Pi 2-2020 by BDUmedia

sinds 1989

verschijnt tweemaandelijks

www.pi-online.nl

THEMA KANTOREN ING Cedar Amsterdam Hangar K Kortrijk Impraise Amsterdam Pharos Hoofddorp Asics EMEA Hoofddorp Awareways Utrecht Broeinest UTR Utrecht Breedband Arnhem

10 18 24 30 36 42 48 54

Column EGM interieur

PRODUCTDOSSIER VERLICHTING INTERVIEW William Brand Productinformatie Verlichting

66 72

OPGELEVERD NM Kamp Vught De Vereeniging Nijmegen

76 82

BEURZEN OBJECT Rotterdam Meubelbeurs Stockholm

90 92

PRODUCTINFORMATIE ETCETERA LONDON CALLING SHANGHAI

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

96 104 106

TAPIJT KARPETTEN www.donkersloot-tapijt.nl

TEGELTAPIJT

frankie bs | designers fĂ¤rg & blanche

importeur voor nederland en frankrijk

www.johanson-nederland.nl

arthur eltink agencies bv

MOONLIGHT MATTEO ZORZENONI

www.mmlampadari.com

Rond, ovaal, rechthoekig, you name it! Of je nu een enkele wastafel of een dubbele wastafel in een meubel verwerkt, scan de QR code en vind op baars-bloemhoff.nl een geschikte vorm voor jouw project.

BAARS & BLOEMHOFF BAKKEN & BADEN PROGRAMMA Vooral in ruimtes waar hygiëne voorop staat, is Solid Surface van toegevoegde waarde. Met haar homogene opbouw en krasbestendige eigenschappen is het materiaal praktisch in gebruik en eenvoudig te reinigen. Stijlvolle Solid Surface oplossingen voor in de keuken en badkamer vind je binnen het exclusieve Bakken & Baden programma van Baars & Bloemhoff. Onder de noemer Dutch Design Bowls biedt Baars & Bloemhoff een grote selectie wastafelbakken en keukengootstenen die naadloos te verwerken zijn in een blad of meubel. Dutch Design Bowls zijn verkrijgbaar in bijna alle 250 decoren van de drie sterken merken: HI-MACS®, Avonite® en Getacore®. Zo vind je voor ieder project een passende oplossing. De toevoeging van een tweetal gegoten baden van SolidTrends maakt het Bakken & Baden programma compleet. baars-bloemhoff.nl

NĂłg actiever en het zou geen zitten meer zijn. Het werd tijd om onze manier van leven en werken opnieuw uit te vinden. Dus hebben we dat gedaan. Onze producten en concepten dragen bij aan een actieve en gezonde levensstijl. Ze maken beweging precies daar mogelijk, waar u dit het minst verwacht, maar waar u het wel het meeste nodig heeft â€“ tijdens het zitten.

Kom meer te weten over actief zitten op aeris.de

Serie: Care Relax Echo Materiaal: o.a. Silverguard

,Ġƚ ϯ ^ŽŌǁĂƌĞƉĂŬŬĞƚ ǀŽŽƌ ĚĞ ŝŶƚĞƌŝĞƵƌďŽƵǁ

sĂŶĂĨ

/ŶĐů͘ ,ŽƵƩĞĐŚŶŝĞŬ /ŶĐů͘ ,ŽƵƩĞĐŚŶŝĞŬ ŵŽĚƵůĞ ŵŽĚƵůĞ ǆĐů͘ ͘d͘t͘ ŝ͘Đ͘ŵ͘ WĂůĞƩĞ^ Zs/

MAKKELIJK ONTWERPEN - Creëren in slechts enkele stappen - KŶƚǁĞƌƉĞŶ ŵŝĚĚĞůƐ ĐŽƌƉƵƐĐŽŶĮŐƵƌĂƚŽƌ - /ŵƉŽƌƚŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶ͕ ǁĂĂƌŽŶĚĞƌ y&͕ t'͕ /&

PRAKTISCH AANSTUREN - ŝŐĞŶ ǌĂĂŐŽƉƟŵĂůŝƐĂƟĞ - Rechtstreeks naar CNC machine - Rechtstreeks naar ERP systemen

&> y/ > LEREN - hŝƚŐĞďƌĞŝĚ ƚƌĂŝŶŝŶŐƐĂĂŶďŽĚ͗ Klassikaal | In-company op maat | Online

, E /' ydZ ͛S - WĂůĞƩĞΛtKZ< ͮ WĂůĞƩĞDKs - ϯϲϬΣ WĂůĞƩĞDKs ĂƉƉ ͮ sZ ŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶ - ŝŐŝƚĂůĞ ĞŝŐĞŶ ^,KtZKKD

ǁǁǁ͘ƉĂůĞƩĞĐĂĚ͘ŝŶĨŽ | ŝŶĨŽΛƉĂůĞƩĞĐĂĚ͘ŝŶĨŽ | +31 (0)45 565 07 20

COLOFON PI, project & interieur is een uitgave van BDUvakmedia en verschijnt zes keer per jaar in Nederland en België. Gedrukte oplage: 9.500 exemplaren Managementteam BDUvakmedia Ron van de Hoef (commercieel manager) Peter Vorstenbosch (hoofd content) Hoofdredacteur Rutger van Oldenbeek, r.v.oldenbeek@bdu.nl Redactie Eva Vroom Medewerkers Peter van Kester, Monique van Empel, Wouter Peeters, Ontwerp en concept ZiLtd., Amsterdam Vormgeving GiesbersRetail, Duiven, Walter Bouwman, Hans de Vries Bureauredactie Job van der Mark (contentregisseur), Linda Hulsman, Albert Schuurman Redactie Postbus 15341, 1001 MH Amsterdam telefoon 06-21171337 e-mail redactie.pi@interieur.net Verkoop voor Nederland en België Postbus 15341, 1001 MH Amsterdam Hielke van der Werf telefoon 020-5736056 e-mail h.v.d.werf@bdu.nl

Voorwoord Voor u ligt de nieuwe Pi met als thema Kantoren – een nummer dat al grotendeels in de steigers stond voordat de ‘intelligente lockdown’ werd afgekondigd. Ook de besproken projecten waren uiteraard al voor die tijd opgeleverd en over het coronavirus zult u dan ook weinig vinden in deze Pi. Intussen zal het erg rustig zijn op deze kantoren en werkt vrijwel iedereen thuis. Hopelijk is binnenkort weer een voorzichtige terugkeer mogelijk, maar zo lang er geen vaccin tegen Covid-19 is en de anderhalvemetersamenleving de norm blijft, zal in alle kantoren het nodige moeten worden aangepast.Volgens vastgoedadviseur Colliers International zullen door de afstandsregels in een gemiddelde werkomgeving zes op de tien bureaus (tijdelijk) onbruikbaar worden en er zo’n 1,2 miljoen minder werkplekken nodig zijn. Thuiswerken – voor velen nieuw – zal in de toekomst steeds gewoner worden en de (door velen gehate) kantoortuin gaat zware tijden tegemoet. Maar wat blijft is de behoefte om je collega’s te zien, om samen te werken, al brainstormend op nieuwe ideeën te komen of gewoon gezellig niet over werk te praten, en ook daarvoor zullen kantoren geschikt moeten blijven, of worden gemaakt. Het maakt heel benieuwd naar de kantoren die we hier over een jaar zullen bespreken. Rutger van Oldenbeek, hoofdredacteur Pi

Abonnementen telefoon 0342-494882 e-mail service@bdu.nl Op werkdagen bereikbaar tussen 08.00 uur en 16.30 uur BDUvakmedia T.a.v. abonnementenadministratie PI Postbus 67 3770 AB Barneveld Jaarabonnement € 77,96 Studentenabonnement € 49,39 Abonnement België € 77,96 Abonnement buitenland overig € 134,39 Prijzen excl. 6% btw Druk Vellendrukkerij BDU, Barneveld Web www.pi-online.nl PI wordt op basis van abonnementen verspreid. Tot de lezers-doelgroep worden gerekend: architecten, interieurarchitecten, projectinrichters, hoofden van dienst/facilitymanagers, inkopers van grote bedrijven en interieurbouwers. Zij die menen voor een doelgroepabonnement in aanmerking te komen, kunnen dit aanvragen bij de uitgever. Abonnementen kunnen met elk nummer ingaan, doch lopen steeds tot 31 december. Het abonnement wordt zonder tegenbericht van de abonnee (schriftelijk tot vijf weken vóór het einde van het abonnementsjaar) jaarlijks automatisch verlengd. © Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Copyright 2020 PI, ISSN 1384-4415

Benthem Crouwel Architects en HofmanDujardin ontwierpen ING Cedar – een nieuw soort gebouw dat de bank een nieuw gezicht geeft, en dat inspireert tot ontmoeting, verbinding en creativiteit. In het atrium van het gebouw introduceerde HofmanDujardin een aantal expressieve platforms en trappen die de identiteit de bank als een digitaal platform symboliseren. www.hofmandujardin.nl www.benthemcrouwel.com

vakmedia

(Foto: Matthijs van Roon)

www.unifit.nl

ING Cedar Amsterdam

KANTOREN

ING Cedar Amsterdam

KANTOREN

Bank van de 21ste eeuw Benthem Crouwel Architects en HofmanDujardin ontwierpen ING Cedar â€“ een nieuw soort gebouw dat de bank een nieuw gezicht geeft, en dat inspireert tot ontmoeting, verbinding en creativiteit.

TEKST Rutger van Oldenbeek FOTOGRAFIE Matthijs van Roon ©HofmanDujardin

Opdrachtgever interieur ING Ontwerp interieur en atriumplatforms HofmanDujardin Opdrachtgever architectuur EDGE Technologies/G & S Vastgoed Ontwerp architectuur Benthem Crouwel Architects Landschapsontwerp Karres en Brands Projectmanagement interieur Dev_ real estate en Res & Smit Bewegwijzering Mijksenaar Interieurbouw Gielissen Interiors Losse meubelen Drentea, Ahrend, Andreu World, Dum, Arco, Muuto, Vitra, Hay, Fredericcia, Diesel, Mattiazzi, Alki, &tradition, Viccarbe, Artifort, Knoll, Artek, Gubi, Materia, Moooi, Thonet, Quinze & Milan, Arper, Noor11 Verlichting Philips (kantoorplafonds), Erco (aanvullend), Flos, Vitra, Rubn, Artemide, Sectum Vloeren 2Tec2, Interface Carpets, Winckelmans, Kasthal, Kinnasand, Ege Cementgebonden gietvloer begane grond Marlin Contract Gietvloer parkeergarage Bolidt Sanitair o.a. Grohe, Sphinx, Geberit Deuren en systeemwanden Verwol Plafondsystemen HC KP (klimaatplafonds), Inteco, Asona, Verwol Adviseur akoestiek DMGR Adviseur installaties Halmos Aannemer G&S Bouw Bruto vloeroppervlakte circa 39.000 m² (gebouw) / 10.740 m² (parkeren)

FOTO LINKS Platforms en trappen in het atrium van Cedar A. FOTO BOVEN ING Cedar in het Cumulus Park, met rechts op de voorgrond paviljoen The Traveller. (Foto: Jannes Linders) FOTO ONDER De informatiebalie, met links een van de metalen frames.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

Cedar staat in het Cumulus Park in Amsterdam Zuidoost, een door ING geïnitieerd innovatiedistrict waar de gemeente Amsterdam, de Hogeschool van Amsterdam, het ROC van Amsterdam en ING samenwerken in creatieve collaboraties tussen ondernemers, wetenschappers, studenten, bedrijven en onderzoekers. Benthem Crouwel Architects schoof het gebouw naar de rand van het perceel, zodat ervoor een grote groene zone is ontstaan, die door Karres en Brands landschapsarchitecten is vormgegeven als een stadstuin. Het gebouw, het interieur en het omringende park zijn ontworpen als een geïntegreerd geheel. Een ander gebouw in het Cumulus Park is het door Powerhouse Company op initiatief van ING ontworpen The Traveller, een ‘culinair paviljoen’ in een vormentaal die mooi past bij Cedar en dat het parkidee versterkt.

ING Cedar Amsterdam

Werkplekconcept Colliers

FOTO BOVEN De platforms hebben op elke verdieping een andere inrichting.

KANTOREN

ING Cedar Amsterdam

FOTO ONDER Platform met hoge tafel bij de eerste verdieping.

Connectiviteit ING Cedar bestaat uit twee volumes van elk vijf lagen – Cedar A en B – die op de verdiepingen met elkaar zijn verbonden door een transparante brug. Op de begane grond worden de volumes van elkaar gescheiden door een fietspad dat onder de brug doorloopt. “Zowel qua stedenbouw als architectuur draait alles bij Cedar om connectiviteit,” zegt Pascal Cornips, architect

en partner bij Benthem Crouwel Architects. “Cedar verbindt mensen, de buurt en de maatschappij op een creatieve en stimulerende manier. De transparante gevels zijn een prachtige verbeelding van ING’s filosofie en nieuwe manier van werken waar de focus ligt op samenwerken, inspiratie en openheid, en zorgen er bovendien voor dat de medewerkers altijd contact hebben met het groene park voor de deur.” De gladde, gebogen gevels met verdiepingshoge ramen geven Cedar een vriendelijke en toegankelijke uitstraling. De aan de gevel bevestigde luifels rond het hele gebouw maken van de twee volumes een visuele eenheid en dienen tevens als zonneschermen. Beide volumes hebben in het hart een helder, licht en overzichtelijk atrium dat daglicht tot diep in het gebouw laat stromen. Het relatief lage gebouw is breed opgezet met grote vloeroverspanningen – dit garandeert veel bruikbaar vloeroppervlak per verdieping – maar door de logische indeling is de routing toch altijd efficiënt en snel. De open verdiepingen bieden de werknemers bovendien optimale flexibiliteit en maken het mogelijk om delen van het gebouw in de toekomst anders te gebruiken of apart te verhuren.

Do your thing Benthem Crouwel Architects en HofmanDujardin werden afzonderlijk gepitched en werkten al in een vroeg stadium samen, waardoor HofmanDujardin nog een aantal zaken in het gebouwontwerp kon aan laten passen. De hoofdingang werd een niveau hoger gemaakt en het auditorium op de begane grond werd naar de periferie verplaatst, zodat daar een atrium vrijkwam. De meeste impact op het gebruik hebben de platforms en trappen die HofmanDujardin in het vrijgekomen

FOTO ONDER De metalen frames zijn op verschillende manieren ingevuld; hier vormt het frame hoge tafel waaraan kan worden gewerkt en gegeten.

atrium introduceerde. “De bank van de toekomst is een techbedrijf, een digitaal platform”, vertelt Michiel Hofman, “en dit hebben we vertaald naar platforms die rondom zijn afgewerkt met eikenhout. De platforms symboliseren de identiteit van een bank van de 21ste eeuw, en zorgen voor visuele en fysieke verbindingen tussen de verdiepingen.” De expressieve platforms worden met elkaar verbonden door middel van eveneens met eikenhout afgewerkte trappen. Samen lijken ze als één reusachtig object in het atrium te zijn geplaatst, dat vanuit elke hoek weer voor een ander ‘wow’-effect zorgt. Hofman: “Als je over de platforms en trappen naar boven loopt, verandert het perspectief voortdurend en zie je steeds weer iets anders.” Dat Cedar geen traditioneel bankgebouw is, zie je al op de begane grond – een bruisende open omgeving waar ieder-

een zich welkom voelt en je verschillende kanten uit kunt. Hofman: “Bij ING gaat het over ‘Do your thing’, ook de nieuwe slogan van de bank. Dat gaat onder meer over vrijheid en keuze bieden, en ook dat hebben we in het interieur vertaald. Er zijn op de begane grond tal van mogelijkheden waaruit je kunt kiezen.” Bij binnenkomst heb je direct zicht op de gastvrije informatiebalie, de koffiebar, het restaurant, het auditorium, de foyer, open werkplekken en de centrale uitnodigende trap in het atrium. De akoestiek is opmerkelijk aangenaam voor zo’n grote ruimte. Hofman: “De plafonds zijn hier afgewerkt met akoestisch spuitwerk en alle techniek bleef in het zicht. We hebben daarnaast veel gewerkt met spots in

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

FOTO MIDDEN De twee volumes van Cedar zijn met elkaar verbonden door een transparante brug, eronder is een ﬁetspad. (Foto: Jannes Linders)

ING Cedar Amsterdam

FOTO BOVEN Café Java op de begane grond van Cedar A. De onderzijde van de trap en het platform is gelijk ook het plafond van het café.

