BINKE 013 Otsaila 2017

Binke!

Galdakao eta Usansoloko aldizkaria

MIKEL LARUNbE Pilotaria

«Urte osoan oporretan bizi nazala esan ahal dot!»

13. zenbakia • 2017ko otsaila

Kaixo!

Ezagutu nahi duzu gure laguntxu berria?

Mikel Larunbe Pilotaria

«Ligatu dodanean, nire m

E

zina ekinaz egina esaldia ez zen hutsetik sortu, eta horren adibide da Mikel Larunbe pilotaria. Lesioak, bihotzeko ezustekoak eta lan gogor egin behar izateak ez diotelako ekidin bere ametsa errealitate bihurtzea: pilotari izatetik bizi ahal izatea. Badaki goi-maila gaurko ogi eta biharko gose izan daitekeela. Horregatik ari da uneaz gozatzen, pilotaz gozatzen.

Pilota munduan lehenbizikoz klub bereko hiru pilotari Eskuz Binakako Txapelketan. Zer ari da gertatzen Adiskide Pilota Elkartean? Lana ondo egin dabela. Garai horretan gainera Luis Beroizek lan handia egiten eban klubaren filosofian, entrenamenduen plangintzan eta maila oneko pelotariak herrira ekartzen. Mikel Urrutikoetxea eta Danel Elezkano Zaratamon hasi ziran, baina Galdakaora etorri ziran, hemen maila eta talde ona lortu ebelako Adiskidekoek.

Talde hura gogoratzen duzu? Ez dot gogoratuko ba! Adin desberdinekoak izanda be, hortxe ibiltzen ginan Endika Kantxo, Anartz Ajuriagojeaskoa eta konpainiagaz. Baina pelotariak bakarrik ez, orduko entrenatzaileak be oso gogoan daukadaz. Andoni Beroiz izan neban luzaroan entrenatzaile, «eroan» eben arte. Gero Mikel Etxenagusiagaz jarraitu genduan Urruti eta Elezkanogaz batera.

Zelako harremana duzu beste profesional bi hauekin?

Elezkano aurkari ezagutu neban, orduan Zaratamon ibiltzen zanean. Gero Galdakora etorri zan eta ordutik lagun! Asegarceren kontzentrazioetan beti alkarregaz egoten ginan, hoteletako logeletan be beti alkarregaz jartzen ginduezan eta oso harreman ona neukan beragaz kide zanean. Orain Aspera joan da eta barriro aurkari, baina lagun! Urrutigaz adin tarte handiagoa daukat, baina oso harreman ona mantentzen dot beragaz gaur egun be!

Eta jarraitzen duzu Adiskiderekin harremanik izaten?

Bai, batez be pelotariakaz. Lehen aipatu dodazanak aparte, oso gogoan daukadazalako Legorburu eta Galartzagaz bizitako denborak, eta herritik tarteka ikusten dogu alkar! Gainera gaur egun be, Adiskideko entrenatzaileren batek konpromiso bat badauka eta ezin badau gaztetxoak entrenatzera joan, ni neu joaten naz entrenatzailea ordezkatzera.

Hara! Eta gaztetxoak pozarren! Askok ezagutu be ez nabe egiten eta! (barreka) Baina horrek ez deust inporta. Gozatu dagiela pelotaz eta Adiskidek egiten dauan lanaz. Nik behintzat asko eskertzen dot klub honek nigatik egin dauan lana, eta horregatik gustura jarraitzen dot ahal dodan heinean laguntzen.

2 otsaila 2017 Binke!

Norberaren sorlekua ez da sekula ahaztu behar… Bakoitza nondik datorren argi dago ez dala egundo ahaztu behar. Sarritan esaten dot hori. Ni nazana naz, nik egindako lanari esker izateaz aparte, nire inguruari esker. Nik jaso eta emondako laguntzari esker gaur nago nagoan tokian. Sorlekuaz zabilzala, gogoan daukat nire lehenengo pelota partidua neska bategaz jokatu nebala! Eta super gustura! Zelan ez dot ba sorlekua gogoan izango…

Orain aldiz, profesionalizatu zara erabat! Eta nahiko modu arinean, egia esan. 2012an nahiko ondo ibili nintzan eta Asegarcegaz entrenatzeko deitu eustien. Eurekaz entrenatzen ibili eta hortik denboratxu batera Ruben Belokik deitu ninduan,

Argazkiak: ANDER ARRIETA

merituengaitik izan daÂť

profesional mailan hasteko proposamenagaz. Zer esango neutsan ba! Bizitzan holako aukera bat aurkezten jatzunean aprobetxatu egin behar da!

bizi ahal izatea, baina badakit hau gaurko ogi eta biharko gose izan daitekela. Goi-mailako pelotari bat ez da goi-mailako futbolari baten parekoa.

Baina zer alboratu behar izan zenuen pilotari profesional izateko? Zorionez ezer ez. Orduan 19 urte neukazan eta Energia Berriztagarrien Ingenieritza ikasketak hasi nebazan.

Baina argi neukanez pelotatik bizitzea ia ezinezkoa zala, ikasketakaz jarraitzea erabaki neban. Urte gogorrak izan ziran, baina merezitakoak.

Zer esan gura duzu horrekin? Goi-mailako futbolari batek, erretiroa hartzean be, futbolean ibili dan garaian irabazitakotik bizitzen jarraitu ahal izango dau. Pilotari gitxik esan leikie hori. Ni orain pelotatik bizi naz, baina bihar‌ nork jakin?

ÂŤArgi neukan pilotatik bizitzea ia ezinezkoa zalaÂť diozu.

Pilotaz bizi zara eta!... Bai, lortu dot nire gustuko kiroletik

Zer da pilotari profesional izatearen alderik onena? Goitik beherako zerrenda bat egin beharko neuke danak aipatzeko! (barreka) Denbora libre piloa daukazula gura dozun horretaz gozatzeko. Eta lana be gozatzea da! Beraz ni oporretan Binke! otsaila 2017 3

urte osoan bizi nazala esan ahal dot! (irribarretsu) Asteburuko norgehiagokaren arabera, astean zehar bizpahiru lan-saio egiten dodaz frontoian eta beste pare bat saio fisikoak. Alde onak dira gehienak: gustuko dodan kirola praktikatzen egiten dot lan, lagunez inguraturik eta gainera soldatapean!

Tira, izango da alde txarrik… Lesioak, horren ostean egin behar dozun geldiunea eta osteko erritmoa berreskuratzea…

Garai txarretan sufritzen dozun konfiantza falta be gogorra da. Uste dozu sekula ez dozula maila onik emongo, baina argi dago lan egiten badozu emaitzak beti etorko dirala.

Someratik ere ibiltzen zara tarteka lagunekin! Eta holan ibiltzen jarraitu daigun! Parrandatxoak egin behar dira, burua lasaitu eta deskonektatzeko modu onenak dira! Dana ez da lana izan behar, parrandak ederto «sartzen» dira ta!

Zelan aukeratu pilota on bat?

«Batetik, zure ezaugarriak eta aurkariarenak ezagutu behar dozuz. Aimar Olaizolaren aurka jokatu behar badozu, atzera errez bidaliko dozun pelota arin bat aukeratuko neuke, Aimar errez moldatzen dalako aurretik. Bestetik, frontoia bera ezagutu behar dozu: horma, lurra… pelotek ez dabe bardin erantzuten frontoi batean edo bestean, pelotaleku bakoitza mundu bat da!»

Txikitan futbolean aritzen zinela jakin dugu, eta txukun aritu ere. Zer ikusi zenuen eskupilotan futbolak ez daukana? Hasieran ezer ez. Txikitan egia da futbolean gustura ibiltzen nintzala, baina aitak eskupelotan hasteko proposatu eustan. Orduantxe ez neutsan ezer berezirik ikusten eskupelotari, lagun guztiak futbolean ibiltzen ziralako…

Aitaren kapritxoagatik hasi zinen beraz? Aitari ez jakon futboleko giroa gustatzen. Gurasoen arteko giroa eta egoten dan lehia ez da eskupelotan bezain sanoa, eta aitari kasu egin neutsan, berari eskupelota gustatzen jakon eta. Aitak probatzeko esan eustan, eta gustatzen ez bajatan izango nebala futbolera barriro bueltatzeko denbora.

Baina ez zara bueltatu… Kirol gogorra bada be -askotan zu bakarrik zagozalako danen begiradaren aurrean, gaztetxotan tantoen umiliazioak gogorrak izaten diralako… -, laster hartu neutsan gustua frontoiko munduari. Jende askoz desberdin eta anitzagoa ezagutzen dozu partiduz partidu, aurkaria gertuagotik ezagutzen dozu, giro askoz apalagoa da…

Orain Eskuz Binakako Txapelketan harrapatu zaitugu bete-betean. Lehenengoz ari zara, Oinatz Bengoetxea4 otsaila 2017 Binke!

“ Eskupelotaren giroa futbolekoa baino askoz sanoagoa da

”

rekin gainera. Zelako esperientzia izaten ari da? Errusiar mendi baten antzekoa, gorabehera askogaz. Eta gogorra be izaten dabil, erregulartasuna mantentzea asko kostatzen jatalako…

Bikotearekin pozik? Oso oso pozik! Oinatz makina hutsa da.

