena ohiko Sare Sozial hedatuenetan altan ematea izango da. Bezero eta lagunekin zubia eraiki eta zure blogera bisitak bideratzeko modu ezin egokiagoa dira Sare Sozialak. Bestela, zelan gonbidatuko dituzu ingurukoak zure post berrietan klik egitera?

4. EDUKIAK LANDU ETA HARREMANAK SORTU Behin baliabide guztiak eskura ditugula, norbere ezagutza handitzea ezinbestekoa da. Asko irakurri, ikertu... eta zergatik ez, asko ikasi beharko duzu, izan ikastaro zein inguruan kuxkuxeatzetik. Ezagutza handitzeak edukiak fintzera eramango zaitu —ez publikatu edozer, edozelan eta edonoiz—, eta zure esparru bereko marka dutenak ezagutuko dituzu.

Denekin harremana sustatzea eta ikastea ezinbestekoa da.

10 urria 2018 Binke!

Z

enbat bider eman dugu atal honetan WhatsApp-en aldaketen berri? Etengabeko lehian bizi da munduko mezularitza zerbitzurik handiena. Konpetentzia handia da, eta onena izateko aldaketak egiten bizi behar du.

Aldaketak hobetzeko egin ohi dira, baina zer da hobetzea? Zer da ona eta zer txarra? Hortxe koska, irakurle. WhatsApp-ek aldaketa nabarmen bi egingo ditu laster WABetaInfo orrialde adituaren arabera, eta baliteke denon gustukoa ez izatea aldaketok: Mezuak ezabatzeko denbora. Iazko abendutik, bidalitako mezuak ezabatzeko aukera eskaintzen zuen WhatsApp zerbitzuak. Ordea, mezu hori ezabatuko zenuenaren erabakia mugikor jasotzaileetara 24 ordutan iritsi behar zen.

Laster, ordea, 13 ordu pasatxo baino ez dira pasa beharko gailu jasotzaileak zure «agindu» hori jasotzeko. Baina zer gertatzen da telefono hori saretik kanpo ala itzalita baldin badago ordu tarte horietan? Bada, mezua jaso behar zuen gailuak ez duela agindua jasoko eta berriz konektatzen denean ezabatu gura zenuen mezua berdin-berdin jasoko duela.

Iragarkiak egoeretan. «WhatsApp dagoeneko gure egoeretan iragarki laburrak sartzeko lanean ari da» esanez zabaldu zuen berria WABetaInfo atariak. Albiste honen aurrean, Brian Acton Zuckerberg-en bazkideak sozietatea utzi du.

Iraileko irabazleak

Ibon Uribe Elorrieta Eñaut Zarrabeitia Okamika

Larraitz Artetxe eta Asun Isasi (Aitor Endemaño Binkekidearen izenean) Izaroren kontzertuko sarrera bikoitzak zinegotzien eskutik jasotzeko unean.

Dog & Fox jatetxeak eskainitako bina menu irabazi dituzte. On egin!

Zer egin Binkekide izateko?

Eman zure babesa urteko

36 €

ordainduta

Oraindik binkekide ez bazara, eta neurri honetako lehenengo komunikabide euskalduna babestu eta sustatu gura badozu, hauek dozuz horretarako bideak:

1. Bete beheko formulario hau, eskaneatu edo atera argazki bat eta bidali e-postaz: infobinke@gmail.com

2. Bete formularioa, moztu, eta utzi gutunazal baten, Binke izenarekin

Eta zuretzat, MOTXILA HAU OPARI!

Torrezabal Kultur Etxeko atezainaren leihatilan.

3. Eskaneatu zure

IZEN-abizenAk:

mugikorraren QR irakurgailuarekin beheko kodea eta bete formularioa!

HELBIDEA:

TELEFONOA:

NORTASUN AGIRIA:

E-posta: IBAN

ENTITATEA

BULEGOA

K.Z.

KONTU ZENBAKIA

KONTU KORRONTEA:

Binke! urria 2018 11

ERRI IPIÑAZAR EPALZA

Izan edo ez izan

D

uela gutxi, «Zapalkuntzatik askatasunera» liburua irakurtzeko aukera izan dut. Gure Berriak komunikabide digitalak argitaratutako lan bikain honek gure herriak sufritzen duen egoerari buruz hausnarrarazi dit.

Liburuan ederki aipatzen den bezala, badira hainbat gauza pertsonok eta herriek berezkoak ditugunak. Horietako bat bizitza da. Horretarako ahalmena eta indarra badugu, biziko gara, eta bestela ez. Eskubideak, beraz, indarraren eta borrokaren bidez lortzen dira: ez dira eskatzen; are gutxiago ukatzen dizkigun horri.

Gure ingurura begiratzea baino ez dugu, askatasuna lortu duten herriek, ez dutela galdetzen ea independentzia nahi duten ala ez. Ez dago munduan aske bizi nahi ez duen herririk. Herri bati, ea aske izan nahi duen ala ez galdetzen bazaio, ea bizi nahi duen ala ez, herri horren existentzia ukatzen ari gara. Herri bat existitzen bada, askatasuna du egoera natural eta normalizatua; kontrakoa, mendekotasuna, delitua da. Zer izan nahi duen galdetzen denean, parean jartzen dira zilegi den zerbait, eskubide bat, eta delitua den beste zerbait. Euskal Herria bizi nahi duen herri bat bada; berez-berez du erabakia ,galdetu ere egin barik. Askatasuna eskuratzea da gure erronka.

12 urria 2018 Binke!

Hizkuntza eskubideak

H

izkuntza Eskubideei buruzko kexak zelan eta non bideratu? Nora jo indarrean dagoen araudiaren inguruko zalantzak argitzeko?

Proposamen edo iradokizunik egin gura izanez gero non egin?

Eta jokabide eredugarri bat txalotu edo zoriontzeko? Noiz edo noiz halako galderaren bategatik loa galdu baduzu jakin ezazu ELEBIDE, EUSKARAREN TELEFONOA edo AKUILARI zerbitzuen bitartez horiek guztiak eta gehiago bidera daitezkeela.

Elebide (2008) Eusko Jaurlaritzaren Kultura Saileko Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Zerbitzua dauka. Elebideren helburua Euskal Autonomia Erkidegoko bi hizkuntza ofizialen artean benetako oreka lortzea da eta zerbitzuak, kexak, kontsultak eta iradokizunak bideratzeko modua eskaintzen du Internetez, posta arruntez, telefonoz nahiz faxez.

Euskararen telefonoa (2001) edo AKUILARI (2015) Euskararen Telefonoa Behatokiaren doako zerbitzua da eta hizkuntza eskubideen urraketei konponbidea emateko tresna zuzen eta eraginkorra izan nahi du.

Zerbitzua Euskal Herriko edozein herritarren eta elkarteren eskura dago.

Akuilari zerbitzua app-a da eta «Euskararen Telefonoak» eskaintzen duen zerbitzu bera ematen du.

Informazio gehiago: hezkuntza-euskara@galdakao.net • 944010540

Bitxikeriek Ba al zenekien eguneroko objektu batzuk ia automatikoki erabiltzen ditugun arren, ez diegula erabilera zuzen edo praktikoena ematen?

