De regering beloofde 10-euro-maaltijdcheques maar die zijn er lang niet voor iedereen
Pensioen-
Jonas Van der Slycken: ‘Een jackpot van 10 miljoen is genoeg’
Valt jouw overurentoeslag weg?
Antwerpen ‘Vrouwenrechten zijn geen luxe’
¬ Foto ID /Dieter Telemans
Zag u ook dat interview met de premier enkele weekends geleden?
De Standaard confronteerde Bart
De Wever met het verhaal van een 35-jarige leerkracht. Door de pensioenhervormingen slikt hij straks een pensioenverlies van 481 euro per maand. Antwoord van de premier: ‘Ik zou dat bedrag moeten verifiëren, want de vakbonden rekenen lang niet alles mee.’ Waarop de journalist: ‘Dit cijfer werd door het kabinet van uw minister van Pensioenen gecommuniceerd ...’
Los van de vooringenomenheid ten opzichte van vakbonden, voeren sommige politici dus ingrijpende hervormingen door zonder vooraf de concrete impact op mensen te onderzoeken. Er zitten vele losse eindjes in hun voorstellen.
Vrouwen worden proportioneel zwaarder getroffen. Hun risico op een pensioenmalus is groot. Want vrouwen werken vaker deeltijds en nemen dus nog altijd meer onbetaalde arbeid op: zorg voor kinderen, zorg voor ouders ... Zorg die niet meetelt voor de pensioenopbouw. Daarom lopen vrouwen op kop in de nationale manifestatie in Brussel op 12 maart.
De pensioenhervorming is niet alleen onwenselijk, ze is voor velen ook onmenselijk. Langer werken voor minder. Daar blijft het niet bij: gemorrel aan onze index, onze lonen die bevroren blijven, afgeschafte premies. En dan zijn er nog de onzekere statuten, onvoorspelbare uurroosters, het stigmatiseren van werknemers die door hun gezondheid in de steek worden gelaten …
Het negeren van de werkende mensen is stuitend. In zijn boek Over welvaart vergeet onze premier dat werknemers elke dag onze welvaart opbouwen. Werk nemers verdienen meer respect. Maar het steeds dalend stuk van de welvaart dat naar de
lonen gaat en de geblokkeerde lonen maken dat werknemers niets of weinig mee-eten van de welvaartstaart die zij bakken. Het moet anders! Kom naar ons Lente-offensief, de nationale betoging op 12 maart. Want de alternatieven zijn er. Laat ze die maar eens narekenen in de kabinetten. Wij zijn steeds tot uitleg bereid.
De vorige federale regering maakte de toegang tot het gewaarborgd minimumpensioen strenger door een bijkomende voorwaarde van twintig jaar effectieve tewerkstelling in te lassen. Niet alle gelijkgestelde periodes voor de pensioenberekening tellen daarbij mee. Het Grondwettelijk Hof vernietigt de wet nu gedeeltelijk. De rechtbank stelt dat onder andere legerdienst en periodes van syndicale opdracht moeten meetellen. Daarnaast legt het Hof beperkingen op aan de regering om de gelijkgestelde periodes verder te beperken.
Het ACV ziet daarin een belangrijk precedent. De arizonaregering mag
niet zomaar knippen in de gelijkgestelde periodes voor zorg of onvrijwillige inactiviteit. ‘Ook de andere plannen van minister Jan Jambon (N-VA), waaronder de pensioenmalus en de rem op gelijkgestelde periodes, zouden kunnen stranden bij het Grondwettelijk Hof. Deze pensioenplannen wijzigen de spelregels vaak met terugwerkende kracht en treffen wie deeltijds werkt harder, een indirecte discriminatie voor vrouwen.’
‘Als de minister zijn plannen niet grondig bijstuurt, vallen nieuwe procedures te verwachten’, klinkt het bij de vakbond.
Ann Vermorgen, Voorzitter ACV
NIEUWE
Binnenkort gelden er nieuwe regels voor overuren. Vanaf 1 april wordt het aantal ‘vrijwillige’ overuren structureel opgetrokken tot 360 uur per jaar. In de horeca zelfs tot 450 uur. Voor de eerste 240 uur moeten er geen sociale bijdragen en bedrijfsvoorheffing betaald worden. Hiervoor geldt dat bruto gelijk is aan netto.
Dat klinkt voordelig, maar weet dat er op vrijwillige overuren geen overurentoeslagen boven op je reguliere uurloon verschuldigd zijn. Werknemers hebben evenmin recht
op verplichte inhaalrust, zoals bij reguliere overuren.
Bovendien tellen de ‘vrijwillige’ overuren niet mee voor de berekening van je bijkomende vakantiegeld en bouw je er geen sociale rechten mee op. Dat betekent een fikse korting voor werkgevers, terwijl de sociale zekerheid alweer inkomsten misloopt.
Met de nieuwe online tool van het ACV kun je nu zelf berekenen wat de hervorming concreet betekent voor jouw situatie.
~ www.hetacv.be/tool-overuren
Redactieadres Visie, PB 20, 1031 Brussel ¬ e-mail: info@visieredactie.be ¬ Lezersbrieven lezers@visieredactie.be ¬ Abonnementen hilde.ceulemans@acv-csc.be - 02 244 32 81 ¬ Verantwoordelijke uitgever Bart Vannetelbosch ¬ Redactie Leandro Berlan, Simon Bellens, Lies Van der Auwera, Nils De Neubourg, Dominic Zehnder, Djorven Ariën, Lieven Bax, Rachel Michel, Tinne Van Woensel, Rooni Theeboom, An-Sofie Bessemans ¬ Hoofdredactie Thomas Blommaert, Wim Troch ¬ Vormgeving Gevaert Graphics ¬ Druk Coldset Printing Partners ¬ Visie verschijnt tweewekelijks en is inbegrepen in het lidmaatschap van ACV bouw - industrie & energie, ACV-CSC METEA, ACV-Transcom en ACV Voeding en Diensten
Maaltijdcheques van tien euro vormen de buffer tegen duurdere boodschappen, zo beloofde de regering. Maar de sectorakkoorden die Visie kon doorlichten, tonen dat nauwelijks werknemers daarop kunnen rekenen. ‘De regering wekte de indruk dat tien euro de nieuwe norm wordt, maar in veel sectoren krijgen werknemers zelfs geen maaltijdcheques.’
¬ Tekst Nils De Neubourg
¬ Foto ID/ Josefien Tondeleir
Het was in het regeerakkoord een van dé beslissingen om onze koopkracht te beschermen: maaltijdcheques tot tien euro. Vooral voor Vooruit was de verhoging een grote overwinning. Werknemers zouden voortaan voor iedere gewerkte dag een maaltijdcheque van tien in plaats van acht euro kunnen krijgen. Maar die belofte blijkt geen garantie. Visie onderzocht een aantal afgesloten sectorakkoorden, waarin sociale partners een verhoging kunnen overeenkomen, en ontdekte dat momenteel bijna geen enkele sector die verhoging wil toekennen.
Van de gewekte indruk dat maaltijdcheques van tien euro onze koopkracht ging redden, blijft weinig overeind
¬ ALEXIS FELLAHI
Dat wringt des te meer nu een recente berekening van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven aangeeft dat Belgische lonen bijna 4,6 procent achterlopen op die in Nederland, Frankrijk en Duitsland, wanneer ook onder andere loonsubsidies in rekening worden gebracht.
Visie analyseerde de akkoorden die in 33 sectoren – goed voor ruim 1,1 miljoen werknemers – werden afgeklopt. Uit een brede analyse door het ACV blijkt dat drie sectoren helemaal geen sectoraal recht op maaltijdcheques hebben en er ook geen invoeren. ‘De indruk is gewekt dat tien euro de nieuwe norm wordt’, zegt Alexis Fellahi van de ACV-studiedienst. ‘Maar in veel sectoren krijgen werknemers er zelfs geen.’