Kasta ederrekoa! Bardin jako nor daukan aurrean, beti jo ta su ibiliko da. Sufrimendurako gaitasun handia dauka gainera, eta hori asko ikasten nabil beragandik. Bikoteagaz ezin naz gusturago egon!

Lehen esan duzu txapelketa gogorra bizitzen ari zarela.

Unerik gogorrena herrian bertan bizi zenuen, akaso?

Duda barik. Aurreko astean liderren aurka irabazi genduan -eta ostera be hainbatean garaitu doguz liderrak- baina herrian, kale. Nik be ez dakit zer pasatu zan. Agian herrian eta zure herritarren aurrean egotearen presioa, lagun eta ezagun asko egozan… ez dakit, baina deseroso egon nintzan.

Deseroso, zergatik? Pelota askotan «jaten» neban, botera labur gelditzen jatan beste askotan… Horrela ikasten da.

Pilotaren errua, beraz? Ez, nirea. Ez dakit zer gertatu jatan.

Ez neban asmatzen jakin eta dana aldrebestu egin zan. Eskerrak publikoak dana emon eban, galtzen joanda be. Asko eskertu neban jendearen berotasuna. Baina pena nik eurei huts egin izana.

Une gogorrez ari garela, bihotzak eman dizu ezustekoren bat edo beste… Momentuko zorabioak emoten eustazan bihotzak eta ez neutsan garrantzirik emon, baina partidu baten emon eustanean medikuak artatu ninduan eta ondo begiratu behar zala esan eban. Nerbio txiker bat zan, antza bihotza azkartu egiten ebana. Nerbio hori erre eta geroztik bihotza bikain daukat!

Eskuak ere moteldu egin zuen zure profesionaletako hastapena? Eskuak nahiko bigunak izan dodaz beti eta profesionaletako pelotakaz hastea gogorra izan zan. Holan apurtu neban eskumuturrean daukagun eskafoidea. Urtebete pasatxo egin neban ia geldirik.

Mikel Larunbe Garcia del Castillo 1993, Galdakao Eskupilota profesionalean 2013an hasi zen, 19 urterekin egin zuen debuta Bizkaia pilotalekuan, eta 24 urte bete berri ari da Eskuz Binakako Txapelketa Nagusian Mikel Larunbe atzelari galdakoztarra. 1,94 metroko garaiera eta 87 kiloren bueltan dabil 2015 eta 2016ko Promozio Binakako txapeldunordea.

Herri mailan sekula ez du ahaztuko Galdakaorekin irabazi zituen herri arteko txapelketa biak.

Zelan konpondu zen egoera? Pablo Berasaluze neukan orduan entrenatzaile tekniko eta Josetxo Areitio entrenatzaile fisiko. Pablok berak esan eustan: «Mikel, esku hori indartzeko frontoian ordu gehiago egin behar dozuz, egunero». Eta euren bien laguntzagaz indarra hartu eta asko hobetu neban. Ikaragarria izan zan Josetxok, esaterako, nigaz eta beste hainbat pelotarigaz lanorduz kanpo egin eban lana!

Amaitu dezagun kontu goxoekin. Kirolari profesional eta ezagun izateak gehiago ligatzea ere badakar, ezta?

Inondik bez! (gorri) Futbolarientzat ziur baietz… eta Aimar, Oinatz eta antzekoentzat be ziur! Baina niretzako behintzat ez!

Are gehiago, neu naz eta beti neskengana joaten dana! Nik ligatu dodanean, meritu propioa izan da, eh! (barreka).

Binke! otsaila 2017 5

LaburreHan 5.657

Zenbaki hori da Eu skal Memoria Fundazioak doku mentatuta dituen tortura kasuak. 19 60az geroztik ari da ikerketa egiten, eta orain arte euskal herritarren atxilo ketetako 7.582 kasu aztertu ditu.

Horietatik %74,61 tortura ka su egiaztatu dira.

«Euskadin segurtasuna bermatzeko Guardia Zibila egotea abantaila da» JAVIER DE ANDRES Espainiako Gobernuaren ordezkaria EAEn

ra neguan eta Lemoako mendigoizalea Evereste gura zuen, baina izan na lehe zen igot k no artifizial bari 8 metro altuerako Everest otsailaren 14an iragarri zuen 8.84 keran igo. Eguraldi mendira ezin izango zela lehen saia orra. Han jarraitzen du. txarragatik hartu zuen erabaki gog

Errege Kopa ez da San Mamesen jokatuko Alaves eta Bartzelona futbol taldeen artean lehiatuko da aurtengo Espainiako Erregearen Koparen finala. Urkullu lehendakariak eta Alavesek San Mamesen jokatzea nahi dute, baina finaletik hiru egunera (maiatzaren 30ean) Guns N´Roses taldearen kontzertua dago eta gutxienez zortzi egun beharko dituzte muntaketa lanetarako.

Bonbardaketaren mozioa, bertan behera

Gernikako bonbardaketaren 80. urteurrena bete denean, EAJk mozioa aurkeztu zuen Espainiako senatuan, «Gernikako herriaren mina ulertu, eta Espainiako Gobernuari eskatzeko barkamen aitortza bidegabeki sortutako sufrimenduagatik». PPk kontra bozkatu eta mozioak ez zuen aurrera egin.

Txiste txarra

Ba al zenekien...

Garoña berriz zabaltzen badute, munduko bosgarren zentral nuklearrik zaharrena izango litzatekeela?

Nola esaten da «maquillaje» euskaraz?

Soluzioa:

6 otsaila 2017 Binke!

Harry Potter

?

Ahaleginean dabil Alex Txikonoxige-

Urte askotarako, euskaltzaleok!

Otsailaren 10ean ospatu zen Binkeren lehenengo urtebetetzea, eta ondo ospatu ere! Aurreikuspenak esperokoen gainetik bete ziren erabat.

Arratsaldeko jaia 17:30ean hasteko asmoa bazen ere, puzgarrien ateak lehenago zabaldu behar izan ziren, ordua baino lehen Iturrondo plazak umez gainezka egin behar baitzuen. Lehen ordutik konturatu ginen jaia txiki geldituko zitzaiela gure etxeko txikiei.

Gaitz erdi! Xaiborrek ere ez zuen hutsik egin, eta plaza hankaz gora jarri zuen bere kamioia plazara sartu zen unetik. Gaztetxo eta ez hain gaztetxoak ere dantzan jarri zituen Euskalzunba ikuskizunarekin, eta amaieran ehunka DVD eta poster banatu zituen doan bertaratutakoen artean. bitartean, plazaren beste aldean hasi ziren Taberna Ibiltaria taldeko musikari eta abeslariak. Atoan batu ziren dozenaka euskaltzale, Binkeko lagunek banatutako abestien letrak eskuan, musikariekin kantatzeko.Barikuetako pintxo-poteoaz gozatzeko bost geldialdiko ibilbidea egin zuten tabernaz taberna. Denetan izan zen zer kantatu eta zer dantzatu Taberna Ibiltariari esker! Eta andana herritar batu ziren eurek jarritako giro paregabera! Urte askotarako, euskaltzaleok!

ArgAzkiAk: GoTzoN AlmARAz

Binke! otsaila 2017 7

Hemen da B Aspaldi iragartzen ari ginan eguna heldu da: eskuartean dozu Binke barria!

Ohartuko zaran legez, aldaketa nabarmena emon deutsagu aldizkariari bere osotasunean: diseinu edo maketaziotik hasi eta edukietan amaituta.

Binke !

Galdakao eta Usans

oloko aldizkaria

kie Gurasoek ez dau o inplikazio horrenbestekhez kuntzan seme-alaben ITZIAR BARRENET

XEA & MARIBI

ZAMAKON A Ikastolare

n sortzaileak

Diseinu eta maketazio arinagoa, bisualagoa eta erakargarriagoa egiten saiatu gara. Edukietan barriz, atal barriak sartu doguz, beste batzuk lekuz aldatu doguz, edo beste hainbat atal modu desberdinean proposatuko doguz.

Binke barrian be badira hilerokoak izango ez diran atalak eta beraz, orain dagozan beste batzuekaz tartekatuko doguzanak‌ Erne ibili beharko dozu hilero, zure gustuko atalik bidean galdu gura ez badozu behintzat!

Atal barrien artean, Binketxo aurkeztu gura deutsuegu zenbaki honetan, hilero gure etxeko txikientzako sortu dogun atal berezia! (ikus 30-31 orrialdeak)

Binkekide zara?

Motxila opari!

Galdakao eta Usansoloko euskaltzaleen datu-basean bazagoz, hau da, binkekide bazara‌ zuretzako oparitxo bat dogu! Klaseko apunteak, kirola egiteko arropa, seme-alaben askaria eta asteburu pasa joateko galtzontzilloak edo kuleroak eroateko baliogarri izango dozun motxilatxoa oparituko deutsugu, binkekide!

Zer egin oparia jasotzeko?

Oraindik motxila jaso ez badozu, hauexek dozuz jasotzeko bideak:

1.

2.

8 otsaila 2017 Binke!

Binkeren bulegoa Torrezabal Kultur Etxeko lehenengo pisuan dago.

Pasa zaitez bertatik, otsailaren 28tik martxoaren 22ra bitarte, ondoko ordutegi eta egunetako baten: martitzenak 11:00etatik 14:00etara, edo eguaztenak 17:00etatik 20:00etara.

