Issuu

Who has the keys to the arna Madonna z e g z o c a l C D Why are jackdaws called jest czarna? top floor of ul. Smolna 8? “small coffee” in Polish? Bon sang, pourquoi les gens dowe de Varsovie o r a P N o m u u e z r u e s i M t q o e u l c u i o e q r q e u l l ue la vi ne Po offrent des fleurs le 8 mars?! r essemble à un Ministère de la défenese?wraz construit pas de toilettes publiques? Co staje się czarn udniu? ny Na co czekają mewy w porcie bielańskim? Dlaczegtoakbolcuiba a w gr i n i d ą ? P ę o l s k u ł o p o p m e i c ś j e d d i a t a « i n u Qui s Q z o m e there souffrir peut toauitt otsoeurt»? How c t city? «Boire comme un… ?» are hills in a fla

FA N N Y V � U C H E R

PILLS 2 H S I L O P 2 I POLSKIE PIGUŁK traditional W counhtaryt dhooeussealook like? barreEasutx-cec’éqtuaeitdeunsigner de ? métier cool Czy polski „kompot” znaczy to o m pote” ? samo, co francuskie „c Jak się mówi „komiks” po polsku? (Odpowiedź: „Thorgal”) Most ou Miasto? To pytanie amcohgnłioeby też m p brzmieć: czy Warszawa w lecie? Am I a circle or a triangle? (Part 2)

Dlaczego �ódź bierze swoją nazwę od łodzi? Has Stanisław poked his granny?

Jak zamarzają rzeki? Why does it rain so much in J u l y ? Gdzie są niegdysiejsze śniegi? Comm e n t peut-on être autant nationaliste d’extrême-droite? (Part. 2) Kim jest ta „Gruba Kaśka” , nazwy wszypost której nadano kim wieżom? Czekaj, pozwól mi zgadnąć... teraz się robi przetwory, tak?

izora? Szlafrok czy pilot do telew s es maison Pourquoi sur l Poznań ples? du Rynek deortraits de cou il y a tous ces p er What is this underwat lled? e lettuc ca �laczego w Łodzi jest tyle pustostanów? Jak można mieć skrajnie ) prawicowe poglądy? (Część 3 Czy wyprowadza nie kota na ps acer to warszawski zwyczaj? How do you know you are in a Polish kitchen? Comm e n t on dit «dessiner» en polonais? Why does René Goscinny’s name mean “h ospitable”? w o e n g o o C w Łodzi? Kto się zlituje nad Prudentialem? Why are Poles romantic? Czy Rynek Starego Miasta jest poprawny politycznie? What is the favourite film of the American Polonia? Co jest przeciwieństwem architektury stalinowskiej? (Część 2) Est-ce que l’avortem ent est légal en Pologne? e n t c’est possible que quand Comm he en ville, à Varsovie, je croise à je marupc tous les co s des gens que je connais (alors que je connais pas grand m onde)?

FA N N Y V � U C H E R PILLS 2 H S I L O P 2 I POLSKIE PIGUŁK

⁕ Quelques années après la sortie de la première édition des �Pilules polonaises», je suis heureuse que ce second volume voie le jour, qui complète mes chroniques dessinées entre 2012 et 2014 par des sujets sur d'autres localités que la capitale, et par la deuxième année de mon périple.

À Varsovie, cœur de cette aventure aquarellée, tout semble avancer à cent à l'heure, et tant de changements ont déjà eu lieu, pour le meilleur et pour le pire, que nombre d'endroits évoqués – et aimés – ont aujourd'hui changé ou disparu, à l'image du magasin Sesam du centre-ville ou de la gare Fabryczna de Łódź. Ainsi va la ville! Pour le coup, je suis doublem e n t heureuse que ces lieux continuent d'une certaine façon de vivre sur le papier.

Merci à toutes les personnes qui, de p rès ou de loin,

ont participé à cette belle aventure, et m'ont fait me sentir chez moi à Varsovie.

⁕

Kilka lat po ukazaniu się pierwszego wyda nia „Polskich pigułek" z radością oddaję w Wasze ręce drugą wersję, która uzupełnia moją rysunkową kronikę z lat 2012-2014 o rozdziały dotyczące już nie tylko stolicy, ale też innych rejonów i stworzone podczas drugiego roku mojego pobytu w Polsce. W Warszawie, która jest sercem tej akwarelowej przygody, wszystko pędzi sto kilometrów na godzinę i tyle już zdążyło się tu zmienić, na lepsze lub gorsze. Tyle opisanych w książce - i lubianych y dom miejsc pozmieniało się albo poznikało, jak chociażb handlowy Sezam w centrum Warszawy albo dworzec Łódź Fabryczna. Tak to już bywa! Jestem więc podwójnie szczęśliwa, że te miejsca będą mogły w jakiś sposób żyć dalej – na papierze. Dziękuję wszystkim ty m , którzy - z daleka i z bliska - wzięli udział w tej pięknej przygodzie i sprawili, że w Warszawie czuję się jak w domu.

⁕ A couple of years after releasing the first edition of "Polish Pills", I'm happy that now the second version will see the light of day, 2014 by supplementing my illustrated chronicle of the years 201l2, -a n d created t a i c o o l a n g s n t i i o r ther than the cap chapters cove during the second year of my sojourn. In Warsaw, the heart of this aquarelle adventure, everything seems to be rushing at 100 miles per r : so much has changed, for better or for worse, and many much-lovedhpolu aces mentioned or disappeared, like Sezam shopping mall in tihne tcheen book have evolved or Łódź Fabryczna railway station. So it goes! I am tarlle tohf eWmarosraw happy that those places can live on at least on paper. e I thank all the people who, from near and far, have taken part in this beautiful adventure and who made Warsaw feel like home.

TABLE DES MATIÈRES SPIS TREŚCI

TABLE OF CONTENTS

/8 Peignoir ou télécommande? (Part. 1) Szlafrok czy pilot do telewizora? (Część 1) Dressing gown or remote control? (Part 1) rt. 2) /9 Peignoiryoupiltoétlécommande? (?Pa do telewizora (Część 2) Szlafrok cz Dressing gown or remote control? (Part 2)

e n t peut-on être /37 Comm d’extrême-droite (Part. 3)

ppelle /22 Pourquoi René Goscinny s’a n dit o t n e m m o C ( Jak można mieć skrajnie ? «hospitalier» prawicowe poglądy? (Część 3) «bande dessinée» en polonais? [Part. 10]) H o w can anyone be an ę i s a w y z Dlaczego René Goscinny na extreme right-winger? (Part 3) „gościnny”? (Jak się mówi „komiks” po polsku? – Część 1o) /38-39 Quel est le contrainree? Why does René Goscinny’s name de l’architecture stalinien mean “hospitable”? (How to say s e m l a i s r o n u s s d u i o R u y q r n u e o k de /10-11 P (Part. 2) “comics” in Polish? – Part 1o) Poznań il y a tous ces portraits de couples? Co jest przeciwieństwem e i k g s o ń a n z o p c i n e c h a n i k a i m c a ś a n o g e z c Dla architektury stalinowskiej? (Część 2) é t i l a i c é p s e n s z y w u s e t t t k s e i ą ’ c z e s e i ? p r u o a p r t q y r e t w e c /23 EstRynku What is the opposite of e m n e o r r p s e o n d … , c h e a t ? n Why are there all those portraits varsovien stalinist architecture? (Part 2) nie kota na spacer Czy wyprowadza on the façades of tenement houses at to warszawski zwyczaj? the Market Square in Poznań? /40-41 Stanisław a-t-il Is walking your cat a Warsaw specialty? poké sa grand-mère? n o e l m t C s zy Stanisław zaczepił e d l e e e u l d a a l s a Q 3 1 /12 /24 Qui aura pitié du Prudential? qui se cultive sous l’eau? swoją babcię? Kto się zlituje nad Prudentialem? Jak się nazywa sałata, która Has Stanisław poked his Who will take pity on the Prudential? rośnie pod wodą? granny? s u i n h d t e r w s a i te r l e t t u c t e Wha called? e n t c’est possible que quand /42-43 «Mais où sont 25-27 Comm

/ je marche en ville, à Varsovie, je croise à tous les coups des gens que je connais (alors que je connais pas grand monde)?

/14-15 Quoi de neuf à Łódź? Co nowego w Łodzi? What’s new in Łódź? /16 Pourquoi Łódź ? s’appelle «bateau» Dlaczego Łódź bi?erze swoją nazwę od łodzi Why is Łódź called “boat”?

How come when I walk round Warsaw I always bump into people I a know (even though I don’t know that many)?

e n t on dit /17 Comm «dessiner» en polonais? Jak brzmi polskie słowo „rysować”? How to say “to draw” in Polish? /18-19 Pourquoi il y a autant e n ts vides à Łódź? de bâtim w o g e z c Dla le pustoŁstoadnziówje?st ty Why are there so many empty buildings in Łódź?

e n t naissent les /20-21 Comm s collines dan une ville plate? Skąd się biorą wzgórza w płaskim mieście? How do hills pop up in a flat city?

Jak to możliwe, że kiedy chodzę po Warszawie, to zawsze wpadam na znajomych (a przecież nie mam ich aż tylu)?

les neiges d’antan?» Gdzie są niegdysiejsze śniegi? Where are the snows of yesteryear?

/44-47 Quel est le film préféré de la Polonia US? Jaki jest ulubiony film amerykańskiej Polonii?

What is the favourite ? s e i s a n o s t l o n o P s e l i o u q f r u o i P 0 lm of the American Polonia 3 /28 ) 2 . t r a P ( ? s e u q i t n roma Dlaczego Polacy są romantykami? (Część 2) /48-49 Comm e n t gèlent les fleuves? Why are Poles romantic? (Part 2) z Jak zamar ają rezeekzie? over? How do rivers fr /31 �W zimie»? „W zimie”?

"In winter?" /50-51 «Boire de la compote»??? ompot” znaczy /32-33 Le „rynek” est-il politiquement correc'? Czy pool,skcio „fkra n cuskie „compote”? m a s o t t a s r ek ego miasta jest Czyprarywn l o i s P h s e " o k ompot" mean D y n p o l i t o y p cznie? ? t c e r r o c r dessert? y l u l a o c i w n t y o i t l o s p q g e d u r a l n o i k n i e r d Is th e n t on dit «bande /52-53 Comm e n t peut-on être autant /34-36 Comm n e polonais? (Part. 12) – » e é dessin nationaliste d’extrême-droite (Parts.tą2)mi e li ć (réponse: «Thorgal»!) Jak można być aż takim nacjona skrajnie prawicowe poglądy? (Część 2)

How can anyone be such a nationalist an extreme right-winger? (Part 2)

Jak się mówi „komiks” po polsku? (Część 12) (odpowiedź: „Thorgal”!)

How to say “comics” in Polish? (Part 12) (answer: “Thorgal”!)

�ABLE DES MATIÈRES SPIS TREŚCI /54-55 Qui a les clés du dernier étage du Smolna 8?

Kto ma klucze do ostatniego piętra domu przy Smolnej 8?

Who has the keys to the top floor of Smolna 8?

/56-58 Bon sang, pourquoi les gens offrent des fleurs le 8 mars?! Rany boskie, dlaczego ludzie dają kwiaty ósmego marca?!

Good grief, why do people give flowers on March 8?

/59 Qu’attendent les mouettes dans le port de Bielany? Na co czekają mewy w porcie bielańskim?

What are they waiting for, the gulls in the Bielany port? /60-62 Pourquoi la Vierge noire est-elle noire? Dlaczego Czarna Madonna jest czarna?

TABLE OF CONTENTS

/68-69 Pourquoi le ch o ucas des tours est-il un «petit café»?

Dlaczego kaawwkia"n? azywają się jak „mała k

Why are jackdaws called “small coffee” in Polish? /70-71 Pourquoi le Muzeum Narodowe de Varsovie e rssemble à un Ministère de la défense?

Dlaczego warszawskie Muzeum Narodowe wygląda jak ministerstwo obrony?

nal Why does thWearNsaawtio l o ok n i m u e s u M like the ministry of defence? /72-73 Attends, laisse-moi deviner… c’est sleervmes,ocm’eent st ça? de faire les con

Czekaj, pozwól mi zgadnąć... Teraz robi się przetwory, tak?

Wait, let me guess… it’s the time when you make preserves, right?

Why is the Black Madonna black? /74-76 Pourquoi il pleut autant en juillet? /63 Est-ce que designer de Dlaczego w lipcu tyle pada? Why does it rain so much barreaux c’était un métier cool? nie krat in July? Czy projektowa okiennych było cool?

Was it cool to design window grilles? /64-65 Est-ce que l’avortement est légal en Pologne?

Czy aborcja jest w Polsce legalna?

Is abortion legal in Poland?

/66-67 Qui est ocnetdteon«nGrosse Kasia»auxdotnoturs? e le nom Kim jest ta „Gruba Kaśka", po której nadano nazwy wszystkim wieżom?

o is this “Fat Kate” after wWhho m the towers are named?

/77 Qui a dit «Qui sait tout souffrir peut tout oser»?

Kto powiedział, że „ten, kto potrafi wszystko wycierpieć, na wszystko się odważy”?

/80 «Boire comme un…»? „Pije jak...”? “To drink like a...”? e n t on sait /81 Comm qu’on est dans une cuisine polonaise? Jak poznać, że jesteśmy w polskiej kuchni?

How do you know you are in a Polish kitchen?

/82-83 Pourquoi est-ce que la ville ne construit pas de toilettes publiques? Dlaczego miasto nie buduje toalet publicznych?

Why doesn’t the city build public toilets?

/84-85 Je suis rond ou triangle? (Part. 2)

Jestem kółkiem czy trójkątem? (Część 2)

Am I a circle or a triangle? (Part 2) /86-87 Pourquoi les cigognes u tant la Pologne? aimegonbtoca n y tak lubią Polskę? a i e z Dlac Why do storks like Poland so much? /88-92 Most ou miasto? Most czy miasto?

Bridge or city?

Who sawid t“ohseufwfehro everything /93 Qu’est-ce qui s’assombrit avec knows ho les après-midi de décembre? can dare everything”? wra

/78-79 À quoi ressemble une maison rurale traditionnelle? Jak wygląda prawdziwy wiejski dom?

Co staje się czarne z z nadejściem popołudnia w grudniu?

What grows darker with the December afternoons?

What does a traditional country house look like?

sports trousers zł 69 men’s clothing and pyjamas children’s dressing gown zł 66 remote controls TV-SAT-DVD for everyone sold on level -1

SZLAFROK CZY PILOT DO TELEWIZORA? (CZĘŚĆ 1)

Zgadnijcie: na wystawie którego sklepu e-papierosy leżą tuż obok porcelanowych buldożków i dwudziestu różnych modeli pilotów do telewizora...?

DRESSING GOWN OR REMOTE CONTROL? (PART 1)

Guess in which shop window e-cigarettes, porcelain bulldogs and 20 different kinds of remote controls lie next to each other?

SZLAFROK CZY PILOT DO TELEWIZORA? (CZĘŚĆ 2)

Tak, chodziło oczywiście o... (SEZAM) Pierwszy raz poszłam do Sezamu Ten sklep, należący do sieci „Społem”, został otwarty g o iczną żarówkę. Wydawało mi się, że l o k e o p w roku 1969 i stał się sy m bolem stołecznego centrum. mam przywidzenia, bo przy każdy le stała m ał. sprzedawczyni⁕ – ja jedna m rega Teraz sprawia wrażenie, jakby czas się w nim zatrzy i wokół tuzin Niski budynek w samy ekspedientek. Wszystkie razem szukałyśmmynijeedn m sercu handlowego centrum ej Warszawy – jestem pewna, że kiedyś go zburzą, żeby ekologicznej żarówki (której zr esztą NIE było zrobić miejsce na wieżowiec. w ty m dziale)! �pozostałość po czasach komunizmu, kiedy obowiązywał nakaz pracy...

DRESSING GOWN OR REMOTE CONTROL? (PART 2)

r se… [SEZAM] Yes, the answer is of ucpoeu m bol of in 1969 and became a sy Part of the Społem s rmarket chain, the shospstoopoednesdtill. the Warsaw city centre. It looks as if time hal centre will be torn down to make room for a skyscraper. Someday this low-rise building in the commercia e , I wanted to buy an eco light bulb. I thought I was When I went there for the first hteim re was a shop assistant,� and I was alone—me against hallucinating: a.t Teovgeertyherrowweof lsooklevdes ftohr eo ne light bulb (which was NOT on the shelves)! a dozen ladies *a relic of the communist era, when everyone had to have a job

niu nie zdążyłam W Pozna prawie nic zobaczyć, bo byłam h shotów zajęta piciem kolejnyc na Rynku starego miasta. Jeśli Kiedy tam wrócę, narysuję wszystkie portrety, które widziałam na fasadach kamienic. I hardly saw any of Poznań because I was chilling e Old with some drinks in t hco me I n e h W f I . e r a u q S n Tow those back, tI’rllaidtrsaIw saawll on the walls. por

WHY ARE THERE ALL THOSE PORTRAITS ON THE FACADES O F T E N E M E N T H O U S E S A T T H E M ARKET S Q U A R E IN POZNAŃ?

