BINKE 018 Uztaila 2017

18. zenbakia • 2017ko uztaila

JULEN DIEZ TRIATLOILARIA

«Egiten duzun hori ahalik eta ondoen egin behar da, parrandak barne!»

Julen Diez Triatoilaria

«Ez zaitezte harritu triatloilariren batek soinean kaka egin duela ikusten baduzue!»

TESTUA: JON GOMEZ GARAI Argazkiak: ANDER ARRIETA eta MIKEL TABOADA

I

Bartzelonako Ironman Erdian behintzat, aurkitu zenuen ba zortea! Bartzelonara nekatuta iritsi nintzen, aurreko asteburuan Iruñean jokatutako Espainiako distantzia erdiko txapelketan aritu ostean. Baina nire onena ematera irten nintzen, hala ere, eta emaitza ona lortu nuen.

kasketak bere pasiora lotu ditu Julen Diez kirolari galdakoztarrak. Eta bere pasioa ari da bera profesionalizatzen, baina horrek ez du beldurtzen, eta parrandarako tarteak ere atera behar direla dio. Orain arte lortutako emaitzek agerian uzten dute zer esana emango duen herritarra dugula Diez, hamarrekoa! Udako egunak hemendik egin behar dituenaz baliatu gara bera eta tratloi mundua hurbilagotik ezagutzeko.

Zein izan zen emaitza? Itsasotik bederatzigarren irten nintzen nire kategorian eta bizikletan estutu behar nuen sailkapenean gora egiteko. Horrela egin nuen, bigarren jarri nintzen eta amaiera arte eutsi ahal izan nion postu horri. Helmuga 24. postu absolutuan zeharkatu nuen. Karrera oso gogorra, baina esfortzu ikaragarriarekin nire errekorra gainditzea ere lortu nuen maratoi erdian (ordu bete eta 21 minutu).

Nor da bizikletaren koadroan zuri begira daramazun argazkiko gizona? Aitite da. Dagoeneko bost urte dira hil zenetik eta bera joatea izan da bizitzan gehien markatu nauena. Izugarri gustatzen zitzaion txirrindularitza eta uda guztiak elkarrekin ematen genituen lasterketak ikusten.

Emaitza ona, eta lehiakide onen artetik gainera, ezta?

Bai, izen handiak zeuden tartean: Ironman distantzian bi bider munduko txapeldun eta kirolari olinpikoa den Jan Frodeno, edo Frederick Van Lierde, Ivan Raña… eta beste kirolari oso on nire adineko kategorian ere.

Asko galdetzea ez bada, zergatik daramazu hortxe?

Nire lehenengo erronka handirako jartzea erabaki nuen, iazko Ironman-a egiteko Lanzaroten, eta geroztik nirekin dator aitite. Errepidean zaintzen nauela eta zortea ematen didala sentitzen dut.

Eta bertan, Bartzelonan, Munduko 70.3 Triatloirako sailkatu zinela jakin zenuenean, zer da egin zenuen lehenengoa? Helmuga zeharkatu eta bost minutura enteratu nintzen, nire aurretik kokatu zen belgikarrarekin berba egin nuenean. Mundialera noala? Ezin nuen sinistu! Masaje bat jaso nuen —agian nire bizitzako onena; eta hori Patri, nire fisioa, oso ona dela, eh!— eta korrika «betikoengana» joan nintzen.

Zortea berez dator ala bilatu egin behar da? Kirol esparrutik ikusita behintzat, ez dut zortean sinisten. Are gehiago, nire kideei sekula ez diet zori onik opa. Lanean sinisten dut, entrenatuz eta lan eginez gero, emaitzak bakarrik iritsiko direlako.

Tira, gurpila zulatzea zorte txarra izatea ere bada… Eta hori izan daiteke akaso jokoan sartzen den zorte bakarra, gurpila zulatzea edo zure jardunarekin zerikusirik ez duen beste ezbeharren bat gertatzea errepidean. Baina bai, zorte ona bilatu egin behar da.

2 uztaila 2017 Binke!

Nortzuk dira «betikoak»? Ezagutzen nautenek badakite nortzuk diren lasterketetara nirekin etortzen direnak: nire aita, osaba eta lehengusu txikia —zortzi urterekin badabilena triatloian gainera—. Eurengana joan eta eurek izan ziren berria jasotzen lehenak! Besarkada itzela elkarri eman eta hoteleko igerilekura joan ginen bainu goxo bat ematera. Bidean ama eta entrenatzailea deitu nituen.

Julen Diez Rodriguez 1994, Galdakao Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako ikasketak amaitu berritan ari da Errendimendu Handiko masterra egiten Madrilen.

Errendimendu handia bere kirolean egunero erakutsi behar duena Diez galdakoztarrak, triatloi kategorian ari baita Triathlon Galdakao klubeko kirolaria.

Triatloiko txapelduna izan berri IruĂąean, txapeldunorde Bartzelonako Ironman Erdian eta hirugarren 2016ko Lanzaroteko Ironman-ean, denak 18-24 urte arteko kategorietan.

Binke! uztaila 2017 3

Tragotxo bat hartzeko astirik ere ez zenuen izan? Bazkalostean eta sari banaketa amaituta ni ikusten ere joan zen Iker Leal lagunarekin joan nintzen zerbait edatera. Hori bai, gabaz ordu txikitan lokartu nintzen, proban zehar hartzen ditugun kafeinazko gel guztien eta bizitako emozion eraginez. Beraz, mugikorra hartu eta sare sozialen bidez jasotako zorion mezu guztiak erantzuten jarri nintzen!

Munduko 70.3 Triatloia Half Ironman bezala da ezaguna.

Horrek ez zaitu kikiltzen? Ez. Badakit han munduko onenak egongo direla, sailkapen proben bitartez sailkatu direnak. Baina nik ere lortu badut, nibela dudalako izango da, ezta?

Irailaren 10ean jokatuko da Ironman Erdia Estatu Batuetan. Bizikleta eta ekipaje osoaz gain, nor izango duzu bidai-lagun? Betikoak! (barreka) Laurak joango gara hara ere, eta uste dut AEBtan bizi den lagunen bat ere hurbilduko dela lasterketa egunean. Animo guztiak dira ondo etorriak!

Baina ordura arte lan handia duzu aurretik. Laguntzarik izango duzu entrenamendu saioetan? Bai, espero! (irribarretsu) Igeriketa entrenamenduetarako Galdakao Igeriketa taldekoak espero ditut, GNG Master Team eta taldeko hainbat kide bizikletan ibiltzeko eta lagunen bat edo beste korrikan aritzeko. Bakarrik ez naiz egongo!

Nire kideei sekula ez diet zori onik opa Gaur egun Triathlon Galdakao klubean ari zara. Zelan hartu dituzte zure lorpenak taldeko kideek? Eurek diote ez ditudala ezustekoan harrapatu, baina uste dut ni bezala sinetsi ezin egon direla. Pozik daude. Gainera orain dela gutxira arte —taldean Asier sartu aurretik— taldeko txikitxoa izan naiz eta esango nuke kariño berezi batekin ere hartzen nautela!

Munduko 70.3 Triatloiaren izena probaren distantziatik dator, guztira 70.3 miliakoa delako (113 km.). Zenbat ordutan egiten dira, batez beste? Baldintza klimatikoen eta desnibelaren araberakoa da, baina ideia bat egin dezazuen, Bartzelonan lau ordu eta 31 minutu behar izan nituen. Gogorra izan zen, beroa eta 1.400 metroko desnibela bizikletan.

Tartean korrika, igerian eta bizikletan ibili behar da. Zein nahiago? Bizikleta. Indartsu sentitzen naiz eta berarekin entrenatzea asko gustatzen zait. Gainera paisaia eder eta berriak ikusten dituzu… Igerian ere gustuko dut, bereziki lagunartean egiten dudalako. Baina korrika aritzeko pixka bat alferra naiz…

Hainbeste orduko proba berean, behar izan fisiologiko eta naturalak zelan asetzen dira? Nik sekula ez nuen ima4 uztaila 2017 Binke!

ELKARRIZKETA jULEN DIEZ

Arin-Arin!

jinatuko Lanzaroten Ironman Erdia egin nuen arte. Hantxe ohartu nintzen errealitateaz… Hain limitera zoaz, sarri txiza egiteko beharrik ere ez duzula, bakarrik irteten delako!

Proban bertan zaudela, soinean txiza egin? Bai, horrela da.

Gogoratzen dut Lanzaroten korrika egiteko jaitsi nintzenean.

Paseo guztia jendez lepo zegoen… eta nik txiza egin behar nuen! Korrika nindoala gura barik praketan egin eta, orain bai, zortea izan nuen hornidura postu bat zegoelako ondoan. Ur botila bat hartu eta gainetik bota nuen, disimulatzeko! (barreka) Egoera deserosoa izan behar da, egia esan. Eta bestelako behar izanak egiteko asko bidean jartzen dizkiguten komunetan gelditzen dira. Baina inoiz Ironman proba bat ikusten baduzue, ez zaitezte harritu bidean triatloilariren batek soinean kaka egin duela ikusten baduzue!

Asteko egun gogokoa?

Barikua.

Herriko txoko gustukoa?

Igerilekua.

Liburua ala tablet-a?

Ups! Ez dut irakurtzen… Denborarik ez! Jaja!

Pelikula bat?

Titanic.

Ez duzu onartzen…

Bidegabekeria.

Zoriontsu egiten zaitu…

Txokolateak.