Aipatutako egun eta ordutegietan arazorik badaukazu, idatzi infobinke@gmail.com helbidera eta adostuko dogu oparitxoa helduarazteko bidea! Baina ez zaitez zurea barik gelditu!

Binke! barria Binkekideen txokoa Hilabete honetako binkekide sarituak:

Mari Carmen Ugarte Leceta Naia Doistua Zelaia

Urtarrileko irabazleak Egoitz Ferreira (ezker) eta Gorka Galarza (eskuin) binkekideak Bibianorekin, ile-apaindegiko doako zerbitzuen berri jasotzen.

On Kafek eskainitako produktu-sorta bana irabazi dute. On egin!

Zer egin Binkekide izateko?

Oraindik binkekide ez bazara eta neurri honetako lehenengo komunikabide euskalduna babestu eta sustatu gura badozu, hauek dozuz horretarako bideak:

1. Bete beheko formulario hau, eskaneatu edo atera argazki bat eta bidali e-postaz: infobinke@gmail.com

2. Bete formularioa, moztu, eta utzi gutunazal baten, Binke izenarekin

Eman zure babesa urteko

36 â‚Ź

ordainduta Eta zuretzat ere, MOTXILA OPARI!

Torrezabal Kultur Etxeko atezainaren leihatilan apirilaren 28ra arte.

3. Eskaneatu zure

IZEN-abizenAk:

mugikorraren QR irakurgailuarekin beheko kodea eta bete formularioa!

HELBIDEA:

TELEFONOA:

NORTASUN AGIRIA:

E-posta: IBAN

ENTITATEA

BULEGOA

K.Z.

KONTU ZENBAKIA

KONTU KORRONTEA:

Binke! otsaila 2017 9

Applika zaitez Argazkiak editatzeko lau aplikazio onenak

Irakurlearen txokoa Muguru kaleko arbolak

G

utxi izango dira sakeleko telefonoa izan eta kamerarik ez dutenak. Are gehiago, egon daiteke internetik ez duen mugikorra‌ baina sekula kamerarik gabekoa!

Segapotoen erreminta hori berezkotzat jotzen dugu, eta ez dugu zalantzan jartzen kamera izan behar duenik. Baina horiekin ateratzen ditugun argazkiak, zer nolakoak dira?

Hemen kategoriako argazkiak editatzeko lau aplikazio baliagarri:

B

atzuk dinoe handiegiak zirela landatu zirenean. Beste batzuk ez zela izan sasoi egokia horretarako.

Adituek ez diren beste batzuk oinetan duten kortxo antzerako horri botatzen deutsie errua ez delako euri-ura ondo sartzen, baina gauza da, Muguru kaleko arbola gehienak ihartuta edo hilda dagozala. Ez dakit nori dagokion honen ardura, baina negua heldu da eta berriak birlandatzeko garaia datorkunez, idatzitsu honen helburua.

pRISMA Aplikazio berrienetakoa da, zeinek zure argazkiak benetako artelan bilakatuko dituen. Hamaika efektu eta iragazki ditu eskura, aplikazio askoren antzera, baina badu hauetan desberdintasuna: erreminta hauek margolari eta artisten estiloa jarraituz sortutakoak dira!

SNApSEED Google-ek ere badu bere editore propioa. Aplikazio sinple bezain zuzena da, eta interfaz erabat argia du. Aurretik ezarritako iragazki batzuk ditu eta editatzeko hamaika erreminta.

Argazkien trataerarako hainbat aukera ematen ditu, oso era intuitiboan erabiltzekoak.

VSCO Hauxe esango genuke dela argazkien ediziorako aplikaziorik ezagunena. Bere arrakasta xumetasunean oinarritzen duela esan daiteke, bere iragazkien eraginkortasunagatik eta beste ezarpen batzuekin uztartzeko landu duen erraztasunagatik.

CAMERA 360 ULTIMATE Oso APP osotua da, bereziki bere 200 iragazki gorako bildumagatik eta inongo iragarkirik ez izateagatik. Erabiltzaileentzako interfaz sinple, garbi eta intuitiboa izateagatik da arrakastatsua azken aplikazio hau 10 otsaila 2017 Binke!

Nire iritzirako, dagozan moduko orri gorriko azkarrak edo astigarrak (Acer rubrum edo Acer palmatum), izango litzatekez egokienak euren edertasunegatik batez ere udazkenean.

J. U. (Kurtzeako auzokide bat)

Zeure iritzia hemen argitaratzeko, bidali gehienez 1.600 karaktereko testua helbide honetara: infobinke@gmail.com Binkek gutunak laburtzeko eskubidea du.

Atzera begira Atal berri honekin herriko txoko desberdinen aldaketa erakusten joan gura dugu. Zelan aldatu da gure herria?

Galdakao eta Usansoloko argazki zaharrak berreskuratuko ditugu eta zuei erakutsi, gure argazkilari kolaboratzaileek egungo panoramarekin konpara dezaten.

Zabaleako plaza Zenbaki honetan adibide sinple batetik hasi dugu atala: orain dela bi urteko otsailean eta aurtengoan zelan gauden alderatu dezagun. Gogoan duzue 2015eko otsaileko goiz batean zelan itzartu ginen herrian?

Argazkiak: Inocencio Goikuria

Argazki zaharrak dituzu?

Jar zaitez gurekin harremanetan eta parte hartu atal honetan: infobinke@gmail.com

Binke! otsaila 2017 11

Euskara Arloa JOSU LEZAMETA LARRABEITI

Aratusteak

Bizkaiera eta sexua

12 otsaila 2017 Binke!

IGE zAbAlARRA

I

zenburuan sexua ikusi duzunez, hasi zara irakurtzen. Lasai, amaieran sexuaz hitz egingo dugu; oraindik ez, baina. Bizkaierari buruz hitz egin nahi dizut gaur. Ez dakit euskara zelan ikasi zenuen: umetan ama/aitarengandik, eskola/ikastolan, nagusitan euskaltegian… Ez dakit bizkaieraz edo batuaz egiten ote duzun.

Kontua da idatzizko bizkaieraren lekuaz hitz egin nahi dizudala gaur zuri, euskaraz irakurtzen ari zaren horri. Eta zein litzateke leku hori nire ustez? Ba, esaterako, hau, Binken bizkaiera ederrean idatzitako tarteak topatuko dituzu eta batua txukunean ere bai.

Baina -bainaren ordua heldu da-, non ez genuke bizkaiera erabili beharko? Esaterako, Berrian, gure egunkari nazionalean, Euskal Herri osorako aldizkarietan, liburuetan… Hor euskara batua, euskalkien koloreek apaindua litzateke egokiena. Eta non gehiago ez nuke nik bizkaiera erabiliko? Ba, gure udalaren webgunean, adibidez. Galdakaon euskaldunberri ugari ditugu, euskara ahalegin handiz ikasi dutenak eta merezi dute webgunea erraz ulertzea, ezta? Bestalde, giputz edo zuberotarrak ere nahi ditugu galdakao.net-en bisitari!

Eta orain bai, orain hitz egin dezagun sexuaz: bizkaiera oooooso sexya da, lagunok: ligatzeko, oherako...

A

ratuste-aldiak alkarbizitzaren arauak hankaz gora ipintea dakar; gauzak trabesetara egitea, alegia. Egunotan mozorroa, dantzea, kantua eta barre-algarea da nagusi gure herrietako ikuilu-bazterretan.

Batean bestean forma ezbardinak erabili izan dira Aratusteak izentetako (aratusteak, aratisteak, atosteak…), bestelako berbarik erabili bada be: Karnabal sartaldean eta Inauteriak edo Zanpantzarrak (pertsonai-izenetatik erakarriak hurrean) ekialdean.

Aldia mugagabez esan izan da eta eguna, ostera, singularrean: aratuste domekea, aratuste martitzena… baina Aratusteak, Karnabalak, Inauteriak edo Zanpantzarrak.

Aratuste aurreko domekari edo egun horretan egiten izan dan jaiari esan izan jako. Hainbat izen erabilten dira: basaratuste, basokoipetsu, basomartxo, sasikoipetxu… Hau da, basora joan eta txitxi-burruntzi egitea. Ohikoa izan da basora edo landa batera joan, han sua egin eta txorizoa erreta jatea. Gazteak nahiz familiak egiten izan dabe eta egiten dabe orain be. Etxeramartxo be egin izan da han-hemen aratuste domekan.

«…alegere baxe sekula triste, nik diot egun dala aratixte» Joan pérez de Lazarraga, 1567

Kristal izoztuak garbitu

N

egu gordineko zenbat goizetan atera behar izan duzu adorea oheko berotasun gozotik aldendu eta egun hotzari aurre egiteko? Maiz. Ia egunero, ziur. Baina hori gutxi bailitzan, hara zer-nolako sorpresa kotxera hurbildu eta kristala guztiz izoztuta aurkitu duzunean! Izotza kendu behar beraz, eta‌ berandu lanera, berandu ile apaindegira, berandu osabaren etxera!

Horrelako egoerari nola aurre egin jakin nahi baduzu, adi hurrengo lerroetara, agian baliagarri izango zaizkizun pare bat aholku eta trikimailu emango ditugu-eta!

Garrantzitsuena!

!

Kotxeko kristala izoztu daitekeela aurreikustea da, eta konponbideak topatzea horrelakorik ez gertatzeko.