Ilean jartzeko urkilak Hainbat mota eta tamainotako urkilak erabil ditzakegu ilea lotu edo batzeko. Urkila edozein dela ere, ordea, baliteke modurik aproposenean ez erabiltzea. Normalean urkilaren alde ondulatu edo kurbatua gorantz begira dagoela jartzen dugu ilean, baina benetan ondo loturik geratzeko, alderantziz jartzea omen da eraginkorrena. Alde lauena gorantz, beraz!

Pizza kaxak Pizza izango da ziurrenik askoren jakirik gogokoena, baina maiz jan duzun arren, agian inoiz ez duzu pentsatu zein erabilgarriak izan daitezkeen pizzen kartoizko kaxak. Izan ere, edukiontzi honen tapa kendu eta hau bera lau zatitan ebakiz gero, hor izango dituzu pizza jateko beharko dituzun platerak! Birziklatzea eta erabilgarritasuna dena baten!

Platanoak zuritu Gertatu al zaizu inoiz txikizio ederra egin duzula platano bat zuritzean? Guztiz zapaldurik utzi duzula fruta gizajoa… Arrazoia behar bezala zabaldu ez duzula izan daiteke. Goiko adartxotik tiratu beharrean —ohikoena den bezala—, beheko puntatxoari presio apur bat egitea nahikoa da platanoa garbi-garbi eta erraz zabaltzeko. Tximinoek ere horrela egiten omen dute!

Hortzetako eskuilen zurdak Konturatu al zara inoiz gure hortz eskuila batzuek zenbait koloretako zurdak dituztela? Normalean, zuriak izaten dira baina zatitxo bat koloredun zurdak izaten dira. Zati horiek beharrezkoa dugun hortzetako pasta neurtzeko daude. Izan ere, iragarkietan ikusitakoaren ondorio, behar duguna baino hortzetako pasta gehiago erabiltzen dugu.

EÑAUT ZABALO ARTETXE

Etorki(zu)nak

A

zken boladan, etorkinei buruzko berri ugari agertu dira. Tamalez, gutxi dira pertsona hauen inguruan ezer ona esaten dutenak. Gehien bat, immigrazioaren «arazoa» aipatzen da eta nola Europak «neurriak» hartu behar dituen honi aurre egiteko. Baina zein da arazoa?

Eta zeintzuk neurriak? Arazoa, jendearen memoria eskasa da.

Dirudienez, erraza egin zaigu ahaztea nork eragin zuen etorkin horien herrialdean egunean duten egoera. Euren jaioterria atzean utzi, eta bizimodu hobe baten bila milaka kilometro egitera behartzen dituen egoera. Neurriak, arrazakeria eta bortxakeria dira. Jadanik ahaztuta dugun bidegabekeria gogorarazten digutenen aurkakoa. Gure herrialdera heltzea eragozten duten heziak.

Heltzea lortzen dutenenganako mesfidantza eta jazarpena.

Bitartean, gero eta zaharragoa den gizarte bat bilakatzen ari gara, benetako arazo bat.

Agian, irtenbidea, «arazo» diren etorkinetan dugu. Agian, horren urrun dagoen jatorria alde batera utzi behar dugu, aurrean ditugun pertsonak ikusteko.

Etorkizunean guk ez ditugun umeen lekua hartu dezaketen pertsonak. Baztertu beharrean barneratuz gero, gizarte zaharkitu honi bizi berri bat eman diezaioketen pertsonak.

Binke! urria 2018 13

Heriotza

Herio: haren bueltan mila istorio TESTUA: IXONE MUÑIZ ARANA INFOGRAFIA: ARTEFAKTO

Jaiotzen garen momentutik —arinago ez bada— sentitzen hasten gara, gure nortasuna eraikitzen, bizitzen. Halere, pizten zaizkigun sentimendu, nortasun eta bizipenei amatatzeko ordua ere heltzen zaie. Mundu mailan baina, amatatze hori ez dugu denok berdin interpretatzen, batzuentzat amaiera besterik ez den bitartean, askorentzat beste zerbaiten hasiera izaten baita.

A

ske bizitzeko jaio garela esaten digute, eta horrela beharko luke. Era berean, bizi beharrekoa bizi ostean, horri adio esan eta heriotzak dei egiten digun unea ere askatasunez «bizi» beharko genuke. Munduan zehar aurki ditzakegun kultura, erlijio eta sinesmenak arduratzen dira heriotzari zentzu bat edo beste emateaz, eta ezer gutxi jakinda ere, arin konturatzen gara zinez ezberdinak direla interpretazio modu horiek. Sentimendu nahiko orokortua izaten da, gure inguruan behintzat, heriotzari beldurra izatea. Iluntasunarekin lotzen dugu maiz herioa, goibeltasunarekin, itzalarekin. Agian tradizioz horrela irudikatu izan digutelako heriotza: beltzetan beltzena.

Baina akaso lasaigarria eta interesgarria ere izan daiteke gure azken egunez solasean ibiltzea, norberaren sinesmenak partekatzea, gure arbasoen hil osteko ohiturez aritzea.

Polita da kontzeptu bakar batek hainbat interpretazio dituela ikustea; gauza berari berton eta munduan urrunen geratzen zaigun txokoan adiera ezberdina eman diezaiokegula jakitea.

Kontua da, lehenago edo beranduago, denoi helduko zaigula noranahi partitzeko —edo inora ez— ordua, eta norberak erabakiko duela une hori zelan interpretatu. Baina bien bitartean, goza dezagun daukagunaz, goza dezagun garenaz, eta eguna heltzean, McOnak-ek abesten duen bezala, «heriotzak harrapa gaitzala berarekin dantzatzen».

14 urria 2018 Binke!

Herio Tradizio mitologiko aberatsa izatearen zortea dugu euskaldunok, eta horren seinale dira aurki ditzakegun izaki zein jeinu eta jainko-jainkosa mitologiko anitzak. Horietako bat da Herio —Bizkaian Balbea izenaz ere ezagutzen da—, pertsona bati bizitza uzteko momentua heltzen zaionean agertzen den jeinua. Gizaki bati biraoa edo begizkoa botatzen diotenean Herio arduratzen da harengana joan eta mundu honetatik haratago eramateaz.

Txakur baten etengabeko uluek ematen dute Herioren etorreraren berri. Horrek iragartzen du, beraz, etxe horretan bizi den norbaiti hiltzeko ordua heldu zaiola, beste mundu batera joateko unea iritsi zaiola.

Hala ere, Heriok gaixo bati bisita egiten dioenean, ez du zertan berri txarrik ekarri. Izan ere, eriarengana urreratu eta ohearen amaieran jartzen bada, hau da, oinaldean, gaixoa sendatu egingo dela esan nahiko du horrek. Aldiz, oheburuan jarriz gero, ziur izan Heriok gaixoa kapa beltzarekin inguratu eta betiko eramango duela. Ez zaitez hanka egiten ahalegindu… ez baitago harengandik ihes egiterik.

Munduko hildakoen «geroa» Hinduak: hainbatetan jaio eta birsortu ostean, bizitzatik askatzea bilatzen dute hinduek, bizitza mundutarrean arima garbitu —hortik karmaren garrantzia— eta berraragiztatzeen katea apurtzea, Nirvanara heltzea. Ez dira beste bizi batera pasatzen, existitzeko beste modu batera baizik.