Horrelakoak ez dira futbolean gertatzen gero! Ni ere futbolean ibili naiz txikitatik, eta horrelakorik ez dut egundo ikusi behintzat! Eskolan hasi nintzen jokatzen, bertako entrenatzaile batek Arenas taldera eraman ninduen arte. Bertan urte pare bat egin nituen kadete maila eta gero Galdakaora etorri nintzen. Hiru urte inguru hemen egin ostean, gazte mailan, utzi nuen futbola. Azken urtean triatloiarekin uztartzen nuen futbola, baina gehiegizkoa zen.

Indartsu sentitzen naiz bizikletaren gainean

Plater bat?

Pizza.

Deskribatzen zaituen berba?

Abenturazalea.

Herrian zer kenduko zenuke?

Bidegorria.

Eta zer berria jarri?

Benetako bat.

Euskarazko berbarik politena?

Itsasoa.

Zure ametsetako bidaia?

Hawai.

Berba egin ala entzun?

Egin.

Zure mesanotxean ezin da falta…

Nire oinetarako krema!

Abesti bat?

Faded, Alan Walker.

Eta zer dela eta utzi zenuen baloia bizikleta hartzeko?

Udan asko gustatzen zitzaidan bizikletan ibiltzea Medina de Pomar aldean —bertan pasatzen ditut udak— eta futbolean nire kideek baino korrika gehiago egiten nuela ikusita, duatloi bat egitera animatu nintzen. Gernikan izan zen eta sailkapeneko azkena izan nintzen, baina esperientzia hainbeste gustatu zitzaidan, triatloi bat egitera animatu nintzela!

Zer du batak besteak ez duena? Futbola taldeko kirola da, eta ez dago dena zure esku. Eta triatloia zure lanean oinarritzen da. Ez duzu inoren beharrik behar. Entrenatzen baduzu, ondo joango zaizu. Bestela, ez zara helmugara iritsiko, eta iristen bazara ez zara pozik iritsiko.

Profesionalizatzen ari zara, Julen, baina gaztea zara.

Parrandetarako aukerak agortzen hasi zaizkizu? Inondik inora ere! Denerako denbora dago eta! Agian ez naiz juergan irteten nire adinekoak bezain beste, egia da, baina irteten naizenean dena ematen dut! Egiten duzun hori ahalik eta ondoen egin behar dela uste duen horietakoa naiz, eta parrandan berdin… edo gehiago! —ia nire entrenatzaileak ez nauen irakurtzen…— (barreka). • Binke! uztaila 2017 5

Nazioarteko legerian oinarrituko da Katalunia Kataluniako erreferenduma Nazioarteko legerian oinarrituko dela iragarri zuen Generalitateak, «Nazio Batuen Erakundeko Eskubide Zibil eta Politikoen eta Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen itunek autodeterminazio eskubidea jasotzen dutela» gogoraraziz, eta itun horiek «Espainiak 1977an berretsi zituela» azpimarratuz. Urriaren 1erako deitu da galdeketa.

ETAk aurten iragarri dezake behin betiko desegitea Eztabaida irekia ei du ETAk eta hiru alternatiba ditu mahai gainean Deia egunkariaren arabera: lehena, erakunde politiko gisa jarraitzea litzateke; bigarrena, publikoki ezer jakinarazi gabe desegitea litzateke, Iparretarrak erakundeak egin zuen gisa; eta hirugarren aukera, desegitea publikoki jakinaraztea.

%83

Elebidek, Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Zerbitzuak, 2016ko memoria aurkeztu du. Honen araber a, iaz 544 izan ziren izapidetutako intzidentziak, eta horie n %83a hizkuntza eskubideak urratu zaizkiela sentitu duten herritar ren kexak dira guztira.

Sarean arrantzatua

Euskara sustatzeko orain arteko itun sendoena Orain arte hitzarmen banatuak egon badira ere, orain Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren eta Euskararen Erakunde Publikoaren artean sinatu dute euskara sustatzeko ituna, Iruñeako Nafarroako Jauregian egin zuten ekitaldian.

«Espainiako Gobernuak politika antiterrorista ez du fitsik ere aldatuko»

Zarautz eta Sopelako jaiek bortxaketa bana utzi zuten euren jaien balantze ilunean. Gipuzkoakoa, adinez txikikoa da. Lehenengo herrian 18 urteko gazte bat espetxera bidali dute. Bigarrenean, 21eko ustezko erasotzailea aske dago.

JUAN IGNACIO ZOIDO ESPAINIAKO BARNE MINISTROA

Txiste txarra —Zein da zure izena?

—Kasilda.

—Kasi hilda ikusten jatzu, bai. Baina izena?

Aitaren abizenak lehentasun legala galduko duela? Espainiar Estatuko lege berriak maila berean jarriko ditu bien abizenak.

6 uztaila 2017 Binke!

Athletic Clubek hurrengo futbol denboraldirako bere ekipaje berria aurkeztu zuen uztailaren 3an, berrehun pertsonatik gora batu zituen ekitaldian. Hurrengo denboraldirako New Balance izango da lehenengo taldeko neska-mutilak jantziko dituena, eta atzean ikurrina bat eramango dute.

Applika zaitez Erabili zure mugikorra bidaiak prestatzeko

Irakurlearen txokoa Ezin zebrabide bat egin?

G

aldakaoko Labea auzoaren inguruko biztanleok N240 errepidea modu seguruan gurutzatzeko irtenbide duin bat aspalditik eskatu dogu.

Orain N240an berriztatze lanak burutzen ari dira, eta Diputazioak ez dau errepidea gurutzatzeko mediorik jarri gura.

U

da garaian gaude eta oraindik ez duzula zure oporraldia prestatu? Ados, agian aurten ez duzu opor luzerik, baina ziur «eskapadatxoren» bat egiteko asmoa baduzula! Horrela bada, has gaitezen zure bidaia prestatzen: MINUBE Bidaia prestatu aurretik nora joan pentsatu beharko dugu. Horretan lagunduko gaitu Minubek, bidaiatzeko eta leku berriak deskubritzeko aplikaziorik arrakatsatsuenak. Aplikazioak zer ikusi eta zer egin proposatuko digu.

Labea inguruko biztanleok (Udal alderdi politiko guztiak gurekin dagoz) zebrabidea eta pultsadoredun semaforo bat baino ez dogu eskatzen. Biztanle gutxi gara, baina besteak besteko duintasuna eskatzen dogu!

Gure auzotik Autopista AP8, Abidadura Handiko Trena, N240 lau erraiekin, Super Sur (Labeatik pasatzeko proiektua dago)… eta ezin da zebrabide bat egin?

Labea auzoko biztanleen asanblada

BIZkAIBUS APP Behin bidaia hasteko prest, garraio publikoa erabili beharko dugu hiri batera, aireportura edo dena delakora joateko. Gure inguruan horretarako Bizkaibusek martxan jarri duen aplikazioa deskargatzea izango da onena.

TrIPADVISOr Bidean gaudela ere, aplikazio ezagun honen eta mugikorraren bidez egin ahal izango ditugu apartamentu, hotel, jatetxe edota hegaldiaren erreserbak, baita besteen iritziak irakurri ere, zer egin eta zer ez errazago erabakitzeko.

YELP Espainiar estatuan FourSquare bada ere konpetentzia nagusiena, mundu mailan Yelp da «geolokalizazioaren» bidezko aholkuak ematen aplikaziorik onena. Zoazen lekura zoazela, bertakoak bezala mugi zaitez hiritik!

UDALArEN ErANTZUNA: Udalak bat egiten dau erabat aldarrikapen honegaz eta bere esku dagozan lan guztiak egin dauz orain arte: auzokideak informatu egin dauz eta Bizkaiko Foru Aldundiari eskaera bera luzatu deutso, oinezkoen segurtasunarentzako semaforoa beharrezkoa dala oniritzita.

BEEr MAP Dena ez da ba turismoa izango! Tira, edo hobeto esanda, turismoa ere bada inguruko tabernak ezagutzea! Bada, begiratu Beer Map-en planoa eta jakin zure inguruan non dauden taberna eta garagardorik onenak!

Zeure iritzia hemen argitaratzeko, bidali gehienez 1.600 karaktereko testua helbide honetara: infobinke@gmail.com Binkek gutunak laburtzeko eskubidea du.

Binke! uztaila 2017 7

Txamilari Eguna

8 uztaila 2017 Binke!

Argazki zahar eta berriak izendatzean, izenen dantza etorriko da.

Udalak, Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen aholkuz, idatziz ontzat jo du euskararen begietatik argiena den eta toki horren ibilbide toponimikoan zabalduen egon den izena.

Muguru ala Mugaburu?

XVII. mendearen aurretik XX. mendera arte —azken hau barne— landa eta kale hau aipatzeko dokumentatuta egon den izena Mugaburu izan da beti; eta euskaldunontzat badu zentzu handiagoa: Galdakaoren errepide eta auzo handien arteko muga egiten zuen «burua» edo lekua baitzen Mugaburu. Izen bereko baserriak, gainera, Bizkai eta Muguru kaleak batzen zituen.

Argazkiak: Udaleko artxiboa eta Julio Legarretaetxebarria

Argazki zaharrak dituzu?

Jar zaitez gurekin harremanetan eta parte hartu atal honetan: infobinke@gmail.com

Binke! uztaila 2017 9

Ekaineko irabazleak

Estepan Goioaga Aizarna Jose Angel Sagasti Abasolo

Miren Alapont (ezker) eta Jose Luis Urizar (eskuin) binkekideak Binkeren batzordekide Eunaterekin, aldizkariaren hiruna ardoko estutxea jasotzen.

Roquechar dendaren eskutik, produktu sorta bana irabazi dute!

Zer egin Binkekide izateko?

