VISIE 14 - 24 september 2026

| ANTWERPEN | 24 ¬ 09 ¬ 2026 | MAANDELIJKSE UITGAVE | volgend nR 08.10.2026

E X TRA EDITIE VOOR LEDEN VAN HE T ACV

Begroting

Iedereen zal het voelen

BELGIE(N) - BELGIQUE

bpost

00000 B-00000 PB- PP B-

BELGIE(N) BELGIQUE BELGIE(N) --BELGIQUE PBPP B- 00000

| AFGIFTEKANTOOR BRUSSEL X |

| p806000 |

14

(zo was het toch, meneer De Wever?)

Onderzoek: technologie op de werkvloer

Nachtarbeid en kanker

Miljoenenfraude met Vlaams Opleidingsverlof

Antwerpen: Roger is al 71 jaar ACV-lid

Schoppen naar beneden

W

¬ Foto Belga

ie het politieke debat over werkloosheid volgt, krijgt de indruk dat te veel mensen te weinig hun best zouden doen om werk te vinden. Daarom moeten de duimschroeven aangedraaid. Uitkeringen beperken. Snellere sancties. ‘Wie wil werken, vindt werk!’ Nooit gaat het over de situatie van werkzoekenden zelf. De minimumuitkeringen bevinden zich al jarenlang onder de armoedegrens. Voor gezinshoofden zakt de uitkering na zes maanden zelfs onder het

2 ¬ VISIE

niveau van het leefloon. Dat valt moeilijk te rijmen met het beeld van een comfortabele hangmat. Werklozen kennen het hoogste armoederisico van alle maatschappelijke groepen. Dat was al zo vóór de federale hervormingen. Wie kan zo volhouden dat je hen nog harder onder druk moet zetten? De vraag zou moeten zijn waarom zoveel mensen, ondanks hun inspanningen, moeilijk aansluiting vinden bij de arbeidsmarkt. Ook wie vandaag werk heeft, heeft reden om bezorgd te zijn over de toekomst. Geopolitieke en economische onzekerheid maken dat niemand met absolute zekerheid kan zeggen dat zijn of haar job morgen nog bestaat. Werkloosheid is geen probleem van ‘de anderen’. Het kan iedereen treffen.

Net daarom hebben werkenden belang bij een degelijk sociaal vangnet. Wie morgen zijn baan verliest, komt terecht in hetzelfde systeem dat vandaag wordt afgebouwd. Solidariteit is een wederzijdse verzekering voor iedereen. De beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd werd verkocht als een noodzakelijke hervorming die meer mensen naar werk zou begeleiden. De eerste cijfers laten de barsten in het plaatje zien. Met moeite een op de tien uitgesloten werkzoekenden vindt opnieuw werk. 44 procent valt terug op een leefloon, zeven procent op de ziekte-uitkering. Anderen verdwijnen gewoonweg van de radar. Meer nog, twee derde van de werkzoekenden krijgt nooit een antwoord op een sollicitatie. Jongeren worden nog vaker genegeerd.

Kort.

ONDERZOEK IN METAAL- EN TEXTIELINDUSTRIE

‘Nieuwe technologie op werkvloer moet deel uitmaken sociaal overleg’ Technologie in het algemeen en artificiële intelligentie in het bijzonder drijven de productiviteit op, zo gaat het verhaal. Nieuw onderzoek van KU Leuven waar ook ACV-CSC METEA aan meewerkte bevestigt dat. Maar voegt eraan toe: AI leidt tot meer werkdruk, stress en ongelijkheid. Hoe ervaren werknemers technologie op de werkvloer? Dat is de inzet van de studie van het Centrum voor Sociologisch Onderzoek bij meer dan 2.800 werknemers uit de Belgische metaal- en textielindustrie. Veel bevraagden geven aan dat technologie hun werk verbetert maar niet noodzakelijk aangenamer maakt. Meer werkdruk, meer stress, toegenomen complexiteit en een groter aantal taken: vooral digitale toepassingen zoals informatie- en communicatiesystemen zorgen voor een hogere belasting.

Politici richten graag hun aandacht op de vermeende tekortkomingen van anderen. Dat levert scherpe uitspraken op en snelle politieke winst. Maar het creëert geen banen. Het vermindert geen armoede. En het lost de structurele problemen op de arbeidsmarkt niet op.

De resultaten zijn niet voor alle werknemers gelijk. Langer geschoolden, bedienden en kaderleden ervaren technologie vaker als ondersteunend. Ze zijn ook beter op de hoogte van wat er met hun data gebeurt. Bij kortgeschoolden en arbeiders is dat anders: over hen verzamelen werkgevers meer gegevens. Slechts een minderheid geeft aan die te kunnen raadplegen,

laat staan dat ze weten wat ermee gebeurt. Toch gelooft 90 procent dat hun privacy gerespecteerd wordt. Een ‘privacyparadox’ noemen de onderzoekers dat. Er bestaat ook weinig democratische controle op nieuwe technologie. Zeven werknemers op de tien geven aan zelden of nooit betrokken te worden bij de planning en implementatie ervan. Wie wel zijn stem kan laten horen, rapporteert systematisch minder werkdruk en stress. Volgens de onderzoekers suggereert dit dat technologie niet alleen een technische maar ook een democratische uitdaging vormt. Voor ACV-CSC METEA bevestigen de resultaten dat de invoering van technologie op de werkvloer deel moet uitmaken van het sociaal overleg. ‘Nieuwe technologie verandert heel concreet hoe werknemers hun job uitvoeren. Werknemers en hun vertegenwoordigers moeten van bij het begin van het proces betrokken worden. We willen vroeger rond de tafel zitten, zodat ook opleiding, werkbaarheid en de gevolgen voor jobs van bij de start worden meegenomen’, zegt Lieve De Preter, voorzitter van ACV-CSC METEA.

Redactieadres Visie, PB 20, 1031 Brussel ¬ e-mail: info@visieredactie.be ¬ Lezersbrieven lezers@visieredactie.be ¬ Abonnementen hilde.ceulemans@acv-csc.be - 02 244 32 81 ¬ Verantwoordelijke uitgever Bart Vannetelbosch ¬ Redactie Arnaud Aerts, Simon Bellens, Lies Van der Auwera, Nils De Neubourg, Dominic Zehnder, Djorven Ariën, Lieven Bax, Rachel Michel, Tinne Van Woensel, Rooni Theeboom, An-Sofie Bessemans ¬ Hoofdredactie Thomas Blommaert ¬ Vormgeving Gevaert Graphics ¬ Druk Coldset Printing Partners ¬ Visie verschijnt tweewekelijks en is inbegrepen in het lidmaatschap van ACV bouw - industrie & energie, ACV-CSC METEA, ACV-Transcom en ACV Voeding en Diensten

Ann Vermorgen, Voorzitter ACV

VISIE ¬ 3

Actueel. Begroting

Gaat iedereen de besparingen echt even hard voelen? De federale regering zoekt tien miljard euro. Iedereen zal daarvan de gevolgen voelen, waarschuwde premier Bart De Wever (N-VA) eerder. Wie de gelekte opties uit het intussen befaamde ‘witte schriftje’ bekijkt, ziet vooral besparingen bij gezinnen. Voorstellen die raken aan verschillende fiscale privileges botsten dan weer op een luide nee vanuit regeringspartijen. ¬ Tekst Nils De Neubourg

Wie wordt door de plannen extra hard getroffen? Wie de winkelkar nu al duur vindt Een btw-wijziging kan in één beweging miljarden opleveren. Dat kan door het hoogste tarief van 21 procent op te trekken naar 22 procent. Of, ingrijpender, door de verlaagde tarieven van zes en twaalf procent gelijk te trekken tot een tussentarief van negen procent. Onder het tarief van zes procent vallen nu basisproducten als voeding, water, energie en geneesmiddelen.

‘Ongeveer vijf miljard euro verdwijnt op die manier. Geld waarop de overheid recht heeft, maar dat niet binnenkomt.’ Dat volledige bedrag terughalen lukt geen enkel land. Maar alleen al de kloof terugbrengen tot het Europese gemiddelde zou volgens berekeningen van het ACV ongeveer anderhalf miljard euro per jaar opleveren. Dat is grofweg wat de geplande btw-verhoging moest opbrengen.

Een algemene btw-verhoging komt terecht bij iedereen die consumeert, zei ACV-voorzitter Ann Vermorgen eerder al. ‘Omdat gezinnen met een laag of gemiddeld inkomen een groter deel van hun inkomen uitgeven aan dagelijkse behoeften, voelen zij zo’n verhoging echter het sterkst.’