FOTO BOVEN Metalen frame met tribune en lange tafel op de begane grond; overal in het gebouw hangen werken uit de kunstcollectie van ING.

KANTOREN

ING Cedar Amsterdam

FOTO ONDER Tussen de platforms en de werkvloeren zijn recharge-gebieden, ingericht als woonkamer.

plaats van algemene verlichting, zodat je een mooi en levendig lichtbeeld krijgt.”

Ontwerpﬁlosoﬁe Het interieurontwerp van Cedar is gebaseerd op Shaping Intuition©, de ontwerpfilosofie van HofmanDujardin die voor alle ontwerpen van het bureau de basis vormt. De filosofie is gericht op het welzijn van de mens in zijn omgeving, die zó vormgegeven dient te worden dat aan een aantal intuïtieve waarden met elkaar in balans zijn – zoals ‘spaciousness’ (licht, lucht en ruimte), ‘groundedness’ (comfort en geborgenheid), ‘expression’ (kleur en expressie) en ‘connection’ (fysieke en visuele verbinding). “Dat werkt hier heel mooi”, stelt Hofman, “het interieur is heel ruimtelijk en expressief, maar er is ook

warmte en geborgenheid. En elke plek staat in een logische verbinding met de plek ernaast.” De onderzijde van de trap en het platform tussen de begane grond en eerste verdieping is gelijk ook het plafond van het café, en zorgt daar voor de geborgenheid. Hofman: “Zo zijn niet alleen de bovenkanten van de platforms ‘geprogrammeerd’, ook de onderkanten hebben steeds een functie.” Op de begane grond ligt in het café en het restaurant een houten vloer die de contouren van het atrium volgt, daaromheen ligt een grijze betonvloer. Rond de bar van café Java ligt een geblokte tegelvloer. Op verschillende plaatsen staan grote metalen frames, steeds weer in een iets andere vorm. Zo zijn er frames met een wand of dak van traliewerk, met een podium, met vaste banken of met een beeldscherm, en met en zonder verlichting. De frames staan op wieltjes en zijn in principe verrijdbaar, maar in de praktijk staan ze op een vaste plek. Ze geven structuur aan de grote ruimte en bieden daarnaast geborgenheid. Op de werkvloeren staan kleinere varianten van de frames, onder meer met scrum-faciliteiten, op de platforms zijn ze ingericht als tijdelijke ‘kamers’ voor allerlei soorten bijeenkomsten.

Recharge-gebieden Een lange trap naast café Java voert naar het eerste platform. Elke verdieping heeft een eigen platform, dat steeds op een andere manier is ingericht. Tussen de platforms en de werkvloeren zijn de ‘recharge-gebieden’ – ruimtes die zijn bedoeld voor ontspanning en ontmoeting. De recharge-gebieden zijn ingericht als een echte woonkamer en wat donkerder dan de ruimtes eromheen, wat ze een warme uitstraling geeft. Ook elk

ING Cedar Amsterdam

minder dominant.” De secundaire ING-kleuren, zoals blauw, paars, lichten donkergroen – komen terug in de systeemwanden op de werkafdelingen. Een andere rol bij de kleurkeuzes vormden de werken uit de enorme kunstcollectie van de ING, die op vele plekken zijn te zien. HofmanDujardin keek al in een vroeg stadium samen met het artmanagement van de bank naar waar de kunst zou komen, zodat de kleuren van het interieur daarop afgestemd konden worden. De kunstwerken voegen een extra dimensie toe aan de beleving van de ruimtes, net als de vele bomen en planten die overal in Cedar staan.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

FOTO BOVEN Zicht op een van de werkvloeren, met rechts een recharge-ruimte. FOTO ONDER Overal in het gebouw staan grote bomen en planten, ook in de recharge-gebieden.

KANTOREN

recharge-gebied heeft een ander interieur – met andere meubelen, andere vloeren en zelfs andere accessoires – alle gekozen door HofmanDujardin zelf. Hofman: “We hebben echt alles gedaan, tot en met de styling.” Vanuit de recharge gebieden kom je op de weer lichtere werkvloeren, waar de (circa 2.800) ING- medewerkers vrij kunnen kiezen uit een tal van soorten werkplekken. De flexibele en innovatieve manier van werken in Cedar wordt aangeduid als ‘Orange Workplace’ – een concept dat tot stand is gekomen in samenwerking met Colliers. Er is een uitgebalanceerde afwisseling van open en gesloten ruimtes, hoge en lage tafels, teamtafels en concentratiewerkplekken. In de gebieden tussen de teamtafels en scrum boards zijn kleurrijke clusters van grote en kleine vergaderruimtes.Voor wie in alle rust wil werken is er daarnaast op elke verdieping een ‘Silent Area’, met onder meer een grote leestafel en beschutte coupézitjes langs de wanden. Hoewel ING niet spreekt van een hoofdkantoor, werkt ook de Raad van Bestuur in Cedar – op de vierde verdieping. “Ook de boardleden zijn voor iedereen zichtbaar”, weet Hofman. “Het is mooi om te zien dat de openheid en verbondenheid geldt voor alle ING medewerkers.” Oranje, de huiskleur van de bank, komt ook terug in het oranjekleurige meubilair in Cedar – soms hele zitgroepen, soms een enkele stoel. Hofman: “In het entreegebied is het oranje sterker aangezet, naarmate je verder in het gebouw komt, wordt het

BOVEN Diagram begane grond. MIDDEN Diagram van een kantoorverdieping.

KANTOREN

ING Cedar Amsterdam

ONDER Conceptschets van de platforms en trappen in het atrium.

Duurzaam De brug tussen Cedar A en B vormt niet alleen de verbinding tussen beide volumes, hier zijn tevens verschillende soorten werkruimtes en de Silent Areas. Ook in het iets kleinere atrium van Cedar B zijn met eikenhout afgewerkt platforms en bruggen. Op de hogere verdiepingen zijn werkplekken van ING, de begane grond en eerste verdieping van Cedar B worden ook gebruikt door bedrijven waarmee de bank samenwerkt. Ook hier is op de begane grond een prachtig café. Het ontwerp van Cedar is uiterst duurzaam: zo zorgen 2100 zonnepanelen op het dak en 3450 panelen elders voor genoeg stroom voor het hele gebouw, en wordt er door slimme wc’s en urinoirs zo’n 12 miljoen liter water per jaar bespaard. Cedar is bekroond met het duurzaamheidslabel Breeam-NL Outstanding. Met het nieuwe gebouw krijgt ING ook een nieuw gezicht, en een gezonde en inspirerende werkplek voor de medewerkers die er ongetwijfeld met veel plezier heengaan. Ted Schappert, hoofd ING Global Brand management, beaamt dit: “Dit is het beste pand ever, iedereen loopt hier met een grote smile.” Hofman spreekt ten slotte van een geweldige samenwerking met Benthem Crouwel. “Die waren ook enorm blij met de aanpassingen. In de toekomst gaan we nog meer projecten samen doen.” www.hofmandujardin.nl www.benthemcrouwel.com

Project: Elho Tilburg Design: Space Encounters Opdrachtgever: Quadrant4 / Elho Tilburg

KANTOREN

Hangar K Kortrijk

Weinig ingrijpen is het duurzaamst Hangar K in het Belgische Kortrijk omvat de volledige renovatie en herbestemming van een voormalige spoorwegloods naar een incubator, jeugdcentrum en ruimte

KANTOREN

voor Urban Sports.

TEKST Wouter Peeters FOTOGRAFIE Klaas Verdru

Bouwheer/opdrachtgever Stad Kortrijk & Hangar K. Architect Goedefroo + Goedefroo Architecten Projectarchitect Sofie Decaestecker Interieurdesign & ruimteplanning Goedefroo + Goedefroo Architecten Interieurbouw en meubels Coulombier (vast meubilair) & Joye (los meubilair) Losse meubelen Inclass, Extremis, Viasit, Narbutas, MDD, deberenn, Zeitraum Verlichting Zumtobel (algemene verlichting) & diverse producenten Hangar K Kortrijk

(bijkomende sfeerverlichting) Vloeren geschuurd en gepolijst beton + tapijt Studiebureau akoestiek ecoscan Totale oppervlakte 4.695 m²

KANTOREN

Totale kostprijs 2,7 miljoen euro

FOTO LINKS Start-ups vinden in Hangar K een co-workplaats, terwijl ook groeiende of gevestigde ondernemingen zich in deze afzonderlijke kantoorruimtes kunnen vestigen. FOTO BOVEN De bestaande laad- en lospoorten werden vervangen door nieuw beglaasd schrijnwerk, als een poort geplaatst achter het volledige gevelpakket om het karakter van de poortopeningen te bewaren. FOTO ONDER Een pitchruimte met ingewerkte tribune stimuleert de kruisbestuiving tussen starters, groeiers en gevestigde ondernemingen.

De benaming ‘Hangar K’ stamt uit het West-Vlaamse dialect waarin een loods een hangar genoemd wordt. De ‘K’ staat voor Stad Kortrijk. Die kocht het pand een decennium geleden aan en schreef een architectuurwedstrijd uit. Een zevental kandidaten nam deel en Goedefroo + Goedefroo Architecten werd laureaat. “Het was onze visie om een aanpasbaar concept te ontwerpen dat de groei en de flexibiliteit in functie van de evolutie van beginnende ondernemingen stimuleert”, stelt Sven Goedefroo. “Het ontwerpen van creatieve ruimtes is het creëren van een efficiënte dynamiek van werkruimtes die niet enkel de creativiteit, maar ook de samenwerking en productiviteit aanwakkeren: een synergie van ervaringen. Deze ambitie vinden we terug in een divers aanbod van werkplekken, ingebed in een allesomvattend ruim organiserend concept.”

Uitstraling In de incubator vinden start-ups een co-workplace in combinatie met afzonderlijke kantoren. De overige delen werden door Tranzit als jeugdcentrum en ruimte voor Urban Sports ingericht. Door verbouwings- en herstellingswerken werd het gebouw teruggebracht naar zijn oorspronkelijke uitstraling. Aan de achterkant werden extra openingen gemaakt om de relatie met de spoorwegtuin te versterken. De loskade van het gebouw

werd, samen met de luifel, behouden. Hierop vond de nieuwe fuifzaal aan de westgevel aansluiting. De toegang tot het gebouw, met trappenpartij aan de voorzijde en terras aan de achterzijde, sluit aan op het plan van de omgevingsaanleg. Omdat de nieuwe functie meer openheid en variabiliteit vroeg, werden de bestaande laad- en lospoorten vervangen door nieuw schrijnwerk met vensterglas. Dit werd als een poort achter het volledige gevelpakket geplaatst zodat het karakter van de poortopeningen bewaard blijft. Het gebouw fungeert als overgang en buffer tussen een stedenbouwkundig plein vooraan en de landschappelijke spoorwegtuin achteraan. De gebruikers van het gebouw kunnen hiervan gebruik maken en in beide sferen informele ontmoetingen aangaan of ontspannen. De overgangsfunctie tussen plein en tuinzone is verder uitgewerkt door ter hoogte van de toegang één beuk te reserveren als publieke straat. Deze is genuanceerd ingericht, met een geschuurde betonvloer in plaats van een gepolijste en zo duidelijk leesbaar voor de gebruikers. De gebouwschil werd energetisch volledig aangepakt. De bestaande dakpannen en lichtstraten werden vervangen door geïsoleerde panelen en translucente lichtstraten. De dikke spouwmuren werden van een extra isolatielaag voorzien en de vloer is volledig geïsoleerd.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

Hangar K Kortrijk

FOTO BOVEN Een grote schuifpoort sluit de pitchruimte af van de inkombeuk, waar het meest publieke programma aan is gekoppeld – met onder meer een ruimte voor recepties en een industriële keuken. FOTO LINKSONDER De wandopbouw werd met geperforeerde multiplexplaten zo geconcipieerd dat deze een enorme bijdrage levert aan de ruimteakoestiek en zo het comfort van de werkzone drastisch verbetert. FOTO RECHTSONDER Hangar K is één open space waar verschillende bedrijven samen rond de tafel zitten en gestimuleerd worden om nieuwe relaties aan te gaan.

Nieuw wandpaneel Omdat er een grote functievariatie vereist was – van Skypecorners en ‘thinking walls’ tot bergruimtes – dienden wanden een flexibel systeem te vormen, een aanzienlijke akoestische bijdrage te leveren en de bouwtijd beperkt te houden. Omdat de architecten zo min mogelijk afwerkingsmaterialen wensten toe te voegen, zochten zij een industrieel paneel dat aan beide zijden bruikbaar was, akoestisch isoleerde en absorbeerde, en zelfdragend was. Om flexibiliteit voor de verdere evolutie van de incubator te bieden, diende het paneel tevens verplaatsen herbruikbaar te zijn. “Hiervoor werd samen met een plaatselijke fabrikant, een nieuw element ontwikkeld: geperforeerde OSB-wandpanelen”, vertelt Goedefroo. “Door deze panelen te

combineren met houten i-joists, zijn ze zo stabiel als een kaartenhuis. Daarnaast wordt alles zichtbaar met deuvels bevestigd, zodat bij demontage enkel wat schroeven losgedraaid dienen te worden.” Dat de herbruikbare modules in een handomdraai kunnen worden aangepast aan individuele gebruikerseisen is nodig, want het is nu eenmaal de opzet van een incubator om jonge bedrijven plaats te laten maken voor een jongere starter. Op zijn beurt begint die met één à twee mensen, maar kan gauw uitgroeien met meerderen – waar de werkruimte dan ook aan dient te beantwoorden.

Hybride en ﬂuïde In het industriële milieu dat een spoorwegloods is, werd een warm, menselijk en tactiel materiaal als hout gebruikt om een geslaagde match te maken met een kille, onafgewerkte hall. Ook daarom werd het niet hout niet afgewerkt. “Gebruikers kleven of prikken posters aan de wandpanelen, maken een

signeerwand. Een incubator is een organisch, menselijk iets waarin geëvolueerd wordt, en geen regulier kantoorgebouw. Alles is bruikbaar en onverwoestbaar. Men kan er experimenteren, motoren laten draaien en transpaletten binnenrijden. Het is een laagdrempelig gebouw waar alles kan omdat een startend bedrijf een hybride vorm van werkplekken nodig heeft die

Aan de achterkant van Hangar K situeert zich een lang perron en een diepliggende spoorwegbedding. De ruimtes die afsluitbaar moeten zijn, zoals sanitair, keukens en sommige werken vergaderruimtes, bevinden zich achter een wand van polycarbonaat – als een aaneenschakeling van lokalen die ‘de trein’ genoemd wordt. En het lijkt ook alsof er net een trein kwam binnenrijden.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

FOTO ONDER De incubator zoekt relaties en interactie met jongeren, opleidingscentra in de buurt en uitstraling naar de stad. Dit wordt door de ligging aan het evenementenplein en met het aansluitende programma van het jeugdcentrum vervult.

Hangar K Kortrijk

Op de trein

FOTO BOVEN De structurerende wanden worden aangewend om extra afzonderingsplaatsen op te nemen, zoals deze thinking wall. Maar ook skype corners, trainseats voor kleine meetings en andere secundaire functies zijn over de gehele werkvloer uitgespreid. Bovendien zijn de wanden aanpasbaar aan de steeds veranderende werkomgeving.

KANTOREN

fluïde in elkaar lopen. Zo ontstaan creatieve ideeën en is slechts een beperkt aantal vierkante meters nodig om bedrijfjes te laten groeien.” Al het meubilair, waaronder tafels, bankstellen, tribune, kasten en legplanken, werd uit industriële materialen vervaardigd. Enkel stoelen werden aangekocht. De oorspronkelijke plafonds, gevormd door betonnen cassettepanelen, werden na een stoomreinigingsbeurt behouden, net als de metalen dakspanten. De bestaande betonvloer was volledig stuk en werd met een nieuwe laag verrijkt. Door die her en der op te schuren, werden korrel en textuur zichtbaar en kon zonaal gedifferentieerd worden.

