VISIE 15 - 8 oktober 2026

BELGIE(N) - BELGIQUE

00000 B-00000 PB- PP B-

bpost

Langdurig zieken nu al op rand van armoede

BELGIE(N) BELGIQUE BELGIE(N) --BELGIQUE PBPP B- 00000

| AFGIFTEKANTOOR BRUSSEL X | jaargang 82 | p806000 |

15

| WEST-VLAANDEREN | 8 ¬ 10 ¬ 2026 | MAANDELIJKSE UITGAVE | volgend nR 5.11.2026

BL AD ME T EEN MENING VOOR EEN WERELD IN BEWEGING

‘Onverwachte factuur kan ik niet aan’ Uit ervaring: De containerparkmedewerker

Grootouders voor klimaat warmen op voor klimaatmars

Vlaamse besparingen: Tienduizenden banen in gevaar

West-Vlaanderen Resetten aan zee

De zee zien

¬ Foto Kristof Lauwers 2 ¬ VISIE

A

nnick vertelt verderop in dit nummer dat ze zo graag nog eens de zee wil zien. Ze leeft van een ziekte-uitkering en is aan een rolstoel gekluisterd. Daardoor moet ze voor een uitstap beroep doen op speciaal vervoer waar een bijbehorend prijskaartje aan vasthangt. Dat kan ze simpelweg niet betalen. Het besef hoe moeilijk het is van een ziekte-­ uitkering rond te komen, is onbestaand bij zij die onze burgers vertegenwoordigen in de politiek. Het mededogen is weg. Wat overblijft is wantrouwen. Zo van: ‘De profiteurs moeten eruit.’ Hoofdredacteur Bert Bultinck omschreef het als volgt in Knack: ‘Ons taal­ gebruik over langdurig zieken is toxisch

geworden.’ En nog erger: ‘In ons denken over mensen in invaliditeit is iets akeligs gekropen.’ Uit onze studie rond de financiële mogelijkheden van invaliden waarover u in deze Visie kunt lezen blijkt dat zieke mensen niet meer op vakantie kunnen. Blijkbaar zijn we dat normaal gaan vinden. En niet alleen vakantie zit er vaak niet meer in, ook een uitje of avondje weg is moeilijk geworden. Maar het ergste van al: velen moeten ook beknibbelen op gezondheidszorg. Zover zijn we dus. We hebben een sociale zekerheid die geen zekerheid meer biedt dat je voor jezelf kunt blijven zorgen. Fraai is dat. En er hangen nog donkerdere wolken boven wie ziek of kwetsbaar is. Toont de Vlaamse

Actueel.

ARMOEDEBAROMETER TOONT IMPACT VAN ARIZONABELEID

Zoals gevreesd: beperking werkloosheid helpt mensen niet aan werk Voor het eerst verschijnen er concrete cijfers over de impact van de beperking van de werkloosheidsuitkering. Liefst de helft van de werkzoekenden wordt na stopzetting afhankelijk van een andere uitkering. ¬ Tekst Simon Bellens

De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd moest het zogezegde ‘koninginnenstuk’ worden van de regering-De Wever. Ze hoopte er maar liefst 2,7 miljard euro mee op te halen voor de begroting. De regering ging er immers van uit dat een derde van de mensen die hun uitkering verloren wel moeiteloos werk zou vinden.

regering zich behoorlijk asociaal voor grote gezinnen en de ondersteuning van de eerstelijnszorg, dan wil de federale regering simpelweg met de botte bijl door de sociale zekerheid. Wat het opbrengt? Geld, wellicht. Maar op lange termijn niets, behalve minder: minder welvaart, minder gezonde burgers, minder gelijkheid en minder mensen die de zee nog eens kunnen zien.

Experts waarschuwden vorig jaar al dat die verwachtingen sterk overtrokken waren. Dat blijkt nu definitief uit de jaarlijkse Armoedebarometer van Decenniumdoelen, een samenwerking van armoedeorganisaties, vakbonden en ziekenfondsen. Van de 87.788 Belgen die hun werkloosheidsuitkering verloren in de eerste helft van dit jaar stroomde slechts veertien procent door naar werk. Minder dan de helft van waarop De Wever gehoopt en gerekend had. Ongeveer zeven procent kwam in de ziekteverzekering terecht, en liefst 45 procent moet een beroep doen op een leefloon. Voor nog eens een derde was er geen andere uitkering, noch werk. Voor Vlaanderen zijn die cijfers vergelijkbaar, behalve dat

meer Vlamingen doorschoven naar een ziekte-uitkering en minder naar een leefloon. Zowat de helft van de mensen ontving na stopzetting van hun uitkering dus een andere, vaak minder goede uitkering in het leefloon of de ziekteverzekering. ‘De eerste cijfers tonen geen succesvolle activering, maar een massale verschuiving naar het leefloon’, zegt Anne Van Lancker, voorzitter van Decenniumdoelen. ‘Mensen uit een uitkering duwen is eenvoudiger dan duurzame kansen organiseren.’ Dat dreigt van de dalende armoede­ cijfers sinds 2018 – de grootste verdienste van de Vivaldi-regering – nu al voltooid verleden tijd te maken. De hervorming van de werkloosheidsuitkering werd immers niet voorafgegaan door een volwaardige armoedetoets. ‘Activering is pas een hefboom uit armoede als er begeleiding, passend werk en een menswaardig inkomen tegenover staan’, besluit Van Lancker. Daarnaar blijft het gissen.

Redactieadres Visie, PB 20, 1031 Brussel ¬ e-mail: info@visieredactie.be ¬ Lezersbrieven lezers@visieredactie.be ¬ Abonnementen www.visie.net/contact ¬ Verantwoordelijke uitgever Liesbeth De Winter ¬ Redactie Arnaud Aerts, Djorven Ariën, Simon Bellens, Nils De Neubourg, Dominic Zehnder, Lies Van der Auwera, Lieven Bax, Tinne Van Woensel, Rooni Theeboom, An-Sofie Bessemans, Rachel Michel, Hannah Wellens, Tom Vrancken ¬ Hoofdredactie Thomas Blommaert ¬ Vormgeving Gevaert Graphics ¬ Druk Coldset Printing Partners ¬ Visie verschijnt maandelijks en is inbegrepen in het lidmaatschap van CM, ACV bouw - industrie & energie, ACV-CSC METEA, ACVTranscom en ACV Voeding en Diensten ¬ De beschrijving van de CM-diensten en -voordelen in deze publicatie heeft enkel een informatieve waarde. Bij twijfel of betwisting gelden enkel de statuten van het ziekenfonds. Meer info: www.cm.be/statuten ¬

Luc Van Gorp, Voorzitter CM

VISIE ¬ 3

Actueel. Septemberverklaring werd afknapper, na nachtelijk gekibbel

Vlaamse besparingen zetten tienduizenden banen op de helling De Vlaamse regering snoeit. Naar eigen zeggen doet ze dat om morgen een ‘warm en welvarend Vlaanderen’ te garanderen. Maar hoe warm en welvarend wordt de toekomst als gezinnen en gewone werkmensen telkens het gelag betalen? ‘Voor een regering die zogezegd absoluut de werkzaamheidsgraad wil optrekken, doet ze er bizar genoeg alles aan om mensen van hun baan af te helpen.’

kortwiekt ze subsidies voor heel wat instellingen. Neem de Zoo Antwerpen en Planckendael: die zouden miljoenen per jaar moeten inleveren. Maar de regering doekt ook de steun voor film en tv-producties in Vlaanderen op en snoeit in de erfgoedsector. Hoeveel banen dat exact zal kosten blijft nog onduidelijk.

¬ Tekst Dominic Zehnder ¬ Foto Belga

D

e Vlaamse regering bespaart drie miljard euro. Onder andere het verminderen van het kindergeld en het optrekken van de registratierechten voor de aankoop van een eigen woning springen in het oog. Zo’n 13.000 gezinnen zullen ook fors meer moeten betalen voor kinderopvang. ‘De regering-Diependaele maakt wonen, opvoeden, leren en werken voor gewone mensen gevoelig duurder. Gewone mensen zijn duidelijk niet haar prioriteit,’ klinkt het bij Stijn Gryp, nationaal secretaris van het Vlaams ACV. ‘Werknemers, gezinnen en de meest

4 ¬ VISIE

‘Sociaal bloedbad’ kwetsbaren in de samenleving betalen opnieuw het gelag.’ Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) kondigde tijdens zijn Septemberverklaring voorts aan verder te besparen op de werking van de overheid. Hij schrapt opnieuw voor 500 miljoen aan subsidies. Waar de regering precies snoeit, beslist elke bevoegde minister voor zich. De plannen betekenen dat heel wat banen bij de Vlaamse overheid en in de non-profitsector in het gedrang komen. Zo wil de Vlaamse regering ambtenaren door artificiële intelligentie vervangen en

Minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) besliste de dienstencheques duurder te maken en opnieuw voor 100 miljoen te besparen in arbeidsmarktuitgaven. Dat doet ze onder andere door te schrappen in de RSZ-kortingen voor de aanwerving van werkzoekenden zonder recente langdurige werkervaring. Ze hervormt het Vlaams opleidingsverlof en verstrengt de toegang ertoe. Demir schaft het Vlaamse sectorbeleid af en schrapt in bepaalde sectoren aanvullende premies voor landingsbanen. In totaal zal met die bijkomende besparingen tegen eind volgend jaar een derde van de middelen voor werk en competenties verdwenen zijn.

Opinie

Iedereen telt ‘Op vlak van werk, werkgelegenheid en werkbaar werk wacht ons een groot sociaal bloedbad’, vreest Gryp. ‘De Vlaamse regering heeft voortdurend de mond vol van een warm en welvarend Vlaanderen, maar veel warmte valt er niet te bespeuren in haar kille besparingsbeleid. De regering zet tienduizenden banen op de helling en maakt het voor werknemers moeilijker en duurder om bij te leren.’ ‘Tegelijkertijd zien we dat familiebedrijven nog altijd tegen een nultarief geschonken worden’, merkt Gryp op. ‘Hoe leg je dat uit aan werkende mensen die elke maand de eindjes aan elkaar moeten knopen? Door de stijgende levensduurte en de hoge woonkosten staan ze vandaag al flink onder druk.’ Diependaele beweert dan wel dat hij niets bespaart op ‘alle zaken die voor groei zorgen’, maar verliest zo moedwillig werknemers uit het oog. Gryp: ‘Achter deze besparingsoperatie schuilt geen samenhangend project voor de Vlaamse arbeidsmarkt. Een begroting op orde is belangrijk. Maar begrotingsdiscipline zonder investeringen die mensen versterken, is geen toekomststrategie. Een regering mag zich pas op de borst kloppen wanneer ze niet alleen de cijfers sluit, maar ook mensen vooruithelpt.’

