BINKE 006 Ekaina 2016

6. zenbakia 2016ko ekaina DOAKO ALEA

Erreportajea San Juan bezpera Albisteak Garbiñe Biurrun APPlika zaitez Argitalpenak programatu

XABIER ORUE-ETXEBARRIA GEOLOGOA ETA IKERTZAILEA

«Marteko krater bati herriaren izena jartzea okurritu zitzaidan»

2

|

Aurkibidea Iritzia Leire Arana

8 13 14

20

Telefonoak Udala.......................................................................................94 401 05 00 Udaltzaingoa .......................................................................94 401 05 05 SOS DEIAK ................................................................................................. 112 Suhiltzaileak ............................................................................................. 080 DYA .......................................................................................... 94 410 10 10 Anbulategia ......................................................................... 94 600 74 00 Osakidetza ........................................................................... 94 410 00 00 Galdakao -Usansolo Ospitalea ................................... 94 400 70 00 Gurutzetako Ospitalea ................................................... 94 600 60 00 Basurtuko Ospitalea ........................................................94 400 60 00

4

| Rosa Mari Angulo

Binkekideen txokoa

5

Gure berbaz Manu Etxebarria

6

Osasuntsu Inma Agirre

6

Elkarrizketa Xabier Orue-Etxebarria

8

APPlika zaitez

12

Irakurlearen txokoa

12

Hilabeteko argazkia

13

Sormenetik

13

Erreportajea San Juan bezpera

14

Albisteak

20

Kirolak

25

Iragarki laburrak

28

Herritarren ahotik San Juan sua

28

Denbora-pasa

29

Agenda

30

Torrezabal Kultur Etxea ................................................... 94 457 12 96 Txapelena Baserria .............................................................94 457 18 47 Behargintza ..........................................................................94 401 05 80 Urreta Kiroldegia ................................................................94 457 09 26 Unkina Kiroldegia............................................................... 94 456 79 73 Elexalde Kiroldegia ............................................................ 94 456 54 67 M. Moreno Musika Eskola ..............................................94 601 04 55 Udal Euskaltegia ................................................................. 94 456 61 74 AEK Barandiaran ................................................................. 94 456 41 19 Usansolo Liburutegia ....................................................... 94 436 30 35 Aperribai Liburutegia ........................................................ 94 426 17 90

BABESLEAK:

Argitaratzailea: AITU elkartea Koordinazioa eta erredakzioa: Jon Gomez Garai Diseinua eta maketazioa: Artefakto Argazkilaria: Gotzon Almaraz LarraĂąaga Inprenta: Boroa Inprimagunea Banaketa: Egunon Lantegi Batuak eta Correos Paper birziklatua eta ekologikoa

Ale Kopurua: 14.000 Lege Gordailua: BI-41-2016 ISNN: 2444-9385 Binke aldizkariak ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako iritzi edota esanen erantzunkizunik Berriak, agenda eta binkekideak: infobinke@gmail.com Publizitatea: publibinke@gmail.com ekaina 2016 | 3

Iritzia

ROSA MARI AnGULO MUĂ‘Oz

LEIRE ARAnA OJAnGUREn

Kurtso bukaeran

Euskara kalean

U

kolektiboaÂť sorraraziz. Aldi berean, liburutegiek

A

ikasleen arteko elkartasun morala sustatzen dute.

diote. Gezurra dirudi, urteak pasa arren egoera ez da

Urte osoan ikasten eta lanean ibili ondoren,

aldatu. Ikastola edo eskola barruan besterik ez da gure

da hurbiltzen doan heinean, azterketa garaia atzean geratzen hasi zaigu ikasleoi.

Garai honetan egunero herri guztietako liburutegiak betetzen ditugu, ÂŤestres

nekatuta gaude eta laster libre egongo garenaren aurreikuspenak motibazioa

azken

ematen

txanpa

digu.

gainditzeko

Leihoetatik

bolada

honetan

eztabaida

handia

sortu da euskarari buruz; hezkuntza arloan, batez ere. Hamarkada batzuk pasatu dira D eredua ezarri zenetik baina emaitzak

hasieran pentsatzen genuen bezain onak ez direla

hizkuntza entzuten.

Ikasle askok, akademikoki nahiz eta emaitzak

jendea

onak lortu, ez dute kalean hitz bat ere euskeraz

eguraldi onaz disfrutatzen ikusten dugun bitartean,

egiten. Ez da erreza honi buelta ematea. Argi dago

ikasleok zenbait astetan ikusten dugun argi bakarra

ezin diogula eskolari egoera honen ardura leporatu eta

mahai gaineko lanparak ematen diguna da.

horregatik guztion laguntza behar da gure hizkuntzak

Zeinek dio ikaslearen bizimodua erraza dena?

Kurtsoan zehar egindako lanaren ondoren, garai honek are esfortzu handiagoa egitera behartzen gaitu, hortaz, ezin da gutxietsi ikasleok egiten

norabide berria har dezan.

Gurasook

seme-alabak

euskaraz

aritzera

bultzatzeko zeregin garrantzitsua dugu.

Hala

ere,

beste

gizarte-eragile

batzuk

dugun lana. Baliteke ez izatea munduko garairik

ezinbestekoak dira euskera dagokion tokian jartzeko.

gogorrena,

Erraza ez dela badakigu baina gauza txikiengatik hasi

baina

gure

buruan

ideia

berriak

etengabe sartzeko ahalegina ere ez da makala.

4

zken

gaitezke. Adibidez, kirol munduan lan egiten dutenek

Ikaslearen merituari ez ikusiarena egiten

eragin handia daukate gure seme-alabengan. Ez da

dionari gogoeta egiteko gonbitea luzatu nahi

harrigarria erdara entzutea entrenatzaile gazteetan

diot nik. Izan ere, egungo ikasleok etorkizuneko

nahiz eta euzkaraz alfabetatu izan diren. Ezin dugu

motorra izango garelako.

hori aldatu? Guztion lana da.

|

Binkekideen txokoa

Hilabeteko zozketa Hauek dira hilabete honetako binkekide sarituak:

IĂąigo OĂąarte Orue Pilar Velasco del Valle Lurberrigane jatetxeak eskainitako bina menu irabazi dituzte.

On egin eta zorionak!

Maiatzeko irabazleak Asier Balentzia (eskuin) eta Bibiano Diaz (ezker, alabekin), Garaziren eskutik Oiolokak eskaintzen dituen etxean egindako produktu guztien berri jasotzen.

Aukeran gura dutena eramango dute etxera!

ekaina 2016 | 5

Gure berbaz

MAnU ETXEBARRIA AYESTA

Labeigarra

G

aria eta artoa etxe-etxekoak izan doguz

artagarauak siku egon behar dau ehokeran urun zehea

gurean. Gari-ereitea joan zan baina arto-

edo fin-fina aterateko.

ereitea ez dogu galdu. Artoa, besteak

Artaburu batu barriaren mamia hezo egoten da

beste, talo-janerako berreskuratu dogu

eta errotara eroan aurretik, labeigarra egiten da. La-

eta modan jarri da jai askotan. Lehenago, ogi zuria

beigarra hauxe da: artaburuak lebean sartu eta sikatu

zan nagusi eta artoa ogiaren faltara jaten zan, artopil,

edo igartu gero errotan ehoteko. Labeigarraren osteko

morokil edo talo bidez. Talo onak egiteko, arto onaz

uruna da egokiena talo, morokil eta artopiletarako. Ze

gain, arto-urunak be onak izan behar dau. Horretarako,

gozoak ezta?

Osasuntsu

InMA AGIRRE IURREBASO

Edozein adin eta egoerarako erremedioa

H

omeopatia askok uste dezaketena baino

erremedio

bikaina

da

okadak

zaharragoa da. Hipocratesen garaian ere

saihesteko, bihotzerreak, barizeak,... eta dilata-

aritzen ziren gai hauen inguruan, egin kon-

zioan lagundu dezake.

tu! Berez, naturak eskaintzen dizkigun hiru

• Kirolarien artean ere oso erabilgarria da homeopa-

erreinuetatik hartutako substantziez osatutako medi-

tia, lesioen aurrean duen eraginkortasunagatik.

kumentuak dira homeopatikoak. Hau da, animali, lan-

• Ohiko medikuntzaren laguntzaile eta osagarri ere

dare eta mineraletan oinarritutako medikuntza arloa

izan daiteke, honek sortzen dituen ondorioak ba-

da Homeopatia.

Tratamenduak iraun bitartean ez dituenez efektu sekundarioak sortzen, bizitzaren adin eta garai guztietan erabiltzen da. Hauetan, esaterako: • Jaioberriak kolikoak izanez gero edo haurrari hor-

6

• Haurdunaldian

|

retzeko.

• Estres, antsietate, depresio, insomnio... kasuetan lagungarri da oso.

• Eta albaitariek ere erabiltzen dituzte, etxabereetan zein abere-industrian.

tzak hazteak mina sortu dezake, baina homeopatia-

Homeopatia aspaldikoa da eta edozein adin eta egoe-

rekin arindu daiteke sufrimendua.

ratan da erremedioa!