Op het moment van de analyse was er slechts één piepkleine sector die de verhoging tot tien euro garandeert bekend. Alleen de volgens de laatste telling negen werknemers in de sector van de ‘bont en kleinvel’ (PC 148) mogen zich voorlopig ‘rijk’ rekenen met een gegarandeerde maaltijdcheque van tien euro per gewerkte dag. Het grootste paritair comité (PC) van het land, dat van de ‘aanvullende groep bedienden’ met nummer 200, voorziet zelfs helemaal niet in maaltijdcheques. De ruim half miljoen werknemers in die categorie zijn dus volledig aangewezen op wat hun werkgever op bedrijfsniveau of zelfs individueel wil toekennen. Ook in andere sectoren is dat van toepassing.
In sectoren waar werknemers wel al gegarandeerd recht op maaltijdcheques hadden, is er dan weer bijna nergens
Voor Vooruit waren hogere maaltijdcheques een overwinning. Uit de gesloten sectorakkoorden blijkt dat die allerminst gegarandeerd ziijn.
sprake van de voorgespiegelde verhoging tot tien euro. Zo zijn voorlopig 1,1 miljoen Belgische werknemers helemaal niet zeker van een maaltijdcheque van tien euro per gewerkte dag. In bedrijfstakken waar nog geen sectorakkoord uit de bus kwam, is het de vraag of daar ergens afgeklopt zal worden op maaltijdcheques van tien euro. Volgens interne bronnen verlopen die gesprekken vaak moeizaam.
Zelfs waar er wel verhogingen zijn afgesproken, gaat het lang niet altijd om de maximale stijging van twee euro die de regering mogelijk maakte.
Van de 33 onderzochte sectoren kent ongeveer de helft de twee euro stijging toe, goed voor zo’n 355.000 werknemers. Andere sectoren beperken zich tot een verhoging tussen een halve en anderhalve euro.
Daar komt nog bij dat veel verhogingen pas in de loop van 2026 ingaan. In sommige sectoren op 1 april, 1 juli of zelfs nog later. Terugwerkende toepassing is niet mogelijk voor maaltijdcheques. Werknemers die al sinds de start van de arizonaregering op een koopkrachtmaatregel wachten, moeten dus nog maanden geduld oefenen.
‘De regering heeft de loonmarge voor loonsverhoging op nul procent vastgelegd’, verduidelijkt ACV-voorzitter Ann Vermorgen. ‘Sectoren konden dus geen algemene loonstijgingen onderhandelen en moesten zich beperken tot minimale correcties of alternatieven zoals maaltijdcheques. Maar van de belofte dat maaltijdcheques van tien euro onze koopkracht gaan redden, blijft weinig overeind. Is dat wat er maar van af kan? Waar gaat de winst dan naartoe?’
OKRA, Samana, het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding en Enéo slaan alarm over een nieuw wetsontwerp voor de hervorming van de personenbelasting. Volgens de organisaties zullen gepensioneerden en mensen met een vervangingsinkomen naast de geplande belastingverlaging grijpen. Bovendien worden ouders van kinderen met een beperking tot driemaal toe getroffen.
¬ Tekst Lies Van der Auwera
De regering-De Wever wil de belastingvrije som – het deel van je jaarinkomen waarop je geen personenbelasting betaalt – verhogen. Maar alleen wie effectief werkt, houdt meer over. Om steden en gemeenten van inkomstenverlies te vrijwaren, wordt de aanvullende gemeentebelasting voortaan op een fictief bedrag berekend: de basisbelasting verhoogd met een extra percentage. Voor wie werkt, vermindert dit al het effect van de verhoging van de belastingvrije som. Maar mensen met een vervangingsinkomen, zoals gepensioneerden, werkzoekenden en zieken, zullen zelfs meer moeten betalen.
Dat komt bovenop eerdere maatregelen die al in de buidel van gepensioneerden tastten, zoals het schrappen van de welvaartsenveloppe en de vertraagde indexering. Uit berekeningen blijkt dat alleenstaande gepensioneerden met een minimumpensioen op vijf jaar tijd tot 5.000 euro verliezen. Een gepensioneerd koppel met een minimumgezinspensioen ziet het verlies tegen januari 2030 zelfs tot 6.800 euro bruto oplopen.
Wie een uitkering krijgt en een kind met een beperking ten laste heeft, wordt driedubbel geraakt, verklaart Herman Fonck van OKRA: ‘Er bestaat een regel die ervoor zorgt dat een kind met beperking voor twee telt. De regering schaft die af. In ruil zien ouders de belastingvrije som voor kinderen met beperking ten laste omhooggaan. Het gaat bijvoorbeeld om gepensioneerde ouders met een volwassen gehandicapt kind ten laste of gepensioneerden die mantelzorg voor een oudere met verhoogde zorgbehoefte opnemen.’
‘Volgens de regering is dat geen achteruitgang omdat iedereen van de algemene verhoging van het belastingvrije minimum zou profiteren. Maar dat klopt niet: ze sluit gepensioneerden en mensen met een vervangingsinkomen uit van die verhoging. Daardoor verliezen zij de dubbele toeslag. Voor precies die kwetsbare groepen – die vaak zelf zorg voor een kwetsbaar familielid opnemen – betekent dat opnieuw een financiële achteruitgang’, besluit Fonck.
De pensioenhervormingen raken vrouwen hard. Vaker dan mannen nemen vrouwen onbetaalde zorgtaken op zich, maar daar houdt de regering-De Wever geen rekening mee bij de berekening van het pensioen. ‘Zonder bijsturing dreigt de pensioenkloof alleen maar verder te vergroten.’
¬ Tekst Lies Van der Auwera ¬ Foto Maarten De Bouw
Iedereen moet langer werken, zonder onderscheid’, verkondigde federaal minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) afgelopen jaar. Maar is dat onderscheid werkelijk zo ‘neutraal’ als hij beweert? ‘Zogenaamd neutraal beleid kan in de praktijk zeer onrechtvaardig zijn’, stelt Marte Billen van ACV Gender. ‘Vrouwen hebben vaker versnipperde loopbanen, meer deeltijdse werkuren en meer onderbrekingen door zorg, moederschap of gezondheidsproblemen. ‘Neutraal’ beleid wordt zo een bron van ongelijkheid.’
Koude douche
Vrouwen nemen nog steeds het groot ste deel van de onbetaalde zorg op zich. Billen: ‘Onbetaalde arbeid vormt maar liefst 60 procent van alle arbeid in België. Daarmee is het een van de grootste sectoren van onze economie, maar erkenning blijft uit. Sterker: wie onbetaald werk verricht, wordt vaak als ‘inactief’ beschouwd.’
Ik nam jarenlang zorg op die noodzakelijk is, maar financieel krijg ik een koude douche
¬ LYDIA LAEREMANS
Dat ervoer ook Lydia Laeremans (66). ‘Bij de geboorte van ons eerste kind ben ik deeltijds gaan werken. Opvang vinden was toen moeilijk, maar ik wilde ook zelf een stuk van de zorg op mij nemen. Later kreeg mijn man de diagnose MS en hielp ik mijn zorgbehoevend geworden ouders. Die combinatie werd te zwaar, waardoor ik op een bepaald moment moest stoppen als bediende bij KULeuven. In die jaren kreeg ik vaak de vraag of ik nog werkte. Lastig vond ik dat. Tot ik eens antwoordde: Je bedoelt waarschijnlijk of ik nog betaald werk heb?’
‘Nu ben ik met pensioen’, vertelt Laeremans. ‘De keuzes die ik in het verleden maakte, hebben impact op mijn pensioen. Ik nam jarenlang zorg op die noodzakelijk is, maar financieel krijg ik een koude douche.’