Eman zure babesa urteko

36 â‚Ź

ordainduta

Oraindik binkekide ez bazara, eta neurri honetako lehenengo komunikabide euskalduna babestu eta sustatu gura badozu, hauek dozuz horretarako bideak:

1. Bete beheko formulario hau, eskaneatu edo atera argazki bat eta bidali e-postaz: infobinke@gmail.com

2. Bete formularioa, moztu, eta utzi gutunazal baten, Binke izenarekin

Eta zuretzat, MOTXILA HAU OPARI!

Torrezabal Kultur Etxeko atezainaren leihatilan.

3. Eskaneatu zure

IZEN-ABIZENAk:

mugikorraren QR irakurgailuarekin beheko kodea eta bete formularioa!

HELBIDEA:

TELEFONOA:

NOrTASUN AgIrIA:

E-POSTA: IBAN

kONTU kOrrONTEA:

10 uztaila 2017 Binke!

ENTITATEA

BULEgOA

k.Z.

kONTU ZENBAkIA

Bosgarren edukiontzia herrian hedatuz doa Hiru urte beteko dira Galdakaoko Udalak hondakin organikoak birziklatzeko prozesua hasi zuela, bosgarren edukiontzia ezartzeko sistema pneumatikoa erabili duen Bizkaiko lehen udalerria bihurtuz.

Edukiontzi marroian bota beharreko hondakin begetalak (kozinatuak edo kozinatu gabeak): • • • • • •

Fruta-, barazki-, ortuari-, lekale-, pasta eta arroz-hondakinak Sukaldeko papera eta paperezko ezpainzapiak zikinak badaude Kafe hondarrak eta iragazkiak, infusio-poltsak Ogi-, galleta- eta opil-hondarrak Gogoratu: ez utzi plastikozko Fruta-hezurrak, fruitu lehorren azalak poltsarik, erabili poltsa Kortxo naturalezko tapoiak, txotxak konpostagarriak soilik!

H

elburua argia izan da hasieratik: etxebizitza, ostalaritza-establezimendu eta dendetan sortutako hondakin begetalak jaso eta kalitatezko konpost bilakatu. Era honetan, etxean sortzen dugun hondakinen %35 ingurua gaika kudeatu ahalko da, gerora, birziklatu ahal izateko.

Hasieran, Galdakaoko gune gutxi batzuetan bakarrik ezarri zen hondakin hauek biltzeko sistema, esperientzia aitzindari gisa. Honek izandako arrakasta ikusita, ordea, geroz eta eremu gehiagotara zabaldu da ekimena. Orain, edu-

kiontzi marroia ezartzeko hirugarren fasean, Aperribai, Bengoetxe, Zuhatzaurre, Urtebieta, Kurtzearen zati bat, Egia eta Elexalde auzoetara heldu da bosgarren kontainerra. Horrez gain, Usansolora ere zabaldu da egitasmoa.

Horretarako, aurreko faseetan egin den bezala, ekimenean parte hartzeko deialdia egin zaie aurretiaz Usansoloko zein aipatutako auzoetako bizilagunei. Izena ekainaren 26a baino arinago eman dutenek ontzia zabaldu ahal izateko txartela, kubo aireztatua, poltsa konpostagarriak eta birziklatze liburuxka —bertako informazioa udal webgu-

Zalantzaren bat izanez gero, Udalak eskura jarritako doako telefonora dei dezakezu: 900 102 716 Bestela, webgunearen bitartez ere erantzungo dituzte zuen galdera edo zalantzak.

nean ere ikusgarri— jaso dituzte etxean.

Hala ere, uztailaren 21era arte dago material hau eskuratzeko aukera, baina kasu honetan, norberak joan beharko du haren bila.

Garrantzitsua da gogoan izatea, bigarren faseaz geroztik, kozinatutako zein kozinatu gabeko hondakin begetalak bota daitezkeela edukiontzi marroira, eta ez hasieran bezala, gordinik zeuden elikagai begetalak soilik. Izan ere, aldatu egin dute Bizkaiko Aldundiak kudeatzen duen Konpostegi plantaren araudia, kozinatutako hondakin begetalak ere onartuz.

Binke! uztaila 2017 11

KEPA APELLANIZ VALLE

Galdakaoko leku-izenak

Bozkatuko dut

A

zaroaren 5ean, Galdakon aukera izango dugu bozkatzeko. Ez da bozka arrunt bat gehiago izango, lehenengoz Euskal Herriaren etorkizunari buruz gure erabakia gauzatzeko aukera izango dugulako. Egun horretan, ni ere kalera irtengo naiz eta erabaki honetan parte hartuko dut.

Bozkatuko dut, erabakitzeko eskubidea gurea delako, herritar guztiena, eta eskubide demokratikoa denez, askatasun osoz nire bozka emango dut.

Bozkatuko dut, guri dagokigulako gure etorkizunari buruz erabakitzea, eta erabaki horretan bakoitzak nahi duena bozka dezakeelako, aldeko zein kontrako.

Bozkatuko dut, gurea den eskubide hori gauzatu eta aukera berdina bermatzen duen egoera berri baten alde egingo dudalako.

Bozkatuko dut, oraingo «verbocracia» egoeratik —hitz egin daiteke baina hori ezin da gauzatu— «benetako demokrazia» —hitz egin eta erabaki— egoerara pasatzea ahalbidetzeko.

Bozkatuko dut beste galdakoztarren moduan eta inork ez du galduko, denok irabaziko dugu, berdintasuna, demokrazia eta herriaren ahotsa gailenduz.

Bozkatuko dut Euskal Herriko etorkizuna modu demokratikoan erabaki nahi dudalako. Eta zuk, bozkatuko duzu?

12 uztaila 2017 Binke!

U

dalak Galdakaoko leku-izenak biltzeko ikerketa-beka deitu eban 1999an, udalerriko toponimoen ezagutza diakronikoa eta sinkronikoa agiri berean jasotzeko helburuagaz deitu be.

Ikerketako behin betiko txostena 2005ean jaso zan eta horren ostean, zenbait urtez, txostenaren egokitzapena eta orrazketa egin da; leku-izen esanguratsuenen digitalizazino eta kokapenarekin batera.

Leku-izenon hurrenkera eta dokumentazinoa Euskaltzaindiara igorri zan toponimoak aztertu eta ontzat emon eizan. Euskaltzaindiko Onomastika batzordeak Galdakaoko toponimia ikerketaz Onomastika Zerbitzuak prestatutako txostena aztertu eta onespena emon eutsan, 2014ko urriaren 23an Olatzagutian izandako bilkuran. Ikerketako datuak Galdakaoko web orrian (galdakao.eus/toponimia) nahiz Torrezabal Kultur Etxeko liburutegian konsultau daitekez.

Izen geografikoa edo toponimoa toki-izen propio bat da. Toponimoak gure inguruan dagozan tokiak izentetako erabilten doguzan izenak dira: kaleak, herriak, hiriak, ibaiak, mendilerroak, etab. Toponimoak gure kultura-ondare ukiezinaren zati dira: • Hizkuntzen alde garrantzitsua dira eta hizkuntzen bilakaera agerian ixten daben formak gordeten dabez.

• Historiaren eta antxinako zein gaur egungo bizimoduaren lekuko baliotsuak dira.

Mundu globalizatu eta digital honetan, izen geografikoak informazio izatera heltzeko giltza dira ezinbestean.

NAZIO BATUETAkO IZEN gEOgrAFIkOETAkO ADITU TALDEA

Bidaia baten prestaketa

I

ritsi da behingoz uda, eta harekin batera, zortedunenentzat behintzat, ikasturte osoan zehar gogotsu itxaroten diren oporrak. Bidaiatzea gustuko izan ezkero, orain duzu horretarako aukera paregabea! Baliteke askok uda lanean igaro behar izatea, eta bidaiatzeko irrikaz egon arren, etxean gelditu behar izatea. Baina lasai, bidaiak urteko edozein garaitan egin daitezke!

Uda izan edo ez, adi hurrengo lerroei beraz, jarraian datozen aholkuek ez baitute urtaroez ulertzen…

Pausoz pauso 1.

Helmuga aukeratu. Edozein izan daiteke jomuga erabakitzeko arrazoia, baina ez ahaztu bertako nolakotasunak kontuan hartzea: klima, osasuna, segurtasuna (kontsultatu atzerri-ministerioan esaten dena).

2. Garraioa erreserbatu. Garrantzitsua da bidaia ahalik eta merkeen lortu nahi baduzu, garraioa lehenbailehen hartzea, datak argi baditugu, noski. Hegazkinez joan ezkero, gomendagarria da 6 hileko aurrerapenarekin hartzea, eta gehiagorekin goi-denboraldian bazoaz. Hegazkinak hartzeko Skyscanner hegazkinbilatzaile konparatzailea da arrakastatsuenetarikoa.

3. Informazio bilketa. Helmugari buruzko ahalik eta informazio gehien biltzea da hurrengo pausoa. Horretarako oso baliagarria izaten da, Internetez gain (losviajeros.com edo geoplaneta foroak, bidaiarien blogak…), Lonely Planet gida.

4. Lekuen

hautaketa eta planifikazioa. Irakurritako informazio eta iritzietatik, aukeratu interesgarrienak iruditu zaizkizun lekuak, eta mailaka itzazu garrantziaren arabera, zirriborro bat eginez. Lanik zailena dator orain: ibilbidea planifikatu. Horretarako, daukazun dirua eta denbora kontuan izanik, ezinbesteko iruditzen zaizkizun tokietatik hasi eta gehitu horietatik hurbil egon daitezkeenak, dena ahalik eta lotuen gera dadin. Ziurrenik ezingo dituzu denak bisitatu, beraz, batzuk baztertu beharko dituzu beharbada.