Honetarako, egunak hozten doazela ikustean, depositua izotzaren aurkako likidoz betetzea komeni da. Hotza heltzen denean, praktikoena aurreko gauean kristala manta lodi batez edo kartoiez estaltzea da, honek izozketa saihestuko baitu.

baina zer egin, dena delakoagatik, ezin izan badugu kristala izoztea saihestu? Hainbat trikimailu daude, adi:

1.

Motorra martxan jarri eta berogailuko haizagailuak kristalera zuzendu.

2. Beste trikimailu bat haizetakoa urarekin nahastutako alkoholez bustitzea da (2/3 alkohol), azken osagai honek izozte tenperatura baxuagoa baitu. Gauza bera egin daiteke ozpinarekin (3/4 ozpin).

3. Kristaleko izotza plastikozko arraspa batez harraskatzea da arazori aurre egiteko beste modu bat. Gainera, erraz eta merke eskura dezakezu horrelako tresna bat. Hala ere, arrasparik izan ezean, oso baliagarriak ez diren txartelak ere erabil daitezke izotza kentzeko.

Ez egin!

Hedatuta dauden teknikak baina egin ezin direnak hauexek dira: • Izoztuta dagoen kristalera ur beroa bota (tenperatura aldaketak kristala apur dezake!). • Kristala gatzez igurtzi.

IRUNE SOTO ALDALUR

Itsasoari so

I

tsasoa ikustera hurbiltzen naizenean, beste edozein egoeratan burura etortzen ez zaizkidanak etortzen zaizkit.

Ez bakarrik itsasoak umezurtz utzitako haurren amak, emakume piratak, edota azal ezberdinetako pertsonen etsipenaz urperatutako paterak, ez. Atzoko olatuekin galdera deseroso bat etorri zitzaidan: ez ote den ulertzekoa bakardadeari beldur patologikoa izatea.

Mundu aldrebes honek ematen diguna merezi dugula sinetsita nagoenetik, maitatzearren kobratu egiten dutenak badirela jakitun naiz.

Arima eta gorputz biluzien prostituziotik, maitasunaren prostituziora igaro gara, oraindik lehenengoaren kalteak neurtu gabe.

Honezkero, gure territorioak kolonia garestiekin markatzen ditugun honetan, sentimenduen merkatuaz hitz egiten hasi beharko genuke ohiko kontzeptu bat bailitzan.

Badakit bakardadea poz bilakatzen duenik badagoela eta nire alabaren maitasun infinituak preziorik ez duela, baina atzo, egin nezakeen zentzuzko gauza bakarra egin nuen. Olatuei bizkarra eman eta irribarre txiki eta goibel bat ateraz, inolako erantzunik eman gabe etxera itzuli.

Binke! otsaila 2017 13

«Gerizpetik eguzki begire»…

50 urtez!

EGUZKIBEGI IKASTOLAK 50 URTE

Atzoko eta gaurko hizkuntzen egoerek ez dute zerikusirik: atzo euskara debekatuta zegoen; gaur aldiz, gaztelania debekatzera derrigortuta sentitzen dira asko, gure aurreko belaunaldiek orain 50 urte egin zuten lan nekezaren fruituak bere horretan galdu ez ditzagun.

B

errogeita hamar urte baino dezente gehiago ez dituenari kosta egingo zaio 50 urte atzera begira jartzea; edo ezinezkoa. Baina herrigintzak urteetan eman duen altxor zoragarrietako bat maitasunetik sortutako borondatezko lana izan bada, besteak beste, Karmele Perez Urrazak, Julen Gabiriak eta Aniceto Ajuriagogeaskoak 2009ko apirilean Eguzkibegi Ikastolaren historiaren inguruan idatzi zuten liburuari esker ere izan da.

Liburu hari esker, Itziar Barrenetxea eta Maribi Zamakonak 2016ko irailean Binkeri eskainitako elkarrizketari esker eta ikastolaren egungo batzordeko kideen adierazpenei esker osatu da ondoko erreportajea.

Bada, hasieran proposatutako haria galdu barik, ikastolen sorreraren aurreko egoera politiko-kulturala ulertzea ezinbestekoa da. Hori ulertu gabe, nekez ulertuko litzatekelako Euskal Herri osoan zabaldu zen mugimendua ulertzea.

Erregimen faxista. Bigarren Mundu Gerraren ondoren (1945etik aurrera), Europa mendebaldean erregimen demokratikoak ezartzen eta horren harira ideia berriak sortzen hasi ziren. Garai berriek aldaketak ekarri zituzten, baita irakaskuntzan ere.

14 otsaila 2017 Binke!

Argazkiak: Aitzol Zamalloa

«Baina espainiar estatuan erregimen faxista (Frankismoa) bere unerik gogorrena bizitzen» ari zela gogoratzen du Eguzkibegiren azken liburuak, «eta irakaskuntza zaharkituta eta guztiz zentralizatuta» zegoela azpimarratu. Gainera, gaztelania ez zen gainontzeko hizkuntzak debekatuta zeuden garai horretan.

Hala ere, bi faktore nagusik zerikusia izan zuten Euskal Herriko aldaketa sasoiarekin. Batetik, 1960ko hamarkadan nazioarteko harremanetan izandako aldaketengatik, europar korronteengatik eta hazkunde ekonomikoagatik, «frankismoa liberalago» bihurtu zela dio Urraza, Gabiria eta Ajuriagogeaskoak idatzitako liburuak. Liberalago bihurtze horrek, hezkuntza sistemaren nolabaiteko berrikuntza ere ekarri zuen, bai eta bestelako hizkuntzen erabilpena ez galaraztea ere.

Bestetik, garai horiek bat egin zuten Euskal Herrian biziko zen ideologia eta pentsamendu nazionalistaren indarberritzearekin. Nazionalismoaren indarberritzea ikuspuntu aldaketarekin etorri zen: «ordura arte arrazak betetzen zuen tokia hizkuntzak bereganatu zuen, nazioaren eraikuntza hizkuntzan oinarrituz». Bide honetatik abiatuta ekimen ugari abian jarri ziren gure lurraldean: alfabetatze kanpainak, euskal liburu eta diskoen ekoizpenak, Durangoko Azoka, Udako Euskal Unibertsitatea… eta ikastolak.

Lehen garaia. Euskara eta euskal kultura berreskuratzeko mugimenduaren barnean eta beste herri mugimenduekiko harreman estuan sortu ziren lehen ikastolak. Hasieran ikastoletan zebiltzan haur gehienak euskaldunak baziren, ama hizkuntza euskara zutenei zein ez zutenei ere zuzenduta zeuden.

Lehenengo ikastolak batez ere hiri giroetan sortu ziren, baina baita populazio handi samarra zuten herrietan ere: Algortan, Basaurin, Gernikan, Portugaleten, Altsasun, Hernanin, Andoainen, Lizarran… eta Galdakaon.

Inposatuta

Francoren erregimenak agintzen zuena betearazteko, ikastolara Don Pablo inspektorea joaten zen.

Besteak beste, Espainiako bandera jartzea derrigortzen zien andereñoei, eta orduko erregimenaren aldeko Legorburu alkatea ere atzetik zuten bandera jar zezaten.

Azkenean jarri behar izan zuten.

«Cara al Sol» kantatzeko ere eskatzen zien Don Pablok umeei, baina andereñoek ez zieten irakasten, eta ez omen zen inoiz kantatu.

EGUzkIbEGI IkASTolA

Denborarekin jakin zuten ikastolara «¡Viva España!» oihukatuz eta umeak ikaratuz sartzen zen gizon bibotedun hark euskaraz zekiela.

Aurten 50 urte sortu zen gaur Galdakaoko Eguzkibegi Ikastola izenez ezagutzen dugun proiektua. Baina noski, ikastetxe propio hura martxan jartzeko ikasleak behar ziren, «eta hauek lortzeko gurasoengana jo behar izan zen», onartzen dute liburuaren egileek. «Egiteko horretan oso garrantzitsua izan zen gurasoen motibazioa piztea», baina idazleen esanetan, «euskararen atzerakadaz, jendartearen eta kulturaren egoera larriaz eta horretan irakaskuntzak zuen garrantziaz jabetzeak» mugiarazi zituen herriko hainbat eta hainbat guraso.

Eta horrela hasi zen Eguzkibegi, «Parvulario Juan Bautista Uriarte» izenez, Itziar Barrenetxea eta Maribi Zamakona andereño zirela. Bi irakasle eta hogeita hamabost ikaslerekin.

Beldurrak. Proiektu berriak sortu eta martxan jartzeak edonori ematen dio beldurra. Eguzkibegi Ikastolaren egitasmoa abian jartzeko ere hainbat herritarren ausardia behar izan zen, eta Itziar Barrenetxea ikastolaren lehenengo irakasleak Binkeri aitortu zion hitzetan, «ehunka izan ziren modu batean edo bestean ikastola martxan jartzea lortu eben herritarrak».

Hori horrela izanik ere, beldur eta zalantza asko zeuden euren seme-alabentzat hezkuntza euskalduna nahi zuten gurasoen artean: «sistema ofizialean sartzerakoan ikastolako ikasleak ondo prestatuta egongo ote ziren, gaztelaniaz ikasten zutenek baino gutxiago ez ote zuten ikasiko…», dio Eguzkibegiren historia batzen duen liburuak.