DLACZEGO NA ŚCIANACH KAMIENIC POZNAŃSKIEGO RYNKU WISZĄ TE WSZYSTKIE PORTRETY PAR?

(Czytałam gdzieś, że Poznań m z najbardziee.j jest jedny kolorowych miast w Polscj e h Chyba z powodu rekordmow yc o liczby bannerów nrkeiklamieswzkalne...) zasłaniających budy (I read somewhere that Poznań is one of the most colourful y rtl cities in Poland. Maybneumpa er of b because of the record banner ads covering the buildings…)

JAK SIĘ NAZYWA SAŁATA, KTÓRA ROŚNIE POD WODĄ?

WHAT IS THIS UNDERWATER

Po trzech czy czterech dniach LETTUCE CALLED? pocenia się na stołecznych ulicach c od dowiedziałam się, żeron, aw pkótłnóroy n m ... można się KĄPAĆ! After sweating out three or four dayths ao Warszawy jest jezio t rd the streets of the capiat alla, kI ehwea Zalew Zegrzyński – bo tak się nazywa – jest re you can he s ’ e r e h t w a s r a W f o h t r o n d m i istnieje o sztuczny m zbiornikiem wodny r the town of e t f a r i o v r e s e R e z r g e Z e h t d e l l a C ! S W I M . e z r g e Z i c ś o w o c s j e i m d o i z 50 lat. Jego nazwa pochod Zegrze, it is an artificial lake created 50 years ago. The people on the beach peacefully drank Na plaży ludzie spokojnie pili piwo (hura!) i zbierali muszelki. their beers (yesss!) and collected shells. NAREW NAREW There’s a hotel called the Malibu. Jest tam hotel, który nazywa się „Malibu”. ZEGRZE ZEGRZE T here was some kind of underwater lettuce growing Przy jednej z plaż rosło coś w rodzaju close to one of the beaches! That put me off podwodnej sałaty! To mnie trochę zniechęciło. a little bit. LEGIONOWO LEGIONOWO Finally got there—by a bus that must Ostatni odcinek podróży przejechałam have been twice as old as the lake. autobusem, który był chyba dwa razy starszy od Zalewu... “beach” VISTULA „plaża” ŻERAŃSKI CHANNEL WISŁA The Narew is a tributary of the I K S Ń A R E Ż Ł A KAN Vistula River, down there… Tam dalej Narew wpływa do Wisły… I made a detour through Legionowo... Jechałam okrężną drogą przez Legionowo... It’s not easy to move about on footy, . so Nie jest tu łatwo poruszać się pieszo, I didn’t see very much that wa w ten sposób nie udało mi się zbyt wiele zobaczyć. ZEGRZE RESERVOIR NIEPORĘT ZALEW ZEGRZYŃSKI There’s a fabulous little train station in Nieporęt! NIEPORĘT W Nieporęcie jest fantastyczna stacyjka! It’s funny how the Polish plaża (beach, pronounced To śmieszne, że polskie słowo „plaża” plazha) sounds just like the French “plage.” . ” e g a l p brzmi jak francuskie „ m ont It takes only 35 minutes to go from Metro Mary m ont Autobus 735 dojeżdża z Metra Mary to the Stokrotki Beach by bus no. 735! na Plażę Stokrotki w 35 minut! The distance is in fact a bit longer. Tak naprawdę ta odległość jest trochę większa. WARSAW SWIIIIM!? WARSZAWA PŁYYYWAAĆ!?

CO NOWEGO W ŁODZI? Gdy ostatnio pojechałam do Łodzi, był rok 2011 i trwała polarnpoap zima, a ja dzwaokrocuchałam się m ołudniu na w późny F a Łzó dpźamięcbir,ybczna. Teraz rysuję go w sumie o już nie istnieje, a ja nie mogę c, żeby poszukać zdjęć nowego z r ó m p e ę si dworca, który wkrótce go zastąpi...

WHAT’S NEW IN ŁÓDŹ?

, it was in When I last went to Łódźa the polar winter of 2011 n d I feellr the in love with the late afternoon ov Łódź Fabryczna railway station.

I’m drawing it virtually from memory, because now it’s gone and I can’t brace myself to search for images of the new station that will soon replace it.

– PODOB N O Ł Ó D Ź W I E L E W Y C I E R P I A Ł A . . . Z P OWO D U B Ł ĘDNEJ W Y M O W Y J E J N A Z W Y HAHA „LODZ”⁕

� ŁÓDŹ wymawia się następująco: [wuʨ̑]

Mój kolega Przemek, prawdziwy syn ziemi łódzkiej, czyli łodzianin. Spytany, skąd pochodzi, odpowiada:

–JE STE M Z ŁODZI. NIESTETY .

"THEY S A Y Ł Ó D Ź H A S S U F F E R E D ' L O A D S ' . . . FRO M M I S P R O NUNCIA T I O N ! HAHA 'LODZ'⁕ "

� ŁÓDŹ should be pronounced “woodge,” with the “dg” flattened in the front of the mouth. My friend Przemek is a real choilud aosfk the region, a “łodzianin.” When y where he’s from, he replies: "I’M FROM Ł Ó D Ź . UNFORTU N A T E L Y . "

DLACZEGO ŁÓDŹ BIERZE SWOJĄ NAZWĘ OD ŁODZI? TEMAT POCHODZENIA ISTNIEJE WIELE TEORII NA ENDA O JANUSZU I JEGO NAZWY MIASTA, ALE LEG ŁÓDCE JEST Z NICH WSZYSTKICH NAJBARDZIEJ UROCZA.

znych rzekach Janusz pływał sobie pewnego dłóndiźa spioę ozkaoklilicno wała. Żeby schronić i mokradłach, gdy nagle jego się przed nagłą burzą, ustawił łódź na kilku pieńkach, w ten sposób budując tam pierwszy „dom”. Kiedy znów wyszło słońce, Janusz pokochał to miejsce i założył w nim pierwszą rodzinę przyszłej osady.

WHY IS ŁÓDŹ CALLED “BOAT”? ABOUT THE THERE ARE MANY THEORIES ŁÓDŹ” BUT THE LEGEND O R I G I N S O F T H E N A M E “ BOAT I S T H E M O S T C H A R M I N G . O F JANUSZ AND HIS LITTLE

in plays c I rolilkee ihn owthethleegseunddd.enThra e days, su h s e a m o t e k ! a e p s things the (Today there is no rivermien a nd a n e t o h s city of Łódź, ng.) i s i r p r u s emblem might seem

za Podoba mi się, że nagłatabkuwr ażną odgrywa w legencdzzyie do mnie rolę... Takairedzrzoe przemawiają! ostatnio b

ieście Łodzai , nii ehemrba mjuożgą (Dziś wpr zm rzeki, ez co i nazw ujące). się wydawać dość zaskak

n d got stuck. To find shelter from the One day Janusz was rowing his boat on the local rtivruenrks s,atnhdusmbaurildshinegs ta e first “house” on that spot. h sudden rain, he pulled his dinghy up on some tree started d n a e c a l p e h t When the sun came back, Janusz fell in love with the first family of the village.

YOU SHOULD DRAW JAK BRZMI POLSKIE SŁOWO „RYSOWAĆ”?

Jakie to dziwne, że „RYSOWAWĆ”AĆ”. brzmi podobnie do „RYZYKO Trzeba ryzykować?

HOW TO SAY “TO DRAW” IN POLISH?

It’s weird how “RYSOWAĆ” (to draw) sounds similar to “RYZYKOWAĆ” (to risk). Should you risk it?

DLACZEGO W ŁODZI JEST TYLE PUSTOSTANÓW? JEŚLI MIELIŚCIE KIEDYŚ OKAZJĘ MIESZKAĆ W SQUACIE W BOGATYM KRAJU POGRĄŻONYM W KRYZYSIE MIESZKANIOWYM (...!), ŁÓDŹ ZROBI NA WAS

WHY ARE THERE SO MANY EMPTY BUILDINGS IN ŁÓDŹ?

I F Y O U E V E R H A D T H E O P P O RT U N I T Y T O S Q U A T IN AN EMPTY BUILDING IN A RICH COUNTRY, WITH piorunujące wrażenie! T H E H O U S I N G C R I S I S I N F U L L S W I N G (...!), m byłoby jeszcze Ł Ó D Ź W I L L blow your mind! Trudno sobie wyobrazić miasto, w który

więcej pustych budynków. Niektóre z nich są naprawdę wspaniałe – wybudowane przed wojną albo jeszcze w XIX wieku.

Niektóre łódzkie budynki są uderzająco piękne. W Warszawie takich nie znajdziecie – i nadają miastu niesamowity charakter.

Oto rysunek perły architektonicznej z ulicy Narutowicza: każda część, każde piętro jest tu inne. W Łodzi chyba brakuje pieniędzy na renowację? m ysłu Miasto, które kiedyś było liderem przee tekstylnego, dziś ledwo wiąże koni c z końcem. „POLSKIE MIASTO, KTÓRE WYPROWADZIŁO SIĘ DO ANGLII” Szukając dalszych informacji, natknęłam się na pouczający artykuł z „The Sun” (06.01.2013) Czytamy tam alarmującą wiadomość, że wszyscy Polacy wyjechali do Anglii. Biedinyna, środku pustej ulicy przerażony dziennikarz sto Piotrkowskiej (notabene jest styczeń i pada deszcz).

– Piotrkowska, najdłuższa ulica w Europie, jest PUSTA nawet w środku dnia. – Na każdy m rogu biuro pożyczek albo lombard.

It’s hard to imagine a city with more empty buildings. Some of them are truly magnificent, built before the war or even in the 19th century. The architecture here can be strikingly beautiful. You won’t find anything like it in Warsaw— and it gives the city an incredible vibe. Here's the drawing of a gem from ul. Narutowicza: each floor, each part of the building is different. I reckon Łódź has no money for renovation? lish The city, once the leader of mtahkeesPoe nds meet. textile industry, now hardly “POLISH CITY THAT’S MOVED TO BRITAIN” While looking for more details, I stumbled on this illuminating article in The Sun (6 January 2013). There’s the alarming news that all the Poles have emigrated to Great Britain. The poor, shocked journalist stands in the middle of the ary, completely empty ul. Piotrkowska (in Janu and it’s raining, mind you). "Ul. Piotrkowska, the longest street in Europe, is EMPTY even during the day."

"You can see loan offices and pawn shops on every corner."

- Wszędzie pałętają się pijacy.

"Drunks gather."

Niejaka Monika mówi: – Połowa młodych ludzi wyjechała z miasta. Trudno tu znaleźć męża.

A girl named Monika says half the young people have left and it’s hard to find a husband.

No dobrze, a podczas mojego weekendowego wypadu Łódź wyglądała zupełnie inaczej: tętniąca życiem, skąpana w słońcu, i jeszcze w czasie Fotofestiwalu. Uff! Przecież to nie Kłomino!

Well, my weekend trip to Łódź was nothing like that. The city was vibrant and sunny and the Photofestival was in full swing. Phew! We are not in Kłomino, after all!

SKĄD SIĘ BIORĄ WZGÓRZA W PŁASKIM MIEŚCIE? Odkryłam właśnie Kopiec Powstania Warszawskiego – znajduje się w południowej części miasta, schowany pośród drzew i domów na przedmieściu. Został usypany z gruzów Warszawy, zniszczonej w roku 1944.

To wzgórze, przez długi czas opuszczone, teraz stało się pomnikiem.

Wzdłuż schodów stoją małe drewniane krzyże. Schody prowadzą do znajdującej się na szczycie wielkiej kotwicy.

Pomiędzy drzewami widać miasto, ead load. południowej strony – ostatnie osi

Miło jest usiąść sobie w cieniu dwóch drzew, na ławce stojącej na stopniach i pogrążyć się w zadumie. Szybko porzucamy pomysł, by opróżnić małą butelkę wiśniówki za pamięć powstańców, bo dwóch strażników pilnuje ognia palącego się przez 63 dni od 1 sierpnia – rocznicy wybuchu powstania. Dziś są to dwie policjantki o srogim spojrzeniu.

HOW DO HILLS POP UP IN A FLAT CITY? In the southern part of the city, a n hidden amidst the trees and suburWb houses, I’ve discovered the arsaw Uprising Mound (Kopiec Powstania Warszawskiego), a hill built from the rubble left after the destruction of Warsaw in 1944. Neglected for a long time, now it o m e a monum has bec e n t. There are little wooden crosses along the stairs leading to the im m ense anchor on top. Through the trees you can see the city, and to the south the last housing estates. It's nice to sit on a bench straddlingabtowuto it all. steps under the trees and think

The plan to toast the memory of thbeottle insurgents by draining a little of cherry vodka is quickly abandoned. There are two guards watching over the fire that burns there for 63 days after the 1st of August (the anniversary of the outbreak of the Uprising). Today there are two frowning policewomen.

BY TOUTATIS! NA TEUTATESA!

DLACZEGO RENÉ GOSCINNY NAZYWA SIĘ „GOŚCINNY”? (JAK SIĘ MÓWI „KOMIKS” PO POLSKU? – CZĘŚĆ 1O) WHY DOES RENÉ GOSCINNY’S NAME MEAN “HOSPITABLE”? (HOW TO SAY “COMICS” IN POLISH? – PART 1O) j Byłam któregoś dnia w małet h The other day I went to a village and there wiosce, gdzie wisiało mnóstwo akic : w ó d l szy were loads of signs saying: POKÓJ GOŚCINNY POKÓJ GOŚCINNY „Pokój gościnny”? “Guest room”? y, n That’s when I realized that René Goscin W ten sposób zdałam sobie sprawę, że René Goscinny, ttle Nicolas, as well twórca Asteriksa i Mikołajka oraz scenarzysta–Lumckuysiał thaes ctrheaetorwriofte AsterixckyanLdukLei— to name but a few— r of Lu m ienię tylko kilka tytułów Luke’a – że wy must have been Polish! być... Polakiem! H ! i s k a p T a r e n na Bereśniak and Stanisław 19G1o9ś.cinny n A , t s Tak! Jego rodzice, Anna BWeraerśsnziaawkyi sSytnanisław bi) met in Paris in amps (from Warsaw, son of a rab z y c ą z d o h c o p ( y n n i c ś in concentration c o G d e i d s e v i t a l e r s i h . f o 9 l � a � r � e v e u k S o r w rabina) poznali się wh zPgairnyężłuo w obozach World War, but little René was d n o c e S e h t g n i r u d c y Wielu jego krewn asie II wojny światowej, rgentina with his family at that time. A n i z c w h c y koncentracyjn né przebywał wtedy z rodziną w Argentynie. ale mały Re 22

CZY WYPROWADZANIE KOTA NA SPACER TO WARSZAWSKI ZWYCZAJ?

– Przemek, chodź zobaczyć, szybko! Chodź, szybko! Szybko szryabz ko! Pewnie to nic nadzwyczajnego, ale gdy widzi się to po pierwszy, jest się pod wrażeniem! – ...Co tam jest? Potrzeba wiele zachodu, by zrobić wrażenie na warszawiaku. Kiedy już przestałam się dzijwesitć, taki zły pomysł. uznałam, że to wcale nie enia się Biorąc pod uwagę, że tyle ąkoc twów zazammkinięciu... w psychopatów, przebywaj Natomiast zupełnie nie podobają mwioisimęi kotami, hipsterzy, którzy wszędzie chodzą ze s dziękuję bardzo. ki zwyczaj, (Pewnie powiecie, że to nie jest tcyilakowh iinpstteerrnsecie). ale tylko oni publikują takie zdję Proszę, adoptujcie psy!

IS WALKING YOUR CAT A WARSAW SPECIALTY?

o me see, quick! Come quick!" "Przemek, c When you see this for the first time, it’sreally something! "What is it?…" an. It will take more than that to impress a Varsovi good idea. Once the surprise passed, I thought ittowpassycahcotpuaaltlyhs ai n captivity… With all those cats that turn in But as for the hipsters who take their cats everywhere, I don’t like that, no thanks. ipster thing, but they're (You'll say it's not nllectehsseasreilyshoat sho n the Internet.) the only ones posting a Adopt dogs, please. 23

KTO SIĘ ZLITUJE NAD PRUDENTIALEM? Cechujący się surową prostotą Prudential jest moim m warszawskim budynkiem. ulubiony b a wszystko: tysiące Przetrwał już chy niemieckich kul, dwutonowylu pocisk z moździerza, zmianę sty oraz całe z art déco na socrealizm nieczyszczeń przemysłowych. stulecie za Jednak czy przeżyje... renowację? Bo od trzech lat poruszają się cegły. jedynie odpadające od niego Warszawskie restauracje są szybsze od własnego cienia, jeśli chodzi nie, o pojawia nie się i znika j l a i t m czasem Pruden akby zastygł ty pośród rusztowań.

Przyznam się, że czasem nadkładam drogi, byle tylko nie widzieć jego smutnej sylwetki.