5. Ostatua eta barne-garraioak. Azkenik, ostatuak erreserbatu behar dituzu. Horretarako Booking, Couchsurfing eta Airbnb webguneak dira erabilienetarikoak. Aholku bila bazabiltza, Tripadvisor orrialdeak lagun zaitzake! Ostatuaz gain, barne-garraioak ere erreserbatu beharko dira pentsatutako ibilbidearen arabera, beraz, ez itzazu ahaztu!

6. Garrantzitsua da dena ondo lotzea eta garaiz ibiltzea, beraz, ez utzi dena azken momenturako. Beharrezko dokumentu, bisa, eta segurantzak aurretiaz prestatu ustekabean harrapa ez zaitzan, eta garrantzitsuena… bidaia ona izan!!

JON URIBARRI ATUTXA

Arratoiak herrian

T

xikiak dira —edo ez—, lau hankakoak eta hortz zorrotzak dituzte.

Arratoiek lur azpian dute bizilekua eta estoldetatik edo erreka bazterretan ibiltzen dira. Ur isurien artean dabiltzan bitartean, jendeak ez ditu ikusten eta ez dute arazorik eragiten baina lur mugimendu bat gertatzen danean —eraikin bat suntsitu edo obraren bat egin— arratoiek ihes egiten dute parke, kale edo etxebizitzetara.

Arratoia hiri inguruneei lotutako animalia da, eta herritar bakoitzeko batez beste gutxienez bi arratoi daudela kalkulatzen da.

Gainera, hiri eta etxebizitzetan hainbat kalte material eragiten dituzte. Ugaltze tasa handia dute eta izurri horren kontrako borroka eta kontrola benetan eraginkorra izan dadin, ezinbestekoa da, arratoi pozoia erabiltzeaz gain, prebentzio neurriak hartzea.

Udalak izurri horren kontrola bide publikoan egiten du, hiltzeko kanpainak eginez, baina gune pribatuetan jabearen erantzukizuna da. Beraz, zer egin dezakegu?

Gune pribatuak garbi mantendu, putzurik ez utzi, babeslekutzat erabil daitezkeen gauzak kendu, zuloak estali eta ez utzi animalientzako janik.

Kalean arratoirik ikusiz gero zer egin? Deitu Udalera, arratoiak non ikusi dituzun informatzeko.

Binke! uztaila 2017 13

Angolako ur-araztegirako proiektu galdakoztarra

Walale, ur handitan TESTUA: IXONE MUÑIZ ARANA ArgazkiaK: Vougako herritarrak

Gauden tokian gaudela, bizirauteko nahitaezkoen dugun elementua da ura.

Zoritxarrez, ezin da esan sukaldeko txorrota zabaldu eta denok dugunik bertatik ur edangarria jasotzeko aukera. Horregatik dira ezinbesteko bost emakume sendagilek Angolan abiarazi duten Walale bezalako proiektuak.

I

noiz pentsatu al duzu zer izan behar den pare bat egun ur edangarririk gabe egotea? Eta aste bete? Ziurrenik ez, zure burua ez duzulako horrelako egoera baten aurrean aurkitu, eta gaitz erdi! Ez dute zorte bera baina, munduko beste ehunka lekutan; Angolan, kasu. Ahal den neurrian, honi konponbidea ematen saiatzeko batu ziren mediku lanetan dabiltzan Amaia Emaldi, Patricia Pérez de Villarreal, Amaia Ormaza eta Saioa Ajuriagogeaskoa galdakoztarrak, Tania Arriba bilbotarrarekin batera.

Antzeko lankidetzatan ibilitako ezagun batek proposatu zion boskoteari Angolara bidaiatu eta Bié probintzian dagoen Vougako ospitaleko egoera aztertzea. Bertara bidaiatu duten hiru urteetan konturatu dira herritarrek urdail-hesteetako gaixotasun ugari pairatzen dituztela, ur edangarririk ez edukitzearen ondorioz. Horregatik jarri dute martxan ospitaleko zein inguruko herritarrek ura izatea bermatuko duen ur-araztegia eraikitzeko proiektua.

Proiektua Coopera Euskadi GGKE nazioarteko lankidetza-elkartearen babesarekin jarri dute abian, eta helburu nagusia «gaixotasunen frekuentzia gutxitzea, bertako gizon eta

14 uztaila 2017 Binke!

emakumeei bizi hobea ematea eta umeen heriotza-tasa jaistea da», Ormazak dioenez. Egitasmo honen sortzaileek gehitzen dute halaber, proiektuaren parte izango direla ur-araztegiaren mantentze-lanei buruzko prestakuntza-tailerrak, eta edateko uraren erabilera egokiari buruzko informazio eta sentsibilizazio tailerrak ere.

Kokatzen. Angola Afrika hegoaldeko lurralde bat da, Luanda duena hiriburu. 25 milioi inguru biztanle dituen herrialde hau Portugaleko kolonia izan zen 1975era arte, eta bertako Gerra Zibilak 2002ra arte iraun zuen, Afrikako luzeena izatera helduz. Harekin muga egiten duen Kongoko Errepublika Demokratikoaren ostean, baliabide hidriko gehien duen lurralde afrikarra da Angola. Halere, ur edangarria lortzeko aukera gutxien dituen munduko hirugarren herrialdea da. Harritzekoa.

Herrialde afrikar honetan, sei etnia ezberdin daude, eta denetatik Bantu Obimbunduak dira ugarituenak. Hauek Angolaren bihotzean dute bizitoki, zehazki Vougako ospitalea dagoen probintzian. Haien hizkuntza umbundu da, eta bertatik hartu du boskoteak, hain zuzen, proiektuaren izena: «Walale hitzak ez du esanahi zehatzik; herritarrek, pazienteek eta ospitaleko langileek goizero agurtzeko eta nola geunden galdetzeko erabiltzen zuten berba da», argitzen du Patriciak.

Angolako bizi-itxaropena eta haurren heriotza-tasa munduko txarrenen artean egoteaz gain, egun krisi ekonomiko batean murgilduta dagoen herrialdea da. Saioak azaltzen duenez, ospitale batean lan egiteko funtsezkoa den material falta larria dute. Gainera, azkenaldian ez zaie heltzen ospitalearen sostengurako beharrezkoa den gobernuaren diru-laguntzarik, eta beraz, «ez dago medikaziorik paziente guztientzako, beraiek erosi behar dituzte ahal izanez gero, noski», gehitzen du galdakoztarrak.

Boskotea

Goian, ezkerretik hasita, Patricia Pérez de Villarreal (zirujaua), Saioa Ajuriagogeaskoa (ginekologoa), Amaia Emaldi (famili medikua), Amaia Ormaza (traumatologa) eta aurrean, Tania Arriba (ginekologoa), Vougako emakume eta haur batzuekin batera.

Daukatenarekin aurrera. Vougara lehenengoz heltzean, bertako baliabide faltak ustekabean harrapatu zuen boskotea: «Ez genekien nola molda zitezkeen hain gutxirekin», aitortzen du Emaldik. Herria landa-eremu batean dago, eta proiektuko kideek ikusi ahal izan dutenez, pobrezia galanta dago bertan, batez ere hiriburuarekin alderatuz gero, ekonomikoki alde handia baitago. Vougako etxeak lupetzez eta teilatuak metalezko xaflez eginda egoteaz gain, ez dute argindarrik euren bizitokietan.

Hala ere, daukatenarekin egin behar dute aurrera herritarrek, eta euren bizimodua zertxobait hobetzeko esperantzarekin egiten dute lan bost emakumeek: «Goizean goiz joaten gara ospitalera, eta langileekin batera bilera txikiak egiten ditugu arazoak konpontzen saiatzeko, baita formakuntza tailerrak ere», dio Emaldik. Arratsaldeetan ospitale inguruan egoten direla gaineratzen du Amaiak, urgentziaren bat egotekotan tratatu ahal izateko. Gauez ere adi egoten dira, eta euren laguntza behar izanez gero, etxera joaten zaizkie bila.

Lasaiago dabiltzanean, umeekin ibiltzen dira tailerrak,

dantzak eta jolasak egiten: «Txikienek bilatu egiten gintuzten eurekin batera margotzeko eta jolasteko», gogoratzen du Pérez de Villarrealek. Gainera, batzuetan inguruko herrixketara ere hurbiltzen direla diote sendagileek, eta bertan, magia jokoen bidez uraren erabilera egokiaren ardura eta higienearen garrantzia helarazten saiatzen direla.

Harrera hobera. Hirugarren urtez Angolara bidaiatu ondoren, aldaketa nabariak egon dira bertako herritarren jarreran. Izan ere, hasieran zailen egin zitzaiena angolarrek eurekiko zuten mesfidantzaz ohartzea izan zen: «Igaro berri duten iragan historikoari eta egun dituzten harreman internazionalei zor zaie Angolak arraza zuriarekiko duen konfiantza eza», baieztatzen du Taniak. Halere, itzultzea eta euren helburua guztiz altruista zela erakustea elkar ulertzeko beharrezko pausua izan dela uste du bilbotarrak.

Horri guztiari gehitzen badiogu kulturen arteko kontrastea handia dela, hango herrialdeetan oraindik ere medikuntza tradizionalean sinesten dutela, eta gainera, bost emakume Binke! uztaila 2017 15

direla, ez da zaila imajinatzea lehenengo urtea ez zela batera erraza izan boskotearentzat. Gauzak aldatuz joan dira ordea, urtez urte, eta orain duten harremana guztiz bestelakoa da.

Amaia Ormazak ez du inoiz ahaztuko behin ingresaturik egon zen 60 urteko andre batek jertse bat oparitzean jarri zuen zoriontasun aurpegia: «Ez genuen hitzez elkar ulertzen, baina laster nabaritu genuen bere esker ona, musu eman eta dantzan hasi zenean».