Budistak: heriotza beste etapa bat da budismoan, igarotze bat, eta hari aurre egiteko berebiziko garrantzia du budistentzat nork bere gorpua ondo ezagutzea. Horretarako meditazioa funtsezkoa da. Heriotzari ikuspuntu konstruktibo, gogoetatsu eta espiritual batetik egiten diote aurre.

Musulmanak: hil ostean, bizitzan egindako ekintzen arabera, gorpua paradisura edo infernura doa islam erlijioan. Hildako gorpua garbitu ondoren, izara zuri batean bildu, lurrindu, hil-jantzi batez inguratu eta hilobian lurperatzen dute —hil-kutxarik gabe, lurrarekin kontaktuan—, betiere Mekara begira.

Kristauak: eternitatearen eta hilezkortasunaren sinestun dira kristauak. Hortaz, kristau erlijioan gorpua hiltzen bada ere, arimak bizirik jarraitzen du betiko. Heriotza igarotze bat da, bizitza mundutarretik Jaungoikora bitarteko iragatea. Bizitzan gauzatutako ekintzek esango dute kristauek eternitate hori Jaungoikoaren distiran edo harengandik urrun bizi beharko duten.

Kultura afrikar batzuk: aspaldikoak dira kultura afrikarretan hildakoei eskaintzen zaizkien gurtze errituak.

Zenduek bizirik diraute herritarren artean, arima, espiritu edo naturaz gaindiko izakien gisan. Itxura bera manten dezakete edo denboraldi batez animalia eitea hartu; era honetan, eta egiten zaizkien sakrifizioen laguntzaz, hildakoek komunitateko parte izaten jarraitzen dute.

Binke! urria 2018 15

Txabi Ikobaltzeta abade GALDAKOZTARRA

«Gaur egun heriotza gure etxeet Urteak daramatza Txabi Ikobaltzeta (1951, Galdakao) abadeak herritik kanpo. Teologia ikasketak egin zituen Deustun, eta beranduago, Antropologia Soziokulturala Pariseko Sorbona Unibertsitatean. Orain Fruizen bizi da, eta bertakoarekin batera, inguruko beste bederatzi elizatan dabil sazerdote. Bere etxeko ateak zabaldu eta Binkerekin jardun da Txabi heriotzaz.

Zer da heriotza, Txabi? Heriotza igarotze erritu bat da. Euskal kulturan konkretuki, jendea ez da hiltzen, egoera batetik bestera pasatzen da. Hasitako bizitza inoiz ez da amaitzen; eternala da. Esan daikegu, hortaz, gure kulturan heriotzarik ez dagoala, hemen gagozala betiko. Amalurra da eternitate horretaz arduratzen dana, eta horregatik ez goaz zerura; gu lurrean jaio eta hiltzen gara. Zehatzago esanda, etxean. Izan be, lehen, pertsonak baserri barruan jaio eta lurperatzen ziran. Gero, urteek aurrera egin ahala, lurperatze hori eliza barrura pasatu zan, baserri bakoitzak bere sepultura eukala. Baina gauzak asko aldatu dira, eta gaur egun danok dakigu ez dala beti holan egiten. Baina horren aztarnak badaukaguz egun be Euskal Herriko hainbat herritan.

Hil-osteko ohiturak nonahi Hamaika dira herrialdez herrialde, kulturaz kultura eta etniaz etnia egiten diren hil-osteko errituak. Bitxi batzuk ezagutu nahi?

Domusantu eguna bertan dugu… Zer ospatzen da? Egun honetan gure etxeko hil guztiak santuak dirala ospatzen da; nahiz eta aldareetan ez egon, edo erretaulatan lekurik ez izan, gure etxean, gure etxekoak santuak dira. Domusantu bezperan, familiak norberaren sepultura garbitzera joaten ziran kanposantura, heriotzaren inguruan beti egon baitira garbitasunagaz lotutako erritoak. Horregatik jartzen dira lorak edo arramak, sinbolikoki garbitasun hori adierazteko; hildakoak barritzen dabez lorek, kolorea emoten deutsie, bizitasuna.

Denboraren poderioz hil osteko ohiturak aldatu egin dira, ezta? Bai, orain 30-40 urte, adibidez, jendea etxean hiltzen zan, jaiotako etxe berean. Ospitalean egonda be, etxera eroaten ebezan hiltzera, «amaren zabalera bihurtzeko», eternitate hori aurkitzeko. Egun ez, egun heriotza etxetik aldendu da, orain ez da igarotze erritu bat, orain arazo bat da.

Egongo dira baina, bizirik jarraitzen duten ohiturak ere…

Bai, ohitura batzuk ez dira guztiz desagertu. Lehen, esaterako, jendea hiltzen zanean kanpaiak joten ziran. Andrazkoa bazan kanpai-hots bikoitza entzuten zan, gero minutu batzuetan zehar hainbat jarraian, eta azkenean beste bi bikoitz. Gizonezkoa bazen, bardin, baina bi bikoitz izan beharrean, hiru bikoitz.

Eta umeak baziran kanpai txikitxuagoak joten ziran. Ni orain nabilen inguru honetan —Fruizen, Gamizen,... adibidez— gaur egun oraindino egiten da.

India. Benares hirian dauden errausketa-labeetan erretzen dituzte gorpu hilak, gero, errautsak Ganges ibaira bota eta hildakoak berraragiztatzeetatik aske gera daitezen. Haurrak, haurdun dauden emakumeak, gaixotasun epidemikoz hildakoak eta kobra baten hozkada jaso dutenak dira erretzen ez diren gorpu bakarrak; hauek osorik botatzen dira ibaira. Hildakoaren seme nagusiari ilea moztu eta zuriz janzten zaio, eta bera da «su eternaletik» hartutako sugarrarekin gorpuari su ematearen arduradun.

Indonesia. Indonesiako Sulawesi irlaren erdialdean dauden Toraja herrietako etnietan asabei eskainitako erritualak egiten dira, eta hildakoak ez dira hildakotzat hartzen hileta egin arte. Astebete irauten dute hiletek eta azken egunean hil-kutxak kobazuloetako zulo sakonetan jartzen dira. Familiaren egoera ekonomikoaren arabera, batzuek zenduaren itxura eta tamaina erreala dituzten egurrez egindako figurak jartzen dituzte kobazulo kanpoan.

Australia. Tribu aborigen batzuek hildakoak egurrezko taula batzuetan jartzen dituzte eta gorpuak hostoz eta arramaz estali bertan deskonposatu arte. Jaialdi garrantzitsuetan usteldutako gorputzetik lortutako likidoa bildu eta gazteen azalak harekin bustitzen dituzte, zenduek euren gaitasunak bizirik daudenei transmitituko dizkietelakoan.

Amazonas. Bertako tribu batzuek hil direnen gorpuak erretzen dituzte, euren ustez, xaman batek bidalitako espiritu txar batek eraman baitu zendua. Errautsak urtebetez gordetzen dituzte, eta gero senideek zopa batean jaten dituzte errautsok, arima paradisura garraiatzeko asmoz.

Filipinak. Luzon irlaren iparraldeko herrietan hildakoak lurperatuz gero euren arimak ito egiten zirenaren sinesmena zuten.