Euskeraz be olgau geinke!

Hoba, ez! ondo barriz!

Zuztarretatik

Ahora

ikerketa-egitasmoaren

barruan hainbat ohituraren gaineko informazinoa batu eta sailkatu da. Izan be, ikerketa-egitasmoan batutako olgeta batzuk formatu digitalera eroan doguz, Nerbioi-Ibaizabal bailarako bizilagunek euren aurrekoen olgetak ezagutzeko eta olgetako.

2015eko udagoienean zazpi olgeta-modu grabau genduzan Galdakaoko Kurtzeko plazan, eta grabazinoan bailarako neska-mutilek parte hartu eben. Honeexek zazpi olgetak: atxea motxea, txorro-morro, iturriak, kantoi-kantoika, trukeme astea, soka-saltoan eta kumak egiten.

Danak ala danak ikusteko, eskaneatu QR kode hau telefonoarekin.

ekaina 2016 | 7

Elkarrizketa

XABIER ORUE-ETXEBARRIA GEOLOGOA ETA IKERTZAILEA

ÂŤDonejakue bidea Galdakaotik pasatzen zela ikertzeak ilusioa egin zidanÂť Batzutan hamaika aurkikuntza egiten saiatzen gara bizitzan, aurkikuntzarik ederrena norbere barnean dagoenaz konturatu barik.

Agian hori gerta dakioke gure hilabeteko protagonistari. Gure ondarea, historia, mendiak, lurra eta harriak ikertzen ematen du eguna, harririk bitxiena bera dena jakin barik.

B

ere Curriculumak amaigabea ematen

entzutean okurritu zitzaidan, akaso, aukeraren bat

duela uste duzunean, berarekin elkartu

egon zitekeela gure herriaren izena Marteren krater

eta dokumentu akademikoko 51 orrial-

bati jartzea. Beste batzuek lortu bazuten, guk zergatik

deak gutxi direla konturatzen zara.

ez? Kudeaketekin urte batzuk aritu ginen eta horreta-

Unibertsitate Katedraduna da Xabier

rako zenbait zientzialarien laguntza jaso genuen, bes-

Orue-Etxebarria (Galdakao, 1951) geo-

teak beste, izendapena egiten duen erakundearekin

logoa. 40 urte daramatza Zientzia eta Teknologia

harreman zuzenak dituztenenak. 2003an lortu genuen

Fakultatean ikertzaile eta eskaintzen dituen hitzal-

izendapena azkenean!

di, argitaratzen dituen artikulu zientifiko edo munduari eskaini dizkion aurkikuntza guztiak bere egu-

Utz dezagun Marte eta goazen oinak lurrean

nerokotasuneko pasarte baino ez dira; Elexaldeko

jartzera, bada, bertan ere hamaika ikerketa

semeak ezinezko duelako txakolinagatik eta Galda-

egin dituzu‌

kaogatik duen maitasuna ezkutatu.

Zorte handia izan nuen, esaterako, Gasteizko mendebaldean kokatzen den aztarnategi oso interesgarria

Geologoa eta Elexaldekoa, zelan azaldu daiteke

aurkitu nuelako. Bertan, dinosauro, krokodilo, dortoka

hori?

eta beste abarren fosilak ikertu daitezke.

Ondarroan jaiotako batek itsasoarekin lotutako lanean

Baina ilusio gehien egin didan ikerketa flysch-a-

bukatzeko aukera asko dituen bezala, Elexalden eta

ren inguruan garatutakoa da, bai Gipuzkoako baita

mendietatik gertu jaiotzeak naturarekiko kuriositatea

Bizkaiko kostaldean ere. Batzuek uste dute flysch-a

piztu zidan eta horrek bultzatu Geologia Lizentziatura

Gipuzkoa aldean bakarrik ikus daitekela eta ez dakite

egitera. Ez da ba hain arraroa!

Bizkaiko hainbat tokitan ere azaleratzen dela.

Elexaldeko bati Marteko kraterrari Galdakao

lan asko garatu ditugula, nazioarteko aldizkarietan argi-

izena jartzea, hori bai arraroa!

taratuak, Bilbon eta Zumaian antolatutako bi kongresu

(barreka) Baina badu bere azalpena! Julio Anguita dok-

internazionalak, gure kostaldean munduko erreferente

torearen hitzaldi baten negoen, eta kontatzen zuena

diren hiru estratotipoak kokatzen lagundu genuen...

Laburtzearren, ezin aipatu gabe utzi ikerkuntza

8

|

Xabier Orue-Etxebarria

Baina urrunera joan barik, gure herriko patri-

zela frogatu ahal izana eta, bestetik, gure mendietan

monioari buruzko ikerketa ere egin duzu, ezta?

aurki daitezkeen egitura batzuk -orain arte karobi be-

Eta hortxe dago neure sentimendua! Galdutzat jotzen

zala identifikatuak zirenak- burdin minerala erreduzi-

ziren Isasi Dorretxeko aztarnak aurkitu nituen, gara-

tzeko labeak zirela egiaztatzeagatik.

tutako ikerkuntzei esker Mercadillo zubiak garrantzia Zenbat ikerketa eta zenbat lan gure ÂŤmemoria naturalarenÂť inguruan! Galdera zuzenegia

ÂŤElexalden jaiotzeak naturarekiko kuriositatea piztu zidanÂť

agian: zergatik sartu zinen guzti honetan?

Esango nuke hiru direla mundu honetan sartzera animatu ninduten gakoak. Batetik unibertsitateko irakasle izateak eraman nauelako ikerketa mundua ezagutzera, bestetik aspaldi izan dudalako gure mendiekiko kuriositatea. Inoiz ez duzue pentsatu zergatik dauden mendiak? Zelan sortzen dira? Eta zergatik daude itsasoko fosilak itsasotik urrun? Galdera horiek egiten nizkion nire buruari.

handia hartu du eta Altamira inguruan balizko erro-

Eta amaitzeko, aipatutako zalantza eta ikerketa

matarren garaiko bidearen aztarnak aurkitu nituen.

guztiak nire herrian jarri gura nituelako praktikan hasi

Baina bi gauza azpimarratuko nituzke besteen gai-

nintzen mundu zoragarri hau ikertzen. Beti izan dut

netik, alde batetik Donejakue bidea Galdakaotik pasa

oso gustuko Galdakaoko patrimonioa eta historia. ekaina 2016 | 9

Elkarrizketa

Ibilbide luze honetan, zerk utzi dizu aho-zapore onena?

Hiru gauza azpimarratuko nituzke: euskal kostaldean bi mundu mailako erreferente geologikoak izendatu izana; Galdakaotik Donejakueren bidea pasatu zenaren datuak lortzea eta, datu zientifikoen bidez, espezialistek uste zutenaren kontra Galdakaon burdina

ÂŤAuzolanean ari gara Elexalden txakolina egitenÂť

erreduzitzeko labeak izan zirela frogatu ahal izatea.

Gehienak herriarekin lotuta, noski!

Eta aurtengo sariduna galdakoztar bat! (irribarretsu) Bai horixe! Euskal Labeari buruzko ar-

Hala ere, aho-zapore ederra utziko dizuna dato-

tikulu bategatik emandako saria da, Madrilen, ekai-

rren ekainaren 23an jasoko duzun saria izango

naren 23an Kongresu internazional bateko inaugura-

da, ezta?

zio-ekitaldian emango didatena.

Egia da! Espero ez duzun saria jasotzeak poztasun handia ematen du, batez ere talde-lana denean!

Zer suposatzen du zuretzat sari hori jasotzeak?

Argi dago, berez, saria jasotzea pozgarria dela. Nire

10

Francisco Javier Ayala 2016 izeneko saria da.

kasuan, are gehiago, 2006. urtetik aurrera, eta iker-

Baina nondik datorren azaltzerik bai?

kuntza lerro guztiz berri bat izanik, taldeak hamar

De Re Metallica izeneko aldizkaria Ondare Geologiko

urteetan zehar egindako lan onari aintzatespena ema-

eta Meatze-ondarearen defentsaren aldeko Espainia-

ten diolako. Azkenean arrazoia eman digute egitura

ko Elkarteak argitaratzen du eta urtero aurreko ikas-

horiek, gehienek karobi zirela defendatzen zutenean,

turtean argitaratu dituenen artean artikulu zientifiko

burdina erreduzitzeko labeak zirela aldarrikatu genue-

onena saritzen du.

lako. Ez da erraza izan, horregatik poztasun bikoitza!

|

Xabier Orue-Etxebarria Mila saltsatan sartuta egotea nahikoa ez bada,

Miren, Angel, Mari Kruz, Juanjo, Bego...- eta auzolan

txakolin egilea ere bazara!

erara ari gara elkarrekin lanean. Horrela hasi ginen

Zer egingo nuke nik txakolina barik! Guztiok dauzkagu

eta horrela jarraitzen dut nik gaur egun ere!

afizioak eta ditudanen artean bata txakolina egitea da.

