Prijzen pieken, sociale bescherming daalt
Koude douche
Terwijl gezinnen in Iran en Oekraïne tussen angst en hoop leven en in eigen land bedrijfsleiders en politici poseerden met de nieuwste wapens op een beurs in de Heizel, stel ik met u vast dat ook de sociale bescherming van mensen hier achterwege blijft.
Wie afhangt van de wagen en zelf de centen neertelt om op het werk te raken, wie minder mobiel is en verplaatsingen moet maken waar geen alternatief voorhanden is, wie met de winkelkar aan de kassa staat, voelt de stijgende kosten ongetwijfeld in zijn of haar uitgaven. En dan hebben we het nog niet over gas. Gelukkig dat we toch al een aantal zonnige lentedagen hadden – een mens zou zin krijgen in een koude schotel met aardappelsalade, al laat die een wrange nasmaak achter.
Want opnieuw merk je dat politici eerder meegaan in de zorgen van bedrijven dan die van de bevolking. Zo pleit de Vlaamse regering nog maar eens voor een versoepeling van wat bedrijven uitstoten. Voelt UNIZO zich zo
gesteund door het beleid dat ze zelfs nog durft te pleiten voor een uitbreiding van het systeem van flexi-jobs naar zelfstandigen, alweer een nieuwe stap in het ontmantelen van de sociale zekerheid? Ondertussen blijft het oorverdovend stil rond maatregelen voor gewone mensen.
We hebben toch geleerd van de ervaring van de vorige energiecrisis, zou je denken? Nog geen jaar geleden wees onderzoek van de Nationale Bank van België uit dat ons land, dankzij de automatische loonindexering en sociale maatregelen, de crisis beter dan andere EU-landen heeft doorstaan. Welke beleidsmaker hoort u nog beweren dat de index is gered? Hoort u iets over een uitbreiding van het sociaal energietarief? Een bevriezing van de huurprijs voor wie geen andere opties heeft dan een slecht geïsoleerde woonst? Maatregelen om de stijgende vervoersarmoede tegen te gaan, zowel in aanbod als financieel?
Ik alvast niet. Dat is olie op het vuur. En onze portemonnee staat al in brand, met een inkomen dat aan banden gelegd werd. De warmte van de meer dan 100.000 mensen die
op 12 maart vreedzaam door Brussel stapten, blijft in schril contrast met het kille beleid van Arizona. Terwijl er alternatieven voor de begroting klaarliggen – een rechtvaardige fiscaliteit, een aanpak van managementvennootschappen, een einde aan ondoelmatige bedrijfssubsidies ... In de komende maanden blijven we u onderdompelen in onze alternatieven. Want een warm bad is meer
NIEUW VANAF 1 APRIL
Minimumloon omhoog
Vanaf 1 april geldt een nieuw minimumloon in de privésector. Een voltijdse werknemer mag dan nooit minder dan 2.189,81 euro bruto per maand verdienen. Het gaat om de derde en laatste stap in een reeks verhogingen die de sociale partners samen afspraken. Het ACV onderhandelde mee over die stapsgewijze optrekking. Ook de fiscale werkbonus wordt opgetrokken waardoor je vanaf 1 april ongeveer 50 euro netto per maand
PRIJS
meer krijgt als je betaald wordt aan het minimumloon. Het minimumloon is een bodem, geen plafond. Sectoren mogen hogere lonen afspreken, en doen dat vaak ook. Maar het minimumloon beschermt wie het minst onderhandelingsmacht heeft, bijvoorbeeld wanneer er geen vakbond actief in is in de onderneming. De verhoging van het minimumloon en de werkbonus worden normaal automatisch doorgevoerd.
DEMOCRATIE EN MENSENRECHTEN
Simon Gronowski gehuldigd
Als jongen van elf ontsnapte hij uit de trein die hem naar het vernietigingskamp van Auschwitz moest brengen en als volwassene werd hij advocaat, jazzpianist en vredesactivist. Simon Gronowski, die dit jaar 95 wordt, leidde een leven om erover te vertellen en te getuigen. En ook wel om te waarschuwen: nooit meer fascisme. Vorige week ontving hij in het parlement van de Federatie Wallonië-Brussel de Prijs voor Democratie en Mensenrechten. Aan die
prijs is een bedrag van 10.000 euro verbonden. Gronowski schenkt het helemaal weg aan het burgerplatform BelRefugees en aan de 8 meicoalitie, die van de dag van de overwinning op nazi-Duitsland opnieuw een feestdag wil maken. In het parlement sprak hij over drie zaken waar de wereld nood aan heeft: hoop, vrede en menselijkheid. Om zich daarna achter de piano te zetten en ‘What a wonderful world’ van Louis Armstrong te spelen.
Visie, PB 20, 1031 Brussel ¬ e-mail: info@visieredactie.be ¬ Lezersbrieven lezers@visieredactie.be ¬ hilde.ceulemans@acv-csc.be - 02 244 32 81 ¬ Verantwoordelijke uitgever Bart Vannetelbosch ¬ Leandro
Simon Bellens, Lies Van der Auwera, Nils De Neubourg, Dominic Zehnder, Djorven Ariën, Lieven Bax, Rachel Michel, Tinne Van Woensel, Rooni Theeboom, An-Sofie Bessemans ¬ Hoofdredactie Thomas Blommaert, Wim Troch ¬ Gevaert Graphics ¬ Druk Coldset Printing Partners ¬ Visie verschijnt tweewekelijks en is inbegrepen in het lidmaatschap van ACV bouw - industrie & energie, ACV-CSC METEA, ACV-Transcom en ACV Voeding en Diensten
Berlan,
VOOR
Energieprijzen stijgen weer, deze keer zonder bescherming?
In 2022 haalde de overheid alles uit de kast om gezinnen door de crisis te loodsen. Nu pieken de energiekosten weer. Door de centenindex zullen heel wat gezinnen de hogere factuur eens zo hard voelen. De regering-De Wever knipt immers in het automatische vangnet dat lonen of uitkeringen moet beschermen, terwijl ze ook op andere vlakken al in de bestaande bescherming snijdt.
¬ Tekst Nils De Neubourg
¬ Foto ID/Wouter Van Vooren
Het federaal Planbureau voorspelt een volgende overschrijding van de spilindex in juli. Die geplande indexering van het loon van overheidspersoneel, uitkeringen en pensioenen komt zo maanden vroeger dan gedacht. Door de oorlog van de VS en Israël tegen Iran stijgen de energieprijzen immers enorm, waardoor ook de index volgt. Of we opnieuw moeten vrezen voor torenhoge voorschotfacturen, is voorlopig nog onduidelijk, maar de gasprijs haalde alleszins weer recordhoogtes. Sommige leveranciers schrapten vaste contracten of kondigden tariefverhogingen aan tot bijna 30 procent.
Net wanneer onze lonen die gestegen levenskosten zouden volgen, zet de
De beste maatregel is dat de regering haar voorziene ingrepen niet uitvoert.
¬ ANN VERMORGEN
regering het mes in de automatische loonindexering. Brutolonen boven 4.000 euro worden in 2026 en 2028 nog slechts gedeeltelijk geïndexeerd. Ook deeltijdse werknemers die minder dan 4.000 euro bruto verdienen, botsen in verschillende gevallen op de grens. Naarmate je minder uren werkt, wordt die indexgrens namelijk verlaagd. Voor sociale uitkeringen boven 2.000 euro bruto per maand geldt een plafond voor de indexatie van 40 euro per maand. De regering-De Wever wil het systeem vanaf juni invoeren, net een maand voor de geplande overschrijding van de spilindex dus.