Horregatik jartzen zituzten gorpu hilak egurrezko hil-kutxetan eta hauek labarretan eskegi edo kobazuloetako sarreretan pilatu. Indonesia eta Txinako eremu batzuetan ere egiten zuten.

16 urria 2018 Binke!

Herio: haren bueltan mila istorio

tatik aldendu da»

Halloween Euskal Herrian?

G

aur egun hilen omenez egiten diren Arimen Gaua edo Domusantu eguna kultura zeltikoan omen dute jatorri, Samhain —«udaren amaiera»— jaian, hain zuzen.

Haien ustez, jai honekin bizien eta hildakoen munduaren arteko lotura sendotzen zen.

Irlandarrek eraman zuten, zehazki, XIX. mendean Ipar Ameriketara bertan hainbesteko ospea duen Halloween gaua ospatzeko ohitura. Egun, ordea, lehen ez bezalako kutsu komertziala hartu du ospakizun honek.

Askotan zalantzan jarri den arren, eta Amaroa kultur elkarteak zein Ahotsak-ek bildutako testigantzei jarraiki, gurean ere eragina izan dute zelten ospakizun horiek. Izan ere, orain hamarkada batzuk urriaren 31n Arimaren Gaua ospatzeko ohitura zegoen Euskal Herriko hainbat txokotan. Iluntzean haur eta gazteek bide bazterretan kandelez betetako kalabaza eta arbiak jartzen zituzten gainerakoak izutzeko, eta baserriz baserri ere joaten ziren kantuan eta eske errondak egiten.

Batutako testigantzak Euskal Herriko hainbat bazterretakoak dira; hala nola, Eibar, Berriz, Oiartzun, Ondarroa, Zizurkil, Mutriku, Arabako Errioxa, Lesaka, Artea, Lizarra, Baliarrain, Elduain, Igeldo, Orio, Bermeo, Urnieta edo Oñati. Inoiz gure herrian ere erroturik egon den ospakizuna izan dela dirudi, beraz. Orduan… bada, edo ez da euskal ospakizun bat? Norberak erabaki dezala zein den erantzuna.

Iran. Gorpuak erre, lurperatu edo uretara botatzea kutsakorra dela pentsaturik, mendietan sortutako «Isiltasunaren dorreak» deituriko eraikin sakratuetan jartzen zituzten hildakoak Iranen. Saiek gorpu hilen okela jaten zuten hezurrak bakarrik utzi arte. Gero, hezur horiek dorre barrualdeko putzuetan pilatzen zituzten, hobi komunak izango balira bezala.

Madagaskar. Madagaskarreko Malgache etniak zazpi urterik behin Famadihana deituriko hileta-erritua egiten du. Zeremonia hau gorpu hilak hilobietatik atera, hil-oihaletan bildu eta ardo eta lurrinekin busti ostean eurekin batera dantza egitean datza. Aholkuak eta bedeinkazioa eskatzen dizkiete eta jarraian hilobietan sartzen dituzte berriro, beste zazpi urteren bueltan erritual bera errepikatu arte.

Hiltzearen prezioa EAEn hiltzeak dakarren kostua • Oinarrizko hil-kutxa: 850€ (bereziak 6.000 eurotara irits daitezke) • Errausketa: 200€ inguru • Ehorzketa: 30-680€ • Loreak: 120-550€ • Meza: 70€ • Gorpua elizara lekualdatzea: 200€ • Gorpua tanatorioan egotea: 450-750€ • Eskela: 450-1.500€ • Ehortzeko edo errausteko baimenak eta tramiteak: 120-250€ Hileta-elizkizun osoaren bataz besteko gastua: 3.000€

Iturria: Funeuskadi eta Noticias de Alava (2015)

Ipar Amerika. Ipar Ameriketako Haida nazio indigenaren ohitura errotua izan zen animaliaz eta naturako elementuz osatutako egurrezko totemak eraikitzea. Totem horien azpian hilobi komunak sortzen zituzten errairik gabeko gorpuak bertan lurperatzeko. Hildakoen erraiak egurrezko eraikuntza horietan eskegitzen zituzten animalia basatiak erakartzeko, hauek ematen baitzuten hildakoen munduan zendu gehiagoren heldueraren berri.

Binke! urria 2018 17

Enbaxadoreak

oko usansolotarra

Ainhoa Basoa Castañeda Mexik

ingurukoa.

Sortzez: Usansolokoa, Unkina 3tik bertan bizi da.

Gaur egun: Mexikon, irailaren Jaiotza urtea: 1997. (edo Euskal Filologia dena Ikasketak: Euskal Ikasketak Herrian.

Gasteizen) egin ditu Euskal dabil Mexikoko hirian, Zertan dabil: Orain ikasten ra » egiten: Linguistika eta let hainbat ikasketen «popurria hispanikak.

Zerk eraman zintuen herritik alde egitera? Bidaiatzea asko gustatzen jat, eta hein handi baten horrek eraman ninduan herritik alde egitera. EHUk urtero eskaintzen dituen mugikortasun planetan izena emon neban, aspalditik baineukan gogoa herritik ateratzeko eta leku eta jende barria ezagutzeko. Iaz Argentinan egon nintzan, Hator Hona proiektuan parte hartzen eta Necocheaco Euskal Etxean trikitixa klaseak emoten.

Latino Amerikara bueltatu gura nebala argi neukan; nora, bardin jatan. Zortea eukin neban eta orain Mexikon nago.

Zeintzuk dira bizi izan dituzun aldaketarik nabarmenenak? Duda barik aldaketarik nabarmenena herri txiki batean bizitzetik hiri handi batera salto egitea izan da. Izan be, Usansolotik 22 milioi biztanle daukazan hiri batean bizitzera pasatu naz. Horregaz batera, orain 25 pertsonagaz bizi naz, eta hori be aldaketa handia izan da. Etxe handi batean bizi gara danok —gehienok, ikasleak— eta giro oso onean eta gustura, nahiz eta batzuetan apur bat kaotikoa izan.

Zer du zure oraingo herriak, Usansolok ez duena? Eta alderantziz? Hemen danatarik dago. Ez dago aspertzeko denborarik. Eguneko 24 orduz bizirik dagoan hiri bat da Mexiko DF eta ingurua be oso ezberdina —eta kaotikoa!— da: etxeak, kotxeak eta dendak bakarrik ikusten dira kaletik. Usansolok herri nortasuna dauka, hau —Mexikoko hiria—, ostera, guztiz kontrakoa da.

Zeren falta sumatzen duzu han? Ur edangarriaren falta igartzen dot gehien bat. Kafearena be bai, hemen ez baitago kafea hartzeko ohiturarik. Beste alde batetik, distantzien kontua 18 urria 2018 Binke!

dago; leku batetik bestera mugitzeko, metroa, autobusa edo taxiaren beharra dago, eta normalean ordu bat baino gehiago behar izaten dot leku batetik bestera heltzeko.

Zer gomendatuko zenioke zure herritar bati, han bisitatzeko? Momentuz ez dot leku asko bisitatzeko aukerarik izan, baina Teotihuacan-eko piramideak eta Tolantongoko Grutak ikaragarriak dira! Biak hiriburutik oso hurbil. Mexiko DF-k berak be badaukaz mila txoko zoragarri. Niri, pertsonalki, herri itxura daukan Coyoacan auzoa asko gustatzen jat, Mexikoko kultura oso nabarmena baita bertan. Merkatua be, sekulakoa; han dago «La casa azul», Frida Kahloren etxea, orain museo dana. Beraz, nahiz eta hiri handia izan, badauka bere xarma.