Binke! otsaila 2017 15

50 urte, hamaika gako 1966

Guraso talde bat elkartu zen, Ikastola proiektua aurrera ateratzeko asmoz.

1967

Zabaleako txaletean klaseak ematen hasi ziren, 35 ikasle eta 2 irakasle.

1968

Funtzionamendurako baimena lortu zen Madriletik, «Parvulario Juan Bautista Uriarte» izenarekin.

1973

Eskolaurre eta OHOko baimenak lortu ziren. 120 ikasle ziren orduan, eta herriko lonja desberdinetan kokatu ziren, hainbat herritarren borondatezko laguntzari esker. Kooperatiba bihurtu zen orduan, «Sociedad Cooperativa Colegio Galdacano» izenarekin.

1978

Ikastola berria zabaldu zen (gaur egungoa).

1979 Eguzkibegi Ikastola izena onartu zen.

1986 Ofizialki agertzen da Eguzkibegi Ikastola izenarekin.

1990/94

Ikastetxe publiko edo itunpekoaren arteko eztabaida; itunpekoaren aldeko apustua egin zen.

1992/93 Haur hezkuntzako 0-1-2 gelak zabaldu ziren.

1994/95 Ingelesa 4 urtetik aurrera eskaintzen hasi zen.

1995/96

DBHko ikasketak ezarri ziren.

2009 Ibilaldia Galdakaon ospatu zen.

2013

Elkartasun ikastolak europar kooperatiba elkartea sortu.

2016

Haur Hezkuntza 1. zikloko gelatan obrak egin ziren; espazioaren birmoldaketa.

2017

Eskola jazarpenaren aurkako KiVa programan sartu da Eguzkibegi eta 50 urteurrena ospatzen hasi da.

16 otsaila 2017 Binke!

Beldurrak beldur, irakaskuntza propio baten aldeko apustua barneko eztabaida horiek baino handiagoa izan zenez, ikasle kopuruak arin egin zuen gora eta urte gutxitan «Zabaleako etxetik Juan Sebastian Elkano kaleko lokaletara zabaldu ziren ikasgelak, eta beranguago Euskadi eta Gaztain kaleetako beste hainbat txokotara», nabarmentzen dute Itziar Barrenetxea eta Maribi Zamakona ikasle historikoek. «Eta inork ez euskun xentimo bat be kobratzen!», diote irakasleek, ikastolako guraso izan zein ez, hainbat eta hainbat herritarrek ikastolaren alde egindako esfortzua azpimarratzeko.

Urteurrena. Herrigintzatik jaiotako ekimen hark hamaika urte egin zituen batetik bestera, 1978. urtean Egia auzoko eraikin erraldoi hura altxatu zuten arte; egun ezagutzen den Eguzkibegi Ikastola sortu arte. Huraxe ere hainbat boluntarioren lanari esker sortu zen. Gaur egun, 50 urteren ostean, 50 irakasletik gora eta 700 ikasle inguru hartzen ditu astelehenetik barikura Eguzkibegik, garai horretan pentsatzea ezinezko zen markak hautsiz.

Urte mordoa pasatu badira ere, «ikastolaren oinarrizko

EGUZKIBEGI IKASTOLAK 50 URTE

Goian, ezkerrean: Ekitaldian Ibon Uribe alkatearekin, Koldo Tellitu Ikastolen Elkarteko lehendakariarekin eta Amaia Rodrigo Eguzkibegiren egungo batzordekideekin solasaldi atsegina izateko aukera izan zuten Joana Lasheras eta Jon Gomez Garai aurkezleek. Goian, eskuman: Markos Bilbao, Jabi Bilbao eta Aniceto Ajuriagogeaskoa ohiko irakasleak. Behean: Arkaitz Estiballes gazte bertsolariekin kantuan. Aretoak onartzen duen edukiera baino askoz herritar gehiago gerturatu ziren ekitaldira.

printzipioak duela 50 urte ezarritako berak» direla azaldu zuen Amaia Rodrigok, urtarrilaren 28an Torrezabal Kultur Etxeko areto nagusiak gainezka egin behar zuen ekitaldi nagusian.

Zapatu horretan ospatu zen Eguzkibegiren 50. urteurrenaren ekitaldi nagusia eta ekainera bitarte pixkanaka zehazten joango diren jai eta ekitaldiak antolatuko ditu urteurrenerako espresuki sortu den batzordeak. Hainbat ikasle ohi eta gurasoz sortu dute Urteurreneko Batzordea, eta eurek izan ziren aipatutako ekitaldia ere antolatu zutenak. Saioan ez ziren bertsoak, antzerkia, musika, poema, bideo, argazki eta une ederrak faltatu.

Eta, besteak beste, bertan azaldu zuen egungo guraso eta batzordearen ordezkari aritu zen Amaia Rodrigok «euskal hizkuntza eta kulturaren transmisioak jarraitzen duela ikastolaren helburu nagusi izaten», kooperatiba izaerak dakartzan «demokrazia, berdintasuna, ekitate eta elkartasuna ahaztu barik».

Etorkizunera begira ere gogotsu ari dira lanean, ikastola egitasmoak, gutxienez, beste 50 urte bete ditzan herrian.

Eguzkibegi Ikastola aitzindari izan zen…

• Euskarazko testu-liburuak eta metodologia sortzen.

• Neska-mutilak gela berean nahasten.

• Olentzero herrian lehenengoz ateratzen.

• Helduentzako lehenengo euskara klaseak eskaintzen.

• Lehenengo udalekuak antolatzen.

• Ikasketak hiru urtetik aurrera eskaintzen (orduan sei urterekin hasten ziren).

Binke! otsaila 2017 17

Eneko Artetxe Elgezabal Galdakao, 1997 Soinu teknikari ikasketak egiten ari den gazte galdakoztarra txikitatik ari da margotzen; ikastolako mahaiak ere Homer Simpson eta antzekoekin ÂŤapaintzenÂť ematen zituen gelako orduak.

Orduantxe konturatu zen oso gustuko zuela margotzea, eta arte eskolan eman zuen izena. Gehien gustatzen zaion marrazteko teknika garabatismoa da, arkatz edo Pilot-arekin zuri-beltzean aritzea.

18 otsaila 2017 Binke!

Berotan Hilerokoa lehenengoz datorrenean, zer?

N

erabezaroa hurbiltzen doala, aldaketak sortzen hasten dira gazteen gorputzetan; ilea hazten da, gorputza handitu, hormonak eta genitalak garatu… baina bada nesken artean bereziki ardura pizten duen aldaketa bat: hilerokoa lehenengoz jaistea. Neska zein mutil gazteek jakin beharko lukete ez dela inolaz ere beldurtu behar gaituen gaia, eta are gutxiago deseroso sentiarazi behar gaituena. Garrantzitsuena ondo informaturik egotea da, eta naturaltasunez jokatzea.

Noiz etortzen da lehenengoz?

• Menarkia (lehenengo menstruazioa) 12 bat urterekin etortzen da normalean.

• Nutrizio zein faktore genetikoak direla eta, nahiko aldakorra izaten da neska batetik bestera.

• Ez larritu pare bat urte lehenago edo beranduago badator.

Zer da ohikoa hilerokoa jaistean?

• Hasierako zikloak ez dira beti erregularrak izaten. Normala da bizpahiru urte igaro arte hilerokoa irregularra izatea.

• Erregulatu denean ere, normala da zikloren bat irregularra izatea (aldaketa emozional handiek eraginda, adibidez).

• Hilerokoa 25-35 egunik behin jaistea, eta 3-5 egunez irautea. Hala ere, badaude 2-8 egunez irauten duten menstruazioak, eta hauek ere iraupen normaltzat hartzen dira.

• Emakume askok min arinak izaten dituzte (jasangarriak), pubisaren goialdean edo alboetan.

Zer ez da ohikoa?

• Behin hilerokoa erregularra denean hilero ez jaistea. 90 egun baino gehiago igaro badira, medikuarekin kontsultatu.

• Aipatutako epeen barruan ez jaistea eta 2-8 egun baino gutxiago edo gehiago irautea.

• Mina gogorra eta etengabea izatea. Hala bada, espezialista batengana jo.

Zer egin gogorra ez den mina arintzeko?

• • • •

Ariketa fisiko lasaiak egin.

Bainu epela hartu.

Beroa ematen duen kuxin bat jarri.

Medikamenturen batek ere lagun diezazuke, baina horrelakorik hartzea erabakitzen baduzu, arinago zure medikuarekin kontsultatzea komeni da.

Metodo berritzailea: kopa menstruala Tanpoi eta konpresez gain, bada hilekorako geroz eta emakume gehiagok erabiltzen duten baliabide bat: kopa menstruala. Segurua, ekologikoagoa eta epe luzera askoz errentagarriagoa. Erostekotan baina, klinikoki bermatua dagoela ziurtatu.

Gure berbaz

MANU ETXEBARRIA AYESTA

Aratuste zein inauteri

A

ratuste zein inauteri jai-garaia garizuma aurreko egunetan ospatzen dogu.

Zergaitik? Ba, aiko. Gaur egun daukagun kalendario edo egutegia Gregorianoa dogu. Julio Cesarrek K.a.-ko 46an osatu eban egutegia, 1582an Gregorio XIII Aita Santuak eratu eta kristautu egin eban. Urteroko egutegia hartuz, martiaren ekinoziotik hurrengo ilbetea ikusi eta hurrengo domeka beti izango da Bazko Eguna. Atzerantz bagatoz, aste bete lehenago Erramu Eguna ospatzen da eta berrogei egun lehenago, eguaztenez, hausterreguna eta, jakina, bezpera, aratuste zein inauteri martitzena dogu.