Een btw-verhoging heeft mogelijk zelfs een dubbele impact op de koopkracht. Aan werkgeverskant klinkt het dat een ingreep in de btw gepaard moet gaan met een bijsturing van de automatische index. Die stemmen willen vooral vermijden dat hogere prijzen op termijn gecompenseerd worden door hogere lonen. De winkelkar wordt dan duurder, terwijl je loon die stijging niet mag volgen. Dat is eigenlijk nu al het geval met de centenindex. Sinds juni volgen de lonen boven 4.000 euro bruto en uitkeringen en pensioenen boven 2.000 euro slechts beperkt prijsstijgingen. In 2028 volgt een volgende beperking.

In 2023 ging het volgens de Europese Commissie om 12,3 procent van de verschuldigde btw, tegenover ongeveer 9,5 procent gemiddeld in de Europese Unie.

4 ¬ VISIE

Wie naar de dokter moet Vandaag betaal je vier euro remgeld bij de huisarts, en één euro als je recht hebt op een verhoogde tegemoetkoming. Het idee is om dat remgeld stevig op te trekken, mogelijk te verdubbelen. Daarnaast circuleert het voorstel om die verhoogde tegemoetkoming strenger toe te kennen.

FEDERAAL

Nochtans hoeft de btw volgens Vermorgen niet omhoog om meer inkomsten op te leveren. Tussen de btw die volgens de bestaande regels verschuldigd is en wat werkelijk binnenkomt, gaapt in België een flinke kloof. Fraude speelt daarin een grote rol, naast faillissementen en administratieve fouten.

FEDERAAL

Een expertengroep van het Riziv raadt de ingreep bij de huisarts uitdrukkelijk af. Eén euro extra levert ongeveer 36 miljoen euro per jaar op, becijferden de experten, terwijl de drempel om naar de dokter te gaan aanzienlijk hoger wordt. Wie later of niet naar de huisarts stapt, komt vaak terecht bij duurdere gespecialiseerde zorg. Aan het eind van de rit levert dat dus geen (gezondheids)winst op. Een hoger remgeld zou bovendien lagere inkomens harder treffen dan hoge inkomens. CM toonde in een recente studie namelijk dat wie het minst verdient, acht procent van zijn inkomen aan zorg besteedt. Dat is zes keer meer dan wie het meest verdient.

Ook de Vlaamse regering VLAAMS

Wie zich wil bijscholen Sinds 1 september is de lijst van opleidingen die recht geven op Vlaams opleidingsverlof fors ingekort. Daar komt bij dat de VDAB het tegen 2028 met 85 miljoen euro per jaar minder moet stellen, ongeveer tien procent van het werkingsbudget. ‘Besparen op werk betekent in de praktijk vooral besparen op de toeleiding naar werk, de jobbonus, opleidingsmogelijkheden en werkbaar werk’, zegt Koen Repriels, arbeidsmarktexpert van de ACV-studiedienst. Hij vreest dat wie de meeste begeleiding nodig heeft, als eerste uit de boot valt.

Actueel.

De Vlaamse Sociale Inspectie ontdekte bij twee grote uitzendbedrijven voor ongeveer 19 miljoen euro fraude met subsidies voor opleidingsverlof. Het geld was bedoeld om werknemers te laten bijleren, maar werd onterecht of zelfs zonder opleiding door uitzendkantoren opgestreken. ¬ Tekst Nils De Neubourg

Wie het dan weer niet zal voelen FEDERAAL

Wie zich laat uitbetalen via een vennootschap Wie een hoog loon heeft, kan zich in sommige gevallen laten betalen via een eigen vennootschap. Dat is niet onwettig, wel vooral een pak voordeliger. Het voordeel kan oplopen tot enkele duizenden euro’s per maand. Volgens berekeningen van het ACV loopt de schatkist daardoor jaarlijks tot 2,5 miljard euro mis. Volgens voorlopige cijfers van Statbel telde ons land vorig jaar ruim 53.000 managementvennootschappen, meer dan acht keer zoveel als tien jaar eerder. Toch lijkt de overheid niet te overwegen om dat duur achterpoortje te sluiten, ondanks herhaald advies van experten.

snijdt diep VLAAMS

Wie in een privéjet vliegt Vorig jaar ging ongeveer vijftien miljoen euro naar drie Vlaamse regionale luchthavens. Voor Antwerpen legt de Vlaamse belastingbetaler bijvoorbeeld al 26 euro bij per reiziger. Toch sloot Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) een nieuwe, geheime subsidieovereenkomst die loopt tot 2039. De oppositie sprak zelfs van leugens. Van de aangekondigde besparingen bleek immers weinig over te blijven in de geheime deal. Burgerplatform Vliegerplein telde enkele jaren geleden Cannes en Nice als populairste buitenlandse bestemming van de privéjets, toch eerder vakantiebestemmingen dan het kloppende hart van de zakenwereld.

Miljoenenfraude met opleidingsverlof door uitzendkantoren

O

nlangs maakte Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) een nieuwe miljoenenfraude met het Vlaams Opleidingsverlof bekend. Twee uitzendbedrijven zouden voor in totaal 19 miljoen euro hebben gefraudeerd. Visie heeft uit goede bron vernomen dat het om Accent Jobs en AIB gaat. Er lopen ook nog onderzoeken naar drie andere uitzendkantoren. De 19 miljoen euro aan subsidies werd tegengehouden of teruggevorderd. Ter vergelijking: het volledige budget van het Vlaams opleidingsverlof telt zo’n 60 miljoen euro per jaar, voor ongeveer 90.000 werknemers.

Grijze zones Dat de miljoenenfraude in de uitzendsector voorkomt, verbaast Sam Coomans van het ACV niet. ‘Het is vooral de schaal die meetelt. Uitzendkantoren hebben een voortdurende instroom van tijdelijke werkkrachten en zijn grootgebruikers van het opleidingsverlof. Als je daar foefelt, zit je meteen aan miljoenenbedragen.’ Daarnaast zijn de regels rond opleidingsverlof complex. Het is niet altijd even duidelijk welke opleidingen en situaties wel of niet in aanmerking komen. Al wil Coomans dat niet als excuus inroepen voor de fraude. ‘Soms worden ingenieuze constructies opgezet om bewust de grijze zones in de regelgeving op te zoeken.’

Uitsluiting Sinds 1 september gelden er ook strengere regels: een werkgever die betrapt wordt op fraude, kan tot twee jaar van het systeem worden uitgesloten, bij herhaling vier jaar. Het ACV is blij met de aanpak van fraude, maar wil niet dat werknemers die geen schuld treffen de dupe dreigen te worden van zo’n uitsluiting. Officieel heeft de werknemer dan nog wel recht op opleidingsverlof, maar een uitgesloten werkgever draagt dan zelf de volledige loonkosten. Dat kan ertoe leiden dat werkgevers minder geneigd zijn om opleidingsverlof toe te staan of zelfs een aanvraag weigeren.

VISIE ¬ 5

Achtergrond. Nieuwe bedrijfsvorm EU Inc. in de maak

Hoe de EU rechten van werknemers in de uitverkoop wil zetten Ver van de spotlights buigt de EU zich al maandenlang over de invoering van een nieuwe bedrijfsvorm. Wat ze aanprijst als maatregel om de concurrentiekracht te verbeteren en innovatie aan te zwengelen, dreigt vooral de rechten van werknemers te beperken en zet de deur open voor sociale dumping en misbruik. ‘Straks zitten we met honderden Borealis-schandalen per jaar.’ ¬ Tekst Dominic Zehnder ¬ Foto Belga

M

inder regels, minder overheidsinmenging, meer innovatie: de Europese Unie belooft met de invoering van EU Inc. een gouden toekomst voor ondernemers én werknemers, die zouden profiteren van meer en betere banen. Een 28ste regime moet nog voor het einde van het jaar een volwaardig alternatief bieden voor de 27 bedrijfsstelsels van de EU-lidstaten, met elk hun eigen regels en voorwaarden.

Europese markt beter kunnen wapenen tegen de VS en China. Zo verwijst hij onder andere naar de VS, waar beloftevolle startende bedrijven makkelijker kunnen uitgroeien tot zogenoemde unicorns (private start-upbedrijven die meer dan één miljard dollar waard zijn). In Europa zou een veelvoud aan regels de innovatie volgens Draghi fnuiken.