Tegelijk verhoogt de federale regering stapsgewijs de accijnzen op aardgas. Voor wie verwarmt op gas tikt dat allemaal aan. Hogere prijzen, hogere belastingen, en een index die straks de stijgende kosten niet meer volledig volgt. Voor veel
gezinnen komt dat bovenop een beleid dat ook elders minder bescherming belooft, van uitkeringen tot pensioenen.
Inflatiegolf door energie
Volgens onderzoek van de Nationale Bank werd de inflatiegolf tussen 2021 en 2024 in België in sterke mate aangedreven door energieprijzen. Gas en elektriciteit wegen zwaar in het consumptiepakket van gezinnen. Daardoor volgen lonen en uitkeringen relatief snel prijsschokken. Het verklaart ook waarom de index voor Belgische gezinnen een belangrijke bescherming vormt wanneer energie plots duurder wordt.
Onderzoek van de KU Leuven naar de vorige energieprijsschok toont dat de automatische indexering een cruciale rol speelde in het opvangen van de impact op
de koopkracht. Zonder index zouden de reële inkomens van gezinnen veel sterker zijn gedaald. Vooral lagere lonen en middeninkomens werden door de index beschermd tegen de stijgende energiefactuur.
‘Dat bewijst dat een goede sociale bescherming essentieel is’, zegt Ann Vermorgen van het ACV. ‘Ook de huidige situatie toont opnieuw dat de beste maatregel die de regering in deze fase kan nemen is om haar eigen voorziene ingrepen niet door te duwen.’ Daarom rijst de vraag of het beperken van automatische bescherming wel zo’n goed idee is, zeker in internationaal onzekere tijden.
Energiecrisis bis maar minder bescherming?
Tijdens de energiecrisis van 2022 waren er bovenop de volledige indexatie nog extra crisismaatregelen nodig. Een basispakket energie bracht een korting van 122 euro op de elektriciteitsfactuur en 270 euro op de gasfactuur. Het sociaal tarief werd tijdelijk uitgebreid van ongeveer tien naar twintig procent van de bevolking. De btw op energie werd verlaagd naar zes procent.
Vandaag lijkt de reflex anders. Terwijl energieprijzen opnieuw stijgen en de overschrijding van de spilindex sneller in zicht komt, wordt een van de belangrijkste beschermingsmechanismen afgezwakt. In de zomer van 2025 werd zelfs al beslist om de toekenning van de index voor uitkeringen en de openbare sector te vertragen.
Ook juridisch zijn er nog vragen. De Raad van State wees er bij de bespreking van de programmawet op dat essentiële elementen voorlopig nog te onduidelijk zijn.
Op 15 oktober kreeg Ive Rosseel te horen dat hij een uiterst zeldzame tumor had. Zijn prognose: ongeveer twee jaar. ‘Ik wil mijn tijd rekken en andere levens redden.’
Tekst Lies Van der Auwera ¬ Foto Maarten De Bouw
¬
‘Mijn missie? Iets nalaten dat anderen kan redden’
Het is nu vijf maanden geleden dat financieel en juridisch expert van het ACV Ive Rosseel, bekend van Visie en andere media, zijn leven op slag zag keren. Hij kreeg als niet-roker de diagnose zeldzame terminale longkanker. ‘Ik had al een tijdje pijn onder mijn rechterschouderblad. De gedachte aan longkanker was al door mijn hoofd gegaan, maar artsen dachten eerst aan hartvliesontsteking. Vanaf de eerste scanresultaten wist ik dat ik niet meer zou genezen. We doen alles om de ziekte te vertragen, maar genezen is geen optie meer. Ik wil mijn tijd rekken.’
In zijn werk ging hij altijd tot het uiterste, met een fenomenale grondigheid. Diezelfde verbetenheid richt hij nu volledig op zijn ziekte. ‘Na de eerste schok ben ik bijna maniakaal opzoekwerk beginnen te doen over mijn ziekte. Ik voer doorgedreven research zoals ik ook voor mijn werk deed. Dit type tumor is uiterst zeldzaam, wereld wijd komt het maar bij enkele honderden mensen voor.’
Door zijn zoektocht kwam Rosseel in contact met Ilana Stromberg, een Amerikaanse vrouw die hetzelfde tumortype heeft. Ook zij stelt alles in het werk om onderzoek naar dit type tumor mogelijk te maken. ‘Zij heeft de stichting opgericht om onderzoek naar dit type kanker te financieren. Omdat de ziekte zo zeldzaam is, was er amper iets over geweten. Stromberg maakte met haar stichting mogelijk dat artsen wereldwijd hier wél onderzoek naar kunnen verrichten.’
Intussen heeft Rosseel al zo’n 60.000 euro ingezameld. Dat geld gaat naar onderzoek om te begrijpen waarom bij dit tumortype er vaak resistentie optreedt tegen de medicatie. ‘Voor mij zal dat onderzoek te laat komen. Maar ik wil iets nalaten dat andere levens kan redden. Daarom steek ik nu al mijn tijd in research en onderzoek en wil ik Happy Lungs mee financieren. Zolang ik leef, blijf ik spitten en graven.’
~ Lees het uitgebreide interview via www.visie.net
~ www.happylungsproject. funraise.org/fundraiser/ ive-rosseel
Achtergrond. Eén jonge man op de drie vindt dat vrouwen moeten gehoorzamen
Waarom je ‘mannencrisis’ niet los van economische onzekerheid kan zien
‘Werk hard en je hebt een toekomst.’ Die belofte lijkt niet meer op te gaan voor jongens van Gen-Z, de generatie geboren tussen 1996 en 2012. In economisch onzekere tijden worden ze gepusht zowel stabiele kostwinner zijn als moderne man in hun gezin en huishouden. In dat spanningsveld ligt de lokroep van de manosfeer, de onlinewereld waar influencers een mannelijk ideaalbeeld promoten dat afglijdt naar vrouwenhaat.
¬ Tekst Djorven Ariën en Lies Van der Auwera
Jonge mannen houden er een verrassend traditionele kijk op vrouwen en samenleving op na.
Dat concludeert onderzoeksbureau Ipsos op basis van een studie naar de gelijkheid tussen mannen en vrouwen in 29 landen.
Maar liefst één op de drie Gen Z-mannen vindt dat een vrouw haar man moet gehoorzamen. 21 procent vindt sterk bij de opvoeding van hun kinderen betrokken mannen minder mannelijk.
Spieren, luxewagens en schaars geklede vrouwen
Wie de jaren 1990 meemaakte, herinnert zich het fenomeen van ‘de nieuwe man’. Vervelde die nieuwe man op drie decennia tot ‘toxische man’? Op sociale media lijkt het soms van wel. Influencers als Andrew Tate in de VS propageren vrouwonvriendelijke ideeën en
Een groeiende groep jongeren voelt zich niet meer gezien door politiek en samenleving.
¬ CELIA GROOTHEDDE
soms zelfs geweld. De manosfeer bulkt van de spieren, luxewagens en schaars geklede vrouwen.
‘De belofte van succes en het snelle geld trekt jonge mannen aan’, klinkt het bij Jente Moreels, vrijgestelde van KAJ. ‘De laatste jaren merken we steeds meer vrouwonvriendelijke opvattingen bij jongens die online worden beïnvloed. Maar wat verwachten we van 16-jarigen als zelfs mannen van middelbare leeftijd worstelen met hun mannelijkheid?’
Dat laatste blijkt ook uit onderzoek van het Vlaams expertisecentrum voor zelfmoordpreventie. Mannen zoeken aanzienlijk minder vaak hulp bij zelfmoordgedachten: de overgrote meerderheid wil het zelf oplossen. Een kwart van de mannen zoekt zelfs helemaal geen hulp.