Zwartwerk weer in opmars Een van de felst besproken maatregelen is het verhogen van de prijs van dienstencheques van 10 naar 12 euro. ‘Voor de huishoudhulpen is deze beslissing een ramp’, zegt nationaal secretaris van ACV Voeding en Diensten Kris Vanautgaerden. ‘Ze kan in de sector tot 23.000 banen kosten.’ De werkgeversfederatie vreest dat zo’n vijfde van de dienstenchequebedrijven de prijsverhoging niet zal overleven. Dat komt vooral omdat gezinnen met een huishoudhulp het aantal uren per maand zullen verminderen. Dat gebeurde immers bij de vorige hervorming van de dienstencheques. Nadia Ameziane werkt als huishoudhulp sinds de invoering van de dienstencheques in 2004. ‘Bij elke prijsstijging zie je hetzelfde patroon. Klanten verminderen het aantal uren maar worden tegelijkertijd veeleisender. Ze verwachten dat wij op minder uren evenveel presteren. Heel wat collega’s geven aan dat ze zelfs geen tijd voor een pauze meer hebben. Het menselijke is weg, we moeten maar als robots blijven doorwerken. Klanten verwachten meer waar voor hun geld. Maar het is niet zo dat wij plots meer verdienen. Van die twee euro extra zien wij niets.’` ‘Heel wat huishoudhulpen geraken amper of niet aan het aantal uren dat op hun contract staat, doordat klanten afhaken of het aantal uren verminderen. Dat maakt zwartwerk weer aanlokkelijker, terwijl men dit systeem net bedacht om het tegen te gaan. Vaak zijn klanten vragende partij om buiten de officiële weg nog wat bij te klussen, maar dat kan toch ook niet de bedoeling zijn.’

M

Julie Hendrickx Devos, Voorzitter beweging.net

ocht ik op de marketingafdeling van een supermarkt werken, ik zou de slogan ‘iedereen telt’ élke dag onder élke promo zetten. Ik vind die slogan goed gevonden. Hij is een toonbeeld van boekhoudkundig inzicht: amper twee woorden voor niet één maar twee boodschappen tegelijk. Iedereen telt z’n centen. Geef toe, wie kiepert niet graag twee pakken koffie in de kar voor de prijs van één? Maar de tweede laag van de slogan zegt nog meer. ‘Iedereen telt’ betekent evengoed: iedereen is belangrijk, ook jij. Je mag er zijn. Ik vraag mij af of wij, gewone mensen, na de September­ verklaring nog meetellen voor de regering. Het startbedrag bij de geboorte van een kind zal beperkt worden. Hogere studies? Ouders maken zich nu al zorgen, want de eindleeftijd van de kinderbijslag wordt verlaagd. Lees: studeren wordt een pak duurder (vaarwel, democratisering van het hoger onderwijs). En trouwens, succes om in de les te geraken, want er wordt nog eens bespaard op De Lijn. Zelf je kind brengen? Oei neen, want de brandstof is onbetaalbaar. En als zoon- of dochterlief na het middelbaar toch beslist om de schoolbanken te verlaten, is het sowieso gedaan met de kinderbijslag. Succes met het zoeken naar werk, want ook op de VDAB wordt bespaard. Maar kom, er is een lichtpuntje: wie niet werkt, hoeft nergens heen en heeft dus geen vervoer nodig én heeft tijd zat om zelf te poetsen, want de prijs van de dienstencheques is ineens ook gestegen. Zou je het werkelijk zo pervers kunnen stellen? Ik word er bijna cynisch van. Ondertussen blijft de regering jolig op schlagerwijze haar ‘we bieden zekerheid’-plaatje draaien. Zekerheid voor wie? Ik hoor niet veel mensen meezingen. Ook niet de organisaties die zich dagelijks inzetten voor de samenleving. Wie zal nog vrijwillig ziekenvervoer doen? Wie kan nog een buurthuis of lokaal betalen om samen te komen? Ik kan zo nog doorgaan, maar ik ga dat niet doen. Wat ik wél ga doen, is mijn stem laten horen voor wie niet gehoord wordt. Voor alle langdurig zieken en werkzoekenden, die niet zelf gekozen hebben om niet te kunnen werken. Voor al wie het nu al lastig heeft om de eindjes aan elkaar te knopen. Voor de gepensioneerden die heel hun loopbaan hebben bijgedragen. Voor de gezinnen. Voor onze jongeren. Ik ben dan misschien geen marketeer van een supermarkt, maar ik blijf erbij: iedereen telt! En dat zal ik straks luid herhalen.

VISIE ¬ 5

Cultuur. Een selectie

1.

Rijkste tien procent bezit ruim helft vermogen

GRAPHIC NOVEL 2071

Toekomstvisioen In haar nieuwste graphic novel De Waterlanders schept Judith Vanistendael een toekomstvisioen dat verwart en verrast. Vanistendael katapulteert de lezer naar het jaar 2071. De wereld kreunt onder de gevolgen van de klimaatopwarming en de kleine Tommie moet halsoverkop uit Brussel vluchten naar Melbu, een Noorse stad en nieuwe trekpleister voor honderdduizenden klimaatvluchtelingen. ~ Het boek is vanaf nu te koop in de boekhandel of op oogachtend.be

Stel je een straat met honderd huishoudens voor. De rijkste tien bezitten ruim de helft van het gezamenlijke vermogen, de armste vijftig komen zelfs niet aan acht procent. Vreemd? Het is nochtans exact de situatie in België, zo blijkt uit nieuwe cijfers van de Nationale Bank. En dus wordt het steeds moeilijker uit te leggen dat onze regeringen besparen op de kap van jonge gezinnen en gewone werknemers terwijl ze de grote vermogens ongemoeid laten.

2.

De voorbije weken ging het ACV naar de werkvloeren. Overal kwamen dezelfde zorgen naar boven: het leven wordt duurder, de werkdruk stijgt, de ongerustheid over de pensioenen en de toekomst van jongeren eveneens. Daarom trekt het ACV op 9 oktober, wanneer de federale begrotingsbesprekingen naar hun finale gaan, met een delegatie richting hoofdkwartieren van N-VA, CD&V, Vooruit, MR en Les Engagés. De boodschap: in tegenstelling tot wat de premier beweert zijn er alternatieven voor het huidige beleid. Ze zijn rechtvaardiger, doeltreffender en duurzamer en zouden liefs 21 miljard euro opleveren.

Familievoorstelling in sneltreinvaart Volwassenen hebben weinig tijd. Ze razen door het leven. Maar is er nog iemand die het overzicht bewaart? Zijn er misschien kinderen in de zaal? Theatermaker Jetse Batelaan drijft met Nu is het nog rustig (8+), een productie van hetpaleis, Theater Artemis en Het Zuidelijk Toneel, opnieuw de spot met de eigenaardigheden van het volwassen werkleven. Gelukkig weten kinderen wel beter. ~ Nog te zien in Vlaamse zalen tot 11 december, daarna tourt de voorstelling verder in Nederland. Meer info: www.hetpaleis.be

Sudoku

Breintrein

2 1 6 7 8 2 9

6 ¬ VISIE

5 8

6 9 2 9 1 4 2 1 3 9 8 8 3 5 5 6 8 1

Digitale ongelijkheid verschuift

N

og nooit zaten zoveel Belgische huishoudens op internet. Toch blijft de digitale sociale ongelijkheid groot. Dat blijkt uit de jongste Barometer Digitale Inclusie. In 2025 waren bijna vier op de tien Belgen tussen 16 en 74 jaar digitaal kwetsbaar: zij gebruiken het internet niet of hebben beperkte digitale vaardigheden. Bij 75- tot 89-jarigen loopt dat op tot ruim acht op de tien. ‘De digitale sociale ongelijkheid verdwijnt niet, maar verschuift’, aldus de Koning Boudewijnstichting. ‘Naarmate digitale technologie een steeds grotere plaats in het dagelijks leven inneemt, wordt het nog belangrijker om de digitale ongelijkheid weg te werken, zodat iedereen zijn fundamentele rechten kan uitoefenen en volwaardig kan deelnemen aan de samenleving.’

© ID/ FRED DEBROCK

THEATER. NU IS HET NOG RUSTIG

ACV gaat naar de politiek

Knipsels. Voorgesneden

© VRT

‘Een enkelband voor gepensioneerden in armoede’

Als je ziet hoe duur het leven is geworden, verbaast het me niet hoeveel mensen worstelen om rond te komen.

De inkomensgarantie voor ouderen (IGO) is een bijstandsuitkering voor ouderen met een laag pensioen. Je krijgt ze na een onderzoek naar je inkomsten en vermogen. Pensioenminister Jan Jambon (N-VA) wil daar nu strengere controles op. Zo zouden mensen met een IGO nog maar 21 in plaats van 29 dagen in het buitenland mogen verblijven. Wie langer wegblijft, kan zijn uitkering tijdelijk verliezen. Ouderen moeten hun verblijf in het buitenland bovendien straks al melden vanaf één overnachting. Ouderenorganisaties vergelijken de maatregel met een ‘administratieve enkelband voor gepensioneerden in armoede’. Met aangetekende brieven controleert de pensioendienst vandaag of iemand werkelijk in het land verblijft. 80-plussers blijven voorlopig gevrijwaard van die controle, maar ook dat zou veranderen. ‘Zelfs honderdjarigen of ouderen met een handicap zullen zich voortaan persoonlijk op het gemeentehuis moeten melden als ze een aangetekende brief hebben gemist’, aldus Herman Fonck van vereniging voor 55-plussers OKRA.

¬ KRISTEL VERBEKE in Flair over haar human-interestreeks Kristel, waarin ze in gesprek gaat met moeders. Nu te zien op VRT1 en VRT Max.

HET CIJFER

3

Uit nieuwe tewerkstellingscijfers van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) valt een daling op bij werknemers jonger dan 25 op: min 3 procent. Of de razendsnelle opkomst van AI daar voor iets tussenzit, moet verder onderzoek uitwijzen. Het aantal 65+’ers dat aan de slag is, steeg dan weer met 22 procent.

BELASTINGEN OP GOKBEDRIJVEN

Wedden op het juist paard Twee jaar geleden lanceerde beweging.net het idee om de belasting op gokbedrijven te verhogen. Nu is het zover: de Vlaamse regering trekt de taks op online gokken op van elf naar vijftien procent. Helaas blijft de beslissing een maat voor niets zolang de andere gewesten niet hetzelfde doen. Alleen op het eiland Man en in Gibraltar en Curaçao liggen de belastingen op online en offline gokken nog lager. Trokken we ze op tot op niveau van Nederland (37,8%), dan zou dat voor de schatkist 400 miljoen euro kunnen opbrengen, te verdelen over de drie gewesten.

het doet goed om samen de dag fris te beginnen Blijven doen wat goed voelt. Daar helpt Goed bij. Met advies en hulpmiddelen die je vooruithelpen.

-

41%

korting voor leden

Bekijk het aanbod en maak meteen gebruik van jouw korting via

goed.be/thuisvoelen of scan de QR-code. CM-leden genieten van extra voordelen.

33%

-

korting voor leden

TENA ProSkin Pants alle absorpties en maten

douchezit met armsteunen

VISIE ¬ 7

Interview. Wat Britney Spears ons leert over psychose

‘Bescherming draait veelal uit op controle’

8 ¬ VISIE

Ongeveer drie procent van de mensen maakt ooit een psychotische episode mee. Colette Goossens verloor haar broer aan een psychose en tijdens haar rouw belandde ze er ook zelf in. Met de theater­voorstelling Being Britney wil ze hardnekkige clichés over mentale kwetsbaarheid doorbreken. ‘Nog al te vaak wordt psychose gecriminaliseerd en fout benaderd.’ ¬ Tekst Djorven Ariën ¬ Foto Bart Dewaele

E

ind jaren 1990 werd popzangeres Britney Spears wereldberoemd. Tien jaar later stond ze onder toezicht en haalde ze nog vooral het nieuws toen ze zich kaalschoor. Het inspireerde theatermaker Colette Goossens tot een voorstelling rond mentale kwetsbaarheid: Being Britney.