Het voorstel werd gelanceerd in de nasleep van het veelbesproken rapport van de Italiaanse oud-premier Mario Draghi. Daarin legt hij uit hoe we de

Volgens Frederic De Wispelaere, onderzoeksexpert aan HIVA-KU Leuven, is dat nochtans niets nieuws. ‘Al in de jaren 90 kwamen academici op

Oude wijn in lekkende zakken

Wat is een EU Inc.? EU Inc. is een voorgestelde nieuwe bedrijfssoort binnen de Europese Unie. De bedoeling is dat ondernemers eenvoudig innovatieve bedrijven kunnen oprichten, die sneller moeten kunnen groeien. Het initiatief staat ook bekend als het ‘28ste regime’, boven op de verschillende regelgevingen van de 27 EU-lidstaten. Het voorstel wil eenvoudigere regels om een bedrijf op te starten, die in de hele EU gelijk zijn. Zo moet een EU Inc. volledig digitaal opgericht kunnen worden, duurt de procedure maximaal 48 uur en zijn er geen minimale kapitaalvereisten. Het zou ook maar maximaal 100 euro mogen kosten om een dergelijk bedrijf op te richten. Verder kan elk bedrijf een EU Inc. worden, ongeacht de grootte en is het volgens de plannen ook niet beperkt tot nieuwe, startende bedrijven. Het voorstel werd in maart gepresenteerd. Momenteel bespreken het Europees Parlement en de EU-lidstaten de wetgeving. Eind dit jaar zou een akkoord over EU Inc. moeten worden gevonden. 6 ¬ VISIE

de proppen met het idee van een Europees socialezekerheidsregime boven op de destijds twaalf nationale stelsels. Dat moest een oplossing bieden voor werknemers die in verschillende lidstaten werken, zoals bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs.’ ‘Anders dan bij het huidige EU-voorstel moest dat Europees socialezekerheidsstelsel voor werknemers minstens zo voordelig moest zijn als de beste nationale socialezekerheidssystemen’, stipt De Wispelaere aan. ‘Wie een EU Inc. wil oprichten zou volgens het huidige voorstel het land van vestiging vrij mogen kiezen, zelfs als de bedrijfsactiviteit in een ander land plaatsvindt. Dat kan tot een race to the bottom leiden waarbij bedrijven zich vestigen in landen met de meest lakse regels. Dat kan dan weer tot gevolg hebben dat het ene na het andere land zijn regels versoepelt om meer bedrijven aan te trekken, ten koste van de bescherming van werknemers en hun arbeidsvoorwaarden. Dat is geen garantie op meer, laat staan betere jobs, blijkt uit verschillende voorbeelden.’

Waarborgen Zowel De Wispelaere als De Spiegelaere betwijfelen dat EU Inc. het beoogde effect zal hebben. De Spiegelaere wijst erop dat het concurrentienadeel niet ligt bij de knelpunten die de EU wil aanpakken. ‘Door de digitaliseringsrichtlijn van 2019 duurt het nog maar enkele dagen om in België een besloten vennootschap op te richten. Een dag of wat sneller zal zelden het verschil maken tussen een start-up die in Europa blijft en een die naar de VS vertrekt. Het ligt ook niet aan de verschillende rechtsregels, want ook in de VS verschillen die van staat tot staat. Wat de VS wél heeft en Europa niet, is één taal en één diepe kapitaalmarkt waar durfkapitaalfondsen op een schaal investeren die Europese fondsen niet halen. Daar verandert ook de uitverkoop van onze vennootschaps- en arbeidsrechten niets aan.’

Stan De Spiegelaere, directeur beleid en onderzoek bij de Europese vakbond UNI Europa beaamt dat. ‘De problemen reiken nog verder. De huidige voorstellen voor EU Inc. zouden werknemers en vakbonden veel minder inspraak geven. Ook faillissementen en bedrijfsopheffingen zullen sneller en eenvoudiger kunnen verlopen. Dat is voor werknemers slecht nieuws. Hoe sneller en soepeler een bedrijf kan worden geliquideerd, hoe kwetsbaarder achterstallig loon, opzegvergoedingen en pensioenbijdragen komen te staan. Verschillende lidstaten hebben deze piste in de Raad al afgewezen, en terecht.’

Arbeidsinspectie buitenspel gezet De mogelijke problemen bij de invoering van EU Inc. zijn verre van theoretisch, klinkt het bij het ACV. ‘Iedereen herinnert zich de wantoestanden met sociale uitbuiting en mensenhandel die ontdekt werden op de Borealis-werf in Antwerpen in 2022. Die werden mogelijk gemaakt door een ondoorzichtig kluwen van onderaannemingen en tewerkstelling van werknemers uit landen buiten de EU, waardoor die praktijken lange tijd onder

de radar konden blijven’, zegt Piet Van den Bergh, expert arbeidsrecht van het ACV. ‘Omdat het spotgoedkoop zal zijn om een EU Inc. op te richten en er zo goed als geen controles zijn voorzien, zou een malafide onderaannemer tientallen dochterbedrijven kunnen oprichten die allemaal in een andere lidstaat gevestigd zijn. Daardoor wordt het voor arbeidsinspectiediensten zo goed als onmogelijk om nog te kunnen optreden tegen misbruik. Zo dreigen we straks te eindigen met honderden Borealis-gevallen per jaar’, aldus Van den Bergh. Maar niet alleen voor malafide ondernemers is de regeling een zegen, waarschuwt De Spiegelaere. ‘De bestaande Europese vennootschapsrichtlijn verplicht lidstaten om vóór de oprichting van een bedrijf een aantal preventieve controles uit te voeren. Maar met EU Inc. richt de Unie zélf een Europees bedrijfsregime op waarin die preventieve controles wegvallen, en enkel achteraf gecontroleerd zou worden, als er al gecontroleerd wordt. De Europese notarissenorganisatie wees er recent op dat het huidige voorstel de strijd tegen witwassen en georganiseerde misdaad een stuk bemoeilijkt.’

Dit voorstel kan tot een race to the bottom leiden, waarbij bedrijven zich vestigen in landen met de meest lakse regels. ¬ FREDERIC DE WISPELAERE, HIVA ‘Het ACV organiseert mee een Europese betoging tegen EU Inc. en schrijft alvast een aantal duidelijke voorwaarden naar voren’, stelt Anh Thuong Huynh, stafmedewerker van de dienst Onderneming van het ACV. ‘Zo moet het toepassingsgebied beperkt worden tot nieuwe, zeer kleine innovatieve ondernemingen in specifieke sectoren met duurzame groei. Daarnaast moet gegarandeerd worden dat het arbeidsrecht en de sociale rechten uit nationale onderhandelingen van toepassing blijven in het land waar de activiteiten plaatsvinden. Ook moet er een verplichte overlegstructuur komen binnen deze EU Inc.’s.’ ‘Zonder die waarborgen dreigt EU Inc. sociale dumping, fiscale en sociale ontwijking en grootschalige deregulering te legitimeren en de democratie op de werkvloer te ondermijnen onder het mom van ‘een betere concurrentiekracht’.’

VISIE ¬ 7

Klare taal. Tot je dienst

ARBEIDSONGESCHIKTHEID

Wordt er te weinig bedrijfsvoorheffing ingehouden bij ziekte-uitkering? In sommige situaties wordt er te weinig bedrijfsvoorheffing ingehouden op een ziekte-uitkering, wat voor onaan­gename verrassingen kan zorgen. Tijdens het eerste jaar arbeidsongeschiktheid moet CM 11,11 procent bedrijfsvoorheffing inhouden op je uitkering. Vanaf het tweede jaar mag CM geen bedrijfsvoorheffing meer inhouden. De afrekening volgt het jaar nadien, bij je belasting­aanslag. Waarom stemt de bedrijfsvoorheffing niet overeen met de uiteindelijke belastingaanslag? De bedrijfsvoorheffing op uitkeringen is een vast percentage, terwijl de personenbelasting progressief is: hoe hoger je totale jaarinkomen, hoe hoger het tarief. Maar zodra je inkomsten combineert, wordt elk bedrag apart en dus te laag ingeschat. Een voorbeeld: je ontvangt loon én een uitkering in hetzelfde fiscale jaar, bijvoorbeeld in het jaar wanneer je arbeidsongeschikt werd. Omgekeerd zijn er arbeidsongeschikten met een lage uitkering die uiteindelijk minder belastingen moeten betalen dan aanvankelijk ingehouden. Zij krijgen dit bedrag dan uiteindelijk anderhalf jaar later terug, terwijl ze in de tussentijd met moeite rondkomen. CM pleit daarom voor een verfijnder systeem. Verder moedigt CM voor voorafbetalingen aan om onaangename verrassingen te vermijden.

Vacatures ACVBIE zoekt: • Klachtenbehandelaar - Sociaal juridisch medewerker bij zone Brussel-Vlaams Brabant (voltijds) ~ www.hetacv.be/jobs

8 ¬ VISIE

Made in. Belgium

Bouwers van Bewel Het grootste maatwerkbedrijf van Vlaanderen ligt in Limburg. Klanten als Scania, Ellio en Carglass rekenen op de vakmensen van Bewel. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voeren de meest uiteenlopende taken uit en optimaliseren ze. De collega’s op de foto bouwen de Belgische speedpedelecs van Ellio. ¬ Tekst Djorven Ariën ¬ Foto Mine Dalemans

Carolien Pollet (27) - Eindtester ‘Ik ben nog altijd dankbaar dat Bewel mij vijf jaar geleden een kans gaf. Hier wordt meer rekening gehouden met mijn autisme. Als het mij te veel wordt, kan ik dat altijd aangeven of zet ik mijn hoofdtelefoon op. Bij vroegere sollicitaties ging men er altijd vanuit dat ik niet sociaal ben, maar ik ben net graag onder collega’s. Ik leerde mijn lief hier kennen en we wonen samen’

Thomas Vinck (25) - Monteur ‘Ik bouw de fietsen, doe dat graag en kan het ook heel goed. Vroeger bouwden we twee fietsen op een dag. Vorige week hebben we zeventien fietsen gebouwd. Eind dit jaar moeten we er 100 per maand kunnen bouwen. Ik ben heel trots dat ik ze maak.’