WHO WILL TAKE PITY ON THE PRUDENTIAL? The Prudential, with its austere simplicity, is my favourite building. an bullets, It has survived everything: thousands of Gaerrtmd eco to socialist realism, m o r f n o i t i s n a r t a , g n i l l e h r o s t m r a n o t twoand a whole century of industrial pollution. But will it survive ? its own renovation For the last three years the only bricks I confess that sometimes that have moved were those that fell off. ur just to o t e d a e k a m I n w o d In Warsaw, restaurants open and shut ad silhouette. s s t i d i o v a . w o d a h s n w o r i e faster than th But the Prudential seems fixed to the construction site.

HOW COME WHEN I WALK AROUND WARSAW I ALWAYS BUMP INTO PEOPLE I KNOW JAK TO MOŻLIWE, ŻE KIEDY CHODZĘ PO WARSZAWIE, (EVEN THOUGH I DON’T KNOW THAT MANY)? TO ZAWSZE WPADAM NA ZNAJOMYCH (A PRZECIEŻ NIE MAM ICH AŻ TYLU)? Ah, such a dream: to live in a European capital… To feel tiny… 50). Ach, marzenie: mieszkać w e..uropejskiej stolicy... 12TH-LARGEST CAPITAL (OUT OF S ’ W E P O A R U R E S S I A W . m i k t u l Poczuć się zupełnie ma m ous m erse yourself in the anony To tim WARSZAWA JEST DWUNASTĄ CO DO WIELKOŚCI 50). a t n i l o p crowd… o r e m EST IT HAS AT LEAST 1.7 MILLION INHABITANTS. STOLICĄ NA KONTYNENCIE (WSZYSTKICH J Moscow has 11.5 million. Ho ho! Zatopić się w anonimowy m tłumie metropolii... But then… MA PONAD 1,7 MILIONA MIESZKAŃCÓW. s ’ t “I Piotr! Hi!” – A Moskwa – 11,5. Ho ho! “Fanny!” Aż tu nagle... ż e i c t e - Prz ! o Piotr! Cześć! IT'S ENOUGH TO GO FOR A WALK IN - Fanny ŚRODMIEŚCIE (THE CENTRE)... ŚCIU... E I M D Ó R Ś O P Ę D J E Z R P Ę I S E Ż , Y Z TYMCZASEM WYSTARC “Oh, hello, Janek!” - O, cześć, Janek! “Hello!” - Cześć! EVERY SINGLE TIME I MEET SOMEONE I KNOW. GO. ZA KAŻDYM RAZEM SPOTYKAM KOGOŚ ZNAJOME “Hey, Annabelle! Pauline!” - Hej! Annabelle! Pauline! JUST LIKE IN LAUSANNE. ZUPEŁNIE JAK W LOZANNIE. 25

zyska Ale mówię wam, przecież jestem mniej więcejostóabk. towar jak chora panda, więc znam naprawdę mało Pomyślałam, że być może jest to powszechne zjawisko, ale nic na ten temat nie znalazłam. „Dla-cze-go... spo-ty-kam... zna-jo-mych...” Gotowe. „Szukaj”. Ooo, nic nie ma. Spytałam więc mojego kolegę Mariusa, który jest „aktorem-geografem” (co za rozmach): ...gęstość? ...populacja? ...przypadek? ...miejska legenda? Wydaje mu się, że nie było badań na ten temat.

– A może to kwestia zróżnicowania społecznego w poszczególnych dzielnicach? ięc Na przykład w Paryżu dzielnice są nadal dość różnorodne, w ludzie z różnych środowisk rzadko na siebie wpadają. - Aha! To ma sens! Właściwie wszyscy moi znajomi są z tego samego środowiska "But I swear, being about as sociable as a sick panda, i często bywają w centrum... Dzięki, stary! I don’t know many people." - Cholera, no. I thought this was a well-known phenomenon, No dobra, jadę się zgubić na Ursynowie. but I found nothing. Koniec z hipsterstwem. Type: “Why do I bump into friends?” Ciao. Click: “Search.” Ooh, nothing. So I asked my friend Marius, wahto’sisclassy!): a “comedian-geographer” (th "Is it a question of density? Population? Coincidence? Urban legend?" He doesn’t think there’s been any research on the subject.

ain districts. "Maybe it’s a question of social mix in certt l quite diverse, so people from l i s e r a s t c i r In Paris, for example, the dist different social circles don’t bump into each other, you see?" ng to the "Ah! That makes sensea.reAllacotfivme yin ftrhieendcsitbyelo ntre. e c same social circle and Thanks, mate!" m it. "Dam Well, I’ll go and get lost in Ursynów. I’m done with the bobo style. Ciao."

WHY ARE POLES ROMANTIC? (PART 2) DLACZEGO POLACY SĄ ROMANTYKAMI? (CZĘŚĆ 2) anu, na plażę Yesterday, as I was navigating along the Dzisiaj, żeglując wzdłuż wybrzeży wirtualnego rozucceo ny coast of the virtual ocean, I found y w natknęłam się na ten oto wrak – tekst . s castaway text, washed ashore informacji, na wieczne zapomnienie w roókju t2a0le0n6t poetycki? thio n the beach of information and forgotten since 2006. Czyżby armator zbyt długo ukrywał sw Presumably the ship-owner’s poetic talent Polski duch romantyczny (wspaniały opis) remained suppressed for too long? ć ś o n n o ł k s i m a n a i w o ł S i m y ł a t s Polacy dzielą z pozo ie dowiemy do głębokich uczuć. Pewien polski portal internetowy (n [An amazing description of] się który, ale autor sprytnie zrzuca odpoywraieżdozniąalność na innych) The Polish romantic spirit przyrównuje polską duszę, tak wspaniale w The Poles share a tendency toward w muzyce Chopina, do bezkresnej krainye, ćd. okąd wielka równina z r profound feelings with all Slavic nations. Europy Środkowej przybywa, żeby um One Polish online magazine [we a k l e i W „ . h c a d z on’t know which one, as the author c o w (Czytając to zdanie, mam łzy y c ą j a w y r o g o d , y r a t s m y z c równina Europy Środkowej”, ni leaves that for us to find out] żubr, pada trupem w Polsce. O, mój Boże. Witamy.) describes the Polish soul, so well , i n l a t n e m y t n e s , expressed by Chopin in his music, as an i n d o g r y melancholijni, łza konsekwencji swoich Polacyanstąyczz nnia, tau i i n w y s l u p m i ż e t e l m ense territory where the great im rom d o ę p i w e r a o wtedy, gdy już jest plain of Central Europe comes to die. czynów zdają sobie spr m nie słyszałam! po wszystkim. (Doprawdy? Nigdy o ty [This phrase brings tears to my eyes. k po szkodzie”. a l o P y r d ą M „ : u i w o ł s z y r p Ech...). Jak w The “great plain of Central Europe” (!!! Czy to jest znane przysłowie?) sounds like an old and sick bison breathing its last in Poland. Oh God. Welc ) w ó z cu n a r F a l d ą j c a k y d e d ą n l a j o m e.] They c e p s (Bonus ze l e t , n e s g e , c n i l o t h i c m n a e n tal l e m a f o e ar m , co szczególnie odróżnia Polaków od �rancuzów, Ty nature. However, they c i t n a m o r d n a jest ich podejście do nieszczęścia. We Francji are equally impulsive and heedless of the ę n i a s t y c y h z , r k t t ó r a z y p n a e i r z e w k i a l j z ą r j e d o p ć ś do onsequences of their deeds until na swoje kłopoty i zmartwienia. Francuzi to straszni it’s tcoo late. [Oh really? Now that’s a first! malkontenci, jednak ich skargi dotyczą przede wszystkim Well…] As the proverb goes: “A Pole wises up kwestii ogólnych (pogody, polityki, różnych grup only after the harm is done.” [A well-known społecznych...), a nie konkretnych osób, a już z pewnością proverb?!] nie ich samych. Natomiast Polak poczuje s ię zbity z tropu, słysząc automatyczne „Ça va” [And now for a bonus especially w odpowiedzi na ulubione pytanie Francuzów: dedicated to the French] „Ça va?” („co słychać?”). Polskie wychowanie jest oparte na pojęciach powinności i cierpienia, co czyni The French and the Poles are m a i t i p e s s y i m l i s t a m i a . W t t a k i c h a o k o l i f c z n o ś c i a c h es to their Polaków especially different when it comra isfortune. In F n ce obnoszenie się ze swoim szczęściem i dobrobytem nie jest attitude towabroduts m mile widziane. complaints a one’s own misfortunes or frustrations are regarded as suspicious. r eat moaners, but their (Tekst podebrałam stąd: centreeurope.org Portail est -ouest) The French are g more general o t d e t i m i l s i m criticis - Cześć, jak leci? e ather, politics, w e h t problems (such as - No, nie za dobrze. and does not concern ) s p u o r g l a i c o s certain specific persons, not to mention themselves. - Uff. - A co u ciebie? - Do dupy, jak zwykle... - Cool. - ��ol. 29

- Cześć, jak leci? - Cześć! W porządku, a u ciebie? - W porządku. - To powiedz, co cię sprowadza? - Jean mówił, że masz kłopoty... - Chcesz pogadać? , co robić... - No, chyba mam depresję, już nie wiem

Słyszałam, jak rozmawiają moi polscy znajomi: (Macie tak samo jak ja, też nie wiecie, co powiedzieć po „cześć”?) - Cześć! - Cześć. - Co tam? ia... Tu rozmówczyni opowiada, co teraz porab Właściwie nie wiem, do czego miałby prowadzić ten radosny miszmasz, ale życzę Wam miłego dnia!

On the contrary, for a Pole it owuoruiltde Fberench e r the fav disconcerting to anas?w n automatic question “Ça v ” wnitg his a b i g “Ça va.” Polish upbrin n d sufferainsegd, wohnicthherenders notions of duty a the Poles pessimistic and fatalistic. In such piness circumstances, showing off one’s ohtapw e. and well-being is n e lcom [I pinched this text here: centreeurope.org portail est -ouest] “Hi, how are you?” “Not great.” “Phew.” “And you?” “Me neither. The same old shit.” “�0��.” “Cool.”

“Hi, how are you?” “Hi! Fine, thanks, and you?” “I’m OK, thanks.” “So, what brings you here?” “Jean told me you were having problems…” “Wanna talk about it?” “Well, I’m so depressed, I don’t know what to do any more and…” I’ve been listening to my Polish friends, and they say: [it seems if, like me, you worry about what to say after "hello"] “Cześć!” “Cz�ść!” “Co tam?” (“Hello” – “How are you?”) And the other person starts describing what she’s been up to….

On top of this joyful catch-all (I have idea where it leads), let me wish you no a nice day. Miłego dnia!

„W ZIMIE”?

O tej porze mroókwu ićlu:bi„ęSpotkamy się o 14, żeby razem obejrzeć zachód słońca?”

"IN WINTER?"

ay at s o t e k i l I g n i h There’s this t all we h S “ : r a e y e this time of th meet at 2 pm to watch the sunset together?”

CZY RYNEK S T A R E G O M I A S T A J E S T P O P R A W N Y P O L I T Y C Z N I E ? Nie mam pojęcia, gdzie ja miałam oczy, zanurzając się w niedzielnych tłumach wypełniających Rynek (pewnie po prostu na nie patrzyłam) i dopiero kiedy mój kolega Jonas zabrał mnie na wycieczkę, podniosłam wzrok na kamienicę Pod Murzynkiem.

strona Rynku ma Ta dekoracja znajduje się po stronie Dekertai(ł kjaeżjdamn iej zadziwiającą. swoją nazwę) i upływ czasu wcale nie uczyn yły numerowane i można je było W XVII wieku domy niiee sb rozpoznać na podstaw zczegółów. Właściciel tej kamienicy, kupiec handlujeącicły więc wykona nie (przyprawami?) z dalekimi kryajeagzmoit,yzcl zność jego towarów. m bolizowałab rzeźby, która sy

?) Młoda kobieta z dekoracji (bo to kobieta, prawdaka n a. s o r t a z i a patrzy na rynek już od 400 lat, osłupiał Uprzedzam, że na tej samej fasadzie znajduje się motystłoypniu. niołek, który ciekawi mnie w nie mniejszy a

IS THE OLD TOWN SQUARE POLITICALLY CORRECT? I have no idea where I was looking when wading through Sunday crowds on the Rynek (market square)—probably just looking at the crowdusp. It wasn't until my friend Jonas gave me a tour that I looked .” at the Kamienica pod Murzynkiem, the “House of the African

The African’s head can be found as an ornament on the “Dekert Side” (each side of the market square has a name. ), and the passage of time has not made it any less striking In the 17th century there were no street numbersT, hsoe tohwe ner houses were known by their distinctive features. of this house, a merchant—perhaps trading in spices with faraway lands, commissioned this sculpture as a sy m bol of his exotic dealings. So for 400 years this young woman (it looks like a woman, right?) has been casting a stupefied and worried gaze at the old market square. On the very same façade, I must warn you, there's a chubby angel I find equally puzzling.

JAK MOŻNA BYĆ AŻ TAKIM NACJONALISTĄ MIEĆ SKRAJNIE PRAWICOWE POGLĄDY? (CZĘŚĆ 2)

W roku 2012, gdy 11 listopada doszło do brutalnych zamieszek wywołanych przez zwolenników skrajnej prawicy, zadawałam sobie pytanie: DLACZEGO? Rok później jest jeszcze gorzej... Na ulice wyszło ok. 20 tysięcy skrajnych prawicowców, podczas gdy na manifestacji przeciwko faszyzmowi było tylko 500 osób...

Jeden pomnik spalony przez homofobów, dwa zaatakowane squaty, długo mogłabym wy m ieniać. Dlaczego młodzi ludzie – bo mowa tu głównie nizacji? o młodzieży – dołączają do takich orga Nie chcę wierzyć – mimo tego, co mi mówiono – że robią to po prostu z głupoty. Przecież nikt nie rodzi się aż tak głupi…

n d”, m bow In Pola � Claudia Cioban, „Burning Down, naa Rapionrt a.co r e e z a j l a u l a opublikowano 14 listopada 2013

W świetle niedawno opublikowanego artykułu⁕ nie zawaham się skrytykować mitu „Polski nieznającej kryzysu”, m świetle politykę mitu, który przedstawia w pochlebny i ekonomię, a któremu stanowczo przeczy ulica.

Polska recepta na zaostrzający się kryzys jest tyleż prosta, co wybuc howa: m ujący ogromne wpływy - Kościół katolicki utrzy – Brak partii lewicowej z prawdziwego zdarzenia (postępowcom wciąż przypina się łatkę „komunistów”) – „Liberalna” partia rządząca, skręcająca mocno w prawo - Naród, którego większość nie odczuła pozytywnych skutków przemian ekonomicznych po roku 1989 m – Martwe przepisy prawne dotyczące przestępstw pnreakatrlieuszraysowy w ó k t e s d o e i p o – Jeden z najwyższych w Eur ...i najwyższe od 1990 roku bezrobocie: 13% (w Szwajcarii to tylko 3%...)

m – Przestępstwa na tle rasowy - Antysemityzm - Nacjonalizm - Homofobia – Skrajna prawica MICHAŁ BILEWICZ, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego, udowodnił w roku 2010, że to czynniki socjoekonomiczne mają największy wpływ na wzrost rasizmu i ksenofobii. Wzrost nastrojów antysemickich, na przykład, był zawsze bezpośrednio związany z okresami największych trudności ekonomicznych. SMACZNEGO

HOW CAN ANYONE BE SUCH A NATIONALIST AN EXTREME RIGHT-WINGER? (PART 2) In 2012, after the violent demonstrations of November 11, I asked the question: WHY? One year later, it’s even worse. Almost 20,000 people turned up for far-right demonstrations, but just 500 protesting against fascism. e n t was burned down by homophobes, One monum two squats attacked, and the list goes on. Why do young people - because it’s mainly young people - join this movement? I don’t want to believe, as I was told, that it’s just stupidity. One is not born stupid… In the light of a recent article I won’t hesitate to slam the myth of “Poland that knows no crisis,” a myth that shows politics and economy in a flattering light but is contradicted by the street, without a shadow of a doubt. o m , 14 November 2013) � “Burning Down a Rainbow in Poland,” by Claudia Cioban (aljazeera.c

Be it crisis or growth, the Polish recipe remains as simple as it is explosive: – Catholic church, as influential as ever - No serious left-wing party (progressive parties o m munist”) are still labelled “c – “Liberal” majority party inclining to the right - A majority of the population that has never benefited from the economic changes after 198� - Law against racist crimes rarely enforced - Employ m ent conditions among the most precarious in Europe …A very high level of unemploy m ent—13%—since 19�0! (In Switzerland it’s only 3%.) - Racist crime – Anti-Semitism - Nationalism - Homophobia – Extreme right-wing tendencies Research by MICHAŁ BILEWICZ, a sociologist at the University of Warsaw, shows that it is socioeconomic factors more than anything that make people turn to racism and xenophobia. For instance, peaks of anti-Semitism among the general population are directly correlated with intense economic hardship.