1981. urtean hasi nintzen oraindik Bizkaiko Txakolina-

Txakolin bikaina izango da ziur, geologo batek

ren jatorri-deitura garatu gabe zegoenean. Behin , Biz-

ez ditu bere mahastiak edozein lurretan landu-

kaiko ekoizle gehienek erabaki zuten bertan sartzea.

ko eta!

Nik aldiz, nahi nituen barietateak erabiltzeko, elkar-

(barreka) Baina mahastia garatzea erabaki nuenean

tetik kanpo jardunda askatasun gehiago izango nuela

ez nuen nire ezagutza geologikoa praktikan jarri,

uste nuen. Adibidez, beste hainbaten artean, gehien

substratuaren ezaugarriak ez nituelako kontutan izan,

gustatzen zaidana Petit Manseng mahats mota da eta

eguzkiarekiko orientazioa baizik. Erabakia zuzena izan

hau ez zegoen onartuta denominazioaren baitan.

zela esango nuke... Hori bai, landaketa egitera bultzatu ninduena eta tokia aukeratu zuena ez nintzen ni

Zein unetan erabakitzen duzu txakolina egitea-

izan, Elexaldeko Txomin Zabala zena izan zen aukera-

ri ekin behar diozula?

keta egin zuena. Soroko kontuez asko zekien pertsona

Galdakaoko ondareari buruzko ikerketa hasi nintze-

zen Txomin, eta hari esker ari gara honetan ere. Neuk

netik gero eta denbora gutxiago nuela ikusita, dena

horretan ez nuen erabaki handirik hartu. Badakizue

uzteko puntuan egon nintzen. Eta, zorionez, une har-

esaerak dioena... Soinugilearen etxean, oro dantzari!

tan auzokidea den Rufino Zarrabeitiak proposatu zidan talde bat osatzea beste hainbat lagunekin batera -horretan gurekin dira Joseba, Jose Mari, Koldo, Ana,

Eitzagako labeetan (bi daude bertan) indusketa lanak egiten hainbat herritarrekin auzo-lanean.

ekaina 2016 | 11

APPlika zaitez

Irakurlearen txokoa

Sareko argitalpenak programatzeko hiru aplikazio erabilgarri

Gero eta arinago bizi garen gizarte honetan, sarritan sare sozialak elikatzeko denborarik ere ez dugu izaten. Horregatik, hauei eskaintzen diogun tarteari ahalik eta zuku gehien atera behar izaten diogu. Gainera, zeure ogibidearen parte ere Twitter, Facebook, Google+ eta antzekoak elikatzea baldin bada, hementxe dituzu argitalpenak programatzeko hiru erreminta:

D

uela hilabete gutxi berrikuntzak

egin

dira

Zuatzuko tren geltokian.

Aurrerapausoa ezin uka-

tu eskertzekoa izan dela baina kexa

TWUFFER Aplikazio honekin, etorkizunean argitaratu nahi ditu-

bat daukat. Trena ia egunero har-

zun Twitter-eko txioen zerrenda egin dezakezu. Esaldi bakoitzari

tzen duen bezeroetako bat naiz eta

argitaratzeko data eta ordua ezarriz. Twitter-en bakarrik erabil-

Bermeora edo Donostiara doazen

garri.

trenen andenean, bankuak falta dira

LATERBRO Programa hau aurrekoaren oso antzekoa da, baina

esertzeko. Jarri dituzten eserleku

honek Twitter eta Facebook-erako ere balio du.

guztiak estalita dagoen eremuaren

HOOTSUITE Hau osoena da, Twitter eta Facebook-ez gain, Lin-

kanpo daude eta euria eginez gero,

kedIn, Google+, Instagram eta gehiago ere programatu ditzakee-

ezin gaitezke aterpean eserita egon.

lako.

Egia da, tiketak erosteko makinak dauden etxetxoan eserlekuak daudela, baina egoera ez da batere erosoa, bertatik ez baita ikusten noiz datorren trena. Banku bat edo bi jartzea eskertuko nuke.

IĂąigo Zelaia Zeure iritzia hemen argitaratzeko, bidali gehienez 100 berbako testua zeure izenabizen, telefono eta Nortasun Agiriaren zenbakiarekin, helbide honetara: infobinke@ gmail.com Binkek gutunak laburtzeko eskubidea du.

12

|

Hilabeteko argazkia

Arratiako tranbia Plazakoetxetik, 1958

Sormenetik IRATI BEDIAGA REMEnTERIA

Horrenbeste ibili ondoren, hor ikusi du zuhaitz dotorea. Jarraian maitemindu da bere adar freskoez.

Adar eta hostoek eskaintzen dioten itzalpean eguzkitik babestu eta loak hartu du. Ez dakigu zenbat denbora pasa duen lotan, baina esnatu da.

Gose da eta pekatua izango litzateke adarretan dauden fruituak usteltzen ustea. Zuhaitzean gora joan eta adar bat bera ere ez du utzi fruituekin. Ez dakigu zenbat denbora pasa duen jaten, baina asetu da.

haizea lagun hegan egiteko asmoz.

Baina...KRAK! Alaba eta xibua lurrera erori dira. Hasierako adar fresko eta sendoa apurtu egin da.

- Zergatik apurtu behar izan zara orain?- galdetu dio alabak adarrari.

Erantzuna ordea adarrak ez, sustraiek eman diote.

- Gutaz ahaztu zaretelako. Behin elikatu ninduten, agian zure aitite-amamek edo hauen gurasoek... baina

Halako zuhaitza aurkitzeaz harro dago eta labana

ezin naiz iraganekoaz bizi. Iraganeko sustraiek ezin

batekin bere izena idatzi du adarraren azalean. Ez da-

dute oraina bihurtzen ari zareten zuhaitz hau man-

kigu zenbat denbora pasa duen bizia mintzen, baina

tendu.

bukatu du azkenean.

Berak bakarrik ez, bere alabak ere zuhaitz hartaz gozatzeko, ohol zati batekin eta sokarekin xibu bat eskegi du adarretik. Alaba ilusioz eseri da ohol zatian,

- Eta orain zer egingo dugu? Berandu da...- kexatu da alaba.

- Inoiz ez da beranduegi - Erantzun diote sustraiek, ahul baina esperantzaz beteta. ekaina 2016 | 13

Erreportajea

SAN JUAN BEZPERA

Kristautasunak hartutako herri ohitura zaharra «Gaua gauezkoentzat eta eguna egunezkoentzat» dino euskal mitologiako esaera batek eta beste batek, »ura eta sua onak, baina belaunetatik behera». San Juan egunak ordea, ura, gaua eta sua, laurak daukaz jokoan udako solstizioan!

MAnU ETXEBARRIA AYESTA

S

an Juan bagilean kristautasuna Euskal He-

dogu eta neguaren hasieran, Jesukristoren jaiotza, hau

rrira etorri baino lehenagotik ospatzen

da, Gabon eguna. Baina, ospakizun pagano edo kristau

zan. Eguzkiari begira, uda eta negua has-

aurrekoagaz bat ez egiteko, 21ean barik, 24an ospa-

ten diran egunak ezagunak izan dira his-

tzen dauz eleizeak egun nagusi biok.

torian zehar. Solstizio izenez ezagutzen dira.

Bagile edo ekainaren 21ean, urteko egun-argi lu-

Ospakizun biak daukie zerikusia eguzki-argiagaz eta egun biotan agertzen da argiaren ezaugarria, egunez, eguzkiarena eta gauez suarena.

zeena eta gaurik laburrena dogu. Egun horretatik au-

Sua egiten da gau biotan, Gabonetakoa ia-ia gal-

rrera, eguna laburtuz joango da abenduaren 21erarte,

durik daukagun arren. Gabon gauean, supazterrean

gero hasten joateko ekainaren 21erarte.

isiotuten zan Gabon-subila eta gero bere errautsak

Ikusten danez, honeik egun bi honeik, oso inportanteak izan dira gure historian.

Urteak joan urteak etorri, kristautasuna etorri

soloetan zabaldu uzta edo koxitza onak lortzeko. San Juan bezpera gauean ostera, San Juan sugarrak isiotuten dira Euskal Herri luze-zabalean.

jakun Euskal Herrira be, alde batetik, Olentzeroren

San Juan bezpera gaueko sugarretara heldu ga-

mitotik eta bestetik eleizaren bidez. Kristautasunaren

ranez gero, Euskal Herriko eta hurrago etorririk, Gor-

zabalkundean, ermita, komentu eta eleizaz bete ziran

beia inguruko San Juanetako ohitura batzuk aitatuko

gure herri guztiak, bakoitzari bere eguna izendatuz

doguz:

ospakizunerako.