Thomas Nys (24) – Vlinderoperator

FEITEN De eerste werkplaats opent in 1964 in Hasselt. In 1970 verhuist de hoofdzetel naar Diepenbeek. Het 60-jarig bestaan werd gevierd in 2024. Met 2.200 medewerkers en acht vestigingen is Bewel vandaag een van de grootste werkgevers van Limburg. Ook op de werkvloer bij klanten kun je meer dan 400 vakmensen van Bewel vinden, in verschillende sectoren.

‘Ik spring overal bij en help onze maatwerkcoach waar ik kan. Soms moet ik op vier plekken tegelijk zijn, maar gelukkig presteer ik onder druk. Heel eenvoudig en saai werk doe ik niet graag. Door een zwaar ongeval heb ik veel lichamelijke klachten en een combinatie van autisme en ADHD maken het me niet makkelijk. In het begin schaamde ik me om in een maatwerkbedrijf te werken. Dat is voorbij.’

Olivier Coenen (44) - Maatwerkcoach ‘Ik begeleid mensen op de werkvloer en werk samen met de klant. Voor mij is mijn dag geslaagd als iedereen blij naar huis gaat. Maatwerk krijgt dikwijls een stempel. Alsof wij enkel simpel bandwerk zouden kunnen. Maar met wat meer tijd en opleiding kunnen we heel ver geraken.’

VISIE ¬ 9

Cultuur. Een selectie

SERIE

Breendonk Overlevers zeggen dat het kamp van Breendonk dat van Auschwitz en Mauthausen ‘overtrof’ in gruwelijkheid. In die buitenlandse concentratiekampen zaten tienduizenden mensen samen, in Breendonk kenden de SS-bewakers iedereen persoonlijk. Streamz en VRT maken van ons eigen kamp van de schande het decor van de meest prestigieuze fictieserie van het jaar. Centraal staat een jong koppel: hij vliegt met zijn vader naar Breendonk, zij duikt onder. Met hoofdrollen voor onder andere Koen De Bouw, Anne-Laure Vandeputte en Kevin Janssens.

© GELUCK EN STUDIO FIFTYFIFTY

1.

2.

UITSTAP REUZENSTOET IN BORGERHOUT

~ Vanaf oktober op Streamz, later op VRT 1

3.

Reuzin, Reus, Kinnebaba en Dolfijn. Dat zijn de namen van de vier ‘Reuskens’ die al meer dan 300 jaar hun verjaardag vieren in de straten van Borgerhout. Met hun bolle wangen en dikke buiken lijken ze niet reusachtig groot, maar met hun kleine pasjes dansen ze als de beste. Op zaterdag 26 september nemen ze opnieuw de straten en pleinen van het district in. Dan loop je over de koppen en begrijp je waarom het wereldberoemde reismagazine Time Out Borgerhout vorig jaar nog uitriep tot op een na coolste buurt op deze aardbol.

EXPO

Nachtraven & Witte Mijnwerkers

Sudoku

Breintrein

© MOT

~ www.reuskens.be

7 2 8

3 3 5

6

7 1 4 6

10 ¬ VISIE

1 5 8

9 7 4 8 6 5

9 9 3 7

6 5

Brood op de plank: we moeten er allemaal voor zorgen. Maar voor bakkers heeft die uitspraak nog een andere betekenis. In het Bakkerijmuseum in Veurne vertelt de tijdelijke expo ‘Nachtraven & Witte Mijnwerkers’ het verhaal van duizenden mannen en vrouwen van de nacht, van vroeger tot vandaag. Dat verhaal is nog weinig bekend. Zo gaat dat als je in het donker werkt. Over hoe technologie de stiel veranderde en verandert, over de oorsprong van de term ‘witte mijnwerkers’ en over bakkersastma. Met getuigenissen, unieke objecten en archiefstukken. ~ Nog tot 31 december in het Bakkerijmuseum in Veurne - Gratis met de Museumpas www.bakkerijmuseum.be

België belast vermogen al zwaarder dan bijna elk ander land

© JAN AGTEN

We vragen het aan.

Factcheck.

Piet van den Bergh Expert arbeidsrecht ACV

© ID/FRED DEBROCK

Kan mijn werkgever elektrische steps uitsluiten van vergoeding woon-werkverkeer?

VBO-topman Pieter Timmermans stelde in La Libre Belgique dat België door de vele belastingen op kapitaal een van de meest belaste landen ter wereld is. Toch durven heel veel andere landen vermogen of kapitaal steviger te belasten. Dat België veel belastingen heft, klopt. Met 42,6 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan belastingen haalden we in 2024 volgens de OESO het op vier na hoogste cijfer van alle 38 OESO-landen. Maar die druk ligt vooral op arbeid. In 2025 zag een alleenstaande werknemer met een gemiddeld loon 52,5 procent van wat zijn werkgever betaalt naar belastingen en bijdragen gaan: het hoogste aandeel onder alle OESOlanden. Werkgeversorganisaties en rechtse partijen voeren aan dat België al veel belastingen heft die aan vermogen zijn gekoppeld. Volgens de OESO ging het in 2023 om 3,1 procent van het bbp, of 18,4 miljard euro. Frankrijk haalt er met 3,5 procent meer uit. Maar de OESO telt de onroerende voorheffing, registratierechten, erfbelasting en taksen op financiële transacties bij elkaar op. Een algemene belasting op het vermogen zelf zit er nauwelijks bij.

Een hoge opbrengst zegt bovendien weinig over hoe zwaar een vermogen belast wordt. Werkgeversorganisatie Voka pakt geregeld uit met grafieken die tonen dat België al zware belastingen op kapitaal heft. Volgens Hielke Van Doorslaer van denktank Minerva, gaat in zulke grafieken alles op één hoop: de vennootschapsbelasting, de roerende voorheffing, erfenisen registratierechten. En ze zetten die inkomsten af tegenover het bbp, wat niets zegt over de werkelijke tarieven. ‘Integendeel: de grafiek zegt enkel dat er relatief veel vermogen in België aanwezig is, dat aan relatief lage tarieven belast wordt.’ Winsten bij de verkoop van aandelen worden in ons land pas sinds dit jaar belast voor gewone beleggers. Dat gebeurt tegen tien procent, met een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro. Op dividenden en interesten houdt de fiscus wel 30 procent in. Dat tarief behoort volgens Tax Foundati-

on Europe tot de laagste van Europa. Zwitserland, Noorwegen en Spanje heffen elk jaar een belasting op het volledige nettovermogen. In Zwitserland bracht die belasting in 2022 1,19 procent van het bbp op. Welk vermogen een land belast, bepaalt ook wie de rekening krijgt. Eind 2023 bezat de rijkste tien procent van de Belgische gezinnen volgens de Nationale Bank 80 procent van de beursgenoteerde aandelen, en 29 procent van het residentieel vastgoed. Woningbelastingen zoals de registratierechten en de onroerende voorheffing raken dus een brede groep. Een laag tarief op aandelenwinsten komt vooral de rijkste gezinnen ten goede. Tot slot stelde de Hoge Raad van Financiën, die de regering fiscaal advies geeft, in 2024 vast dat het verschil tussen de belastingdruk op inkomen uit arbeid en uit kapitaal in ons land groter is dan in de meeste OESO-landen, en dat het de voorbije tien jaar zelfs nog gevoelig toenam.

Sinds 2023 bestaat er in België een algemene regeling rond fietsvergoeding voor woonwerkverkeer. De algemene regeling geldt zogenaamd voor een ‘rijwiel’. Daaronder vallen klassieke en elektrische fietsen, speedpedelecs, bakfietsen of plooifietsen. Wie daarmee naar het werk komt, krijgt daarvoor een fietsvergoeding. Uitgesloten zijn steps, hoverboards, rolschaatsen, skateboards, monowheels en segways. Elektrische steps zijn wel sterk in opmars en niet meer weg te denken uit ons straatbeeld. Of je hiervoor een vergoeding krijgt voor het woon- werkverkeer, hangt af van de regeling voor terugbetaling woon-werkverkeer voor ‘andere vervoermiddelen’, die van toepassing is in de sector of onderneming waarin je werkt. Ook de elektrische step is een ‘ander vervoermiddel’, waardoor je recht kunt hebben op een vergoeding voor woon-werverkeer op dezelfde wijze als je collega’s die met de wagen of moto naar het werk komen. Je vraagt dus best na in je eigen sector of bedrijf of je werkgever al dan niet elektrische steps uitsluit.