SMACZNEGO

JAK MOŻNA MIEĆ SKRAJNIE PRAWICOWE POGLĄDY? (CZĘŚĆ 3) m , co ostatnio napisałam o sytuacji Po ty socjoekonomicznej młodych Polaków, przypomniała mi się pewna sytuacja pełna... czarnego humoru.

Albo: „JAK SPR AW IĆ, BY MŁ O DY POLAK ZANIEMÓWIŁ...” - Fanny? m? - Mm - Ilu masz bezrobotnych znajomych w Szwajcarii? - Eee... Żadnego. A co?

HOW CAN ANYONE BE AN EXTREME RIGHT-WINGER? (PART 3) By the way, after what I wrote the other day about the socioeconomic situation of young Poles, I remembered this moment of black humour.

Or: “HOW T O RENDER A YOUNG POLE SPEECHLESS?” “Fanny?” “Mm m ?” “How many of your Swiss friends are unemployed?” “Er… None. Why?” 37

WHAT IS THE OPPOSITE OF STALINIST ARCHITECTURE? (PART 2)

HAH! The Keret House may have been declared the skinniest building in le 4 centuries ago! the world, but I found another one that nickeodwnt,he, ittitm e asures 4 shoe-lengths wide. At ul. Kanonia 20, by a little square in the Old T For once I didn’t have my tape measure, and measured it in lengths of my owatn tshheoes. oe-lengths By comparison, the Palace of Culture and Science is a thousand sh base. This house would fit there 250 times.

The Keret House is almost 6 shoe-lengthelsyw) ide! (104 cm, 260 m and 152 cm, respectiv by the owner. This house was built in the 17thoncetnhteusruyrfaacse aa rcelaevoefr tthaex frausçead e and the d At that time tax rates depende number of windows. Cleverly, the building widens out at the rear. Sheesh! From that direction it’s hidden in a niche.

CO JEST PRZECI WIEŃSTW EM ARCHITEKTU RY STALINOWSKIEJ? ( CZĘŚĆ 2) m domem świata”, HA! Może i Dom Kereta został wszem wobec okrzyknięty „najwęższy ale ja znalazłam budynek, który palmę pierwszeństwa zyskał już 400 lat temu! ówce, przy ulicy Kanonia 20 i mierzy... 4 stopy. Stoi na maleńkim placyku na Star No tak, bo ten jeden raz akurat nie miamłiaemrzyprćzystopami. sobie miarki krawieckiej, więc musiałam Dla porównania: podstawa Pałacu Kultury ma 1000 stóp – czyli ten dom zmieściłby się w jego fasadzie 250 razy. Dom Kereta ma... prawie 6 stóp! (odpowiednio: 104 cm – 260 m – 152 cm)

n a w XVII wieku – jej właściciel zastosował taki wybieg, by płacić Kamienica została wybudmotwya c niższe podatki, a w ta h czasach płaciło się za powierzchnię fasady i liczbę okien. Sprytne: budynek rozszerza się ku tyłowi. Pff! y we wnęce. Gdy się idzie z tej strony, nawet się go nie widzi, bo jest schowan

WOJĄ BABCIĘ? CZY STANISŁAW ZACZEPIŁ S Spójrzmy prawdzie w oczy, Warszawa ma problem: Facebook.

Gdzie indziej mówię: - W Warszawie mam tylko jednego kolegę, który nie jest na Facebooku. - Ooooo!

Natomiast w Warszawie mówię: - Mam tu jednego kolegę, który nie jest na Facebooku.

- NAPRA W D Ę ? ! !

Ten kolega ma na imię Piotr⁕ i prowadzi zupełnie normalne życie towarzyskie...

� imię zostało zmienione ...chociaż często omijają go różne wydarzenia. Dużo czyta – jakoś mnie to nie dziwi...

GRANNY? HAS STANISŁAW POKED HIS

Let’s face it, Warsaw has a problem: Facebook. Everywhere else I say: d “In Warsaw I have only one frien who is not on Facebook.” “Whoa!” Whereas in Warsaw I say: iend “Here in Warsaw I have a fr who’s not on Facebook.” “REALLY?!!” This friend’s name is Piotr� and he has a normal social life. ⁕ name changed He does miss out on some events, though. He reads a lot. Say no more…

Powiadomienia „Anna Nowak zaprosiła Cię na wydarzenie Wernisaż wystawy �Sztuka Merowingów w Szczawnicy›› u r g 22 dnia o 18:00". Notifications Wiele instytucji i inicjatyw kulturalnych informuje "Anna Nowak invited you to the event Opening o swojej działalności tylko za pośrednictwem ��. rovingian Art in Szczawnica' e M ' n o i t i b i h x e a i n e z r e Fest zaktualizował(a) zdjęcie wyda „Indie Zi’n December 22 at 6 pm." › › m a e r t s n i a m t n a w t n o d e W � n nounce their Many cultural institnultyionosn a j". i n p ę t s o d U z o m K r e a n t o t � acebook. ę o i Lub events Brałam udział w różnych undergroundowych "Indie Zine Fest updated the event photo 'We don’t akcjach, które reklamowały się tylko want mainstream.' Like Comm e n t Share." i wyłącznie w ten sposób. iązane I have taken part in underground events that were Dostaję na FB wiadomości zw p ą r j a o c ą . advertised only on Facebook. z m r a s z W W awie nawet squaty mają swoje e professional messages on �acebook. v i e c e r I Warsaw even squats have their own Facebook pages. strony na ��. n I y m u b l a ć a d Można tam przeglą nized there. You can see photos from actions orga ze zdjęciami z ich akcji. "Skłot „Skłot Lubię to 8 200 użytkowników lubi to”. Like '8,2oo people like this.'" Nie, nie żartuję. Honestly, I’m not joking. – Eee... ale... och... "What gives?" Czy to działa? e n do we allow privatly whe e Sinc e n t a w y r p y y d b e e ż i , k y t m a o l a w p z o Od corporations to have a monopo przedsiębiorstwo miało monopol na informacje? on information? ! e n z c y t i l o P ! e n l a Kultur Cultural! Political! ch a fuss about koniec d o p ż e i c e z r p , k a t ź d ę z r z e i n , m a t j o m a t j O – "Come on, stop making su 1.58 billion . w ó r l o d a a d r a i l i m 8 5 , 1 e i w d e l a z i c r a w i l y b 2012 ere worth only w ey th it, . Uspokój się dollars at the end of 2012. Calm down." „Lubię to”. "Like."

GDZIE SĄ NIEGDYSIEJSZE ŚNIEGI?⁕ � przy tej okazji można pomyśleć i o François Vilhloonliijen, ą

i o Georges’u Brassensie – obaj śpiewali tę melanc balladę, choć dzieli ich 500 lat różnicy. Zabawne, we wrześniu mówili mi: m roku ma być zima stulecia. - Podobno w ty To będzie okropne. OF YESTERYEAR?⁕* S W O W N H S E R E E H A T R E - Straszne! �A good occasion to remember François Villon choly W listopadzie: . They both sang this melan - Mróz potrzebuje czasu, w styczniu dopiero and Georges 5B0r0assyenesa rs apart. ballad, just będzie lodowato. To będzie okropne. - Straszne. It’s funny how in September people kept telling me: “They A w styczniu słyszę: say this year we’ll have the coldest winter of the century. It’s going to be awful.” - Nadal nie ma mrozu, czydlizie okropne. zima potrwa do lipca. To bę "Scary shit!" - Stra… In November: “The cold needs more time,going to be awful.” To moja druga zima w Warszawie but in January it will be freezing. It’s i wciąż nie było wielkich mrozów! "Scary shit!" W 2012 roku odwiedziłam Toruń, m słońcu. skąpany w lutowy

And in January they’ll say: “The frost hasn’t come yet, so the winter will last until July. It’s going to be awful.” TORUŃ Wisła zamarzła, a ulice by, łjyakcbayłezabwiaiełsez.one "Scary sh…" Wszystko trwało w ciszy m powietrzu. m , lodowaty It’s my second winter in Poland and w suchy ? i g e i n ś e z Czy wrócą niegdysiejs still no freezing temperatures! In 2012 I visited Toruń, bathed in the February sun.

TORUŃ The Vistula froze over angd wthaes ssitlreenett,s were all white. Everythin suspended in the dry, freezing air. Will the snows of yesteryear ever come back?

JAKI JEST ULUBIONY FILM AMERYKAŃSKIEJ POLONII?

Któregoś dnia, gdy oddawałam się czczej eksploracji abezkresnej krainy amerykańskich filmów kasowych, natknęłam się nre komedię nia” (2006), w któ j nie sposób nie romantyczną pt. „Sztuka zrywa zauważyć, że główny bohater jest „Polish American”. „zGi ary Grobowski” nosi najróżniejsze polskie t-shirty, a w biurze sied pod ogromną polską flagą...⁕ 1998 (francuski plakat) „Big Lebowski” � Na przykład tutaj. Zresztą czasem T en kultowy film braci Coen trudno nadążyć ze słucha niem jego kwestii, m m i a ł p r emierę mniej więcej w ty bo tyle tych flag wokół niego (i na nim). m czasie co „Ślub po polsku” i rzucił Ok, to na pewno nie są słowa, które zmienią bieg Historii. nowesaśmwy iatło na „kwestię polsko-amerykańską”. Można się jednak zastanawiać, jaki jest A ty m czasem poza tytułem i kilkoma sens takiego a nie innego wyboru, skoro sam w y raźnie polskimi nazwiskami nie mamy m owy. film w ogóle nie ma narodowej wy m i „treściami w nim do czynienia z żadny narodowy m i” czy stereotypami. Wtedy dotarło do mnie, że Polonia musiała odcisnąć swój ślad na amerykańskim kinie. 2013 Oto, co znalazłam: „Iceman: historia mordercy” Prawdziwa historia zawodowego zabójcy, 1951 Ryszarda Kuklińskiego. Spośród wszystkich „Tramwaj zwany pożądaniem” m amerykańskich filmów to w ty „Nie jestem POLACK, ludzie z Polski to Polacy, e ięcej razy pada słowo „Polak”, w a nie Polacks (…) Nigdy więcej mnie tak nie nazywaj”. wszynastjkwic h możliwych konfiguracjach. Stereotyp negatywny Polish American: „Because I’m Polish”. Eee... ok, dobra. nieokrzesany, brutalny pijak. Brando gra postać Stanleya Kowalskiego. Mój ogólny wniosek jest taki, że – w przeciwieństwie 1961 do społeczności żydowskiej, włoskiej czy afrykańskniekuj „West Side Story” – społeczność polska nie stworzyła osobnego gatu Kinowa adaptacja broadwayowskiego musicalu m i typami kina „Polish-American”, z własny inspirowanego „Romeem i Julią” Szekspira. bohaterów i z wielkimi nazwiskami. Kluczy Historia rywalizacji dwóch klanów: Sharków m więc pośród aluzji i stereotypów, z różny (Portorykańczycy) i Jetów (Polacy). Główny m kierunku. powodzeniem... ale idąc w pozytywny bohater nazywa się Tony WYZEK. 1985 „Rok smoka” W piśmie „The Polish Review” ukazał się artykuł m Adaptacja powieści Roberta Daleya pod ty pod ciekawy m tytułem: „Big Lebowski Goes samy m tytułem. Stan White, którego prawdziwe To the Polish Wedding: Polish Americans nazwisko brzmi Stanisław Łuszyński, to stereotypowy m i p u ł g bohater, który sam o sobie mówi: „Jestem – Hollywood Style” („Big Lebowski idzie na c z y a ć " m . u polskie wesele: Polonia amerykańska Polaczkiem. Wieśniakiem. Wszystko mi trzeba tł w Hollywood”, tom 47 nr 2, 2002). 1998 „Ślub po polsku” Cóż, „Ślub po polsku” (debiut Theresy Connelly) na pewno nie jest ulubiony m filmem amerykańskiej Polonii – ta film ostro skrytykowała, zupełnie pomijając jego feministyczny wydźwięk, a skupiając się tylko na szczegółach kulinarnych i domowych... Ale takie już było ryzyko związane ze stworzeniem stuprocentowo polskiej scenografii.. Niemniej ten film w końcu zrywa ze stereotypem Polaka. Można odetchnąć z ulgą!

WHAT IS THE FAVOURITE FILM OF THE AMERICAN POLONIA?�*

⁕ Polish diaspora

One day I was indulging in idle exploration of the infinite land of popular American films, when I stumbled on "The Break-Up"(2006), a rom-com where it’s impossible to overlook the fact that the hero is “Polish-American.” Because “Gary Grobowski” wears Polish t-shirts and has a gigantic Polish flag in his office.⁕ � There, for example. And it’s hard to follow his 1998 lines with all those flags around him (and The Big Lebowski literally on him). OK, those lines surely won’t change History. The Coen brothers’ cult movie But you have to wonder the reason for was released almost simultaneously with this choice, especially considering that otherwise "Polish Wedding" and threw the film has no ethnic message whatsoever. a new light on the “Polish-American” issue. However, apart from the title and some I realized that the Polish community in the US obviously Polish names, it has no must have left its mark on cinema. “ethnic content” and shows no stereotypes. Here’s an overview of my findings:

1951 2013 A Streetcar Named Desire T h e Iceman Negative stereotype of the Polish-American: Based on the real story of hit a boorish, brutal drunkard. Brando plays Stanley Kowalski. s, e l o P man Richard Kuklinski, this is probably "I am not a POLACK. People from Poland are not Polacks. [...] So dont' ever call me a Polack." the American film with the record number of occurrences of the word “Polish” in it. 1961 West Side Story In all conceivable forms. “Because I’m Polish.” Cinematic adaptation of a Broadway Yeah, well, right. musical inspired by Shakespeare’s Romeo and Juliet. It tells the story of two rival clans: the Sharks (Puerto Ricans) and the Jets (Poles). The hero’s So my general conclusion is that the Polish name is Tony WYZEK. community, unlike Jews, Italians or African 1985 Americans, has not developed its own, Year of the Dragon “Polish-American” re of cinema, Adaptation of Robert Daley’s novel. Stan White, with its own heroegsena n d great names. born Stanisław Łuszyński, is a stereotypical hero, I t t h e r e fore navigates through allusions who even says: “I’m a stupid Polack. A peasant. a n d stereotypes, with mixed success. But at You gotta make things clear to me.” least it is evolving in a positive direction. 1998 Polish Wedding Well, "Polish Wedding" (Theresa Connelly’s début) is "The Polish Review" published an certainly not Polish-Americans’ favourite film. In fact sa s g e e , m t s i n i m e a r t i f c l e w ith the interesting title “The they panned it, ignoring the strongly d . a Big Lebowski Goes to the Polish Wedding: and focused on culinary and domestic details inste n. g i s e d t e s c That was a risk, with the 100% ethni Polish Americans, Hollywood Style” (Vol. 47, "However, this film breaks away at last from the no. 2, 2002). tradition of the stereotypical Polak." Now that’s a breath of fresh air!

KOCHAM CYFERKI:

a Ponad 20 milionów Polek i Polaków mieszkc h, poza Polską, z czego 10 mln w samrzyecciheż,Stana zwłaszcza w Chicago. No p w Chicago. nia” dzieje się „Sztuka zrywa (To 1,25 populacji Szwajcarii!) (We Francji mieszka ich milion)

Były trzy fale imigracji: � W czasach zaborów (1870–1914) � Podczas drugiej wojny światowej (1939–1945) � Po upadku komunizmu (1989) POLA N E G R I ( 1 8 9 7 – 1 9 8 7 ) Była już słynną w całej Europie aktorką, gdy w roku 1921 pojechała do Stanów Zjednoczonych i stała się tam wielką gwiazdą kina niemego.

I LOVE NUMBERS:

More than 20 million Polens glivine tohutesiUdSeA. Poland, with 10 �illio� livi ou know, Especially Chicago. Wouldn't y et in Chicago. "The Break Up" is s (That's 1.25 times the population of Switzerland!) (And there are 1 million Poles living in France.) m igration: There were three waves of im Austrian reign � During the German-Russian- –1914) in Poland (1870 � During the Second World War (1939–1945) � After the fall of communism (1989)

POLA NEGRI (1897–1987) The actress, already famous in Europe, came to the United States in 1921 and became a great star of silent movies. 47

JAK ZAMARZAJĄ RZEKI? Wczoraj zaczęło się robić coraz cieplej, więc poszłam się przejść po bulwarach wiślanych, żeby popatrzeć na rzekę, która była nadal zamarznięta. igdy nie przestanie mnie fascynować: że tak szybko poruszająca się Ten widok dn masa wo y może zupełnie zastygnąć. m i samolotami. To trochę tak jak z lecący Doszłam do końca Bulwaru Flotylli Wiślanej, do ponurego i za niedbanego, 6-metrowego pomnika, e c i o b o ś s j e w s z c a z e bardziej melancholijnego, gdy wznosi się nad zamarzniętą rzeką. który m Ten dziwny pomnik (1975) przedstawia trzech żołnierzy montujących pal podczas odbudowy mostu. Uupamiętnia saperów, którzy zginęli podczas odbudowy Wars zawy. Stanowi on jedną z trzech części pomnika „Chwała saperom” autorstwa Stanisława Kulona, obok: słynnego Pomnika Sapera i reliefu z brązu.