Mannencrisis
Auteur Richard Reeves is voorzitter van het American Institute for Boys and Men, een instituut om bewustzijn te creëren over de uitdagingen waar jongens en mannen vandaag mee te maken hebben. In zijn boek Over
jongens en mannen spreekt hij van een mannencrisis. Volgens Reeves voelen mannen zich als een ‘falende vader’. Want ze zijn niet altijd meer in staat om de traditionele rol van kostwinner te vervullen in een onzekere arbeidsmarkt, maar ze zijn evenmin bij machte een nieuwe rol op zich te nemen. Het verhaal waarmee mannen zijn opgegroeid, dat hen een blauwdruk gaf voor een betekenisvol leven, bestaat niet meer.
Celia Groothedde werkt aan een boek over de manosphere en extreemrechts met als titel Wees een Man. Ze volgt al bijna twintig jaar de manosfeer. ‘Die is intussen mainstream. Ze zit in het Witte Huis. Een groeiende groep jongens uit arbeiders- en onderklasse voelt zich niet meer gezien door politiek en samenleving en kunnen nergens nog terecht.’ Ze trekt een parallel met het verleden van hun vaders. ‘Die werkten veelal nog met een leefbaar sociaal contract. Werk hard en je kunt een gezin en een toekomst opbouwen: dat contract is gebroken.
Rapport na rapport toont dat arbeidersmannen een ‘goede man’ en een ‘waardevol leven’ definiëren als ‘kunnen zorgen voor zichzelf en hun naasten’. Maar in de huidige flexibele economie vinden ze vooral nulurencontracten, koeriersjobs en uitzendwerk, terwijl stabiele arbeidersbanen naar het buitenland verdwijnen’, schetst Groothedde.
Zorgen voor de kinderen
Onderzoek van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen toont aan dat 95,5 procent van de vrouwen en 92,6 procent van de mannen
het een goede zaak vindt dat een vader ouderschapsverlof opneemt om bij zijn kinderen te zijn.
Volgens Marte Billen, expert gender en gelijke kansen bij het ACV, moet dat genuanceerd worden. ‘Hoewel een grote meerderheid van de Belgen zich achter het principe van de gendergelijkheid schaart, is die overtuiging toch minder uitgesproken als het over mannen in een zorgrol gaat, dan wanneer het over bijvoorbeeld het wegwerken van de loonkloof gaat of het stoppen van geweld op vrouwen.’
86 procent van de werknemers neemt het geboorteverlof volledig op. Vooral werknemers met losse contracten ondervinden daar problemen mee. Een ruime helft van de loontrekkenden geeft aan van plan te zijn om ouderschapsverlof op te nemen. Voor een op de drie is dat nog geen uitgemaakte zaak.
Billen: ‘Deze verloven zijn niet gemaakt op maat van de gezinnen met de laagste inkomens. Zij kunnen zich vaak geen kleine inkomensverliezen permitteren. Voor sommigen is dat een reden om niet alle dagen op te nemen waar ze recht op hebben. Het ACV pleit voor het verlengen en verplichten van het opnemen van geboorteverlof voor vaders en moeders.’
‘Ik nam geboorteverlof in stukjes op’
‘Toen ik vader werd, was het heel druk in de fabriek waar ik werk. Daardoor heb ik mijn geboorteverlof in stukjes opgenomen. Dat was niet het plan, want veel kon ik er toen niet van genieten. Nu is het eerder omgekeerd: omdat er weinig werk is, nemen vaders al hun dagen meteen op. Onze ouders werken ook nog voltijds. Dus makkelijk is het niet voor ons als tweeverdieners om alles geregeld te krijgen. Zelf neem ik twee dagen per maand ouderschapsverlof en die spendeer ik volledig met mijn zoon.
‘Op mijn werk nemen zeker niet alle mannen hun ouderschapsverlof op. Ze hebben ook het gevoel dat ze de kostwinner moeten zijn, want ouderschapsverlof betekent ook een stuk loonverlies.’
Zelfmoordlijn
Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813.
‘Een betrokken vader zijn als bouwvakker is moeilijk’
‘Vijftien jaar lang werkte ik in de bouw. Dat betekende vertrekken om 5 uur ’s ochtends en om 18 uur thuiskomen. Dat kwam ook door de verre verplaatsingen en de aanhoudende files. Ik zag mijn kinderen enkel in het weekend, laat staan dat ik veel in het huishouden kon bijspringen. Mijn drie kinderen zijn geboren toen ik daar werkte maar mijn baas was er nooit mee opgezet en toonde zich ook niet erg flexibel. Ik moest bijvoorbeeld overuren inzetten en toen ik met ouderschapsverlof vier vijfde ging werken werd ik ook benadeeld in de projecten die ik kreeg.’
‘Ik wilde al een aantal jaar meer tijd voor mijn gezin en vond uiteindelijk nieuw werk bij de gemeente. Nu woon ik dicht bij mijn werk en heb ik veel meer vrije tijd. Als er iets is voor de kinderen overdag, dan heb ik de mogelijkheid om overuren of verlof in te zetten. Ik ben nu ook fulltime chauffeur: ik breng mijn kinderen naar hun hobby’s. Dat ging vroeger helemaal niet. In de bouw krijg je maar twintig vakantiedagen waarvan je er vijf vrij kan inzetten. Een betrokken vader zijn als bouwvakker, is moeilijk.’
TOMMY MOERENHOUT (25)
DENNIS MEEUWS (37)
RECHTEN BIJ ZIEKTE
Mag mijn werkgever mij contacteren tijdens mijn ziekteverlof?
De werkgever mag dat niet alleen, het is zelfs een verplichting, legt ACV-jurist Piet Van den Bergh uit. ‘Werkgevers zijn sinds 1 januari verplicht om in hun arbeidsreglement een procedure op te nemen voor het onderhouden van contact met arbeidsongeschik te werknemers. Daarin moet staan wie contact opneemt, vanaf wanneer en in welke frequentie.’
Belangrijk is dat die contactmomenten door een intern personeelslid moeten gebeuren, bijvoorbeeld een medewerker van HR of je directe baas. Er mag dus geen externe preventieadviseur of arbeidsarts aangeduid worden. Die contactmomenten hebben absoluut geen controlerende functie, benadrukt Van den Bergh. ‘Je werkgever mag deze nooit gebruiken om te beoordelen of je arbeidsongeschiktheid wel terecht is en of je al opnieuw aan de slag kunt. Het belangrijkste doel is dat wie afwezig is de voeling en binding met de werkvloer niet verliest. Wel kan de werkgever tijdens deze momenten re-integratiemo gelijkheden voorstellen en bespreken.’
Staat er geen contactprocedure in je arbeidsregle ment of heb je vragen daarvoor? Dan kun je altijd bij je vakbondsafgevaardigde terecht of rechtstreeks bij het ACV.
SECTOR VERVOER
Nieuw protocolakkoord
Vorige week werd een protocolakkoord bereikt voor de sector vervoer. Er komt een uniform systeem van maaltijdcheques voor bijzonder geregeld en ongere geld vervoer. De nominale waarde bedraagt 3,09 euro per cheque.
Daarnaast stijgt de fietsvergoeding voor alle werknemers in de sector naar 0,30 euro per kilome ter. Voor deeltijdse werknemers met variabele uurroosters wordt de kennisgevingstermijn verkort van zeven naar drie werkdagen. Tot slot wordt voor deeltijders met een vast uurrooster het aantal kredieturen voor bijkomende prestaties vastgelegd op 72 uur per semester.
Alle afspraken treden op 1 april in werking.