Horrexegaitik ospatzen dira jaiok garizuman sartu aurreko egunotan, Eleizaren aspaldiko agindua betetzeko eta urte bakoitzean egun ezbardinetan, ilargiaren arabera. Hau dala-eta, Gorbeialdean ohitura zahar eta polit bat daukagu oraindino bizirik: kanporamartxo. Garizuna aurreko bigarren domekan ospatzen da. Hori ospatzeko, hartu gazigarria, hau da, txorizo, pernil eta urdaia txitxiburduntzi egiteko eta postrerako tostadak.

Lehenago, kanporamartxo mendian egiten zan baina gaur egun merenderu eta txokoetan, seguritateagaitik.

Binke! otsaila 2017 19

Klik! batean

Metroa Galdakaora, gutxienez, 2021ean Aspaldi iragarri zuten Metroaren 5. linea, Galdakaora iritsiko litzatekeena, 2016rako martxan izango zela. Ez da hala gertatu.

Baina orain, gutxienez 2021era arte herrira iritsiko ez dela iragarri dute, ÂŤdiru faltaÂť argudiatuta. Erabakiaz kexatzeko elkarretaratzea egin zuten otsailaren 17an Santi Brouard enparantzan. Alkatea eta hainbat zinegotzi ere bertan izan ziren.

Galdakaok, iaz, 2015ean baino 162 tona hondakin gutxiago sortu zituen

Zuria Beltzez erakusketa ikusgai

Bideo beldurgarrien Topagunea

Otsailaren 10etik hasita, Zuria Beltzez erakusketa ikusgai dago Torrezabal Kultur Etxeko erakusketa aretoan. Kaiola musika-proiektutik sortua da, sorkuntza eta abangoardiako alternatibak sustatzen jarraitzeko helburuarekin.

Izuaren gaia landu dute 12 eta 15 urte arteko gazte galdakoztarrek eta horren haritik, bideo batzuk sortu dituzte laugarren urtez. Topaguneetan bultzatutako jardueraprogramaren barruan, hilero-hilero berrizten dira gaiak.

20 otsaila 2017 Binke!

Miren Ozaeta, Bizkaiko txapeldun Elexalde Mendian Tenis klubeko Miren Ozaeta jokalariak Bizkaiko eskolarteko txapela irabazi zuen gaztetxoen kategorian. Ozaetak hirugarrenez irabazi du txapela.

Lehenengo Berdintasun Saria Udalak Galdakaoko Berdintasun Sariaren deialdia egin du. Helburua elkarteek, pertsonek, enpresek, klubek, komertzioek, ikastetxeek... emakume eta gizonen berdintasunaren alde egiten duten lana balioestea eta ikusaraztea da.

Udalak 51.963 euroko diru-laguntza eman du gobernuz kanpoko elkarte eta erakundeentzat

Sarrerak erosteko sistema

New Yorketik Urretara

Torrezabal Kultur Etxeko ikuskizunetara joateko sarrerak saltzeko sistema berria estreinatu da otsailean. Kultur etxea zabalik dagoen edozein unetan eros daitezke sarrerak, lekua aukeratu eta banketxeko komisioak aurreztuz.

IĂąaki Saez artista galdakoztarra Urreta kiroldegiko sarreran bere obra erakusten ari da. Neurri handiko oihal biz osatutakoa da eta New Yorken orain dala urte batzuk erakutsitako pieza da bere lanaren abiapuntua.

Binke! otsaila 2017 21

Klik! batean Lanerako prestakuntzako ikastaroetan 161 pertsonak parte hartu zuten 2016an

Urrezko domina birekin bueltan

Emakumezkoen eskupilota

Galdakao Igeriketa Taldeak urrezko domina bi irabazi zituen, haur kategorian, Eibarko Ipuruan hilabete hasieran jokatu zuten distantzia luzeko Euskal Herriko Lehiaketan.

Naia Rodriguez eta Aitor Di Flaviano izan ziren garaile.

Laboral Kutxa Emakume Master Cup emakumezkoen eskupilota txapelketako finalerdiak Kurtzea frontoian jokatu ziren otsailaren 19an. Emakumezkoen eskupilota ofiziala Galdakaon jokatu den lehenengo aldia izan da.

22 otsaila 2017 Binke!

Herria Korrikaren alde ikuskizuna martxoaren 31n Galdakaoko hainbat herritarren eta talderen parte-hartzearekin osotutako ikuskizun handia izango dugu Torrezabal Kultur Etxean, martxoaren 31n, arratsaldeko 19:00etan hasita. Bertan musika

eskolako musikari ikasle-irakasleek eta bertako abesbatzak Korrika kanten bertsioak eskainiko dituzte; Dantza Eskolak koreografiak; Andra Mari Dantza Taldeak dantzak; Jonu kantautoreak kanta bat. Honekin batera, Korrika-Kopla lehiaketako bideorik onenak ikusi ahal izango ditugu bertan.

Irabazleari saria emango zaio bertan. Sarrera debalde izango da. Hauek lortzeko: Barandiaran AEK euskaltegian edota Torrezabalen bertan. Bestalde, Korrikaren aldeko BAT/ ZUK zozketaren irabazlea ikuskizunean bertan jakingo da.

Saria: Bi lagunentzako afaria Petit Komite jatetxean.

Kopla lehiaketa

Euskal Herriko Bertsozale Elkarteak babestuta, Galdakaoko ERDUZIE Bertso Eskolak eta AEKk sortutako ekimena da.

Edozeinentzakoa da lehiaketa hau. Ez da bertsolaria izan behar horretarako. Gaia: KORRIKA. Neurri txikiko bertsoak (Koplak) osatu, sakeleko kameraz bideo labur bat grabatu eta Galdakaoko ERDUZIE bertso eskolako helbidera martxoaren 20a baino lehenago bidalita nahikoa da: erduziebertsoeskola@gmail.com.

Bideoak ikusgai: Facebooken, Galdakaoko Bertso Eskolaren eta Galdakaoko Barandiaran AEKren orrialdetan.

Bideorik onenak Torrezabaleko Herria Korrikaren alde ikuskizunean ikusi ahal izango dira. Animo, eta parte hartu!

Egitaraua Galdakaon Martxoaren 17an: 19:30 ZIRKORRIKA-KALEJIRA pintxo-potean Martxoaren 18an: 11:00-14:30: KORRIKAren aldeko kuestazioa eta material salmenta Iturrondon.

Martxoan zehar KORRIKAren aldeko hainbat partida Galdakaoko saskibaloi eta futbol taldearen esku Martxoaren 30ean: 17:00, KORRIKA 20 hasiera Otxandion.

Martxoaren 31n: 19:00 Herria Korrikaren alde ikuskizuna Torrezabalen.

Apirilaren 7an: 10:00 Korrika Txikia Galdakaoko kaleetatik.

11:00 Sardina Freskue umeentzako ikuskizuna Iturrondon.

16:00 KORRIKA 20 Aperribaitik sartuko da.

16:00-17:00 Musikariak Galdakaoko kaleetatik.

19:00 Pilota partida Kurtzeko frontoian.

19:30 Korrika txosnatxoa Santi Brouarden.

20:00 Kontzertuak Santi Brouarden.

Apirilaren 9an: 12:00 KORRIKA 20 amaiera, IruĂąean.

Galdakaotik Korrika 20: Noiz eta nondik?

KORRIKA 20, apirilaren 7an, 16:00etan Aperribain lekukoa hartu eta 17:00etan Kortederran utzi. Honako lekuetatik pasatuko da: Aperribai , Bengoetxe, Urreta, Bizkai, Muguru, Ganekogorta, Bernart Etxepare, Urki, Gipuzkoa, J.B. Uriarte, Abusu, Erletxes, Kortederra.

Kilometroa erosteko:

Barandiaran AEK euskaltegian barandiaran@aek.eus Tel.: 944564119.

Prezioa: 425â‚Ź

Binke! otsaila 2017 23

Hezkuntza: eskubide bat, ez ametsa BORN TO LEARN, TANZANIAKO HEZKUNTZA PROIEKTUA

Pertsona orok izan beharko luke eskolara joateko eskubidea; beste batzuekin jakintzak partekatu, ikasi eta garatzeko aukera.

Tamalez, asko dira munduan zehar hezkuntza duin bat jaso ezin duten haurrak. Zorionez, ordea, egoera horri aurre egiteko borondatea duten pertsonak ere badira.

Z

enbatetan pentsatu ote dugu zein ondo biziko ginatekeen eskolara joan gabe, goiz altxatu behar izan gabe eta azterketak gainditzeko presiorik gabe. Askotan, ziur. Baina har dezagun momentu batez, kontrakoan pentsatzeko tartea. Ez dugula eskolara joateko eskubiderik?

Ikaskideak ezagutu, horiekin batera hazi, ikasi eta elkarlanean aritzeko aukerarik? Gaztetatik lan egitera derrigortuta egon ordez, gure haurtzaro eta nerabezaroaz gozatzeko paradarik? Horretan hausnartuz gero… zorionekoak gu.