Waarom een voorstelling over psychose? GOOSSENS ¬ ‘Het taboe rond psychische kwetsbaarheid is sowieso nog heel groot, maar rond psychose misschien nog het meest. Met Being Britney wilde ik het thema bespreekbaar maken en afstappen van de clichés. Ik wilde absoluut niet de meest hectische of grootse momenten in een psychose tonen. Media beelden psychose vaak verkeerd af, met een focus op mensen die criminele daden plegen. Ik wil psychose vooral loskoppelen van criminaliteit.’ ‘Wanneer je vertelt dat je een psychose ervaren hebt, lees je vaak angst in de ogen van mensen. Ik wilde psychose tonen in kleine, dagelijkse situaties die herkenbaar maar ook ondraaglijk en uitzichtloos zijn. Mensen in een psychose stellen zich juist heel wezenlijke vragen als: wie ben ik en wat doe ik hier? Ik geloof dat iedereen al op zo’n pad geraakt is, maar soms is het gewoon moeilijk eruit te geraken. Dat je er niet meer uit raakt is misschien wat een psychose een psychose maakt. Althans tijdelijk, want een psychose is geen definitieve toestand.’

Kun je iemand die een psychose doormaakt herkennen?

BIO COLETTE GOOSSENS (27) Is theatermaker en schrijver. Met Mijn broer: The Walrus maakte ze een voorstelling over haar overleden broer. In Being Britney onderzoekt ze psychose.

GOOSSENS ¬ ‘Wat mij erg opvalt, is dat het lichaam voortdurend in spanning is. Snel en geagiteerd bewegen, vaak bang en onzeker, soms net zelfverzekerd. Maar naast die spanning is er vooral die typische blik. Die is belangrijk, omdat je voelt dat iemand niet meer helder kijkt. Er zit een soort staar in. Wouter Kusters (filosoof en schrijver, red.), schreef daarover iets moois: zodra je naar iets staart, wordt dat tweedimensionaal en kun je er niet meer omheen lopen. Daarop begin je je

verbeelding te projecteren, waardoor snel hallucinaties of waanbeelden ontstaan. Uit een staar geraken is heel moeilijk.’

Gaan we goed om met mensen die een psychose doormaken? GOOSSENS ¬ ‘Een van de pijnlijkste zaken voor mensen die het doormaken is volgens mij de eenzaamheid. De hulpverlening versterkt dat vaak, want we blijven zitten in een oude traditie van opsluiten, uitsluiten en contact verbreken. Terwijl voor mensen met een psychosegevoeligheid verbinding, erkenning en opnieuw iets kunnen delen het belang­rijkste zijn.’

Mensen met psychosegevoeligheid hebben nood aan verbinding en erkenning. ¬ COLETTE GOOSSENS

‘Wanneer niets nog echt lijkt, is het bijvoorbeeld enorm krachtig om met iemand dichtbij smaken en geuren te kunnen delen. Maar wanneer elk vertrouwen en toekomstperspectief wordt afgepakt, wat vaak het geval is in psychiatrische instellingen, dan wordt het onmenselijk en uitzichtloos.’ ‘Zelf heb ik veel geluk gehad met een groot vangnet van vrienden en familie, maar ik voel wel angst voor het wegvallen ervan. Ik weet niet of de psychose terugkomt en wanneer dat zou zijn.’

Speel je jouw voorstelling vooral voor mensen die al een psychose gehad hebben, of voor hun omgeving? GOOSSENS ¬ ‘Ik zou het fijn vinden als mensen die het zelf nog nooit ervaren hebben, zich kunnen herkennen in het personage en de

VISIE ¬ 9

>>

Interview. Wat Britney Spears ons leert over psychose

Britney Spears deelt haar leven nu vooral op social media, waarom koos je haar als hoofdpersonage?

© ANNA LAIMA SCHOETERS

GOOSSENS ¬ ‘Ik heb een hele grote fascinatie voor Britney Spears. Wat mij opviel, is hoe erg ze gehaat wordt en hoe weinig empathie ze krijgt. Nu deelt ze video’s waarin ze in haar woonkamer dansjes uitvoert. Ze krijgt duizenden diagnoses onder haar video’s. Mensen die daar hoogstwaarschijnlijk niet voor gestudeerd hebben en haar ook niet kennen, goochelen met allerlei termen. Als je haar Wikipediapagina naleest, dan zie je enkel haar successen en misstappen. Dat toont een gemene maatschappij die op entertainment teert. Ik voelde dat ik het imago van Britney Spears wilde herstellen.’

>>

voorstelling. Ik hoop dat de mensen die in contact komen met acute psychose de voorstelling zien. Dat er veel politieagenten, ambulanciers en zorgverleners in de zaal zitten. Mensen die de taak krijgen te colloqueren en anderen onmenselijk te behandelen. Ik wil hun laten zien hoe menselijk mensen in een psychose zijn.’ ‘Ik krijg vaak het gevoel dat het geld dat naar onze bescherming zou moeten gaan, bij politie of defensie, veelal uitdraait op meer controle. Onze zorgsector is onderbemand en staat door een gebrek aan middelen op barsten. Therapiesessies die 80 euro per uur kosten vinden we normaal. Uitsluiting is een van de grootste oorzaken voor mentale kwetsbaarheid, maar wie in een kwetsbare positie kan zich 80 euro per week veroorloven om aan zichzelf te werken?’

Waarom krijgen we zo weinig vat op psychische kwetsbaarheden? GOOSSENS ¬ ‘In een samenleving waarin alles vooruit moet gaan, waarin geld en status heel belangrijk zijn en het populair geworden is om weinig te slapen en workaholic te zijn, gaan mensen massaal onderuit. Een op de drie mensen kampt met een psychi-

10 ¬ VISIE

sche kwetsbaarheid. Dan zit de oplossing niet in zelfhulp, yoga of meditatie. De boekenrekken liggen vol met zelfhulpboeken, maar er zijn zo weinig boeken over zorgen voor elkaar, steun bieden en alert zijn voor elkaars kwetsbaarheden. Dat vind ik raar, want net die laatste zaken geven voldoening. Vrijwilligers bloeien vaak helemaal open omdat ze iets kunnen betekenen in het leven van iemand. Ik merk dat we daar steeds meer van weggaan en vind dat beangstigend.’

Welke rol spelen sociale media? GOOSSENS ¬ ‘In de abstracte wereld van het internet lijken we elkaar te kennen, maar dat is niet meer dan een versie van onszelf. Dat is niet het volledige verhaal. We lijken een dubbelganger te creëren. Het is vaak de beste versie, al is er nu ook de trend om de slechtste versie van jezelf op het internet te gooien. Daarop reageren mensen en oordelen ze. Misschien ben ik ouderwets, maar ik geloof niet in verbinding via een scherm. Ik geloof niet dat het bijdraagt aan mentale gezondheid of herstel. Ik geloof in op straat komen om dingen te verwezenlijken, mensen ontmoeten en contact leggen.’

Ik wil psychose wegtrekken van criminaliteit. ¬ COLETTE GOOSSENS ‘Hoe moet het zijn voor haar om een gewone dag door te brengen? Ik kreeg het gevoel dat het leven van Britney Spears lijkt op de ervaring van een psychose. Achtervolgd worden, het gevoel anders te zijn dan de rest van de wereld. Taken moeten uitvoeren die alleen jij kunt uitvoeren. Heel veel eenzaamheid, je misbegrepen voelen, onder controle staan en uiteindelijk ook echt in je vrijheid beperkt worden. Dat gebeurde allemaal in het echte leven van Britney Spears. Bij een psychose heb je die ervaringen ook, hoewel ze misschien niet echt zijn. Of wel. Dat is nog het moeilijkste begrip. En dan is Britney een prachtige metafoor. Want wat is er nu juist wel of niet echt in het leven van Britney Spears?’ ~ Being Britney is nu op tournee doorheen Vlaanderen.

Ook de begroting lijdt onder de hitte en droogte van afgelopen zomer

© JAMES ARTHUR

We vragen het aan.

Factcheck.

Piet Van den Bergh, Juridisch expert ACV

Heb je ongeacht je functie recht op ouderschapsverlof?

© ID/ MERLIN DALEMAN

Je werkgever kan je ouderschapsverlof niet weigeren, ook niet als je een leidinggevende functie hebt. Ouderschapsverlof is immers een recht, als je aan de voorwaarden voldoet. Zo mag je kind niet ouder zijn dan twaalf jaar, of 21 als je kind een beperking heeft, en moet je minstens twaalf maanden aan de slag zijn bij je huidige werkgever.

Volgens economen van het Cerac, het centrum dat de klimaatrisico’s van België analyseert, kostte de hitte en droogte van afgelopen zomer onze economie tot zes miljard euro. Verzekeraar Allianz raamt het verlies zelfs op meer dan negen miljard. De hittegolven van afgelopen zomer hebben niet alleen aan bijna 3.000 mensen het leven gekost, ook de economie kreeg rake klappen. Het Cerac (Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering) berekende dat de hittegolven tot zes miljard euro deden verdampen. Dat komt overeen met ongeveer een procent van het totale bruto binnenlands product. Daarmee wordt de voorspelde economische groei – het Planbureau raamde die voor 2026 op zo’n 1,1 procent – weggeveegd. Het Cerac wijst naar efficiëntieverlies van werknemers, vooral door onvoldoende schaduw of koeling en slechte isolatie op werkplekken. België is daarvoor kwetsbaar-

der dan onze buurlanden, waar gebouwen en werkregimes beter gewapend zijn tegen de hitte. Volgens verzekeraar Allianz zou het verlies zelfs oplopen tot 9,4 miljard euro. Daarmee kostten de hittegolven van afgelopen zomer ons land verhoudingsgewijs meer dan Duitsland, Frankrijk en Italië. Enkel Cyprus kreeg het nog harder te verduren. ‘Aangezien onze economie altijd maar met enkele procenten groeit, is dit bijzonder slecht nieuws’, meent Leo De Nocker, milieu-econoom bij het VITO. ‘Vergelijk het met een steen die je in een meer gooit. Wanneer je bepaalde gebeur-

tenissen hebt zoals zware droogteperiodes, kun je de rimpelingen daarvan nog jaren later zien. De misgelopen groei haal je niet zomaar weer in.’ ‘Economisch verlies betekent natuurlijk automatisch minder inkomsten voor de overheid, en dat terwijl de begroting al donkerrood kleurt. Daardoor zal er waarschijnlijk geen geld zijn voor extra maatregelen om ons weerbaarder te maken tegen toekomstige zware hittegolven, waardoor we telkens opnieuw economische schade lijden. Terwijl nu voldoende investeren op lange termijn meer oplevert’, aldus De Nocker.

Je werkgever kan je aanvraag wel uitstellen. Die moet dat uitstel dan goed motiveren met concrete redenen waarom het ouderschapsverlof het goed functioneren van de onderneming ernstig zou verstoren. Verder mag dat uitstel maximaal zes maanden duren en is de werkgever verplicht om minstens één alternatieve vorm van ouderschapsverlof aan te bieden, zoals een gedeeltelijke verschuiving van de gevraagde periode. Een aanvraag voor ouderschapsverlof waarbij je een halve dag per week thuisblijft of een aanvraag voor het opnemen in weken of maanden, kan je werkgever wél weigeren. Maar ook dat moet hij goed motiveren. Doet hij dat niet, dan geldt de aanvraag als aanvaard. Je hebt bovendien nog altijd recht op een andere opnamevorm, zoals het ‘een-vijfde-ouderschapsverlof’.