Eleizeak, baekian jakin be, herri zaharrarentzat

San Juan bezperan, sugarrak egin baino lehen, gure

nak. Horregaitik, eleiz-ospakizun handi bi, horrexei-

baserritarrak, garia jo eta gero geratzen dan galtzu-

tan egunotan ospatzea erabagi eban.

poila bana hartu, isiotu eta solorik solo ibilten jakuzan

Udaren hasieran, San Juan Bateatzailea ospatzen 14

San Juan Abestia

inportanteak zirana uda eta neguaren hasierako egu-

|

ondoko kantua kantatuz:

ekaina 2016 | 15

Erreportajea

ÂŤSan Juan bagilean

batez be egun honetan, osasuna lortzeko. Iturrietara

denpora ederrean

ezeze, San Juan goizeko inontzean, bedartzarik bedar-

sapoak eta sugeak erre

tza ibilten zan jentea, ortozik, oinak bustiteko, ona ei

artoak eta gariek gorde

zalako osasunerako.

gure etxean sorginik ez, lapurrik ez badagoz bedegoz erre beitez!Âť

San Juanetako Osasun-Bedarrak Arratian entzuna danez, San Juanetako inontzean, era guztietako bedarrak batzen dira: suge bedarrak, en-

San Juan (H)aretxa

plastu bedarrak eta abar luze bat. Bakotxari paternos-

San Juan (h)aretxa edo eta Eguzkilorea ipintzea dogu

ter bat errezetan jako eta bedarrok gorde, gero urtean

beste ohituretako bat. Haritza, elorri edo leizar landa-

zehar behar diran osasun-erremedioetarako.

re edo erramatxo bat hartzen da eta galburu eta beste apaingarri batzuk ipini orduan, etxeko balkoi edo

San Juan Sugarrak

atean josi. Kristau aroan San juan aretxari egurtxo bat

Baserrietan, San Juan aurretxuan, sasi, ota eta bedar

gurutzatzen jakon kristautzeko. Geroagora, etxeetako

txarrak ebagi egiten dira gero sugarretan erretako..

ateetan Jesusen Bihotza ipintzeko ohitura be egon da.

Sua, arrrisku gitxiko lekuan egiten da eta sarri asko-

Danak be, etxea zaintzeko.

tan bidekurtze baten, sorginak agertuten ziralako sineskerea egoalako.

San Juan Egunsentia Gorbeia inguruko herrietan,

San Juan bezperako

Sugar-Saltuak

gauerdiraz gero, Gorbeiako tontorrera igoteko ohitura

San Juan sugarrak apur bat amatatuz doazenean, sal-

dago San Juan goizeko eguzkiaren urtekera ikusteko.

tuak egiten dira ilinti eta txingar gainetatik. Zertarako? Batetik, osasunerako eta bestetik, bakoitzaren tre-

16

San Juan Iturriak

betasuna erakusteko. Nor ez da inoz etxera bueltatu

Ura beti izan da inportantea. San Juanetan, usadio

San Juan bezperan ke hatsagaz ule eta arropatan edo

handia egoan iturrietara joan eta garbizuzialdi batzuk

nork ez dau entzun holan ibili ostean ohean txis egin-

hartzeko. Alde batetik, garbitzeko baina bestetik, eta

go ebanik dan-dana hondatu arte?

|

San Juan bezpera

San Juanen Bizarrak

dra Mari Dantza Taldeak San Juan ospakizun ederra

San Juanetako sua ia guztiz amatatzen danean, Eus-

antolatu eta ospatzen deusku Santi Brouard plazan.

kal Herriko leku batzuetan harri-losa bat ipinten jako

Urtero gero eta herritar gehiago batzen dira plazaren

ganean eta esan inguruko umeei: «Bihar goizean lehe-

inguruan gabeko magiaz gozatzeko. Bertan emoten

nengo jagi eta harri-losa hau altzatuten dauanak, San

jako hasierea gabari konjuroagaz, eta ostean etorten

Juanen bizar zuriak ikusiko dauz».

diran hainbat erritual eta kantugaz; San Juan Portaletaña eta Urdiaingo Kantaiteagaz, esaterako. Gazte-

San Juan Loak

txoek barriz egurra banatzen dabe joko-dantza diber-

San Juanetako loak luzeak ei dira. Egun horretan goi-

tigarri bategaz, suak indarra galtzen dauan bitartean.

zetik jagiten dana, urte osoan jagiko ei da tertzioz. Lo

Guzur Aretxa taldeak barriz, sugar ederrak egiten

gitxiko edo lo txarrekoak be egoten dira. Kasu hone-

dauz Muguruko landan, jarraian erromeria, txokolate

tan, San Juan ospatzen dan eleiza batera eroan behar

jana eta guzti. Urretan be sugarrak egiten dira Urre-

ei da eta lo ona eskatu santuari.

talde Auzo Elkartearen eskutik, eta honetxek izaten dabez urteko jai nagusi, hainbat eguneko egitarau

San Juan Berakatzak

oparoaz.

Gabon egunean erein eta San Juan egunean ateratako

Usansolok, bere aldetik, Unkina plazan alkar-

berakatzak onak ei dira txakur amorratuaren gatxaren

tzen dauz herritarrak txondorrari su emoteko. Bai-

kontra egiteko.

na ganera, erreportajean aitatutako erritual batzuez gain, umeentzako tailerrak, musikea eta txorizo jana

San Juan Jaiak

be antolatzen dabez Usansolon Euskaraz Taldeak eta

Ete dago herririk San Juan jaia ospatzen ez dauanik?

Usansoloko Ludotekak. Azken antolatzaile honeen

Kristautasunaren aurretik zein ostetik, hemen jarrai-

esanetan, «euskal kulturearen transmisinorako egun

tzen dogu ospatzen gure ohitura zaharra. Gureak be

aproposa da eta poztekoa da hainbeste herritar ohitu-

ez dira gau magikoez libratzen.

ra zaharren inguruan gozatzen ikustea».

Galdakaon eta Usansolon, hainbat lekutan ospatzen

daitezala ba danon gozamenerako, osasunerako eta

dira San Juan sugarrak urtero-urtero. Esaterako, An-

ohitura zaharren iraupenerako. Hala biz!

San Juan bezpera gaueko ospakizun guztiok izan

ekaina 2016 | 17

Albisteak Parte-hartzea

Binkeren Aholku Batzordea ekainaren 22an izango da Herrian asko ziren euskarazko proiektu komunikatibo herrikoi eta ireki bat behar genuenaz sinetsita zeudenak. Behin Binke gure artean eta binkekideek erantzundako inkestak abiapuntu hartuta, herritar guztientzako zabalik egongo den Aholku Batzordea deitu gura dugu.

Atalen balorazioa 4,03

Denborapasa

3,63 Herritarren ahotik

3,66

4,05

Agenda

4,26 3,97

Iragarkiak

4,16

Erreportajea

Applika zaitez

Elkarizketa

1

Osasuntsu

Iritzia

2

Gure berbaz

3

3,84

Kirolak

4,0

4

3,74

3,89

Sormenetik

3,89

Albisteak

4,24

4,08

Hileko argazkia

5

Binkekideek atalen inguruan egindako balorazioen emaitzak, 1etik 5era arteko puntuazioan.

Ohituta

gaituzten

hilabetekari

hurrengo

beste, ikusten ari da hilabetero

arruntetik harago joatea izan da,

pausua herritar guztiei inkesten

argia eskuartean duzun aldizkari-

sortzez, Binke hilabetekaria sortu

xehetasunen berri eman eta Binke-

txoa.

duen herritar taldearen eta Aitu

ren norabidea zehazten joatea da.

Euren iritzia eman zuten,

elkartearen asmoa. ÂŤHerrian lehe-

Horretarako, Batzorde Orokorrak

eta hoberen baloratutako atalak

nengoz euskarazko proiektu ko-

Binkeren Aholku Batzordera dei-

erreportajea, elkarrizketa sakona

munikatibo handi bat sortuko ba-

tzen ditu euren iritzi, ekarpen edo

eta albisteak izan dira, hurrenez

gendun, herriaren esku utzi behar

kritikak egin gura dituzten herritar

hurren.

Hizkuntzaren

gendunÂť diote Binkeren Batzorde

guztiak, edo beste barik proiektua

berriz,

testuen

Orokorreko kideek. Gainera, hauen

hurbilagotik ezagutu gura dituzte-

eta genero parekotasuna izan dira

ustez, ÂŤalbisteez bakarrik horni-

nak. Aholku Batzordea ekainaren

puntu gehien jaso dituztenak eta

tzetik urrun, kultureari eta herri-

22an, asteazkena, 19:00etan Torre-

argi gelditu da bizkaierari leku

tartasunari lehentasuna emongo

zabal Kultur Etxeko balio anitzeko

gehiago eman behar zaiona. Disei-

eutson proiektua behar gendun,

gelan egingo da.

nu aldetik letra tamaina eta aldiz-

Emaitzak

eskuartean,

gero eta euskaldunagoa dan herri

ditu irakurleak.

Herrian zein herritik kanpo bizi

Hala ere, dudarik ez dago,

den edozein herritar egin daiteke

bazkideen ekarpen asko jasota

edo bazkide guztien artean inkes-

binkekide

Gasteizen,

hausnarketara eraman ditzakeen

ta bat banatu zen, honi erantzunez

Lazkaon, Larrabetzun, Bilbon, Ba-

hainbat arlo eta atal daudena. Hori

atal guztiak, aniztasuna, genero

saurin, Azkoitin... bizi diren binke-

horrela, hilaren 22an eztabaida-

berdintasuna,

tra-

kideei hilero bidaltzen zaie aletxo

tuko dira hobetu beharreko espa-

taera, diseinua... baloratu zezaten.

bana- eta horiei esker, besteak

rruak eta aurrera begirakoak.