Ook Heidi (58) blikt terug op een deeltijdse loopbaan, weliswaar om een andere reden. ‘Ik doe catering in Center Parcs. Voordien werkte ik als kok in een internaat. Voltijds werken was in de horeca simpelweg geen optie. Enkel leidinggevenden kregen een voltijds contract, de rest werkte deeltijds. Nu blijkt dat ik amper voldoende gewerkte jaren zal halen. Hoeveel mijn pensioen straks bedraagt, is een groot vraagteken. Ik kan gelukkig rekenen op mijn man, maar dit beleid dwingt mij in een
afhankelijke positie. Tegen mijn zin, ik wil op eigen benen staan.’
‘De keuzes die vrouwen maken, zijn allerminst individueel of vrijblijvend, zoals de regering het doet uitschijnen, maar vaak uit noodzaak’, aldus Billen.
‘Met de pensioenhervormingen van de regering-De Wever zal die kloof enkel maar vergoten.’
Vervroegd pensioen is vaak geen optie
‘De pensioenmalus is blind voor de realiteit van vrouwen’, zegt Mariam Harutyunyan, voorzitter van de Vrouwenraad. De pensioenmalus vermindert bij vervroegd pensioen je pensioenbedrag als je geen 35 jaar met effectieve tewerkstelling van minimaal 156 dagen hebt gewerkt. ‘Maar’, zo waarschuwt Harutyunyan, ‘volgens de Studiecommissie voor de Vergrijzing zal bijna de helft van de vrouwelijke werknemers getroffen worden door de pensioenmalus, tegenover 22 procent van de mannelijke werknemers. Het idee van een ‘neutraal’ malussysteem houdt dus geen rekening met de structurele ongelijkheid op onze arbeidsmarkt.’
De pensioenkloof doet vrouwen er op vlak van geld, tijd én gezondheid bekaaid van afkomen. Ze bedraagt vandaag al 28 procent. Vrouwen kunnen moeilijker of helemaal niet op vervroegd pensioen, ze houden doorgaans een lager pensioen over en vallen tegelijk massaal langdurig uit door musculoskeletale aandoeningen, stress en burn-out. Maar liefst drie op de vijf langdurig zieken is een vrouw. ACV-voorzitter Ann Vermorgen: ‘De link tussen betaalde arbeid en sociale rechten is nauwer dan ooit. Maar tegelijk breidt de regering flexi-jobs uit en schaft ze de minimale arbeidsduur
‘Ik werk al sinds 1992 als onthaalouder. Kinderen van toen komen nu met hun eigen kroost over de vloer. Prachtig, toch?’
‘Maar tegelijk wringt het. De jaren die ik vóór 2003 werkte, tellen niet mee voor mijn pensioen. Er bestond geen volwaardig statuut waarin je kon werken als onthaalmoeder. Wij ontvingen als het ware een onkostenvergoeding. Terwijl ik ontzettend hard werkte: van zeven uur ’s ochtends tot halfzes ’s avonds zorgde ik voor acht kindjes. Dit is echt een zwaar beroep. Intussen werk ik nog altijd voltijds, 50 uur per week. Gemiddeld zorg ik nu voor vier of vijf kindjes per dag.’
‘Vanaf 2003 konden onthaalouders in het sui-generisstatuut (waarbij ze geen werknemer of zelfstandige zijn, maar een
af. Zo’n ‘flexibele’ arbeidsmarkt duwt mensen in kwetsbare posities nog meer in atypische en tijdelijke contracten. Geraak dan nog maar eens aan voldoende jaren om een malus te vermijden of om op vervroegd pensioen te kunnen.’
Acht op de tien gepensioneerden die niet aan voldoende loopbaanjaren komen, is vrouw. Dertien procent van de vrouwen heeft een loopbaan tussen 35 en 39 jaar, tegenover 28 procent van de mannen. De cijfers spreken voor zich. ‘De regering lijkt te beseffen dat dit plaatje niet klopt’, zegt ACV-voorzitter Ann Vermorgen. ‘Daarom stelt ze voor om vijf fictieve dagen ‘cadeau’ te geven voor wie niet aan 156 dagen in bepaalde jaren geraakt. Alleen: die dagen zijn verspreid over de hele loopbaan. Een pleister op een houten been.’
‘In de afgelopen decennia zijn vrouwenrechten er sterk op vooruitgegaan, maar we lijken op een keerpunt te zitten. Het huidige beleid stelt verworven rechten weer in vraag of bouwt ze zelfs af.’
Voer samen met het ACV actie in Brussel op Internationale Vrouwendag op 8 maart en op het Lente-offensief op 12 maart.
eigen sociaal statuut hebben met beperkte sociale rechten, red.) stappen. Dat was een verbetering maar nog steeds geen volwaardig statuut. We hebben enorm gestreden voor het werknemersstatuut, waar ik in 2019 zelf ingestapt ben.’
‘In mijn pensioenoverzicht lijkt het alsof ik maar 30 jaar gewerkt heb, terwijl ik al sinds 1985 aan de slag ben. Elf werkjaren zijn in rook opgegaan. Dat doet enorm veel pijn.’
‘Normaal gezien zou ik binnen een jaar met pensioen kunnen. Nu moet ik tot mijn 67e werken en hopen dat ik later minstens 1.500 euro zal krijgen. Veel collega’s krijgen een habbekrats als pensioen. Rijk word je niet als onthaalouder, geef ons tenminste de erkenning die we verdienen voor al die jaren zorg.’
Belgische lonen lopen bijna 5 procent achter op die van buurlanden
De Belgische lonen lopen 1,1 procent achter op die in Nederland, Frankrijk en Duitsland. Dat becijferde de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB). Die berekening dient als basis voor de loonnorm, die bepaalt dat onze lonen niet sneller mogen stijgen dan in onze buurlanden.
De loonmarge geeft echter slechts een beperkt beeld, zegt Renaat Hanssens van de ACV-studiedienst. ‘De helft van de werknemers heeft die marge deels zelf betaald door de gedeeltelijke indexsprong van de arizonaregering.’ Wanneer loonsubsidies en alle kortingen op patronale bijdragen worden meegeteld, loopt de achterstand zelfs op tot 4,6 procent.
De CRB stelt bovendien vast dat het loonaandeel in de toegevoegde waarde tot een historisch dieptepunt is gezakt. ACV-voorzitter Ann Vermorgen: ‘Werknemers delen onvoldoende in de winst. De loonnormwet moet verdwijnen. De Internationale Arbeidsorganisatie stelde in 2022 al dat die wet in strijd is met de internationale arbeidsnorm over de vrijheid van collectief onderhandelen.’
Regering-De Wever stelt verplichte verzekering fietskoeriers stiekem uit
Minister van Werk David Clarinal (MR) heeft eind december stiekem de invoering van de verplichte arbeidsongevallenverzekering voor platformmedewerkers, zoals de fietskoeriers van Deliveroo, uitgesteld. Normaal hadden de platformen hun medewerkers vanaf 1 januari een arbeidsongevallenverzekering moeten aanbieden, maar de minister geeft de bedrijven twee jaar uitstel.
‘Je kunt niet stellen dat de platformen voor een verrassing kwamen te staan, want de vorige regering voerde de verplichting drie jaar geleden al in’, zegt Martin Willems, nationaal verantwoordelijke ACV United Freelancers. ‘Het is algemeen bekend dat er veel arbeidsongevallen gebeuren bij platformwerk en dat de platformen amper preventieve maatregelen nemen. Integendeel, ze moedigen werknemers soms aan risico’s te nemen. Dat doen ze door geen werk meer te geven aan bezorgers die trager zijn dan gemiddeld of door de betaalwijze die hen dwingt snel te gaan als ze voldoende willen verdienen. Dit onbegrijpelijke uitstel toont aan dat de huidige regering vormen van goedkope arbeid in stand wil houden, en platforms in staat stelt hun verantwoordelijkheid volledig op de werknemer af te schuiven.’