Itzultzearekin bakarrik, angolar herriaren konfiantza irabaztea lortu zutela kontatzen du Ajuriagogeaskoak: «Bigarren urtean, bertara heldu eta lehen unetik hartu gintuzten maitasun osoz». Amaia Emaldik bat egiten du bere kidearekin, eta hasieran bertakoen egoera eta jarrerak ulertzea kostatu bazitzaien ere, apurka-apurka elkar ulertuz joan direla dio: «Ateak zabaldu zizkiguten, eta orain ezinezkoa egiten zaigu hara bueltatuko ez garenik pentsatzea», aitortzen du emozioz.

Gazi-gozo. Hiru urtez jarraian Angolara bidaiatzeak sentimendu asko piztu dizkie bost medikuei; sentimendu gozoak, 16 uztaila 2017 Binke!

eta ez hain gozoak. Patriciaren hitzetan, Vougako instalazioetako medikamentu eskasia dela-eta, paziente larriak urrunagoko ospitale batera eraman behar izaten dituzte, asko bidean geldituz. Beste batzuek, diru nahikorik izan ez eta beste familia batzuekin partekatu behar izaten dituzte medizinak: «Gogorra da egoera hori ikustea, tristura handia eta inpotentzia sorrarazten dizkigu», gaineratzen du medikuak.

Ormazari umeak egoera hain tamalgarrian ikustea egiten zaio gogorren, eta oraindik oroitzen du lehenengo urtean herrira heldu eta haur pila bat etxeetatik atera zirenean: «Denak zeuden zikin; batzuek praka zeramaten, beste batzuek alkandora baino ez, ortozik asko, zapata bakarrarekin beste hainbat». Halere, ezin du ahaztu ume horietako bakoitzak aurpegian marrazturik zuen irribarrea. «Bertakoekin egindako harremana eta barreak dira bueltan ekartzen dituzun gauzak», gehitzen du galdakoztarrak.

Boskoteak argi dauka gogorra dela hango egoera, baina beti lortzen dute denaren alderik positiboena ateratzea. Mirestekoa dela diote bertan dituzten bizi baldintzekin oraindik

Angolako errepublika Eremua: 1.246.700 km2 Biztanleak: 11,1 milioi.

Hiriburua: Luanda.

Hizkuntzak: portugesa (ofiziala). bantuar hizkuntzak eta beste hizkuntza afrikar batzuk: umbundu, kimbundu, kongo, wechokwe...

Moneta: kwanza.

Egin zure ekarpena!

ES24 2100 1551 7802 0018 7204 www.walale.org

ere aurrera egiteko indarra izatea, eta mirestekoa ere ikasteko jartzen duten grina. «Bertako langileek izugarrizko gogoak dituzte euren lana ondo egiteko, eta zaila izan arren, langileek zein herritarrek ez dute irribarrea galtzen, horrek definitzen ditu benetan», diote Walale proiektuko kideek.

Eta orain…zer? Proiektu honek aurrera egiteak onura asko ekarriko lizkieke Vougako eta inguruko herritarrei, ur edangarria izateak milaka pertsonen bizi-kalitatea hobetuko bailuke. Baina noski, ez da batere erraza horrelako ekimen bat martxan jartzea, batez ere, alderdi ekonomikoari erreparatzen badiogu: «40.000 euroko kostua du proiektu honek, ekipoen, materialaren eta osagai laguntzaileen horniketa barne hartuta», argitzen du mediku emakume taldeak.

Horrenbestez, proiektua finantzatu ahal izateko sentsibilizazio-hitzaldiak eta argazki erakustaldiak antolatu dituzte, eta boskoteak dioenez, arrakasta handia izaten ari dira: «Jendeak ez du proiektua ezagutzeko interesa bakarrik erakutsi, aurrera eramateko donazio ugari ere jasotzen ari gara. Esker oneko hi-

tzak bakarrik dauzkagu haientzat», dio zintzotasunez Taniak.

Hemendik aurrera, hitzaldiak ematen jarraituko dutela aurreratzen du Arribak, eta argazki erakustaldi eta salmentarekin ere jarraituko dutela, hainbat kultur etxe, udaletxe, anbulatorio edo interesa duten tokietara joanez. Ur-araztegia eraikitzeko diru bilketa egiten duten bitartean, Vougara bidaiatuko dute bertan egitasmoaz arduratuko direnei formazioa emateko, alderdi hori ere ezinbesteko ikusten baitute proiektuko kideek.

Ezin ukatu Angolan bizi duten egoera honek sentimendu gazi-gozoak eragiten dituela bost emakumeengan, etengabeko sentimendu zurrunbiloa: «Harridura, haserrea, amorrua, miresmena, maitasuna, elkartasuna… sentimendu nahaste itzela sortarazten digu», dio Saioak. Walale proiektuko sortzaileek argi dute, halere, egoera tamalgarri horrek herriari laguntzen jarraitzeko gogoa areagotzen diela. Ur handitan sartu direla ukaezina da, eta nola edo hala, guztion laguntza apurra beharko dutela; ezin baita ahaztu tantaz tanta osatzen dela itsasoa. • Binke! uztaila 2017 17

Gotzon Barandiaran Arteaga Larrabetzu, 1974 Euskal Filologian lizentziatua eta hainbat erakundetan euskara teknikari aritu da, 2006tik Dijitalidadea enpresarentzako lanean hasi zen arte. Larrabetzun errotuta dagoen Eguzkibegi Ikastolako ikasle ohiak, sorkuntza, kulturgintza eta euskarari lotuta egin du bere ibilbidea: poesia, nobela, antzerki, haur literatur, saiakera zein hainbat diska kaleratu ditu, Jalgi egitasmoko sortzailea da, Ahotsenea eta Literaturiako sortzaile eta koordinatzaile izan da, Badok, Bizkaia Irratia, Argia, Gaur8 edota Berriako kolaboratzaile dabil edo aritu da‌ eta hilabete honetan, gainera, baita Binkeren kolaboratzaile ere, bere bizitzan arrastoa utzi duen ibilbide literario bat aurkezteko:

1

LETURIAREN EGUNKARI EZKUTUA Txillardegi, 1957

1957an plazaratu zuen Jose Luis Alvarez Enparantxa Txillardegik, gerora euskal nobela modernoaren aitzindaritzat etiketatuko genuen Leturiaren egunkari ezkutua. Ordura arteko euskal eleberri tradizionalaren aldean, haustura ekarri zuen Txillardegiren Leturiak: lehen pertsonan idatzia zen, protagonistak ere ez zuen batere zerikusirik baserri munduarekin eta, batez ere, barne-kezkaz eta ezinegonaz beterik zegoen. Europan indarrean zegoen existentzialismoaren arrastoa nabari zen hor: bizitzaren absurduaz galdetzea, hautatu beharrak sortzen duen larridura... Mugarri gertatu zen liburu hau gerraosteko kultura euskaldunaren berritzean.

3

HARRI ETA HERRI gabriel Aresti, 1964

Txillardegiri euskal nobela berritzeko egin zituen lan itzelak aitortzen dizkiogun legez, Gabriel Arestiri Harri eta Herri poemarioagaz euskal poesia modernizatzea eskertzen diogu. Poesia mailu bat dela esateko ausardia izan zuen Gabriel Arestik, eta estetika obrerista baten aldekoa dirudien deklarazio honek ikusi batean uste genezakeena baino irakurketa anitzagoa du: mailua lanabesa da eta, ondorioz, poesia tresna da, ez helburu. Bederatzi lerroko poematxo hartan jarri zen estreinakoz euskal poesia poesiari berari buruz hausnarrean, eta hori izan zen Harri eta Herri. Euskal Herriaren dimentsio urbanoa ere hartu zuen, poesiaren gaiagatik eta estiloagatik garaiko korronteetan txertatu gintuen eta aurreiritzi klerikaletatik libre ageri zen.

4

GABRIEL ARESTIREN OROIMENEZ Oskorri, 1976

Natxo de Felipek eskuz esku lan egin zuen Gabriel Arestigaz, bai liburuetan argitaratuta zituen poemak musikatzen bai Arestik, beren beregi idazten zizkion letrak kanta bihurtzeko ahaleginean.

Elkarlan horren emaitza disko batean baino gehiagotan antzeman genezake baina badago nabarmendu beharreko disko bat, oso osorik Arestik idatziko testuekin ondutakoa: Gabriel Arestiren oroimenez.

LEKUA 5 GABRIELEN rafa rueda, 2013 EZKUTUA 2 EGUNKARI Zura, 2015 Leturiaren egunkari ezkutua irakurtzeak eragindakoa disko batean adierazi zuten ZURA taldekoek 2015ean: Egunkari ezkutua. Idazle eta musikarien arteko elkarreraginetik sortutako kanten zerrenda luzea da eta abiapuntu batetik baino gehiagotik sortua, ostera, Zurak bestela egin zuen, nobela bat hautatu baitzuen kantak sortzeko inspirazio iturri edo akuilu.

18 uztaila 2017 Binke!

2013. urtean, Bilboko Zenbat Gara elkartetik sortutako Gabriel Aresti kultur elkartearen eskariz, Rafa Ruedak, Andoni EgaĂąak, Oier Guillanek, Alain Urrutiak, Ainhoa Alberdik eta Iraia Eliasek, Gabrielen Lekua sentikaria taularatzeko lanei ekin zieten. Arestiren testuetatik, batez ere Harri eta Herritik, abiatuta, poeta eguneratzeko ahalegina egin zuten. Sentikarirako Rafa Ruedak, Iban Urizarrek eta Naia Membrillerak sortutako kantak bildu zituzten sentikariaren izen bereko diskoan..