VISIE ¬ 11

Interview. Zonder solidariteit heeft onze welvaartsstaat geen kans

‘De betere middenklasse gelooft niet langer dat ze kwetsbaar is voor werkloosheid of armoede’

BIO Bart Van de Putte is historicus en socioloog aan de UGent. Zijn onderzoek spitst zich toe op migratie en de geschiedenis van de welvaartsstaat. Homo Conflictus, zijn boek over de geschiedenis en de toekomst van de welvaartsstaat, verscheen in februari.

12 ¬ VISIE

De welvaartsstaat is niet houdbaar als de allerrijksten nog machtiger worden en de betere middenklasse zich niets aantrekt van de ‘achterblijvers’ in de samenleving. Maar niet alles is verloren, zegt historicus en socioloog Bart Van de Putte. ¬ Tekst Simon Bellens ¬ Foto Wouter Van Vooren

I

n de hele geschiedenis van de mensheid is onze huidige welvaartsstaat, met een stevige sociale zekerheid en sterke herverdeling, volstrekt abnormaal, zegt Bart Van de Putte. ‘Het is een ongezien en immens succes van de kleine mens dat de staat zijn belangen behartigt.’ Als de socioloog één moment moet aanwijzen waarop het machtsevenwicht definitief kantelde in het voordeel van de man in de straat, kiest hij 1893, de invoering van het algemeen stemrecht in België, weliswaar eerst enkel nog voor mannen en met meerdere stemmen voor de elite. ‘Toen brak de dam. Dankzij het stemrecht weet de kleine mens stap voor stap, en met veel moeite en strijd, zijn belangen af te dwingen. Na de Tweede Wereldoorlog komen die inspanningen samen in de sociale zekerheid zoals we die kennen. Zulke crisismomenten, zoals de wereldoorlogen, zijn cruciaal. Noch de elite, noch de arbeidersklasse kon de staat domineren. Uit dat unieke machtsevenwicht ontstond de welvaartsstaat.’ Is het vandaag nog denkbaar dat werkgevers en werknemersorganisaties elkaar zouden vinden om de sociale zekerheid op te zetten? VAN DE PUTTE ¬ ‘We zien dat die historische machtsbalans begint over te hellen naar de dominantie van de betere middenklasse (de hogere en kernmiddenklasse samen, red.), ten koste van de lagere middenklasse en de armeren. De onderste pakweg 30 procent van de samenleving zit op de wip. De betere middenklasse gelooft niet langer dat ze kwetsbaar is voor risico’s zoals werkloosheid of armoede. Dat zet de solidariteit onder druk die nodig is om een welvaartsstaat te ondersteunen.’

U beschrijft hoe die welvaartsstaat steeds meer de wensen en belangen van de betere middenklasse bewaakt. VAN DE PUTTE ¬ ‘Neem nu het systeem van salariswagens. Dat gaat om miljarden aan subsidies voor een loonvoordeel dat vooral zit bij de hoogste 20 procent inkomens. Of denk aan de schenkingen en erfenissen, die per definitie de meest gegoeden het sterkst bevoordelen. Wie daaraan durft te raken, zal fors verzet uitlokken.’ Voor de allerrijksten is die afbrokkelende solidariteit een geschenk uit de hemel. VAN DE PUTTE ¬ ‘Minder herverdeling dient hun zaak, maar de allerrijksten hebben de democratie eigenlijk niet nodig. Zelfs zonder corruptie hebben zij rechtstreeks het oor van politici en beleidsmakers.’ ‘Omdat etnische minderheden bovendien oververtegenwoordigd zijn in de lagere klasse, is daar een sterke etnische breuklijn ontstaan. Politici zoals Donald Trump spelen die uit om de lagere klasse tegen elkaar op te zetten. De kleine mens is een kleinere groep geworden, kan zich niet politiek verenigen en is als gevolg daarvan kwader. Of, erger nog, hij gaat minder stemmen.’ Ondertussen kalft de sociale zekerheid stelselmatigaf, bijvoorbeeld door strengere pensioenvoorwaarden of beperkingen bij werkloosheids- en ziekte-uitkeringen. Hoe kunnen we de solidariteit herstellen? VAN DE PUTTE ¬ ‘Het gaat om machts­ bronnen en organisatie. Als wij onze welvaartsstaat willen behouden, dan hebben we een politieke partij nodig die de lagere tot de betere middenklasse kan verenigen. De twee partijen die aan de wieg staan van onze welvaartsstaat, CD&V en

Vooruit, vissen naar dezelfde kiezers, maar staan op zichzelf te zwak om de brede middenklasse te vertegenwoordigen. Als zij fuseren, zouden ze een nieuwe grote middenklassepartij worden die ook voor de lagere middenklasse kan opkomen.’ ‘De culturele breuklijn die ooit tussen die partijen liep, bestaat eigenlijk niet echt meer. Rationeel zie ik weinig redenen om niet samen te gaan. Al denk ik niet dat het zal gebeuren.’ ‘De hogere klassen moeten inzien dat ze de lagere moeten meenemen als ze een stabiele en veilige toekomst willen met sociale vrede. Anders is het onmogelijk om een welvaartsstaat te hebben die meer dan 90 procent van de bevolking beschermt. Dan glijden we af naar een systeem waarin ongeveer twee derde bescherming geniet, en de rest achterblijft. Als premier Bart De Wever (N-VA) zegt dat hij de welvaartsstaat wil redden, lijkt me dat hij dat tweede model bedoelt.’

De brede middenklasse moet zich verenigen, een fusie van CD&V en Vooruit. ¬ BART VAN DE PUTTE Volgens Bart De Wever hebben we de welvaartsstaat te danken aan de goodwill van ondernemers. VAN DE PUTTE ¬ ‘Zijn boek ‘Over welvaart’ is in zekere zin een fictiewerk. Ik bedoel dat niet onvriendelijk, De Wever verkondigt nu eenmaal een politieke boodschap. Door de sociale strijd, vakbonden en sociale bewegingen te negeren in zijn boek, neemt hij een loopje met de geschiedenis om het verhaal van economisch rechts kracht bij te zetten. Zijn modelstaat is Singapore. Daar is de ongelijkheid zo hoog als in de Verenigde Staten en gaat nauwelijks de helft van de bevolking stemmen. Geen welvaartsstaat zoals wij die kennen.’

VISIE ¬ 13

Sectornieuws.

ONDERZOEK NACHTARBEID

‘Waarschijnlijk kankerverwekkend’, maar erkenning blijft uit De borstkanker van een Franse stewardess is erkend als beroepsziekte. Ze trok eerder dit jaar naar de rechtbank en krijgt nu gelijk. Vooral het vele nachtwerk en de ioniserende straling wogen door. ¬ Tekst Lies Van der Auwera

D

at nachtarbeid gezondheidsrisico’s inhoudt, blijkt uit onderzoek. Een grootschalige Finse studie volgde tien jaar lang 42.000 vrouwen met avond- of nachtwerk. Conclusie: nachtwerkers lopen een verhoogd risico op borstkanker.

Hard bewijs ontbreekt Nachtwerk blijft in een grijze zone hangen wat harde bewijzen betreft. Het IARC, een onderzoeksorgaan voor kanker van de Wereldgezondheidsorganisatie, classificeert nachtwerk als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’. ‘Onder experts is er brede consensus dat nachtarbeid schadelijk is’, stelt arbeidsarts aan de KULeuven Thomas Claessens, ‘maar het harde bewijs ontbreekt. Vooral door technische beperkingen van studies, niet door afwezigheid van risico.’ Toch versoepelde de regering-De Wever de regels rond nachtarbeid verder, in het

kader van flexibilisering van de arbeidsmarkt. VUB-arbeidssocioloog Christophe Vanroelen noemt dat vreemd: ‘Eigenlijk draait men de logica om: waar nachtwerk vroeger verboden was, met onderhandelde en gecompenseerde uitzonderingen, kan het nu bijna altijd. Daarmee maakt men het medische en preventieve ondergeschikt aan economische belangen.’