ACVBIE zoekt:
• medewerker administratief secretariaat ~ www.hetacv.be/jobs
Het kantoorgebouw in Willebroek bestaat uit volledig moduleerbare units, maar dat is nergens aan te merken. Het woord ‘container’ is hier dan ook terecht geschrapt uit ieders woordenschat. Deze hypermoderne units vormen veelzijdige bouwstenen in zorg, onderwijs, bedrijven en op de woningmarkt.
¬ Tekst Djorven Ariën ¬ Foto Wouter Van Vooren
Sophie Molens (47) – Internal Sales
‘Ik heb dagelijks contact met klanten, vooral telefonisch. Ze moeten je glimlach door de telefoon kunnen horen, dat is de sleutel om een goed gevoel te geven. Ik denk dat klanten kunnen voelen dat ik het na vijftien jaar nog steeds graag doe. Meedenken over ontwerpen en praten met de productie over hoe we iets mogelijk kunnen maken zorgt voor de nodige variatie in mijn werk.’
In 1929 start de Nederlandse ondernemer Marinus Cornelis Meeuwissen met een mobiele winkel. Marinus biedt eerste hulp bij de Nederlandse watersnood van 1953 door het plaatsen van woonwagens als noodhuisvesting. Tijdens de woningnood van de jaren 70 bieden kant-en-klare bouwmodules een oplossing. Vandaag is VDL De Meeuw marktleider en pionier in modulair bouwen met productievestigingen in Nederland en België.
Johan Vanhorenbeeck (48) –Bandverantwoordelijke
‘Ik overzie het volledige productieproces. Ik ben rustig kunnen groeien na mijn start als productiearbeider, 26 jaar geleden al. Momenteel werken we volop aan units voor detentiehuizen die het plaatsgebrek in de gevangenissen moeten opvangen. Maar onze modules kunnen ook een oplossing bieden voor sociale woningen, studentenhuisvesting of woningen voor buitenlandse werknemers.’
Peter Van Opstal (58) – Servicemedewerker
‘Ik ga altijd op locatie om projecten van begin tot eind helemaal op te bouwen en af te werken. Veel van huis zijn dus: dat is niet makkelijk om te combineren met een gezinsleven. Maar de vriendschap en avonturen die je deelt met collega’s zijn onvergetelijk. De trots die ik na negentien jaar nog steeds voel als een groot project afgewerkt is, dat is onbeschrijflijk.’
Onder Brussel stroomt een rivier die bijna niemand nog ziet: de Zenne.
In het Riolenmuseum maak je niet alleen kennis met het ondergrondse waterverhaal van de stad, maar Back on Senne blaast die verborgen rivier opnieuw leven in met licht, installatie en soundscape. Een uitstap die tegelijk verwondert en doet nadenken over water, stad en volksgezondheid.
~ Tot 3 januari 2027, Riolenmuseum Brussel
Gratis met de museumpas en de eerste zondag van de maand www.sewermuseum.brussels
Antwerpen wordt vijf dagen lang comedyhoofdstad. Mad Goat programmeert comedians uit binnenen buitenland, verspreid over vijf locaties. Het festival kijkt verder dan het Engels of Nederlands: er zijn avonden met comedy in het Arabisch (HAHABIBI), Spaans (Comedia Latina) en Frans (Afrique du Rire). Zin in een avond waarop je niet moet kiezen? Met All You Can Laugh kun je drie shows meepikken voor de prijs van één.
~ 4 tot en met 8 maart in Antwerpen www.madgoat.be
Memento is het woordkunstenfestival dat Kortrijk van 12 tot 29 maart in zijn greep houdt. Gedurfde poëzie, performance, theater, lezingen, workshops, voorleesmomenten en woordroutes: alles draait om taal die niet netjes binnen de lijntjes blijft. Onder het thema absurditeit dagen makers je uit om anders te kijken naar taal, zin en onzin. En misschien zelfs naar jezelf. Verwacht gevestigde auteurs en jonge makers die met woorden spelen, schuren en verrassen.
~ 12 tot 29 maart in Kortrijk www.mementowoordfestival.be
Begrotingstekort 1996-2031 (in procent van het bruto binnenlands product)
Grote financiële crisis
Covid-crisis Aantreden regering-De Wever
Nieuwe vooruitzichten van het Federaal Planbureau tonen dat de regering-De Wever het begrotingstekort alleen maar meer doet oplopen. De deur wordt zo opengezet naar nog meer besparingen op de kap van gewone mensen.
‘De regering stelt zich tot doel tegen 2030 het begrotingstekort te beperken tot onder de Europese drempel van drie procent’, lees je in het regeerakkoord van de regering-De Wever. Eind vorig jaar maakte De Wever (N-VA) zich sterk: ‘Ik ben verkozen om dit land te saneren en dat ga ik ook doen.’
Inmiddels heeft de federale regering hervormingen doorgevoerd, of in de steigers gezet, die samengeteld meer dan 30 miljard euro moeten opleveren, vooral door besparingen in de sociale zekerheid.
Nieuwe vooruitzichten van het Federaal Planbureau tonen dat de Belgische overheidsfinanciën onder de
regering-De Wever helemaal niet op de goede weg zijn. Tegen het einde van de huidige regeerperiode in 2029 loopt het begrotingstekort op tot 5,7 procent van het bbp, tegenover 4,9 procent dit jaar. Daarna blijft het tekort stijgen, zelfs met de verwachte stabiele economische groei en een toenemende werkzaamheidsgraad.
Deels dankt De Wever dat aan zichzelf. De taxshift van de regering-Michel (2014-2018), met N-VA als grootste partij, bleek een ongedekte lastenverlaging voor werkgevers en deed de overheidsinkomsten structureel afnemen. Maar de huidige regering deelt net zo goed fiscale geschenken uit. Zo breidde ze de RSZ-korting voor werkgevers op de laagste
lonen uit, en plafonneerde ze de sociale bijdragen op de allerhoogste lonen. De beloofde algemene belastingverlaging vanaf 2029 geeft de begroting een volgende dreun. Daarbovenop komen nog de extra uitgaven voor defensie.
‘Ik schat dat we tussen de drie en de vier miljard per jaar moeten wegsnijden’, zegt de premier. Veeleer dan naar een eerlijke bijdrage van grootste vermogens kijkt hij daarvoor opnieuw naar de sociale uitgaven. Bewust legt de premier hier al het fundament op een volgende ronde besparingen en inleveringen door gewone mensen.
Wanneer je slachtoffer bent van een arbeidsongeval, is het belangrijk dat je onmiddellijk je werkgever op de hoogte brengt. Het is immers de werkgever die het ongeval moet aangeven bij de verzekering. Daarvoor heeft hij acht dagen de tijd. Vraag zeker een kopie van de aangifte, al is de werkgever niet verplicht die te bezorgen. Het is niet de werkgever die kan oordelen of iets een arbeidsongeval is, dat is de taak van de verzekeraar. Dient je werkgever geen aangifte in, dan kun je best zelf één indienen. Het ACV kan je daarbij helpen.
De gevolgen van een onschuldig ongeval kunnen erger worden en leiden tot langdurige ongeschiktheid of grote medische kosten. Daarom is het belangrijk dat je ook kleine ongevallen meldt aan je werkgever. Ongevallen waarbij een kleine verzorging in de onderneming volstaat, worden niet aangegeven, maar wel verplicht in het EHBO-register genoteerd. Als er een dokter nodig was, is de aangifte verplicht.
Het is belangrijk dat je bewijzen toevoegt aan de aangifte. Een gebrek aan bewijzen leidt vaak tot een weigering van verzekeraars. Dat kan gaan van namen van getuigen, personen met wie je sprak over het ongeval of attesten van een dokter of een verzorgende. Teken nooit een verklaring die de feiten onjuist beschrijft. Kijk zorgvuldig de aangifte na.