Munduan barrena baina, badaude gai honetan guk adina zorte ez duten hainbat eta hainbat haur, Tanzaniako Newlands komunitateko asko, kasu. Herrialde honetako egoera aldatzeko jarri zen abian 2011n Born to Learn hezkuntza proiektua, bertako eskola publikoetara joateko baliabide ekonomikorik ez duten umeei hezkuntza duin bat emateko helburuarekin.

Elkartasuna beharrezko. Asko dira Born to Learn proiektua aurrera eramateko behar diren laguntzaileak; ekarpen ekonomikoak egiten dituztenak -ekintza solidario eta donazio pribatuen bidez, Galdakao eta Zallako Udalen diru laguntzak…- zein bertara doazen boluntarioak. Binkek Tanzaniako hezkuntza proiektu honekin elkartasun keinu handia izan 24 otsaila 2017 Binke!

duten Galdakao eta Usansoloko herritar batzuekin elkartzeko aukera izan du. Zehazki, proiektuaren sortzaileetako bat den Asier Urrutikoetxea galdakoztarrarekin, bere herrikide den Irantzu Goikoetxearekin, eta Xabier Urrutikoetxea eta Itziar Ereño usansolotarrekin.

Asierrek kontatutakoaren arabera, Born to Learn proiektua abiarazi zutenean adin guztietako haurrak elkartu zituzten.

Denborak aurrera egin ahala, adinka taldekatuz joan dira, eta egun 7 urtera arteko haurrak daude eskolan. «Nagusiagoak zirenak, eta orain 18 bat urte daukiezanak ofizioetan sartu genduazan, eta beste hainbat institutuetara eroan, babesleen bitartez». Eskolaren helburuetako bat umeak autonomo izatera heltzea da, «hezkuntza bat eskaini eta euren bidea topa dagien, pobreziatik kanpo», dio Urrutikoetxea galdakoztarrak.

Itziar eta Irantzu azaroan joan ziren bertara boluntario, eta haien begiekin ikusi ahal izan dute nola hazi den eskola aste gutxitan. «Eraikinak harez betetako ur botilakaz egiten dabez, eta heldu gintzezan egunean ia hasi barik egoan eraikuntza bat amaitu egin eben bueltan etorri gintzezan egunerako! Harez betetako botilakaz!», dio oraindik sinetsi ezinik Itziarrek.

Diru gutxi, jakintza asko. Tanzaniako eskola pribatuetan derrigorrezko bigarren hizkuntza da ingelesa, baina «dirurik ez daukienek eta eskola publikoetara doazenek ez dabe ingelesa ikasten», dio Asierrek. Born to Learn eskolan aldiz, ingelesa erakusten zaie ikasleei, eta denek aho batez adierazten dutenez: «Guk baino maila askoz altuagoa daukie!».

«Tanzaniako curriculuma oso basikoa da, maila oso baxukoa, eta horregatik aplikatzen dira eskola honetan bertako curriculumaz gain, gure curriculumeko ezaugarri asko be.

Horrek proiektua oso indartsu bihurtzen dau, berez pobrezia gehiago daukien umeak azkenean konpetentzia eta erreminta gehiagogaz urtetzen diralako eskolatik. Oso aberasgarria da

Xabier Urrutikoetxea

Bi galdakoztar eta bi usansolotar parte-hartzaile.

Goian Irantzu Goikoetxea eta Asier Urrutikoetxea galdakoztarrak; behean Itziar Ereño eta Xabier Urrutikoetxea usansolotarrak dira Born to Learn proiektua posible egiten duten herritar boluntarioak.

gainera bertan bizi daben kultur aniztasuna», gaineratzen du Xabierrek.

Gauza txikien balioa. Zerbaitetan bat badator laukotea bertako haurrak gutxirekin benetan zoriontsu direla baieztatzean da. «Hamen oso materialistak gara. Han liskarren bat sortzen danean zein arkatz aukeratzeagatik izaten da. Guk aldiz, hogei arkatz daukaguz pertsonako!», dio Irantzuk, bertan umeak eskolara egunero pozez zoratzen doazela gaineratuz: «Haientzat zigorra eskolatik etxera bidaliko genduazala esatea zan!».

Emozio eta zirrara handiz oroitzen dute bertako haurren bizipoza, eta batez ere, inbidiaz gogoratu paperezko hegazkin edo globo sinple batek aurpegian irudikatzen zien irria. «Hara umeei gauza asko irakatsiko deutsiezula pentsatuz heltzen zara, eta etxera bueltan konturatzen zara zuk ikasi dozula eurengandik, zuk eurei irakatsi baino», azpimarratzen du Xabierrek, eta esaldia amaitu esanez: «Euren aurretik goazela pentsatzen dogu, baina gauza askotan atzetik goazela esango neuke».

Asierrek argi ikusten du «han bizi dabena hemen orain ehun urte bizi izan ebena dala» eta horregatik da berarentzat ezin betegarriagoa hango umeen eta komunitatearen eboluzioa ikustea, aurrera doazela nabaritzea. «Proiektu hau nire bizitzako parte bat da», gehitzen du emozioz egitasmoaren sortzaileak.

'Polepole'. Irantzurentzat esperientzia oso polita izan da, aberasgarria eta beharrezkoa norberaren mundutik irten eta daukaguna gehiago baloratzeko. Itziar bat dator Irantzurekin, eta «bizitzan barre gehiago egin behar dogula eta egun bakoitza disfrutatu behar dala» ondorioztatu du esperientzia honen ostean.

Nork daki biharko egunean non egongo garen, zer egokituko zaigun bizitzea eta nolako baldintzetan. Ez dago jakiterik. Baina, bien bitartean, estima dezagun daukagun askoa, eta egin dezagun gure esku dagoena munduak aurrera egin dezan, astiro —edo swahiliz 'polepole'— bada ere.

Binke! otsaila 2017 25

Taldeka

Usansoloko Lamintxu Gazte Asanblada

«Aurreko Gazte Egunetako giro sanoa errepikatzen bada, helburua beteta!» jabi rojo

Orain hamar bat urte jaio zen Usansoloko Lamintxu Gazte Asanblada, herriko gazteriaren kezkak eta interesak defendatzeko asmoz. Aurten, martxoaren 4an ospatuko da laugarren aldiz antolatuko duten Gazte Eguna.

eta jai giroan. Bazkaldu ostean, Bieskas bikote akustikoa ibiliko da plazan gagozan danok animatzen, eta ia deskantsatzeko tarte barik, Zaparrada batukadak jantzan jarriko deuskuz garriek! Eguna borobiltzeko EH Sukarra taldearen eta Akerbeltz erromeriaren kontzertuez gozatu ahalko dogu plazan bertan.

Lamintxuk badaramatza urte batzuk Usansoloko gazteria piztu eta mugitu nahian. Horretarako, hainbat ekintza antolatuko dituzue urtean zehar… Bai, ahalegintzen gara herrian presentzia izaten. Jaien antolaketan parte hartzen dogu, eta Artetako jaietan be ibiltzen gara. Abenduaren azken egunean Upora irteera egiteko ohitura daukagu, baina aurten ezberdina izan da, herriko beste alkarteakaz batu garalako egun osoko ekintza komun bat prestatzeko. Horrez gain, beste mota batzuetako ekintzak be antolatzen doguz: janari, medikamentu eta erropa bilketak, bardintasunaren aldekoak, Korrikan be hartzen dogu parte… Halan da be, zalantza barik, Gazte Eguna izaten da gure urteko ekintzarik indartsuena.

Horrelako ekintza bat antolatzeko elkarte eta eragile askoren laguntza eta babesa beharko da… Zalantza barik, bai.

Ujabak, Usansoloko jai batzordeak, lehenengo egunetik emon deuskun babesa ikaragarria izan da. Hasieran, oraindino alkarte ez gintzazanean eta ezin genduazanean udaletxean gestioak egin, euren laguntza ezinbestekoa izan zan. Orain, Lamintxu alkartea bada be, hor dagoz, edozertan laguntzeko prest beti. Asko zor deutsegu! Lemoako Udaletik jasotzen dogun laguntza be handia izaten da; eurek izten deuskuez eszenarioa, mahaiak eta aulkiak, inongo traba barik, eta hori eskertzekoa da. Baina ezin doguz Usansoloko herritarrak ahaztu!

Eurek barik ezingo genduan Gazte Eguna aurrera atera. Eskerrik beroenak beraz, sukaldariei, laguntzaileei eta modu batera edo bestera euren harria jartzen daben danei.

Gazte Eguna aipatzen duzuela, aurten laugarrenaren bila zoazte. Zer eskaintzen duzue edizio honetan? Laugarren Gazte Eguna ja, bai! Nork esango euskun guri, Usansolotar Eguneko bazkari batean erdi bromatan hasi zan kontu honegaz hain urrin helduko gintzazanik! Baina bai, hemen gagoz, laugarren Gazte Egunerako prestaketakaz topera! Aurten, urtero moduan, eguerdian poteoa egingo dogu Oinarin Txarangagaz eta gero bazkaria herriko plazan, danok batera

Zer espero duzue Usansoloko IV. Gazte Egunerako? Aurreko edizioetako ildo arrakastatsu beretik jarraitzea! Ilusio handiz prestatzen dogu egun hau, eta ikaragarri pozten gaitu urtez urte jasotzen doguzan jendearen erantzun positibo eta parte hartzaileak. Beste urteetan sortu dan jai giro sanoa errepikatzea gura dogu. Horregaz helburua betetzat emongo geunke. Animatu beraz, eta izan zaitezie egun honen parte.