Erkenning blijft uit ‘Beroepsziektes of arbeidsgerelateerde aandoeningen worden in Europa enorm ondergerapporteerd’, zegt Claessens. ‘De laatste cijfers uit een Europees initiatief doen ons vermoeden dat er ongeveer 100.000 doden per jaar vallen in Europa door beroepskankers.’

gezondheid. Het duurt vaak decennia voor een aandoening erkend wordt als beroepsziekte door Fedris, het federaal agentschap voor beroepsrisico’s. Die drempel is voor veel werknemers dan ook vaak te hoog, waardoor ze een mogelijke erkenning mislopen. ‘Het systeem van beroepsziekten zoals we het nu kennen, moeten we grondig tegen het licht houden’, meent Kris Van Eyck, expert welzijn op het werk van het ACV. ‘Het bestaande systeem lijkt vooral te willen voorkomen dat een werknemer een onterechte erkenning krijgt, maar hierdoor blijft een grote groep werknemers in de kou staan.’ ~ Lees een uitgebreide versie van dit artikel op www.visie.net

De grote uitdaging ligt dus in het kunnen ‘bewijzen’ van de link tussen werk en

D’Ieteren Automotive wil een op de tien banen schrappen

Nachtpremie blijft gelden in transport en logistiek

Bij D’Ieteren Automotive werken bijna 3.000 mensen. Het bedrijf importeert en distribueert auto’s en maakt deel uit van de D’Ieteren Group, die op zeven jaar tijd zijn winst verviervoudigde. Toch kondigt de directie nu een ‘transformatieplan’ aan. 344 mensen dreigen hun werk te verliezen. ‘Wij stellen alles in het werk om alternatieven te vinden om deze banen te behouden’, zegt vakbondssecretaris Jamal El Yakoubi (ACV-CSC METEA). Ondertussen is de procedure in het kader van de wet-Renault opgestart.

Op initiatief van ACV-Transcom sloten de sociale partners in paritair comité 140.03 een collectieve arbeidsovereenkomst af. Daardoor blijven sinds 1 juni 2026 aangeworven werknemers recht hebben op de bestaande nachtpremie voor prestaties tussen 20 uur en 6 uur. Door een maatregel van de regering-De Wever zouden ze die alleen nog tussen 23 uur en 6 uur ontvangen. ‘Het sociaal overleg toont opnieuw zijn meerwaarde: werkgevers en werknemers kennen de realiteit van de sector en kunnen samen afspraken maken die werkbaar én rechtvaardig zijn’, aldus Christof Valcke van ACV-Transcom.

~ Bekijk de video op www.visie.net

14 ¬ VISIE

Jouw regio. Vlaams-Brabant en Brussel

Arbeidsongevallen bij jobstudenten

Als een 16-jarige gewond raakt en zijn werkgever de procedure niet kent Op een dag is een 16-jarige jobstudent aan het werk in een zelfbouwmarkt. Het is rond 17.30 uur als hij gewond raakt aan zijn voet. Hij krijgt de eerste zorgen maar daarna loopt het mis. De aanwezige verantwoordelijke kent de procedure voor arbeidsongevallen niet en de nodige documenten zijn onvindbaar. ¬ Tekst Dirk Swysen

D

e jongen verwittigt zijn vader, die gelukkig vertrouwd met arbeidsongevallen is. Ter plaatse dringt hij aan op een eerste schriftelijk verslag met vermelding van de getuigen. Pas na contact met de preventieadviseur duikt een medisch attest van eerste vaststelling op. Omdat de werkgever – het uitzendkantoor – na 18 uur telefonisch niet meer bereikbaar is, kunnen vader en zoon pas een uur na het ongeval naar de spoeddienst.

Later die avond proberen ze het ongeval officieel te melden. De app van het uitzendkantoor biedt geen hulp. De vader stuurt daarom zelf het verslag en het medische attest naar de contactpersoon die doorgaans de arbeidscontracten bezorgt én naar een algemeen e-mail­ adres. De volgende ochtend blijkt ook het lokale uitzendkantoor niet meteen te weten wat de te volgen procedure is. Pas na enig zoekwerk krijgen vader en zoon de juiste documenten

Een arbeidsongeval mag geen administratieve zoektocht worden voor een slachtoffer en zijn familie. Werkgevers, uitzendkantoren en verzekeraars moeten bereikbaar zijn, hun procedures kennen en snel handelen

voor de arbeidsongevallenverzekeraar. Twee weken later wordt het arbeidsongeval aanvaard. Documenten en kosten­ bewijzen moet de jongeman via de website van de ver­ zekeraar opladen. Alleen werkt het platform in eerste instantie niet en blijven meerdere e-mails onbeantwoord. De verzekeraar betaalt uiteindelijk het loon voor de dagen arbeidsongeschiktheid correct uit. Maar het gewaar­ borgde loon voor de dag van het ongeval ontbreekt. Wanneer de vader dit meldt, krijgt hij te horen dat de bevoegde medewerker met verlof is. Een maand na het ongeval is het bedrag nog altijd niet betaald.

De belangrijkste vraag is niet hoeveel geld er ontbreekt, maar wat er zou zijn gebeurd als deze vader de procedure niet kende. Hij liet het inci­ dent vastleggen, verzamelde de documenten, zocht de juiste contact­personen en volgde het dossier op. Een 16-jarige jobstudent kan dat moeilijk zelf. Een arbeidsongeval mag geen administratieve zoektocht worden voor een slachtoffer en zijn familie. Werkgevers, uitzendkantoren en verze­ keraars moeten bereikbaar zijn, hun procedures kennen en snel handelen. Jobstuden­ ten zijn volwaardige werkne­ mers. Ook hun veiligheid, begeleiding en loon verdienen een volwaardige bescher­ ming.

VISIE ¬ 15

Jouw regio. Limburg

ACV INFORMEERT LANGDURIG ZIEKEN

Syndicaal loket begeleidt werknemers bij ziekte, re-integratie en medische overmacht Dat ons land kampt met een groot aantal langdurig zieken, merken medewerkers van het Syndicaal loket van ACV Limburg ook in hun afspraken. ‘Steeds meer werknemers kloppen bij ons aan met vragen over langdurige ziekte, re-integratie en medische overmacht. De procedures zijn niet vanzelfsprekend en mensen verliezen vaak het overzicht’, zegt diensthoofd Kim Brands. ‘Wij proberen hen rust, duidelijkheid en perspectief te bieden.’ ¬ Tekst en foto Daan Van Noppen

V

olgens Kim en dienstverlener Syndicaal loket Johny Clerx is het aantal vragen rond re-inte­g ra­ tie en medische overmacht de voorbije jaren duidelijk toe­­­-

genomen. Werknemers komen vaak terecht in een kluwen van regels waarbij huisartsen, con­­­­troleartsen, adviserend artsen, verzekeringsartsen, arbeids­ artsen en werkgevers elk vanuit hun eigen rol naar een dossier kijken. ‘Veel leden vertellen dat ze niet meer goed weten wat ze allemaal moeten of kunnen doen. Je moet hen vaak bij de hand nemen en stap voor stap begeleiden’, vertelt Johny. Net daar ligt volgens hem een grote meerwaarde van het Syndicaal loket. ‘Wij zien het overkoepelende verhaal wanneer leden dat even kwijt zijn.’ Opvallend is dat niet alleen werknemers vragen hebben. Ook werkgevers botsen geregeld op de complexiteit van de regelgeving. Ook in kmo’s ontbreekt vaak de tijd en de expertise om alle proce­ dures rond ziekte, re-integratie en medische overmacht tot in de details te kennen. ‘Daardoor gebeurt het wel eens dat een

werkgever ons contacteert. Het komt ook voor dat wanneer een dossier loopt bij een lid, de werkgever toegeeft niet volledig te begrijpen wat hij of zij moest doen. Maar we geraken altijd samen tot een oplossing’, zegt Kim. ‘Het toont wel aan hoe ingewikkeld de materie is.’

AI en taal Zijn mensen dan niet meer zelfredzaam door artificiële intelligentie en informatie op internet? ‘Hoewel dat nuttig kan zijn, schuilt daarin ook een risico’, aldus Johny. ‘Algemene informatie houdt geen rekening met je persoonlijke situatie. En dat bepaalt net wat voor jou de

beste weg is. Internet is een grote jungle en het Syndicaal loket brengt je rechtstreeks naar de prairie.’ Ook taal vormt soms een extra hindernis. Het is een uitdaging om zeker te zijn dat iedereen alle informatie correct begrijpt. Een afspraak duurt een half uur, in die tijd maken we alles zo helder mogelijk. Is niet alles duidelijk, dan boeken we een vervolgafspraak.’

Neem je tijd en beslis wat je zelf wil En precies daar ligt misschien de belangrijkste boodschap van het Syndicaal loket: neem geen over­ haaste beslissingen. Werknemers die een brief van hun werkgever ontvangen of geconfronteerd worden met een procedure rond medische overmacht vrezen vaak onmiddellijk voor hun inkomen. Die ongerustheid is begrijpelijk, maar niet altijd terecht. ‘Het is niet omdat je vandaag een brief krijgt, je volgende week je inkomen kwijt zal zijn’, zegt Johny. Uiteindelijk bestaat er geen standaardoplossing, stellen Kim en Johny: ‘Alles begint bij dezelfde vraag: ‘Wat wil jij?’ Wil je bij dezelfde werkgever een aangepaste job, wil je ergens anders werken of zie je werken niet meer als mogelijke piste. Vervolgens bepalen we samen de beste weg voor jou en vertellen je uit­­gebreid over wat de voor- maar ook de nadelen van deze keuze zijn. Op die manier ben je na afloop van je afspraak volledig geïnformeerd over de huidige, maar oh zo complexe wetgeving.’