Txortan, geroz eta gutxiago...

G

ai tabua izan bada ere, gaur egun geroago eta askatasun gehiagoz hitz egiten da sexuaren inguruan. Ez gara harritzen telebistan sexuari buruzko saioak emititzen dituztela ikustean, edota gaiaz libreki mintzatzen ari den lagun talde batekin gurutzatzean.

Duela urte batzuk baino presentzia gehiago du sexuaren gaiak beraz gizartean, baina… ba al zenekien, kontrara, geroz eta gutxiago praktikatzen omen dela?

Hori da behintzat Estatu Batuetan egindako ikerketa baten emaitzek erakusten dutena. Paradoxikoa benetan! Eta… zergatik ote?

Ikerketa eta emaitzak Gazteberri aldizkariak argitaratu berri ditu Estatu Batuetako San Diego State Univerity-k sexuaren inguruan egindako ikerlanaren emaitzak. Ondorioa argia da: 80ko eta 90eko hamarkadetan jaiotako gazteek euren gurasoek baino sexu harreman gutxiago dituzte adin berarekin.

Ikerlaneko emaitzek erakusten dutenez, eta 1989 eta 2014 urte bitartean egindako inkestan bildutako datuen arabera, gaur egun urtean, bataz beste, bederatzi aldiz sexu harreman gutxiago izaten dira 90eko hamarkadarekin alderatuz gero.

Ikerketa hau 27.000 bat estatubatuarrekin egin bada ere, adituen ustetan emaitzok Europa osora estrapola daitezke. Gainera, ez omen dago alderik ez sexu ezta erlijioaren bereizketari dagokionez ere.

Zergatiak Hainbat izan dira geroago eta sexu harreman gutxiago daudela argudiatzeko eman diren arrazoiak. Hona hemen nagusiak: • Aipatutako ikerketaren egileetako bat den eta psikologiako irakasle ere den Jean Twenge-ek dionez, 80ko eta 90eko hamarkadetan jaiotakoek —millennials belaunaldia izenez ezagutua— eta haren ondorengo izan den Z belaunaldiko gazteek bikote egonkor gutxiago dituzte. Gainera, bikote direnen artean ere jaisten ari omen da harreman sexualak izateko maiztasuna.

• Gazteak lehen baino beranduago emantzipatzen dira edo denbora gehiago pasatzen dute gurasoen etxean. Honek zuzenean eragiten die bikoteen arteko harremanei.

• Sare sozialek eta ligatzeko teknologia berriek geroago eta presentzia handiagoa dute gure bizitzetan. Ondorioz, denbora gutxiago eskaintzen diegu aurrez aurreko harremanei.

Estatistikoki...

Cambridge Unibertsitateko Estatistikako irakasle den David Spiegelhater-ek iragarri du egungo joerak jarraituz gero, estatistikoki 2040rako gizakien arteko sexu harremanak desagertu egingo liratekela (Gazteberri aldizkaria, 2017). Arduratzeko modukoa?

MANU ETXEBARRIA AYESTA

Linoa gurean

G

aur, edozein dendatan erosi geinkez linozko soinekoak. Gurean be, ezagutu izan dogu linoaren kultura, linaza, linazasoro toponimo eta abizenak bitarteko.

Linoa, udagoieneko San Lino inguruan ereiten zan gurean eta behin San Juanetatik lasterrera ebagi. Lino-landaretik lino-harirako bidea luzea zan.

Behin lino heldua ebagi ezkero, ondo sikatzen zan eguzkitan.

Hazia garandu eta gero, lino-bedar sikua, ur putzu baten sartzen zan ondo beratuteko. Jarraian barriro sikatu ondo eta jo-jo-jo egiten zan hariak aterateko. Linoa jo-jo ostean, ezpatatu egiten zan eta azalak apartatu hariari.

Behin horra ezkero, kardatu egiten zan linoa eta gero fin-fin irun gorueta bidez.

Lino-hari multzoa iruteko, eukanak, pedaldun goruaz egiten eban eta ez eukanak, eskuaz, zurezko edo burdinazko ardatzaz.

Linoa irun eta gero, matazak egiten ziran eta gero lixiba edo gobada egin ur bero eta surteko arte edo pago-hauts zuriagaz.

Holan, zuritu egiten zan linoaren kolore marroizka.

Azkenik, harilak egiten ziran eta ehuleari eroan mihise edo ehunak egiteko. Lino berezerneak gaur be ikusten doguz gure landetan.

Binke! uztaila 2017 19

GOTZON ALMARAZ

Azaroaren 5ean galdeketa egingo da Galdakaon

GBGE

TXUS ASKATU PLATAFORMA

Galdakaon herri honen etorkizunaren inguruko galdeketa egiteko baldintza garrantzitsuena bete da: hilabeteko tartean, 16 urtetik gorako galdakoztarren ia %16ak galdeketaren alde sinatu du —%10 zen gutxienekoa—. Denen konpromisoa eskatu zuten ekitaldian, «bakoitzak ahal duen neurrian, baina herrian sekula egin den ekimenik handiena egin ahal izateko».

Hozkailua, Galdakaotik Lleidara

Txus Martin aske gura du Udalak

Galdakaoko GBGE taldetik bultzatutako Hozkailu Solidarioa hedatzen jarraitzen dabiz, eta hamaseigarrena Lleidara iritsi da azken asteotan, Alt Urgell Ateneu-ra.

Udalak, EH Bilduk aurkeztutako eta EAJ, Galdakao Orain, Usansolo Herria eta Irabazi taldeek sostengatutako mozioa onetsi du Txus Martinen askatasuna eskatzeko.

20 uztaila 2017 Binke!

GALDAKAO IGERIKETA TALDEA

ANE ZABALLA

Selektibitatean laugarrren onena

Amaiera borobila igerilariek Galdakao Igeriketa Taldeak ezin hobeto amaitu du kirol-urtea. Holan ba, Udako Bizkaiko Alebin eta Haurren Txapelketan, zazpi gutxieneko marka lortu ziren Espainiako Udako Txapelketarako, baita datorren urtekorako ere.

GALDAKAOKO UDALA

USANSOLO ESKUPILOTA TALDEA

Ane Zaballa Totorika galdakoztarrak Euskadiko laugarren selektibitate notarik onena lortu zuen, gehienezko hamalau puntuetatik hamahiru puntutik gora lortuta.

Herri artekoa, Usansolora

Bizikletak Urretan ere garbitu!

Zornotzan jokatu zen Bizkaiko Herriarteko Eskupilota Torneoaren finala Usansolok irabazi zuen, Usansolo Eskupilota Taldekoek Markina-Xemeinekoei irabazita.

Usansolokoa estreinatu eta gutxira, Urreta kiroldegiaren ondoan jarri du Udalak bizikletak garbitzeko bigarren garbitoki publikoa. 12.000 euroko aurrekontua izan du.

Binke! uztaila 2017 21

ESAN bulegoa 08:00etatik 14:30 arte egongo da zabalik uztaila eta abuztuan zehar

BINKE

Galdakaoko Udalak Ordenantza baten bidez lonjak etxebizitza bihurtu ahal izatea onartu du

Haurrentzako jolastokiak estaltzen hasi dira

ARGIZAI

Galdakaoko Udalak hil honen hasieran hasi ditu Lehendakari Agirre plazako haurrentzako jolastokia estaltzeko lanak; bigarren astean, berriz, Usansolon beste estalki bat jartzeko lanak hasi dira. Lanon aurrekontua 350.000 eurokoa da eta, behin dagokion esleipena eginda, lau hilabetetan amaitu beharko dira. Hainbat herritarren kexari bide eman zaio horrela.

Galdakao eta Italiaren arteko gazte trukea udan Guztira, 28 galdakoztar eta italiar gaztek, 16 eta 17 urte bitartekoek, kultura trukea hasi dute uztailean zehar, Argizai Eskaut Taldeak antolatuta, Galdakaoko Udalaren laguntzaz. Galdakaon uztailaren 4tik 14ra bitartean egin da egonaldia, Italian, aldiz, uztailaren 18tik 28ra bitartean egiten ari dira. Proiektuaren asmoa kulturak elkar ezagutu eta aberastea da.

22 uztaila 2017 Binke!

euskara praktikoa

Barandiaran AEK Maila guztiak / Erabilerari begirakoak / Dinamikoak Ordutegi zabala: Goizez, eguerdiz (14:00 -17:30 tartean ), arratsaldez, gauez.

Astean 4-3-2 egunetako ikastaroak / Ikastaro trinkoak Hizkuntz eskakizun, HABE azterketa eta EGArako ikastaroak Auto-ikaskuntza: tutoretzak (laguntza pertsonalizatua), berba saioak Ahozkoa lantzeko ikastaroak.

Erabilerari begirako ekintzak: tailerrak, txangoak…

AIZU aldizkaria ikasleentzat Euskara praktikatu BERBALAGUNen MATRIKULAZIO GARAIA: Irailaren 4tik 29ra DIRU-L AGUNTZAK EUSKO JAURLARITZA:

behin HABE azterketa gainditua.

BIZKAIKO ALDUNDIA: deskontu-bonuak.

GALDAKAOKO UDALA: %45-%50

K/ Barandiaran 5 · 94 456 41 19 · barandiaran@aek.eus FACEBOOK: Galdakaoko barandiaran aek

Eskalatzea

Altuera gozamen bihurtzen denean TESTUA: IXONE MUÑIZ ARANA

Hainbeste dira gaur egun ezagutzen diren kirolak eta bakoitzaren barruan aurki daitezkeen motak, zaila dela pentsatzea oraindik ere gehiago egon daitezkeela asmatzear. Aspalditik egiten den eta hainbat modalitate dituen kirol horietako bat da eskalada: altuera, adrenalina eta naturaren maitale direnen kirola.