Hangar K Kortrijk KANTOREN

Ook de verschillende technieken werden in de voormalige spoorwegbedding ingebed. Het volledig pand is aangesloten op het warmtenet van de Stad Kortrijk waarbij de restwarmte van het openbaar zwembad wordt gebruikt. Het verwarmen zelf gebeurt met stralingspanelen, omdat daarmee de werkvloer vrij blijft en de zonering eenvoudiger te sturen is dan het geval zou zijn met vloerverwarming – dat ook een langzamer werkend systeem is. Het volledig vernieuwde dak, beantwoordend aan de isolatienormen, werd uitgerust met zonnepanelen. In het gebouw is uitsluitend ledverlichting toegepast.Via een netwerk van kabelgoten wordt de elektriciteit in het dak gedistribueerd en naar beneden geleid, zodat de gebruiker overal aftakkingen ter beschikking heeft. FOTO LINKSBOVEN Het ontwerpen van creatieve ruimtes is het creëren van een efﬁciënte dynamiek van werkruimtes die niet enkel de creativiteit, maar ook de samenwerking en productiviteit aanwakkeren: een synergie van ervaringen. FOTO RECHTSBOVEN Dwars door de structurerende wanden loopt een gidsend ‘spoor’ dat alle beuken en werknemers organiseert. FOTO ONDER Het gidsend ‘spoor’ dient om informele ontmoetingen aan te moedigen. Hiervoor zijn langs deze belangrijke ontmoetingas onder meer kitchenettes, zithoeken en printlokalen.

Aannemer in bad De architecten ondervonden geen grote moeilijkheden of tegenvallers in dit project. Maar het coachen van de diverse aannemers om hen te laten geloven in het creatief aan de slag gaan met industriële materialen, bleek de grootste uitdaging te zijn. “Als je buiten de gebaande paden stapt, begeef je je in een soort experimentele fase waar de aannemer verantwoordelijk voor is. Als architect is het niet altijd eenvoudig om die mee in het bad te trekken. Het motto van Goedefroo + Goedefroo Architecten is dat als we door studie zaken niet hoeven uit te voeren, deze door de klant uiteraard ook niet vergoed hoeven te worden. Dat is het belangrijkste actiepunt om duurzaam bezig te zijn; iets niet doen is gewoonlijk het duurzaamste. Hangar K is een complex

FOTO ONDER Geïntegreerd in de treinwagons zijn kitchenettes gemaakt, die telkens de connectie naar de achterliggende spoorwegtuin maken.

idee dat eenvoudig, low-tech en budgetvriendelijk werd uitgewerkt, ongetwijfeld veel voordeliger dan de voorstellen van de meedingende architectenbureaus. Ook dat zal Stad Kortrijk over de streep getrokken hebben om met ons in zee te gaan.” Hangar K is een pilootproject met tal van partners, waaronder twee universiteiten. Het experimentele karakter van deze technologische incubator ligt daarom hoog, terwijl budgetbewaking een belangrijk issue was. “Gelukkig genoten we als architecten een grote vrijheid, vermits alle partners een heel open vizier hadden, met name Stad Kortrijk, dat ons stimuleerde om inventieve, out-of-the-box oplossingen te proberen.” Naar verluidt is de incubator zo succesvol, dat Stad Kortrijk op zoek is naar locaties om een gelijkaardig project op te zetten. Project Hangar K past perfect in deze vooruitstrevende Urban Spot met zijn nieuwe zwembad en toonaangevende onderwijsinstellingen. “Uit die scholen groeien bedrijfjes die op hun beurt de weg naar de incubator vinden”, besluit Goedefroo. “Hangar K was echt een heel fijne opdracht voor Goedefroo + Goedefroo Architecten.” www.goedefroo-architecten.be

Goedefroo + Goedefroo Architecten Goedefroo + Goedefroo Architecten werd dertig jaar geleden opgericht door de broers Sven en Gunnar Goedefroo en telt een twintig tal medewerkers. “Als zonen van een aannemersfamilie stammen wij weliswaar uit de bouwsector, maar dan aan ‘de andere kant van de tafel’”, lacht Sven Goedefroo. “Maar omdat wij het DNA van bouwers in ons bloed hebben, straalt dat vanzelfsprekend af op onze architectuurontwerpen in sectoren als kantoorbouw, groepshuisvesting, openbare en stedenbouwkundige werken en, vooral tijdens het laatste decennium, sportinfrastructuur. Wij zijn actief in heel België en sporadisch ook in Nederland en Frankrijk.”

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

FOTO MIDDEN Ter hoogte van de achtergevel werd een voormalige interne treinbedding ingevuld met gemeenschappelijke vergaderruimtes, lijkend op oude treinwagons.

Hangar K Kortrijk

FOTO BOVEN Het ﬂexibel wandensysteem structureert het landschapskantoor, dat als één grote werkplek aanvoelt maar tegelijk ook per beuk een eigen werkzone vormt.

KANTOREN

Impraise Amsterdam

Speels en verrassend Impraise Amsterdam

D/DOCK en Furnify werkten samen aan het nieuwe interieur van Impraise. Het resultaat is gedurfd, kleurrijk en circulair.

KANTOREN

Impraise is een internationaal techbedrijf dat online HRMplatforms ontwikkelt.Voor het interieur van hun Nederlandse kantoor in Amsterdam-Zuid schakelden ze D/DOCK in. Interieurontwerper Chiara Caselli: “Impraise is een jong bedrijf in de scale-up fase. Ze benaderden ons met een paar specifieke vragen: ze moesten binnen vijf maanden in het nieuwe pand

kunnen en ze hadden een beperkt budget. Tegelijkertijd wilden ze een kantoor met een warme en natuurlijke uitstraling, dat echt een visitekaartje zou worden.” Afgezien van deze vragen kreeg D/DOCK de vrije hand bij het interieurontwerp. Het resultaat is een bijzonder interieur, dat tot stand kwam in een geslaagde samenwerking van alle betrokken partijen.

Uitgesproken D/DOCK loste het budgetvraagstuk op met een even originele als gedurfde oplossing: door multiplex consequent in het hele interieur toe te passen, ontstond een speelse uitstraling die past bij de dynamiek van Impraise. Caselli: “We zijn gespecialiseerd

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE Alexander Sporre

Opdrachtgever Impraise Interieurontwerp D/DOCK Interieurbouw Two-O Meubilair Furnify Glaswanden Qbiq systeemwanden Scheidingswanden en plafonds STV Timmerwerken Vloeren Mirato Interieurprojecten

Impraise Amsterdam

Verlichting Boermans Elektrotechniek

FOTO LINKS De lounge area. D/DOCK maakte gebruik van multiplex in het interieur en voegde kleur toe door middel van akoestische panelen, karpetten en meubilair.

KANTOREN

FOTO BOVEN D/DOCK ontwierp zelf de kleurrijke karpetten, gebaseerd op kleuren uit het brandbook van Impraise. FOTO ONDER Het groen in het interieur is op verschillende plaatsen in het interieur verwerkt, zoals te zien is in deze grote vergaderruimte.

in kantoren, maar we wilden voor Impraise iets anders bedenken, met een frisse atmosfeer die de kernwaarde van Impraise uitdraagt: ‘Grow your people, grow your business’. Naast de toepassing van multiplex valt in het interieur ook het uitgesproken kleurgebruik op. D/DOCK voorzag de vloer van een industriële coating en voegde kleur toe door middel van akoestische panelen, meubilair en karpetten. Caselli: “Impraise had

een brandbook met een grote hoeveelheid RGB-kleuren. Deze hebben we voor het interieur iets afgezwakt. Ik vind het leuk om kleuren toe te passen, maar het moet ook niet te uitbundig worden. We hebben zorgvuldig onderzocht hoe we de kleuren konden combineren. De karpetten hebben we zelf ontworpen. Het was heel spannend hoe deze in de praktijk zouden uitpakken, maar iedereen reageerde enthousiast.”

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

Impraise Amsterdam KANTOREN

Groen Het kantoor is vrij ondiep en profiteert optimaal van natuurlijk licht, dat de sprankelende kleuren nog mooier tot hun recht doet komen. Het vele groen in het interieur is op verschillende

FOTO BOVEN Het kantoor is vrij ondiep en proﬁteert optimaal van natuurlijk licht. D/DOCK voorzag de vloer van een industriële coating. FOTO MIDDEN De pantry, oftewel community kitchen van Impraise. Het groene petvilt bovenaan op de foto maakt deel uit van de akoestische maatregelen. FOTO ONDER Het grootste deel van de kantoorruimte is open gelaten, daaromheen liggen een aantal gesloten meeting rooms en halfopen werken overlegplekken.

plaatsen in het meubilair geïntegreerd, en draagt bij aan de prettige atmosfeer. Het grootste deel van de kantoorruimte is open gelaten. Daaromheen liggen een aantal gesloten meeting rooms, waarvan één voorzien van melkglas wanden voor extra privacy. Om de grote open ruimte van een prettige akoestiek te voorzien, is gewerkt met karpetten, zachte wanden en room dividers: hangende panelen bespannen met textiel. Ook het meubilair draagt bij aan de demping van geluid. Een gebogen wand van groen akoestisch petvilt vormt een gedeeltelijke afscheiding tussen de loungeruimte en de pantry, ofwel community kitchen – een belangrijke plek voor de medewerkers.

Flexibiliteit Veel van het maatwerk meubilair, zoals de hoge tafel in de pantry en de banken, zijn voorzien van wielen en daardoor gemakkelijk te verschuiven. Dit zorgt voor een hoge mate van flexibiliteit bij het gebruik van de ruimte. Zo wordt de lounge

Bij het interieurontwerp is vanaf de start van het project nauw samengewerkt met Furnify, het circulaire label van D/DOCK. Clarice van den Berg: “Bij D/DOCK wilden we iets doen met de grote hoeveelheid materialen en meubilair die bij verbouwingen overbleven. Om verspilling te voorkomen is daarom negen jaar geleden Furnify opgericht.Vrijwel al het losse meubilair dat hier is gebruikt is van Furnify afkomstig. Zo hebben we bijvoorbeeld ‘second life’ meubelen opnieuw laten stof-

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

FOTO MIDDEN Er is een ruime keuze aan werkplekken, van open naar meer beschut zoals deze halfopen booths. FOTO ONDER Veel van het maatwerkmeubilair is voorzien van wielen, wat zorgt voor ﬂexibiliteit bij het gebruik van de ruimte.

Impraise Amsterdam

Furnify

FOTO BOVEN Deze hangende ‘scrumtafel’ fungeert eveneens als buffer tussen de pantry en de achterliggende werkplekken.

KANTOREN

area bij de entree gebruikt om bezoekers te ontvangen, maar ook als presentatieruimte voor teambijeenkomsten. Ook bij het ontwerp van de werkplekken is er gelet op een divers aanbod. Caselli: “Voor de werkplekken was functionaliteit natuurlijk belangrijk, maar we wilden ook dat de werknemers van Impraise konden kiezen hoe ze willen werken. Daarom vind je hier open en meer afgeschermde plekken, besloten booths en zelfs een soort lounge nissen met gordijnen ervoor waar ze zich even in kunnen terugtrekken.” De ronde vorm van de openingen van deze nissen is afgeleid van het bedrijfslogo van Impraise.

Impraise Amsterdam KANTOREN

FOTO BOVEN D/DOCK ontwierp zelfs twee ‘lounge-nissen’ met gordijnen ervoor waar je je even in kunt terugtrekken. FOTO MIDDEN D/DOCK wilde een compleet beeld opleveren, en daar hoorde ook de styling bij. ONDER Plattegrond.

feren. Mensen zijn verbaasd, als ze horen dat dit geen nieuwe meubelen zijn. We hebben een grote voorraad, maar er is wel iets meer creativiteit nodig. Als we iets niet in stock hebben moet je zoeken naar een goed alternatief.” Caselli: “Dit was de eerste keer dat ik als lead designer met Furnify heb gewerkt. We hebben bijvoorbeeld gebruikte tafelonderstellen voorzien van nieuwe multiplex bladen. In verband met het budget hebben we simpele verbindingen ontworpen en je kunt hier en daar zien, dat we ook reststukken multiplex in de meubelen hebben verwerkt om zo min mogelijk materiaal te verspillen.”

Kracht en overtuiging Wat het project uitzonderlijk maakt, is het feit dat D/DOCK al direct aan het begin de keuze voor multiplex en gerecyclede materialen heeft gemaakt en dit consequent in een groot gebaar heeft doorgezet. Dit geeft kracht en overtuiging aan het ontwerp, waarmee D/DOCK begin dit jaar terecht een Frame Award heeft gewonnen. D/DOCK slaagde erin het project binnen de gevraagde vijf maanden af te ronden. Caselli: “We hebben veel tijd besteed aan het bepalen van de kleuren, maar daarna ging het snel, ook omdat we met een klein team werkten. We wilden een compleet beeld opleveren, dus ook de styling was belangrijk. Impraise heeft ons echt de vrije hand gegeven, ze hadden vertrouwen in onze keuzes. Omdat ze zelf meegedacht hebben over het interieur, is er een mooie uitwisseling ontstaan en een hele fijne samenwerking.” www.ddock.com

Pharos Hoofddorp

KANTOREN

Pharos Hoofddorp

KANTOREN

Waar het werken verandert In 2018 verwierf Cairn Real Estate het Pharos-kantoorgebouw in Hoofddorp. Negentien verdiepingen met een fenomenaal uitzicht, pal naast het station. Het vestigde er een bedrijfsverzamelgebouw met grootse ambities omtrent gezond en duurzaam werken. Sherylleysner Interior Architecture & Project Management verwierf de opdracht en vulde deze voortvarend in.

De rondleiding begint in het restaurant op de begane grond. Een oase vol planten. Ze hangen als geveltuin of in bakken aan de muur, groeien achter de zitbanken omhoog of staan in potten, losjes in de ruimte.Verrassend hoe zij het diepe, rechthoekige restaurant opdelen in intieme hoekjes en groepsruimten. “Cairn Real Estate is een bijzondere opdrachtgever”, vertelt

Sheryl Leysner. “Behalve dat zij een betaalde pitch uitschreven, streven zij naar echte duurzaamheid. Zowel fysiek als mentaal. Om dat te realiseren ontwikkelden zij met stichting De Nieuwe Draai het Pharos-concept. Het bevat vier speerpunten: maximum health, total energy, zero-waste en een vibrant community.”

TEKST Peter van Kester FOTOGRAFIE Peter Tijhuis

FOTO LINKS Een maatwerkbureautafel die Leysner ooit voor een ander project ontwierp maar daar overbodig werd, vond nieuw onderdak in The Lighthouse. FOTO LINKSONDER Ruwe Bolster-armatuur van afgedankte ﬂessen in The Lighthouse, die zero waste symboliseert.

Opdrachtgever Cairn Real Estate Architect CUBE Architecten Interieurarchitect Sheryl Leysner Interior Architecture & Project Management:; Sheryl Leysner, Ellen Plomp, Amber de Bruin & Team Bouwkundige uitwerking ASWA Architecten

FOTO RECHTSONDER In The Lighthouse op de 19de verdieping nodigt een bar met geïntegreerde panoramabank uit tot ontspanning.

Conceptontwikkeling De Nieuwe Draai Interieurbouwers Steega Interior, Tritop Pharos Hoofddorp

Meubilair Vepa, Kinnarps, Ons Label (naaiatelier), Lensvelt, SV Interieurgroep, Moso, Logge Circulair, Verner Panton, Fritz Hansen, Gispen, O2Chair (Sarl Innovzen) Basisverlichting Vital Places Sfeerverlichting Ruwe Bolster Tapijttegels Studio Wae Deuren en systeemwanden Verwol KANTOREN

Sherylleysner Interior Architecture & Project Management won de pitch. Zij integreerden het Pharos-concept maximaal, maar ontwierpen behalve het interieur ook een plan voor de anonieme buitenruimte. Met Cube/Aswa architecten bedachten zij een zwevende vergaderbox boven de blusvijver. Eronder kwam een lint van stepping stones dat de gebruikers moet verleiden spontaan te gaan springen. Ook projecteerden zij een klimwand op één van de pijlers, maar dat bleek te gevaarlijk. Binnen keren de kernbegrippen uit het Pharos-concept terug. Met name in de beplanting en de materialisering van het restaurant. Leysner: “We gebruikten bamboe, eco-verf en biologisch afbreekbare lijm; verantwoord leer in de stoffering en akoestisch vilt waarin afvaltextiel is verwerkt. Het aanwezige systeemplafond schilderden wij zandkleurig. De uitgifte-meubelen hebben terrazzo-bladen, de tafelbladen zijn gemaakt van bamboe of bio-composiet. Boven de uitgifte-meubelen zweeft een eiland van petfelt, waarop armaturen zijn gemonteerd. De organische vorm verzacht de rechthoekige ruimte. De al aanwezige Tl-armaturen kregen volspectrum daglichtlampen die kleurecht licht geven.Vitaliserend, maar ook goed voor de planten.”