HOW DO RIVERS FREEZE OVER? Yesterday the weather started getting warmer, so I went for a walk on the riverbank to see the Vistula, still frozen over. This view will never cease to fascinate me:—how quickly moving masses of water can bec o m e motionless. It’s similar to airplanes in flight. I reached the end of Bulwar Flotylli Wiślanej (Vistula Fleet Boulevard?), e n t, sombre and dilapidated by the 6-metre monum o r m e n e m v e e lancholic about it when th, which has g somethin e river underneath is frozen.

e n t (1975) represents three soldiers This bizarre monum putting up a pillar during the reconstruction of a bridge. It c o m memorates the sappers who died during the rebuilding of the city and, together with the famous statue of a sapper and a bronze relief, e n t entitled makes up a three-part monum pers" by Stanisław Kulon. p a S e h t "Glory to

CZY POLSKI „KOMPOT” ZNACZY T1O SAMO, CO FRANCUSKIE „COMPOTE” ? Kompot to napój owocowy, który zastęip unjea m stole⁕ wodę z kranu na rodzinny polskich stołówkach. I tak jest od... eee... od zawsze? m razie przynajmniej od XV wieku. A w każdy Przepis: (prościej się już nie da) � Przez kilka minut gotować dojrzałe, ale r odu) nie rozpadającwe osdiyę , oawżoctea (nza bog rze koloru. e i i c ś o l i j w duże nia. � Posłodzić według uzna � Zostawić do ostygnięcia.

W barach mlecznych wciąż jest podawany w białych kubkach z szerokim brzegiem. Można go przechowywać w słoikach.

Kompot oczywiście musiał ustąpić ppodoldaaje się, m , jednak nie napojom gazowany dyskretny i wciąż kocharnaycja–cht.eraz zaczął pojawiać się w restau Czyżby powrót starej mody? Slow food itd.? � To Gosia zwróciła mi uwagę, że – co zaskakujące – do tradycyjnych posiłków nie podaje się w Polsce wody. Zdaje się, że woda ma tu nie najlepszą reputację, prawda? - Przepraszam, ale jest jedna rzecz, któ,ra nie daje mi spokoju: owoce zjadamy czy zostawiamy na dnie szklanki?

DOES POLISH "KOMPOT" MEAN DRINKING YOUR DESSERT?2 places tap water on Kompot is a fruit drink that rea family tables⁕ and in Polish c n teens. It has been that way since … forever? Well, since the 15th century, at least. Recipe: (it won’t get any simpler than this) � Boil some ripe but firm fruit (forfomwater until your garden) in a large amount you get a nice colour. � Add sugar to your liking. � Let it cool down.

m ed mugs. In milk bars it is still served in white wide-rim You can preserve it in jars. zzy Of course, kompot has lost groundcrteoetfia nd drinks, but it does not go away. Dis beloved, now it is even served in restaurants. A fashion comeback? Slow food etc.? � It was Gosia who pointed out

to me that traditionally Polish meals are not o m panied by water. Water seems to have acc a bad reputation here, doesn’t it? ne thing that bugs "Excuse me, but there’hs ethfrisuito , or do we me: Do we eat t leave it at the bottom of the glass?"

m stanie (przyp. tłum.). Compote (fr.) – � kompot, � w opłakany 2 In French "la compote" is a dessert, but "en compote" also means "in a bad state” (translator's note). 1

JAK SIĘ MÓWI „KOMIKS” PO POLSKU? (CZĘŚĆ 12) (ODPOWIEDŹ: „THORGAL”!) nia wielkich centrów handlowych, zresztą to, Nie mam zamiaru nikogo zachęcać do odwiedza co chcę napisać, nie ma w sobie nic zachęcającego. Ostatnio postanowiłam rzucić okiem na dział komiksowy w największej polskiej księgarni, po to tylko, by stwierdzić, że przez niespełna dwa lata nic a nic się nie zmieniło. GRA

ZNAJDŹ DZIAŁ KOMIKSOWY NA PIĘTRZE Z KSIĄŻKAMI PIĘTRO Z KSIĄŻKAMI ODPOWIEDŹ: JEST ZAZNACZONY NA ŻÓŁTO Conan, Hellboy, Gwiezdne Wojny itd. Albumy Rosińskiego m a poziom! Ach ten Thorgal, cały czas trzy ⁕M.in. Dennis Wojda, David B., Agata Wawryniuk MORAŁ: Jeśli macie ochotę na coś innego niż Thorgala, szukajcie małych lokalnych sklepów z komiksami. TAK, coś takiego naprawdę istnieje, trzeba się naszukać, ale one naprawdę istnieją.

HOW TO SAY “COMICS” IN POLISH? (PART 12) (ANSWER: “THORGAL”!) I have no intention of encouraging you to visit big shopping malls. Besides, what I’m going to write is anything but encouraging. The other day o m ics I decided to have a look at the c section in Poland’s biggest bookshop, only to observe that nothing whatsoever has changed during those two years. GAME

FIND THE COMICS SECTION IN THE BOOK DEPARTMENT! BOOK DEPARTMENT ANSWER: IT’S YELLOW Conan, Hellboy, Star Wars, etc... Albums by Rosiński... Bloody Thorgal, always on the mark! ⁕Among others: Dennis Wojda, David B., Agata Wawryniuk MORAL: If you want something other than Thorgal, try o m ic shops. YES, such a thing and find small local c exists. It requires some searching, but they do exist. 52

KTO MA KLUCZE DO OSTATNIEGO PIĘTRA DOMU PRZY SMOLNEJ 8? W budynku przy Smolnej 8 zakochałam się od pierwszego wejrzenia. (Wiem, na was prawdopodobnie tak nie zadziałałw). Szwajcar tóre się nazywa k , o k z c te s a o r i i o k i m s t s e e j ż , m e i n a n o k e z r p m i o m z k a j To trochę tak Bière (fr. piwo), to kiedyś tam zamieszkam – wiem, że któregoś dnia dostanę się na 17. piętro budynku przy Smolnej 8. CZEKAJCIE, A BĘDZIE WAM DANE... Według portalu „Powojenny Modernizm”, który jest dla mnie źródłem nieustającej radości, bo jego autorzy mają w zwyczaju odpowiadać na moje pytania, jeszcze zanim je zadam, ten piękny m z pierwszych wieżowców w Warszawie. Zaprojektowany w 1964 i ukończony budynek był jedny m założeniu miał być hotelem. w 1976 roku, w pierwotny Był bardzo nowoczesny (domofony, szybkie windy itd.) Gdy się na niego patrzy, idąc z malutkiego parku Beyera w strcounęKucltenutrryum. , wznosi się samotnie ponad drzewami, a daleko za nim majaczy sylwetka Pała ję i salę balową, które mieściły się Nie mam pojęcia, kiedy zamknięto panoramiczną restaurraazce m , gdy przechodzę obok parteru, zadzieram m na jego dwóch ostatnich piętrach, ale za każdy ryłę, i próbuję sobie wyobrazić, głowę do góry, by spojrzeć na jego dziwną, wychyloną b jak mogła tam smakować kawa w roku 1977...

WHO HAS THE KEYS TO THE TOP FLOOR OF SMOLNA 8? As for Smolna 8, it was love at first sight (I know it didn’t affect you that way). e’s a village called Bière (French for beer), then one It’s a bit like the certainty that if in Switzerland thergo ing to stay on the 17th floor of ul. Smolna 8. m ’ I day I will live there. I know that one day GOOD THINGS COME TO THOSE WHO WAIT… According to the Powojenny Modernizm (“Post-War Modernism”) website, the very existence of e enough, because it has the uncanny ability to answer my questions even which I can never prabiesa before I ask them, this u tiful edifice was one of Warsaw’s first skyscrapers. Design started in 1964 and construction was completed in 1976. The building was initially designed o m s, fast lifts, etc). mostly as a hotel. It had cutting-edge technology (interc

If you look at it going from the little Park Beyera to the city centre, the skyscraper solitarily towers over the trees, while far in the background you can discern the silhouette of the Palace of Culture. top floor closed its panoramic restaurant and banquet room, but every time I don’t know when the double ning forward, I pass the foot of the building I raise my head to look up at its strange shape lea and I try to imagine the taste of coffee back in 1977.

RANY BOSKIE, DLACZEGO LUDZIE DAJĄ KWIATY ÓSMEGO MARCA?! Pamiętam, że dokładnie rok temu przewróciłam się pod Sejmem i wylądowałam rku przy Rondzie Wiatraczna ludzie w śniegu. Za to wczoraj świeciło słońce, a na bazia się, jeszcze sprzedawali bazie (to taki kosmaty odpowiednik kw atów, pokazują zanim wyrosną liście, w pierwszych dniach... WIOSNY) 8 marca - Aaaargh, cholera, rok temu też zapomniałam, jak mnie to denerwuje! -? - TE WSZYSTKIE BUKIETY! Ten 8 marca to jakieś genderowe Walentynki! Dzień KOBIET = ideału kobiety. 3 Marketing i lukrowany seksizm... Jak z Juliena Clerca ! - :) m świętujemy - Nie sądzisz??? Przecież to dzień, w który prawa kobiet!!! Dzień bilansu! Dzień walki o równość! - No tak, rozumiem, że cię to denerwuje, ale tutaj ten dzień ma swoją własną historię. Dla ciebie to tylko kolejny ONZ-owski „dzień”… ale w krajach bloku wschodniego to było wielkie święto. -? m - O ile się nie mylę, to Lenin je ustanowił, żeby upamiętnić strajk kobiet, po który nie kobietom prawa do głosowania! wybuchła rewolucja w 1917 roku... i przyzna - Prawo do głosowania w 1917? Niesamowite!� - To było święto ich emancypacji! Kobiety obsypywano kwiatami, żeby uczcić ten tryumf... n dalicznie późnej daty wprowadzenia ⁕ przykre odwrgóoceknoibeietska w Szwajcarii: 1971... Tak. prawa wyborcze m. m ... Nie wiedziałam o ty - Hm - No, ale jeśli pominąć tę kwestię, to rzeczywiście, zrobiła się z tego komercyjna papka... Raczej niewielu facetów interesuje polityczne znaczenie tego dnia. m wiesz, że Polacy i Polki mają obsesję A poza ty na punkcie kwiatów. – Tego nie musisz mi przypominać. - Idziesz jutro na Manifę? - No. - Czekaj, czekaj! Kupiłaś bukiecik? Hehe!

3Julien Clerc (ur. 1947)

– piosenkarz francuski, m entalnych znany z senty z piosenek i bur liwego życia miłosnego (przyp. tłum.). 57

GOOD GRIEF WHY DO PEOPLE GIVE FLOWERS ON MARCH 8? I remember exactly one year ago I tripped and fell in the snonwg craigthkitnisn aftrotnhte mar ket of the Sejm. But yesterday it was sunny and people were selli They appear by Rondo Wiatraczna. (Catkins are a hairy equivalent of flowers. even before the leaves grow, in the very first days of… SPRING.)

March 8 m it, I forgot, just like last year, how this annoys me!" "Raaah, goddam "?" "ALL THOSE BOUQUETS! As if MarVcahl8entine’s Day! were some kind of gender-specific WOMEN’S Day = the day of the grand ide4al of femininity! Marketing and sappy sexism … Julien Clerc …!" ":)" "Don’t you think???" "It’s supposed to be ’women’s rights day,' after all! A day of reflection, a day of the fight for equality!" "Yeah, I do understand that this irritates you, but here this day has its own history. For you it’s just another holiday invented by the UN, but in the Soviet bloc it was a great celebration." "?" think it was Lenin who decreed it, to commemorate "Correct me if I’m wrong, but I a women’s strike that started the 1917 revolution, and the right to vote for women." "Women had the right to vote in 1917? Blimey!�" pation. After this victory, "It was a celebration of their emanflcoiw women were literally drowning in e rs." ⁕A poignant anagram of theSicnatnroddaulcotuiso.n of women’s suffrage in Switzerland: not until 1971. m ! I didn’t know." "Mm o m e some sort "But then again it’s tr.ueI,’mit nhoats sbureec if many guys are interested ablum of commercicaall pm ning. in the politi e a ics." 4Julien Clerc (born 1947) And you know Poles are flower fanat – French singer "No need to remind me." e n tal known for his sentim " ? w o r r o m o t ' a f i n a M ' e h t o t g n i m o c u o y e r "A songs and stormy lovelife "Yep." (translator’s note). " ! e e h e e H ? ? ? t e u q u o b a t h g u o b u o Y ! e r e h e w "But what have 58

m oncka! Ulica Mary n y. Na Bielanach W Warszawie mieszkają mewy iw k opromrcoirea . a ł y b m y czuję się zupełnie, jakb

m oncka! Ulica Mary e are gulls and cormorants in Warsaw. r e h T m e t s o m d o p e z s a ł j Kormoran wygrzewa się na piaszczyste up as Bielany I feel like I’m in a port. r a f s A , a t a i w ś Poniatowskiego, trawiąc posiłek (mistrz m środku rzeki!) na samy WHAT ARE THEY WAITING FOR, i, To mi przypomina, że kiedy mielsaztkyałwaamła ndaużWaolm e wa. THE GULLS IN THE BIELANY PORT? na mój parapet czasem przy A cormorant is basking in the sun and digesting, sitting on a sandbank under the Poniatowrisvkier!B)ridge ight in the middle of the (a world champion, rm s That remind e that in the Wola district a large gull used to come eat on my windowsill.

NA CO CZEKAJĄ MEWY W PORCIE BIELAŃSKIM?

DLACZEGO CZARNA MADONNA JEST CZARNA? Oto jak udało mi się zachować reputację DONNA BLACK? A M W H K Y C I A S L T B H E . . . i k z c owni

bunt This is what I did to keep my reputation as a rebel. - Nadal nie byłaś w Krakowie? “You still haven’t visited Kraków???” - Hehe. “Hee-hee.” Ostatnio pojechałam sobie na wycieczkę... So I recently went on a trip. - No nareszcie! “Aaaah, at last!?” - Hehe. ...do Częstochowy! “Hee-hee.” - Ha! …to Częstochowa! "Ha!" Do czytających to moich przyjaciół, my non-Christian friends, who are reading this: o T o t s a i m o t : i m a n a j i c e ś z r h c h c y c niebędą tochowa, a Marian pilgrimage centre, is simply one s ę z C j e i c ś ę z c j a n i h c y z s j e i n ż a a w j n z m y n d e j t jes of the most important anldd. most frequented odwiedzanych świętych miejsc na świecie. holy places in the wor z a r o o g e n j y r a m Częstochowa jest centrum kultu m ek. I’m not Christian, but I’ve always found medieval celem pielgrzy art fascinating. n ką, ale Ja wprawdzie nie jestem chrześcijśa 20, zawsze fascynowałam się sztuką redniowiecza. I remember how, at the age of a I once braved a trip to Saintes-M ries-de-la-Mer on , o g e w o z r u b o g e n w e p , t a l 0 2 m a ł a i m y d g e ż , m Pamięta stormy February afternoon to see the figure of Saint lutowego popołudnia zaryzykowałam wycieczkę Saraah the Black, the patron saint of the Roma ni people. ć y z c a b o z y b e ż , r e M a l e d s e i r a M do Saintes figurę Świętej Sary, patronki Romów... Black Madonna of Częstochowa, “Queen of Poland”! e h T ! ” i k s l o P a w o l ó r K „ , y Czarna Madonna z Częstochow ting looks like this, but in fact it n i a p ” d e k a n “ e h T j e c ę i w j e i n m a d ą l g y w z a r b o ” Sam „goły remains hidden behind a decorative covering, ornamented o t a g o b y t ę i n o ł s a z t s e j ł ó g o a n e l tak, a precious metals, through which only the d n a s m e g h t i w i m a t o n j e l k ą n a z d a s y w ą t y ł p zdobioną n d hands of the Virgin and the Infant are visible. a e c a f ć a d i w ą r ó t k z e z r p , i m a l a t e m i m y i cenn jedynie twarz i dłonie Maryi i Dzieciątka. She is sheltered in the sanctuary fortress of Jasna Góra (Luminous Mount?), towering over the city. Chronią ją mury górującego nad miastem o m panied by klasztoru-twierdzy na Jasnej Górze. At certain hours she is unveiled, acc the sound of trumpets. O ustalonych porach jest odsłaniba.n a przy ą r t u k ę i w ź d akompaniamencie At her side are gifts from Pope John Paul II: a golden y r a d ę i s ą j u d j a n z u z a r o b h c a n o r t s Po obu sash, pierced by bullets during the 1981 od Jana Pawła II: złota róża i pas sutanny, rose and his pnapaatlte assassinatio m pt. przestrzelony w 1981 roku podczas zamachu na jego osobę. "So! It remains a subject of controversy, but the colour - Aha! To wprawdzie kwestia sporna, ale of her skin might be the result of pigment deterioration. ciemny odcień skóry może być efektem Some blame the centuries of exposure to candle soot… . w ó t n e m g i p u d a ł k roz r omadzoną As for Saint Sarah the Black, it’s different: . h A Niektórzy winiąsandazg . . . przez wieki ę ze świec it’s a statue and its colour was chosen deliberately. It’s a vast subject…" Ach! Ze Świętą Sarą było inaczej – czarny kolor pomnika był zamierzony. To temat rzeka... 61

Charakterystyczną cechą Czarnej Madonny są dwie duże blizny po cięciach zadanych przez husyckich rozbójników w roku 1430. Jedna z legend mówi, że gdy tamci umieecśhcailći. ją na swoim wozie, konie nie chciały j - Wiooo! - Nie-e. Rozwścieczeni rzucili ją więc na ziemię i jeden z nich dwukrotnie uderzył ją mieczem. - Przeklęta! ...i od razu padł trupem. No i tak to. - Shit. Częstochowa to niesamowite miasteczko, m sercem jest aleja Najświętszej a jej bijący Maryi Panny.