FEITEN
100 jaar geleden werd op deze site glas geblazen en de legendarische autobouwer Minerva bouwde hier nog tractoren. In 1929 begon de productie van kabels in staal en koper. De grote vraag naar koper na WOII en de opkomst van aluminium in de jaren 1960 zorgden voor een enorme expansie. Bij de grootste werkgever van Hemiksem verwerken vandaag 198 arbeiders en 91 bedienden 37.000 ton koper en aluminium per jaar.
OP UITSTAP BUITENBENDE IN KATTEVENNEN
Kattevennen is een van de toegangspoorten tot het Nationaal Park Hoge Kempen. In de belevingssite vlak bij het centrum van Genk is het bos geen decor maar het speelterrein zelf. De Buitenbende biedt kinderen van 6 tot 10 jaar een reeks activiteiten aan waarbij vuil worden de bedoeling is. Wildplukken, vuur maken, bushcraft, fossielen zoeken, een schattenjacht of een wildsafari: het aanbod wisselt met de seizoenen, zodat elk bezoek iets anders wordt.
www.kattevennen.be
FLIGHT
Waarom zweeft een kolibrie moeiteloos terwijl mensen machines nodig hebben om op te stijgen? FLIGHT in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel geeft een verrassend antwoord. Van kolibrie tot drone, van slechtvalk tot Concorde: FLIGHT brengt fossielen, opgezette vogels en vliegtuigmodellen samen in een parcours en toont hoe natuur en technologie elkaar al eeuwenlang beïnvloeden. Met een apart ontdekkingsparcours voor kinderen tussen 7 en 12 jaar.
MOOOV Filmfestival
Ook dit jaar reist MOOOV Filmfestival door Vlaanderen. Deze editie landt op vijf locaties: Beringen, Brugge, Lier, Turnhout en Zuid-West-Vlaanderen. Met meer dan 60 titels brengt het festival wereldcinema dichtbij, van grote publieksfilms tot prenten die je nergens anders ziet. Met dit jaar een bijzondere focus op Palestijnse cinema met zeven films over liefde, humor en veerkracht.
~ Van 23 april tot en met 4 mei www.mooov.be
FILM
‘Werken loont niet voor wie een beperking heeft’
Mensen met een beperking die vandaag een betaalde baan willen, lopen geen risico dat ze er financieel op achteruitgaan, al zijn er veel drempels die de stap naar werk bemoeilijken.
Wie een beperking heeft en niet voltijds aan de slag kan, krijgt een inkomensvervangende tegemoetkoming (IVT). Zet je de stap naar werk, dan volgt een herberekening. De IVT daalt, maar de som van de herberekende IVT en het nieuwe loon blijft positief. Werken loont dus.
Toch zit hier een angel waardoor veel mensen met een beperking zich niet op de arbeidsmarkt wagen: het huidige systeem werkt met complexe herberekeningen die pas maanden later doorgevoerd worden.
GRIP vzw, de organisatie die opkomt voor rechten van mensen met een handicap, erkent het probleem. ‘Stellen dat werken voor mensen met een beperking niet loont, is niet juist. Maar de lange wachttijden en de regels bij de herberekening zijn
problematisch. Die herberekening gebeurt erg traag. Daardoor zitten mensen te lang in onzekerheid of durven ze de stap naar werk niet te zetten.’
Kan niet, vindt Rob Beenders (Vooruit), minister voor Personen met een handicap en Gelijke Kansen. In zijn visienota wil hij meer duidelijkheid bieden aan wie werkt met een beperking. Hoe dat concreet moet, blijft vooralsnog onduidelijk.
Los daarvan liggen de IVT-bedragen onder de Europese armoededrempel en lopen mensen met een beperking een hoger armoederisico. Dat blijkt uit recente cijfers van statistiekbureau Statbel. Bijna 30 procent van de personen met een beperking loopt risico op armoede. Voor de algemene bevolking ligt dat cijfer op 18,2 procent.
Beenders wil een herziening van de uitkeringsbedragen en wil dat rechten automatisch worden toegekend.
Volgens het ACV gaat de discussie breder. ‘Het probleem van de lage uitkeringsbedragen en het armoederisico zit in alle bijstandsuitkeringen. Bij het versterken van de combinatie van uitkering en werk hebben ook werkgevers een rol. Zij moeten aangepaste werkplekken aanbieden. Werk kan pas echt lonen als mensen met een beperking een job kunnen uitoefenen die bij hen past én als de werkgever bereid is in redelijke aanpassingen te voorzien, zoals flexibele uurregelingen, aangepaste werkplekken of taakaanpassingen. Pas wanneer het beleid en de werkvloer mee zijn, kan werk voor mensen met een beperking duurzaam lonen.’
Mag toegekend verlof ingetrokken worden?
Je verlof voor de zomer ligt misschien al vast. Maar terwijl je er naar uitkijkt, loopt het bericht binnen dat het wordt ingetrokken. Dat mag in principe niet.
Verlof wordt vastgelegd op sectorni veau, via de ondernemingsraad of de vakbondsafvaardiging. Als zulke collectieve afspraken niet bestaan, leg je in onderling overleg je verlof vast. De werkgever kan alleen op toegekend verlof terugkomen als daar een objectieve en uitzonderlijke reden voor is. Hij moet dan eventuele schade – zoals geboekte vluchten of hotels – vergoeden.
Je moet je verlof wel tijdig aanvragen. Wil je in juli op vakantie? Dan is mei in veel gevallen nog op tijd. Vraag je hetzelfde verlof pas op 27 juni aan, dan kan de planning al rond zijn en is je aanvraag mogelijk te laat. Als je tijdig je vakantie aanvroeg en je werkgever niet reageerde, geldt dat ook als akkoord.
Verlof moet je opnemen voor 31 december van het vakantiejaar. Overdracht naar het volgende jaar is in principe niet toegestaan. Uitzonderingen bestaan wel, zoals bij ziekte, moederschapsrust of een arbeidsongeval. Omgekeerd geldt ook: als je werkgever het je onmogelijk maakt om tijdig op verlof te gaan, kan hij daarvoor aansprakelijk gesteld worden.
Vraag verlof altijd schriftelijk aan. Dat kan via mail, een digitale tool of een formulier. Bewaar bevestigingen zorgvuldig. Zo heb je bij een discussie een duidelijk bewijs van het akkoord.
~ www.hetacv.be/vakantie
‘Ik
was een Roemeense nummerplaat die je kunt vertrappelen. Maar ik heb volgehouden’
Na een procedureslag van maar liefst elf jaar geeft de hoogste rechtbank van het land vrachtwagenchauffeur Stefan Popescu voor eens en altijd gelijk. Transportbedrijf Essers maakte zich schuldig aan sociale uitbuiting. ‘Ze hebben alles geprobeerd om me klein te krijgen.’
¬ Tekst Simon Bellens ¬ Foto Bart Dewaele
In 2011 kwam Stefan Popescu van Roemenië naar België voor een baan als vrachtwagenchauffeur. Bij het Limburgse transportbedrijf Essers zou hij flink meer verdienen dan in zijn thuisland. Wist hij veel dat hij niet eens het Belgische minimumloon verdiende, laat staan dat hij grotendeels in het zwart werd uitbetaald.
Het werd het begin van een rechtszaak die meer dan een decennium overspande en Popescu van de rechtbank in Roemenië tot het Belgische Hof van Cassatie bracht. Dat stelde hem onlangs definitief in het gelijk. ‘Het was al een mirakel dat de rechter in Roemenië me gelijk gaf en doorverwees naar een Belgische rechtbank’, zegt hij. ‘Zeker gezien de corruptie.’
In 2023 oordeelde het Belgische Hof van Beroep uiteindelijk dat Essers zich schuldig maakte aan sociale uitbuiting. Dat oordeel houdt nu stand voor het Hof van Cassatie. Essers had een Belgisch loon moeten uitbetalen.