Groenvoorziening van Ginkel Adviseur Health & well being Dynamic Spaces Projectmanagement Draaijer & Partners Installatie-adviseur DWA E en W installaties Klik Aannemer Coare Realisatie

Sfeerverlichting De prominente lampen in het restaurant zijn speelse interpretaties van het Pharos-concept. De armatuur met afgedankte flessen symboliseert zero waste. De lamp met vintage tennisrackets gaat over sport en beweging (maximum health). Een derde armatuur met spiegels versterkt de dynamiek en verwijst letterlijk naar zelf- en groepsreflectie (vibrant community). Ze verhogen de sfeer en worden door Leysner zelf geproduceerd via haar eigen label Ruwe Bolster.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

Pharos Hoofddorp KANTOREN

FOTO BOVEN De luxe boardroom met panoramisch uitzicht kan door alle gebruikers van Pharos worden gehuurd. FOTO LINKSONDER Informele zitjes langs de gevel stimuleren spontane ontmoetingen tussen de gebruikers van het bedrijfsverzamelgebouw. FOTO RECHTSONDER Gemeenschappelijke werkbureaus in The Lighthouse met in de achtergrond een van de vergaderunits.

Het bureau van Sheryl Leysner werkte met een speciaal aangeleverde lijst van milieuvriendelijke leveranciers. Het besteedde ook zelf veel tijd aan research. Bijvoorbeeld om een bedrijf te vinden dat echt milieuvriendelijk leer leverde, gemaakt van plantaardig gelooide huiden. De kussens in het restaurant komen uit een sociale werkplaats die er tweedehands kleding in verwerkte. Leysner: “We kozen waar mogelijk voor upcycling boven recycling – dat kost altijd energie. Maar we waakten ervoor dat het niet geitenwollen-sokken werd. De huurders van Pharos werken in de corporate identity sfeer en die kwaliteit moet het interieur uitstralen.”

Echte duurzaamheid Ook de visie van chef-kok Jonathan Karpathios van cateraar Cape Karpa past in het Pharos-concept. In het restaurant,

bedoeld voor alle huurders van het bedrijfsverzamelgebouw, serveert men biologische en seizoensgebonden gerechten. De eieren komen kakelvers van een nabijgelegen zorgboerderij die speciaal voor Pharos driehonderd kippen houdt. De cateraar heeft een eigen kwekerij en verwerkt het afval tot compost. Dan vertelt Leysner plotseling dat het fraaie restaurant tijdelijk is: zodra de laagbouw, rechts naast de ingang, klaar is, verhuist het daarheen. “Toen ik begon kreeg ik voor het restaurant een beperkt budget.Voor goedkoop tijdelijk meubilair. Om verspilling te voorkomen, heb ik voorgesteld het budget meteen te verhogen om hoogwaardige meubelen te kopen die konden meeverhuizen. Naast maatwerkmeubelen kozen we comfortabele, tijdloze stoelen en barkrukken van Verner Panton en Gispen.”

FOTO BOVEN In de Reload Room met 02Chair kunnen de gebruikers van het Pharos-gebouw even op zichzelf zijn. FOTO MIDDEN Gebruikers kunnen hier een vergaderunit huren. Met op maat gemaakte verlichting en meubelen. FOTO ONDER Het auditorium is gemeubileerd met tweedehands Vlinderstoelen van Arne Jacobsen.

Pharos Hoofddorp

The Lighthouse

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

We nemen de lift naar de bovenste verdieping die Sherylleysner Interior Architecture & Project Management eveneens inrichtte. Het panoramische uitzicht is fenomenaal: het vliegverkeer boven Schiphol, de havens en contouren van Amsterdam, het oude en nieuwe Hoofddorp en de nog lege akkers. Omdat Pharos Grieks is voor vuurtoren, heet deze verdieping The Lighthouse. De verschillende ruimtes zijn vernoemd naar Grieks-mythologische figuren en zijn voor alle huurders toegankelijk. Ook hier veel groen en opmerkelijk frisse plantenwanden. Een organisch gevormde bar met panoramabank en zwevend akoestisch plafond, nodigt uit tot ontspanning. Leysner: â€œAls huurders even los van hun afdeling of op

Pharos Hoofddorp KANTOREN

niveau willen vergaderen, kunnen zij de luxe boardroom of één van de vergaderunits huren, met op maat gemaakte verlichting en meubelen.” Het auditorium is gemeubileerd met tweedehands Vlinderstoelen van Arne Jacobsen. Ogenschijnlijk nonchalant door de ruimte gestrooide lichtarmaturen zorgen voor een natuurlijke lichtval. Een maatwerk bureautafel, met hergebruikte zinken Philipskratten, ontwierp Leysner zes jaar geleden voor een ander project. Toen het daar overbodig werd, vond het onderdak in The Lighthouse. De ventilatie is elegant weggewerkt in de kantlatten van het systeemplafond. Opmerkelijk is ook de Reload Room met een 02CHAIR, waarin je even op jezelf kunt zijn.

FOTO LINKSBOVEN De prominente lampen in het restaurant interpreteren speels het Pharos-concept. De lamp met vintage tennisrackets verwijst naar sport, beweging en gezondheid (maximum health). (Foto: Annelore van Herwijnen) FOTO RECHTSBOVEN De armaturen met spiegels in het restaurant versterken de dynamiek en verwijzen naar zelf- en groepsreﬂectie. (Foto: Annelore van Herwijnen) FOTO ONDER De uitgiftemeubelen, met erboven een organische baan van petfelt die het rechthoekige restaurant vriendelijker maakt. De daarop bevestigde lampen belichten zowel het voedsel als de planten. (Foto: Annelore van Herwijnen)

Feng shui

toe dat er uitsluitend duurzame materialen werden gebruikt. Uniek is de inschakeling van Feng Shui-specialist Aniel Ramjanam. Hij dacht mee over de beplanting, het materiaalgebruik, de verlichting, de luchtzuiverheid en de aansturing van de algemene energie van de interieurs. Ook adviseerde hij om in de scherpe, onbruikbare ‘resthoeken’ van de bovenverdieping huiselijke zitjes te maken. Zodra de uitbreiding en verbouwing van de Pharos laagbouw klaar zijn, gaat Leysner de entree, de receptie en het nieuwe restaurant inrichten. Het oude restaurant wordt dan een fitnessruimte.Veelbelovend is een door haar ontworpen lamp die zich over vijf verdiepingen gaat vertakken. Als symbool voor ‘total energy’ – één van de pijlers uit het Pharos-concept.

Binnen Pharos werkten diverse partijen op een bijzondere manier samen. Zo zag aannemer Coare Realisatie er scherp op

www.sherylleysner.com

frankie easy chair & frankie chair | designers fĂ¤rg & blanche importeur voor nederland en frankrijk

www.johanson-nederland.nl

arthur eltink agencies bv

Hoofdkantoor Asics EMEA Hoofddorp

KANTOREN

Hoofdkantoor Asics EMEA Hoofddorp

KANTOREN

Duurzaam, dynamisch en future proof Powerhouse Company realiseerde in samenwerking met RED Company en CBRE het perfecte podium voor Asics EMEA.

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE Sebastian van Damme

Opdrachtgever Asics Architect Powerhouse Company Projectontwikkelaar RED Company Landschapsarchitect LAP Landscape & Urban design Grafisch ontwerp Gerben Haring Interieurbouw Smeulders Interieurgroep Meubilair Arco, De Vorm, Moroso, Twinform, Vitra (via Branding Office Furniture) Vloeren Shaw tapijt (via Dutch Flooring Solutions); Duracryl; Mosa tegels (via TGLS) Wanden PlanEffect FOTO LINKS Het gebouwhoge atrium, met als middelpunt ‘Asics World’.

Plafonds Interalu

FOTO BOVEN De royale overstekken geven het gebouw een haast Japanse uitstraling.

Adviseur constructie IMD Raadgevende Ingenieurs

FOTO ONDER ‘Asics World’ is een speelse compositie van op elkaar gestapelde blokken die samen een vierlaagse, driedimensionale showcase vormen.

Adviseur bouwfysica Deerns

KANTOREN

Zonwering M+N Projecten Adviseur installaties Deerns; CBRE Adviseur akoestiek DGMR Adviseur brandveiligheid DGMR Bouwmanagement DVP Diepenhorst de Vos & Partners; CBRE Advies Smart Technology bGrid Aannemer Pleijsier Bouw Oppervlak 11.000 m²

Het nieuwe EMEA-hoofdkantoor van Asics weerspiegelt de filosofie van het Japanse sport- en lifestylemerk: ‘A Sound Mind in a Sound Body’. In 2016 won Powerhouse Company samen met projectontwikkelaar RED Company de opdracht voor het ontwerp van dit kantoorgebouw, dat zowel qua exterieur als interieur een statement maakt. De integratie van de merkidentiteit in het gebouw leverde meer op dan alleen een gezonde en aangename werkomgeving: het nieuwe hoofdkantoor vormt een platform en showcase voor Asics en biedt ruimte voor ontmoeting en inspiratie. Architect Nanne de Ru, oprichter van Powerhouse: “Asics wilde een gebouw om bedrijfsgroei te stimuleren, met ruime, open en flexibele vloeren. Wij hebben het programma van eisen vertaald in 2800 vierkante meter aan werkvloeren rondom een multifunctioneel atrium. Om de merkbeleving te creëren, hebben wij ‘Asics World’ ontworpen – een speelse zone in het hart van het gebouw. Deze fungeert als multifunctionele ruimte geschikt voor wisselende activiteiten, als ontmoetingsplaats en als showcase voor al hun producten.”

Asics World Het ontwerp van Powerhouse Company is elegant en helder. De royale overstekken die de horizontale lijn in de gevel onderstrepen en tevens als zonwering dienen, geven het gebouw een haast Japanse uitstraling. Een diepe uitsparing in de hoofdgevel markeert de centraal gepositioneerde ingang, geflankeerd door een blauwe glaswand met het merklogo. Een vide aan een kant van het gebouw en een uitsparing met een groen terras aan de andere zijde onderbreken de symmetrie van de gevel.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

Hoofdkantoor Asics EMEA Hoofddorp

Interieurarchitect Powerhouse Company i.s.m. CBRE Design

FOTO BOVEN De opvallend aanwezige trappen en de transparantie in het gebouw bevorderen interactie en beweging.

Hoofdkantoor Asics EMEA Hoofddorp

FOTO ONDER In het interieur zijn typisch Japanse materialen gebruikt, zoals bamboe.

vind je een verscheidenheid aan functies, waaronder een restaurant, Power Health Bar, fitnessruimte en een Asics-winkel.

Interactie en beweging

KANTOREN

In lijn met de palazzo-traditie vormt het atrium het kloppend hart van het gebouw, met een functie die veel verder reikt dan die van een reguliere kantoorlobby. Powerhouse Company combineerde hier het informele karakter van een ontmoetingsruimte met de allure van een expositieruimte: Asics World is een vierlaagse, driedimensionale showcase voor alle Asics merken, vormgegeven als een speelse compositie van op elkaar gestapelde blokken. Op de begane grond rondom ‘Asics World’

Rondom het gebouwhoge atrium liggen de ruim opgezette, kolomvrije en dus flexibel indeelbare werkvloeren. Een speels trappenstelsel verbindt de verschillende niveaus en doorbreekt de horizontale continuïteit van deze vloeren. De opvallend aanwezige trappen en de transparantie in het gebouw zorgen voor een dynamiek die interactie tussen medewerkers stimuleert en hen uitnodigt om te bewegen. De Ru: “Asics wenste een duurzaam gebouw, wij hebben er daarnaast een gezond, Well-gecertificeerd gebouw van gemaakt. In lijn met de filosofie van Asics zijn de hoogste kwaliteitseisen op het gebied van gezondheid en duurzaamheid in acht genomen.”

Hoofdkantoor Asics EMEA Hoofddorp KANTOREN

FOTO BOVEN Het restaurant op de begane grond, met aangrenzend terras op het zuiden. FOTO MIDDEN Rondom het atrium liggen de ruim opgezette, kolomvrije en dus ﬂexibel indeelbare werkvloeren. FOTO ONDER Rondom ‘Asics World’ vind je een verscheidenheid aan functies, zoals de ﬁtnessruimte links op de foto.

Dit resulteerde in een gebouw met Well Gold- en Leed Gold-certificering. In het gebouw dragen een comfortabele werkomgeving en een gezond binnenklimaat bij aan het welzijn van medewerkers. Het ontwerpteam werkte samen met technologiebedrijf bGrid om een slim gebouw te ontwerpen met een smart grid-systeem dat CO2, licht en temperatuur meet. Door middel van een applicatie kunnen medewerkers vanaf hun werkplek zelf klimaat en licht beheren. Het systeem ondersteunt ook appdiensten als Find my Colleague, Room Booking en Workplace Finding. In het ontwerp van het gebouw is rekening gehouden met de omgeving, door energie en water te besparen en de CO2-uitstoot te verminderen. Zo zijn de overstekken voorzien van sedumdaken.

Innovatie en samenwerking Aan de meeste kantoortuinen kleven voor werknemers nadelen die onder meer te maken hebben met geluidshinder en gebrek aan privacy. Powerhouse Company besteedt in zijn ontwerpen daarom bijzonder veel aandacht aan het creëren van een prettige werkomgeving. De Ru: “Het vorige kantoor van Asics stond ook in Hoofddorp: een gebouw met twee doodlopende

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

Hoofdkantoor Asics EMEA Hoofddorp KANTOREN

LINKSBOVEN Plattegrond begane grond. RECHTSBOVEN Plattegrond eerste verdieping. MIDDEN Doorsnede van het gebouw. FOTO ONDER Uitsparingen in de gevel zorgen voor speciale buitenruimtes waarmee een vloeiend spel tussen interieur en exterieur ontstaat. Hier het terras aan de zuidkant.

vleugels aan een U-vormig atrium, waardoor mensen elkaar minder tegenkwamen. Dat atrium was op voorschrift van de brandweer met glazen wanden gescheiden van de kantoorvloeren waardoor de akoestiek slecht was. In het nieuwe pand hebben we in samenwerking met CBRE gezorgd voor een goede akoestiek, onder andere door op de verdiepingen vloerbedek-

king toe te passen. Alleen de begane grond is voorzien van een betonnen vloer.” Het interieurontwerp is toekomstbestendig door een efficiënte en flexibele indeling met een grote diversiteit aan werkplekken. Hierdoor worden diverse werkvormen, gericht op innovatie en samenwerking gefaciliteerd. De Ru: “Er wordt in het gebouw op verschillende manieren gewerkt door afdelingen, uiteenlopend van design tot finance en van marketing tot inkoop. Daarom hebben we deze voorzien van een breed scala aan werkplekken. We hebben in samenwerking met CBRE specifieke configuraties van meubilair gemaakt die flexibiliteit bieden. Zo zijn er klassieke werkplekken, flexwerkplekken, concentratieplekken, break-out rooms en overlegruimtes. Behalve een restaurant is er voor de medewerkers van Asics ook ruimte voor sport.”