Gure herriaz hitz egiten badiezu hangoei, zeren inguruan aritzen zara bereziki? Etxean zazpi euskaldun gara eta, gehien bat, gure ohiturei eta hizkuntzari buruz berba egiten deutsiegu gainontzekoei. Euskaldunok egiten doguzan poteoen inguruan aritzen gara askotan! Eurek juergak etxean egiteko ohitura izaten dabe; guk, ostera, faltan asko botatzen dogun gauza bat da.

Zer dakite gure herriaz? Gure herriaz, gitxi. Kultura eta hizkuntza propioa daukagula bai. Badagoz hemen abizen euskaldun asko, baita izen euskalduneko dendak edota kaleak be.

Euskal Etxea ere badago; aspaldiko diasporaren eragina.

Zer zenekien zuk hangoaz? Banekian kultura aldetik Mexiko oso herrialde aberatsa dala; eta betiko topikoak: pikantea, tekila, mariatxiak… eta Frida Kahlo artistaren herrialdea zala!

Osasuntsu Sukaldaritza segurua

G

ure etxeetan egunero kuzinatzen dugun arren, askotan ez dugu era osasungarri eta seguruenean egiten. Izan ere, nahiz eta aholku batzuk askotan entzun ditugun, baita aplikatu ere, baliteke gure osasunerako batere onuragarriak ez diren beste hainbat kontu ezezagunak izatea guretzat.

Janaria presatzerakoan Kuzinatzen dugunean akats edo hutsik handienak elikagaiak manipulatzean ditugunean egiten ditugu. Garrantzitsua da beraz, Osakidetzak eta osasunean adituak direnek ematen dituzten hurrengo gomendioei jarraitzea, gaixotasun eta arriskuak saihestu eta ahalik eta arduratsuenak izan gaitezen gure sukaldeetan: • Eskuak garbitu elikagaiak manipulatzen dituzun bakoitzean.

• Sukaldeko tresna garbiak eta ezberdinak erabili sukaldeko zeregin bakoitzerako.

• Ontziak eta tresnak garbitzerakoan ez sikatu eskuak lehortzeko erabilitako trapu berarekin.

• Tortillak egitean, arrautza irabiatu ondoren, platera aldatu eta garbi bat erabili tortillak zerbitzatzeko edo gordetzeko.

• Patata-tortilla egitean, patata egosia justu kuzinatu aurretik nahastu arrautzekin, pausatzen utzi barik.

• Behar duzun janaria berotu, ez gehiago.

• Arrautza gordinez edo erdi gordinez prestatutako janaria hozkailuan gorde beti. Janari hori etxetik kanpora eraman nahi izanez gero, hozkailu eramangarrian sartu.

• Hozkailu barruan janariak estalita gorde, eta elikagai gordinak kuzinatutakoetatik banatuta.

• Arrautzak erabiltzean, erreparatu ea oskola garbi, osorik eta ondo dagoen. Ez erabili inoiz zikin edo apurturik dagoen arrautzarik.

• Elikagaiak mikrouhin-labean, sutegian edo hozkailu barruan desizoztu, ez sukaldeko estalkian.

• Frutak eta barazkiak urarekin garbitu, zuriturik jan edo ez.

Goazen okelak osasuntsu kuzinatzera!

Okela elikagai arriskutsua izan daiteke ondo prestatzen ez dugunean. Izan ere, Munduko Osasun Erakundeak esaten duenez, okelak efektu minibizi-sortzaileak izan ditzake behar bezala kuzinatzen ez badugu. Hortaz, ezinbestekoa da hurrengo aholkuetan arreta jartzea: • Egosketa-puntua ezin da oso altua izan, ezta egosketa oso iraunkorra ere.

• Ez kuzinatu okela zati txikiegietan, bestela errazagoa izango da egosketan zehar erretzea eta mantenugaiak galtzea.

• Okela kuzinatzean kanpoaldean zarakar beltzak sortzea saihestu.

• Zuku zitrikoak edo fruitu freskoak gehitu egosketan laguntzeko eta, bide batez, mineralak hobeto xurgatzeko.

• Espeziak edo belarrak erabili bitamina C-a eta mikronutrienteak gehitzeko eta okelaren nutrizio-balioa hobetzeko.

MANU ETXEBARRIA AYESTA

Gara

E

uskeraren historian, «gara» berba honek esangura ugari hartu deuskuz, eta gaztelerazko «desarrollo» berbagaz dauka zerikusia. Gaur egun, euskeraren egokitze-bidean, hainbat berba barri sortu doguz lexema hau oinarri dogularik.

Aikomenzan batzuk: garatu, garapen, garatze, etab.

Baina berba hau aspaldirik hona erabili deuskue gure baserritarrek, garaian garaiko landareak eta barazkiak garara etorri eta garatzen hastean.

Barazki bakoitzak bere tertzioa dauka, gordinik zein egosita samur-samur jateko.

Behin garatzen hasi ezkero, gora egiten dau eta aihen edo kimuak garatu ahala gogortu egiten da harik eta haziak sortzen hasi arte. Behin horra ezkero, hazitarako itxi behar dira barazkiak, hurrengo urtera hazia barriro ereiteko. Garatzen diran landare artean, arbia izan da estimatuena eta «arbigara» izena hortik dator. Arbiaren gara, guri-guri dagoenean, klask! Apurtu, egosi, ura ondo kendu, haragi gazigarri apur bat nahastu mingotsa kentzeko eta gozo-gozo jan.

Jatorrizko arbiaren ordez, naboa nagusitu da, baina bere garari be «arbigara» deitzen jarraitu jako.

Hizkuntzaren kontuak!

Binke! urria 2018 19

julio legarretaetxebarria

Santakurtzetako eraso sexista salatu zuten

ALDATZ SOLOA

OCTAVIO FERNANDEZ

Aurtengo Santakurtzetan eraso sexista bat salatu eban galdakoztar emakume batek, Galdakaon ibiltzen dan beste gazte baten eskutik. Hori salatzeko, jaiak pasa eta astebetera elkarretaratzea deitu eban herriko Mugimendu Feministak, beste hamaika alkarte eta koadrilagaz batera, egoera salatu eta ustezko biktimari babesa eskaintzeko. Gaia epailearen esku dago.

Aldatz Soloak 25 urte bete dauz

Octavio Fernandezen liburu barria

Elkartearen 25. urteurrena ospatzeko, Aldatz Soloa txokoak harrera irekia egin eta hainbat jarduera prestatu dauz hilaren 19rako, txokoan bertan 20:00etatik aurrera.

Galdakaoko mediku zanak, Octavio Fernandezek, liburu barria aurkeztu eban urriaren 4an Bilboko Bidebarrieta Kulturgunean: ÂŤAcida brumaÂť poema-liburua.

20 urria 2018 Binke!