Horregatik, Binke jaio eta lau hilabetera,

18

ulergarritasuna

kariaren beraren formatua eskertu

Binkekideen iritzia

honetanÂť.

trataeran

|

proiektuko

binkekide

hizkuntzaren

-Burgosen,

Musika

Kaiola Festibalaren «balantze izugarria» egin dute Japoniako Asunak, AEBtako Oddateeek, Frantziako Dual Splitek, Kanadako Ora Coganek eta Euskal Herriko Mursegok ikuskizun ederra eskaini zuten jaialdian.

Kaiola Festibalak joan den zapatuan bete zuen Galdakaon bere lehenengo edizioa eta mila pertsonen sartu-irtena izan zen musika alternatiboko ekitaldiak iraun zuen bost orduetan zehar. «Bizitasun

Asuna japoniarra Kaiola Festibalean, gitarrarekin eta jostailuekin musika sortzen.

desberdin eta aparta izan zuen Torrezabal Kultur Etxeko areto nagu-

publikoaren aldetik, egon dan giro

kaoko Udaletik bultzatua izan da,

siak», hainbat ikusleren arabera.

parte-hartzaileagaitik.

Ekitaldia

hasiera batean Aritza Landaluze

Ainhoa Agirregoikoa Kultura

20:00etan hasi eta eta hortik au-

galdakoztarrak egindako proposa-

zinegotziak egindako balantzean

rrera 01:15h inguruan amaitu zan

mena onartu, Landaluze udalare-

adierazi zuenez, «balantze ikusga-

arte, mila personatik gora egon

kin elkarlanean aritu eta herriko

rria izan da, estilo desbardinetako

dira momentu desbardinetan eki-

establezimentuek

musika onaz eta liluragarriaz gain,

menaz gozatzen». Jaialdia Galda-

guntzari esker.

Gertakaria

emandako

la-

Instalazioak

Azken aldian agertzen ari diren Kirol materiala liztorrak ez dira Asiakoak berriztuko da Agirre Lehendakariaren plazak az-

Galdakaoko Udalaren Kirol Arloak

ken aldian udaltzaingo eta suhil-

Urreta Kiroldegiko gela kardiobas-

tzaileen bisita izan du, bertako

kularreko kirol materiala berriz-

zuhaitzetan agertzen ari diren liz-

tuko du, 35.000 euro inbertituta.

torrengatik. Baina Udaltzaingoak

Udalaren arabera, «erabiltzaileen

Binkeri

adierazpenen

eskaera handia daukan gune ho-

arabera, «inbasoreak, baina ber-

egindako

rretako eskeintza biribiltzea» da

tako erleak dira». Iaz agertu ziren

helburua eta horretarako sei zinta,

asiarren puntuak identifikatuta di-

lau bizikleta, bost eliptiko eta etza-

tuzte eta momentuz ez dago arris-

neko bizikleta berri bi sartuko ditu

kurik, «euren kabia defendatzeko

datozen egunotan fitness aretoan,

bakarrik egiten dutelako eraso».

kiroldegiko erabiltzaileen eskura. ekaina 2016 | 19

Mozoilo Eguna

Inoizko elkarte antolatzaile gehien bildu dituen herriko lehenengo jaia Euskal Jaiak Galdakaon utzi zuen aztarnaz baliatuz eta herriko hainbat elkarte euskalgintzaren baitan biltzeko zegoen nahiari bide emanez, hamazazpi elkarte desberdin batu ziren ekainaren 4an lehenengo Mozoilo Eguna antolatzeko. Asmoa urtero errepikatzea da.

ÂŤGure hizkuntza, kultura eta nor-

taberna inguruak eta horrela eman

Elkartzen jarraitzeko asmoa

tasun galdakoztarra indartzeko as-

zioten hasiera 15:00 aldera hasi zen

Horixe da, hain zuzen, 17 eragileek

moarekinÂť sortu da Mozoilo Eguna

herri bazkariari, Kurtzea plazan.

erakutsi duten asmoa: urtero elkar-

eta horrela sinatu zuten ekainaren

tartean,

baz-

tzen jarraitzea. Horregatik, dei egi-

4an ospatutako jaiaren hamazaz-

kalondoan,

ziren

ten diote herrian gure kulturaren

pi elkarte antolatzaileek. Goizean

erromerian dantzara animatu zi-

eta euskalgintzaren alde lan egiten

tanta batzuk erori baziren ere, ez

ren

Dantzaldiari

duten elkarte eta norbanako guztiei,

zituzten saihestu artzai-txakurren

amaiera eman eta segidan hasi

ÂŤindarrak batu, elkarrekin herri eus-

erakustaldia, umeentzako egin zi-

ziren pilota partiduak. Horien ar-

kaldunago, osasuntsuago eta norta-

ren tailerrak, erabakitzeko eskubi-

tean, bereizgarri, Titin III eta Go-

sun handiagokoa egiten jarraitzekoÂť.

dearen alde antolatutako mosaikoa,

rrotxategik Xala eta Zabalaren aur-

Hurrengo urtean ez dute za-

hamaiketakoa edo musika eta txis-

ka jokatu zuten norgehiagoka izan

lantzarik jaiak indar handiagoa har-

tulari bandek eskainitako doinuez

zen. Titinek oraindik gordetzen

tuko duenaz eta egitarau oparoagoa

gozatzea.

duen sasoi ona azpimarratu zuten

eskaintzeko moduan izango dire-

bertaratutakoek.

naz. Gauzak horrela, aurten Mo-

Eguerdian berriz, sortu berri

20

Arratsaldeko

hainbat

neska-mutilak.

izan

den Galdakao Kantari ekimeneko

Egitarauari amaiera indartsua

zoilo Egunean parte hartu dutenei

lagunak aritu ziren abesti herri-

Gudaize rock talde galdakoztar gaz-

eskerrak eman eta hurrengoetan

koiak kantatzen, herriko hainbat

teak eman zion, Santi Brouard en-

parte hartzeko deia egin dute anto-

musikarik doinuz alaitu zituzten

parantzan egokitutako agertokian.

latzaile guztiek.

|

Albisteak Eskubideak Garbiñe Biurrun

«Presoen eskubideak errespetatzeagatik ez dira biktimenak murrizten» Txus Martin presoa bere osasun egoera larriagatik da sonatua eta bere aldeko plataformak mahaiingurua antolatu zuen Galdakaon maiatzaren 31n, tartean Garbiñe Biurrun epailea gonbidatu zela.

Galdakaoko udalbatzaren gehiengoak larriki gaixo dagoen Txus Martin presoaren askatasuna eskatzeko adierazpena aspaldi kaleratu zuen eta hamaika izan dira Giza Eskubideak errespetatzeko Txus Martinen aldeko plataformak antolatutako ekimenak. Azkena Paul Rios Lokarriren koordinatzaile ohia, Julen Arzuaga abokatua eta Garbiñe Biurrun epailea protagonista zituen mahai-ingurua izan da. Amaieran, Binkek EAEko Auzitegi Nagusiko Gizarte Arloko presidentea den Garbiñe Biurrun (Tolosa, 1960) epailearekin Giza Eskubideez solasaldia izateko aukera izan zuen. terrorismoaren aurka borrokatu behar dela edozein Zergatik egon beharko lukete preso gaixoek ka-

armarekin. Benetan abiapuntu okerra da nire ustez.

lean?

Are gehiago, ez dut uste presoen eskubideak errespe-

Legeak horrela dioelako. Legeak dio gaixorik dauden

tatzeagatik biktimenak murrizten direnik.

pertsonek kalean egon beharko luketela. Are gehiago, Espainiako legediaren arabera presondegiko adminis-

ETA oraindik desagertu ez izanak izan dezake

trazioa derrigortuta dago «preso ororen duintasuna

egoera honekin zerikusirik?

eta integritate fisiko eta psikologikoa zaintzera».

Horrela izatea espero! Behin ETA erabat desagertuta, beste aitzakiarik izango ez luketelako giza eskubideak

Orduan, zer dago Txus Martin oraindik espe-

urratzen jarraitzeko.

txean egotearen atzean?

Nik ezin dut kasu konkretuez hitz egin, batez ere ez

Estrasburgok zortzigarrenez zigortu du Espai-

ditudalako ezagutzen, baina esango nuke horrelako

nia torturak ez ikertzeagatik. Zerbaiterako ba-

erabakien atzean orokorrean mendekua dagoela eta

lio izan du horrek?

horregatik preso batzuk ez dira gainontzekoak bezala

Tira, behintzat denok lotsatzeko. Batetik, estatua eta

tratatzen.

botere judiziala; bestetik, gizarte osoa. Orain arte gizarteak, edo gehiengoak behintzat, beste alde batera

Horregatik egiten dira salbuespen egoerak es-

begiratu izan duelako horrelako urraketen aurrean.

painiar estatuan, beraz?