VISIE ¬ 11

Achtergrond. CM-studie toont: ziek zijn maakt arm

Zes op de tien langdurig zieken kunnen geen onverwachte rekening betalen Kosten aan de wagen, een kapotte wasmachine of een onverwachte factuur: voor de meeste mensen met een langdurige ziekte betekent elke grote uitgave kopzorgen. Dat toont nieuw onderzoek van CM. Ze besparen daardoor noodgedwongen op de zorg nodig om te herstellen. ¬ Tekst Nils De Neubourg ¬ Foto Wouter Van Vooren

E

en onverwachte uitgave van ongeveer 1.400 euro is voor zes op de tien mensen in invaliditeit onbetaalbaar. Dat blijkt uit een grootschalige bevraging van CM bij leden die langer dan een jaar arbeidsongeschikt zijn. Met meer dan een half miljoen Belgen in die situatie toont het cijfer hoe weinig financiële ruimte die groep overhoudt. Bijna de helft van de bevraagden zegt moeilijk rond te komen met het gezinsinkomen. Voor bijna zes op de tien is de uitkering de enige eigen inkomstenbron. Wie weinig overhoudt, schrapt noodgedwongen in de uitgaven. De helft van wie langdurig ziek is kan zich zaken die voor de meeste mensen vanzelfsprekend zijn niet veroorloven, zoals een

Langdurige ziekte mag nooit een factor worden die naar armoede leidt. ¬ LUC VAN GORP 12 ¬ VISIE

week vakantie buitenshuis, versleten meubels vervangen of af en toe met vrienden iets gaan drinken. In de hele bevolking geldt dat voor minder dan een op de tien. Bovendien kunnen drie op de tien langdurig zieken hun woning niet voldoende verwarmen. Ouders besparen eerst op zichzelf, zodat hun kinderen niets tekortkomen. Een op de drie rekent geregeld op hulp van familie of vrienden, en een op de vier moest het afgelopen jaar lenen voor gewone uitgaven. Het vaakst werd geleend om de belastingen te betalen of elektrische toestellen te kunnen vervangen.

Ziek zijn kost meer Daar komt bij dat ziek-zijn zelf ook weegt op de portemonnee. CM vergeleek de zorgfacturen van mensen in invaliditeit met die van leeftijdsgenoten die niet ziek thuiszitten. Wie onder ‘invaliditeit’ valt, gaat vaker naar de huisarts en de specialist. Voor alle terugbetaalbare zorg samen betalen ze

jaarlijks gemiddeld ruim het dubbele uit eigen zak: 752 euro tegenover 431 euro voor wie niet arbeidsongeschikt is. Hoewel ze al meer uitgeven aan gezondheidszorg, moest bijna de helft van de langdurig zieken het afgelopen jaar zorg uitstellen of zelfs gewoon schrappen omdat het geld ontbrak. Vooral de tandarts, een nieuwe bril, de specialist en de psycholoog moeten wachten. Volgens CM bestaat de kans dat wie zorg uitstelt, trager zal herstellen en zo langer op een uitkering aangewezen blijft. Sommigen gaan om financiële redenen toch deeltijds weer aan het werk, ook als hun arts dat afraadt. Zo lopen ze meer risico om te hervallen.

ANNICK DAENINCK (56) IS TWAALF JAAR ZIEK

‘Ik wil al een jaar eens naar zee, maar dat is te duur’ ‘Hoe er over langdurig zieken gesproken wordt, komt hard aan. Ik ben zelf ontslagen door medische overmacht. Ik zit niet thuis omdat ik dat wil. Ik zou met plezier gaan werken. Maar welke werkgever neemt mij aan voor vier uurtjes per week, en hoe geraak ik daar? Aangepast vervoer is er hier niet, en taxi’s kosten handenvol geld.’ ‘Een onverwachte factuur kan ik echt niet aan. Toen ik een rolstoel nodig had, moest ik geld van een andere rekening halen. Nu sta ik al drie maanden 800 euro in het rood, terwijl mijn lening nog zeventien maanden loopt. Dus ja, sommige doktersafspraken zeg ik af, omdat het die maand gewoon niet lukt. Naar de tandarts ben ik lang niet kunnen gaan, en intussen verlies ik mijn eigen tanden door de medicatie.’

Nog geen euro ontvangen

‘Tegelijk kan ik niet zonder hulp. Je hebt je huishoudhulp nodig, je zorg, je verpleegkundigen ... Vroeger kon je de dienstencheques nog inbrengen in je belastingen, nu niet meer, en ze worden binnenkort weer duurder. Mijn persoonsvolgend budget (Vlaams zorgbudget voor mensen met een handicap, red.) is toegekend, maar ik heb nog geen euro ontvangen.

Ik sta op een wachtlijst, er gebeurt gewoon niks.’ ‘Ik draai elke euro om. In de winkel neem ik de goedkoopste producten en kook volgens budgetvriendelijke recepten. Ik huur een huisje van het OCMW, maar dat wordt nauwelijks onderhouden. Tijdens de hitte deze zomer was het om te koken binnen. Gelukkig bracht een vriend een airco die hij op zijn kantoor niet meer nodig had. Maar zo’n toestel verbruikt enorm veel stroom. Ik ben al bang voor de elektriciteitsrekening.’

‘Alsof ik niet meer meetel’

‘Op reis ben ik al vier jaar niet meer geweest. Ik wil al een jaar eens naar zee, maar ook dat lukt niet. Daarvoor heb je speciaal vervoer nodig en dat is duur.’ ‘Mijn man heeft tien jaar voor mij gezorgd, maar heeft nu zelf zorg nodig. Gelukkig word ik heel goed opgevolgd door de sociaal assistente van CM en de psychologe van de pijnkliniek. Toch is het soms zwaar om door te zetten. Ik voel mij opgesloten, alsof ik niet meer meetel. En ik ben zeker niet de enige. In de regering lijken ze dat niet te beseffen. Om het even welke minister mag gerust eens komen kijken hoe ik leef.’

‘Een sociale zekerheid die er niet meer voor kan instaan dat mensen die ziek zijn zich kunnen verzorgen, is die naam niet waard.’

‘Het is een vicieuze cirkel die het beleid mee in stand houdt door de te lage uitkeringen’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. Het zwaarst weegt het op alleenstaande ouders, huurders en op wie voor de ziekte al werkloos was. Een deel van de uitkeringen is gewoon te laag: verschillende minimumbedragen liggen onder de armoededrempel. Zo ligt het laagste minimum voor een alleenstaande ouder met meerdere kinderen 763 euro onder de armoedegrens.

Langdurig zieken opnieuw in het vizier Die vaststellingen komen op een politiek bepalend moment. De regering-De Wever wil immers tegen het einde van de

legislatuur 1,9 miljard euro besparen door de groei van het aantal langdurig zieken af te remmen. Financieel leverden langdurig zieken al in. De welvaartsenveloppe, waarmee uitkeringen boven op de index werden opgetrokken, is voor deze legislatuur grotendeels uitgedoofd. Door de centenindex worden uitkeringen boven 2.000 euro bruto per maand in 2026 en 2028 niet meer volledig geïndexeerd. In de begrotingsronde die nu loopt, komen langdurig zieken opnieuw in het vizier. ‘Bijna de helft van de personen in invaliditeit bespaart op zorg, een aanzienlijke groep heeft het ook moeilijk met uitgaven voor bijvoorbeeld voeding. Hoe willen we dat die mensen beter worden en ooit weer volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving?’, vraagt Van Gorp zich af.

Zorg is geen bijkomstigheid ‘Toegang tot zorg is geen uitgave of een nice to have: het is een voorwaarde tot herstel. En wat doen we dan met de mensen die te ziek zijn om ooit nog te werken? Laten we hen de rest van hun leven de eindjes aan elkaar knopen? Langdurige ziekte mag nooit een factor worden die naar armoede leidt.’ CM wil daarom een verhoging van de minimuminvaliditeitsuitkeringen, een volledige indexering en het welvaartsvast houden van uitkeringen. Ook tariefzekerheid in de gezondheidszorg door de conventionering van zorgverleners en het aan banden leggen van ereloonsupplementen is nodig, klinkt het. Dat wordt best gekoppeld aan het proactief toekennen van een verhoogde tegemoetkoming, besluit het ziekenfonds.

VISIE ¬ 13

14 ¬ VISIE

IN BEELD BRUSSEL, VRIJDAG 25 SEPTEMBER

11:15

Krasse Grootouders Wie onlangs rond het middaguur door het centrum van Brussel struinde, kwam misschien dit bont gezelschap tegen. Twee Grootouders voor het klimaat, in vol ornaat met een gepimpte kinderwagen. Deze zelfverklaarde Climate Alarmists startten eind augustus met een dagelijkse tocht. Op hun website definiëren ze alarmisme als het veroorzaken van onrust door alarm te slaan, vaak met een politiek doel. En dat is exact wat ze beogen. In totaal zijn er maar liefst 70 klimaatalarmisten. Onderweg babbelen ze met mensen. Soms loopt een influencer, filosoof, beleidsmaker of simpelweg een nieuwsgierige voorbijganger mee. De klimaatmars van komend weekend is geen eindpunt voor hen. De alarmisten gaan door tot er écht iets verandert. Tot het beleid eindelijk zijn onverdeelde aandacht richt op het klimaat en daarmee de toekomst van hun kleinkinderen. ~ De Grootouders voor het klimaat komen op zondag 11 oktober samen met het ACV, beweging.net en CM op straat tijdens de klimaatmars. Afspraak om 14 uur aan het Noordstation in Brussel.

VISIE ¬ 15

Uit ervaring. De parkwachter in het gemeentelijk recyclagepark ELKE MAAND LATEN WE IEMAND AAN HET WOORD DIE VANUIT ZIJN OF HAAR WERK NAAR DE WERELD KIJKT. DEZE MAAND IS DAT PARKWACHTER FILIP*.

Voor verdriet hebben we geen container, wel een luisterend oor’ 30 jaar toekijken op wat mensen weggooien, leert je wat over hoe we in elkaar zitten. Parkwachter Filip* over de luchtballon – inclusief mand – die op zijn recyclagepark belandde, gesjoemel voor vier euro en bezoekers die niet alleen hun afval kwijt willen. ¬ Tekst Nils De Neubourg ¬ Illustratie Peter Goes

H

et is zo’n twintig jaar geleden dat er plots een man voor Filip stond: waar moet ik mijn heteluchtballon sorteren? ‘Zulke toffe dingen maak je hier regelmatig mee’, vertelt Filip breed lachend. Later die dag merkte een andere bezoeker de mand van diezelfde luchtballon op naast een container. ‘Hij heeft de mand meegenomen om er een grote schommel van te maken voor zijn kleinkinderen.’ Vandaag kan dat niet meer. Wat binnenkomt, is afval en gaat de container in. ‘Dat vind ik een beetje dubbel. Spullen die nog goed zijn, kunnen we wel apart houden voor de kringwinkel. Maar ik vind het jammer dat we niet meer zelf iets aan de kant mogen zetten en tegen mensen die het nodig hebben kunnen zeggen: neem mee.’ Filip staat al 30 jaar op het recyclage­ park van een landelijke Vlaamse gemeente, in de volksmond nog altijd ‘het containerpark’. ‘Ik denk dat de helft van de inwoners hier geregeld komt. Zo word je wel een beetje een publiek figuur. Ook als ik boodschappen doe, ben

Soms zie ik hier wasmachines die nieuw lijken. En toch zijn ze kapot. ¬ PARKWACHTER FILIP 16 ¬ VISIE

ik voor de mensen die van het containerpark.’ Wat een goede parkwachter maakt? ‘Je moet diplomatisch zijn.’ Dat betekent voor Filip op je strepen kunnen staan. ‘Maar wel zo dat de mensen je de volgende keer nog altijd goeiedag zeggen. En je moet voor iedereen dezelfde lijn aanhouden.’