POPESCU ¬ ‘Naast een soort onkostenvergoeding voor werken in het buitenland, die Essers niet correct aangaf, kreeg ik een Roemeens minimumloon van zo’n 200 euro. Toen ik begreep dat mijn loon niet correct was, maakte ik een berekening en vroeg ik om me te betalen wat ze me verschuldigd waren. Op een legale en fiscaal correcte manier. Daarmee was de zaak afgehandeld geweest voor mij, maar van de ene op de andere dag was ik bedrijfsvijand nummer één.’
Je werkte bovendien niet alleen als vrachtwagenchauffeur, maar ook als persoonlijke chauffeur van toenmalig voorzitter Noël Essers.
POPESCU ¬ ‘Soms moest ik hem naar een feest brengen of van de luchthaven
oppikken. Ik was jong, hielp graag, en stond er niet bij stil dat dit een vorm van uitbuiting was. Want ik kreeg er niets extra voor. Ik leerde hem en zijn dochters kennen, hij kende mijn familie. We spraken met elkaar op personeelsbarbecues.’
‘Het stelt me teleur dat Noël Essers nooit op mijn klacht heeft gereageerd. Nochtans heb ik hem persoonlijk aangeschreven. Mijn vader is een orthodox priester, mijn moeder leerkracht. Zelf ben ik naar het theologisch seminarie gegaan. Waar ik vandaan kom, is het belangrijk om respectvol te blijven. Voor Essers telt alleen het geld. Maar ik koester geen wrok. Als ik hem zie, zou ik hem opnieuw de hand schudden.’
Essers stuurde je daarop naar zijn Roemeense afdeling, aan een absoluut minimumloon.
POPESCU ¬ ‘Waarop ik naar de rechtbank ben gegaan, en me met andere chauffeurs verenigde in een vakbond. Wanneer dat uitkwam, hebben ze me in Roemenië ontslagen onder valse voorwendselen. Ik kon nergens meer aan de slag. Dat onrechtmatig ontslag heeft de rechter later weliswaar teruggedraaid, maar het was duidelijk dat ze achter me aan kwamen.’
In Roemenië kreeg je zelfs de fiscus op je dak.
POPESCU ¬ ‘Mijn bankrekening werd geblokkeerd en de gerechtsdeurwaarder vorderde mijn woning in Roemenië op. Die rechtszaak loopt nog. Desnoods ga ik naar het Europees Hof van Justitie.’
‘Je moet goed begrijpen dat Essers in Oradea (Roemeense stad nabij de grens met Hongarije, red.) een machtige en invloedrijke speler is. Ik heb geen zwartop-wit bewijs dat Essers de fiscus eigen-
handig op me afgestuurd heeft, maar die kwam niet uit het niets. De bedoeling is om me stil te krijgen en onze vakbond te sluiten. Dat toont hoeveel schrik Essers heeft dat iemand hun systeem doorprikt.’
Wat maakte dat je doorzette?
POPESCU ¬ ‘Ik ben niemand. Ik ben een Roemeense nummerplaat die je kunt vertrappelen. Als ik mijn zaak uiteenzet, kan een kind zien wie in fout is. Toch duurde het elf jaar. Het verschil tussen mensen zoals ik en een multinational is gigantisch. Ik heb geen kapitaal zoals Essers en moest hard werken om door te gaan. Ik heb gezien hoe de advocaten van Essers zich gedragen als hyena’s. Maar nu ben ik blij dat ik volgehouden heb, dankzij de hulp van mijn advocaten en ACV-Transcom en dankzij God. Dat maakt deze overwinning een mirakel.’
Ik heb niet het kapitaal van een multinational. Ik moest hard werken om door te gaan. Dat maakt deze overwinning een mirakel
¬ STEFAN POPESCU
‘Het ging mij nooit om het geld. De kosten die Essers aan advocaten en juridische bijstand betaald heeft, zijn een veelvoud van wat ze mij verschuldigd zijn. Weet je wat mijn frustratie is? De uitkomst van deze rechtszaak is dat Essers mijn achterstallig loon moet betalen. Maar daarnaast zijn er geen juridische gevolgen voor hen. Zo kunnen ze ongestraft doorgaan.’
‘Al hoop ik dat dit een voorbeeld stelt en anderen inspireert. Alleen al bij Essers werken honderden chauffeurs in dezelfde situatie als ik. Dit gaat om rechtvaardigheid. Kijk naar al die Litouwse nummerplaten (wijst naar de vrachtwagenparking). Dat zijn geen Litouwse chauffeurs, maar mensen van over de hele wereld die uitgebuit worden. Iedereen weet dat. Dat moet veranderen.’
LOGISTIEK
Zonder inspraak werknemers is slimme technologie geen slim idee
Technologie heeft de logistieke sector grondig veranderd. Maar daardoor is magazijnwerk niet verbeterd. Dat blijkt uit Europees onderzoek waaraan Annelies Scheers, An Caris en Patrizia Zanoni van de UHasselt meewerkten. ‘Werknemers moeten betrokken worden bij technologische aanpassingen.’
¬ Tekst Dominic Zehnder ¬ Foto ID / Carlo Coppejans
Drie jaar lang onderzochten wetenschappers uit België, Polen en het Verenigd Koninkrijk hoe technologie het werk in magazijnen vormgeeft en de sector verandert. ‘Het vaakst zetten bedrijven handscanners in. Die bezorgen werknemers via een algoritme een takenlijst en sturen hen stap voor stap aan. Je hebt ook meer geavanceerde systemen waarbij de werknemers een vaste positie hebben en de goederen tot bij hen gebracht worden’, leggen de onderzoekers uit.
Volgens de vorsers zijn er zeker positieve aspecten aan die ontwikkelingen: zo werd het werk fysiek minder zwaar waardoor het aantal vrouwen in de sector sterk steeg. Toch is het voor hen fundamenteel dat werknemers en vakbonden mee rond de tafel zitten bij de invoering van digitale systemen op de werkvloer. ‘Uit de gesprekken bleek dat dit meestal een beslissing van bovenaf is en dat werknemers hoogstens in de marge betrokken worden.’
De onderzoekers stellen dat die aanpak tot tal van problemen op de werkvloer leidt. Werknemers gaven aan dat het werk eentoniger werd en ervaarden minder autonomie. Bovendien steeg de werkdruk en de controle door de werkgever, wat bij veel werknemers mentale stress veroorzaakte.
‘Net daarom is het belangrijk dat vakbonden en werknemers zich dit thema eigen maken en een plaats rond de tafel opeisen. Werkgevers dreigen er graag mee dat ze magazijnen volledig zullen automatiseren. Maar volledig geautomatiseerde magazijnen zonder werknemers zijn voor veel bedrijven en producten economisch
noch organisatorisch haalbaar’, zijn zij stellig.
Werkbaar werk
Vicky Rymen, secretaris bij ACV-Transcom, onderschrijft die bevindingen. ‘Het onderzoek bevestigt wat wij al enige tijd signaleren: zonder inspraak leidt digitalisering tot hogere werkdruk, meer stress en meer uitval. Als technologie wordt gebruikt om het tempo nog meer op te drijven en werknemers voortdurend te monitoren, jaag je de mensen net uit de sector weg. Een mensgerichte aanpak is de sleutel om technologie écht werkbaar te maken. Werknemers weten uit de praktijk
welke oplossingen realistisch zijn en waar de knelpunten zitten.’
Volgens Rymen zijn de vakbond noch werknemers tegen innovatie en technologie in de sector. ‘Onze belangrijkste bekommernis is ervoor zorgen dat werknemers vroeg betrokken worden, door bijvoorbeeld de voorgestelde technologie te testen op de werkvloer en garanties rond tempo, autonomie en controle in te bouwen. Zo kan technologie het werk versterken in plaats van het te ondergraven.’