Komuniści robili, co mogli, by zamienić to święte miejsce w ośrodek przemysłowy, więc teraz po dwóch stronach alei NMP prężą swoje wieże dwie kamienne rywalki: bazylika i fabryka.

The Black Madonna can be recognized by her two big scars, inflicted by Hussite raiders in 1430. As legend has it, when they put the icon on their wagon to take it away, their horses refused to move. "Giddyap!" "Nah." Infuriated, they threw her on the ground and one of them cut her twice with his sword. "Damn you!" And he dropped dead. So, there it is. "Shit."

That being said, Częstochowa is an amazing town, whose heart beats on “NMP,” Aleja Najświętszej Maryi Panny, Avenue of the Blessed Virgin Mary. The communists did all they could to transform this holy place into an industrial centre. That is why now, on the two sides of NMP Avenue, two stone rivals flex their towers: the sanctuary and the factory.

CZY PROJEKTOWANIE KRAT OKIENNYCH BYŁO COOL?

Wiosną, gdy poranne słońce dociera nawet na szare podwórza, myślę o wszystkich, którzy siedzą za kratami... z własnej woli. - Oj tam, bez przesady, popatrz, niektóre są naprawdę ładne, nie? Wystarczy powiesić grube zasłony i już ich nie widać. A przede wszystkim czułabyś się bezpiecznie. - Mmhm... Tak, a jak ześwirujesz i cię zamkną w szpitalu, będziesz się czuł jak w domu.

WAS IT COOL TO DESIGN WINDOW GRILLES?

In spring, when the morning sun reaches even the grey yards, I think about all those people who stay behind bars of their own will. "Whoa, come on, look, some of them are really pretty, aren’t they? If you hang thick curtains, you won’t even see them. And above all you feel safe." "Uh-huh…" Right, and if you flip out and fteheely institutionalize you, it’s gonna just like home.

CZY ABORCJA JEST W POLSCE LEGALNA?

niu ciąży należy do najbardziej o przerywa Otóż... nie. Właśnie nie jest legalna. Polska ustawpaa ko, że prawo jeszcze restrykcyjnych w Europie i, podobnie jak w Hisz nii, istnieje ryzmyie b a nic się nie z niło, nie znalazłam bardziej się zaostrzy (ale jak na razie chy żadnych nowych informacji). m , że kobiety dawniej Słynny paradoks krajów dawnego bloku wschodniego polega na ty l a g e miały więcej praw niż dzisiaj (równouprawnienie, dostęp do l nej aborcji). ego z „krótkowzrocznością” cechującą radzieckie podejście Oczywiście, ma to wiele owswpótlen nie kobiet pu do antykoncepcji, a równe traktowa do kwestii płci, bo nieowbyałdzało dsyię ddoosttęraktowa nia wszystkich jak siły roboczej. i mężczyzn spr ech przypadkach: Krótko mówiąc, w Polsce aborcja jest dopuszczalna w trz • jeśli ciąża jest wynikiem gwałtu � jeśli życie kobiety jest zagrożone y do życia). • jeśli płód jest poważnie zdeformowany (niezdoln nie zabiegu. iać wykona I nawet wtedy lekarze zdają się utrudn Oczywiście konsekwencją tej sytuacji jest „turystyka aborcyjna” i, co najważniejsze, powstanie jednego z największych w Europie podziemi aborcyjnych. nia, Słuchałam właśnie (5 kwietnia 2014) we France zIónrte..r. opowieści studentki z Pozna która zrobiła to sobie sama, w domu, w sobotni wiec RATUNKU.

IS ABORTION LEGAL IN POLAND? n law is one of the most restrictive in Europe Well, no. No, it’s not legal. Poland’sevaebnorthio arsher (but as for now, nothing has changed, no news so far). ome and, as in Spain, it may bec This is the famous paradox of the post-Soviet countries. The situation of women used to ccess to legal abortion). be more egalitarian than it is now (equal rights, a Soviet gender policies, because there In fact this resulted from the “short-sightedness” of tm e n t of men and women boiled down to were no contraceptives available. And ktfhorecee.qual trea regarding everyone mainly as a wor e following three cases: In short, abortion in Poland is legal in th • if the pregnancy is the result of rape � if the woman’s life is in danger • if the foetus is seriously malformed (not viable). to the procedure. And even then doctors seem to hinder access Of course, this results in “abortion tourism” and, above all, the development of an illegal private sector (one of the largest in Europe). I was just listening to France Inter (5 April 2014), where a student from Poznań was telling how she did it by herself, in her flat, on a Saturday evening. HELP.

KIM JEST TA „GRUBA KAŚKA", PO KTÓREJ NADANO NAZWY WSZYSTKIM WIEŻOM?

Na Wiśle, za mostem Łazienkowskim znajduje się tajemnicza zielona wieża, którą widziałam b a ze sto razy, nie rozumiejąc, co ona chy tam właściwie robi... Dowiedziałam się, że nazywa się GRUBA KAŚKA. – ALE DLACZEGO?! rszawy Ta pękata syrena modernistycznejkiWea jest dziełem wynalazcy, Skoraczews go. Została zbudowana w 1964 roku i pompuje wodę do wodociągu na Saskiej Kępie... MOST PONIATOWSKIEGO SASKA KĘPA MOST ŁAZIENKOWSKI TO TU „GRUBA KAŚKA"

WHO IS THIS “FAT KATE” AFTER WHOM THE TOWERS ARE NAMED?

e, On the Vistula River, upstream from ŁazienkhowunskdireBdridtigm e s, n a there’s a strange green tower I’ve see not knowing what it was doing there. Now I know it’s called “Gruba Kaśka” – “Fat Kate.” "BUT WHY?!" rsaw, created by This bulky siren of modernistkiWaa , an inventor named Skoraczews n d buuilptplyin s1t9a6t4io n. pumps water for the Saska Kępa water s MOST PONIATOWSKIEGO SASKA KĘPA MOST ŁAZIENKOWSKI HERE “GRUBA KAŚKA” el under the riverbed. Pipelines run through a 130-metre tunn n i And so do the people who work the tower! ą n g e i b ą k e z r d o p l e n u t y w o r t e m t o s e i z d y z r t u t Przez s Fat Kaśka has a friend, Slim Wojtek⁕ (Chudy Wojtek), rury... i chodzą pracownicy wieży! a small dredger of an absurd shape which cleans Wojtka⁕ – Gruba Kaśka ma przyjaciela, Chudegoszt the area around the pump. a r ó t k , e i c ł a k m y n l a d r u s b a małą pogłębiarkę o "Chudy Wojtek III" oczyszcza teren wokół pompy. ⁕Named afktenrowits. creator (Wojtkowski), „Chudy Wojnteyk nIIIa” cześć swojego konstruktora, this much I ⁕ nazwa Wojtkowskiego. To akurat wiem. Kaśka’s other mission is to control the water quality. nie niem Kaśki jest kontrolowa Drugim zada e tower there are 7 local mussels, connected to h t n I ę i s e j u jakości wody. W wieży znajd o m puter, which indicate the changes in the quality a c siedem podłączonych do kokmopścutierwa omdya.ł..ży of the water. sygnalizujących zmiany ja Speaking of water. The name itself, chosen by Woda wodą, a sama nazwa, wybrana przez uje Varsovians, refers in fact to the first “Gruba warszawiaków i warszawianki, InIIa-wwiieączzn ej do pierwszej Grubej Kaśki, XV Kaśka,” an 18th-century well that survived the studni, która przetrwała wojnę i dziś stoi now is a bit lost between tram tracks d n a r a w by Plac Bankowy. trochę zagubiona pośród torów tramwajowych m… przy placu Bankowy Well, that's all I know. Why Kaśka? Tyle wiem. Dlaczego akurat Kaśka? Why not Fat Agatka? Czemu nie… Gruba Agatka? imagine an ancient well. I imagine I , g n i m a e r d y a D ą r a t s e i b o s m a ż a r b o y W . . . ę i s m a ł y z r a Rozm a rotund matron named Kaśka, who filled r studnię... I pulchną gospodynię, Kaśkę, her buckets every morning and was known fo która codziennie rano napełniała wodą her strength and good humour. swoje wiadra i była znana ze swojej siły i dobrego humoru... WHO KNOWS… KTO WIE...

DLACZEGO KAWKI NAZYWAJĄ SIĘ JAK „MAŁA KAWA"?

ria, zgodnie Jeśli pochodzisz z kraju, gdzie już prapwrziye rowd ęogzó lteyicchh mniaełymcha k(rSukzowwaajcta y ze swoją reputacją, „oczyściła” swoją , to na pewno jesteś usprawiedliwicohnap,tażekópwrz, ez dwa które tak lubią drzewa z masą dziupli...) lata byłaś przekonana, że to po prostu małe wrony, prawda? Samce i samice są zupełnie identyczne! Dożywają nawet 19 lat! Prawdopodobnie łączą się w payrychnóad: całe życie. skutecznie – oddać ich dziwaczn Usiłuję – jak na razie be zl z chodzą wyprostowane, ekko wypiętą piersią. CZOK! CZOK! Genialny Konrad Lorenz miał oswojoną samicę kawki, którą nazwał Czok – m i się porozumiewali – a potem całą rodzinę kawek od odgłosów, który i przez wiele lat studiował ich zachowania społeczne. U kawek nie ma czegoś takiego jak „rozwód" – mawiał Lorenz. CZIA! – Moim zdaniem ich krzyk bardziej przypomina krótkie, ostre „czia”. Polska nazwa tego ptaka to kawka – jak mała kawa. O ile moje informacje są prawdziwe, polska nazwa kawki, podobnie jak francuska (choucas), ma podłoże akustycznem. nie. We Francji odgłos „szok” brzmi nieprzyje Za to tutaj mamy, eeee, „kaaaa”? Czyli kawa nie ma tu nic do rzeczy. Pewien pan nazwiskiem Desfayes napisał książkę o pochodzeniu nazw ptaków żyjących w Europie. Takie odkrycia sprawiają, że mam łzy w oczach. Z radości. Naprawdę.

WHY ARE JACKDAWS CALLED “SMALL COFFEE” IN POLISH?

m ore (Switzerland, true to its o m e from a country where you don’t see them any If you c ollow trees), reputation, has “cleaned” its natural habitat of those little corvids that are so fond of h you’d be forgiven for thinking for two years that they were simply “little crows,” right? o m pletely identical! Males and females are c They can live up to 19 years and in all likelihood they mate for life. I’m trying, so far in vain, to capture their bizarre gait: upright, with a slightly bulging torso. TCHOK! TCHOK! The brilliant Konrad Lorenz kept a female jackdaw named Tchok (after o m municate with each other). Later he had the sound they made to c a whole family and studied their social behaviour for years. Jackdaws know no such thing as “divorce,” Lorenz used to say. TCHIA! – to me, their cry resembles a short, piercing “tchia.” In Polish they are called “kawka,” like a small coffee (kawa). If my research is correct, both their Polish and French names have an acoustic origin. In France “chok” would represent an unpleasant sound, while here we have “kaaaa”? So it has nothing to do with coffee, then. h discoveries A man named Desfayes wrote a book about the origins of European bird namesesr.ioSuusc . m ’ I . y o j bring tears to my eyes, tears of

DLACZEGO WARSZAWSKIE MUZEUM NARODOWE WARSAW WYGLĄDA JAK MINISTERSTWO OBRONY? WHY DOES THE NATIONAL RMYUSOEFUMDEFINENCE? LOOK LIKE THE MINIST ki od warszawskiego Odkąd zamieszkałam dwa kro m w każdy Muzeum Narodowego, chodzę ta wtorek (bezpłatny wstęp), żeby godzinami oglądać polskie malarstwo z różnych epok.

Trochę trudno je narysować, bo jest... zasiędugżueb.i. Za szerokie, za długie, aż spojrzenie Widziane z drugiej strony ulicy, przypomina coś takiego. Widziane z góry ma mniej więcej taki kształt. ⁕ Tu znajduje się dzieło Calame'nat, onów, przedstawiające Jezioro Czterech Kae powinno się m wypadku ni którego w żadny tęskni za Alpami. ę i s i l ś e j oglądać, ...wojskowe?

Zostało wybudowane w latach 1927–1938, a jego styl na ogół określa się jako modernistyczny, jednak mnie wygląda bardziej na międzywojenny neoklasycyzm, m i dla charakterystyczny między inny architektury nazistowskich Niemiec, ale także dla wielu innych krajów europejskich… Zresztą właśnie zorientowałam się, że lmie Muzeum zagrało hitlerowski budynek w fi Agnieszki Holland „Europa Europa”, to warto zobaczyć! (budynek pokrywają nazistowskie m bole...) sy Podobnie jak basen w PKiN: jest obwieszony wielkimi swastykami. Przysięgam.

Since I moved to a flat two steps away from the National Museum, I go there every Tuesday (it’s free) to spend long hours discovering Polish painting from different epochs. It’s a bit tricky to draw, because loitst’s itnooitb. iFg. rom Too wide, too long, your gaze gets i t b a s k the other side of the street it loo like this. This is its shape seen from above. m by Calame ⁕ Here you can find a ege efinitely representing Lake Lucern. You d shouldn’t go see it if you miss the Alps.

...military? It was built between 1927 and 1938. Its style is usually described as moderni-cslta,sbut to r neo sicism, me it seems influenced by interwa ture, but also typical of Nazi German archriiteesc… t n u o of many other European c

Besides, I just realized it was part of the Nazi set design in Agnieszka Holland’s film "Europa It’s covered with Europa". Now that’s wortfhorat hloeoks!wi(m m ing pool s e o g a S e ) m bols. m Nazi sy with d e t a r o c e in the Palace of Culture: it's d gigantic swastikas. I swear.

CZEKAJ, POZWÓL MI ZGADNĄĆ... TERAZ ROBI SIĘ PRZETWORY, TAK? m sercu metropolii! Przede mną nic się nie ukryje, nawet w samy , które tylko W warzywniaku przy mojej ulicy pojawiły się wielkie pęczki kopru czekają, żeby je wrzucić do słojów z ogórkami!

KOPER OGRODOWY Kurczę, na kapustę to chyba zawsze jest sezon? Polską kuchnię chyba łączy z koprem wielka miłość, prawda? Koper odkryłam m momencie co Polskę i mogłabym go jeść pod każdą m samy w ty postacią: w sałatce, w zupie, a nawet w nalewce... m ie koprem karmiono gladiatorów, m Rzy Czytałam, że w Starożytny żeby dodać im siły i energii. - Hej! Przepraszam, masz coś między zębami. Ale za to jesteś pełen energii. Bez wątpienia.

WAIT, LET ME GUESS… IT’S THE TIME WHEN YOU MAKE PRESERVES, RIGHT? You won’t hide anything from me, not even in the heart of the metropolis! I’ve noticed that my local greengrocer hains s hinugebig jars! bunches of dill that are only waiting to join plump gherk

DILL

Damn, white cabbage doesn’t need a special season.

It’s a great love story, dill and Polish cuisine, right? I discovered dill at the same time I discovered Poland. I can eat it in any form: in salads, in soups, even in alcohol. I’ve read that in ancient Rome they wo.uld give dill to gladiators to replenish their strength and vitality "Oy! Sorry, you have something in your teeth. But you are full of energy. That I can’t deny."

DLACZEGO W LIPCU TYLE PADA? m dużo pada – Polska naprawdę nie jest miejscem, w śkctióer?y b a że w lecie. Też to zauważyli no chy m - wartość opadów w lipcu na terenie �e olP�okliski 70 m m – średnia wartość opadów na tereni 20 m

Typowe dla wilgotnego klimatu kontynentalnego wysokie opady w porze letniej. zerwy – przede wszystkim W rzeczywistości nie jest tak, żaerdpzaodadużboezwpordy za jedny m zamachem. zdarzają się burze, czyli b Plusem ulew w niedzielne poranki jest to, że można odświeżyć swoją wiedzę na temat CHMUR BURZOWYCH. Tutejsze warunki klimatyczne są idealne do tworzenia się burz, ponieważ jest jednocześnie gorąco i wilgotno. Gorące powietrze unosi się, tworzy chmurę, która rośnie, itd... ni cumulusy, które pozostają dość nisko, Chmury burzowe to nie stratusy a tylko CUMULONIMBUSY, chmury o pionowy m kształcie.