Alles in vakjes ‘Die lijn is smaller geworden’, merkt hij. ‘Vroeger had je meer speelruimte. Nu moet alles preciezer, meer in cijfers en in vakjes. Tegelijk zijn mensen mondiger geworden.’ Het meeste gemor gaat over geld. ‘Vroeger was alles bij ons gratis. Nu betaal je soms per stuk of per kubieke meter, afhankelijk van wat je binnenbrengt, en de tarieven gaan omhoog. De gemeente heeft minder geld en rekent de kosten meer door. Dus zoeken mensen naar een oplossing. Bezoekers zijn daarin creatief.’

Twee matrassen Dat ondervond Filip bijvoorbeeld bij een vaste klant die twee versleten matrassen kwam binnenbrengen. ‘Daarvoor

betaal je per stuk. De man bracht zijn twee matrassen heel nadrukkelijk naar de juiste container. Daarna liep hij nog snel en geniepig met twee zakken naar het brandbaar afval, zonder ervoor te betalen.’ Dat bleef niet onopgemerkt. Bij zijn volgende bezoek sprak Filip hem erop aan. ‘Het waren toch alleen twee matrassen, vorige keer? Toevallig ook geen twee zakken? Hij ontkende. Ik voelde me bedrogen, voor amper vier euro.’ Gelukkig is dat een uitzondering. ‘80 procent van de mensen is correct. Iemand zei me onlangs: in die 80 pro-

Kort.

Registratie arbeidstijd straks verplicht Het is jammer dat we goede spullen niet meer aan de kant mogen houden voor wie het nodig heeft. ¬ PARKWACHTER FILIP

cent steek je twintig procent van je energie, in de andere twintig procent de rest. Dat klopt. Het is een minderheid, maar dat weegt zwaar door. Heb je er een paar na elkaar, dan is je dag naar de knoppen.’ Diezelfde minderheid kijkt ook anders naar zijn werk. ‘De ene ziet ons gewoon als personeel met een oranje broek. De andere ziet iemand die zijn werk goed doet en vriendelijk is.’ Een bezoeker die langs Filips huis was gereden, vroeg of hij misschien hielp bij de verbouwingen daar. ‘Ik woon daar, zei ik. Een mooi huis bezitten, dat kan blijkbaar niet als je op het containerpark werkt. Dat moet je kunnen plaatsen. Het zegt iets over die mensen, niet over mezelf.’ Wat binnenkomt, vertelt iets over hoe we leven. ‘Elke week worden hier hoge palletboxen vol elektrotoestellen weggegooid. Daar zit veel in wat de mensen 30 jaar geleden niet hadden, zoals gsm’s en computers. Hoe meer er weggesmeten wordt, hoe meer er nieuw gekocht wordt.’ ‘Mijn ouders kochten een tv toen ik zeven was. Hij is 25 jaar meegegaan. Nu zie ik soms een wasmachine binnenkomen en denk ik: die lijkt bijna nieuw. En toch is ze echt kapot. Een wasmachine van 400 euro gaat geen twintig jaar mee.’

Luisterend oor Zo zijn voor Filip de jaren voorbijgevlogen. ‘Een mama kwam eens met haar zoontje die fier zijn fopspeen afgaf. ’s Namiddags kwamen ze nog een keer, nu ook met de reservefopspeen. Toen was het voor die kleine veel minder leuk’, blikt Filip geamuseerd terug. ‘Die kerel is nu twintig en komt zelf langs.’ ‘Er komen ook mensen met verdriet naar het containerpark. Daar hebben we geen container voor, wel een luisterend oor.’ Een koppel kwam altijd samen. Op een dag stond de vrouw er alleen. Filip had het overlijdensbericht van haar man al gezien. Meer dan tien jaar geleden bleef een vrouw van zijn leeftijd tegen sluitingstijd nog een halfuur met hem praten. Als ze hem nu ziet, begint ze er nog altijd over. ‘Dat ga ik nooit vergeten, zegt ze mij dan. Ik kwam eigenlijk alleen om mijn vuil kwijt te raken, maar ik heb ook mijn hart kunnen luchten.’ *Filip is een schuilnaam.

Bedrijven moeten vanaf 1 januari 2027 een systeem invoeren waarmee werknemers hun gewerkte uren kunnen registreren. Dat is het gevolg van een arrest van het Europees Hof van Justitie. In de Nationale Arbeidsraad gaven werkgevers en vakbonden een verdeeld advies. ‘Rechten op papier stellen weinig voor wanneer niemand kan vaststellen of ze gerespecteerd worden’, zegt ACV-voorzitter Ann Vermorgen. ‘En dat wordt steeds belangrijker, wanneer de overheid de grenzen rond arbeidstijd steeds soepeler maakt. Wie meer flexibiliteit wil, moet ook bereid zijn om ze te meten. Of is dat principe te revolutionair?’

ACV vecht voor ecocheques De regering-De Wever liet in haar regeerakkoord optekenen dat ze de ecocheques wil afschaffen. Maar dat is moeilijker dan het lijkt, stelt de Nationale Arbeidsraad in een advies. Daarom vragen vakbonden en werkgevers om het systeem te behouden. ‘Ecocheques betekenen voor 2,3 miljoen werknemers tot 250 euro extra koopkracht per jaar’, aldus ACV. ‘De rekening doen kloppen? Ja, natuurlijk. Maar niet nog eens op de kap van werknemers.’

Mode-industrie buit arbeid en planeet uit 96 procent van de modemerken betaalt nog steeds geen leefbaar loon aan textielarbeiders. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van Fashion Checker. Van de 110 geanalyseerde merken, waaronder Adidas, H&M en zelfs Chanel, zet amper een op de drie zich in voor een leefbaar loon, ondanks monsterwinsten in de sector. Maar de modemerken buiten niet alleen werkvolk uit. Ze stoten ook massaal broeikasgassen uit, wat dan weer de risico’s op extreme hitte verhoogt. ‘We hebben een rechtvaardige transitie in de mode-industrie nodig’, aldus Hannelore Hillesum, coördinator van de Schone Kleren Campagne. ~ Zien welke merken het beter doen? www.fashionchecker.org

Vacatures CM zoekt: • Payroll Advisor – Schaarbeek • ICT Recruiter – Schaarbeek • Data Engineer – Schaarbeek • Data Scientist – Schaarbeek • Reporting Specialist – Schaarbeek ~ www.cm.be/jobs

ACV Voeding en Diensten zoekt: • Stafmedewerker HR – Brussel ~ www.hetacv.be/jobs

VISIE ¬ 17

Jouw regio. Provincie Antwerpen

Een warme buurt ontstaat niet vanzelf

Ruimte delen als antwoord op schaarste In een stad als Antwerpen is ruimte schaars. Iedereen zoekt plaats om te wo-

18 ¬ VISIE

Ant w erpen

tad

Ontmoeting als antwoord op eenzaamheid

Voor Bachar gaat buurtversterking niet alleen c over gebouwen, maar voorr, s a h al over mensen. ac Karim B ‘Eenzaamheid is een van de grote uitdagingen van onze tijd. Veel mensen missen een netwerk of voelen zich onvoldoende verbonden met hun omgeving. Een buurtplek kan daar een antwoord op bieden. Niet door grote woorden, maar door kleine ontmoetingen.’ Een kop koffie, een gezamenlijk project of een activiteit in de buurt kan volgens hem het verschil maken. ‘Mensen leren elkaar kennen, krijgen meer begrip voor elkaar en voelen zich medeverantwoordelijk voor hun wijk.’

ns

nen, te ondernemen, te leren of te ontspannen. Toch mag volgens Bachar één functie niet vergeten worden: ruimte om gemeenschap te vormen. ‘De vierkante meters in onze stad zijn gegeerd. Net daarom moeten we slim omgaan met de ruimte die we hebben. We stimuleren organisaties om ruimtes te delen. Zo maken we meer mogelijk met dezelfde infrastructuur.’ Dat heeft volgens hem meerdere voordelen. Verenigingen besparen kosten, maar leren ook van elkaar. ‘Wanneer organisaties een gebouw delen, ontstaan er vaak onverwachte samenwerkingen. Mensen ontmoeten elkaar, wisselen ideeën uit en bouwen nieuwe netwerken op.’ De stad

pe

V

olgens hem zijn veel traditionele ontmoetingsplaatsen verdwenen. ‘Vroeger had elke wijk wel een parochiezaal, een volkshuis of een plek waar mensen spontaan samenkwamen. Vandaag zijn zulke ruimtes minder aanwezig. Tegelijk zien we dat de nood aan ontmoeting niet verdwenen is. Integendeel. Mensen hebben nood aan plekken waar ze elkaar kunnen ontmoeten, iets kunnen bijleren of gewoon even binnenlopen voor een gesprek.’ Dat kan gaan van een taalcafé tot een huiswerkklas, van een fietsatelier tot samen koken of tuinieren. ‘Het zijn vaak eenvoudige initiatieven, maar ze maken een groot verschil. Ze zorgen ervoor dat mensen zich thuis voelen in hun buurt.’

ondersteunt die visie actief. Zo worden verenigingen aangemoedigd om lokalen open te stellen voor andere organisaties en buurtbewoners. Daarnaast investeert Antwerpen in buurtsecretariaten, gedeelde werk- en ontmoetingsplaatsen voor verenigingen. ‘Vandaag hebben we er tien. Het is mijn ambitie om daar tijdens deze legislatuur nog vier bij te creëren.’ Ook het openstellen van buitenruimtes krijgt aandacht. ‘Via subsidies ondersteunen we jeugd- en gemeenschapsvoorzieningen die hun terrein ontharden en toegankelijk maken voor de buurt. Zo ontstaan nieuwe buurtoases waar ontmoeting centraal staat.’

he

Waarom investeert de stad Antwerpen in buurtplekken, gedeelde ruim­tes en ontmoetingsplekken? Voor schepen van Jeugd, Leefmilieu en Samenlevingsopbouw Karim Bachar (Vooruit) is het antwoord duidelijk: sterke buurten maken een sterke stad. ‘Ik ben geboren en getogen in Antwerpen’, zegt Bachar. ‘Als kind heb ik zelf ervaren wat een hechte gemeenschap kan betekenen. Voetballen op het plein, jeugdwerk, mensen die elkaar kennen en helpen: dat lijkt vanzelfsprekend, maar het is van onschatbare waarde. Ik geloof heel sterk in de kracht van mensen die elkaar vooruithelpen.’

<< Barbeque voor de buurt in Vast-Goed-locatie Kox2140

Die sociale cohesie krijgt ook concreet vorm wanneer verschillende organisaties dezelfde locatie gebruiken. Op Linkeroever bijvoorbeeld zullen een buurtwerking voor volwassenen en een professionele jeugdwerking een locatie delen. ‘Dat creëert kansen voor ontmoeting tussen generaties die elkaar anders nauwelijks zouden tegenkomen.’