ANDER CHAMIZO

VALENTIN CARBALLO

Arropa marka barria, «made in Galdakao»

Gaizka Chamizo ipuinkontalari

UNAI ENDEMAÑO

Pasa dan urriaren 16an Gaizka Chamizo aktore galdakoztarrak Torrezabal Kultur Etxeko haur-liburutegia bete eban ipuinkontalari aritzeko. Txikiek adi jarraitu eben Zorion izeneko pertsonaiak baloreetan oinarrituta egin eban bidaia.

DAVID GUAPO

Valentin Carballo galdakoztarrak bere izena daroan arropa marka barria sortu dau, eta hainbat lehiaketa irabazi ostean, urriaren 26an Bilboko Pasarelan erakutsiko dau.

David Guapo Galdakaora dator

Emakumeak eta rock-a ikusgai

Telebista eta agertokietako showman den David Guapok «Que no nos frunjan la fiesta» ikuskizuna eskainiko du hilaren 21ean 19:30ean, Torrezabal Kultur Etxean.

Unai Endemaño argazkilariaren argazki-erakusketa urriaren 26ra arte izango da ikusgai Torrezabal Kultur Etxean, non «emakume rockerak» diren protagonista.

B!

Jarri hemen zure publizitatea publibinke@gmail.com 618 823 326 Binke! urria 2018 21

urreta taekwondo taldea

Brontzezko bi domina Urretarentzat IruĂąean

GALDAKAO TXIRRINDULARI ELKARTEA

BIZKAIKO EUSKO PILOTA FEDERAKUNTZA

Urriaren 13an, zapatuz, Open Teknikako txapelketa jokatu zan IruĂąean, eta Urreta Taekwondo Taldeak zeresana emon eban bere parte-hartzean. Horrela ba, brontzezko domina bi lortu ebazan ondoko hirukote bien eskutik: Uxue Albarran, Saioa Elezkano eta Itxaso Hernandez batetik, eta Sara Barrenetxea, Izaro Gonzalo eta Izaskun Velez bestetik.

Legorburu, Bizkaiko txapeldun!

Lamas urrezko sari Algecirasen

Senior kategorian txapeldun izan zan Jon Legorburu, Galdakaon jokatu zan Bizkaiko Kluben arteko eskupilota txapelketan Karregal kidearen aurka finalera iritsita.

Galdakao Txirrindulariko Jose Fernandez Lamasek Europako Polizia, Suhiltzaile eta Pertsonal Sanitarioen Txapelketan urrea irabazi eban lineako 65 kilometroetan.

22 ekaina 2018 Binke!

GALDAKAO BOLEIBOL TALDEA

KOLDO CANDO

Cando udaltzaina bost dominaren jabe

Euskadiko txapeldunordeak Irailaren 29an Boleiko Euskadi Kopa jokatu zan Gasteizen, eta Galdakao Boleibol Taldeko emakume zein gizon seniorrek bigarren postua lortu eben. Gainera, hilaren 21ean, mutilek lehenengo partida jokatuko dute lehenengo nazionalean.

FESTAK

ANDER ARRIETA

Koldo Cando udaltzainak Europako Polizia eta Suhiltzaileen zazpigarren proban parte hartu eban triatloi, duatloi eta erlojupekoan guztira bost domina Galdakaora ekarrita.

Sariz sari jarraitzen dau Diezek!

Jon Pena, lokatzari aurre eginez

Julen Diezek munduko Ironmanen hirugarren postua lortu dau (18-24 urte, 09:07.23ko denporan) Konako (Hawai) Ironman proba mitikoan, espezialidade horretan.

Jon Pena Zona Bike taldeko kidea izan da aurtengo Joserra Memorialeko garailea. Egun euritsu eta lokatzez beteari aurre eginda. 2:09:52ko denbora egin eban.

B!

Egin zaitez Binkekide!

infobinke@gmail.com Binke! ekaina 2018 23

Izaro kantaria

«Oso gertuko sentitu nituen galdakoztarrak» TESTUA: JON GOMEZ GARAI ARGAZKIA: JON ETXEZARRAGA

Torrezabal Kultur Etxeko areto nagusiak behean zein goian dituen eserlekuak bete zituen Izaro kantariak, urriko lehen zapatuan eskaini zuen kontzertuan. Mexikotik bira eman osteko lehenengo saioa izan zuen Euskal Herrian, non eta Galdakaon. Ez genuen berarekin solasalditxo bat izateko aukera galdu nahi.

E

txekoei berba egiten diogun bezala hitz egiten dio Izarok publikoari: natural, jator eta oso gertuko. Baina batez ere goxotasun handiz. Horixe da Izaro Andres (1993, Mallabia) kantari gazteak Torrezabalera gerturatu ziren ehunka entzuleei helarazi ziena. Kantu oso intimoak egiten ditu, baina horregatik ez ditu alaitasuna eta jendearen parte-hartzea alboratzen. Lasai-lasai eserita hasi, eta zutik amaitu zuen aretoak «La Felicidad» kantua dantzatzen.

da aretoa sarriago ez betetzea. Egia esan, areto bete batek oso urduri jartzen du, jendea zain dagoelako, zuk zer egingo, eta horrek presioa eragiten du, ahal duzun onena eman nahi duzulako bertan. Baina areto huts batek sortzen duena okerragoa da askoz.

Denbora tarte laburrean kriston oihartzuna hartu du Izarok. Zein izan da gakoa? Ez dakit!

Etxetik etorri zaizu kantugintza, ezta? Ez dakit. Amak eta amona biek betidanik abestu izan dute etxean, baina auskalo!

Torrezabal bezalako areto txikiak ala Heineken Jazzaldiko agertoki zabal eta handiak? Normalean erosoago nago leku itxietan, baina, askotan, ikusleak erabakitzen du nire erosotasuna lekuak baino gehiago. Jende jatorrarekin edonon.

Eta Galdakaon izan zara lehenengoz. Etxean bezala sentitu zara? Udatik ez genuela Euskal Herrian jotzen, eta lehenengo aldi horiek beti izaten dira traketsagoak edo, noski, bere xarma dauka horrek. Zaila da lehenengo aldi batez etxean bezala sentitzea nonbait, gehiagotan joan beharko dut horretarako, baina oso eroso egon gara eta poz-pozik itzuli ginen etxera.

Oso kantu intimoak entzun ditugu zure saioan, zer duzu helburu? Ez dut ezer helarazi nahi. Egiten dudana partekatu besterik ez dut egiten, konpromisorik gabe. Komunikazioa airean dago eta nahi duenak jasotzen du eta ez duenak nahi ez, drama gehiegirik gabe.

Torrezabal Kultur Etxeko areto nagusia bete duzu eta, zoritxarrez, ez da ohikoa Galdakaon... Oso gustora egon ginen! Adin ezberdinetako jendea zegoen, hasieran lotsatu xamar, gu bezala, eta gero abesten, eta dantzan. Oso giro polita sortu zen eta oso gertuko sentitu nituen galdakoztarrak. Pena 24 urria 2018 Binke!

Helburuaz ari garela, egunen baten agertokira depilatu gabe irtetzera ausartuko zarela esan izan duzu. Uste dut garrantzitsua dela emakumeok egunero jasaten dugunaz hitz egitea, ikustaraztea eta, noski, konpontzea. Inposatutako lotsak, konplejoak eta beldurrak behingoz kentzeko! Eta ari naiz pixkanaka lortzen. Ia asko garen horri aurre egiteko gai.