Binnen en buiten Het hoofdkantoor van Asics EMEA is onderdeel van Beukenhorst-Zuid, een van de meest duurzame kantorenparken van Nederland, voorzien van groene zones, voetpaden en tuinen. Medewerkers hebben dan ook volop de mogelijkheid om van het omringende groen te genieten. De Ru: “Het nieuwe gebouw is een continuüm tussen binnen en buiten: op elke verdieping zorgen uitsparingen in de gevel voor speciale buitenruimtes waarmee een vloeiend spel tussen interieur en exterieur ontstaat.” De verdiepinghoge ramen zorgen voor veel daglicht en een panoramisch uitzicht over de Stelling van Amsterdam, sinds 1996 onderdeel van de Unesco Werelderfgoedlijst. LAP Landscape & Urban Design liet de tuin rondom het gebouw overgaan in het omringende landschap. De Ru: “Sander Lap heeft bij het ontwerp ook gedacht aan plekken voor actief gebruik, zoals een gazon waar yoga beoefend kan worden.” Hiermee belichaamt zelfs de buitenruimte van dit gebouw het gedachtengoed van Asics. www.powerhouse-company.com www.red-company.nl www.cbre.nl

Inspired by italian elegance

vassalliassociati.com

Lea chairs, design Paolo Vernier

www.midj.com

KANTOREN

Awareways Utrecht

EfďŹ ciĂŤnte ingreep met maximaal resultaat De eigenaar van Awareways wilde voor de nieuwe huisvesting van zijn snelgroeiende

KANTOREN

bedrijf een interieurplan. Omdat zijn planning zeer strak was, moest het snel. Bovendien was het budget beperkt. Hij benaderde Heyligers design + projects. Lonneke Leijnse, interieurarchitect bij Heyligers, ging de uitdaging aan en leverde binnen twee dagen een overtuigend concept.

TEKST Peter van Kester FOTOGRAFIE Wouter van der Sar

Opdrachtgever Awareways Interieurontwerp Heyligers design + projects; interieurarchitect Lonneke Leijnse Maatwerkmeubilair en houten kozijnen Brandhof de Meern Losse meubelen Lensvelt Glazen wanden Vitrawand Aannemer Van der Grift

FOTO LINKS Een tafeltennistafel versterkt het beoogde huiselijke karakter van de Awareways-kantoorverdieping.

KANTOREN

Het jonge Awareways specialiseert zich in digitale beveiliging. Het ontwerpt beveiligingstrajecten voor bedrijven en organiseert trainingen voor de medewerkers van die bedrijven. Om hen bewuster te maken van het belang van digitale veiligheid. Het snelgroeiende bedrijf moest verhuizen en vond een geschikte ruimte in Utrecht. Een ruim dertig meter diepe kantoorverdieping met in het midden de ingang en een sanitair blok er tegenover. Links en rechts hiervan lagen twee symmetrische ‘vleugels’. Er hing een aantrekkelijke basisverlichting en het plafond was afgewerkt met vierkante panelen, ritmisch geplaatst. Heyligers ontwierp het interieur, verzorgde de aanbestedingen en begeleidde de uitvoering. Kern van het Heyligers-concept vormt de effectieve, zogeheten AwareCase. Een groots gebaar in de vorm van een ruim zestien meter lange, functionele meubelwand in de rechtervleugel. Hij loopt vanaf het midden naar achteren en deelt de vleugel in

Awareways Utrecht

Oppervlakte 550 m²

FOTO BOVEN Centrale pantry, met in de achtergrond het sanitaire blok. FOTO ONDER Vergaderruimte, gelegen direct naast de hoofdingang.

tweeën. De AwareCase is verrassend gevarieerd en bevat een zitmodule, een negental lockers, een garderobe, nissen om te telefoneren, prik- en schrijfborden, een bibliotheek en verlichting. De dertig centimeter diepe meubelwand is ontworpen op basis van een herhalend grid en heeft verstelbare planken. Aan de onderen bovenkant zijn schaduwplinten aangebracht. Sommige delen zijn met akoestisch werkend petfelt gestoffeerd.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

Awareways Utrecht KANTOREN

Urban sfeer Lonneke Leijnse, interieurarchitect bij Heyligers: “Het was onzeker of Awareways de 550 m2 grote verdieping helemaal zou gaan gebruiken. Daarom maakten wij het basisontwerp zó dat de linkervleugel apart verhuurd zou kunnen worden. Tussen de centrale ingang en het toiletblok maakten we een gemeenschappelijke pantry met eethoek. Die zou, naast Awareways, ook te gebruiken zijn door een eventuele medehuurder. Rechts hiervan plaatsten we een scheidingswand van hout en glas. Als toegang tot het Awareways kantoor en om de geluiden van de centrale pantry te dempen. Uiteindelijk betrok Awareways toch de hele verdieping.” De AwareCase deelt de ruimte soepel, bijna vanzelfsprekend in.

FOTO LINKSBOVEN Scheidingswand die toegang geeft tot de rechtervleugel. Links de AwareCase. FOTO RECHTSBOVEN De nieuwe aangebrachte glazen scheidingswanden integreren de losse kolommen die al in de ruimte aanwezig waren. FOTO ONDER Deel van de AwareCase met zitmodule, bibliotheek en communicatiebord.

Parallel eraan plaatste Heyligers design + projects glazen wanden. Zo ontstonden er twee vergaderruimtes voor zes personen en een trainingsruimte voor ongeveer vijftien personen. Deze wordt gebruikt voor de in-house trainingen die Awareways regelmatig verzorgt. De glazen wanden sluiten aan op de losse kolommen die al in de ruimte aanwezig waren en nu natuurlijker in het interieur worden geïntegreerd. Dwars op deze kolommen zijn antracietkleurige wanden gezet met verticale stroken glas. Deze laten het karakter van de diepe ruimte in tact en leveren mooie doorkijkjes op. Rechts van de AwareCase bevinden zich kleine spreekkamers voor één-op-één-gesprekken, een plek voor de shredder en printer en een aantal losse bureaus. Direct bij de ingang kwam een extra vergaderkamer.

Awareways Utrecht KANTOREN

FOTO BOVEN Verticale stroken glas in de antracietkleurige wanden laten de diepe ruimte in tact en leveren mooie doorkijkjes op. FOTO ONDER Doorgang in de AwareCase.

Open en lichtvoetig In maart 2019 tekende Heyligers design + projects de eerste ontwerpen. In mei startte de bouw en in juni volgde al de oplevering. Leijnse: “Bij iedere opdracht sluiten wij zoveel mogelijk aan bij de wensen en behoeften van de opdrachtgever. Al pratend proberen wij die boven tafel te krijgen. Pas dan kunnen we aan het werk en ontstaan de beste ontwerpen. Omdat ik de eigenaar van Awareways al kende, kon ik zijn wensen snel vertalen in een ontwerp. We zochten een passende uitstraling voor het jonge, dynamische bedrijf en kozen voor een open en lichtvoetig interieur. Met design, maar ook met een brutale knipoog. Een huiselijke sfeer, de beleving van rond de keukentafel.Vanwege de warme en natuurlijke uitstraling gebruikten wij voor de AwareCase berkenmultiplex.” Op de witte gietvloer liggen hier en daar tapijten die de huiselijkheid versterken. Leijnse: “Het bedrijf had nog veel accessoires over van diverse beurspresentaties zoals Chinese potten, affiches en posters. Deze hebben we in de AwareCase kunnen opnemen. Zo ontstond er een urbanachtige, luchtige sfeer in plaats van de statige atmosfeer van een advocatenkantoor die we wilden voorkomen.” Ook de tafeltennistafel zorgt voor een informele toets. Uit zijn vorige locatie nam Awareways

zitbanken en werkbureaus mee. Aanvullend meubilair kwam uit de catalogus van Lensvelt. De algemene verlichting is aangevuld met nieuw aangeschafte armaturen. Het is Heyligers design + projects gelukt om met beperkte middelen en tijd een maximaal resultaat te bereiken, gericht op de toekomstige groei van Awareways. En een sfeer te scheppen die beantwoordt aan de verwachtingen van de opdrachtgever. www.h-dp.nl

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

ADVERTORIAL

Eén gebouw, meerdere identiteiten Hoe we naar de inrichting van een gebouw kijken, is in de loop der jaren behoorlijk veranderd. Tot voor kort had een bedrijfsgebouw vaak een uniforme, eenduidige uitstraling: een ziekenhuis zag eruit als een ziekenhuis en een kantoor was precies zo ingericht als je van een kantoor zou verwachten - als een plek om te werken. Door de tijd heen heeft er een verschuiving plaatsgevonden, uniformiteit maakte plaats voor meer diversiteit. De architectuur van vandaag is gericht op de verschillende interacties die plaatsvinden in een gebouw en wordt daarmee een optelsom van verschillende sferen.

ADVERTORIAL

Forbo

Als voorbeeld; in de moderne kantooromgeving is er een toenemende aandacht voor de gezondheid en het welzijn van de medewerkers. Het kantoor van vandaag biedt niet alleen ruimtes om in te werken maar heeft ook zones voor ontspanning en centrale ruimtes voor sociale contacten. In de complete beleving van zo’n ruimte speelt de vloer een belangrijke rol. Vloeren scheiden afzonderlijke ruimtes van elkaar scheiden of zorgen in multifunctionele ruimtes juist voor verbinding. Afhankelijk van het gebruik van de ruimte zijn vloeren functioneel, decoratief of stimulerend. Ook speelt de vloer een meer ingetogen rol als neutrale drager voor de overige ruimtelijke elementen. Een andere ontwikkeling is de groeiende behoefte Fotograaf: Marcel van der Burg

aan flexibele ruimtes die in korte tijd eenvoudig aangepast kunnen worden aan de wensen van een nieuwe gebruiker. Met tijdloze kleuren en basismaterialen geven de wanden en vloeren als een kameleon, hierop een antwoord en nemen elke gewenste identiteit aan.

Global Colour card Op basis van deze trends en met de gebruiker als centraal uitgangspunt heeft het Forbo Designteam een Global Colour Card ontwikkeld, gebaseerd op vijf verschillende thema’s die binnen een gebouw bestaan: ontvangen, verplaatsen, verbinden, concentreren en opladen.

Receiving Het thema ontvangen omschrijft het moment dat iemand een gebouw betreedt; belangrijk is dat de bezoeker zich welkom voelt, zich kan oriënteren en op zijn gemak is. Het gaat hier om een toegankelijke, uitnodigende en transparante omgeving waarbij de eerst indruk cruciaal is. Dit deel van het gebouw communiceert vaak de identiteit van een ‘merk’. Een palet van natuurlijke, neutrale kleuren vormt de basis voor een warme, uitnodigende sfeer en dient tegelijk als neutrale achtergrond voor de vaak krachtige, meer uitgesproken kleuren die bij een merkidentiteit horen.

Moving Het thema verplaatsen verwijst naar een doelgerichte beweging, van de receptie naar een afdeling of tussen twee afdelingen in. Door de korte tijd dat de persoon zich in deze ruimte bevindt, is er weinig aandacht voor subtiele design gerelateerde details. Het belangrijkste is de weg te vinden, en zo snel mogelijk op de plek van bestemming te arriveren. De ruimtes moeten

In een ‘verbindende’ ruimte gaat het vooral over de groepsdynamiek. Hier kom je in contact met andere mensen in het gebouw. Denk aan publieke ruimtes voor spontane interactie of meer afgeschermde zones voor overleg of brainstormsessies. In deze omgevingen worden complexere kleuren en materialen toegepast. Bijvoorbeeld gelaagde kleurenschema’s met onverwachte combinaties, om mensen te prikkelen, nieuwsgierig te maken en aan het denken te zetten.

De Forbo Global colour card wordt als referentie gebruikt voor de ontwikkeling van de collectieboeken van de verschillende productgroepen. Door deze overkoepelende benadering bieden we een productportfolio die naadloos aansluit bij de verschillende dynamieken die in een gebouw plaatsvinden. Zo combineren wij verschillende vloerproducten uit ons assortiment op een vanzelfsprekende manier met elkaar en dragen onze vloeren bij aan de positieve ervaring in uw gebouw.

Forbo

Connecting

De heldere, ‘schone’ kleuren nodigen uit om op adem te komen en voor een moment te ontsnappen aan de drukte.

ADVERTORIAL

overzichtelijk zijn en mensen in de juiste richting sturen. Dit wordt ondersteund door het gebruik van eenvoudige, vaak primaire of secundaire, kleuren toegepast in sterke contrasten of verwerkt in tekens en symbolen die de weg wijzen.

www.forbo-ﬂooring.nl/producten

Concentrating Bij het thema concentratie staat het individu centraal. Hier moet zo min mogelijk afleiding zijn. Wie zich wil concentreren, heeft behoefte aan rust en een goede akoestiek. De zintuigen mogen zo minimaal geprikkeld worden. Kleuren in deze omgevingen zijn genuanceerd, warm en verzadigd. De materialen hebben een subtiele oppervlaktestructuur en een matte uitstraling. Aandacht voor kwalitatief hoogwaardige materialen speelt hier ook een belangrijke rol.

Recharging Het vijfde thema, opladen, verbindt zich met het begrip mindfulness. Het gaat in dit scenario over comfortabele en heldere ruimtes waar mensen zich vertrouwd voelen, zich ontspannen, loslaten en zichzelf zijn. Een plek waar je je even terugtrekt, alleen of met gelijkgestemden, om nieuwe energie op te doen. Hier zijn lichte, frisse tinten, zoals o.a. pastelkleuren, geschikt.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

Broeinest UTR Utrecht

Alles uit de kast in Broeinest UTR Baars & Bloemhoff maakte van Broeinest UTR in de Werkspoorfabriek een prachtige showcase van materialen.

KANTOREN

Na de locaties in Eindhoven, Amsterdam en Rotterdam heeft Baars & Bloemhoff nu ook een Broeinest geopend in Utrecht. Broeinest UTR is iets anders van opzet, vertelt formulemanager Johan van der Meer. “Hier in Utrecht hebben we het Baars & Bloemhoff-hoofdkantoor op de eerste verdieping van het

Broeinest, beneden bevinden zich een materialenbibliotheek en een groot trainingscentrum.” Net als bij de andere Broeinesten ligt de focus op de materialen, met als verschil dat in Utrecht veel meer aandacht is voor het overdragen van kennis en vaardigheden.Van der Meer: “Om beter in te springen op de

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE Wouter van der Sar

Opdrachtgever Baars & Bloemhoff Projectarchitect ZECC Architecten (gebiedsontwikkeling en ruimtelijke indeling Werkspoorfabriek) Interieurontwerp Baars & Bloemhoff: Johan van der Meer, Damaris Vermeulen, Anthony Jannink Interieurbouwer Van Assem interieurbouw;Technoplanning; Houtwerk; van Leth Interieurbouw Broeinest UTR Utrecht

Materialen interieurbouw Baars & Bloemhoff; Avonite; Unilin Evola; Viroc; Moso Bamboe; Decospan; Shinnoki; Duropal; Fenix NTM; Homapal; HI-Macs; Forbo Desktop; Sibu; Finsa; Pfleiderer; Really Acoustic Textile Felt, Abet Laminati Werkplekken TwinForm (Abet Laminati Polaris, Kvadrat Remix) Meubilair Wiesner Hager, Gispen, Extremis, Hay, Moooi,

KANTOREN

Maarten Baas // Lensvelt; Daphna Laurens, Vitra, Muuto Stoffering Kvadrat Vloeren Bolon, Van Besouw Verlichting Modular Lighting Instruments, OS & OOS Wandillustratie theorielokaal Johan Moorman Adviseurs installaties E & W PromTeg

FOTO LINKS De entreezone van Broeinest UTR, met links een doorkijk naar het machinepark. Baars & Bloemhoff was zelf verantwoordelijk voor het interieurontwerp van dit Broeinest. FOTO BOVEN Broeinest UTR bevindt zich in de Werkspoorfabriek, die door ZECC is getransformeerd tot kantoren en werkplekken. FOTO ONDER Een blikvanger bij binnenkomst vormt de Avonite Solid Surface-balie.

behoeften van onze doelgroep bieden we naast producten nu ook diensten en ondersteuning aan, met een trainingsprogramma gericht op de vragen uit de markt. Er staat een heel machinepark om interieurbouwers, meubelmakers en architecten de eigenschappen en mogelijkheden van onze materialen en die van onze partners te laten ervaren. Denk bijvoorbeeld aan Solid Surface verwerkingstrainingen, fineer of hpl en melamine. Daarnaast geven we hier trainingen in bijvoorbeeld Sketch-up en marketing maar ook in werving van personeel en duurzaam ondernemen.â€?