Waarom Antwerpen kiest voor Vast-Goed

Dat verklaart ook waarom de stad blijft investeren in buurtversterkende initiatieven. ‘Zelfs in budgettair moeilijke tijden hebben we ervoor gekozen extra middelen vrij te maken. We geloven dat investeren in verbonden buurten zich terugbetaalt. Niet alleen sociaal, maar ook maatschappelijk en economisch.’ De ambitie reikt verder dan vandaag. In verschillende Antwerpse wijken wordt onderzocht waar nieuwe buurtplekken kunnen ontstaan en worden ook bijkomende Vast-Goed locaties opgestart. ‘Mensen hebben behoefte aan een derde plek naast hun woning en hun werk’, besluit Bachar. ‘Een plek waar je anderen ontmoet, waar je jezelf kunt ontplooien en waar je deel uitmaakt van een gemeenschap. Voor sommige mensen wordt dat zelfs de belangrijkste plek van allemaal. En dat willen wij als stad ook de komende jaren blijven ondersteunen.’ ~ Meer info over Vast-Goed: www.vast-goed.net

ONTMOETEN IN JE BUURT

Een tas koffie brengt mensen samen Even praten met iemand uit de buurt. Samen naar een moeilijke brief kijken. Of hulp krijgen bij een digitale vraag. Bij Koffie Connect van CM Gezondheidsfonds kan het allemaal. Na een geslaagde test in juni krijgt ook CM-Gezondheidspunt Turnhout vanaf september een vaste Koffie Connect.

¬ Tekst Katy Holbrouck ¬ Foto Louis Lermytte Een tas koffie lijkt iets kleins. Toch kan ze mensen samenbrengen. Dat bleek ook tijdens de eerste maand van Koffie Connect in Turnhout. ‘Ik kom soms maar moeilijk buiten en heb hier geen familie’, vertelt een bezoeker. ‘Een tasje koffie en een goede babbel zijn dan hartverwarmend.’ Bij Koffie Connect staan vrijwilligers klaar om te luisteren en te helpen waar ze kunnen. Soms is dat gewoon met een fijne babbel. Soms met een praktische vraag. Vrijwilliger Rob hielp bijvoorbeeld een vaste bezoeker om de Mijn CM-app te installeren. Ook de vrijwilligers vinden er elkaar. ‘Ieder heeft zijn talent. Daardoor vullen we elkaar mooi aan’, vertelt vrijwilliger Hilde. Elke dinsdag van 10 tot 12 uur ben je welkom bij Koffie Connect in het CM-Gezondheidspunt, Korte Begijnenstraat 22 in Turnhout. Kom gerust langs: de koffie staat klaar. ~ Koffie Connect vind je ook in Lier en Mol. Bekijk alle locaties en openingsuren op www.cm.be/koffie-connect.

CONTACTEER JOUW REGIO ACV provincie Antwerpen ¬ 02 244 30 00 CM provincie Antwerpen ¬ 02 204 32 10 beweging.net provincie Antwerpen ¬ 014 40 31 51 VISIE ¬ 19

Meer regionieuws? Ga naar www.visie.net/antwerpen

Binnen die visie ziet Bachar een bijzondere rol weggelegd voor de locaties van VastGoed, het initiatief van beweging.net. ‘Wat mij aanspreekt in het model van VastGoed is dat het niet vertrekt vanuit gebouwen, maar vanuit mensen. Met een gerichte professionele ondersteuning slagen ze erin om mensen en organisaties samen verantwoordelijkheid te laten opnemen voor een plek. Daardoor ontstaat eigenaarschap en betrokkenheid.’ Volgens hem bewijzen de bestaande VastGoed locaties al hun waarde. ‘Je ziet dat gebouwen opnieuw gaan leven. Verenigingen versterken elkaar, activiteiten groeien organisch en buurtbewoners vinden een warme plek waar ze terechtkunnen.’

Jouw regio. Vlaams-Brabant en Brussel

17 OKTOBER: INTERNATIONALE DAG VOOR DE UITROEIING VAN ARMOEDE

Sint-Annadorp zet de mens achter de armoedecijfers centraal Achter armoedecijfers schuilen mensen die elke dag keuzes moeten maken die anderen als vanzelfsprekend beschouwen. In Sint-Annadorp in Anderlecht proberen vrijwilligers en organisaties mensen niet alleen praktisch te helpen, maar ook een plek van ontmoeting en waardigheid te bieden.

¬ Tekst Tijs De Geyndt ¬ Foto Michael De Lausnay

B

elgië is nog steeds een van de meest welvarende plekken ter wereld. Toch is ook bij ons de rijkdom heel ongelijk verdeeld. 17 Belgische miljardairs bezitten samen meer vermogen dan 31 procent van de Belgen, ofwel 3.639.017 landgenoten. In Brussel groeit intussen een kind op de vier op in armoede. Achter die koude statistieken schuilen mensenlevens die elke dag getekend worden door tekort. Want armoede is meer dan een tekort aan geld. Het is een voortdurende toestand van onzekerheid. Elk uur van de dag piekeren wordt een permanente mentale ruis. Een gevoel in je lijf dat je ’s nachts wakker houdt en je opnieuw mee opstaat. De zorgen over eten, huur, energie, schulden of schoolkosten maken van elke kleine beslissing een zware worsteling met schuld en schaamtegevoel.

Maandverband of maaltijd? In 2023 heropende in Anderlecht SintAnnadorp, een centrum voor mensen in kansarmoede. Vandaag brengt de plek sociale woningen, de grootste voedselbank van Anderlecht, sociale diensten en verschillende verenigingen samen. Zo is er niet alleen hulp, maar ook ruimte voor rust, ontmoeting en menselijk contact.

18 ¬ VISIE

Tijdens de renovatiewerken merkte priester Blanpain op dat mensen bij de voedselbank buiten moesten wachten op hun voedselpakket. Soms stonden ze in de regen. Daarom wilde hij een plek waar mensen waardig konden wachten, met een kop koffie en een warme drank. Wat begon met koffie en een koek, groeide uit tot een ontmoetings­plek. De groep parochiale vrijwilligers breidde zich uit met mensen van verschillende achter­ gronden en overtuigingen. De gedeelde overtuiging dat menswaardigheid een recht is, brengt hen samen. Een klein gesprek of even samen in stilte zitten biedt troost, een moment van geborgenheid. In die kleine babbels worden concrete noden zichtbaar: geen toegang tot schoolmateriaal voor de kinderen of aangepaste winterkledij, geen zomeruitstap of eindejaarcadeau kunnen veroorloven of moeten kiezen tussen maanverband of een maaltijd. Het samen bewust worden van een harde realiteit is de motor voor betekenisvolle, solidaire acties van de vrijwilligers en organisaties. Sint-Annadorp werkt samen met Bruzelle om menstruatieproducten ter beschikking te stellen. In juli en augustus wordt een daguitstap naar zee georganiseerd. Eind juni wordt schoolmateriaal verdeeld en

tegen het einde van het jaar worden cadeautjes ingepakt. Kleine lichtpuntjes van hoop en verbinding.

Een plek van herkenning Wat de plek bruisend en boeiend maakt is dat zowel dak- en thuis­lozen, mensen in (kans-)armoede als gepensioneerde buurt­ bewoners in eenzaamheid elkaar er vinden. Vrijwilligers uit de parochie en mensen met andere religieuze overtuigingen helpen zij aan zij. Sommigen zijn gepensioneerd, ze waren advocaat, schilder of arbeider. Ze vinden er zingeving door iets voor een ander te betekenen. De Italiaanse organisatie INCA CGIL geeft duiding bij sociale rechten in België en Italië aan uitgeweken Italianen. Het Steunpunt Schuld­bemiddeling en TRAPES proberen samen met ervaringsdeskundigen opnieuw perspectief te geven voor mensen met een financiële put. Zij bieden herkenning. Mensen ontmoeten er anderen die hetzelfde hebben meegemaakt en opnieuw een weg vonden. Dat geeft hoop. Vanop een administratieve afstand wordt het recht op mens­waardigheid wantrouwend gereduceerd tot een reeks attesten en voorwaarden. De gunst voor een voedselpakket is steeds tijdelijk en moet na enkele maanden opnieuw worden aangevraagd bij het OCMW. Sint-Annadorp wil daar iets tegenover zetten: een plek waar mensen niet eerst hun armoede moeten bewijzen om gezien te worden. Waar achter de cijfers opnieuw de mens zichtbaar wordt.

In Vlaanderen zijn naar schatting 21.420 mensen dak- of thuisloos. In Brussel gaat het om 9.770 mensen. Achter die cijfers schuilen gezinnen met kinderen, alleenstaande ouders, jongeren, ouderen en mensen zonder wettig verblijf. Vaak worden zij bedolven onder vooroordelen, alsof hun situatie het gevolg is van persoonlijk falen. Maar dak- en thuisloosheid ontstaat niet in een vacuüm. Een tekort aan betaalbare woningen kan ervoor zorgen dat een tegenslag uitmondt in het verlies van een thuis. Welzijnszorg laat hen niet in de kou. ¬ Tekst Juna Ghaye en Daan Lambrechts Wie heeft toegang tot een betaalbare woning?

Samen maken we het verschil

Wie vandaag een huurwoning zoekt, weet hoe moeilijk dat is. Op de private huur­markt zijn er gemiddeld zo’n 34 kandidaten voor één woning. Wie weinig verdient, staat daardoor zwak. Wie niet terechtkan op de private markt, botst op een tweede muur: de wachtlijst voor sociale woningen. In Vlaanderen wachten zo’n 200.000 mensen op een sociale woning, in Brussel 60.000.

Welzijnszorg werkt samen met tientallen organisaties die mensen zonder thuis ondersteunen. We geven hun financiële steun, brengen hun ervaringen naar buiten en geven mensen in dak- en thuisloos­ heid een stem.

Wie werkt is ook niet altijd beschermd tegen armoede. In Brussel behoort ongeveer één op de tien inwoners tot de working poor. Het gaat vaak om eenouder­gezinnen en alleenstaanden: één inkomen moet de huur en alle andere kosten dragen. Hoge woonkosten, slechte huisvesting en schulden kunnen mensen verder in de problemen duwen. De wooncrisis gaat dus over meer dan stijgende woningprijzen. Het gaat over de vraag wie nog toegang krijgt tot een betaalbare, kwaliteitsvolle woning.

Wonen is een recht Een woning is meer dan vier muren en een dak. Een stabiele thuis geeft mensen de ruimte om werk te zoeken, een opleiding te volgen en aan hun gezondheid te werken. Het recht op behoorlijke huis­ vesting staat niet voor niets in artikel 23 van de Belgische Grondwet.

Zo steunt Welzijnszorg CVSO De Valkerij. Met Thuiskomen in Wilsele-Putkapel bouwt de coöperatie vier woonunits voor dakloze jongeren. Jongeren, buurt­bewoners, vrijwilligers en professionals werken er samen aan woningen én een buurt waar iedereen welkom is. Ook Chez Nous – Bij Ons in Brussel biedt meer dan basiszorg. Mensen zonder thuis kunnen er terecht voor ontbijt, een warme drank, lunch of een locker. Maar vooral vinden ze er ontmoeting, verbondenheid en een plek zonder oordeel.

Meer regionieuws? Ga naar www.visie.net/vlaams-brabant

Een dak boven je hoofd is een recht

Want een einde aan dak- en thuisloosheid begint niet alleen met hulp aan mensen die vandaag op straat staan. Het begint bij de keuzes die we maken over wonen, inkomen en solidariteit. Wil jij ook mee het verschil maken? Maak dit najaar dan samen met ons zichtbaar wat al te vaak onzichtbaar blijft. Onder de slogan “Wij zien je wel” beslissen we om niet langer weg te kijken van daken thuisloosheid. Deel je actie en verspreid de boodschap zodat we eindelijk een einde kunnen maken aan dit onrecht. Samen zetten we het probleem op de maatschappelijke en politieke agenda. Meer informatie over onze campagne vind je op www.samentegenarmoede.be

ier woont Hassan. 56 jaar oud. Wie dakloosheid wil voorkomen, moet daarom verder kijken dan noodopvang. Er zijn voldoende betaalbare woningen nodig,auto een Zijn is het enige sterke sociale zekerheid en inkomens die mensen boven water houden. Wie toch dak- of thuisloos wordt, heeft snel een stabiele dat hij nog heeft. ier woont Hassan. 56

STEUN NU >> BE21 0000 0000 0303

www.samentegenarmoede.be

Een dak boven je hoofd is een recht. Draag bij aan lokale projecten en verandering.