B

egi-bistakoa da eskalada ez dela inolaz ere beste kirol batzuk bezain mediatikoa, baina horrek ez du esan nahi arrakastarik ez duenik, guztiz kontrakoa. Asko dira, modalitatea edozein dela ere, Euskal Herrian bertan zein euskal lurretatik kanpo kirol honetan ibiltzen direnak. Ez dugu oso urrun joan behar eskalada munduan murgildurik dauden herritarrak aurkitzeko, gure inguruan asko baitira, afizioz edo profesioz, kirol honetan lehen pausoak ematea erabaki dutenak. Edozein egunetan rokodromoan edo haitzetatik eskegita aurki ditzakegun abenturazale horietako batzuk dira Josu Zelaia eta Eukeni Soto galdakoztarrak, eta Galdakaon bizi den baina zarauztarra den Erika Juzgado eskalatzaileak.

Batzuetan kosta egiten da berria den zerbaitetan hastea, baina inoiz ez da berandu aurrerapausoa emateko. Hori da Erikari gertatu zitzaiona, izan ere, boulder batera lehenengoz 20 urte zituela igo bazen ere, ez zen 10 urte beranduagora arte izan eskalada klaseetara apuntatzea erabaki zuela. Eukeni eta Josu, aldiz, gaztetatik hasi ziren kirol honetan, hastapen ikastaro bat eginez, eta lagunekin jarraituz, geroago.

Aukerak mila. Kirol gutxi egongo dira eskaladak adina modalitate dituztenak, eta elkarren hain ezberdin. Hori da kirol honen ezaugarri erakargarrienetakoa, aukera zabala dagoela gustuko duzuna hainbat testuingurutan lantzeko: boulderrean, haitzean, rokodromoan, izotzean, sokarekin edo sokarik gabe —free solo mota—.

Zelaiaren kasuan, boulderrean eta arrokan aritzen da 24 uztaila 2017 Binke!

gehien bat. «Urte batzuk lehiaketetan ibili naiz, baina orain haitzean nabil bakarrik», dio gazteak. Gainera, psicobloc modalitatea —azpian ura duzula praktikatzen den eskalada mota— frogatzeko gogoa ere duela aitortzen du Josuk. Juzgadok ildo antzekoa jarraitzen du, izan ere, ez du baztertzen inoiz beste modalitate batzuk praktikatzea, baina momentuz boulderrean entrenatzen badu ere, gehien motibatzen duena haitzera joatea da. «Eskalada alpinoa ere praktikatu dut, eta izotzean apur bat», gaineratzen du zarauztarrak.

Sotoren kasua bestelakoa da, eskalada bere lanbidearen parte baita. Eukeni Goi Mendiko Gidaria da, eta Mendiko Giden Elkarte Internazionaleko (UIAGM) kide. Modalitate guztiak egiten ditu galdakoztarrak: «Eskalada librean egiten diren modalitateez gain, eskalada artifiziala ere praktikatzen dut, hau da, estriboen laguntzarekin hormetatik igotzean datzana», argitzen du eskalatzaileak.

Arriskatuz, trukean jaso. Askok usteko dute kirol arriskutsuegia dela eskalada, gehiegi arriskatzen dela. Beste batzuentzat, ordea, arrisku hori ez da nahikoa izaten kirol honetaz disfrutatzea eragozteko. Kontziente dira noski, kontuz ibili behar dutela, eta inoiz beldurra ere sentitu dute, baina Josuk behintzat, arin ahazten du: «Inoiz beldurra sentitzen badut azkar pasatzen zait, eskalatzen nagoenean ez dudalako beste ezertan pentsatzen».

Erikarentzat, beldurra sentitzea modalitate eta bidearen zailtasunaren araberakoa izaten da. Berak dionez, kirol eskaladan ziurrago zoaz, baina beste modalitate batzuetan norberaren kontrolpean ez dauden faktoreek eragiten dute. «Askotan sentitu izan dut beldurra eskalatzen nenbilela, baina zure esku dago jarraitu eta aurre egitea, edo amore ematea», dio sendotasunez eskalatzaileak.

Eskaladak naturaz eta inguruaz gozatzeko pribilegioa ematen diela azpimarratzen dute hiru protagonistek. Sotok gaineratzen du askatasuna sentitzen duela eskalatzean, egiten ari den horretan kontzentratu eta arazo guztiak ahazten dituela. Gerta liteke, batez ere mendian ari bazara, erori ezin zaren lekuekin topo egitea, eta Goi Mendiko gidariak argi du: «Horrelakoetan gora egin behar da jausi gabe, askotan bidearen irtenbide bakarra goian baitago».

Eskalatzaileak

Goian, Erika Juzgado (34 urte) Ogoñoko KaioKume bidea eskalatzen. Behean, ezkerrean, Josu Zelaia (19 urte) Baltzolako Nanai bidea probatzen eta eskuman, Eukeni Soto (35 urte) Chamonixeko Le Chaînon des Perrons horman.

ALAIN BILBAO

EUKENI SOTO

ASIER LINACISORO

Txokoz txoko. Toki askotan eskalatu izan du hirukote honek, baina bakoitzak bere leku kuttuna dauka. Josuk, zalantzarik gabe, Baltzolan eskalatu du gusturen, modalitate horretan oso eroso sentitzen baita. Halere, beste hainbat txokotan ere ibili da, Fontainebleau, Paris, Albarracin, Teruel edo Granadan, besteak beste.

Juzgadoren iritziz, kirol eskaladako eskolak oso erosoak dira, baina aukeratu beharko balu, Atxarte (Urkiola), San Fausto (Lizarra) eta Ramales (Kantabria) nabarmenduko lituzke, bideen aniztasunagatik eta arroka ona delako. Euskal lurretatik asko ibili da zarauztarra, esaterako, Atauri, Etxauri, Mugarra, Ogoño, Egino edo Huarte Arakilen. Baina urrutiago ere joan izan da azken aldian bide alpinoak eskalatzera, Montrebei (Katalunia-Aragoi) edo Ordesa aldera, adibidez.

Eukeniren hitzetan, zaila da gustura eskalatu dituen toki guztiak aipatzea, baina adibidez, uda guztia Chamonixetik ibiltzen dela dio, bertan bide bikainak daudelako eta oso gustura ibiltzen delako. Alpeetan, Pirinioetan, Dolomitetan, Yosemiten eta abar ere eskalatu du Sotok… munduan barrena ibilitako eskalatzailea, beraz!

Lorpenen gainetik. Hiru eskalatzaileek dute argi kirol hau, lorpenak lorpen, disfrutatzeko egiten dutela. «Haitzean sokarekin 8c bat eta boulderrean 8a+ bat dira egin ditudan lorpenik handienak, eta inoiz 9a bat egitea gustatuko litzaidake, baina momentu honetan disfrutatzea dut buruan», dio Zelaiak.

Eukenirentzat ere garrantzitsuena disfrutatzea eta norberarekin ondo sentitzea da, eta baditu buruan bueltaka hurrengo erronkak, hala nola, Patagoniako Cerro Torre, Karakorumeko Eternal Flame eta Groenlandiako Mody Dick bideak.

Erikak dio orain arte egindako zailena Rigloseko Zulú eta Ordesako La Heroína bideak izan direla, baina erronka berrien bila jarraituko duela, argi izanik beti disfrutatzeko eskalatzen duela. «Geroago eta emakume gehiago ikusten ditut eskalatzen, haitzean zein rokodromoan, eta asko makina hutsak dira», gehitzen du Juzgadok. Horri gaineratzen dio emakumeek gizonezkoek beste indar ez badute ere, teknika hobetzeko elastikotasun, erresistentzia eta orekak garrantzi handia dutela, eta beraz, emakumeak eskalada probatzera animatzen dituela, egin dezaketenaz harrituko direla. Badakizue ba, emakume zein gizon, animatu eta ekin gogor, sugandilok!

Binke! uztaila 2017 25

Errekalde-Uraburu-Altamira-Errekalde

K

urtzeko plazatik irten eta Errekaldera joan behar da, erreka ondotik eta baserri artetik, pista batekin topo egin arte. Pista honek erreka zeharkatuko du Artaza eta Gumuzioko bidegurutzera arte (1). Aldapa igo eta eskuinera egin, ur depositutik.

Hortik gutxira ezkerrera egin Uraburura doan landa hartzeko. Pixka bat jaitsi porlanezko pistara arte, gero ezkerrera egin eta jaisten jarraitzeko, Uraburuko iturrira arte (2). Orduan dena gora eta eskumara egin Elorritxuetara (Vivero) doan errepidera iritsi arte. Errepide hori bera gurutzatu eta gora eginez aurkituko dugun bidegurutzean behera, Artola auzora arte. Bertan Artolako errota bisitatu daiteke (3). Errepidera iritsi aurretik eskumako pista hartu eta gero dena gora egin Mentxaka baserrira arte, Padrolan (4). Hesia eta bidea gurutzatu. Baserrien artetik bidegurutze batera iristean, Etxebakarratik behera egin ezkerrera. Bidea jarraituz Altamirara iritsiko gara (5), eta seinaleak jarraituz Elexaldera. Hortik Olabarrira jaitsiko gara Isisiren seinalea ikusi arte (6) eta eskuineko errepidetik jaitsita, zubia zeharkatu (7) eta Aretxondora iritsiko gara, bertatik Errekaldera (K-2000ra) eta hortik behera Kurtzeara iristeko.

LUZERA 11 km.

