LEERRECHT
Pistachio’s: de hardste (en boeiendste) nootjes om te kraken HOE LEERRECHT IN BRUGGE ‘STRUIKELENDE’ LEERLINGEN TERUG OP WEG HELPT
Benedikte Van Eeghem
J
Medewerker cel Communicatie Mintus Brugge
ongeren die het onderwijsnoorden
Laurens Debonne
kwijt zijn terug op weg helpen: daar
Coördinator SPOOR
is het de ploeg van Vereniging
SPOOR om te doen. Ze willen vermijden dat er schooluitval komt, of dat jongeren zonder diploma of doel de schoolbanken verlaten. Wie geen diploma in handen heeft, staat immers zwak op de arbeidsmarkt. Maar zelfs het velletje papier is voor vereniging SPOOR niet altijd de eerste betrachting.
DE IDEALE CLIËNT Laurens Debonne is coördinator van Vereniging SPOOR en heeft brede
.54
hoe je onderwijs voor jongen moet boetseren, modelleren en opnieuw serveren. Er zijn nu eenmaal leerlingen die onderweg uit de boot vallen. Door omstandigheden haken ze af in het reguliere onderwijs: omdat de lessen of het onderwijsmodel niet op hun lijf geschreven zijn of omdat ze een standaard leertraject door externe factoren niet kunnen aanhouden. En daar pikt SPOOR op in.
ervaring met leerlingen die in de loop van
Wanneer het leertraject van jongeren
Zelfs al hebben we een brede waaier van
het secundair onderwijs (tijdelijk) de brui
slechts één angel kent, spreken Laurens
middelen om hen te helpen in overleg
geven aan hun plekje in de klas.
en zijn collega’s nog steeds over model-
met ouders en onderwijs, toch volstaan ze
cliënten. De vinger kan vlot op de wonde
vaak niet of treedt er uitval op.’
‘Als hulpverlener hebben we vaak een iet-
worden gelegd en CLB’s en verenigin-
wat vertekend beeld van die ideale, theo
gen zoals SPOOR bieden in dat geval
Met uitval bedoelt vereniging SPOOR dat
retische cliënt’, zegt Laurens. ‘Neem nu
ondersteuning op maat. Maar die rechttoe
cliënten niet (meer) naar een afspraak
Blink, een van onze projecten. Jongeren
rechtaan aanpak is lang niet mogelijk bij
komen. Of dat ze een traject aanvatten om
komen daar terecht na aanmelding bij
alle jongeren die zich aanmelden.
terug aan te sluiten bij het onderwijs, maar
het CLB. Met Blink bieden wij individuele
drie stappen achteruit zetten nadat ze er
(leer)trajecten, groepstrajecten, klastra-
‘In de praktijk zijn situaties van jongeren
twee vooruit hebben gezet. Uitgerekend
jecten en ondersteuning van leerkrachten
vaak een stuk rommeliger of complexer’,
in die doelgroep zitten de zogenaamde
en schoolteams. Toch gaan we er in dat
beaamt Laurens Debonne. ‘Niet alleen het
pistachio’s of pistachenootjes. Het zijn de
geval nog steeds van uit dat er enkel een
leren of schoolgaan op zich zorgt voor
leerlingen die niet zomaar terug op hun
schoolproblematiek speelt bij de betrok-
problemen, er spelen andere factoren
pootjes landen. De vergelijking verwijst
kene. Niets anders.’
die het voor die struikelende gasten
naar de nootjes die als laatste in de schaal
moeilijk maken om op koers te blijven.
blijven liggen. Ze zijn spreekwoordelijk
.55
LEERRECHT
Vereniging SPOOR van OCMW Brugge weet als geen ander
LEERRECHT
"Jongeren die het onderwijsnoorden kwijt zijn terug op weg helpen: daar is het de ploeg van Vereniging SPOOR om te doen."
‘Leerrecht vindt dat elke jongere het onvoorwaardelijke recht heeft om te leren’, verduidelijkt Laurens. ‘We spreken bewust over een recht, geen plicht, op maat van jongeren die niet passen in een geijkt onderwijssysteem. Met Leerrecht keren we terug naar de essentie. We geven onze cliënten het gevoel dat het alsnog
hard om te kraken en mensen laten ze
onnoemelijk veel moeite en bereiken we
kan lukken, dat leren. Als ze het op hun
achterwege. Hulpverlening schiet voor de
niet altijd het gewenste eindresultaat.
eigen manier mogen doen. Met goesting.
pistachio’s in de context van het onderwijs
We proberen hun positie en verwachtin-
Met dingen die hen echt interesseren.
ook weleens tekort, net omdat ze geen
gen gewoon zo goed mogelijk in kaart
De klas en zelfs het streven naar een
modelcliënten zijn. Hun problematiek
te brengen. We zijn binnen die filosofie
diploma staan dan niet meer bovenaan de
is complex, ze passen niet zomaar in
verplicht om buiten de lijntjes te kleuren
prioriteitenlijst.’
een hokje of in een decretaal kader. Het
en veel vragen te stellen. Kunnen we geen
logische gevolg is dat deze ‘nootjes’ het
andere, extra hulplijnen inschakelen? Is
meest risico lopen om definitief uit de
het überhaupt nog een goed idee om
boot te vallen.
zo’n bikkelharde pistachio terug naar een klassieke schoolomgeving te sturen? Of
NIET KUNNEN BESTAAT NIET
NOODLIJN BINNEN PREVENTIEWERK
moeten we een andere, flexibelere oplos-
Je zou kunnen zeggen dat een traject als
sing bedenken?’