VISIE ¬ 15

Jouw regio. Oost-Vlaanderen

Jong ACV maakt het verschil voor jobstudenten Elk jaar gaan duizenden jongeren aan de slag als werkstudent, steeds vaker het hele jaar door. Die eerste ervaringen met werk zijn waardevol, maar tegelijk vaak verwarrend. Hoeveel mag je werken? Wat moet er in je contract staan? En waar kan je terecht als er iets misloopt? Jong ACV, de jongerenvakbond van het ACV, staat klaar om jongeren te informeren en te ondersteunen. ¬ Tekst Jan Maertens ¬ Foto Deborah Kakolobango

J

ongeren beginnen vaak te werken zonder goed te weten wat hun rech­ten zijn. Dat merkt ook Linde Nieto van Jong ACV. Zij ziet dat jongeren vooral nood hebben aan duidelijke informatie en iemand die aan hun kant staat. ‘Jobstudenten hebben soms het gevoel dat ze zomaar moeten aannemen wat hen wordt voorgesteld. Maar je hebt altijd recht op duidelijke afspraken en een correct contract voor je begint met werken’, zegt ze. ‘Dat contract moet in twee­ voud bestaan en gaat samen met het arbeidsreglement, waarin onder meer de regels rond ziekte en werkuren zijn opgenomen.’

Ook rond loon en andere ver­ goedingen lopen jongeren soms wat verloren bij het zoeken naar een eerste (vakantie)baan. Jong ACV informeert hen over mini­mum­­lonen, extralegale voordelen, overuren en feestdagen, enzovoort. ‘Ook feestdagen tijdens of na afloop van een contract, moe­ ten dikwijls nog vergoed wor­ den. Jongeren zijn vaak verrast wanneer ze ontdekken dat ze in bepaalde sectoren recht hebben op maaltijd­cheques of een mobiliteits­vergoeding. Er bestaan zoveel akkoorden en er is zoveel wetgeving dat het zeker niet gemakkelijk is om het bos door de bomen te blij­ ven zien. Maar daarvoor zijn wij er natuurlijk’, aldus Linde.

Er bestaan zoveel akkoorden en er is zoveel wetgeving dat het zeker niet gemakkelijk is om het bos door de bomen te blijven zien ¬ LINDE NIETO, JONG ACV

Daarnaast blijft de 650-uren­ regel een belangrijk thema, waarbij werkstudenten per kalenderjaar tot 650 uur kun­ nen werken onder een verlaag­ de sociale bijdrage. Linde benadrukt dat studenten rekening moe­ten houden met de impact van hun werk op belastingen en gezinsbijslag. Dankzij duide­l ijke infofiches en persoonlijke begeleiding helpt Jong ACV jongeren te bepalen wat voor hun situatie het beste is.

Jong ACV doet meer dan individuele bijstand bieden. Het voert ook cam­pagne voor eerlijke arbeids­voorwaarden voor job­studen­ten, want studenten worden nog te vaak onderbetaald en missen sociale bescherming. ‘Jongeren beseffen steeds meer dat ze niet alleen staan. En dat ze wél een stem hebben, ook al werken ze maar een paar uur per week’, aldus Linde.

Een vraag voor Jong ACV? Linde ziet in haar dagelijkse werking dat jongeren zelden zicht hebben op al die regels. ‘De vragen die we krijgen gaan onder andere over hoeveel ze mogen verdienen, of ze nog ten laste zijn van hun ouders en wat ze moeten doen bij proble­ men met hun loon. Met Jong ACV proberen we hen rust te geven door hun situatie stap voor stap uit te leggen. Ons lidmaatschap voor jongeren is trouwens gratis als je student bent. En onder de 25 jaar kan je genieten van een voordelig tarief om lid te worden tijdens je eerste werkjaar.’

Jong ACV is er voor elke werkstudent, stagiair en starter, in elke sector. Het doel is helder: jongeren informeren, versterken en verdedigen. Heb je een vraag over je rechten of je plichten? Neem gratis contact op voor persoonlijk advies. Bel 02 244 35 00 maandag-donderdag: 8.30 tot 17 uur / vrijdag: 8.30 tot 12 uur DM Jong ACV! Dat kan 24/7 via Messenger of Instagram. Of mail naar: JongACV@acv-csc.be ~ www.hetacv.be/jongacv

CONTACT ACV Oost-Vlaanderen: www.hetacv.be/stel-je-vraag | afspraak maken (telefonisch of kantoor) via www.hetacv.be/plan-je-contact | 02 244 30 00 VISIE ¬ 15

Jouw regio. West-Vlaanderen JEZELF ZIJN OP HET WERK IS NOG NIET VOOR IEDEREEN VANZELFSPREKEND

‘Het hoofdstuk Mister Gay stopt, mijn engagement niet.’ Als finalist van Mister Gay Belgium koos de 38-jarige Bjorn Verolleman uit Wervik het thema discriminatie op de werkvloer om de aandacht op te vestigen. Als schrijnwerker werd hij in het verleden zelf geconfronteerd met homofobie. Nu wil hij anderen aanmoedigen om niet te zwijgen. Als ACV-lid ging hij in gesprek over zijn engagement.

T

ijdens de ver­ kiezing wilde je aandacht vragen voor discriminatie op de werkvloer. Waarom net dat thema?

‘Ongeveer negen jaar geleden kreeg ik zelf op mijn werk te maken met opmerkingen over mijn geaardheid die absoluut niet door de beugel konden. Ik kreeg bijvoorbeeld de vraag of ik op dezelfde begraafplaats zou worden begraven als de ‘gewone mensen’. Die opmerkingen kwamen niet alleen van een collega, maar ook mijn van toenmalige werkgever. Zoiets laat sporen na. Maar discriminatie kan zoveel vormen aannemen. Het kan gaan over gender, afkomst, huidskleur, uiterlijk of eender welk verschil dat mensen gebruiken om iemand uit te sluiten.’

Wat was de impact van die ervaring op jou? ‘Ik heb daar maanden echt mee rondgelopen. Uiteindelijk heb ik

beslist om van job te veranderen. Vandaag werk ik bij Dcase en daar is de sfeer totaal anders. Ik voelde meteen dat ik aanvaard werd. Ook tijdens mijn Mister Gay-campagne kreeg ik veel steun van mijn werkgever en collega’s. Dat toont dat het anders kan.’

Heeft jouw campagne reacties losgemaakt? ‘Absoluut. Ik heb vooral zelf mijn eigen verhaal verteld en daardoor begonnen anderen ook hun ervaringen te delen. Mensen vertelden me dat zij met soortgelijke situaties geconfronteerd werden en vaak niet weten wat ze moeten doen. Dat heeft me doen beseffen hoe groot het probleem nog altijd is.’

We horen vaak dat Vlaanderen een tolerante samenleving is. Hoe kijk jij daarnaar? ‘Op veel vlakken doen we het goed, maar we zijn er nog lang niet. Als homoseksuele man

ERVAAR JE DISCRIMINATIE OP HET WERK? Neem contact op met je ACV-afgevaardigde in je bedrijf, neem contact op met ACV West-Vlaanderen of meld het online via het meldingsformulier op onze website. (QR-code) Samen bekijken we welke stappen mogelijk zijn.

merk je bijvoorbeeld in grote steden meer aanvaarding dan in kleinere. Als ik vergelijk met tien jaar geleden heb ik wel het gevoel dat er op bepaalde vlakken opnieuw achteruitgang is. Mensen denken soms dat discriminatie bijna niet meer voorkomt. Maar het gebeurt vaker dan we denken. Alleen wordt er niet altijd over gesproken, zeker op het werk. Veel slachtoffers zwijgen uit schaamte of onzekerheid. Mensen geven niet snel toe dat ze gepest worden. Maar net door open te zijn, merk je dat mensen begrip tonen en steun geven.’

Wat kan er gebeuren om een inclusieve werkplek te creëren? ‘Het begint bij een duidelijke boodschap. Werkgevers moeten expliciet zeggen dat iedereen welkom is en zichzelf mag zijn. Als een zaakvoerder die houding uitdraagt, zullen anderen veel minder snel discriminerend gedrag stellen. Leidinggevenden spelen een sleutelrol. Zij bepalen mee welke cultuur er leeft.’

‘Ook vakbonden zijn belangrijk. Wanneer mensen mij vertellen dat ze discriminatie meemaken, raad ik hen altijd aan om zich bij de vakbond te informeren. Velen weten niet welke rechten ze hebben of welke stappen ze kunnen zetten. Als ik vroeger beter had geweten wat mijn rechten waren en welke ondersteuning ik kon krijgen, dan was de situatie waarschijnlijk minder geëscaleerd.’