JONAS VAN DER SLYCKEN
Jonas Van der Slycken is econoom, schrijver en gastprofessor aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in welzijns- en duurzaamheidseconomie. In 2021 doctoreerde hij aan de UGent. Zijn nieuwste boek is Schandalig rijk of ongelijk? Het lot van onze maatschappij. Eerder verscheen Genoeg voor iedereen: Naar een economie die zorgt voor mens en planeet.
Terwijl ik econoom Jonas Van der Slycken spreek, tikt de jackpot van Euromillions 130 miljoen euro aan. Het bedrag doet mij wegdromen. Maar voor Van der Slycken is die droom een spiegel. Waarom zijn we zulke sommen zelfs normaal gaan vinden?
¬ Tekst Nils De Neubourg ¬ Foto Emy Elleboog
VAN DER SLYCKEN ¬ ‘De vroegere slogan van Euromillions was: word schandalig rijk. Maar om gelukkig te worden heb je zulke bedragen niet nodig. Onderzoek van collega’s aan de UGent toont dat mensen een bedrag van rond de tien miljoen als een ideale jackpot zien. Dat beschouwen velen als genoeg voor een zorgeloos leven.’
‘Nu heeft de Nationale Loterij dat beeld in haar reclame omgevormd naar kleine geluksmomenten vieren, tijd en ruimte hebben. Dat vind ik een mooie gedachte. Voor een cultuur van genoeg heb je geen 130 miljoen nodig.’
U zegt: mensen dromen van een jackpot, maar zoeken vooral zekerheid?
VAN DER SLYCKEN ¬ ‘Uit wat Belgische winnaars zelf aangeven, blijkt dat het hen vooral om zekerheid gaat. Zorgeloos kunnen leven, een woning kopen, kunnen reizen. Heel tastbare dingen dus. Maar tegelijkertijd zitten we met een onzeker economisch systeem. Ons werk en inkomen worden bedreigd, er is concurrentiedruk, er zijn geopolitieke turbulenties. Regeringen besparen volop. Dan zijn zulke bedragen verleidelijk.’
Wat is eigenlijk problematisch aan het fenomeen van superrijken? Het gaat toch maar om een kleine groep.
VAN DER SLYCKEN ¬ ‘Die groep is relatief klein, maar heeft buitensporig veel macht. Economische macht wordt politieke macht. Superrijken krijgen enorm veel gewicht in het publieke debat.’
‘Het gaat om het algemeen belang, niet om afgunst. Jaloezie wordt soms gebruikt als bliksemafleider om nodige veranderingen tegen te gaan. Hoeveel macht willen we dat één individu kan uitoefenen?’
Vaak wordt gezegd dat rijkdom ‘doorsijpelt’ naar de rest van de samenleving.
VAN DER SLYCKEN ¬ ‘Het idee dat rijkdom van enkelen ook de rest ten goede komt, klopt niet. Het leidt niet tot meer werkgelegenheid of economische groei. Wel tot oplopende ongelijkheid en een enorme concentratie van macht en rijkdom.’
‘Daarom stel ik voor anders naar de loterij te kijken. Waarom niet meer winnaars? Als je een jackpot tot tien miljoen zou beperken en het overschot verdeelt, dan wennen mensen aan het idee van een betere verdeling.’
In het begrotingsdebat horen we ook vaak dat er ‘geen alternatief’ is voor de zware besparingen. Kan het ook daar anders?
VAN DER SLYCKEN ¬ ‘Je hoort vandaag voortdurend dat het betaalbaar moet blijven en dat er een pensioentsunami op ons afkomt. Natuurlijk is betaalbare sociale zekerheid en gezondheidszorg belangrijk, maar laten we rechtvaardigheid en een faire lastenverdeling niet vergeten.’
‘Sinds 2014 kregen bedrijven met lagere belastingen en sociale bijdragen achttien miljard euro cadeau. Naar verluidt moet er nu volop op de sociale zekerheid bespaard worden ‘om haar te redden’. Maar fiscale koterijen en gunstregimes blijven buiten
schot. Waarom kijken we niet sterker naar fiscale voordelen voor rijken, fossiele subsidies of een grotere bijdrage van miljonairs en miljardairs? Daar is draagvlak voor, maar het vindt politiek zijn vertaalslag niet.’
U wijst erop dat we onze maatschappelijk welvaart vaak enkel afmeten aan het bruto binnenlands product. Wat missen we dan?
VAN DER SLYCKEN ¬ ‘Als we enkel naar economische groei kijken, missen we de sociale en ecologische kosten. Denk bijvoorbeeld aan de PFAS-vervuiling, gezondheidskosten, saneringen. Die kosten worden vaak vooruitgeschoven of weggemoffeld, maar ze zijn er wel. Als je welvaart breder definieert, worden andere keuzes vanzelfsprekend.’
Waarom kijken we niet meer naar een grotere bijdrage van miljonairs? Daar is draagvlak voor, maar het vindt politiek zijn vertaalslag niet
¬ JONAS VAN DER SLYCKEN
U linkt dat ook aan burn-outs en vervreemding. Hoe hangt dat samen?
VAN DER SLYCKEN ¬ ‘Velen proberen hun weg te vinden in een onzeker systeem. Banen die maatschappelijk betekenisvol zijn, zijn daarom niet de best betaalde. Mensen kunnen hun talenten of idealen niet altijd volgen en moeten soms voor hen minder betekenisvol werk doen om rond te komen. Dat veroorzaakt stress, zeker als ze tegelijk meer moeten presteren en steeds competitiever moeten zijn. Dan valt het te begrijpen dat mensen houvast zoeken in de droom van extreme rijkdom.’
Nadat de Vlaamse regering al een injectie van twee miljard aankondigde was de industrie half februari opnieuw volop in de aandacht. Europese leiders kwamen samen in Alden-Biesen om tot een toekomstplan voor de Europese industrie te komen. Het ACV waarschuwt voor platte deregulering zonder oog voor werknemersrechten.
¬ Tekst Lies Van der Auwera
¬ Foto ID/ Katrijn Van Giel
De Europese industrie, van chemie tot staal en autoonderdelen, zit in zwaar weer. Onder meer hoge energieprijzen, dalende Europese vraag en internationale concurrentie zijn de boosdoeners. Intussen dumpen landen als China hun overcapaciteit op Europese markten, terwijl de industrie er teert op staatssteun en er minder strenge klimaatnormen en arbeidswetten gelden.
‘Deregulering’ leek het modewoord op de Europese top. Europese leiders en bedrijven keken onder meer naar CO2-uitstootrechten. Zo zouden bedrijven nog langer
subsidies willen ontvangen voor uitstootrechten in plaats van ze zelf aan te kopen. Maar ook werknemersrechten lijken soms een struikelblok.
Deregulering is geen antwoord op de crisis, benadrukt het ACV. De vakbond pleit voor een versnelde overstap naar betaalbare, schone energie en voor meer investeringen op de interne Europese markt. Patrick Vandenberghe, voorzitter van ACVBIE, kijkt kritisch naar de subsidies en toegezegde steun aan de
industrie. ‘We eisen dat subsidies en overheidssteun aan bedrijven aan bindende sociale voorwaarden en lokale verankering worden gekoppeld.’
ACV-CSC METEA vraagt harde garanties voor investeringen, werkgelegenheid en de toekomst van de staalindustrie. Voorzitter Lieve De Preter reageert verontrust op de beslissing van ArcelorMittal om afdelingen naar India te verhuizen en investeringen in koolstofarme productie op te schorten. ‘Dat zou zowel werkgelegenheid als industriële knowhow in Europa onder druk zetten.’