Terrorismoak eragin duena oso gogorra izan da. Jende

Noizko espetxe politika EAEren esku?

askok pairatu behar izan du terrorismoaren meha-

Hori bai ez dakidala. Baina bai uste dut hori ere iritsi-

txu edo erasoa eta sufrimendu asko egon da. Horrek

ko dela eta gauza batzuk erraztuko direla, Txus Mar-

baditu oraindik ondorio batzuk eta estatuak uste du

tinen eta gaixorik dauden presoen egoera, esaterako. ekaina 2016 | 21

Kultura

Izendegia

Folklore Bizian jaialdiak Brasil eta Irlanda hartuko ditu aurten

Herriko hainbat emakumeren izenak proposatu dituzte Herriko kale berriei emakumeen izenak jartzeko ekarpenak batu ditu udalak eta, behin inkesta itxita, jasotakoak aztertuko dituen txostena itxaroten ari da. Herritarrek Romualda Zuluaga, Rosario Juarez, Kartutxerak edo Kontxi Belandia izenak proposatu dituzte, besteak beste.

Amazoniako Ballet Folklorikoaren dantza saio bateko irudia.

Uda guztietan «ukitu exotikoa»

loko Unkina kiroldegian 19:30ean

hartzen dute herriko kaleek, uz-

eta hurrengo egunetan bisitatuko

tailean Andra Mari Dantza Taldeak

dituzte Arrigorriaga, Gernika, So-

urtero mundu mailako musika eta

pela eta Areatzako herriak, hilaren

dantza talde bi gonbidatzen di-

25era arte.

Kontxi Belandia.

Jaiak

Igorreko jaiekin batera jarriko da martxan Gautxoria

tuelako Folklore Bizian nazioarte-

Aurtengo Folklore Bizianek

ko jaialdira. Aurten Brasileko eta

30 urte beteko ditu eta Andra Ma-

Irlandako talde banak bisitatuko

riko kideentzat berezia izango da,

gaituzte. Uztailaren 19 eta 20an

bereziki «aspaldiko nahia bete eta

Galdakaoko Kurtzea plazan izan-

Irlandako taldea esklusiban gurera

Urtero, inguruko jai giroan onar-

go dira 20:30ean, 21ean Usanso-

ekartzea lortu dugulako».

pen handia duen gaueko autobus zerbitzua Igorreko jaiekin batera jarriko da martxan eta Santa-

Formica

Oposizioak eskatutako dimisioei erantzuna eman die Udalak

normalean

zapatutik

domekara

bitarteko gauetan eskainiko zaie herriko festazaleei, baina udalerri

Binkek aurreko zenbakian argita-

pen-espedientea hasi jake susta-

bakoitzaren aukeren arabera mol-

ratu zuen oposizioaren gehiengoak

tzaileei». Gainera, «egia ez dala

datuko da. Galdakaon erdigunean

Komunikazio eta Hirigintza ardu-

esan salatzeak udalaren lan infor-

(udaletxe ondoan) eta Usansoloko

radunen dimisioak eskatu zituela

matibo honekiko errespetu falta

tren-geltokian geratuko da (zer-

Formica eta Olabarrietako kasuen

eta ez ezagutzea erakusten dau,

bitzuaren egutegia ikus Agenda

aurrean. Bada, erantzuteko eskubi-

talde politiko honeek lan horretaz

atalean). Jaietako herrietatik goi-

dearen jabe, udalak aldizkari hone-

sekula interesatu ez diranean», dio

zaldeko 02:30ean eta 05:00etan

tara oharra bidali zuen.

udalak. Azkenik, Binkek adierazi

abiatuko dira. Arratiako Udal Man-

legez, maiatzaren 6tik udalaren

komunitateak bultzatutako egitas-

Erakundearen

esanetan, di-

webgunean ikusgai daude espe-

moa da, Galdakaoko eta Zorno-

ranean, berehala jardun da obrak

diente hauen inguruko egitate ga-

tzako lankidetzarekin batera eta

geldiarazoz, eta kasu bietan zeha-

rrantzitsu guztiak.

ehunka gaztek erabiltzen dute.

«irregulartasunak

22

kurtzetan amaitu. Gautxori hau

|

antzemon

Publierreportajea

«Ingelesa ama hizkuntza balute bezala ikasten dute gurekin» Iaz bere pasioari lotuta dagoen abentura berria hastea erabaki zuen Elisabet Marurik: umeenganako sentitzen duen pasioa praktikan jarri eta hauen hezkuntza hobetzea.

Urte batzuk igaro dira Elisabetek Deustuko Unibertsitatean Enpresen Administrazio eta Zuzendaritza ikasketak bukatu zituenetik.

Baina berak benetan gustuko zituenak umeak eta hezkuntza ziren.

Horregatik, urte batzuk geroago Haur Hezkuntzako Magisteritza ikasi zuen. Bere ilobek Kids&Us-en ingelesa zein ondo ikasten zuten ikusi zuenean, metodoaz maitemindu eta Galdakaon akademia bat biltzea erabaki zuen. Baina ez edozein akademia…

Nolakoa da Kids&Us metodoa?

Kids&Us-ek ingelesa ikasteko modu berritzailea eskaintzen du, betiko sistemarekin apurtzen duen metodologia. Kids&Us metodoarekin, urte batetik gorako umeak harremanetan jartzen dira hizkuntza berriarekin modu orokorrean, mugarik gabe baina beren adinari egokitutako egoera zein testuinguruetan, umeek txiki-txikitatik ikasteko duten gaitasun osoa aprobetxatzeko.

Nola egokitzen dira Kids&Usen edukiak ikasleen adinetara?

Kids&Us-eko Pedagogia Sailak, 20 lagunetik gora osatua dagoenak, minutuz minutu antolatzen ditu eskolak, eta material didaktiko guztia garatzen du Kids&Us-ek eskaintzen dituen ikastaroei eta jarduerei begira. Ondoren, Kalitate Sailaren ardurapean, irakasle guzti-guztien lanak emaitzarik onenak bermatzen ditu ikasleen ikaskuntza-prozesuan. Kids&Us gure ikasleekin batera hazten da, eta etapa bakoitzean beren komunikazio beharren araberako eduki egokiak eskaintzen dizkie, ama hizkuntza balitz bezala hitz eginez, harik eta hizkuntza ondo menderatzea lortzen duten arte. Kids&Us-en haurra ez da ikusle soila, prozesuaren protagonista baizik.

Haur txikientzako metodoa al da soilik?

Kids&Us metodoa urtebetetik gorako ikasleei zuzenduta dago. Txikienak, esaterako, gurasoen eskutik etortzen dira eskoletara -are gehiago, neu hurrengo urtean urtebete egingo duen alabtxoarekin joango naiz-, baina 18 urtera arte iristen da. Adin horretan, ikasleek hizkuntza-gaitasun handiak dituzte eta ahalmena dute C2 mailako azterketara (Proficiency) aurkezteko. Europako Erreferentzia Esparru Bateratuaren (MCER) maila gorena da aipatutako hori.

Zerk egiten du Kids&Us desberdin?

Arestian esan dugun moduan, eskolak minutuz minutu antolatuta

daude eta adin bakoitzera egokituta, baina horrez gain, Kids&Us-ek estimuluz betetako unibertso koloretsu bat eskaintzen die ikasleei, ingelesez eskaini ere, ikaskuntza osatzeko eta sendotzeko. Unibertso hori aukeraz beterik dago, jarduera ugariren bidez haurrek hizkuntza pixkanaka jaso dezaten.

Antzerkia, sukaldaritza, zientzia, ikus-entzunezkoak, ipuinaren ordua, udako jarduerak, ahotsezko ipuinak, mugikorrerako aplikazioak… era askotakoak dira jarduerak. Zenbat eta zabalagoa eta anitzagoa izan ingelesez jarduteko eta hizkuntza jasotzeko aukera, orduan eta handiagoa da arrakasta lortzeko probabilitatea. Eta emaitzak hortxe ditugu gure alde.

Nolakoak dira Kids&Useko irakasleak?

Garrantzi handia ematen diogu irakasteko eta ikasleak ikastera bultzatzeko gaitasunari. Kids&Us-eko irakasleek ingeles maila bikaina dute eta maila batetik gorako proba espezifiko bat gainditu behar dute. Gainera, beste ezaugarri batzuk ere badituzte: haurrekiko enpatia eta irakaskuntzarako pasioa, adibidez.

Kids&Us Galdakao

Lapurdi kalea, 9 Ordutegia: 10:00 – 13:30 / 16:30 – 19:30 693 551 312 galdakao@kidsandus.es

ekaina 2016 | 23

Kirola Futbola

Athletic Club ligako txapeldun, tartean bi galdakoztar direla Athletic Clubeko neskak ligan jaun eta jabe izan dira, Bartzelona eta Atletico de Madrilen aurkako norgehiagoka lehiatua gaindituta. Txapelaren ospakizunek berdintasunaren polemika piztu dute.