Visitekaartje Broeinest Utrecht bevindt zich in de Werkspoorfabriek, die door ZECC is getransformeerd tot kantoren en werkplekken met behoud van de oorspronkelijke spanten en buitengevel. Van der Meer: â€œZECC was verantwoordelijk voor de indeling van de ruimte, wij zijn als huurder in dit casco-pand getrokken. Wij hebben zelf het interieur ontworpen, dat vervolgens is gebouwd door onze klanten van Assem Interieurbouw en Technoplanning. In dit Broeinest is een groot deel van de ruimte bestemd voor werk, trainings- en vergadervoorzieningen, maar we hebben natuurlijk ook een voor bezoekers

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

Broeinest UTR Utrecht

FOTO BOVEN Op de eerste verdieping bevindt zich het Baars & Bloemhoff-hoofdkantoor. FOTO MIDDEN De ﬂexwerktafel is afgewerkt in een combinatie van Shinnokieikenﬁneer en matblauw Fenix. Rechts overlegruimtes. FOTO ONDER In een trainingsruimte op de begane grond beeldt een illustratie van Johan Moorman het bedrijfsproces uit, ingefreesd in mat witte Duropal-hpl op een matzwarte mdfachtergrond.

toegankelijke materialenbibliotheek. Daarnaast hebben we onze materialen en die van onze partners gebruikt in de ruimtes zelf.” Dit Broeinest is daarmee ook een visitekaartje geworden. Bezoekers zien door het hele gebouw heen de materialen en de mogelijkheden in de ‘praktijk’ toegepast. De entreezone moest direct bij binnenkomst een bijzondere indruk maken. Baars & Bloemhoff transformeerde de dubbelhoge industriële ruimte tot een aangename verblijfplaats.Van der Meer: “Om te zorgen dat het niet te kil overkomt, hebben we in de entreezone bomen geplaatst. Deze vormen net als de specifiek voor de ruimte ontworpen lichtinstallatie van OS & OOS een verticale verbinding tussen vloer en plafond. Leuk detail hierbij is dat we hiervoor de led-tl’s hergebruikt hebben van onze laatste ‘Transitions’-expositie bij Ventura Centrale in Milaan. Doordat de bomen boven de balustrade van de verdieping uitkomen, kun je ze ook zien vanaf je kantoorwerkplek.” De bankjes rondom de bomen zijn van Moso-bamboe. Hiervoor is een massieve plaat uitgefreesd in twee soorten puzzelstukken, een lang en een kort element zodat de cirkel vooraan mooi wordt uitgevuld.

Identiteit Een blikvanger bij binnenkomst vormt de organisch gevormde balie, waarin meer dan duizend manuren zit.Van der Meer: “Onze klanten zijn qua technisch uitdagend maatwerk en vakmanschap natuurlijk wel wat gewend, je moet echt iets uit de kast halen om indruk te maken. Je wil bezoekers laten zien dat hier iets bijzonders gebeurt.” Het blad van Avonite Solid Surface is zowel horizontaal als verticaal gebogen en als een jas gedrapeerd over multiplex ribben, afgewerkt met eikenfineer uit de Shinnoki collectie. Dit materiaal is ook voor de wanden gebruikt. “We hebben de akoestiek in deze hoge ruimte verbeterd met onze eigen akoestische gefreesde panelen van Baars & Bloemhoff Variakoestiek. Daarnaast geeft het lijnpatroon ook visueel kracht aan de ruimte. We wilden het industriële karakter van de ruimte verzachten door middel van warme materialen

Broeinest UTR Utrecht

zoals hout, en kleuren zoals het zachtroze van de lichtinstallatie. Als steunkleur hebben we op diverse plekken het blauw uit onze huisstijl terug laten komen.” Baars & Bloemhoff liet de identiteit van het bedrijf op creatieve wijze in het interieur tot uiting komen. Zo hangt er in een trainingsruimte op de begane grond een illustratie van Johan Moorman die het bedrijfsproces uitbeeldt, ingefreesd in mat witte Duropal-hpl op een matzwarte mdf-achtergrond. “Op deze manier zien gasten direct de wereld waarin wij ons bevinden en de kern van onze dienstverlening.”

Vakmanschap

FOTO BOVEN Grote vergaderruimte met Decospan Shinnoki-visgraatvloer, die ook op de achterwand en het plafond is doorgetrokken. Akoestische zijwanden van Kvadrat Really, verlichting boven de tafel van Modular Lighting Systems. FOTO ONDER De kantoorwerkplekken zijn ‘overkapt’ met akoestische wandpanelen. De blauwe achterwanden zijn van Forbobulletinboard.

achterwand is doorgetrokken. Het geeft een warme uitstraling maar is tegelijkertijd een indrukwekkend staaltje vakmanschap. Aan de wand vormen op maat gezaagde Viroc-tegels een grafisch patroon. Ditzelfde patroon vind je ook in de toiletten gecombineerd met een Solid Surface-wastafelmeubel, Fenixdeuren, en een gouden Homapal-achterwand. Broeinestpartner Wiesner Hager heeft de tafels in het trainingscenter uitgevoerd in ons eigen Fenix-blauw.” In het kantoorgedeelte op de eerste verdieping is veel aandacht besteed aan zichtlijnen. Wie de trap op komt ziet een lange flexwerktafel, afgewerkt in een combinatie van warm Shinnoki-eikenfineer en mat blauw Fenix, met daarnaast een kastenwand uit dezelfde materialen. De stoelen, ontworpen door Daphna Laurens voor het ‘Transitions’-project

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

Broeinest is een samenwerking van alle Baars & Bloemhoffpartners, en dit is goed te zien aan het interieur.Van der Meer: “Onze fineerfabrikant Decospan heeft een Shinnokivisgraatvloer geleverd, die in de trainingsruimte ook op de

Broeinest UTR Utrecht

zijn hier bekleed met Forbo Desktop. In tegenstelling tot de begane grond ligt op de verdieping een zachte vloer van Bolon, voor meer warmte en sfeer. De geweven tegelmix van grijs en blauw garen is in een groot visgraatpatroon gelegd: spannend maar toch neutraal genoeg voor geconcentreerd werken. De kantoorwerkplekken voor de medewerkers van Baars & Bloemhoff zijn ‘overkapt’ met akoestische wandpanelen uitgevoerd in Shinnoki eikenfineer. Bureaus zijn afgewerkt met Abet Laminati Polaris-hpl en bekleed met stoffen van partner Kvadrat, passend bij de huisstijlkleuren.Van der Meer: “We hebben alle technische plafondinstallaties zwart gespoten, zodat ze minder opvallen en opgaan in de originele constructie. De blauwe achterwanden van Forbo-bulletinboard worden gebruikt om te communiceren over lopende projecten.”

KANTOREN

Enthousiasme In de vergaderruimtes zijn zoveel mogelijk verschillende materialen uit het Baars & Bloemhoff-assortiment toegepast, waarbij ondanks de grote diversiteit toch de eenheid is behouden.

FOTO BOVEN Op de vloeren van de vergaderruimtes zorgen karpetten van partner Van Besouw voor warmte en goede akoestiek. FOTO MIDDEN In de vergaderruimtes zijn zoveel mogelijk verschillende materialen uit het Baars & Bloemhoff-assortiment toegepast, met opvallende combinaties zoals de roze kopertint spiegelplafonds. FOTO ONDER Vergaderruimte ‘Merwede’, met wandpatroon in kleuren uit het thema ‘Night’ uit het Unikleurenboek dat Baars & Bloemhoff samen met Raw Color maakte.

Van der Meer: ”Het interieur van de vergaderruimtes mocht wat gewaagder zijn, met opvallende materiaalcombinaties als de roze kopertint spiegelplafonds.” Op de vloeren zorgen hoogpolige karpetten van partner Van Besouw voor warmte en goede akoestiek. In een grote vergaderruimte keert het Shinnoki-visgraatpatroon terug, met zijwanden van Kvadrat Really die zowel grafisch als akoestisch functioneel zijn.Van der Meer: “De verlichting boven de tafel is van Modular Lighting Systems. In de andere grote vergaderruimte hebben we gebruik gemaakt van kleuren uit ons Unikleurenboek dat we samen met Raw Color hebben gemaakt, en waarvoor we alle kaarten van alle merken die we voeren op kleur hebben gerangschikt. In deze vergaderruimte zijn kleuren toegepast uit het thema ’Night’. De vergadertafels zijn tafels van Daphna Laurens voor onze ‘Transitions’-expositie in Milaan, die we hier hergebruikt hebben.”Van der Meer kijkt met veel plezier terug op het project, waarbij hij medeverantwoordelijk was voor het interieurontwerp. “Samen met twee collega’s hebben we dit allemaal op basis van handmatige schetsen kunnen doen, dankzij het enthousiasme en de expertise van onze partners en de uitvoerende partijen die met ons meegedacht hebben.” www.baars-bloemhoff.nl www.broeinest.nl

KANTOREN

Breedband Arnhem

Kantoor met karakter

KANTOREN

Studio Westgeest ontwierp voor het nieuwe kantoor van Breedband een interieur dat perfect past bij zowel het gebouw als het dynamische bedrijf.

TEKST Rutger van Oldenbeek FOTOGRAFIE Selma Hengeveld

Opdrachtgever Breedband Interieurontwerp Studio Westgeest, Judith Westgeest Architect Ruland Architecten Projectmanagement/bouwdirectie Mevon Interieurbouw en maatwerktafels Huwij Timmerwerken & Interieurbouw Projectinrichter Rogin projectinrichting Bureaus Rogin Huisstijl Bureaustoelen Herman Miller (Mirra en Aeron) Breedband Arnhem

Losse meubelen o.a. Satelliet, Vitra Plaatmateriaal bar Stibu (via Baars & Bloemhoff) Verlichting en lichtplan Eikelenboom; Wever & Ducré, XAL Vloerafwerking M2M3 Tapijt Desso (Pixelate custom made) Vinylvloer Moduleo (Moduleo Moods visgraat Verdon Oak)

KANTOREN

Vitrage JAB (in-between Luena, goud en antraciet) Kleden vergaderkamers Lano (Santine) Adviseur Installaties Brunsveld Veerbeek Ingenieurs Installaties Van den Berg Installateurs Constructeur ABT Aannemer Polinder Bouw Oppervlakte 590 m²

FOTO LINKS Zitje tegenover de bar op de bovenste verdieping. Bij de pantry’s en informele zithoeken hangen grote ronde armaturen. FOTO BOVEN Met de ronde uitkraging op de bovenste twee verdiepingen is extra vloeroppervlak gecreëerd. FOTO ONDER Werkplekken met whiteboards op de tweede verdieping.

Het kantoor van Breedband bevindt zich vlakbij station Arnhem CS, op een kleine driehoekige kavel. “Een heel specifieke plek waar eigenlijk maar weinig mogelijk was”, vertelt interieurarchitect Judith Westgeest. “Ruland Architecten had in opdracht van een ontwikkelaar al een bijzonder ontwerp voor de kavel gemaakt en dat sprak Breedband-directeur Dave Aaldering erg aan.” Aaldering kocht de grond inclusief het plan van Ruland, maar wilde een aparte interieurarchitect.Via het bouwmanagementbureau werd een pitch uitgeschreven die door Studio Westgeest werd gewonnen. “De opdrachtgever belde me op om te zeggen dat hij mijn plannen mooi vond en met me in zee wilde gaan. Hij zei er echter direct bij dat hij een heel ander ontwerp wilde maar voor mij koos, omdat hij zag dat ik goed kon luisteren en niet alleen met mooie plaatjes kwam.”

verdieping kon worden gemaakt. De kern van het gebouw – met onder meer lift en trappenhuis – is binnen en buiten geheel afgewerkt met dezelfde gemetselde donkere bakstenen, waardoor het gebouw goed ‘leesbaar’ is. Door maatregelen als zonnepanelen en warmtepompen is het pand gasloos. Omdat Westgeest al in een vroeg stadium bij het project was betrokken, kon een integraal ontwerp worden gemaakt waarin architectuur en interieur optimaal op elkaar zijn afgestemd. “Het was een complexe opgave”, zegt Westgeest, “want elke verdieping is weer anders en er zijn veel hoeken en rondingen.” Ook is de buitengevel voor een groot deel van glas, waardoor het plaatsen van binnenwanden een uitdaging was. In principe zijn er in het hele pand maar drie wanden gemaakt – twee voor de spreekkamers en één voor de directiekamer, de rest is helemaal open. Waar de dichte wanden aansluiten op de glazen buitengevel zijn glazen panelen gemaakt, en ook de deuren van

Leesbaar Kenmerkend aan het door Ruland ontworpen gebouw is onder meer de ronde uitkraging op de bovenste twee verdiepingen, waarmee extra vloeroppervlak is gecreëerd. Door een bijzondere constructie zijn de verdiepingsvloeren zo dun mogelijk, waardoor binnen de toegestane hoogte een extra

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

Breedband Arnhem KANTOREN

FOTO BOVEN De directiekamer met de kleine ronde vergadertafel. FOTO LINKSONDER Werkplekken naast de kern van het gebouw, die binnen en buiten geheel is afgewerkt met dezelfde donkere bakstenen. FOTO RECHTSONDER In de vergaderruimtes zorgen de kleden en meubelen voor een huiselijke sfeer.

de kamers zijn van glas, zodat er optimale transparantie is. De werkplekken voor de circa dertig medewerkers zijn op de begane grond en eerste twee verdiepingen. De werkruimtes zijn sober en functioneel ingericht. Door de dunne verdiepingsvloeren is veel techniek in het zicht gebleven, wat de ruimtes ook een industriële uitstraling geeft. De plafonds zijn afgewerkt met akoestisch spuitwerk.Voor warmte en huiselijkheid zorgen stijlvolle antracietkleurige vitrages, die tevens de inkijk beperken maar voldoende zicht naar buiten geven. Westgeest: “Ze filteren ook het licht en voorkomen reflectie op de beeldschermen.” In de vergaderruimtes zorgen de kleden en het meubilair voor een warme sfeer. Op de tweede verdieping is naast de werkplekken de directie-

kamer. De twee ruimtes worden van elkaar gescheiden door een kastenwand, met aan de werkplekzijde een aantal whiteboards. Opvallend meubel in de directiekamer is de kleine ronde vergadertafel. Westgeest: “Die staat daar een beetje ielig, maar het is de tafel waaraan de directeur zijn bedrijf ooit begon. Daarom hebben we die hergebruikt, ook omdat hij het fijn vindt dat je aan een ronde tafel altijd dicht bij elkaar zit.”

Kleur Voor de verlichting hangen er superslanke ledarmaturen (de Task van XAL), die zowel direct als indirect licht geven. “Bij het in samenwerking met Eikelenboom gemaakte lichtplan hebben we ervoor gekozen een continu lichtbeeld te creë-

Breedband Arnhem

FOTO BOVEN In de lunchruimte op de bovenste verdieping wordt gegeten aan hoge tafels. FOTO ONDER De wand achter de bar fungeert ook als scheidingswand tussen het bargedeelte en de lunchruimte.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

KANTOREN

ren. De lampen hangen in een vast stramien, en daarom niet per se boven de werkplekken.” Bij plekken als de pantry’s en informele zithoeken, hangen grote armaturen (de Gigant van Wever & Ducré), die de rondingen van de ramen volgen. De verlichting is ook van buiten goed te zien, wat de leesbaarheid van het gebouw vergroot. In het kantoor overheersen rustige en ingetogen tinten. Om daar kleur aan toe te voegen, én die van het bedrijfslogo en de huisstijl in het interieur terug te laten zien, bedacht Westgeest aanvankelijk een tapijt met een visgraat in grijs en geel, de kleur van het logo. “Maar halverwege het project melde de opdrachtgever dat er een nieuwe huisstijl in blauw en paars zou komen. Ik heb daarop gekozen voor Desso Pixelate tapijttegels. Ik ben met de huisstijlkleuren van Breedband naar de ontwerpstudio van Desso gegaan en daar hebben we de juiste garens bij elkaar gezocht.” Het resultaat is een tegel in paarsblauw met grijs. Elke tapijttegel heeft een andere kleurovergang en ze zijn zo ontworpen om willekeurig te worden gelegd. “Hierdoor krijg je een oneffen effect met verschillende soorten verlopen, soms extreem blauw en soms extreem grijs. Dat maakt het spannender en geeft de ruimte karakter.”