Ponieważ cumulonimbusy zawierają bardzo dużo pary, są bardzo gęste ch chmur i rosną (i w rezultacie czarne), ochładzają się wolnikeojścoid10zw0y0k0łym e trów, o pionowo w górę. Ich wzrost ustaje na wys gdzie panuje temperatura -40oC. Tam ich górna część spłaszcza się i rozszerza, przez co przybierają kształt kowadła. Padający z cumulonimbusów deszcz jest więc bardzo obfity i intensywny. Jeśli chmura nie porusza się, może doprowadzić do powodzi. Na przykład monsun polega na nagromadzeniu się bardzo dużej liczby cumulonimbusów... W zimie byłam niezadowolona, że altana śmietnikl odwoakładnie pod moim oknem. należąca do mojego budynku znajduje się niema Teraz mi aż tak nie przeszkadza, bo wygląda mniej więcej tak. - O, widać kawałek kontenera! Przeszła burza, więc wychodzę z domu!

WHY DOES IT RAIN SO MUCH IN JULY? Poland really isn’t a very rainy place— m er. Did you notice that? except in the sum m - precipitation in July in Poland 70 m m - average precipitation in Poland 20 m m er is typical of the High precipitation in sum humid Continental climate. That doesn’t mean it’s raining all the time. Instead there are stoinrmosn, ewfheillchswoop. means great quantities of water One good thing about when it’s bucketing down on a Sunday morning is that you can refresh your knowledge about storm clouds. m er is perfect for the formation of The Polish climate in sum storms: both hot and humid. Hot air rises from the ground and forms a cloud, which then grows bigger, etc. Stratus and cumulus clouds, which remain relatively low, are not storm clouds. Those are the CUMULONIMBUS – the vertical clouds. ulonimbus cloud is dense Because it contains a lot of vapour, a cutmha (and therefore black), cools down slower n normal clouds, and extends upwards. It stabilizes at 10,000 metres, where the temperatures reach -40oC and its upper part spreads out horizontally, hence its anvil-like shape. The rain that falls from cumulonimbus clouds is therefore strong and intense. If the cloud is stationary, it may cause floods. The monsoon, for instance, is an accumulation of huge quantities of cumulonimbus clouds. In winter I wasn't thrilled that the waste containers were placed almost exactly under my window. Now, not so much, because they look like this. Oh, the tip of a container! Oh, the storm Is gone, I’m going out!

KTO POWIEDZIAŁ, ŻE „TEN, KTO POTRAFI WSZYSTKO WYCIERPIEĆ, NA WSZYSTKO SIĘ ODWAŻY”? Markiz de Vauvenargues, który, tak się złożyło, pojechał na wojnę do Polski na początku XVIII wieku.

WHO SAID “HE WHO KNOWS HOW TO SUFFER EVERYTHING CAN DARE EVERYTHING”?

is de Vauvenargues, who, It was the Marqu to war in Poland t n e by the way, w 18th century. in the early

- Tszdżtszcz. Tszdższczsz Tdżczsz… stach? - Masz coś w u y mó – Nie, usiłujoęlskwu. wić „30” po p - Trzydzieści?

"Tchdgjtchch Tchdjchtchsch Tgdjtchsch" "Something got stuck in your mouth?" "No, I’m trying to pronounce '30' in Polish." "Trzydzieści?"

Polish phonetics look a bit like Thai, don't they? rzypomina Fonetyka polskaż pn trochę tajską, czy ie?

JAK WYGLĄDA PRAWDZIWY WIEJSKI DOM?

WHAT DOES A TRADITIONAL COUNTRY HOUSE LOOK LIKE?

Dobrze, to pytanie może wydawać się dość idiotyczne, ALE, jeśli ktoś – tak jak ja – mieszka w mieście i nie ma All right, I know this question may n i okazji, żeby jeździć po ani samochodu, ani jpcrzaawsud, oa podobniej nigdy takiego polskiej wsi, to na seem idiotic, BUT if you, like me, don’t e /means to drive domu nie widział. have a car or the tuinm ryside, there’s every t o c h s i l o P e h t d n u o r a Nie, nie wygląda jak willa z lat 90., która chance you’ve never seen one. u w y ł p w i z d o w zasadzie nijak nie wygląda, co dow No, it doesn’t look like a villa built in the globalizacji na architektoniczne wybory klasy średniej. 1990s, which in fact looks like nothing but the effect of globalization on middle-class architecture. Nie, nie wygląda jak niewykończony dom m balkonem z czerwonej cegły z łysy Nor does it look like an unfinished red brick house, . ) u t y d e r k o ł y z c (bo nie star loan money run out, balcony left bare.

Nie wygląda też jak neoneogotycki pseudozameczek – obiekt marzeń w latach 2000. Wygląda mniej więcej tak:

Nor does it look like a faux neo-neo-Gothic castle, all the rage in the 2000’s, probably.

It looks like this: Stove or fireplace inside w środku piec albo kominek Metal roofing or tiles, but once ruapwon blacha albo dachówki, ale kiedyś a time it would have been st na pewno była to słoma Protruding central part with the entrance doors ) ? ( i m y w o i c ś j e w i m a i w rz d z a n l a r t n e c ć ś ę z c a t ę wysuni Double windows, rarely with shutters e t ę i n o ł s a z y d e i k o k d a rz , y b y podwójne sz okiennicami Horizontal wooden planks, sometimes painted bright colours deski kładzione poziomo, często pomalowane kolorową farbą Generally, not many rooms and no bathroom. I read somewhere that now they’re used mainly Izb na ogół jest mało, a łazienki nie ma wcale. m erhouses (with the grandparents as sum Czytałam gdzieś, że teraz używa się ich głównie no longer there?) and people add on bathrooms. n i s k t o e w y l c h ( b o d z w i a d k o w ó i e k m o d o k ja już odeszli?) i dobudowuje się łazienki. They were built before the war or just after. I don’t know anytheingonme.ore about them . o p ż u t o b l a ą n j o w d e z r p e j o Budowan ’ve never been insid I d n a ę i c e j w n i e w i e m i n i y g d c i n m Poza ty I think they are magnificent. Absolutely magnificent. nie byłam w środku takiego domu.

Uważam, że są wspaniałe. Absolutnie wspaniałe. 79

„PIJE JAK...”? –… Waham się między wódką a herbatą. Wczoraj w barze Ania Wciąż zadaję sobie pytanie, ile prawdy jest w stereotypach...

“TO DRINK LIKE A...”? "…"

"I’m hesitating between vodka and tea." Yesterday in a bar Ania I’m still asking myself how much truth there is in stereotypes.

JAK POZNAĆ, ŻE JESTEŚMY W POLSKIEJ KUCHNI? Odpowiedź: po torebkach z przyprawami!

HOW DO YOU KNOW YOU ARE IN A POLISH KITCHEN?

Answer: because of the little paper sachets!

DLACZEGO MIASTO NIE BUDUJE TOALET PUBLICZNYCH?

WHY DOESN’T THE CITY BUILD PUBLIC TOILETS?

O U L D A L S O A S K : W HMAMT EDRO? E S C I : Ć E I M Z R B Ż E T Y B O Ł G O M T O P Y TA N I E WARSAW SMELL OF IN SU CZYM PACHNIE WARSZAWA W LECIE? m er…" "Aaaah, sum - Ach, lato... Today I’m going to put my foAotLRdEoAwDnY!and say m ywać Dziś nie zamierzam się powstrzy it loud and clear: ENOUaGwH in 2010, i powiem głośno i wyraźnie: DOŚĆ TEGO! When I first visited Wars Gdy po raz pierwszy przyjechałam do Warszawydwow aroćku I thought public toilets must have been under szcze bu e re those “Toi-toi” 2010, sądziłam, że miasto nie skońtcazyłyło „jTeo construction because theeretow , ” e i o t i s e i z d ę z s w o b , ó w t e l a z s h l c i y n publicz orary (!) portabl ets everywhere. p m e t . ) ! ( e n ś o n e z r p y t e l a o czyli t RS LATER, there are simply A E Y R U O F e i z d ę z s w h c i i o t s J E I N Ź Ó P A T A CZTERY L 2 to 4 times more of them all around the city. tak z 2–4 razy więcej. Chemiczne toalety naprawdę śmierdzą, nie bez powodu. Przypomnijmy: w jednaj kabinie znajduje się średnio 200 LITRÓW wody m, m ieszanej z płynami: dezodoryzujący wy ład k s h c I . m y c ą j a z c z s u p z o r i m y c ą dezynfekuj pozostaje nieznany, bo wszystkie teE. CZN substancje są ewidentnie TOKSY

Chemical toilets really do stink, and for a good reason. One cabin contains about 200 LITRES of water mixed with chemical liquids: deodeonrtizs,ertsh, e o m posing ag disinfectants and dec composition of whichTrOeXmICa.ins unknown, because they are clearly

e ek, so you They are emptied nonticteyoroftwtoicxeic al iqw uids that can imagine the qua needs to be purified and then the quantity of Są one opróżniane 1–2 razy w tyycghodpnłiyun, ówwi,ęc toxic sludge that needs to be dealt with… n z c y s k o t ć ś o l i ć i z możecie sobie wyobra które trzeba oczyszczać, i ilość powstałego toksycznego I pray that the increasing popularity of m coś trzeba będzie zrobić... composting toilets (so-called “dry toilets”) szlamu, z który will soon reach Poland. IN THE MEANTIME normal toilets with water wmoeunldt. be Mam nadzieję, że rosnąca popularność toalet less harmful to the environ kompostujących („suchych”) wkrótce dotrze także do Polski. W MIĘDZYCZASIE zwykłe toalety mogłyby być mniej szkodliwe dla środowiska.

JESTEM KÓŁKIEM CZY TRÓJKĄTEM? (CZĘŚĆ 2) Minęło już półtora roku, odkąd zastanawiałam się (na próżno, ale ze swadą), skąd się wzięły polskie oznaczenia toalet.

Jako że właśnie swięspdoomwinieadłzaiamłaom .toaletach, zreferuję wam, czego Według pewnego anonimowego architektaanych m boli używ te oznaczenia pochodzą od sy ó t k na planach budynków, na rycuharoókwre. ślają rozmieszczenie sedesów i pis

Długo szukałam potwierdzenia tej informacji, ej, ta hipoteza ale nie znalazłam. Takm cz–yprinzyapczo m niałam e l o b r p j ó m rozwiązuje sobie, że jestem kółkiem. Uff.

m faceci, którzy sikają na siedząco Poza ty (czyli ci prawdziwi, bo jak to mówią: „Tego wybierz zalotnika, który siada, kiekdjya. sika”), mogą się poczuć kółkami, tak ja CO ZA RADOŚĆ.

AM I A CIRCLE OR A TRIANGLE? (PART 2) It’s already been a year andbuat hwaitlfh since I began wondering (in vain enthusiasm) about the sense and origin of m bols in Poland. the toilet sy

As I was just mentioning toilets, I'll report here what I’ve been told. m ous According to a certain anony m bols architect, those signs derive from sy e h t e n used in floor plans to determi arrangement of urinals and toilet bowls.

I’ve been looking for confirmation, but nothing em so far. Still, this hypothesis has solved my probl and now I remember that I’m a circle. Phew. And the guys who pee sitting down (real men, that is, because, as the tag goes, “If a man sits down to pee, I’ll let him in my bed with me”) can join the club and be circles just like me. OH JOY.

DLACZEGO BOCIANY TAK LUBIĄ POLSKĘ?

- BOCIAN!⁕ Wow! Bocian! Jeszcze jeden! Bocian! Znowu!

� a nie „POCIĄG”, jak mi się wcześniej wydawało, czułam się jak na peronie w warszawskim metrze. przez co Jakiś czas temu miałam szczęście wyjechać w dłuższą trasę samochodem po kraju. Międ (ach, ta Polska) zobaczyłam wtezdyy dwoma wielkimi billboardami stado bocianów polujących na łące. I w ten sposób dowiedziałam się, że JEDNA CZWARTA populacji bocianów białych żyje w Polsce (ale oczywiście w zimie odlatują na południe)!!! Widziałam kiedyś zdjęcie paradującego bociana!

Bociany najbardziej lubią łąki, pola uprawne i tereny podmokłe, wnioskuję, że Polska wieś jest dla nich miejscem wprost idealny m. CLAC CL�C CLAC, czy raczej chyba: „KL�K KLAK KL�K”?

WHY DO STORKS LIKE POLAND SO MUCH? BOCIAN!⁕ Wow! Bocian! Another one! Bocian! Again! � Not “POCIĄG” as I originally thought, which made me fee l like I was on a platform in the Warsaw metro. Some time ago I was lucky enough to go on a long trip by car across the countryside. Between tw rds (aaaah, that’s Poland) I passed fields where each storok hstugaekebdillobuoa t its hunting grounds.

That is how I found out that ONE QUARTER of the population of white storks live in Poland (of course, in winter they fly south)!!! I saw one photo of a parading stork! t S orks particularly like meadows, farmlands and marshes, so I guess the Polish countryside is simply perfect for them. CL�C CLAC CL�C, or rather: “KLAK KL�K KLA�”?

MOST CZY MIASTO?

Gdyby pewnego dnia wielki pozaziemski statek kosmiczny porwał pół Warszawy�, to istnieje takie miejsce, które mogłoby posłużyć za próbkę DNA, z której dałoby się wszystko zrekonstruować. To MOST PONIATOWSKIEGO – miasto w formie mostu, łuku, pałacu. Wszystkiego. ⁕ głowa, kosmici zawsze wybierają - Patrz, to miasto wygląda dość... szczególnie! Spokojna Nowy Jork albo Los Angeles, jesteśmy bezpieczni, O! Przecież to cholerny most!

[prawa strona] e l ś i k w e o P m niza Dworzec Nieczynny mi rkady jęcia Tu się sika Nigdy nierdoboki opńscezuodnoehia opowe zd h p ę i s m u t y r ó t – k w , Miejsce afficiarze nia a ujący gr k t ą z c iejsce do onbaserdwoolwe o p ćwiczą Idealneerm ipst ów z klubu h k Skate par dla hipsteiraów b u l K a j c a r u a t s e r er Kawiarnia- „Pod mostem” Trendy pizz y, prawdopodobnie zyczn wy Klub mo-um Witraże w e talo o k c o r ą ł wspania Zejście tzkeą schodową Droga wajowe m a r t kla y r e o n t j , dwójne dekoranceysa u Po y t n e m e El iego neore mn sost dio tatuażu Stu polsk wejście na n dlowe e m a h m u w stylu r Cent czeskim piw bem z a” z keba wki Putbau ó i c e i s j e s r acjja” wietnamska i e k s R l „ o p z Pizzeria taurac s e h 4 na kręcieć R ż 2 o „ m y w m o l o y r p Mono rzywniak ce, w ketósceny kaskaderski s j e i M a W skopami ywoodzki e l l l e o t b z p e ynek, któreym d u b Skl y n n e j Parking o t w ielki prazedtak, jakby był pod mos W m e t r a wygląd ze street Miejsce Wisłostraałdyę, a n u t s o m y z Zjazd etnie niezrozumi tramwajow k e n a t s kompl o niebezpieczny Przy a bardz d i ą l g y w , a e, które pieczne ż tak iała panoram Przejścai rdzo nielebeznie jest a n a p s W na bale zwpiceaczne eźć y Łacha, na której odpoczywają kormorany l a n z niebe trudinona bulwar.) ą r ó t k , adz pijaństwo.. ży po prosstturondęo rzeki u ł s a r ó t Kładktaóra proiwtn k , u e Część dmosotsat wa ia się na drugą n i k dzie kw i e prz (g ów owerzys tcolą) r a l d y Bar piwnzawsze widzę z (których

[lewa strona, od góry do dołu]

MOST OR MIASTO? (CITY OR CROSSING, YOU COULD TRANSLATE LITERALLY “BRIDGE OR CITY?”)

