Bestuurlijke tradities onder druk?

Bestuurlijke tradities onder druk?

Een studie over de verhouding tussen middenveld en overheid in Vlaanderen

Filip DE RYNCK, Raf PAULY

@CSIFlanders / #CSIFlanders

www.middenveldinnovatie.be

Overzicht 1. Tradities onder druk? Naar een ‘vermarkt’ postcorporatisme?

2. Bevindingen uit de survey en focusgroepen a. Rollen van het middenveld b. Autonomie en Controle c. Vermarkting en Nieuw Publiek Management 3. Conclusie

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Tradities onder druk?

Relatie middenveld - overheid in Vlaanderen is een “welfare partnership” met twee specifieke historische kenmerken ● Corporatisme: middenveldorganisaties zijn er niet enkel dienstverleners, maar hebben ook zeggenschap en inspraak over het beleid dat die dienstverlening vorm geeft. ● Verzuiling: verwevenheid tussen politiek en middenveld

➔ Salamon, L. M., & Toepler, S. (2015). Government–Nonprofit Cooperation: Anomaly or Necessity? VOLUNTAS: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 26(6), 2155–2177. ➔ van den Bulck, J. (1992). Pillars and politics: Neo‐corporatism and policy networks in Belgium. West European Politics, 15(2), 35–55.

@CSIFlanders / #CSIFlanderswww.middenveldinnovatie.be

Post-corporatisme?

Stelling van Ingo Bode (obv onderzoek in Duitsland en Frankrijk): “sluipende vermarkting”: introductie van Nieuw Publiek Management  contracten, prestatiegerichte controles, verhoogde competitie

➔ Bode, I. (2011). Creeping Marketization and Post-Corporatist Governance. The transformation of state-nonprofit relations in continental Europe. In S. D. Phillips & S. R. Smith (Eds.), Governance and regulation in the third sector: international perspectives (pp.

116–141). New York: Routledge.

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Post-corporatisme?

Stelling van Ingo Bode (obv onderzoek in Duitsland en Frankrijk): “sluipende vermarkting”: introductie van Nieuw Publiek Management  contracten, prestatiegerichte controles, verhoogde competitie Twee gevolgen ● Traditionele stabiele partnerschappen worden stilaan vervangen door verzakelijkte volatiele relaties ● Druk op de eigenheid van de nonprofit, m.n. hun “multifunctionele” aard (combineren van meerdere rollen) ➔ Bode, I. (2011). Creeping Marketization and Post-Corporatist Governance. The transformation of state-nonprofit relations in continental Europe. In S. D. Phillips & S. R. Smith (Eds.), Governance and regulation in the third sector: international perspectives (pp.

116–141). New York: Routledge.

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Survey & focusgroepen Ongewogen sample

Gewogen sample

+ Focusgroepen: Resultaten survey besproken met beleidsmakers Vlaamse overheid (kabinet & administratie)

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Rollen van het middenveld

Rollen van het middenveld Gemeenschapsvorming

mensen het gevoel geven dat ze ergens bij horen

Politieke rol

streven naar maatschappelijke verandering

Dienstverlening

dienst/product mbt maatschappelijke behoefte/nood

BeleidsbeĂŻnvloeding

invloed (trachten) uitoefenen op beleidsmakers

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Rollen van het middenveld Gemeenschapsvorming

mensen het gevoel geven dat ze ergens bij horen

Politieke rol

streven naar maatschappelijke verandering

Dienstverlening

dienst/product mbt maatschappelijke behoefte/nood

BeleidsbeĂŻnvloeding

invloed (trachten) uitoefenen op beleidsmakers

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Rollen van het middenveld

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Hoezo, “het” middenveld?

Algemeen: Sterke gemeenschapsvormende en dienstverlenende rol Politieke rol vaak minder uitgesproken, maar niet onbelangrijk Belang sectoren/deelsectoren (domein, type, beleid, …)  sectoren: welzijn, sociale economie, socio-cultureel  deelsectoren (met nodige voorzichtigheid benaderen) - etnisch-culturele organisaties, jeugdwerk, nieuwe sociale bewegingen - algemene welzijnsinstelling versus jeugdhulp, gehandicaptenzorg - sociale versus beschutte werkplaatsen

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Autonomie & Controle

Beslissen over de organisatie

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Beslissen over de organisatie SOCIALE ECONOMIE

WELZIJN

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Beslissen over de organisatie SOCIO-CULTUREEL

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Controles door de overheid

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Overheid als partner

“Deze overheid is een partner waarmee uw organisatie inhoudelijk samenwerkt�

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Overheid als partner

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Controle & Autonomie Organisaties geven grote mate van autonomie aan (beslissingen) (Sociale wenselijkheid?)