Breedband Arnhem KANTOREN

FOTO LINKSBOVEN Pantry op de begane grond. FOTO RECHTSBOVEN De voorzijde van de bar is afgewerkt met een plaatmateriaal met goudeffect. ONDER Plattegronden begane grond tot en met derde verdieping.

Vrijmibo Elke verdieping heeft een eigen pantry, in een kleurstelling die is afgestemd op die van de karakteristieke gemetselde wanden. Op de bovenste verdieping is naast de pantry een heuse bar, met een vrij in de ruimte staand barmeubel. Westgeest: “Die bar is echt enorm groot, maar ondanks het formaat creëert hij ook veel ruimte en verschillende plekjes.” De wand achter de bar fungeert tegelijkertijd als scheidingswand tussen het bargedeelte en de lunchruimte aan de andere kant, waar wordt gegeten aan hoge tafels. De voorzijde van de bar is afgewerkt

met plaatmateriaal van het Oostenrijkse Sibu, dat een mooi goudeffect geeft. De barkrukken hebben bijpassende gouden spijlen en ook de vitrages op deze verdieping zijn goudkleurig, “Maar van buiten zie je geen verschil met de vitrages op de andere verdiepingen”, weet Westgeest. Op de vloer ligt hier een donkerbruine vinylvloer in een visgraatpatroon. Er wordt dagelijks uitgebreid geluncht, op vrijdagmiddag luiden de overwegend jonge medewerkers van Breedband in de bar het weekend in, en wordt er ook gedanst. De bar is hiervoor van alle techniek voorzien, inclusief dj-set en ‘moving heads’ – lampen die op de muziek bewegen. De ruimte vertoont gelijkenissen met de Skybox van Breedband in het Gelredome die Westgeest ontwierp: “Daarvoor kreeg ik de opdracht tijdens het ontwerptraject van het kantoor en de Skybox heeft ook als een soort try-out gefungeerd. We hebben hier verschillende dingen uit kunnen proberen.” www.studiowestgeest.nl www.ruland.nl

STAY

STRONG! BE TTER DAYS ARE C OMING

Stijl stopt niet bij de badkamer deur. Design vloeren, een oase van rust. www.project-floors.com

ME-Floors & Fabrics 088 5800062 info@me-floors.nl www.mefloors-fabrics.nl

ADVERTORIAL

Duurzaamheid en welzijn staan voorop in CBRE’s The Core

‘Interieur ondersteunt de manier van werken’ CBRE betrok begin 2019 haar nieuwe Nederlandse hoofdkantoor The Core. De internationale vastgoedorganisatie toverde een 50 jaar oude garage om tot hypermoderne werkomgeving.

“Samenwerking, co-creatie, innovatie en focus staan hier centraal”, aldus Ramon Beijen, creative director bij CBRE. Deze vier uitgangspunten komen ook terug in het design: “Interface droeg als tapijtleverancier bij aan het interieur met tapijten die rust en concentratie bevorderen.” Wie op het Amsterdamse bedrijven-

terrein De Schinkel langs The Core loopt, ziet niets dat lijkt op de vroegere Peugeot-garage. Eenmaal binnen is de geschiedenis wel degelijk voelbaar. Het pand zit vol met verwijzingen naar het verleden, zoals de overhead deuren van aluminium en de sheddaken in de ‘Werkplaats’.

Lange zoektocht De locatie is het resultaat van een lange zoektocht van anderhalf jaar. Die begon toen CBRE te groot werd voor haar kantoor op de Amsterdamse Zuidas. Dat het moeilijk was een geschikte locatie te vinden, had alles te maken met het eisen- en wensenpakket van de

FOTOGRAFIE Studio Beeldwerken

Welzijn medewerkers voorop Nadat de locatie op De Schinkel was gevonden, gingen de ontwikkelingen snel. Binnen een jaar werd de garage omgebouwd tot een volwaardige werkruimte. En waar vroeger de nieuwste Peugeots te bewonderen waren, bevindt zich nu het werkcafé van CBRE, waar ontmoeting en verbinding tussen collega’s en klanten centraal staat. Het volledig gerenoveerde pand is ingericht met de laatste inzichten op het gebied van gezondheid, technologie en duurzaamheid. “Duurzaamheid van het materiaal was belangrijk, waarbij we ook de vraag hebben gesteld hoeveel energie het heeft gekost om het te maken”, aldus Beijen. CBRE streeft er met The Core naar om een Leed Gold-certificaat te behalen. “Vanuit het oogpunt van interieur vinden wij het echter nog belangrijker om een Well Platinum certificaat te krijgen. Hiermee tonen we aan dat het gebouw bijdraagt aan het welzijn van de medewerkers. Dat vindt de bezoeker terug in waterpunten, akoestiek en lichttoevoer en een mobiliteitsplan met elektrisch vervoer en oplaadpunten.” “Maar waar ik vooral trots op ben, is dat het interieur de manier van werken

ondersteunt”, vervolgt Beijen. “Of je nu wilt samenwerken, ontmoeten, creëren of gewoon in stilte wilt werken: het interieur nodigt uit om op een bepaalde manier te werken. Het zorgt ervoor dat mensen zich gaan afvragen wat voor hen op dat moment de beste manier werken is.”

Vier uitgangspunten Het uiteindelijke ontwerp voor de inrichting werd gerealiseerd in een ‘bottom-up’ proces. Een kernteam bekeek hoe het in de nieuwe situatie het werken kon bevorderen en hield daarbij optimaal rekening met het welzijn van de medewerkers. Dit proces leverde vier uitgangspunten op die uiteindelijk de kern van de indeling van het pand vormden: co-creatie met opdrachtgevers,

ADVERTORIAL

vastgoedorganisatie. CBRE wilde niet zomaar een pand, maar een pand waar zij waarde kon toevoegen aan de omgeving en waar collega’s en klanten met elkaar zouden kunnen samenwerken. “Een gewoon kantoor past niet meer bij ons”, zegt Beijen. “Er werken heel veel verschillende bloedgroepen binnen de organisatie: van creatieveling tot mensen die cijfers tot achter de komma controleren. En die wil je allemaal iets bieden.”

innovatie, samenwerking met oude en nieuwe opdrachtgevers en focus voor mensen die echt geconcentreerd willen werken. Deze uitgangspunten zie je terug in de vier zones die in het interieur zijn uitgewerkt: rechts van de ingang bevindt zich het Café, waar menselijk contact en ontmoeting centraal staan. Aan de balie staat een community host die bezoekers van het Café zoveel mogelijk met elkaar in verbinding brengt.Vanuit het Café lopen werknemers zo de overige ruimtes in – want op de begane grond staat alles met elkaar in open verbinding. Innoveren staat centraal in de Werkplaats, de middenruimte waar het daglicht binnenkomt via het vijftig jaar oude dak van de garage. In de Werkplaats werken mensen op projectbasis met elkaar samen. Medewerkers binnen een project kunnen op die manier van elkaars expertise gebruikmaken. In de ruimte is een natuurlijke gradatie in focus en stilte: vooraan wordt meer samengewerkt, achteraan is er meer focus. Dat wordt ondersteund door een andersoortige inrichting én andere planten. Vooraan staan planten die met hun geur meer activeren, achteraan staan planten die kalmeren. Het is een voorbeeld van het 4-dimensioneel inrichten van de

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

met Interface. Beijen: “Voor ons zijn duurzaamheid en innovatie onmisbaar. Interface laat als partner telkens weer zien dat het ook een koploper is op dat gebied.”

Sturen op werkgedrag

ADVERTORIAL

ruimte. In de Werkplaats vinden medewerkers ook een servicepoint voor vragen over ICT, HR en facilitaire zaken.’ Voor ‘co-creatie’ bevindt zich in een hoek van het pand het Client Lab, ingericht met een werkbank waar klanten kunnen spelen met vormen en materialen. Tegen de wand staan vilten poppen met namen van medewerkers. “Een cadeautje van stoffenfabrikant Kvadrat”, lacht Beijen. “Ze hebben de karakteristieken van de mensen uit het design team. Het Client Lab moet bruisen en is een doorlopend experiment. We organiseren hier ‘creative camps’ en events met klanten. Het kan zo maar gebeuren dat een klant een week lang meewerkt aan zijn of haar project. Of dat we andere externe professionals bij het project betrekken. Dan gaan klanten naar

buiten met een concept waar ze iets mee kunnen.” Voor focus is er De Bibliotheek op de tweede verdieping, die er het meest uitziet als wat je van een kantoor zou verwachten. Hier kunnen mensen echt geconcentreerd werken. “Want niet iedereen wil iedere dag een bruisende omgeving om zich heen”, vertelt Beijen. “We wilden binnen dit interieurontwerp graag samenwerken met onze duurzame partners, onder andere voor het tapijt. Interface was een van die partijen en zorgde met de tapijttegels uit de Human Connections collectie voor rust en concentratie in het interieur, door een natuurlijk ogend design en akoestische demping. Het is een mooie duurzame oplossing waar een rustige flow in zit.” CBRE werkt al langer samen

CBRE ontwikkelde ook persona’s die de verschillende werknemers personaliseerden. Op die persona’s werd een slimme rekenmethode losgelaten wat resulteerde in een werkplekopzet waarin de vier uitgangspunten terugkwamen. “Dat is heel wat anders dan het gebruikelijke vlekkenplan bij interieurontwerp. Met deze methode ben je per persoon maatwerk aan het leveren, en niet zoals gebruikelijk per afdeling. Deze methode gebruiken onze Workplace Consultants inmiddels ook voor andere klanten, zoals bijvoorbeeld voor de campus van Booking. com.” “Je ziet dat het werken met de vier zones echt werkt”, concludeert Beijen. “Dat ging niet vanzelf. We hebben de mensen echt meegenomen in de verandering, maar het is mooi om te zien dat je met inrichting de collega’s heel veel kunt ondersteunen bij hun manier van werken. Wij wilden met dit kantoor laten zien hoe het werk van de toekomst eruit ziet. Ik ben er in elk geval, samen met het team, erg trots op.” www.interface.com www.cbre.nl

COLUMN Erik Pijnacker (1979, Eindhoven, l) en Jeroen de Bruijn (1981, Tilburg, r) zijn interieurarchitect bij EGM interieur. Dagelijks verwonderen zij zich over het vak dat ze liefhebben en met passie uitvoeren om mensen een prettige plek in een gezond gebouw te bieden. Hun werkveld is breed, met onder meer ontwerpen voor winkels, gemeentehuizen, kantoren, horeca, ziekenhuizen en ambassades waarbij verrassende interieuroplossingen, veeleisende opdrachtgevers, innovatieve materialen en hightech technologieën haast als vanzelf stof opleveren voor deze column. Erik en Jeroen schrijven bij toerbeurt.

Zonder broek

Ik kan hier een splijtend betoog houden over het nut en de noodzaak van een flexibel kantoor, over agile werken, scrummen,VPN-en, je eigen werktijden bepalen en activity based werken. Ik zou je de tien tips kunnen geven over hoe je helemaal up-to-date en lifestyle-verantwoord je thuiswerkplek kan of moet inrichten. Maar daar zit natuurlijk niemand op te wachten in deze tijd van crisis. Je komt erachter hoe nietig en vergankelijk wij eigenlijk allemaal zijn als de natuur zijn andere kant laat zien. De aarde en de natuur geven een signaal af en vechten terug. We willen met z’n allen het virus overwinnen, dat de wereld weer beter wordt. En dat betekent nu dat we voorlopig even minimaal fysiek sociaal contacten hebben en 1,5 meter afstand houden. Thuiswerken is misschien wel het minste wat we nu kunnen doen. Niet de luxe van een plotter en 3D-printer, geen restaurant waar je lekkere broodjes kan halen en geen collega’s voor een praatje pot. Mijn wereld wordt inderdaad kleiner, ondanks dat deze digitaal oneindig is. De enige tip die ik wel mee wil geven is dat je elkaar niet uit het oog moet verliezen. Denk aan de mensen die het minder hebben. Kijk om naar anderen en zorg voor de ouderen en hulpbehoevenden. Je bent echt niet alleen, ook al lijkt het nu even zo. En vergeet daarbij ook zeker je collega’s niet, ook al zie je ze veel minder frequent.

Maar is hetgeen we nu even moeten opgeven nou echt zo erg? Ik merk dat je er iets meer waardevols voor terugkrijgt. Ik spendeer veel meer tijd met de mensen waar het echt om gaat, mijn familie en gezin. Ik ben niet alleen interieurarchitect maar ineens ook leraar en gymdocent. Het oppakken van die rollen en bijbehorende nieuwe balans tussen werk en privé is volgens mij een positieve kans in deze negatieve periode. Het wordt iedereen duidelijk gemaakt dat dit iets is wat veel belangrijker is dan alleen maar bezig zijn met laatste trends en dat flexibele kantoor. Al jaren schrijven we over de balans werk-privé, nu krijgen we gedwongen de kans hier werkelijk stappen in te zetten. Als de coronacrisis achter de rug is, gaan we dan weer op dezelfde voet verder? Stressen om iedere deadline? Nog harder werken om de verloren tijd in te halen? Of gaan we gebruik maken van deze harde reset om werk en privé echt in balans te brengen? Misschien komt de onderwijzer in je boven en wil je één dag in de week onderwijsassistent zijn op de basisschool.

COLUMN

En dan ineens komt het allemaal wel heel erg dichtbij, staat de wereld stil en ben ik inmiddels drie weken thuis aan het werk. Verveeld kijk ik uit het raam naar mijn kinderen die lekker in de tuin spelen. De hut in de bosjes begint na twee weken thuiszijn al aardig vorm te krijgen. Zonder hulp van papa, want die is druk aan ‘t VPN-en. De zon schijnt lekker en ze genieten er van. Er is geen wolkje aan de lucht bij ze en ze maken zich absoluut geen zorgen. De oudste van de twee stelt nog wel wat vragen maar kan zich meer druk maken om zijn wifi dan de coronapandemie die de wereld in zijn voegen laat kraken. En zo hoort het ook te zijn!

Onze jongens spelen in de tuin nog een keer verstoppertje en ik loop, zonder broek aan, nog een keer naar het koffiezetapparaat. Koffie die overigens veel beter smaakt dan het bakje troost op het werk. Broekloos? Ja, nog een voordeel van thuiswerken, want met al die Skype, Zoom en Team-meetings zie je toch alleen de bovenkant van mensen en heb je helemaal geen broek nodig. Wel eerst even controleren of je webcam aan staat alvorens je op staat.

Dordrecht, april 2020 Erik Pijnacker

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

ADVERTORIAL

Mondriaan in 3D: een spel van lijnen, vormen en kleuren op kantoor Verhuizen naar een kleiner pand, het bestaande meubilair hergebruiken en tóch haar identiteit vormelijk heruitvinden: toen de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO) in de twee vleugels van het Wilhelmina Gasthuis in Amsterdam trok, leek geen uitdaging te groot. VEVS Interior Design tekende voor een verrassende, no-nonsense en functionele werkomgeving.