Izaro Andres Mallabian jaio zen Izaro Andres Zelaieta, 1993ko Gabonzaharrean. Urte betez Fisikako ikasketak egin ondoren, Komunikazio Gradua hasi zuen Donostian, eta geroztik bertan bizi da.

Ibilbide musikala 2014an hasi zuen, eta 2016an «Om» diskoa kaleratu zuen. Orain «Eason» diska aurkezten ari da herriz herri.

Eredu bilakatzen ari zara, baita gazteen artean ere. Kontziente zara horretaz? Bai, eta askotan erantzukizun handia sentitzen dut hori horrela dela jakinda.

«Mendiaren zein etapatan» ikusten duzu zure burua?

Mendi-kate bat da, gailur pare bat egin ditut jada eta orain beste gailur baten bila noala uste dut, astiro baina gelditu gabe.

Zer da zuretzat naturaltasuna? Lasai izan ahal izatea zaren hori. Horixe da naturaltasuna.

Gitarra eta kantua ikasten ari zarela entzun dizugu. Horren beharrik al du Izarok? Ekarpenik egingo al diote klaseek zure kantuei? Gitarrako klaserik ez dut jasotzen, esperientziaz noa ikasten. Baina ahots klaseak hartzen ditut eta ezinbestekoak zaizkit. Ez banintz hasi izan, eta ez banu aurkitu daukadan irakasle hau, ezingo nituzke egiten ditugun birak egin. Gorputza ezagutu eta zaindu egin behar da iraun dezan.

Mallabiakoa izanda, asko zor omen diozu Donostiari...

Oso maitatua sentitzen naizelako bertan. Lagun zoragarriak eman dizkit eta nire burua maitatzeko bakea.

Askok famarekin egiten dute amets. Hain zoragarria al da dena? Ez. Amesgaizto bilaka daiteke segundo bakarrean.

Batez ere kultura, artea eta sormena errespetatzen eta zaintzen ez direnean, hemen gertatzen den bezala.

Zeintzuk dira zure etorkizuneko erronkak? Etorkizunekoak auskalo. Gaurkoak asko, horien artean musikarion lan baldintza duinen aldeko borroka. • Binke! urria 2018 25

Usansolo Racing Taldea

«Pausu garrantzitsua ematen ari gara berdintasunaren bidean» UNAI MORAN

Racing munduko zenbait alorretan emakumeen presentziarik ia ez zegoela ikusirik, Usansolo Racing talde mistoak hasieratik izan zuen argi emakumeak izango zirela taldeko zutabe. Egun, alde handirekin, Euskal Herrian emakume gehien dituen automobil-taldea da.

Racing talde bat… Nolatan bururatu zitzaizuen honi hasiera ematea? Abenduan lau urte beteko dira racingean zaletuak garen hainbat lagun bildu —gehienak usansolotarrak— eta talde hau sortzen hasi ginenetik. Lehenik eta behin, automobil-talde bat eta elkarte bat sortu behar genituen, eta horretan genbiltzala, alor behartsuenetan arreta jartzeko beharra ikusi genuen: emakumeak, gazteak eta ahalmen urriko pertsonak.

Jakina da motorraren munduan gehiengoak gizonezkoak direla… Bai, zeharo maskulinizaturik dago; oso gutxi dira lehiatzen diren emakumeak. Gure taldeko emakumeok txapelketetan parte hartzen hasi aurretik, gehienak kopilotuak ziren, ia ez zegoen emakumerik bolantean. Horregatik iruditzen zaigu pausu oso garrantzitsua ematen ari garela.

Oraindik asko falta da kirol honetan berdintasuna lortzeko, baina harro gaude gure harri koxkorra jartzeaz, eta lanean jarraituko dugula oso argi dugu.

26 urria 2018 Binke!

Zelakoa da gizonen eta emakumeen arteko harremana?

Orokorrean esperientzia positiboagoak ditugu negatiboak baino; gure taldekideek asko lagundu baikaituzte. Hala ere, inoiz gizonezkoren batek egin dizkigun komentarioetan gizartean dauden mikromatxismoen eragina ere igarri dugu.

Emakumeoi motorraren mundutik urrun dauden roletan sailkatzen gaituzte, eta guk horren kontra borrokatzen dugu.

Taldeko kide batek garaipen garrantzitsu bat lortu berri du, ezta? Bai, eta pozez zoratzen gaude! Miranda de Ebrokoa den Yaiza Hermosilla taldekidea Gaztela eta Leoneko drift modalitateko txapelketa irabazi duen lehenengo emakumea izan da. Bestalde, Rebeca Aranburu donostiarrak Espainiako Open Slalom Drift-eko proba bateko lehenengo emakume garailea izatea lortu du. Makina hutsak dira!

Kotxeetarako zaletasuna ez da batere merkea… Ez da, ez.

Bi arazo nagusi ditugu: kotxea eguneratuta izateak, lizentziak egiteak eta probetan parte hartzeko bidaiatu beharrak eskatzen duen koste ekonomikoa batetik, eta entrenatzeko lekurik gertu ez izatea, bestetik. Hitzaldiak egiten ditugu edo laguntza behar duten ekitaldietara joaten gara lortutako dirua emakumeen alorrean inbertitzeko. Gugan konfiantza ezartzen duen babesle bat edo beste ere badugu.

Helburu edo erronkarik buruan? Azaroan BECen antolatzen duten ekitaldi batean hartuko dugu parte. Urtero bezala, espazio bat emakumeen presentziari eskainiko diogu, erakustaldiak eta guretzat erreferente diren pertsonak omentzen.

Bernart Etxepare, idazlea

Gizalegez Testua: Etxerat Galdakao (galdakaokoetxerat@gmail.com)

Ukitu ezina, baina beti hortxe dagoana. Denboraz haragokoa, hasiera eta amaiera bakoa. Gure herrian nongura topatu geinkena. Haren aldeko zenbat, horrenbeste molde. Izen bakoa, protagonismotik aldendua, pertsonala, bakotxak berea daukalako.

H E

uskarazko lehen liburu inprimatuaren idazlea izan zen Bernart Etxepare apaiza: 1545ean ÂŤLinguae Vasconum PrimitiaeÂť euskal olerkien liburu ospetsua argitaratu zuen. Nabarmentzekoa da nafar bat izan zela euskal hizkuntzan idatziriko eta inprimaturiko literaturaren aitzindaria, hizkuntzaren beraren sustatzaile egin zena. Etxepare Nafarroa Behereko Garaziko eskualdekoa zen. Sarasketan jaio zela uste da, XV. mendearen azken aldean (1480 inguruan), Nafarroako erresuma oraindik independientea zenean, eta bizitza gehiena ere Garazi aldean eman zuen, Eiheralarreko erretore eta Donibane Garaziko bikario izan baitzen. Gainera, Nafarroako Erresuman 1512tik aurrera izan ziren gerrak eta istiluak gertutik bizitzea egokitu zitzaion. Bere omenez, Galdakaon kale bat bere izenez dugu ezagun, Agirre Lehendakariaren plaza eta Zamakoa kaleen artean dagoena.

olakoa da alkartasuna, beti bizia. Sasoi batean frankismoak errepresaliatutakoak jagon ebazan; egun, ostera, sakabanatutakoak. Dispertsioari neurria emoteko milaka kilometroko joan etorriei erreparatzea baino ez dogu. Egoera hau berez gogorra bada be, askozaz gogorragoa izan zan jarri euskuezan neurri bereziei aurre egitea.