Tegelijkertijd ziet ze in de praktijk dat veel werkgevers niet voor een dergelijke dialoog open lijken te staan. ‘We trachten een voet tussen de deur te zetten, maar het is zeer sterk afhankelijk van de bedrijfsvoering. Voorlopig lijkt slechts een minderheid oren naar zo’n dialoog te hebben. Daarom verzorgen we vormingssessies voor onze militanten om hen te wijzen op hun rechten en hen instrumenten aan te reiken om gesprekken bij de werkgever op gang te brengen.’
Jouw regio.
HOE ACV-MILITANTEN STÉPHANIE EN JONATHAN
(LCL GULLEGEM – DISTRIBUTIECENTRUM VOOR LIDL) MEE HET VERSCHIL MAKEN.
Achter elke gevulde winkelkar schuilt een sterke ploeg
Wie een winkel van Lidl binnenstapt ziet vooral volle rekken. Maar achter die rekken schuilt ook de inzet van heel wat werknemers in de distributiecentra, zoals LCL in Gullegem. Stéphanie Cornelissens en Jonathan Beunnens vertellen vanuit hun ervaring als orderpicker en ACV-militant wat daar precies gebeurt en hoe syndicaal engagement leidt tot concrete verbeteringen.
De logistieke keten: een verhaal dat 24/7 loopt STÉPHANIE ¬ ‘In ons distributiecentrum komen alle producten binnen, zowel voeding als non-food. Wij plaatsen die producten op de juiste posities en zorgen ervoor dat de nodige voorraad tijdig naar de winkelfilialen vertrekt. Dat vraagt heel wat logistieke organisatie, waar de meeste mensen niet bij stilstaan als ze hun boodschappen doen.’
JONATHAN ¬ ‘Het is hier elke dag een constante stroom van vrachtwagens. Vrachtwagens die producten leve
de winkels. Op zondag is er een namiddagploeg, vooral voor de verse voeding. Ook ’s nachts wordt gewerkt, want sommige winkels kunnen enkel ’s ochtends vroeg bevoorraad worden. Er is hier constant bedrijvigheid.’
De job: fysiek, maar werkbaar en menselijk georganiseerd
STÉPHANIE ¬ ‘Ik werk hier nu 19 jaar. Vroeger deed ik vooral de orderpicking, maar ondertussen zijn daar ook andere zaken bijgekomen. Ik houd van de variatie en de uren zijn voor mij ideaal. Ik begin vroeg, waardoor ik
JONATHAN ¬ ‘De combinatie met het gezin is inderdaad een pluspunt in ons bedrijf. Er wordt geluisterd en in de mate van het mogelijke rekening gehouden met je persoonlijke situatie. De week dat mijn kinderen bij mij wonen, begin ik bijvoorbeeld een uur later zodat ik ze ’s morgen kan helpen. De week dat ze er niet zijn, start ik vroeger. We hebben ook een goeie verstandhouding met de collega’s en daarnaast hebben we nog een aantal mooie voordelen. Er zijn hier dan ook best wat collega’s met heel wat anciënniteit in het bedrijf.’
iets wil veranderen, dan moet je je engageren. Ondertussen ben ik plaatsvervangend lid voor de onder nemingsraad en het CPBW.’
Syndicale kracht: van werkvloeridee naar realiteit ¬ ‘Toen ik hier aan de slag ging, was er geen vakbondsvertegenwoordiging. Ik was jong en enthousiast en heb toen zelf initiatief genomen. Ik kon vanuit het ACV meevolgen en de eerstvolgende sociale verkiezingen stond ik op de lijst. Ik ben ondertussen al vier keer ¬ ‘Bij mij begon het vooral met een gezonde nieuwsgierigheid. Ik wou begrijpen hoe alles in elkaar zat. Als je écht
STÉPHANIE ¬ ‘Het mooie is dat we bezorgdheden en noden van onze collega’s ook effectief op tafel kunnen leggen. Collega’s kaarten iets aan en wij kunnen er dan mee aan de slag. Naast de afspraken die gemaakt worden op sectorniveau, zoals de verhoging van de maaltijdcheques, hebben we ook in ons bedrijf al een aantal zaken kunnen realiseren. Zo is er door de hoge brandstofprijzen van een aantal jaren geleden een systeem met kortingsbonnen ontstaan als extra duwtje in de rug. Ook de duur van de pauzes zijn flexibeler geworden, we krijgen cadeaucheques en een extra ‘Kerstpremie’ op het eind van het jaar.’
JONATHAN ¬ ‘Twee keer per jaar hebben we ook een interzetelvergadering met de verschillende distributiecentra van Lidl. Dan kunnen we overleggen en afstemmen tussen de centra. Kleine ideeën kunnen grote verbeteringen worden.’
STÉPHANIE ¬ ‘Wat mensen niet altijd begrijpen, is dat het realiseren van bepaalde zaken tijd vraagt. Je kan niet zomaar een vraag stellen en verwachten dat het volgende week al gerealiseerd is. Er moeten afspraken gemaakt worden tussen de centra en ook met mensen van Lidl. We moeten dus soms wat geduld hebben. Maar geduld loont!’
Jouw regio. Provincie
Menopauze en werken: wat is de impact?
De menopauze, het is en blijft vaak nog een onderwerp in de taboesfeer. Nochtans is het een ingrijpende fase in het leven, waar elke vrouw doorheen moet. De menopauze start gemiddeld rond de leeftijd van 51 jaar. Bijna 90% van de vrouwen in de menopauze ervaart klachten. Vanaf de leeftijd van 40 jaar kunnen zich soms al klachten ontwikkelen. Dit noemen we de perimenopauze. ACV organiseert er binnenkort twee infoavonden over.
Visie sprak met Nancy en Marleen van Baldemo uit Balen.
Wat is Baldemo? Waar zijn jullie actief en wat doen jullie precies?
MARLEEN ¬ ‘Wij zijn een dienstenchequebedrijf dat sinds 2006 actief is in Balen, Dessel, Mol en Retie. We stellen ruim 180 huishoudhulpen tewerk en hebben ongeveer 1200 klanten’.
Bij Baldemo zijn jullie al enige tijd bezig met een beleid rond menopauze. Vanwaar dit engagement?
MARLEEN ¬ ‘Na covid zagen we een uitstroom van collega’s met vele dienstjaren, door fysieke klachten en klachten die vaak in
Wist je dat:
¬ 43,8% van alle werkende vrouwen in de (peri)menopauze zit?
¬ Amper 1 op 3 vrouwen durft erover te praten met collega’s of leidinggevenden.
¬ Meer dan de helft van de werkende vrouwen in de menopauze ervaart hinder op het werk en 10 tot 30% meldt zich geregeld ziek door ernstige klachten.
¬ Klachten die het werk beïnvloeden zijn vooral: opvliegers, stemmingswisselingen, slecht slapen, moeite met multitasken, sterke emotionele reacties ervaren, geheugenproblemen en concentratiestoornissen, vermoeidheid
verband gebracht worden met burnout. Tijdens gesprekken kwamen er veel signalen naar boven. Ze vertelden dan: ‘Het lukt niet meer zoals 15 jaar geleden. Ik krijg niet meer alles gedaan en ik ben moe, ik heb de kracht niet meer en ik weet niet wat er met mij aan de hand is…’ Wanneer we dan vroegen of ze dit al met hun klanten hadden besproken, merkten we dat velen zich schaamden omdat ze het gevoel hadden tekort te schieten. Aanvankelijk gingen we uit van fysieke belasting als mogelijke oorzaak, maar op basis van de leeftijden ontstond het vermoeden dat ook de menopauze een rol kon spelen. Met de term ‘perimenopauze’ waren we toen nog niet vertrouwd en verder onderzoek
wees uit dat hierover weinig tot geen informatie beschikbaar was.’