Besoak zabalik hartuko zaituegu!

26 otsaila 2017 Binke!

Etxetik Nondik dator 'Lekue' izena?

U

sansolon auzune ezaguna da Lekue, Lekubasorako bidean oraindino zutunik dagozan dorretxearen eta errotaren inguru zabala. Bertan, Juan de Labeaga de Lecue jauna 1576. urtean burdinolaren jabe lez agertzen da dokumentuetan. Datu interesgarri gehiago be badira: 1635. urtean artoa eihotzen zan, Ameriketatik ekarri barri. Gainera, badakigu Lekueko dorretxeko jauntxoak Nafarroko erreinuaren aldeko zirala, AbendaĂąotarrakaz batera.

Inguru horretan batutako hainbat toponimo dagoz: Lekuegoikoa, Lekueburu, Lekue-errota, Lekuetorrea. Izen horretan agiri danez, Lekue ez litzateke ÂŤLekuÂť izenari lotuta ulertuko; beste azalpen bat beharko leuke. Bertatik pasetan dan errekea, Mandoiatik datorrena, Lekubaso da.

Erreka horri erreparatu ezkero, begi bistan dago legarrak ageri dirala, hau da, errekako harri borobil txikiak.

Pentsatu liteke LEG(LEK) erro horretatik eratorritako izena dala Lekue.

Teresa galdezka

O

tsailaren 14an San Valentin eguna izan zen. Batzuentzat gai erlijiosoetan dauka oinarria, San Valentin, eliza katolikoan martiri zen apaiza gogoan izateko. Beste batzuek ordea, dendek sortutako salmenta estrategia dela. Erromantikoak direnentzako, euren bikotea liluratzeko eta konkistatzeko eguna da. Zuzen daude, otsailak 14, kondoi gehien erosten diren eguna eta bekatura eramaten gaituzten eguna ere badelako! Baina baita gauza erromantiko eta erotiko asko egiten diren eguna ere! Ikus dezagun zer uste duten herritarrek...

Zer da zure bikoteagatik egin duzun gauzarik erromantikoena?

Paula Hogei urte daramatzat nire senarrarekin eta egunero maite dugu elkar, ez dugu behar San Valentin eguna maiteminduta gaudela adierazteko!

Asier Nire neskalagunaren urtebetetzean nire logelako pelutxea, nire kolonia zuen sudadera bat eta amodiozko gutun bat oparitu nion. Kandelekin sortutako bihotz bat ere egin nuen.

Susana Nire senarrak eta biok 25 urte ezkondurik egin genituenean, Amsterdam-era joan ginen. Egun ahaztezinak izan ziren!

Asier Nire bikotearekin egindako gauzarik erromantikoena, kontzertu izugarri batzuk ikusi eta gero, batera lo egin genuenean izan zen.

Binke! otsaila 2017 27

a

Agenda 26 febrero, domingo

Inauteriak

GALDAKAO 17:30 Kurtzeko plaza

USANSOLO

ena

Usansolo

12:30 13:00

nkina

en la plaza de Unkina

13:30

17

riak e t u a In navales

27 febrero, lunes

20 akao Gald

GOROZIBAI 17:15 Gorozibai Kultur Etxea

28 febrero, martes

zena

Car

USANSOLO 17:30

Plaza de Unkina

GALDAKAO 17:30 Kurtzeko plaza

19:00

www.galdakao.eus

Kurtzeko plaza

Otsailak 24, barikua Galdakao 17:30 HAUR bERbENA RUM RUM ROCK Kurtzeko plazan 19:00 DESFILEA Ibilbidea: Plazakoetxe, J.B. Uriarte eta Kurtzeko plaza.

Galdakao Musika Banda Da Capo Elkartea, txistulari banda eta Máximo Moreno Musika Eskolako txistulariak, trikitilariak eta Batukada ikasleak.

20:00 MOZOLLOKERREN JUIZIOA Kurtzeko plazan • Txokolatada • Dantza tailerrak eta saltsa gurpilak, txa-txa-txa eta countrya Kurtzeko plaza (Areto Dantza Elkartea) 20:00 GOIZUETAKO ZARAGI-DANTZA ETA bAZTANGO SAGAR-DANTZA Kalez kale Santi Brouard plazatik (Andra Mari Dantza Taldea)

Otsailak 25, zapatua

«ZALDUONDOKO INAUTERIAK» 12:00 Kalejira eta dantzak plazarik plaza 13:00 Markitos plazan enpalatu 13:30 DANTZAK plazarik plaza OINARINEN txarangeagaz 14:30 Bazkaria 18:00 Markitos jeitsi eta kalejira 18:30 Markitosen epaiketa eta erretzea 19:00 Kantuak eta dantzak

Otsailak 26, domeka Galdakao 17:30 HAUR TAILERRAK Mozorrotu zaitez! Margotu zure aurpegia, apaindu zure ulea eta sortu zure antifaza eta txontxongiloa! Kurtzeko plazan

Usansolo IÑUDE ETA ARTZAIAK 12:30 Kalejira Iñude eta artzaiak eta Galdakaoko musika bandarekin 13:00 Antzezpena eta dantzak Galdakaoko musika bandarekin batera. Unkina plazan 13:30 Kalejira

Otsailak 27, astelehena Gorozibai 17:15 MOZORRO DESFILEA, MERIENDEA ETA MUSIKA Gorozibai Kultur Etxean (Gorozibaiko auzo elkartea)

Otsailak 28, martitzena

Galdakao

Usansolo

12:00 MIGAS EXTREMEÑAS KAFEAGAZ Kurtzeko plazan (“La Morenita” Centro Extremeño) 17:00 INAUTERIAK URRETAN (3 urtetik 15era) Urreta parkea(Argizai eta Gazte Topaguneak): • Haur tailerrak • Futbolin, Ping-pong eta Igel txapelketa 18:00 TXOKOLATADA 19:00 Haur eta gazte mozorrotuen desfilea 19:00 «ALTSASUKO INAUTERIAK» Kurtzeko plazatik Santi Brouard plazara (Andra Mari Dantza taldea) 20:00 MOZORRO LEHIAKETA Talde bakotxak bere musika eroan behar dau, MP3 formatuan. Kurtzeko plaza

17:30 HAUR TAILERRAK , argazki erreportajea, mozorro desfilea, disko festa eta sari banaketa Unkina plazan (Usansoloko ludoteka)

28 otsaila 2017 Binke!

Galdakao 17:30 HAUR–bERbENA STANDA BANDArekin Kurtzeko plaza 19:00 MOZOLLOKERREN JUIZIOA ETA ERRETZEA Galdakao Musika Banda Da Capo Elkartea, Trikitilariak eta Txistulari Banda Kurtzeko plazan

Eta gero, Kurtzeko plazan

ERROMERIA OXABI taldearekin

Gazte Eguna

Binke!

Galdakao eta Usansoloko aldizkaria

Argitaratzailea: AITU elkartea Koordinazioa: Jon Gomez Garai Erredakzioa: Ixone Muñiz Arana eta Jon Gomez Garai Diseinua eta maketazioa: Artefakto Argazkilariak: Gotzon Almaraz, Ander Arrieta, Inocencio Goikuria,Julio Legarretaetxebarria, Jabi Rojo Inprenta: BEPSA Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos Hileko ale kopurua: 14.000 Lege Gordailua: BI-41-2016 ISNN: 2444-9385 Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzunkizunik Helbide orokorra: infobinke@gmail.com Publizitatea: publibinke@gmail.com

Antzerkia Martiak 3 Ados teatroa

Ladydi García Ordua: 21:00 Sarrerak: 10-7,50 €

Martiak 4 Markeliñe

Kartoibiraka (haur-antzerkia) Ordua: 18:00 Sarrerak: 6-4 €

Aldizkari honek Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntza jaso du

Martiak 11 pausoka Entertainment

Go!azen

Ordua: 17:00 eta 19:00 Sarrerak: 6-4 €

Martiak 17 Xake produkzioak

Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak (Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak) diruz lagundua

Mami lebrun Ordua: 21:00 Sarrerak: 8-6 €

Martiak 24 Mag Lari

Lari Poppins (magia ikuskizuna) Ordua: 21:00 Sarrerak: 12-4 € Binke! otsaila 2017 29

Binketxorekin rekin jolasean Kaixo kaixoooo!!! Nire izena Binketxo da eta gure aldizkaria berritzearekin batera iritsi naiz ni ere zuen artera! Oso pozik nago! Hilabetero joko, denborapasa, buruketa eta marrazteko edo mozteko ariketa desberdinak proposatuko dizkizuet nire txoko honetan!

Nirekin jolasteko prest?

30 otsaila 2017 Binke!

Etxea hankaz gora utzi dut, lagunduko zenidake hemendik aurrera beharko dugun materiala aurkitzen?

Binke! otsaila 2017 31

Hey, you!

Binkek behar zaitu!

Herriko pertsona eta kontuak plazaratzen jarraitu gura doguz, euskara bultzatzen jarraitu eta gure hizkuntza ikusezin daukien leku horietara heltzen be jarraitu gura dogu‌ Egin zaitez binkekide!

Binke!

Galdakao eta Usansoloko aldizkaria