If one day an extraterrestrial megaspaceship took half of Warsaw away,� there is one place that could ’s the PONIATOWSKI BRIDGE serve as a DNA sample from which everything could fboremreocfonast rbucriteddg.e,Ita n arch, a palace. Everything. (Most Poniatowskiego), which resembles a city in the on’t worry, the alie ns apparently always go to ⁕D Angeles, so we’re safe. s o "Look, this city seems pe!c"uliar. L r o k r o Y New Oh, that’s a bloody bridge [right side] [left side] Powiśle station way perfects for h e c c r i a v r d e e s h s i n f i f o n U t u o p photo pparently taking pseudo hip-ho Mini-castle, a hipsters e h t h e e c t p a w o g o t Here you t vantage bpeoloiwnt c e f r e P from the bar beginner lP ace wrhaefrfeiti artists g practise Hipster bar eria rendy pizz T k r a p Skate ub, probably l c t r e c n Co or metal afé c ” e g d i r B rock e h t r “Unde Road tracks m a r t e h s l li o b e n ts in Pstyle, Dou parlour em l e e v i t a n cee bridge Tattoo g centre Decor neo-Renaistsa h t o cess Shoppin and ac n i cha ech beer a z z C z i p h t h s i i l Po Bar awb “restaurant” e c n e c f li Keb urant” a t s e 24/7 of ’s r “ e s me ocer Vieta Greengr can shoot u o y e r e h shop Place wwood stunt scenes eT lescope Bolly m s to be e e s t a h t g n e-war buildi r p e g u g H n i e Park under the bridg nd dgela spot i t r o b h e t h r t a n e t t e e w e Stre ion bet press road, comp ely angerous t c e n n o C d a ex Tram stop Wisłostrad ehensible and visibly o m pr very c t n i o n s i t a Passage th n gerous but looks panorama da dangerous Exceptional o rest on t s very t n a r o k for corm n a b d n Sa rd he hat’s sha t t e g o d t i r b t serves the simple Foot and lead o get a h t e g d i r b finda nkment (eg river) art of thoese of crossing the river P to e b h m nk by t purp dru

Bardzo dobrze pamiętam, jak pierwszy raz przechodziłam przez ten most, przez ten wielki most! Szłam z centrum i chciałam dotrzeć na drugi brzeg rzeki, a pod mostem było... iasto. Zdawało mi się, m że będę tak szła bez końca – byłam zachwycona. -MOST NAD MIASTEM!!

Okrągłe tunele w moście I clearly remember the very first time I walked on this bridge, this im m ense bridge! I came from the centre and wanted to cross the river, and under the bridge there was a city! It seemed to me it would never end and I loved it. "A BRIDGE OVER THE CITY!!"

Round tunnels under the bridge

Książę PONIATOWSKI (na podstawie portretu pędzla J. Grassiego)

Patronem mostu jest książę, który walczył � boku Kościuszki podczas antyrosyjskiego powstania. To wielki bohater narodowy. Piękna czerwona linia na części mostu łączącej brzegi Wisły Most Poniatowskiego w styczniu 2014 roku świętował 100 lat ruchu kołowego! Wielokrotnie niszczony podczas obu wojen światowych i niemal zupełnie zburzony podczas powstania, w roku 2005 odzyskał dawny szyk – i wszystkie wieżyczki.

Prince PONIATOWSKI (from a portrait by J. Grassi) The bridge is named after a prince who fought side-by-side with Kościuszko during an anti-Russian uprising. Big national hero.

Beautiful red line on the part hovering over the Vistula

In January 2014 the Poniatowski Bridge celebrated a hundred years of motorcar crossings! Damaged during the two world wars and almost c o m pletely obliterated during the Warsaw Uprising, in 2005 it regained its elegance, and all its turrets.

GODZINA 15

– Mskoąjda ulubiona zagadka na ten czas w roku: wiemy, że przyszła zima? Bo plwociny zamarzają na chodnikach. Uważaj, nie poślizgnij się! – Ojej…

WHAT GROWS DARKER WITH THE DECEMBER AFTERNOONS?

3 PM

My favourite riddle for this time of year: "How do you know it’s already winter? When the spit freezes on the pavement. Watch out! Don’t slip on the spit." "Yikes…" ANSWER : local humour.

CO STAJE SIĘ CZARNE WRAZ Z NADEJŚCIEM POPOŁUDNIA W GRUDNIU?

ODPOWIEDŹ : lokalny humor.

Fanny Vaucher (1980) – Diplômée en Lettres de l’Université l’École des Arts Appliqués de de Lausanne et en Illustration / BD de d Genève, travaille dans le domaine e l'illustration et de la bande dessinée. Elle collabore également à des projets de littérature enfantine et de fanzines de BD.

nistycznych Fanny Vaucher (1980) – absolwentka nauk huma Uniwersytetu Lozańskiego oraz wydziału ilustracji i komiksu Genewskiej Szkoły Sztuki Użytkowej. Zajmuje się zawodowo ilustracją i komiksem. Brała również udział w projektach związanych z literaturą dziecięcą m i sztuce komiksowej. i współpracuje z fanzinami poświęcony

nities graduate Fanny Vaucher (born 1980) is a huma a graduate of the illustration d n a of the University of Lausanne and comics department at the Geneva School of Decorative Arts. She works professionally in illustration and comics. She has also participated in children's literature projects and cooperates with fanzines devoted to the art of comics.

www.pilulespolonaises.blogspot.com

PUBLIKACJE FUNDACJI BĘC ZMIANA Seria KIESZONKOWA Markus Miessen, Koszmar partycypacji, Warszawa 2013 McKenzie Wark, Spektakl dezintegracji. Sytuacjonistyczne drogi wyjścia z XX wieku, Warszawa 2014 Kuba Snopek, Bielajewo. Zabytek przyszłości, Warszawa 2014

Karolina Ziębińska-Lewandowska, Między dokumentalnością m entem. Krytyka fotograficzna w Polsce a ekspery w latach 1946–1989, Warszawa 2014

Deindywiduacja. Socjologia zachowań zbiorowych, red. Marek Krajewski, Warszawa 2014 Błażej Prośniewski, Gust nasz pospolity, Warszawa 2014

Paweł Mościcki, My też mamy już przeszłość. Guy Debord i historia jako pole bitwy, współwydawca: Instytut Badań Literackich, Warszawa 2015 Andrzej Marzec, Widmontologia jako teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności, Warszawa 2015

Przewodnik dla dryfujących. Antologia sytuacjonistycznych tekstów o mieście, red. Mateusz Kwaterko, Paweł Krzaczkowski, Warszawa 2015

e n tach polityki, Koniec kultury – koniec Europy. O fundam red. Pascal Gielen, Warszawa 2015

Kuba Szreder, ABC Projektariatu. O nędzy projektowego życia, Warszawa 2016

Seria WIZUALNA

Magda Szcześniak, Normy widzialności. Tożsamość w czasach transformacji, współwydawca: Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2016 96

Seria DESIGN / PROJEKTOWANIE niu, Nerwowa drzemka. O poszerzaniu pola w projektowa red. Sebastian Cichocki, Bogna Świątkowska, Warszawa 2009 Jakub Szczęsny, Wyspa. Synchronizacja, red. Kaja Pawełek, Warszawa 2009 Handmade. Praca rąk w postindustrialnej rzeczywistości, red. Marek Krajewski, Warszawa 2010 Monika Rosińska, Przemyśleć u/życie. Projektanci. Przedmioty. Życie społeczne, Warszawa 2010 Redukcja / Mikroprzestrzenie. Synchronizacja, red. Bogna Świątkowska, Warszawa 2010 Artur Frankowski, Typespotting. Warszawa, Warszawa 2010

Coś, które nadchodzi. Architektura XXI wieku, red. Bogna Świątkowska, Warszawa 2011

Piotr Bujas, Alicja Gzowska, Aleksandra Kędziorek, Łukasz dernizm jest prawie w porządku. Stanek, Postmtou r a po socjalistycznej globalizacji, k e t i h c r a Polska partner: Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa 2012 Natalia Fiedorczuk, Wynajęcie, Warszawa 2012

ent lem Maciej Rawluk, Przystanki polsekmieu. tEra wego, infrastruktury punktowej syst we Cnesnptorrutmu zbKiuolrtou r y, Warszawa 2012 współwydawca: Narodo Chwała miasta, red. Bogna Świątkowska, Warszawa 2012 Piotr Korduba, Ludowość na sprzedaż, Warszawa 2013

TR Laszuk. Dizajn i rewolucja w teatrze, współwydawca: TR Warszawa, Warszawa 2013

Marek Krajewski, Są w życiu rzeczy… Szkice z socjologii przedmiotów, Warszawa 2013 Miasto-Zdrój. Architektura i programowa nie zmysłów, red. Bogna Świątkowska, Joanna Kusiak, Warszawa 2013 TypoPolo. Album typograficzno-fotograficzny, red. Rene Wawrzkiewicz, Warszawa 2014 My i oni. Przestrzenie wspólne / projektowa nie dla wspólnoty, red. Bogna Świątkowska, Warszawa 2014 Justin McGuirk, Radykalne miasta: przez Amerykę Łacińską niu nowej architektury, współwydawca: w poszukiwa Res Publica, Warszawa 2015 Claire Bishop, Sztuczne piekła. Sztuka partycypacyjna i polityka widowni, Warszawa 2015

Seria ORIENTUJ SIĘ Piotr Bazylko, Krzysztof Masiewicz, Podręcznik kolekcjonera sztuki najnowszej, Warszawa–Kraków 2008 Stadion X: miejsce, którego nie było, red. Joanna Warsza, Warszawa–Kraków 2008 (książka dostępna również w wersji angielskiej) Piotr Bazylko, Krzysztof Masiewicz, 77 dzieł sztuki z historią. Opowiada nia zebrane, Warszawa 2010 Mikołaj Długosz, 1994, Warszawa 2010 Rafał Drozdowski, Marek Krajewski, Za fotografię! W stronę radykalnego programu socjologii wizualnej, Warszawa 2010 Cecylia Malik, 365 drzew, Warszawa 2010

nia wizualne w działaniu. Antologia tekstów, red. Maciej Frąckowiak, Bada Krzysztof Olechnicki, współpraca wydawnicza: Instytut Socjologii UAM, Narodowy Instytut Audiowizualny, Warszawa 2011 Konrad Pustoła, Widoki władzy, Warszawa 2011 David Harvey, Bunt miast. Prawo do miasta i miejska rewolucja, Warszawa 2012 Krajewski, Niewidzialne miasto, red. MiaireUkAM , Warszawa 2012 g o l współpraca: Instytut Socjo Rafał Drozdowski, Maciej Frąckowiak, Marek Krajewski, Łukasz Rogowski, Narzędziownia, czyli jak badaliśmy (Niewidzialne) miasto, Warszawa 2012 Fanny Vaucher, Pilules polonaises / Polskie pigułki / Polish Pills, wydane dzięki wsparciu Szwajcarskiej Fundacji dla Kultury Pro Helvetia oraz Instytutu Polskiego w Paryżu, współwydawca: Noir sur Blanc, Warszawa 2013

Janusz Minkiewicz (tekst), Eryk Lipiński (ilustracje), O piesku dziwaku, Warszawa 2014 Andrzej Tobis, A–Z. Słownik ilustrowany języka niemieckiego i polskiego, współwydawca: Instytut Adama Mickiewicza, Warszawa 2014 Ha ha Ha-Ga, red. Anna Niesterowicz, Zuzanna Lipińska, Warszawa 2015 Gilles Deleuze, Félix Guattari, Kapitalizm i schizofrenia II, Tysiąc plateau, Warszawa 2015 Harry Lehmann, Rewolucja cyfrowa w muzyce. Filozofia muzyki, Warszawa 2016 (ebook)

Fanny Vaucher, Pilules polonaises 2 / Polskie pigułki 2 / Polish Pills 2 współwydawca: Noir sur Blanc, Warszawa 2016

Seria KULTURA NIE DLA ZYSKU Czytanki dla robotników sztuki. Zeszyt 1, red. zbiorowa, Warszawa 2009 Ivan Illich, Odszkolnić społeczeństwo, Warszawa 2010 Dragan Klaić, Mobilność wyobraźni. Międzynarodowa współpraca kulturalna. Przewodnik, współwydawca: Narodowy Instytut Audiowizualny, Warszawa 2011 Wieczna radość. Ekonomia polityczna społecznej kreatywności, red. zbiorowa, Warszawa 2011 Fabryka Sztuki. Podział pracy oraz dystrybucja kapitałów w polu sztuk wizualnych we współczesnej Polsce, raport Wolnego Uniwersytetu Warszawy, Warszawa 2014 (wersja polska i angielska) Seria EKSPERYMENT nie. Instrukcja obsługi, red. zbiorowa, Warszawa 2009 Znika Katarzyna Krakowiak, Andrzej Kłosak, Słuchawy. nie dla ucha, Warszawa 2009 Projektowa ner, Komunikacja. Magdalena Stareskpao, czDuacwiaidprWzeie rzeni, Warszawa 2009 t s i n a i b Pogłę n dra Wasilkowska, Andrzej Nowak, Warszawa jako Alekssa truktura emergentna, Warszawa 2009 nie umysłu ze światem. Gry losowe, �ar��a�a 2009 m on Wichary, Zmaga Janek Simon, Szy Grzegorz Piątek, Marek Pieniążek, Jan Dziaczkowski, Góry dla Warszawy!, Warszawa 2009 Kasia Fudakowski, David Álvarez Castillo, Pokonać obiekt. W wypadku rzeźby, �ar��a�a 2009 m ent. Leksykon. Zbiór tekstów, red. zbiorowa, Warszawa 2012 Ekspery Formy przestrzenne jako centrum wszystkiego, red. Karolina Breguła, �ar��a�a 2012

Kwartalnik „FORMAT P” # 1 Piekło rzeczy, Warszawa 2009 # 2 Bóle fantomowe, Warszawa 2009 # 3 Manifesty, Precz z neutralnością!, Warszawa 2009 # 4 The Future of Art Criticism as Pure Fiction, Warszawa 2011 # 5 Wystawy mówione / Spoken Exhibitions, Warszawa 2011 # 6 Publiczna kolekcja sztuki XXI wieku m.st. Warszawy, Warszawa 2012 # 7 Ziemia pracuje! Wystawa o mauzoleach, ruinach i szlamie, Warszawa 2013 # 8 Nieposłuszeństwo. Teoria i praktyka, Warszawa 2013 # 9 W stronę leksykonu użytkowania, Warszawa 2014 # 10 Subterranea, Warszawa 2014 www.sklep.beczmiana.pl zamówienia: sklep@beczmiana.pl

Pilules polonaises 2 / Polskie pigułki � / Polish pills 2 Fanny Vaucher Varsovie / Warszawa / Warsaw 2016 ISBN �78-83-62418-65-7 (PL) IS�� 978-2-88250-442-5 (FR) © Fanny Vaucher, Fundacja Bęc Zmiana Les Éditions Noir sur Blanc

traduction / tłumaczenie / translation Olga Mysłowska rédaction et correction / redakcja i adiustacja / editing and proofreading Justyna Chmielewska, Christopher Smith, Julia Odnous coordination / koordynacja / coordination Ela Petruk projet graphique / projekt graficzny / graphic design Cyber Kids on Real I Zosia Frankowska nie / typesetting composition / skład i łama Cyber Kids on Real I Zosia �ranko�ska éditeur / wydawcy / publishers Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana ul. Mokotowska 65/7 00-533 Warszawa www.sklep.beczmiana.pl www.beczmiana.pl bec@beczmiana.pl Les Éditions Noir sur Blanc 18, avenue de la Gare 1003 Lausanne, Suisse www.leseditionsnoirsurblanc.fr

impression / druk / printing Drukarnia Stabil ul. Nabielaka 16 31-410 Kraków

Quand j’ai déménagé de Suisse à Varsovie, je transportais avec moi des pilules antidouleur – elles étaient blanc et rouge, comme le drapeau polonais. Aujourd’hui, un an plus tard, il en reste encore une, dans cette tablette. Ça n’a donc pas été atrocem e n t douloureux. J’ai commencé à dessiner «Pilules polonaises» de façon complètem e n t irréfléchie, sp ntanée et personnelle, et surtout pour moi-même; je cro ois que c’est ma façon d’apprivoiser ce nouvel environnem e n t. Pas une thérapie, mais quand même un besoin: celui de comprendre, et du coup de créer du lien, de m’attacher, d’aimer. Przy przeprowadzce ze Szwajcarii do Warszawy wzięłam ze sobą pigułki przeciwbólowe – były biało-czerwone, zupełnie jak flaga Ptoalski. Do dziś ich nie zużyłam, więc rok spędzony tutaj nie był aż k bolesny. Zaczęłam rysować „Polskie pigułki” bez m , „dlaczego to robię”, zupełnie spontanicznie, refleksji o ty m nie – przede wszystkim dla siebie. inty Myślę, że na początku właśnie w ten sposób usiłowałam oswoić się z nowy m środowiskiem. Nie nazwałabym tego jednak terapią – raczej potrzebą zrozumienia, zbudowania więzi emocjonalnej z miejscem, próbą zakorzenienia się i polubienia nowego otoczenia.

When I first moved from Switzerland to Warsaw, I brought some painkillers with me: red and white ones, just like the Polish flag. One year down the line, I’ve still got one left. So I obviously haven’t been in that much pain! The creation of "Polish Pills" came about quite spontaneously and was completely unplanned. It wa e thing personal I did for myself more than anything and I thisnksom it was my way of adapting to a new environment. I don’t mean this in any therapeutic sense but there was a definite need for me to do it. I wanted to understand this city, to bec o m e attached to it, to form a relationship with it, to love it. Fanny Vaucher

978-83-62418-65-7 44 PLN

ISBN 978-83-62418-65-7

9 788362 418657

Pilules polonaises 2 / Fanny Vaucher