Kartzeletako GALa martxan jartzeko proposamenak, bakartzeak egunean 20 eta 22 orduz, agresibitatez betetako giroak iruntzita, araketa integralak, ondasun apurrak be apurtuak, mehatxuak eta irainak, orduro-orduro itzartuak, intimitatea guztiz kenduta, komunikazio danak kontrolpean, gero zelan gura erabiltzeko; ziega, modulu eta kartzela-aldaketak behin eta barriro; lekualdaketetan fisikoki kolpatuak, ikasteko trabak edota euskaraz ikasteko debekuak, epaiketarako norbere defentsa prestatzeko debekuak, osasuna jagoteko eskubidea urratua, eta abar luze bat. Egoera askori aurre egin deutsagu, baina beste batzuk bere horretan diraue: isolamenduak, bakartzeak, 1go graduan sailkatuak, larriki gaixo dagozan presoak kartzelan jarraitzen dabe, baita zigorraren hiru laurdenak beteta daukiezanak be.

Aukera bakarra: elkartasuna Praktika horren aurrean elkartasunaren harresia altxatu dogu: herriz herri, hamaika lagun anonimo; izan gidari, mediku, irakasle, abokatu, zein ikasle.

Hamaika lagun desberdin, baina makina bat jende. Egindakoak be asko izan dira: barauak, martxak, enkarteladak, dinamika ekonomikoak, etab. Kriminalizatutako elkartasuna gainera. Asko daukagu senideok elkartasun anonimo horri eskertzeko eta gatxa da modua topatzea. Senideak bizirik gaude elkartasun horri esker eta pertsona anonimo horiei esker. Protagonista horietako bat izan da Justo Atristain, medikua, barruan zein kanpoan. Bidean aurkitu dogun lagun eta langile eredua; eta irailean joan dana.

Hurrengo geltokia Berari eta beste guztiei eskerrak emoteko aukera urriaren 20an, 17:00an, Donostian, burutuko dan manifestazioan daukagu. Denok parte hartzeko okasioa da dispertsioaren eta 1go graduaren kontra; eta larriki gaixo dagozan presoen osasun eskubidearen eta bi Estatuen zigorren batuketaren alde. Manifestaldi hau beste pauso bat da egoera guzti honegaz amaitzeko eta presoen gaia lehentasuna izateko behingoz. Goazen ba! Orain presoak!

Binke! urria 2018 27

Antzerkia

Musika

Urriak 20, zapatua

Urriak 26-27

Anita Maravillas Teatro

Musika Bizian jaialdia

Ordua: 18:00 Sarrerak: 6€/4€

Iturrondo plazan Andra Mari Dantza Taldea

Jon Braun

Urriak 21, domeka David Guapo

Hitzaldiak

Que no nos frunjan la fiesta

XL. hitzaldi zikloa

Ordua: 19:30 Sarrerak: 18€/15€

Azaroak 7, eguaztena

Urriak 26, barikua

«Castillo navarro de Malmasin. Castillos de Bizkaia» hitzaldia Iñaki Egiluzen eskutik

Perigallo Teatro

19:00 Torrezabal Kultur Etxea

Ordua: 21:00 Sarrerak: 8€/6€

Azaroak 14, eguaztena

Espacio disponible Azaroak 9, barikua Aukeran Dantza Konpainia

Maurizia

«Estonia, munduko lehen nazio digitala: esklabotzatik independentziara hezkuntza eta hizkuntzaren bitartez» gaia landuko da Eneko Erauzkinen eskutik.

19:00 Torrezabal Kultur Etxean.

Ordua: 21:00 Sarrerak: 8€/6€

Azaroak 22, eguena Azaroak 16, barikua Zanguango Teatro

Esto no me lo esperaba Ordua: 21:00 Sarrerak: 8€/6€

Azaroak 17, zapatua Elirale

Oa Huetak Ordua: 17:00 eta 18:30 Sarrerak: 6€/4€

Graff Festa Galdakao I. edizioa Urriak 20, zapatua

«Aztihitza» liburuaren aurkezpena, Asisko Urmeneta komikilararen eskutik 19:00 Gandasegik Eskola

Azaroak 29, astelehena «Euskal Herriko Kultura matrilineala» hitzaldia Mari Carmen Basterretxearen eskutik 19:00 Gandasegi eskolan.

Tailerrak Urriak 10 - Azaroak 28 Biodantza tailerra, Zainduz programarekin elkarlanean Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua

Urriak 19 - Azaroak 30 Trebetasun sozialak eta komunikazioa Adinekoen Dinamizazio Tailerrak

Urriak 19 - Azaroak 30 Estimulazio kognitiboko tailerra 75 urtetik gorakoentzat Adinekoen Dinamizazio Zerbitzua.

28 urria 2018 Binke!

Jardunaldiak Liburutegien Eguna Galdakao eta Usansolon Ipuin-kontalari tailerra Erica Llquet

Urriak 23, martitzena Torrezabaleko Haur Liburutegia

Urriak 24, eguaztena

Argitaratzailea: AITU elkartea Koordinazioa: Jon Gomez Garai Erredakzioa: Ixone Muñiz Arana eta Jon Gomez Garai Diseinua eta maketazioa: Artefakto Argazkilariak: Gotzon Almaraz, Ander Arrieta, Inocencio Goikuria, Julio Legarretaetxebarria, Jabi Rojo Ilustrazioak: Irrimarra Inprenta: BEPSA Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos Hileko ale kopurua: 14.000 Lege Gordailua: BI-41-2016 ISNN: 2444-9385

Usansoloko Liburutegia Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzunkizunik

Urriak 25, eguena Aperribaiko Liburutegia

Helbide orokorra: infobinke@gmail.com Publizitatea: publibinke@gmail.com

Ganguren Mendi Taldearen XV. Mendi Astea Azaroak 7, eguaztena

«Pyrenees Stage Run: Bi emakumeren mendi bidaia» hitzaldia Igone Campos eta Ainha Lendinezen eskutik 19:30 Ganguren MT - Rokodromoa

Azaroak 8, eguena «The Great Himalaya Trail: 74 días en solitario en invierno» hitzaldia Iñigo Iruretagoienaren eskutik 19:30 Ganguren MT - Rokodromoa

Azaroak 14, eguaztena «El viaje» audiobisuala Juanjo San Sebastianen eskutik 20:00 Torrezabal Kultur Etxea

Azaroak 15, eguena «Seguridad en media montaña» hitzaldia Mikel Barcenillaren eskutik 19:30 Ganguren MT - Rokodromoa

Binke! urria 2018 29

Udazkena iritsi da! Orbelarekin jolasean ibili gara eta ia ia burua ere galdu dugu. Lagundu Honakoak aurkitzen!

HIZKI SOPA: HORIA INTXAURRAK HAIZEA UDAZKENA EURIA ORBELA URRIA LARANJA AZAROA MARROIA ABENDUA

30 iraila 2018 Binke!

Zein da zein?

Saiatu arkatza altxatu gabe honako irudiak marrazten

Binke! iraila 2018 31