STEUN NU >> BE21 0000 0000 0303

www.samentegenarmoede.be

VU: Koen Trappeniers, Huidevetterstraat 165, 1000 Brussel, WZZ-2026-1001-H

Een dak boven je hoofd is een recht. Draag bij aan lokale projecten en verandering.

jaar oud. Zijn auto is het enige dat hij nog heeft.

VU: Koen Trappeniers, Huidevetterstraat 165, 1000 Brussel, WZZ-2026-1001-H

woonoplossing nodig. Opvang kan noodzakelijk zijn, maar mag geen eindstation worden.

VISIE ¬ 19

Jouw regio. Limburg

VRIJWILLIGERS INSPECTEREN GENKSE VOETPADEN

Stapscore brengt de kwaliteit van voetpaden in kaart Een voetpad vertelt meer dan je denkt. Je stapt de deur uit, op weg naar de bakker, de bushalte of gewoon voor een wandeling. Tot je plots moet uitwijken voor een geparkeerde wagen, over een losliggende tegel moet stappen of op een smal stukje voetpad terechtkomt. Voor de ene is het een kleine ergernis. Maar voor iemand die minder mobiel is, een ouder met een kinderwagen of een kind dat zelfstandig naar school gaat, kan het een echte hindernis zijn. Stapscore, een initiatief van beweging.net, brengt letterlijk in kaart hoe goed voetpaden zijn. ¬ Tekst & foto Bart Bynens Wat is Stapscore? Stapscore is een initiatief van beweging. net, het Instituut voor Mobiliteit (IMOB) van UHasselt en Verkeersplatform vzw. Via een digitale app kunnen vrijwilligers de kwaliteit van voetpaden beoordelen. Ze kijken daarbij niet alleen naar de staat van de stoep. Ook de breedte, het comfort, de toegankelijkheid, verlichting en mogelijke obstakels spelen een rol. Zo krijgt elk beoordeeld voetpad een score. Door voetpaden op eenzelfde manier te beoordelen, ontstaat een overzicht van waar het goed zit én waar verbetering nodig is.

elke dag gebruiken. Om naar school of het werk te gaan, boodschappen te doen, de bus te nemen of een praatje te maken met de buren. Toch weten we vaak onvoldoende hoe voetpaden er in werkelijkheid aan toe zijn. Waar zitten de gevaarlijke of moeilijk begaanbare plaatsen? Waar is het voetpad te smal? Waar staan obstakels in de weg? Stapscore wil daarop een antwoord geven. De verzamelde gegevens geven lokale besturen een beter beeld van de situatie op het terrein. Zo kunnen ze gerichter bepalen waar ingrepen nodig zijn en welke prioriteiten er zijn.

Waarom doen we dit? Een goed voetpad is meer dan een strookje beton of klinkers naast de rijweg. Het is een stukje publieke ruimte dat mensen

18 ¬ VISIE

Iedereen kan mee stappen Wie dagelijks door een straat loopt, weet vaak als geen ander waar de knelpunten

zitten. Vrijwilligers gaan met de Stapscoreapp op pad. Ze beoordelen voetpaden aan de hand van duidelijke criteria en bezorgen hun vaststellingen via de app. Een van die vrijwilligers is Marleen. Ze verhuist binnenkort naar het centrum van Genk en is enthousiast om mee te stappen: ‘Je moet geen mobiliteitsexpert zijn. Het gaat er vooral om dat je met de blik van een voetganger naar je eigen omgeving kijkt. Iedereen kan hieraan meewerken.’

Genk bijt de spits af In Genk wordt Stapscore momenteel als proefproject in onze provincie uitgetest. In eerste instantie worden voetpaden in en rond het centrum beoordeeld. De ervaringen en resultaten uit dit proef­ project moeten helpen om Stapscore verder te verfijnen en om te bekijken hoe de methode ook op andere plaatsen kan worden ingezet.

Inwoners en verenigingen van Genk die willen meewerken aan stapscore zijn nog altijd welkom. Voor meer informatie of om mee te doen, ga naar www.stapscore.be/contact.

<< Marleen (centraal op de foto) in Genk op pad met enkele andere vrijwilligers om de voetpaden in kaart te brengen.

Stapscore zorgt ervoor dat mensen zich veilig en comfortabel te voet kunnen verplaatsen. Dat begint bij weten waar de problemen zitten.

Steek een tandje bij voor Limburg Voor de meeste mensen is de aankoop van een tandenborstel en tandpasta vanzelfsprekend. Maar voor wie in een kwetsbare situatie leeft, zijn deze basisproducten niet altijd betaalbaar.

Burgemeester Wim Dries: ‘Voor de stad Genk is het een kans om samen met inwoners een beter zicht te krijgen op de kwaliteit van de voetgangersinfra­structuur. Stapscore gaat uiteindelijk over iets heel eenvoudigs: ervoor zorgen dat mensen zich veilig en comfortabel te voet kunnen verplaatsen. Dat begint bij weten waar de problemen zitten.’

D

aarom zamelt CM dit jaar tandenborstels en tandpasta in voor mensen in armoede. Een goede mondzorg voorkomt pijn, gezondheidsproblemen en uitgestelde tandartsbezoeken. Via partners zoals Sint-Vincentius en de Voedselbank komen de ingezamelde producten terecht bij wie ze het hardst nodig heeft. Vorig jaar bewezen Limburgers al hun groot hart met meer dan 15.000 ingezamelde paar sokken. Ook nu kan een kleine gift een groot verschil maken.

Elke stap telt

Doe jij mee?

Door samen op pad te gaan, maken inwoners zichtbaar wat anders misschien onopgemerkt blijft. Een losse tegel, een te smal voetpad of een obstakel lijkt misschien klein. Maar honderden kleine hindernissen kunnen samen een grote drempel vormen om te voet op pad te gaan.

Koop bij je volgende winkelbezoek een extra tandenborstel of tube tandpasta en schenk die aan mensen in armoede. Ongeopende producten kun je van 17 oktober tot en met 1 december binnenbrengen in elk CM-punt in Limburg. ~ Meer info: www.cm.be/een-tandje-bij

Stapscore zet niet alleen voetpaden in de kijker, maar vooral de voetganger opnieuw centraal. CONTACTEER JOUW REGIO limburg@beweging.net VISIE ¬ 19

Meer regionieuws? Ga naar www.visie.net/limburg

© STAD GENK

¬ WIM DRIES

Jouw regio. Oost-Vlaanderen

Een kans op werk verandert een leven

¬ Tekst Jan Maertens ¬ Foto’s Stad Gent - MARSELL

Wat is Jobteam Gent precies en wat doen jullie?

KRISTOF D’HAESE ¬ ‘We zijn een door Europa gefinancierd samen­wer­k ings­­ verband van tien lokale opleidings- en tewerkstellingsorganisaties onder coördinatie van Stad Gent (EU-WSE). We richten ons op mensen voor wie werk vinden niet vanzelfsprekend is. Dat kunnen nieuw­komers zijn, mensen die langdurig werkloos zijn of mensen die om diverse redenen moeilijk aansluiting vinden bij de arbeidsmarkt. Wij bekijken samen met hen welke stappen nodig zijn om opnieuw perspectief te creëren.’ ‘Net die samenwerking met alle organisa­ ties is onze grootste troef. Iedereen brengt zijn eigen expertise mee. Daardoor kunnen we mensen veel gerichter onder­ steunen. Wie nood heeft aan taalonder­ steuning, opleiding, sociale begeleiding of werkervaring, vindt via ons netwerk snel­ ler de juiste hulp.’

18 ¬ VISIE

Hoe begeleiden jullie mensen concreet naar werk? ‘We vertrekken bij een begeleiding altijd vanuit de persoon zelf. We kijken naar hun talenten, interesses en mogelijk­ heden, maar ook naar de drempels die ze ervaren. Vervolgens bouwen we samen een traject uit en zoeken we een werkplek waar ze kunnen groeien en ervaring opdoen.’

‘Wij proberen vooral mensen klaar te sto­ men om (opnieuw) aansluiting te vinden bij het reguliere systeem van hulpverle­ ning, zodat ze structureel de hulp kunnen krijgen die nodig is. Niet iedereen die bij ons terechtkomt, kan er immers in slagen om aan het werk te gaan. Soms zijn de drempels te groot. Maar ook dan hebben mensen nood aan verdere ondersteuning. Daar proberen wij voor te zorgen. Als cliënten aan het werk geraken, is dat een mooie kers op de taart van onze begelei­ ding. We willen graag meerdere kersen, waardoor we ook inzetten op het behou­ den van een job.’

Twee jaar geleden startten jullie met de begeleiding van bewoners van de Lübecksite. Kan je daar iets over vertellen? ‘De Lübecksite was een tijdelijke woon­

‘Een job betekent meer dan een loon. Werk is een hefboom om opnieuw een dak boven het hoofd te krijgen en je leven op de rails te krijgen.’ ¬ KRISTOF D’HAESE, COÖRDINATOR JOBTEAM GENT

© MARSELL

Werk is meer dan een inkomen. Het zorgt voor eigenwaarde, sociale contacten en nieuwe toekomstkansen. Dat mocht ook een groep bewoners van de Lübecksite in Gent ervaren, die dankzij begeleiding van Jobteam Gent de stap naar werk konden zetten. We spreken met coördinator Kristof D’Haese over hun werking en de impact die een job heeft op het leven van mensen die jarenlang aan de zijlijn stonden.

<< Jobteam begeleidde tussen 2024 en nu ongeveer 1.300 mensen. 30 procent onder hen heeft intussen een job.

ONTDEK WELK VRIJWILLIGERSWERK BIJ JOU PAST

‘Ook werk maakte daar deel van uit. Ons Jobteam kreeg de opdracht om bewoners te begeleiden naar de arbeidsmarkt. Dat was geen evidente stap. Veel bewoners hadden weinig ervaring met regulier werk, spraken weinig Nederlands en werden bovendien geconfronteerd met vooroordelen. Toch waren er mensen die heel graag aan de slag wilden. We zijn vanuit die motivatie beginnen werken.’

Hoe zag hun situatie eruit vóór jullie begeleiding begon? ‘Voor de meesten stapelden de problemen zich op. Naast hun slechte woonsituatie waren er bijvoorbeeld moeilijkheden met taal, administratie en verblijfsdocumen­ ten. Als je op verschillende domeinen tege­ lijk met onzekerheid wordt geconfronteerd, is de stap naar werk bijzonder groot. Daar­ om kijken we bij Jobteam niet alleen naar de vraag “Hoe krijgen we iemand aan het werk?”, maar naar het ruimere plaatje. Eerst moet je begrijpen welke drempels iemand ervaart en welke ondersteuning nodig is om vooruit te kunnen.’