SECTORAAL OVERLEG
Na de metaalbouw stranden nu ook de horecaen keramieksector zonder sectorakkoord voor 2025-2026. Horecawerknemers stelden duidelijke eisen rond koopkracht, kwaliteitsvol werk en duurzame loopbanen met toekomstvisie. Ondanks zware onderhandelingen weigerden werkgevers daarop in te gaan. De vraag om verbeterde koopkracht krijgt enkel gehoor als de jongerenlonen verlaagd worden.
Nochtans is de werksituatie in de horecasector sinds de coronacrisis verslechterd. De werkdruk bleef stijgen, flexibilisering bleef toenemen en statuten hollen verder uit.
Kris Vanautgaerden van ACV Voeding en Diensten: ‘Werkgevers blijven inzetten op werk-
studenten, flexi-jobs en gelegenheidswerkers in plaats van op stabiele, volwaardige banen. En dat terwijl ze zelf voortdurend over een structureel personeelstekort klagen. Maar een sector die volledig op onzekere statuten steunt, heeft geen toekomst.’
Ook in de keramieksector sprongen de gesprekken af: een akkoord met onder meer indexering van acht procent van alle vaste bedragen en verhoging van maaltijdcheques met twee euro botste op verzet. De werkgevers weigerden het akkoord door te voeren in bedrijven zonder vakbondsafvaardiging en blokkeren zo loonsverhogingen voor alle werknemers in de sector.
VERHUISSECTOR
De federale regering wil de werkgeversbijdrage voor het aanvullend pensioen optrekken tot minstens drie procent. Vandaag blijft driekwart van de werknemers daar nog ver onder. In de verhuissector (PC 140.05) hebben de sociale partners evenwel stappen ondernomen om die drie procent te halen.
Werknemers en werkgevers bereikten een akkoord, maar ze botsen daarbij op een obstakel in de wetgeving. Door de harmonisatiewetgeving tussen arbeiders en bedienden mogen de bijdragen van arbeiders niet stijgen boven die van de bedienden, waar de bijdrage rond een procent blijft hangen.
Daarom vragen de sociale partners van de verhuissector aan minister Jan Jambon (N-VA) om het wetgevend kader te herzien en mee te laten evolueren met constructief sociaal overleg.
8 MAART 2026: INTERNATIONALE VROUWENDAG.
In kader van de Internationale vrouwendag organiseren ACV provincie Antwerpen, ACV Puls, ACV Voeding en Diensten én tal van andere organisaties een manifestatie op het De Coninckplein in Antwerpen. Visie sprak met Noor Nuyts, één van de trekkers van deze manifestatie.
Noor, kan je me even toelichten, wat jullie van plan zijn op 8 maart?
NOOR ¬ ‘ Op die dag verzamelen we met al onze partners op het De Coninckplein in Antwerpen. Van daaruit vertrekken we om 13u00, voor een manifestatie doorheen het ‘statiekwartier’. Uiteindelijk eindigt onze mars terug op het De Coninckplein, waar er een standenmarkt kan bezocht worden en tal van activiteiten zijn gepland. Ook goed om te weten, op de ACVstand kan je terecht voor een leuk gadget. Kom dit zeker oppikken (lacht)!’
8 maart 2026 – 13u00 (De Coninckplein, Antwerpen)
Samen maken we het verschil: wij eisen gelijke lonen, haalbare arbeidsduur én een eerlijk pensioen!
Tot dan?
Waarom zet het ACV zo sterk in op de Internationale Vrouwendag?
NOOR ¬ ‘Omdat er nog ontzettend veel werk aan de winkel is. Door de recente maatregelen van de Arizonaregering, worden vooral vrouwen hard
NOOR ¬ ‘Dat klopt, de afgelopen jaren hebben we een positieve evolutie opgemerkt in de ‘worklifebalance’, maar… jammer genoeg wordt dit weer teniet gedaan door de toenemende flexibilisering in sectoren waar vooral vrouwen aan de slag
Vrouwenrechten zijn geen luxe, maar een basisrecht!
getroffen. Denk maar aan de loonkloof van 23% of de pensioenkloof van ruim 28%! Als vakbond willen we dit onrecht onder de aandacht brengen. De cijfers spreken voor zich: vrouwen worden tijdens hun loopbaan (en ook erna!) financieel benadeeld omdat zij vaker zorgtaken opnemen of deeltijds werken, meestal om voor kinderen of ouders te zorgen. Wij vinden het dan ook jammer dat regeringDe Wever politieke keuzes maakt die vooral deze vrouwen viseren!’
Er is de afgelopen jaren toch veel verbeterd voor vrouwen op de arbeidsmarkt?
zijn: de dienstensector, de retail, de distributie… Hier kan je echt spreken over het ‘Een stap vooruit, 2 terug achteruitprincipe’!’
8 maart staat ook traditioneel in teken van de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Sommige onderzoeken zeggen dat die daalt. Klopt dit?
NOOR ¬ ‘De loonkloof is gedaald tot ongeveer 23%, maar door de huidige regeringsmaatregelen moeten we toch vrezen dat die opnieuw zal toenemen. Ik zie een (conservatieve) politieke onderstroom opduiken die kritische staat tegenover vrouwenrechten en gelijk loon
voor man en vrouw. Met zijn boutade ‘Iedereen moet langer werken en dit zonder enig onderscheid!’, heeft minister Jambon getoond dat hij weinig begrip heeft voor de moeilijke ‘gezinwerksituatie’ waarin veel vrouwen zich bevinden!’
Hebben jullie zicht op hoe deze ‘Vrouwendag’ elders in de wereld gevierd wordt?
NOOR ¬ ‘Op 8 maart laten vrouwen over heel de wereld van zich horen. In WestEuropa kan dit vrijuit, maar in andere regio’s is dit verre van vanzelfsprekend en worden vrouwen nog steeds erg onderdrukt’.
Ik merk het, de strijd is nog niet lang gestreden. Erger zelfs, sommige verworvenheden staan terug onder druk! NOOR ¬‘Ik vind dit heel jammer, maar actie voeren én de straat op gaan helpt echt wel. Dankzij het ACV én andere partners zijn we erin geslaagd om tal van zaken te behouden… en dit ondanks zware druk. Het feit dat deze basisrechten überhaupt onder druk stonden, toont aan hoe waakzaam we moeten blijven!’
‘Bedankt voor dit interview, Noor! Veel succes met de actie.
Op 12 en 14 februari trokken ACV-vrijwilligers de straat op voor een warme uitdeelactie met snoephartjes en een duidelijke boodschap: het zijn werknemers, langdurig zieken en gepensioneerden die de dupe worden van de arizonamaatregelen. Wat vooral opviel, waren de vele persoonlijke verhalen die mensen spontaan deelden.
Aan het station, in de winkelstraten en op drukke pleinen gingen voorbijgangers opvallend makkelijk in gesprek. Een vrouw die drie hernia’s heeft en opnieuw onder de scanner moet ‘gewoon omdat ze haar kindje had opgetild’, verwoordde het scherp: ‘Je vraagt er niet om, he.’ Anderen vertelden over progressief werk (een geleidelijke terugkeer naar het werk, na langdurige ziekte) dat wel mag in theorie, maar in de praktijk vaak geen kans krijgt omdat werkgevers huiverachtig blijven.
Ook alleenstaanden deelden hun zorgen. Eén vrouw klaagde dat de stijgende bijdragen en hoge vaste kosten haar ‘alleen maar dieper duwen’. Gepensioneerden reageerden soms gelaten, maar toonden begrip zodra duidelijk werd hoe hard langdurig zieken worden geraakt.
Negatieve reacties waren schaars. Velen waardeerden net dat de vakbond met een positieve actie naar buiten kwam. Sommigen herkenden zich in de boodschap, anderen waren verrast over de concrete gevolgen van de maatregelen.
De positieve respons sterkt het ACV om door te zetten. Op 12 maart volgt een nationale betoging in Brussel, gericht tegen de asociale maatregelen van de arizonaregering.