DENBORA 3 ordu DESNIBELA 277 m./535 m.

ZAILTASUNA Txikia

Artolako errotea.

Artaza-Gumuzioko bidegurutzetik gora.

Uraburuko iturritik gora egin Elorritxuetara arte.

3 Artola

Uruburu Padrola

2

4

1 Errekalde Padrolako Mentxaka baserritik Altamirara jaitsi.

7 Altamira

6

5 Olabarri

KURTZEKO PLAZA

Isisiko zubitik Aretxondora.

26 uztaila 2017 Binke!

Isisi eta inguruaren berri ematen duen karteletik eskumara.

Altamiratik Elexaldeko bidea hartu.

Festarik festa!

Parrandazalearentzako gida!

Bizkaiko jaiak Zornotza: Uztailak 14-25 Santurtzi: Uztailak 14-23

Ignazio Loiolakoa

Barakaldo: Uztailak 15-23 Arrigorriaga: Uztailak 21-25 Madalenak (Bermeo, Elantxobe, Mundaka, Plentzia, Trapagaran): Uztailak 22 Ermua: Uztailak 21-24 Getxo: Uztailak 21-23

UDALAREN ARTXIBOA

Gorliz: Uztailak 24-27 Otxarango Jaiak (Zalla): Uztailak 25-26 Lemoa: Uztailak 27-31 Algorta: Uztailak 28-31 Tximelarre: Uztailak 29-30 Romo: Abuztuak 1-5

A

spalditik pertsonalitate handiko auzoa izan da Galdakaon San Ignazio.

Baina nor zen santu izenez ezaguna zen gizon hura? Auzo galdakoztarrak bezala, pertsonalitate handia zuen baina oso «santua» ez zen Azpeitiko Loiola auzoko militar erlijiosoa zen Ignazio Lopez. (Azpeitia, 1491 - Erroma, 1556). San Frantzisko Xabierkoa nafarrarekin batera Jesusen Lagundiaren sortzailea eta Espainiako Kontrarreformaren buruetako bat izan zen. 1521ean, Henrike II. erregeak ekindako Nafarroaren birkonkista ahaleginean, Gaztelako armadaren zerbitzura aritu zen Iruñeko guduan, baina hankan larri zaurituta atera zenez, armak utzi eta erlijio ordena berria sortzeko pausua eman zuen. 1609an beatifikatu eta 1622an santu izendatu zuten. Azpeitiko santutegiaz gain, Euskal Herrian hainbat auzo, kale eta jai daude bere omenez, baita gurean ere.

Berango: Abuztuak 3-5 Larrabetzuko Gazte Eguna: Abuztuak 5 Astrabudua: Abuztuak 9-13 Portu zaharra (Algorta): Abuztuak 10-13 Santa Luziko jaiak (Lurgorri): Abuztuak 11 Gernika: Abuztuak 14-18 Larrabetzu: Abuztuak 14-16 Portugalete: Abuztuak 14-17 Zeanuri: Abuztuak 15 Bilboko Aste Nagusia: Abuztuak 19-27 Areatza: Abuztuak 22-29 Sandoniak (Zeberio): Abuztuak 26-Irailak 4 Lekeitio: Irailak 1-8 Lezama: Irailak 2-3 Ugao: Irailak 6-14 Bermeo: Irailak 7-16 Galdakao: Irailak 8-17 Binke! uztaila 2017 27

Jaiak Tximelarre Goikoako Jaiak Uztailak 24, astelehena 19:00 Txupinazoa eta kalejira trikitixa eta buruhandiekin

Dantza Uztailak 21, barikua

Folklore Bizian Jaialdia 20:30 Unkina kiroldegian

19:30 Tute txapelketa 19:30 Igel txapelketa 20:30 Poteo herrikoia eta txistorrada 22:00 Berbena “Marfil” taldearen eskutik

Uztailak 25, martitzena 11:00 Kalejira, trikitixa eta buruhandiak 11:00-13:30 Txikientzako puzgarriak 12:00 Patata tortilla lehiaketa 14:00 Bazkari herrikoia (paella) 16:30 Mus txapelketa 17:00-19:30 Puzgarriak eta haurrentzako jolasak 19:00 Dantza erakusketa Aretoren eskutik eta tailerrak 22:00 Jaien amaiera

Tximelarre Bekoako Jaiak Uztailak 31, astelehena 10:30 Txupinazoa eta jaien hasiera 11:00 Meza auzoko zenduen oroimenean 12:00 Kalejira auzotik trikitixarekin 13:15 Auzokideek emandako tortillen dastatzea 14:30 Bazkari herrikoia auzokide eta lagun artean

Mendia

Abuztuak 1, martitzena Selva Negra Ganguren MT

17:00 Briskako XXV. Txapelketa 18:00 Haurrentzako animazioa 19:00 Bertso saioa 20:30 Txistorrada herrikoia 21:00 Jokaldi erromeria 24:00 Biribilketa jaiei amaiera emateko Amaitzeko, patroiaren himnoa eta amaierako traka

Elexaldeko Jaiak Abuztuak 14, astelehena 20:00 Hasiera. Arrosarioa elizan 20:30 Sardinadak musikaz lagunduta Abuztuak 15, martitzena 13:00 Meza Nagusia 13:45 Luncha auzokide guztientzat

Abuztuak 12, zapatua «Fiesta del no veraneante» Usansolo 28 uztaila 2017 Binke!

Irailak 3, domeka Ungino (1100 m.)

Burtotza MT

Irailak 9, zapatua

I. Usansoloko mendi lasterketa solidarioa 9:00 Martxa (15 km) 10:00 Lasterketa (20 km) U113 taldea

Argitaratzailea: AITU elkartea Koordinazioa: Jon Gomez Garai Erredakzioa: Ixone MuĂąiz Arana eta Jon Gomez Garai Diseinua eta maketazioa: Artefakto Argazkilariak: Gotzon Almaraz, Ander Arrieta, Inocencio Goikuria,Julio Legarretaetxebarria, Jabi Rojo Ilustratzaileak: Eider Eibar eta Irrimarra Inprenta: BEPSA Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos Hileko ale kopurua: 14.000 Lege Gordailua: BI-41-2016 ISNN: 2444-9385 Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzunkizunik Helbide orokorra: infobinke@gmail.com Publizitatea: publibinke@gmail.com

Irailak 10, domeka

III. Igoera Gangurenera Ganguren MT

Irailak 14, eguena

Mendi Eguna, hitzaldia 19:00-22:00 Torrezabal Kultur Etxean

Irailak 17, domeka Besaide (555 m.)

Burtotza MT

Irailak 8 – 17 Galdakaoko Jaiak 2017!

Binke! uztaila 2017 29

30 maiatza uztaila 2017 2017Binke!

Binke!

PISTA: Eskuoihala-Bainujantzia-Pala-Askaria-UraEguzkitakoa-Kuboa-Betaurrekoak-TxankletakBinke-Aulkia-Eguzkitako Krema-Flotagailua

Hondartzarako motxila prestatu behar dut.

Lagundu egun on bat pasatzeko beharrezko gauzak topatzen!

Binke!

Binke!maiatza uztaila 2017 31

Udaltzaingoaren gomendioak, legez kanpoko okupazioak eta etxebizitza partikularren lapurretak ekiditeko Orain gutxi etxebizitza bat legez kanpo okupatu dute Galdakaon. Uda hemen dela, antzeko delituak gertatzeko aukerak handiagoak dira.

Horrenbestez, Udaltzaingoak zenbait segurtasuneko gomendio eskainiko ditu:

Ideia ona da etxean jendea dagoenaren itxurak egitea • Okupatzeko asmoz etxebizitza hutsen bila dabiltzanak etxebizitzak salgai edo alokairuan daudela dioten kartelei erreparatzen diete, eta etxe multzoak eta familia bakarreko etxebizitzak zelatatzen dituzte, inor gabe daudela badirudite, zikinkeria, postontzietan pilatutako gutunak, itzalitako argiak, jaitsitako pertsianak eta abarrak kontuan hartuta.

• Etxebizitzara maiz joan behar da, zein egoeratan dagoen ikusteko, postontzia husteko, garbitzeko eta atean egon daitezkeen jakinarazpenak kentzeko (ur kontagailuaren irakurketa egiteko abisua, etab.). Norbera ezin badaiteke joan, konfiantzazko bizilagun edo senide bati mesedea egitea eska diezaiokegu, etxean jendea dabilenaren itxurak egiteko.

• Etxebizitza inork okupatzeko aukera gehiago dago familia bakarreko etxebizitza bakartuetan edo biztanle gutxiko etxe multzoetan.

Auzokoak funtsezkoak dira okupazioaren aurkako borrokan • Susmagarriak ikusi orduko poliziari dei egin diezaiokete, edota ezezagunei sartzea eragotzi. Inor ez dagoen etxebizitza batean hotsak adituz gero, jabeari eta poliziari abisu eman diezaiokete. Adierazi konfiantzazko pertsona bati zurekin harremanetan jartzeko bidea.

• Aztertu segurtasuneko aterik edo alarma-sistemarik instalatzea behar duzun.

• Zure etxebizitzak okupazio bat jasan duela dakizunean, ez egin aurre eta zoaz berehala salaketa jartzera.

• Bestalde, udako oporraldia dela-eta herritarrak kanpora irtengo direnez, Galdakaoko Udaltzaingoak gomendio hauek ere eman nahi ditu: • Ez azaldu kanpoan egoteko asmorik ezezagunen aurrean edo leku publikoetan.

• Itxi etxeko atea giltzaz, behar bezala.

• Ez utzi etxean ez zaudela jakinarazteko abisurik atean, ezta erantzungailuan ere.