Binkeren apirileko portada argazki honekin bete zuten Athletic Clubeko Ainhoa Alvarez eta Alazne Gomez jokalariek. Elkarrizketan, izan genuen berdintasunaz eta emakumezkoen eta gizonezkoen arteko konparazioez aritzeko aukera. Hilabete pasatxoren ostean, argazki hura berreskuratzea baino ez dugu, neskak ligako txapeldun izan direlako. Bosgarren liga irabazi dute zurigorriek eta bikain egindako lanaren fruitua jaso dute. Gomez lesio batetik irten berri dago, baina horrek ez zion garaipenaz gozatzea galarazi. Garaipen gazi-gozoa askoren ustez, Klubaren zuzendaritzak Gabarra ateratzeko baimenik ez zielako eman eta, hainbaten iritziz, Athleticek berdintasun lezio handia emateko aukera galdu izan zuelako.

Hala ere, lerro hauetatik, herritarrak zoriondu gura ditugu eta garaipenaz gozatzen segi dezatela opatu.

Athletic Clubeko Ainhoa Alvarez (ezker) eta Alazne Gomez (eskuin) jokalariak,

Saskibaloia

Ibaizabalen harrobia emaitza bikainak eskuratzen ari da hainbat kategoriatan

24

Binkeren aurreko zenbakian Ainara

zabal taldeak Ordizia garaitu ostean

Kopa irabazi zuten Urretan, Berrio

Ramasco talde nagusiko kapitainak

Euskadiko Kirol Jokoen finalera iri-

Otxoa taldearen aurretik 51-46 in-

harrobiaren garrantzia azpimarratu

tsi zen ekainaren 4an eta bertan,

posatuz. Nesken junior kategoriako

zuenean, Ibaizabal Saskibaloi Tal-

San Inazion, izugarrizko aldearekin

taldeak bere aldetik, Gernika garai-

dearen harrobia ezusteko atseginak

irabazi zion Corazonistas taldeari.

tu zuen Urreta Kiroldegian egun be-

ematen ari da azken aldian. Iragan

Mutilezkoen juniorrek, ekainaren

rean. Egun berezia bizi izan zuten

maiatzaren 28an, Gandasegi-Ibai-

5ean, euren kategoriako Saskibaloi

bertaratutako guztiek.

|

Aizkora Aitzol Atutxa

ÂŤUrrezko txapelaren zatitxo bat galdakoztarra ere badaÂť Zer ikusi hura ikasi, dio esaerak.

Horrela hasi zen umetatik gure hilabeteko kirolari protagonista, aitak enborrak zelan ebagitzen zituen ikusita. Gaur berriz, Bizkaiko eta Euskal Herriko aizkolari txapelduna da.

Etxean 50 txapelatik gora ditu Aitzol Atutxa (Bilbo, 1988) aizkolari gazteak. Baina beretzat garrantzitsuenak, duda barik, Euskal Herriko txapel biak (Beasain 2014, Basauri 2015) eta 2007 geroztik errenkadan irabazi dituen Bizkaiko guztiak dira. Garaiotako aizkolari onena dugu Atutxa eta Urrezko Aizkora irabazi berri duen honetan elkarrizketatu dugu. Askok horregatik ezagutuko dute, baina Galdakaon gutxik jakingo du gure herriarekin lotura estua duela kirolariak. kula ez da egon aizkolari txapeldun handirik afiziorik Galdakaora ere ekarriko zenuen hainbeste de-

egon ez dalako? Arraultza edo oiloa? Zein lehenago?

siatutako garaikurra, ezta?

Gipuzkoa eta Nafarroan biak daukiez, gure kasuan ez.

Bai, gainera txapelaren zatitxo bat galdakoztarra be

Baina gaur egun txapelduna badekogu, espero daigun

bada. Finalerdia bertan jokatu neban eta finalerako

afizioa atzetik etortzea...

txartela bertan lortu. Beti izan dot lotura Galdakaogaz, aitite bertan bizi da eta aita be 20 urtean bertan

Herri kirolak gutxitan izaten dira titular eta

bizi izan zan. Nire bizimodua Bilbo eta Dima artean

batzuek adinekoen kontuekin baino ez dituzte

egiten dot, beraz Galdakao zentrua da nire egunero-

lotzen, baina zeu gazte-gaztea zara...

kotasunean!

Lehengoari lotuta doala esango neuke. Afizio hori zaharren artean dago batez be eta horreri nola edo

Eta geure herrian hamaika aldiz izandakoa ere

hala buelta emon behar jako. Herri kiroletan edono-

bazara...

rentzako dago lekua, edozein adin dozula hasi zeinke

Aizkoreagaz jaietan baita txapelketa garrantzitsuetako

praktikatzen eta hori aldatu behar da. Gazteria parte

aurreko faseetan be tokatu izan jata bertan jardutea.

hartzera animatzen bada jende gaztea hurbilduko da

Etxean bezala sentiduten naz Galdakaon, ezagun asko

saioaz gozatzera.

dekodaz bertan eta sarritan joaten naz eurei bisita egin eta tabernetatik tragu batzuk hartzera. Torreza-

Behin Urrezko Aizkora irabazita, zein helburu

bal Kultur Etxean egiten diran hainbat ekitaldira be

gelditzen zaio Euskal Herriko txapeldunari?

animatzen naz denbora librea dekodanean.

Azken txapel honegaz aizkolaritzan dagozan txapelketa guztiak irabazi dodaz. Egia da batan bat errepi-

Zeu izan zara Euskal Herriko Aizkolari Txapel-

katzea gustauko jatala baina hurrengo erronka apustu

keta Nagusia irabazten lehen bizkaitarra. Zer

bat egitea da. Otsailaren 13rako egon zan Olasagastin

dute ba besteek, bizkaitarrok ez duguna?

aurkako apustua baina sufritu eban istripuaren ondo-

Bizkaian sekula ez da egon aizkolaritzarako afiziorik

rioz bertan behera geratu zan. Ia posible dan aurton

txapeldun handirik egon ez dalako? Ala, Bizkaian se-

egitea, jendea desiatzen dago eta gu prest! ekaina 2016 | 25

Errugbia

Gero eta galdakoztar gehiago ari dira errugbia praktikatzen Errugbia praktikatu gura duten gazteak Zornotzara joaten dira bertan aritzera.

Iaz Arratiako Errugbi taldeko lau jokalari ohi elkartu eta Urgozo Zornotzako Errugbi Taldea sortu zuten, tartean zazpi galdakoztar direla. Horrela, gutxiengoan dagoen kirola hauspotu eta euren gustuko diziplina praktikatzeko aukera dute, herritik kanpo joan behar badira ere.

Aldizkari honi egindako adie-

Urgozo Zornotzako Errugbi Taldeko jokalari galdakoztar batzuk.

razpenen bitartez, errugbia gogo-

26

rra dena ez dute ukatzen, baina

oinaritzen dena daÂť. Horregatik,

gainontzeko neska zein mutili kirol

denaren gainetik ÂŤkirol zintzoa eta

elkarren artean talka egiten ari-

hau praktikatzera gonbitea luzatu

aurkakoari zor zaion errespetuan

tzeari beldurra kendu eta herriko

gura diote.

Futbola

Atletismoa

Eskupilota

Santa Barbarak zelai berria izango du

Domina bikoitza Miren de Regilentzat

Karregal eta Legorburu fin Derion

Ekainaren 6an, astelehenez, San-

Miren de Regilek ez du inor inte-

Adiskide Pilota Taldeko Gaizka Ka-

ta Barbara zelaia barrizteko obrak

resik gabe uzten, bere markek aho

rregal gazteen mailako txapelduna

hasi ziren eta horretarako Galda-

zabalik uzteko modukoak izaten

izan zen Derioko Lau eta Erdiko

kaoko Udalak 265.000 euro ingu-

jarraitzen dutelako. Jauzi hirukoi-

Garaikurra irabazita, espezialitate

ruko inbertsioa egingo du. Exeku-

tzeko

txapeldunorde

honetako Bizkaiko banakako Garai-

zio-epea hiru hilekoa izango dela

izan zen Espainiako unibertsita-

kurra konsideratzen dena. Baina,

jo da. Belarra behar den moduan

te-txapelketan eta pertika-jauzian

berri onak ez ziren horretan gera-

ordezkatzeko, drainadura sistema

txapeldun Euskadiko absolutuan.

tu Galdakaoko ordezkarientzat, eta

kategorian

berrikusi eta konpondu behar da.