Iedereen die gelooft in een sociaal rechtvaardig beleid is welkom om mee de straat op te gaan.
De actie maakte duidelijk dat achter elke statistiek een mens schuilt die probeert te werken, te herstellen of rond te komen.
Ook aan het station van Halle werden suikerhartjes en pamfletten uitgedeeld.
En dat precies die mensen extra bescherming nodig hebben.
Nog meer nieuws uit Vlaams-Brabant en Brussel?
chrijf je in op onze gratis nieuwsbrief en krijg elke week extra Visieartikels in jouw mailbox. ww.visie.net/nieuwsbrief
w ww.visie
Naast het beperken van de werkloosheid in tijd, bouwt de federale regering ook de belastingvermindering op werkloosheidsuitkeringen stapsgewijs af. Vanaf 2026 wordt het voordeel kleiner, en tegen 2029 verdwijnt het helemaal. Dat raakt mensen die het al moeilijk hebben recht in hun portefeuille. En als ze niet goed opletten, staan ze bij hun belastingen opnieuw voor verrassingen. “Daarvoor willen we onze leden waarschuwen”, zegt Wesley Bammens, fiscaal expert bij ACV Limburg.
¬ Tekst Daan Van Noppen¬ Foto Myra Meers
De fiscale experten van ACV merkten op dat deze afbouw van belastingverminderingen voor problemen kan zorgen bij een kwetsbaardere doelgroep. “Iemand die een werkloosheidsuitkering op zijn rekening ziet verschijnen, zal eigenlijk een bedrag zien dat te hoog is. Dat kan pijnlijk zijn wanneer datgene wat te veel gestort werd, bij de belastingperiode weer teruggevraagd wordt”, zegt Wesley.
Dat komt omdat de verlaagde belastingvermindering nog niet is toegepast in de berekeningen van uitkeringen. “ACV kan maar de bedrijfsvoorheffing inhouden zoals die in het vorige systeem berekend werd, wat dus eigenlijk te weinig is”, weet Wesley
De rekening komt (veel) later
Mensen die in 2026 werkzoekend zijn en te hoge uitkeringen ontvangen, zullen pas bij hun belastingbrief over hun inkomsten van dit jaar weten hoeveel hun uitkering effectief bedragen. Die brief zal pas tussen september 2027 en maart 2028 binnenkomen. “Dat is het moment waarop talloze mensen voor verrassingen zullen komen te staan. Het bedrag dat dan betaald moet worden kan oplopen tot 5.975 euro”, zegt Wesley.
Voorafbetalingen om schok te dempen “Het enige wat wij nu aan onze leden kunnen aanraden is dat ze gebruik maken van de voorafbetaling om de schok bij de belastingbrief te dempen”, zegt Wesley. Voorafbetalingen zijn een eenvoudige manier om jezelf te beschermen tegen een grote factuur bij je eindafrekening van de belastin-
gen. “Via MyMinfin kan je op voorhand een deel van de belastingen storten die je later verschuldigd zult zijn. Als je dat tijdig doet, krijg je een zogenaamde ‘bonificatierente’.
Deze rente start bij 4,5% op je betaalde bedrag in het begin van het jaar en zakt naar 2,25% op bedragen die je op het einde van het jaar stort.”
Welke voorafbetaling doe je best in functie van jouw eigen situatie?
Je kan aan de hand van onderstaande tabel je eigen situatie uitrekenen. 1.300 euro en 2.080 euro zijn vaste bedragen. Het werkloosheidsbedrag van 2274 euro, mag je vervangen door je eigen bruto werkloosheidsuitkering.
Kinderen
Heb je kinderen ten laste? Dan zal je maandelijkse voorafbetaling minder hoog liggen. Zo zal je voor één kind ten laste maandelijks 120 euro minder moeten betalen, voor twee kinderen 210 euro en voor drie kinderen 435 euro. Je kan niet onder 0 gaan. Bijvoorbeeld: Ben je alleenstaande met twee kinderen ten laste? Dan betaal je best 487 euro - 210 euro, 277 euro maandelijks vooraf. Het kan zijn dat je bedragen licht verschillen met de situatieschetsen in de tabel.
In Indonesië wordt nikkel gewonnen en gesmolten voor batterijen in elektrische auto’s, zoals bij Volvo Car in Gent. Twee werelden, ver van elkaar, maar verbonden door één productieketen en door syndicaal engagement. Twee vakbondsvrouwen vertellen hun verhaal.
Tekst ¬ Bruno Deceukelier, Jaklien Broekx ¬ Foto’s James Arthur, KSBSI
Wie in België elektrisch rijdt, doet dat misschien met nikkel uit onze mijnen,’ zegt Nikasi Ginting (55) die bij de Indonesische vakbond KSBSI de mijn- en energiesector opvolgt. ‘Ik ben trots dat Indonesië zo’n belangrijke rol speelt in de groene transitie, maar onze arbeiders betalen daar een hoge prijs voor.’
Werken in extreme omstandigheden
In Morowali op het eiland Sulawesi werken tienduizenden mensen in extreme omstandigheden. ‘De smeltovens bereiken temperaturen tot 1800 graden Celsius. Werknemers krijgen vijf goedkope maskers per maand. Vonken tegenhouden doen die niet. De veiligheid laat te wensen over. De veiligheidsprocedures zijn onduidelijk. Ongevallen zijn geen uitzondering. Op kerstavond 2023 kwamen 22 arbeiders om bij een explosie. Gezondheidsproblemen stapelen zich op: hoofdpijn, infecties, TBC. Het basisloon van omgerekend 150 tot 250 euro per maand is gewoonweg te laag. Veel arbeiders draaien dubbele shiften om rond te komen. Ook het milieu betaalt een hoge prijs: bossen verdwijnen, rivieren kleuren rood van het stof. Vissers vangen niets meer, boeren verliezen hun grond en inkomen.’
‘Toch blijf ik strijdbaar’ zegt Nikasi. ‘We hebben voor het eerst een collectieve arbeidsovereenkomst kunnen afsluiten in Morowali. Dat geeft hoop. Maar we hebben bondgenoten nodig – ook in België. Mijn oproep aan Belgische consumenten: kijk niet enkel hoe goed je elektrische auto rijdt, maar bekommer je ook om de mensen achter de batte -
Bewustmaking cruciaal
Sophie Peirsman (37) werkt al 14 jaar bij Volvo Car Gent, eerst als lijn- en machineoperator.
‘Een job die ik met veel trots deed. De fabriek heeft zich de afgelopen jaren in sneltempo klaargestoomd voor de productie van de populaire elektrische SUV, wat een opsteker is voor de 6.500 mensen die hier werken. In 2012 werd ik ACV-militant nadat een afdelingsafgevaardigde me hielp bij een probleem. Sinds twee jaar ben ik voltijds vrijgesteld voor vakbondswerk.’
‘De verhalen uit de Indonesische nikkelmijnen laten me niet los. Wat voor ons vanzelf sprekend is: veiligheid, rust, tijd om naar het toilet te gaan, is dat voor hen niet. Bij Volvo geldt een strikt beleid rond ethische en duurzame leve ranciers, met screenings op arbeidsomstandigheden. Het bedrijf heeft een gedragscode, publiceert duurzaamheidsrap porten en wordt daarbij onder steund door experten van het Zweedse moederbedrijf. Toch wil ik aan de slag met het verhaal van de autobatterij. Niet iedereen in het bedrijf is bezig met dat grotere plaatje, net zoals in de sa menleving. Mensen zijn vooral bezig met hun eigen zorgen. Bewustmaking blijft cruciaal. Aan mijn Aziatische collega’s: ik bewonder jullie moed en vastberadenheid. Blijf gelo ven in jullie strijd. up the fight!’