Overheid dicht bij organisaties?

- Samen beslissingen over resultaten, doelstellingen - De overheid als partner die de sectoren intens opvolgt, veel interactie - Beeld van middenveld als uitvoerder van overheidsbeleid komt hier niet uit Maar wat zit er eventueel achter deze beelden?

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Vermarkting & Nieuw Publiek Management

Vermarkting & NPM Vermarkting • Aandeel marktinkomsten: belangrijke sectorale verschillen • Aandeel marktinkomsten neemt toe?

• Overheidsinkomsten nemen af?

Nieuw Publiek Management • Belang van prestatiegerichte controles • Belang van projectfinanciering, contractuele financiering

Maar: - algemeen geen hoge mate van competitie - wat betekenen deze begrippen in de praktijk?

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Bron van inkomsten

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Bron van inkomsten Volwassen Jeugdwerk Ethnisch-cult Overheid

66.94%

54.39%

95.57%

Gemeenschap Markt

8.97% 24.09%

15.24% 30.38%

3.14% 1.29%

(organisaties) 32 / 139

31 / 191

7 / 14

Algemene Welzijnins Gehandicapt telling Jeugdhulp enzorg

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Overheid

88.62%

97.67%

87.26%

Gemeenschap

6.32%

0.51%

7.34%

Markt

5.07%

1.81%

5.40%

(organisaties)

10 / 31

26 / 118

46 / 288

Evolutie inkomsten (algemeen)

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Evolutie overheidsinkomsten

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Evolutie marktinkomsten

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Nieuw Publiek Management

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Nieuw Publiek Management

Stelling “In vergelijking met 10 jaar geleden kiezen overheden vandaag meer voor tijdelijke contractuele steun in plaats van voor structurele subsidies van uw basiswerking�"

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Nieuw Publiek Management meer tijdelijke contractuele steun in plaats van structurele subsidies?

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Nieuw Publiek Management

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Competitie

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Competitie

@CSIFlanders / #CSIFlanders

Competitie

COMPETITIE VOOR LEDEN/CLIËNTEN Algemene Welzijninstelling MVO 2.09 Door Vlaamse overheid gestimuleerd?

27.3%

Jeugdhulp 1.69 7.7%

Vereniging welzijn, Gehandicaptenzorg armoede, …

3.16 2.16

80.4%

Volwassenenwerk

Jeugdwerk

Etnisch-culturele organisaties

2.86

3.32 41.7%

3.57 57.1%

MVO Door Vlaamse overheid gestimuleerd?

25.7%

31.8%

COMPETITIE VOOR WERKINGSMIDDELEN Algemene Welzijninstelling MVO 2.45

Jeugdhulp 2.21

Volwassenenwerk

Jeugdwerk

2.86

3.32

MVO @CSIFlanders / #CSIFlanders

Vereniging welzijn, Gehandicaptenzorg armoede, …

2.70 2.42 Etnisch-culturele organisaties

3.57

2.16

Vermarkting en NPM Wat is de betekenis van “prestaties” en “maatschappelijke impact”?

• We merken heel wat verschillende interpretaties en toepassingen • Kwaliteitsmeting versus prestaties? (welzijn, sociale economie) • Organisaties vragen zelf kwantitatieve ‘duidelijkheid’, internaliseren blijkbaar ‘prestatiegerichte’ beelden Welke ‘markt’ in welke sector?

• Socio-culturele sector: ‘markt’ en ‘gemeenschap’ is een historisch kenmerk • Sociale economie: markt in functie van sociale missie Uiteraard heeft ook overheid een impact • Bv: gehandicaptenzorg: competitie voor cliënten • Bv: ethnisch – culturele organisaties op basis van aantal afdelingen @CSIFlanders / #CSIFlanders

Conclusie ter discussie “Het” middenveld onder druk door “de” overheid?  besparingen, vermarkting, depolitisering • Verschuivende middelen, verschillende interpretaties • Het belang van sectoren én deelsectoren, elk met eigen wetgevend kader en tradities • Rol van politiek (kabinetten) en eigenstandige rol van administraties • Belangrijke conclusie: er is niet één dominante conclusie Wat met de rol van organisaties en sectoren zelf?

• Zelfbeeld als “sociale ondernemers”, goede “managers” • Zelf vragen om kwantitatieve “duidelijkheid” • Autonome beweging naar depolitisering (zie andere resultaten)? @CSIFlanders / #CSIFlanders

Filip De Rynck

Raf Pauly raf.pauly@ugent.be Vakgroep Bestuurskunde en Publiek Management Universiteit Gent www.middenveldinnovatie.be www.ugent.be/eb/publiek-management/nl

@CSIFlanders / #CSIFlanderswww.middenveldinnovatie.be