Jon Legorburu seniorretan txapel-

Horretarako, lurraren gorabeherak

dunordea izan zen.

egokitu beharko dira putzuak egin

Karregalek 22 eta 21 irabazi

daitezkeen zonaldeak ekiditeko.

zion Sopelako Kamiruagari txapel-

Kanaletek hertzak mugatuko dituz-

dun geldituz eta Leako Uriona 22

te futbol-zelaiaren azaleko draina-

eta 18ko emaitzarekin gailendu zi-

dura ahalbidetzeko. 106,75 metro

tzaion Legorburu galdakoztarrari.

luze x 70,65 metro zabal dituen ze-

Azken hau bikain aritu bazen ere

laia C.D. Galdakaok erabiltzen du

partiduaren hasieran, Urionak az-

eta Zuzendaritza Batzordearekin

ken txanpa ederra egin zuen eta

adostutako obrak izan dira.

lauko aldearekin irabazi zion.

|

Kirola Futbola

Taekwondo

Galdakaoko kadete talde bien igoera

Urreta taldeko haurren urrezko dominek ez dute etenik

Galdakao Kirol Klubeko kadeteko talde biek sasoiz daudela erakutsi

Maiatzaren 15ean Barakaldoko bi-

dute, bai A zein B taldeek euren

garren Open Azarri txapelketan

mailetan igoera eskuratu dutela-

urrezko hiru domina eta bron-

ko. Aipatutako lehenengo taldeak,

tzezko bat eskuratu ostean, Urreta

orain arte Preferente mailan joka-

Taekwondo Taldeko haurrek beste

tzen ibili denak, Ohorezko Mailara

horrenbeste garaikur jaso zituzten

igotzea lortu du. B taldeak berriz,

Castellรณko Oropesa del Mar hirian

lurraldeko bigarren mailatik lehe-

jokatutako Espainiako txapelketan,

nengora egin du salto.

ekainaren 11n, non Euskadiko ordezkari izan ziren.

Txirrindularitza

Postigo seigarren Espainiakoan

Tenisa

Saiatu fundazioko Alfonso Postigo

Bikaintasunez aritu da Miren Ozaeta

txirrindulari galdakoztarra seiga-

Elexalde Mendian Tenis Klubeko

rren postuan sailkatu da, bai erre-

Miren

pidean bai erlojupeko proban ere,

aparteko urtea amaitu du Bilbon.

Espainiako txirindularitza egokitu-

Urtarrilean

ko lehiaketan, Malagako Estepona

Lehiaketa irabazi zuen, udaberrian

herrian. Andoain eta Zarautzko

Bizkaiko

Kriteriumetan txapeldun izan zen.

San Inazioko (Bilbo) lur xehatuko

Ozaeta

jokalari neguko

Lehiaketa

gazteak Bizkaiko

Bakion

eta

instalazioetan oraintsu jokatu den Euskadiko Eskola Jokoen txapeldun bikoitza izan da.

Futbola

Espainiar estatuko ehunka jokalari Usansoloko Futbol 7 torneoan Besteak beste, Athletic, Gijรณn, Ge-

Ibaizabal Futbol 7ko torneoa jokatu

tafe,

Baskonia,

zuten Meatzetako udal futbol-ze-

Santander eta Umore Ona ekipoen

Rayo

Vallecano,

laian. Ehunka izan ziren Usansolo-

kimu mailako 210 jokalari inguruk,

tik asteburu horretan igaro ziren

maiatzaren 21ean eta 22an, Nerbioi

ikusle eta senideak.

ekaina 2016 | 27

Iragarki laburrak

Zeure iragarkia doan jarri nahi baduzu, bidali saldu edo eskaintzen duzuna testutxo batez lagunduta, helbide honetara: infobinke@gmail.com

GALDUTA: Maiatzaren 21 inguruan alboka bat galdu jatan Kurtzea-Somera inguruan. Funda baltz baten barruan egoan. Batan batek topau badau jarri daitela nigaz kontaktuan, mesedez: 645 737 125

SALGAI: DVD erreproduktorea NEVIR usb 2.0 (NVR-2316 DVD-U) 25â‚Ź. 634 400 304

SALGAI: Merida Race Elite bizikleta.

2013. urtekoa. Ultegra Grupoa eta Continental GP II kubierta barriekaz. Oso gitxi erabilitakoa eta oso egoera onean.

666 771 053

Herritarren ahotik

Zer erreko duzu aurtengo San Juanetako suan?

KEBIn

IDOIA

MIGUEL

OLATz

Urte honetan, urteko

Nik normalean ez

Zaharrak egin gara

Nik urte honetako

oroipen eta momentu

dut ezer erretzen,

ta oin ez dogu surik

rollo txarrak erreko

txarrak idatziko dodaz

baina, bai erreko

eiten baia antzina

ditut San Juan suan!

paper batean eta

nituzke gauza batzuk

familia dana alkartuten

Haserreak, frustrazioak

sutara botako dodaz,

edo pertsona batzuk.

ginan Aperribin ta su

eta etsipenak alde

guztiak ahazteko eta

Esate baterako, gaur

handie pizten gendun

batera utzi eta

indartsu segitako!

egungo krisia eta

txokolatada goxo

positibismoz hasi ahal

errefuxiatuek dituzten

bategaz. Han erretzen

izateko uda!

arazoak.

genduzan guk pena danak!

28

|

Denbora-pasa Eroglifikoa

Labirintoa

Zein urrun dago...

Taula matematikoa

x +

Sudokua

-

x

2

2

8

=

=

3

6

5

3

5

6 6 3 4

=

=

7 7 2

/

5

6

=

/

-

4

6

+

x

/

=

2

7

8 2

9 2 3

5

8 9

6 5 5 6 4 3 7

2

9

Banaketari dagokionez, Galdakaon eta Usansolon sekula izan den proiektu komunikatiborik handiena egitea da geure apustua. Horregatik, auzo eta etxe guztietara iritsi gura dugu, baina zeuk jasotzen ez baduzu edo ingurukoren bati hilero Binke falta bazaio, jakinarazi iezaguzu ondoko helbidean, arren: infobinke@gmail.com

ekaina 2016 | 29

Agenda

Ekaina-Uztaila

2016

ERAKUSKETA EMAKUMEAK ETA AFGANISTAN Ekainak 6Uztailak 1 Torrezabal Kultur Etxean

30

|

DANTZA

Moncayora irteera

Dantzari Txiki Eguna

Uztailak 3, Zaragoza Ganguren MT

Ekainak 18, egunean zehar Ekitaldi nagusia: 17:00etan Santi Brouarden Andra Mari DT

ERAKUSKETA Emakumeak eta Afganistan

Folklore Bizian

Ekainak 6-Uztailak 1 Torrezabal Kultur Etxean

Uztailak 19-20, Galdakao 20:30, Kurtzea plazan

SAN JUANAK Urretan

Uztailak 21, Usansolo 19:30, Unkina kiroldegian Uztailak 22, Arrigorriaga Uztailak 23, Gernika Uztailak 24, Sopela Uztailak 25, Areatza Jaialdiaren antolatzailea: Andra Mari DT

MENDIA Gasteiz-IruĂąa zeharkaldia Ekainak 19 Ganguren MT

Ekainak 23, eguena 19:00. Jaien hasiera eta txosnen irekiera 19:15. Zumba saioa 20:00. TxikiDYA lehiaketa 22:00. San Juan sua Ekainak 24, barikua 17:00. Batukada 17:15. Txokolatada 18:00. Haurrentzako antzerkia ingelesez 19:00. Taekwondo erakustaldia 21:00. Karibeko dantzen erakustaldia

23:00. Kontzertua: Norte Flamenco 01:30. DJ Bilbo Ekainak 25, zapatua 11:00. Patata tortilla txapelketa.

12:00. Haur parkea 12:30. Tortilla txapelketaren sari banaketa 13:00. Rally poteoa 13:00. Musika banda 13:00. Aikido erakustaldia 16:00. Apar festa 17:00. Ludoteka, gazteluak eta urezko tobogana 18:00. Txokolatezko goxokien tailerra 23:00. DJ Bilbo 01:00. Galtzontzillo eta kulero lasterketa Ekainak 26, domeka 11:00. Artisau azoka 11:00. Txakurerakustaldia 11:30. Sukaldari Chef Junior lehiaketa

13:00. Rally poteoa 13:30. Sevillana erakustaldia 14:30. Paella lehiaketako sari banaketa 15:00. Herri Bazkaria 17:00. Ginkana 18:00. Herri Kirolak 20:00. Erromeria

Usansolon

Santi Brouarden

Unkina plazan 18:00. Ludotekako tailerrak 19:00. Txorizo jana 19:30. Diskodantza

22:00. Ohiko erritual, kantu eta dantzak Jarraian. Erromeria eta suari salto egitea

Mugurun 23:00. Txokolatea, su erraldoia eta erromeria

Folklore Bizian Nazioarteko Jaialdia Brasil eta Irlanda Uztailak 19-20, Galdakao Uztailak 21, Usansolo

ekaina 2016 | 31

Binkeren Aholku Batzordea 2016

Hartu lekua, zure ahotsa be izan gura dogu eta!

Eguna: Ekainak 22, eguaztena Ordua: 19:00etan Lekua: Torrezabal Kultur Etxea Herritik jaiotako proiektuak herriaren gidaritza behar dau.

Horregatik, herritar guztiei dei egiten deutsuegu hilabetekarian inguruko iritzi, kritika eta ekarpenak egin daizuezan!

Danon artean joango gara gure lehenengo euskarazko komunikabidearen norabidea zehazten!

Erdu, euskarak eta herrigintzak eskertuko deutsue eta!