Welke boodschap heb je voor werknemers die discriminatie ervaren? ‘Durf erover te praten! Als je blijft zwijgen, raak je geïsoleerd en maak je jezelf ziek. Zoek iemand die je vertrouwt, praat met collega’s, je leidinggevende of je vakbond. Je staat er niet alleen voor. Daarom wil ik mij ook na de verkiezing blijven inzetten rond discriminatie op de werkvloer. Het hoofdstuk Mister Gay stopt misschien, maar mijn engagement stopt niet.’

ACV in West-Vlaanderen Contacteer ons via www.hetacv.be/stel-je-vraag of 02 244 30 00. Boek een gesprek met een medewerker via www.hetacv.be/plan-je-contact. VISIE ¬ 15

Jouw regio. Provincie Antwerpen

MEER DAN 71 JAAR LID VAN HET ACV

'De vakbond, dat ben je niet voor even, dat ben je voor het leven' 71 jaar! Zo lang is Roger De Keuster (85) uit Schelle onafgebroken lid van het ACV. Dit is geen gewone mijlpaal: het is een unieke getuigenis van een leven lang vol solidariteit.

T

oen Roger in de jaren 1950 de werkvloer opstapte, zag de wereld er heel anders uit. De werkweek was lang en er moest nog hard gevochten worden voor de rechten waar we vandaag blindelings op vertrouwen. Visie trok naar Schelle, voor een bijzonder gesprek over de begindagen van de syndicale strijd, de kracht van samenhorigheid en de lessen die vandaag nog relevant zijn’.

Wanneer sloot je je aan bij het ACV?’

ROGER ¬ ‘Ik ben in 1955 lid geworden van het ACV. Eerst werkte ik als 14-jarige op de ‘Sint-Pieter-scheepswerven’ (scheepswerven van Hemiksem, red.), maar na een klein werkongeval, vond mijn moeder het beter dat ik terug naar de schoolbanken ging. Maar ik wilde liever gaan werken. Via een neef kon ik bij AgfaGevaert beginnen. Uiteindelijk

heb ik zo’n 43 jaar bij ‘de Agfa’ gewerkt. Ik werd ook meteen lid van het ACV en daar heb ik nooit spijt van gehad.' (lacht)

Hoe zag de werkomgeving er destijds uit? Wat waren de grootste verschillen? ROGER ¬ ‘De werkomstandigheden van toen kun je niet meer vergelijken met deze van vandaag. Zowat alles was ‘handenarbeid’, je werkte 6 van de 7 dagen (dus ook op zaterdag) en je had hooguit twee weken verlof, feestdagen inbegrepen … '

Welke historische vakbondsacties zijn jou altijd bijgebleven?

ROGER ¬ ‘Ik heb er heel wat meegemaakt. De staking van 1961, ‘De staking van de Eeuw’, was ongezien: meer dan een miljoen werknemers legden toen vijf weken het werk neer tegen de ‘Eenheidswet’ (saneringspolitiek) van Gaston Eyskens. Er vielen toen zelfs twee doden! En de jaren 80 waren ook wel woelig. Ook bij Agfa heb ik een aantal stakingen meegemaakt, waarbij de rijkswacht hardhandig te werk ging.’

Je bent ook ACV-militant geweest. Waarom nam je dat engagement? ROGER ¬ ‘Onrecht kan ik moeilijk verdragen, en dat herken je bij veel militanten.

De tijden veranderen, maar de nood aan rechtvaardigheid blijft. ¬ ROGER

In de jaren 1950 werden de arbeiders niet altijd even goed behandeld door de werkgever: er was veel druk en stress, er was misbruik en hierdoor ontstond er heel wat ongenoegen onder de arbeiders. Ik kreeg al heel vroeg het idee dat ik hier iets moest aan doen en uiteindelijk besloot ik ACV-militant te worden. Militant was je op de werkvloer tijdens, maar ook na de werkuren. Collega’s kwamen met al hun vragen bij jou terecht en je probeerde die dan zo goed als mogelijk te beantwoorden.'

Wat is volgens jou de grootste verdienste van de vakbond geweest in de afgelopen 70 jaar?

ROGER ¬ ‘De verdiensten van de vakbond zijn groot, zeker als je alles eens begint op te sommen: dankzij de vakbond kennen we een sterke sociale zekerheid, de vijfdaagse werkweek, de 8-urige werkdag, het

vakantiegeld, het gewaarborgd loon bij ziekte, bescherming tegen ontslag, enz… Daar mogen we trots op zijn!’

Wat is de belangrijkste les die je zou willen meegeven aan jonge mensen die vandaag de arbeidsmarkt betreden?

ROGER ¬ ‘Dat ze zeker lid moeten worden van de vakbond: zij kunnen jou perfect informeren, helpen en zelfs verdedigen als je een conflict hebt met een werkgever.' 'Ik kan hen wel een tip geven: de verworvenheden waarvoor de vakbond heeft gestreden mogen ze niet als vanzelf­ sprekend vinden. Wat opgebouwd is, kan ook weer verdwijnen. Blijf dus kritisch en waakzaam.'

VISIE ¬ 15

Actrice

Laurence Roothooft

gevat in 5 woorden

Wild

Ongeduldig ‘Ik ben supersnel en ongeduldig. Op één dag wil ik altijd veel te veel doen. Mijn zoon Arvo weet dat. Hij kent me door en door. Laatst waren we samen een spelletje aan het spelen en dan zei hij: Mama, als je nu traag en gestaag gaat, dan kun je winnen. Of een andere keer wilde ik nog snel, tussen honderd dingen door, naar de stad fietsen om iets te gaan halen. Dan zegt hij rustig: We kunnen ook even ergens in een park gaan zitten. De spiegel die hij me telkens voorhoudt, vind ik prachtig.’

Transparant ‘Als er iets misloopt of ik voel me slecht, dan verberg ik dat niet voor mijn zoon. Veel ouders laten niet echt aan hun kinderen zien wat ze voelen. Ik ben wel heel transparant, ook al kan dat soms veel zijn voor zo’n kind. We komen immers uit een zware periode samen (haar partner Tom Pintens overleed in 2023 aan darmkanker, red.). Je voelt dat hij soms een beetje een zorgfunctie opneemt. Dat is enerzijds superschoon, maar tegelijk vraag ik me af of ik niet te veel vraag van hem. Over twintig jaar zullen we daar wellicht heel mooie gesprekken over voeren.’

ANTWERPEN

‘Als kind en tiener was ik vooral véél: te expressief, te emotioneel, te luid zingen in de gang. Daar kreeg ik heel wat commentaar op. Jongens die wild zijn, dat is normaal. Maar meisjes? Dat is wat anders. Bovendien ben ik groot van gestalte. Mijn omgeving wist niet altijd hoe ze met mij moesten omgaan. Op school vond ik maar moeilijk aansluiting. Daardoor voelde ik me vaak wat ‘ingedeukt’, alsof ik mezelf moest censureren. Achter mijn felle buitenkant was ik onzeker en kwetsbaar.’

Zingen ‘Momenteel ben ik volop in een onderzoekende fase met muziek en theater. Wat kan ik er zelf nog mee doen, in welke vorm ga ik het gieten? Zo richtte ik een koortje op met vier vrouwen. Het lukt ons bijna nooit om fysiek af te spreken, maar als we samenkomen is het echt magisch. Samen zingen maakt energie los. Zang vind ik sowieso een heel interessante communicatievorm. We mogen wel wat minder praten en wat meer zingen en dansen.’

Spontaan ‘Onze levens en agenda’s zitten vaak muurvast, maar ik heb echt nood aan spontane momenten en mensen. Toen Tom nog leefde, was er altijd beweging in dit huis. Vriendjes bleven logeren, mensen kwamen over de vloer. Maar na zijn dood kon ik dat even niet meer aan. Ik wou het leven wel weer oppikken, maar het lukte niet. Ik was te vermoeid en duwde soms mensen weg. Vandaag is er weer leven in ons huis. Soms zegt Arvo: Mama, ik heb geen zin om alleen met jou te eten vanavond. Dan neemt hij ons lijstje van vrienden die regelmatig binnenspringen erbij en begint rond te bellen.’

Laurence Roothooft is binnenkort te zien in de film ‘Tegenwoordig heet iedereen Sorry’ van Frederike Migom, een verfilming van het gelijknamige boek van Bart Moeyaert. Wil je kans maken op een van de twee duotickets voor de avant-première in Lumière Mechelen of Cartoons Antwerpen op 17 oktober? Beantwoord dan deze vraag: Welke rol speelt Laurence Roothooft in deze film? Stuur voor 5 oktober je antwoord naar lezers@visieredactie.be samen met je gegevens. ¬ Tekst Lies Van der Auwera ¬ Foto Thomas Nolf