Leerrecht de spreekwoordelijke laatste
Laurens Debonne: ‘Toch staat ‘niet
halte is. Het is geen tweede lijn, maar een
kunnen’ niet in het woordenboek van
Met die flexibele oplossingen heeft vereni-
noodlijn voor alle ongekraakte pistachio’s
een vereniging als SPOOR. We willen de
ging SPOOR eveneens ervaring. Zo is er
die in hetzelfde schaaltje zijn achterge-
pistachio’s echt helpen. We laten ze niet
het traject Leerrecht, waar de pistachio’s
bleven. Volgens Laurens en zijn team is
liggen in hun schaaltje, zelfs al kost het
geregeld opgepikt worden.
het van belang dat hulpverleners zich ook
.56
voor de diverse problemen van de pistachio’s in de stad. Sinds twee jaar opereren
De eerste vermelding over pistachio’s dook in 2010 op in de publicatie ‘Mobile Youth
ze vanonder één dak, in Route 36, in het
Work in the Global Context – Reaching the Unreachable’, naar aanleiding van een con-
hart van Brugge. Het is een ontmoetings-
gres dat eerder in Stuttgart plaatsvond. Opvoedingsdeskundige Graeme Tiffany stelde
plaats waar de filosofie van Bruggen voor
in het rapport: ‘I have described this pistachio effect, having watched my mother eat her
Jongeren leeft, voortdurend evolueert en
favourite nuts. When she gets to those that are the most difficult to open, she simply
verder uitgedragen wordt.
discards them, always seeking instead those easiest to open.’ Of hoe we als mensen allemaal geneigd zijn om eerst de nootjes te kiezen die het makkelijkst open gaan.
‘Ja, die pistachio’s liggen me erg na aan
Het was Jan Naert, onderzoeker aan de UGent, die de term later introduceerde bij de
het hart’, besluit Laurens Debonne nog.
lancering van Bruggen voor Jongeren. Vandaag zijn pistachio’s een geijkte term binnen
‘Hun verhaal is bijzonder uitdagend en
de werking van SPOOR Brugge.
inspirerend en drukt ons als hulpverleners geregeld met de neus op de feiten. Niet iedereen kan zomaar meedraaien in de samenleving. Soms is er héél veel hulp,
op dit soort dossiers stukbijten, net zoals
Zeven jaar geleden onderstreepten de
energie en creativiteit nodig om noten te
dat bij jeugdpreventiewerk gebeurt. De
Stad Brugge, OCMW Brugge en CAW
kraken. In die zin vormen de pistachio’s
klemtoon op een heel concreet (studie)re-
Noord-West-Vlaanderen dat pistachio’s
de harde kern van het echte sociale werk.
sultaat is hier ondergeschikt aan het idee
ook waardevol menselijk kapitaal zijn.
Het is een werk van en voor mensen dat
dat een jongere gewoon de goesting en
Dat kapitaal wordt gehypothekeerd als
nooit af is, maar waarin we elke dag met
energie moet terugvinden om iets te leren.
er geen heel specifieke, doorgedreven
hart en ziel blijven investeren.’
hulp op de proppen komt. Om die hulp Dat uitgerekend Vereniging SPOOR
nog beter vorm te kunnen geven, werd
www.spoorbrugge.be
van OCMW Brugge zo gedreven in die
Bruggen voor Jongeren opgericht. De
laurens.debonne@spoorbrugge.be
harde nootjes investeert, is geen toeval.
netwerkorganisatie zoekt in overleg en
T 0477 33 12 30
ADVERTEREN IN
Dat treft! Zijn de besturen, organisaties en mensen actief in de Vlaamse welzijns- en zorgwereld belangrijke (potentiële) klanten? En bent u op zoek naar een doelgericht en doeltreffend kanaal om die te bereiken?
Meer weten over de verschillende advertentiemogelijkheden in VIEWZ?
Kijk dan niet verder. Want VIEWZ is dé informatie- en inspiratiebron voor iedereen die bij de maatschappelijke dienstverlening betrokken is. Anders gezegd: VIEWZ is een tijdschrift met impact. Ook op promotioneel vlak.
Contacteer ons via regie@vandenbroele.be of 050 64 28 00.
Met z’n oplage van meer dan 2000 gedrukte exemplaren én een online editie is VIEWZ het ideale kanaal voor iedere onderneming die haar naambekendheid in de Vlaamse welzijns- en zorgwereld wil vergroten.
360221_ADV2_adverteerders a5_aangepast.indd 1
18/11/16 13:59
.57
LEERRECHT
met gedeelde expertise naar oplossingen
WAAR KOMEN DIE NOOTJES EIGENLIJK VANDAAN?