W

erk, gezin, vrienden, hobby’s … onze dagen zitten snel vol. Toch maken mensen bewust tijd vrij om zich in te zetten voor anderen. Wouter Degrève (39) uit Gent is er een van. Voor hem is vrijwilligerswerk een manier om mee te bouwen aan de samenleving én er zelf iets waardevols uit te halen. Wouter werkt als arts-specialist anesthesie en reanimatie in het UZ Gent. Daarnaast zet hij zich in als vrijwilliger, onder andere als voorzitter van CM Vlaanderen. Niet omdat hij zeeën van tijd heeft, wel omdat hij graag mee zijn schouders zet onder iets wat mensen vooruithelpt. ‘Je kan meebouwen aan een mooiere maatschappij en dat geeft mij echt energie’, vertelt Wouter. Dat samen bouwen is voor Wouter typisch aan vrijwilligen bij CM. Je staat er niet aan de zijlijn. Vrijwilligers brengen hun ervaringen en ideeën mee, medewerkers luisteren en samen zet je dingen in beweging. Onderweg leer je mensen kennen die zich net als jij willen inzetten voor anderen. ‘Mensen luisteren naar jou, mensen gaan met jou op stap’, vertelt Wouter.

Ontdek Maison Rekruté Van 20 tot 25 oktober opent Maison Rekruté de deuren in Gent. Een week lang ontdek je hoe je bij CM je talent kan inzetten, als medewerker én als vrijwilliger. Zo zijn er activiteiten rond werken bij CM, maar leer je ook meer over vrijwilligerswerk. Benieuwd wat bij jou past? Kom op 24 oktober naar de creatieve workshop ‘Volunteer vibes’. ~ www.cm.be/maison-rekrute

Welke kansen kregen de bewoners dankzij dit traject? ‘Voor enkelen onder hen was het de eerste keer dat ze een echte kans kregen om zich op een werkplek te bewijzen. Een job zorgt voor een inkomen en meer zekerheid, maar ook voor zelfstandigheid en zelfvertrouwen. We hebben gezien dat de impact veel verder kan reiken dan de werkvloer. Het inkomen uit werk betekende dat ze als gezin een eigen woning konden huren en samen een stabieler leven konden opbouwen. Als je weet dat ze voordien in zeer moeilijke om­ standigheden in kampementen leefden, dan is dat een enorme stap vooruit. Werk werd voor hen echt een hefboom om hun leven weer op de rails te krijgen.’

VISIE ¬ 19

Meer regionieuws? Ga naar www.visie.net/oost-vlaanderen

site aan de Afrikalaan in Gent. Ze maakte deel uit van het project postmobiel wonen, waarmee de Stad Gent een oplossing zocht voor mensen die voordien in bijzonder pre­ caire omstandigheden leefden in kampe­ menten, vaak in afgedankte woonwagens of barakken. Op de Lübecksite kregen zij tijdelijke huisvesting en begeleiding om hun woon- en leefsituatie te verbeteren.’

Geen tijd over, toch tijd maken

Jouw regio. West-Vlaanderen

Reset aan zee: preventie vóór zorg nodig wordt Hoe ondersteun je mensen vóór een gezondheidsprobleem groter wordt? Met ‘Reset aan zee’ test CM-zorgverblijf Ter Duinen een nieuwe formule die vakantie en preventieve zorg samenbrengt. In het eerste proefproject krijgen mensen vijf dagen begeleiding rond gezond gewicht. Directeur Anke Inghelbrecht en Joke Feijtraij, die het project mee uitwerkte en opvolgt, vertellen hoe dat werkt.

Gezond gewicht als testcase De doelgroep is breder dan alleen mensen met obesitas. ‘We richten ons ook op mensen met overgewicht, met een risico daarop en op mensen die structureel moeite hebben met hun gewicht’, verduidelijkt Anke. De noden kunnen sterk verschillen.

¬ Tekst Charlotte Allefs ¬ Foto Simon Mouton

C

M-zorgverblijf Ter Duinen orga­ni­seert vakanties, maar is ook een herstelverblijf. Net die combinatie biedt volgens Anke kansen. ‘Omdat we op dat snijvlak zitten, kunnen we onderzoeken of we ook een grotere rol in preventie kunnen spelen.’ De midweek rond gezond gewicht wordt de eerste testcase. Deelnemers verblijven vijf dagen in CM-zorgverblijf Ter Duinen en krijgen er

18 ¬ VISIE

professionele begeleiding, met voldoende tijd voor vakantie en ontspanning.

Bij de ene persoon speelt ernstig overgewicht, terwijl iemand anders vooral worstelt met het eigen lichaamsbeeld.

We willen onderzoeken of we mensen vroeger kunnen ondersteunen, vóór de gezondheidsproblemen groter worden ¬ ANKE INGHELBRECHT

De keuze voor gezond gewicht is niet toevallig. ‘Samen met CM en expertisecentra gingen we op zoek naar hoe we kunnen inzetten op preventie’, zegt Joke. ‘We kwamen al snel tot de conclusie dat we in CM-zorgverblijf Ter Duinen alles hebben om een interessante midweek aan te bieden. We hebben diëtisten, kinesitherapeuten, een beweegcoach, een psychotherapeut en een arts die deelnemers vanuit verschillende invalshoeken kunnen begeleiden. Bovendien hebben we de ruimte om mensen te laten verblijven en zitten we vlakbij zee.’ Zo kan CM-zorgverblijf Ter Duinen professionele begeleiding combineren met een vakantiegevoel.

Begeleiding én vakantie Tijdens de midweek krijgen deelnemers informatie, begeleiding en praktische tips rond voeding, beweging en mentaal welzijn. Toch wordt niet elk uur van de dag gevuld. ‘Het blijft ook nog altijd een stukje vakantie’, benadrukt Anke. Deelnemers hebben vrije tijd om zelf de omgeving te verkennen.

Na de midweek bekijken ze samen welke ondersteuning in de buurt kan helpen om verder aan de slag te gaan. CM-zorgverblijf Ter Duinen wil zo onderzoeken of het mensen vroeger kan ondersteunen, vóór gezondheids­ problemen groter worden. ‘Door mensen te informeren en de nodige tools aan te bieden, kunnen we er misschien voor zorgen dat ze in een volgende stap minder naar dokters moeten of medische ingrepen nodig hebben’, zegt Anke.

Meer dan gezond gewicht De midweek rond gezond gewicht is een eerste test. CM-zorgverblijf Ter Duinen wil ontdekken wat werkt en waar deelnemers nood aan hebben. In het voorjaar staan alvast twee nieuwe midweken gepland. Als

CM-zorgverblijf Ter Duinen kan professionele begeleiding combineren met een vakantiegevoel ¬ JOKE FEIJTRAIJ

de formule werkt, wil het centrum ze ook inzetten voor andere gezondheidsthema’s, eventueel samen met gespecialiseerde organisaties. Zo kan gezond gewicht de eerste stap zijn naar een bredere rol voor CM-zorgverblijf Ter Duinen in preventie.

EEN RESET AAN ZEE? De vijfdaagse midweek gaat door van 23 tot 27 november in CM-zorgverblijf Ter Duinen.

Ook het contact met andere deelnemers hoort bij de formule. Vijf dagen samen verblijven geeft mensen met gelijkaardige vragen de kans om ervaringen uit te wisselen en ‘s avonds nog wat na te praten. ‘Dat is inderdaad ook het doel’, zegt Joke. Zo is er naast professionele begeleiding ook ruimte voor ontspanning en contact met anderen.

Als CM-lid betaal je 654 euro, niet-leden betalen 904 euro.

Na vijf dagen stopt het niet

Lees meer en schrijf je in via www.cm-zorgverblijven.be/lezing-reset.

Vijf dagen begeleiding verandert je leven niet. Dat is ook niet de bedoeling. ‘We weten dat niet plots alles zal veranderen’, vertelt Joke. ‘Daarom willen we deelnemers vooral veel praktische tips meegeven die ze in hun dagelijks leven kunnen toepassen.’ Een gezondheidsconsulent van CM bespreekt vooraf hun verwachtingen en noden vanuit een breder gezondheidsperspectief.

Wil je meer weten? Bekijk het programma, lees alle voorwaarden en schrijf je in via www.cm-zorgverblijven.be/reset-aan-zee-gezondgewicht. AL EENS PROEVEN ZONDER LOGEREN? Op woensdag 25 november om 19.30 uur delen Evie Stremersch en Ann Tanghe van Zeepreventorium De Haan hun expertise tijdens de expertenlezing ‘Obesitas: van stigma naar begrip’.

Contact. West-Vlaanderen CM in West-Vlaanderen Contacteer ons via 02 204 32 10 of surf naar www.cm.be/contact om ons makkelijk te bereiken. ACV in West-Vlaanderen Contacteer ons via www.hetacv.be/stel-je-vraag of 02 244 30 00. Boek een gesprek via www.hetacv.be/plan-je-contact. Regioredactie Beweging.net West-Vlaanderen, westvlaanderen@beweging.net

VISIE ¬ 19

Meer regionieuws? Ga naar www.visie.net/west-vlaanderen

<< Directeur Anke Inghelbrecht en medewerker Joke Feijtraij bij CM-zorgverblijf Ter Duinen in Nieuwpoort

Tv- en radiopresentator

Xavier Taveirne gevat in 5 woorden

‘Ik krijg de kans om veel zaken tegelijk te doen. Dat is een voorrecht, maar het maakt mijn leven ook best hectisch. Ik sta constant aan en mijn agenda lijkt wel tetris. Gelukkig overcompenseer ik die chaos door alles te plannen. Geen overbodige luxe voor een people pleaser die moeilijk nee kan zeggen. Toch betert het met de jaren: ik luister vaker naar mijn buikgevoel en plooi me niet élke keer in 101 bochten.’

Zeemens ‘Tot rust komen is geen sinecure als je hoofd altijd op 1.001 plekken is. Een hoofdtelefoon die omgevingsgeluid dempt met een rainy night coffeeshop jazz ambience-playlist helpt de ruis verminderen. Dát en de zee. Oostende is voor mij een tweede thuis. Ik noem het kleinBrussel: je hebt er mooie én rauwe plekken. Op de fiets langs de dijk of op een plooistoeltje in het zand: dat zijn de weinige momenten dat ik in het nú ben. Dan ben ik geen openbaar bezit, maar gewoon mens.’

Tien voor taal ‘Als presentator stel ik me altijd de vraag: aan wie vertel ik het? Wat heeft iemand hieraan? Begrijpt hij het? Ik strooi nooit zomaar met moeilijke woorden om te tonen dat ik ze ken. Taal moet helder zijn. Ik was dan ook trots toen we met WinWin de Wablieft-prijs voor duidelijke taal ontvingen. Anderzijds: spelen met taal vind ik het leukste wat er is. Ik ben oprecht jaloers als een collega een niet voor de hand liggende taalgrap maakt.’

West-vlaanderen

Tetris

Hyperrealist ‘Ik ben opgegroeid in een horecazaak als kind van zelfstandigen: werken was het devies. Dus als ik nu iets doe, doe ik het tegen 400 kilometer per uur. En ik heb zelden schrik, ook niet voor kritiek. Als mediafiguur lig je onder een vergrootglas. Vroeger kwam er eens een bericht, maar nu word je overspoeld door meningen. Af en toe kruipt er eens eentje onder mijn vel, maar meestal kan ik dat zien voor wat het is. Mensen typen hun mening, maar twee minuten later zijn ze die al vergeten.’

Fort Boyard ‘Grote carrièrewensen? Die heb ik nooit gehad. Ik ben een zondagskind. Professioneel is er mij veel overkomen. Daar mag ik mijn beide handen voor kussen. Maar als ze morgen bellen om een Vlaamse versie van Fort Boyard te presenteren: dan zeg ik meteen ja. Een briljant programma: het mysterie, de opdrachten, het avontuur … En dat op een fort van Napoleon in de Atlantische Oceaan. Dat spreekt tot de verbeelding.’

¬ Tekst Tine Sinnaeve ¬ Foto VRT WinWin van Xavier Taveirne is nu ook beschikbaar als boek dat zichzelf terugverdient.