Batterijen groeien niet aan de bomen
Helaas. De grondstoffen voor batterijen zitten diep in de grond. Ze worden naar boven gehaald door mijnwerkers die er dag en nacht zwoegen, onbeschermd en zonder uitzicht op een menswaardig leven. Zij hebben nood aan én recht op een veilige werkplek, een leefbaar loon en betaalbare medische zorgen. De ngo WSM en haar partner organisaties strijden voor de rechten van deze mijnwerkers. Jij ook? Doneren kan op BE41 8900 1404 3510. www.wsm.be
ACV WERKING IN DE KMO-WERELD
Vlaanderen is de thuisplek van heel wat kleine en middelgrote (kmo’s) onder nemingen. In West-Vlaanderen zijn ongeveer 95% van de ondernemingen kmo’s. Daar is vakbondsafvaardiging minder vanzelfsprekend. Hoe zorg je ervoor dat werknemers in kmo’s ook gehoord, beschermd en geïnformeerd worden? Voor Peter Debaenst en Els Corneillie, kmo-verantwoordelijken bij ACV West-Vlaanderen, is dat de kern van hun opdracht.
Els ziet het elke dag. kmo‑werk nemers ervaren vaker minder steun of vertegenwoordiging op de werkvloer. ‘In veel kleine on dernemingen is er geen werkne mersvertegenwoordiging,’ legt ze uit. ‘Dat betekent ook minder controle op de toepassing van wetgeving, minder of geen ruimte voor overleg en meer on zekerheid over verloning, veilig heid en jobs.’
Peter vult aan: ‘Werknemers in grote bedrijven weten meestal waar ze terechtkunnen. Kmo‑werknemers met vragen of bezorgdheden over hun con tract, loon, overuren, tijdskre diet, … hebben zelden een vak bondsvertegenwoordiger in hun
bedrijf waar ze mee in gesprek kunnen gaan of die mee aan de tafel zit met de werkgever. Dan zijn wij hun klankbord. Wij wil len de kmo werknemers weg wijs maken in het aanbod van het ACV en de dienstverlening. Zo kan je bij het syndicaal loket of de dienstverlening terecht via een afspraak of een belletje naar het contactcentrum. Ook kun nen de kmo werknemers terecht bij de collega’s die de verschil lende sectoren opvolgen!’
‘Een vakbond is er voor iedereen, ook als je bedrijf maar tien collega’s telt.’
PETER ¬ ‘Mensen denken soms dat je alleen bij ons terechtkan als er een ACV militant in je be drijf is. Maar een vakbond is er voor iedereen, ook als je bedrijf maar tien collega’s telt. Daarom organiseert de kmo werking in West Vlaanderen infosessies over sociale wetgeving, tijdkre diet, loonbrieven, … Er is een kmo nieuwsbrief waarmee we ook informeren over onze acties en de actualiteit.’
Een van de grote uitdagingen is de mobiliseerbaarheid van kmo werknemers.
ELS ¬ ‘Het is niet makkelijk om kmo medewerkers te bereiken. Voor grote bedrijven zijn er vaak activiteiten of vormingen voor militanten, die op hun beurt al les kunnen vertalen naar hun collega’s. Maar in kmo’s zijn die militanten er bijna nooit. Dat
betekent dat een kmo medewer ker ook niet vrijgesteld kan wor den om naar een infosessie te komen of deel te nemen aan overleg. De wil en wens om te komen is er wel, maar de dage lijkse realiteit maakt het niet evident. Het is onze rol om op zoek te gaan naar creatieve op lossingen: we gaan bijvoorbeeld op bezoek bij bedrijventerreinen of proberen de inhoudelijke in put van kmo werknemers te verzamelen via bevragingen.
PETER ¬ ‘De zichtbaarheid van de ACV werking voor kmo’s blijft belangrijk. Niet altijd een voudig, maar wel zeer waarde vol. Als je mensen persoonlijk aanspreekt, merk je dat ze wel met vragen en/of problemen zit ten, maar niet altijd weten waar
en aan wie ze die kunnen stel len. Wij kunnen dan doorver wijzen naar onze geschikte dienstverlening.’
Om te weten wat er leeft bij de West Vlaamse kmo medewer kers liep er bij de ACV leden re cent een grootschalige bevra ging over werkbaar werk.
PETER ¬ ‘Dat is waarom we dit doen: kmo werknemers een stem en inspraak geven, ook op beleidsniveau. Kmo werknemers zijn geen kleine groep, ze vormen mee de rug gengraat van onze economie. Wie in een kleine organisatie werkt, verdient dezelfde be scherming, kansen en onder steuning als wie in een groot bedrijf werkt.’
Schrijf je dan in op de digitale nieuwsbrief van ACV West-Vlaanderen voor kmo-werknemers via www.hetacv.be/kmo-wvl.
Het ACV zet zich dagelijks in om de stem van werknemers zo luid mogelijk te laten klinken. Laat je als kmo-medewerker ook graag weten waar je van wakker ligt zodat het ACV nog beter de vinger aan de pols kan houden en je belangen kan blijven verdedigen?
ACV West-Vlaanderen is op zoek naar jou om deel te nemen aan een klankbordgroep voor kmo-werknemers. Fysiek in West-Vlaanderen of online, wanneer het voor jou past. Geen verplichtingen, wél impact.
Interesse? Laat het weten via kmo-ozk.West-Vlaanderen@acv-csc.be
Tv-maker
‘Mijn zaalshow heet: Luc Haekens, wereldberoemd. Dat is nooit een ambitie geweest, maar toen ik mijn eerste internationale documentaireprijzen won, leek het wel even te gebeuren. Ik word wel eens herkend maar meestal kunnen mensen mij niet plaatsen. Dan zeg ik telkens dat ik nochtans wereldberoemd ben. De overdaad aan bekende Vlamingen op tv ben ik wel kotsbeu. Waarom zouden we alleen naar bekende mensen willen kijken? De modale Vlaming heeft veel interessantere dingen te vertellen.’
‘Ik begin en eindig de dag altijd met lezen. Goede boeken zijn mijn voornaamste bron van geluk, maar tegelijkertijd word ik ook een beetje triest omdat ik zelf nooit zo’n goede schrijver zal worden. Ik ben zelf een boek aan het schrijven over hoe je moet proberen om meer te lachen tijdens de werkuren. Ik geef tips maar die zijn niet altijd even serieus. Het wordt jammer genoeg steeds moeilijker voor veel mensen om zich te amuseren op hun werk door de steeds grotere onzekerheid en flexibilisering.’
‘Waar is de nuance naartoe? Ik hoor vaak mensen meningen verkondigen zonder dat ze geïnformeerd zijn. Geen enkele bereidwilligheid om iets langs de andere kant te bekijken, daar word ik boos van. Vooral op sociale media. Misschien is het des mensen om ervan te genieten om iemand van zijn voetstuk te zien vallen. Ik ben zelf wel eens bang om gecanceld te worden, omdat ik vaak grenzen opzoek.’
‘Om mensen aan het praten te krijgen moeten ze je kunnen vertrouwen. Men noemt mij weleens de sympathieke klootzak, want ik misbruik het vertrouwen dat ik krijg omdat ze mij sympathiek vinden. Ik ben docent interviewtechnieken en merk dat studenten soms zelf zenuwachtiger zijn dan de geïnterviewde. Natuurlijk denkt die dan dat er stront aan de knikker is.’
‘Lachen is heel belangrijk, maar lachen met jezelf nog veel meer. Dat gebeurt sowieso te weinig. Wie vindt dat ik de mensheid al genoeg heb uitgelachen, zal blij zijn om te horen dat ik vooral met mezelf lach in mijn zaalshow. De meesten kennen mij van mijn satire als reporter maar ik maak ook regelmatig ernstige programma’s. Gelukkig word ik daar nog steeds voor gevraagd en weten de mensen die het moeten weten dat ik meer kan dan onnozel doen.’