Nancy, waarom is dit menopauzebeleid zo belangrijk voor de werknemers?
NANCY ¬ ‘Als er een actief welzijnsbeleid is, voelen werknemers zich meer betrokken en worden ze zich meer bewust over gezond en veilig werken. Ze gaan dan preventief en actief mee nadenken. Het is immers belangrijk dat zij weten dat ze altijd bij hun werkgever met alle klachten of signalen terechtkunnen en gehoord worden’.
Hoe zijn jullie tewerk gegaan?
MARLEEN ¬ ‘We kregen van onze
Kom naar onze twee inspirerende info-avonden over de menopauze:
Avond 1: Focus op jezelf
21 april 2026 19:30 – 21:00 | CC De Werft, Geel Met Liesbeth Gijsel, auteur van het boek “Fuck de menopauze”. Ontdek wat er in je lichaam gebeurt en wat je zelf kunt doen om je goed te voelen. (pssst! Tijdens deze avond maak je bovendien kans om dit boek te winnen!)
Avond 2: Focus op je werkplaats
18 mei 2026 19:30 – 21:00 | De Proeverij, Geel Inspirerende getuigenissen, sterke voorbeelden en praktische tools om een menopauzebeleid in jouw onderneming op te starten.
Iedereen welkom.
Vooraf inschrijven via deze QR-code. (Je kan voor 1 of voor beide info-avonden
externe dienst voor preventie en bescherming op het werk informatie over de menopauze. Deze info hebben we verspreid onder het personeel als eerste stap rond bewustmaking. Daarnaast deden we een oproep bij het personeel, met de vraag wie meer over dit thema wilde weten. Later volgden er dan interactieve workshops voor het personeel en stuurden we enkele mailings naar personeel en klanten. Dit alles heeft geleid tot een ‘actief menopauzebeleid’.
Welke concrete maatregelen zijn er voor medewerkers die problemen ervaren van de menopauze?
MARLEEN ¬ ‘In overleg met de werkgever en klant kunnen kleine aanpassingen gedaan worden aan het takenpakket of werkregime (bepaalde taken niet uitvoeren, tijdelijk minder werken, werktempo aanpassen, binnentemperatuur, aangepaste werkkledij, …). Maar we zetten vooral in op het bespreekbaar maken. Als klanten op de hoogte zijn van hinder en klachten, kunnen ze begrip tonen en meedenken. Omdat mensen vaak niet weten waar ze terechtkunnen met klachten, bieden we ook een overzicht met professionele hulp in de regio aan. Dit zijn gynaecologen gespecialiseerd in menopauze, voedingscoaches, slaapcoaches, …’
Wat zijn de reacties van het personeel?
NANCY ¬ ‘We merken dat personeel blij is dat er geluisterd wordt en vooral dat het thema bespreekbaar is. Vaak liggen oplossingen in de privésfeer, maar het feit dat ze weten dat ze niet alleen zijn en ze op het werk er kunnen over praten, haalt hun uit een isolement. We hoorden van collega’s die de menopauze al hebben doorgemaakt dat ze zich vaak heel alleen, onbegrepen en beschaamd voelden’.
Verschillende culturen samen aan tafel rond vrouwenrechten
Voor de tweede keer werd begin deze maand in Vilvoorde De Langste Tafel georganiseerd. Die vond plaats op 8 maart, Internationale Vrouwendag, en stond dan ook in het teken van de emancipatie van vrouwen.
Dit jaar opende de avond iets vroeger dan in vergelijking met de eerste editie. Eerst waren er verschillende gesprekken onder leiding van Imane Bouzarmat van het ACV. Zij bracht Rayan Awad (Roots), Lut Cromphout (Belgisch verpleegkundige en vakbondsvertegenwoordiger bij ACV Puls), Arzu Yesilot (CAW) en Lien Warmenbol (founder en director van Shididit) aan de microfoon
voor een gesprek over de veerkracht van vrouwen.
Daarna konden de aanwezigen aanschuiven aan de langste tafel van de stad voor een gedeeld diner met inwoners van Vilvoorde uit de verschillende gemeenschappen. Iedereen werd gevraagd om zijn of haar specialiteit mee te brengen, voor een warm en gezamenlijk avondmaal bij zonsondergang op de Asiatsite.
Nog meer nieuws uit
Vlaams-Brabant en Brussel?
Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrief en krijg elke week extra Visieartikels in jouw mailbox. w ww.visie.net/nieuwsbrief
Jouw regio. Limburg
DE ARBEIDSMARKT VAN DE TOEKOMST
Welke impact heeft technologie op ons werk?
Je hoort het steeds vaker, zowel in het nieuws als op de werkvloer: “Zal het wel goedkomen met onze arbeidsmarkt nu nieuwe technologieën en processen het werk zo ingrijpend veranderen?” Tijdens het arbeidsmarktdebat van ACV Limburg bogen vijf experten zich samen over precies die vraag.
¬ Tekst en foto Daan Van Noppen
Als het een geruststelling kan zijn, deze vragen en ongerustheden leefden 40 jaar geleden ook al’, zo start Jan Denys zijn antwoord. ‘En toch, vandaag zitten we op een bijna volledige werkgelegenheid’, aldus de arbeidsmarktspecialist die in zijn recentste boek de arbeidsmarkt van 1974 vergelijkt met die van 2024. Dat is een hoopvol teken voor de toekomst. ‘Maar zomaar zeggen dat niemand zich zorgen zal moeten maken, is ook niet slim’, volgens Denys.
Aanpassingen zijn onvermijdelijk
Dat is een stelling die HIVA onderzoeker Sem Vandekerckhove onderschrijft. Meer nog, zijn beeld van de toekomst is iets minder positief. ‘De effecten van nieuwe technologieën gaan er zonder twijfel komen. Ter illustratie: vroeger zat er in de cockpit van een vliegtuig nog een persoon met een landkaart om navigeren. Tegenwoordig is die functie al lang vervangen door GPS’, zegt de onderzoeker. Sem Vandekerckhove tracht in zijn analyse een blik te werpen op de onzekere toekomst van onze arbeidsmarkt, maar ziet met zekerheid banen die zullen verdwijnen. ‘Al zal dat effect op lange termijn opnieuw rechtgetrokken worden. Er zijn nu meer mensen aan de slag die GPS systemen maken en onderhouden dan er piloten met landkaarten in de cockpit zaten’, aldus de onderzoeker.
Nieuwe technologieën
Technologie zal de arbeidsmarkt stevig veranderen, daar zijn de experten het over eens. ‘Digitale technologieën kunnen ook ingezet worden om meer kwalitatieve arbeid aan te bieden’, zo weet professor Patrizia Zanoni van UHasselt. ‘In de logistieke sector bijvoorbeeld, die in Limburg zeer sterk aan
wezig is, liggen veel kansen. Zo kan het enorm helpen bij inclusie van mensen met een beperking, het verlichten van zware fysieke arbeid en nog veel meer. De vakbonden moeten er mee op toezien dat deze evolutie goed verloopt’, aldus de professor.
Wat met kwetsbare groepen?
Hoe leeft dit dan op de werkvloeren van vandaag? ‘Bij veranderingen moet er altijd gekeken worden of iedereen wel mee kan in de evolutie van de arbeidsmarkt. Ons tempo moet mee worden bepaald door de meest kwetsbaren. We moeten luisteren naar hun bekommernissen en hen de kans geven om
zich bij te scholen’, zegt Stijn Gryp, nationaal secretaris bij ACV. Een mening die Bart Lodewyckx, gedelegeerd bestuurder van Unizo Limburg deelt. ‘We mogen niet te veel focussen op beperken van technologische nieuwigheden. Hoewel wetgeving vaak ontstaat vanuit een goede bedoeling, hebben niet alle bedrijven het personeel om ze goed toe te passen’, vindt hij. ‘Wij hebben de teugels in handen’, zegt Stijn Gryp, ‘als we niet enkel de lasten van nieuwe technologieën willen dragen maar ook de lusten, zullen we samen met de partners moeten dirigeren waar we willen dat de arbeidsmarkt heen moet’, besluit hij.
vlnr: Jorrit Hermans (voorzitter ACV Limburg), Jan Denys, Stijn Gryp, Patrizia Zanoni, Bart Lodewyckx en Sem Vandekerckhove.
8000 overuren: vrijwillig of verplicht?
Flexi-jobs, dagcontracten en overuren klinken handig en winstgevend. Maar wie betaalt de prijs? Een gesprek tussen werknemers en parlementsleden over de flexibilisering van arbeid maakt de kloof tussen theorie en realiteit zichtbaar.
Tekst ¬ Freija Luchtens
¬ Foto James Arthur
Ik heb het in ons bedrijf opgezocht: we zijn met 40 arbeiders en hebben vorig jaar 8000 overuren gedaan. Denken jullie echt dat wij de vrije keuze hadden om die overuren te doen?’ Met die ene vraag legt een werknemersafgevaardigde de vinger op de wonde.
Op papier klinkt flexibiliteit aantrekkelijk: weg van ‘9 to 5’, een extra inkomen, soms fiscaal voordelig of als aanvulling op het pensioen. In de praktijk betekent het voor veel arbeiders iets anders. Vaste banen maken plaats voor goedkopere en flexibelere arbeidsvormen: flexi-jobs naast 4/5de contracten, dagcontracten, zogenaamd vrijwillige overuren, versnipperde uurroosters en slechter betaald nachtwerk.
Dit verhaal vertrekt niet uit theorie, maar uit de ervaringen van werknemers die via De Vormers vzw in gesprek gaan met parlementsleden Eva Platteau (Groen) en Robrecht Bothuyne (CD&V), beiden lid van de commissie Werk en Sociale Economie.
Het spanningsveld tussen het beleid en de realiteit van de werkvloer wordt snel duidelijk.
Eva Platteau (Groen) en Robrecht Bothuyne (CD&V) in gesprek met ACV-afgevaardigden
Bothuyne schetst volgend economisch beeld: vacatures raken niet ingevuld, bedrijven staan onder druk en consumenten verwachten snelle leveringen en diensten. In die context, zegt hij, hebben bedrijven flexibiliteit nodig. Volgens hem staan werknemers vandaag door de krapte op de arbeidsmarkt sterker dan vroeger. Maar dat botst met wat werknemers ervaren, van die sterke positie merken ze niet veel: ‘Alles draait om cijfers: haal je de productie niet, dan lig je eruit, en werknemers worden tegen elkaar uitgespeeld.’
Platteau wijst erop dat flexibiliteit vandaag vooral van één kant komt, namelijk van werknemers: meer overuren, meer nachtwerk, altijd beschikbaar zijn. Als mensen tot 67 jaar moeten werken, benadrukt zij,
dan moeten jobs ook werkbaar blijven.
Over overuren en flexwerk
Overuren vormen een belangrijk pijnpunt. Op papier zijn die vrijwillig, in de praktijk vaak niet. Natuurlijk willen mensen bijverdienen, maar doordat overuren steeds meer individueel geregeld worden en minder collectief, neemt de druk toe. Wie niet mondig of sterk genoeg staat, voelt hoe ‘vrijwillig’ langzaam verplicht wordt. Beide politici erkennen dat dit niet de bedoeling mag zijn. Ze wijzen erop dat dit geen toeval is maar het gevolg van keuzes in het stemhokje: bepaalde politieke partijen verzwakken bewust het collectieve overleg.
Ook flexwerk baart de deelnemers zorgen. Werknemers hopen op een stevig kader,
zodat flexi-jobs geen vaste banen vervangen en werkgevers minder sociale bijdragen moeten betalen. Beide politici beseffen dat flexibilisering kan doorslaan. Zo wordt de praktijk waarbij mensen 4/5de werken in de ene supermarkt en dat aanvullen met flexwerk in een andere, kritisch bekeken. Het Nederlandse model mag hier geen ingang vinden.
Politiek werkt pas als je mee aan tafel zit Het gesprek eindigt met een duidelijke oproep. ‘Blijf ons uitnodigen’, zegt Bothuyne. Eén ding werd in het gesprek glashelder: flexibilisering gebeurt niet zomaar. Ze wordt gemaakt door regels, door beleid en door politieke keuzes. En als werknemers niet mee aan tafel zitten, wordt er over hen beslist, in plaats van met hen.
Radio- en theatermaker
Sofie Engelen gevat
in 5 woorden
Peter Pan
‘Ik ben net als Peter Pan geobsedeerd door jong blijven. Ik vind het moeilijk om trots te zeggen dat ik al 46 ben. Ik voel mij onzichtbaarder dan vroeger. De onzekerheid over ouder worden hangt samen met werken in de media, omdat vrouwen boven de 40 daar lange tijd amper kansen kregen. Nu begin je stilaan een verandering te zien, kijk bijvoorbeeld naar Tine Embrechts. Een vrouw van 50 die een talkshow presenteert, dat was enkele jaren geleden ondenkbaar.’
Nostalgisch
‘Ik ben best wel nostalgisch, wat zeker een voordeel is bij De Tijdloze. (lacht) Ik heb soms moeite om in het hier en nu te leven. Mijn zoon herinnert mij daar dan plots op onverwachte momenten aan. Dan zegt die iets als Mama, gisteren is voorbij, morgen weten we nog niet. Er is alleen het nu. Ik noem hem dan al lachend mijn kleine boeddha, maar hij heeft wel overschot van gelijk.’
Meetellen
‘Elke fase in een mensenleven heeft haar waarde, maar dat vergeten we nog te vaak. Ouderen tellen precies niet meer mee. Mijn mama was interieurarchitect en mijn stiefvader een graficus die prachtige dingen ontwierp. Zij hebben allebei een palmares om u tegen te zeggen. Ik vergeet dat soms eventjes. Het moet enorm frustrerend zijn om alleen nog als bejaard beschouwd te worden, terwijl zij erkenning verdienen voor wat zij in hun leven allemaal verwezenlijkt hebben.’
Normen
‘De context waarin jongeren moeten opgroeien vandaag is waanzin. Door alle verhalen over de manosfeer maak ik mij zorgen over de toekomst van mijn zoon. Ik doe mijn best om hem de juiste normen en waarden mee te geven en hoop dat hij daarmee voldoende gewapend is. Vroeger spiegelden we ons aan de film- en popsterren uit de Joepie, maar dat ideaalbeeld bleef onbereikbaar en vaag. Nu worden jongeren de hele dag door bestookt met het zogezegd perfecte leven van iedereen op Instagram. Dat moet de hel zijn.’
Delen
‘Mensen onderschatten hoe belangrijk het is om dingen met elkaar te delen en met elkaar in dialoog te gaan. Je gedachten nooit kunnen toetsen aan die van een ander lijkt mij ongezond. Alleen wanneer je openhartig met anderen praat kun je tot nieuwe inzichten komen. Daarom zou ik niets zijn zonder mijn vriendinnen. Wanneer ik dichtklap omdat ik aan mezelf twijfel en onzeker ben, staan zij klaar om mij weer op het juiste pad te zetten en mij nieuwe moed in te blazen.’
West-vlaanderen