ADVERTORIAL

Unilin

Als voormalig ziekenhuis sprak het Wilhelmina Gasthuis meteen tot de verbeelding van de ontwerpers – al was het maar voor even. “We overwogen om het typische groen van hospitalen als hoofdkleur te gebruiken”, vertelt Rob Van Sprang, eigenaar van VEVS Interior Design. “Of de wanden met tegels te

bedekken en operatiezaalkarretjes als opbergruimtes te gebruiken. De locatie bood heel veel inspiratie en mogelijkheden.” Waarom ze die ideeën dan toch van tafel veegden? Van Sprang: “De BNO is een organisatie die geen onderdeel van het decor mag zijn: ze moet haar creatieve identiteit uitdragen. We moes-

Voor de inrichting van de ziekenhuisvleugels baseerde VEVS zich volledig op het expertiseveld van de BNO: 2D en 3D – van grafisch tot producten interieurconcept. Om dat te vertalen naar een reallife omgeving, kozen de ontwerpers voor een spatiaal spel van lijnen en vlakken. “Zoals een Mondriaan”, drukt Van Sprang beeldend uit, “maar dan ruimtelijk.” “Op dat vlak was het een verrijking om het bestaande meubilair te hergebruiken”, gaat hij verder. “Voor we met het ontwerp begonnen, plaatsten we de vroegere werkplekken, tafels, stoelen en kasten in de ruimte. Dat gaf ons direct een beeld van hoe we een abstracte, grafische compositie konden realiseren.” Alleen al door zachtroze werkbladen en tussenpanelen toe te voegen en kasten te stapelen, ontstond een spanningsveld tussen de verschillende geometrische vlakken in het kantoor. “Terwijl de geweven vinylvloer door zijn grafische textuur de dieptewerking versterkt”, legt Van Sprang uit. “In de gemeenschappelijke ruimte laten de glazen, vrijstaande frames het toe om functies van elkaar af te scheiden – zoals vergadering van ontspanning. Zwart ingelijst en opgedeeld in geometrische vlakken wekken ze de illusie dat er lijnen in de ruimte staan, waarbinnen een aantal vormen zijn ingekleurd.”

Unilin

Een graﬁsche compositie in de ruimte

van de beroepsorganisatie.Van Sprang: “Op haar vorige locatie gebruikte de BNO harde kleuren, zoals rood, oranje, blauw en groen.” VEVS stelde een kleurpalet samen dat tijdloos blijft. “Wit voor de achtergrond, zwart voor het lijnenspel, ambergeel en zachtroze om bepaalde vormen en vlakken in de ruimte te accentueren”, aldus Van Sprang. “Ze vervullen vooral een ondersteunende rol.”

Een dialoog tussen signaturen

ADVERTORIAL

ten met het originele casco en lichtplan werken, maar door de grafische vormen van ons ontwerp extra uit te lichten, vielen de vaste gegevens van de ruimte minder op. Tegelijk lieten we de architectuur in haar waarde.”

Aan het einde van het project was de BNO een tevreden opdrachtgever. “De kracht van het ontwerp zat dan ook in onze nauwe samenwerking”, verklaart Van Sprang. “Aan de opstelling zoals die vandaag is, gingen vele dialogen vooraf. We zochten samen naar iets spannends dat hun signatuur met die van ons verzoende.” Zo gebruikte Van Sprang voor de inrichting het strak gecomponeerde lijnenspel waar VEVS werk om bekend staat, maar dan wel met een kenmerkende BNO-invulling. “Ik heb natuurlijk een eigen stijl, maar als ik terugkijk naar mijn projecten, zie ik uiteenlopende kleuren en veel verschillen qua gelaagdheid en structuur. Want het uitgangspunt van ieder ontwerp is het unieke verhaal van mijn klant”, besluit Van Sprang. Voor iedereen die net als VEVS Interior Design met de Unilin Evola-collectie wil werken, is de box gratis aan te vragen via www.unilinpanels.com. Project BNO Office Amsterdam

Zachte kleuraccenten

Design VEVS Interior Design

Met de subtiele combinatie zwart-wit-geel-roze gaven de interieurvormgevers een tijdloze look aan de werkomgeving

Interieurbouw Fiction Factory Fotografie Maarten Willemstein

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

INTERVIEW

William Brand

Beeldhouwer van licht Al ruim dertig jaar creëert William Brand met een tomeloze energie en veel succes lichtsculpturen, die alle met de hand worden gemaakt en hun weg vinden naar interieurs over de gehele wereld. Elk jaar introduceert zijn atelier Brand van Egmond nieuwe collecties, die steeds

FOTO ONDER William Brand aan het werk in zijn atelier in Naarden.

INTERVIEW

William Brand

weer anders en uniek zijn. “Met elk ontwerp begin ik aan een nieuwe reis.”

William Brand (1963) studeerde in 1988 af als kunstenaar en interieurarchitect aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht en ontwikkelde zich na zijn opleiding al snel tot beeldhouwer. In 1989 richtte Brand samen met medestudent Annet van Egmond bedrijf en ontwerpstudio Brand van Egmond op, dat sinds 2015 door hem alleen wordt geleid. Op het hoofdkantoor in Naarden werken ongeveer tien mensen, daarnaast heeft Brand een eigen bedrijf in Polen waar de lichtobjecten worden vervaardigd. “Daar ben ik veel, daar is ook eigenlijk mijn werkplaats. Ik heb er alle faciliteiten om mijn ideeën uit te werken en goed geschoolde mannen die me met alles assisteren. Ook hier in Nederland heb ik een goed uitgerust atelier en maak ik nog wel eens een prototype, omdat ik me niet wil laten remmen door gebrek aan techniek of gereedschappen.”

Signature piece Aanvankelijk ontwierp Brand nog veel interieurs, maar gaandeweg verschoof de nadruk steeds meer naar lichtobjecten. “Mijn allereerste project was het interieur voor Oogappel Optiek in de Van Baerlestraat in Amsterdam, waarvoor ik alles ontwierp, inclusief de stoelen, de leren tafel die tegelijkertijd als presenteerblad dient, de rvs-wortelnoten kasten, de glazen rekken waar de brillen in gepresenteerd worden en de etalage. Dat project was zeer geslaagd en het interieur is er zelfs nog steeds in precies dezelfde vorm. Ik heb voor die winkel toen ook een lichtobject gemaakt – een ‘signature piece’, waarmee ik iets blijvends na wilde laten. Dat kan overigens van alles zijn, maar een lichtobject is meestal prominent in beeld, een eyecatcher. Naar aanleiding van het ontwerp voor Oogappel Optiek kreeg

TEKST Rutger van Oldenbeek FOTOGRAFIE Brand van Egmond

Brand ontwerpt meerdere collecties per jaar en daarnaast bijzondere objecten voor particulieren en bedrijven. “Ik maak ook ontwerpen die niet worden uitgevoerd, want we werken op ‘no cure no pay’-basis. En ondanks dat ik het zo druk heb, grijp ik alle uitdagingen direct met beide handen aan. Als opdrachtgevers iets dan toch niet doorzetten, vind ik dat

‘Het gaat me meer om de uitdaging dan om de business’ natuurlijk jammer, maar ik kan er goed mee leven en er komt altijd weer een andere gelegenheid om die ideeën te gebruiken. Het gaat me meer om de uitdaging dan om de business.” Aan uitdagende opdrachtgevers heeft Brand geen gebrek:

William Brand

Uitdagingen

INTERVIEW

ik veel vraag naar mijn lichtobjecten, en zo is Brand van Egmond ontstaan.” Brand maakte de lichtobjecten jarenlang in de weekenden en avonden naast zijn werk als interieurarchitect, “maar dat was op een gegeven moment niet meer vol te houden. Een bouwproces is ook intensief qua papierwinkel, en ik was te veel bezig met organiseren en te weinig met creëren. Ik ging niet meer naar de werkplaats om de objecten te maken, maar alleen om ze op te starten. Bovendien was ik niet gefocust, en dan ga je zessen en zevens halen terwijl ik negens en tienen wil. Daarom ben ik grotendeels met interieurs gestopt en me vooral gaan concentreren op de creatie van lichtobjecten.” Brand van Egmond is in de jaren erna enorm gegroeid en een vermaard merk geworden, maar Brand ontwerpt nog steeds alle lichtobjecten zelf. “Ik zie mezelf nog steeds als beeldhouwer en ik hoef niet nog een beeldhouwer naast me te hebben. Daarbij kan ik niet zo goed delegeren. En ik sta graag in de werkplaats, ik zou zelfs wel ieder jaar veel meer collecties willen ontwikkelen, maar dat kan de markt eigenlijk niet aan.”

FOTO BOVEN Het interieur van Oogappel Optiek in Amsterdam. FOTO LINKSONDER Vergaderruimte met compositie van hanglamp Louise in een vergaderruimte bij Brand van Egmond in Naarden. FOTO RECHTSONDER Lichtobject in een ﬁliaal van chocolatier Neuhaus.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

FOTO BOVEN Lichtobject uit de Galaxy-collectie. FOTO MIDDEN Luchter uit de Linea-collectie. FOTO ONDER Detail van lichtobject Orpheus, met een roos van porselein die is vervaardigd door Porzellan Manufaktur Nymphenburg uit München.

INTERVIEW

William Brand

Oorbellen

“Ik heb voor wereldberoemde mensen gewerkt, ‘independent thinkers’ die niet alleen zeer geslaagd zijn in het leven, maar ook erg overtuigd van zichzelf. Ik luister goed naar hun wensen en probeer die te vertalen. Sommige opdrachtgevers zijn niet gewend dat hen verteld wordt wat ze moeten doen en wat het beste past in een ruimte. Maar ik doe dit al een aantal jaren en ik vraag ze ervoor open te staan. Ik ga graag de dans met ze aan, maar ik leid. Ik heb de leukste herinneringen aan hele lastige klanten, omdat ik altijd tot een goed resultaat wil komen en zo halen ze het beste in je boven. Bovendien leer ik ook veel van anderen.” Een opdracht weigeren doet Brand eigenlijk nooit: “Ik kan moeilijk nee zeggen. Er is een grappige film met Jim Carrey, ‘Yes Man’, over een man die een jaar lang overal ‘ja’ op zegt, en daar herken ik mezelf in. Ik noem mezelf wel eens ‘serial creator’: als iemand bijvoorbeeld een lamp uit de catalogus mooi vindt, moet ik me echt bedwingen om niet nog iets mooiers te bedenken, terwijl dat helemaal niet hoeft. Maar ik vind het leuk om het zo goed mogelijk voor die persoon in te kleuren en daarin ga ik misschien wel ver. Maar ik word er gelukkig van, het is daarom niet erg om een serial creator te zijn. En ik denk dat het een deel van het succes is dat ik graag de uitdaging aanga met onze opdrachtgevers en die tot een goed einde breng.”

Behalve voor beroemde particulieren maakt Brand ook lichtobjecten voor tal van vooraanstaande bedrijven, waaronder Louis Vuitton, Neuhaus en Chopard. “Die hebben mij benaderd en het is fantastisch dat we tot een samenwerking zijn gekomen. Want dat zijn merken waar je niet aan de deur hoeft te kloppen, die gaat dan niet open.” Daarnaast heeft Brand objecten gemaakt voor veel hotels, restaurants, winkels en kantoren, en zelfs voor tempels en bordelen. Bedrijven benaderen Brand rechtstreeks of via een architect. “Dat laatste heb ik het liefst, wanneer een architect denkt ‘met Brand kun je misschien tot iets moois komen’. Als ik vervolgens word gevraagd een object voor een gebouw te maken, vergelijk ik dat soms – heel simpel – met het inhangen van oorbellen bij een dame. Net zoals je met mooie oorbellen de finishing touch aan een outfit kunt geven, kun je dat met lichtobjecten in een ruimte doen, je kunt er stemming en emotie in een interieur mee creëren en het een identiteit geven. Bij dergelijke opdrachten laat ik me inspireren door het gebouw, en maak ik ontwerpen die daar dicht bij staan en het interieur completeren. Ik stel mezelf daarbij als opdracht dat het eindresultaat altijd meer moet zijn dan de som der delen. Een goed gebouw, goede architectuur zou een soort van eeuwigheidswaarde in zich moeten dragen, en ik wil daar met mijn objecten een steentje aan bijdragen door ze ook tijdloos te maken. Ik ben ook helemaal niet bezig met trends of met wat

William Brand

Minimalistisch Brand van Egmond voert inmiddels een enorme collectie, waarbij de ontwerpen van de laatste jaren vaak wat ‘strakker’ zijn dan die uit de beginperiode van het bedrijf. “De lampen die ik aan het begin van mijn carrière maakte waren zeer succesvol en zijn nog steeds veelgevraagd. Maar ik heb in de loop der jaren een lange trip gemaakt en ben eigenlijk een enorme minimalist. Mijn nieuwste ontwerpen, zoals de series Linea en Galaxy, zijn wat strakker en staan daarom dichter bij mijn ziel, bij mijn persoonlijke identiteit. Ik zie ook het liefst een minimalistisch, haast onderkoeld interieur, waarin je niet wordt afgeleid door allerlei details, kleuren en vormen. Maar de nietminimalistische, meer decoratieve objecten, zijn commercieel gezien wel succesvoller.” Een favoriet ontwerp heeft Brand niet: “Ik heb elk object met passie, emotie en overtuiging gemaakt.” De noviteiten die Brand van Egmond op beurzen als Light+Building presenteert, zijn altijd prototypes. “Pas na de beurs begin ik aan het proces om van zo’n prototype voor een redelijke prijs een collectie maken. Alle slimmigheidjes komen pas in dit proces tot stand. Maar alle lichtobjecten, ook die uit

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

INTERVIEW

‘in’ is. Ik zou het vervelend vinden als iemand zou zeggen ‘dat gebouw is na twintig jaar nog steeds prachtig, maar die lamp is over de datum’.”

FOTO BOVEN Objecten uit de Kelpcollectie in restaurant Aan de Poel in Amstelveen. FOTO ONDER Compositie met lichtobject Linea.

‘Ik zet karakters neer en die zijn elke keer weer anders, met elk ontwerp begin ik aan een nieuwe reis’

INTERVIEW

William Brand

FOTO BOVEN Lichtobject Delphinium in het restaurant van de TEFAF. LINKSONDER Lichtobject in de bar van het boutique-hotel TwentySeven op de Dam in Amsterdam, een van de Small Luxury Hotels of the World. RECHTSONDER Hollywoodluchters in de etalage van juwelier Chopard in New York.

de collecties worden op aanvraag met de hand in het atelier vervaardigd. We hebben geen objecten op voorraad, alleen onderdelen. Ik vind mezelf ook geen designer en ontwerp geen massaproducten. Ik ontwerp ook nooit iets achter de computer, dat kan ik niet eens. Ik begin aan een lichtobject zoals een beeldhouwer aan een sculptuur begint. Ik laat het product als het ware onder mijn handen groeien en werk gaandeweg naar het eindresultaat toe. Hoe dat eruit ziet weet ik in het begin niet, ik vind mijn weg in het atelier. Ik zet karakters neer en die zijn elke keer weer anders, met elk ontwerp begin ik aan een nieuwe reis.”

Geluksvogel Nederland is een goede markt voor Brand van Egmond, maar niet de belangrijkste – de klanten komen van over de gehele wereld. Die hebben volgens Brand in elk land weer andere wensen: “Een Aziaat is bijvoorbeeld heel ontvankelijk voor symboliek, in een decoratieve lamp met bloemen als de Orpheus bijvoorbeeld zien ze allerlei spirituele waardes. En

Zuid-Europeanen willen meestal veel decoratievere lichtobjecten dan Noord-Europeanen, die houden meer van onderkoelde ontwerpen. Nederland zit wat dit betreft goed in het midden, hier verkoop ik zowel de meer decoratieve als minimalistische werken.” Een jaarlijks moment waarop Brand van Egmond zijn internationale clientèle ontmoet is de TEFAF in Maastricht, een van de meest prestigieuze kunstbeurzen ter wereld. Die werd in maart van dit jaar echter halverwege gesloten in verband met besmettingsgevaar door het coronavirus. “Ik had mensen uit tal van landen op bezoek toen de beurs vroegtijdig werd gestopt, en daarna ging het ook gelijk helemaal mis. De hele economie ligt nu plat en het ergste moet nog komen.” Maar, zegt Brand: “Tot nu toe heb ik ongelooflijk veel mazzel gehad. Toen ik dertig jaar geleden begon, werd mijn aanvraag voor een lening afgewezen door de bank, omdat ik bovenaan mijn business plan had staan dat mijn voornaamste doel was genoeg geld te verdienen om mijn volgende project te kunnen financieren. Ik droomde niet van een groot huis of dure auto, maar wou zonder beperkingen kunnen creëren. En achteraf denk ik dat dat goed gelukt is, ik heb de vrijheid om te creëren wat ik wil en ik hoef niets te doen wat een ander me oplegt. Ik sta graag in de werkplaats en vind het fantastisch iets te maken met mijn handen. Het is ook een soort therapie, ik word er rustig en gelukkig van. Ik heb elke dag ongelooflijk veel plezier in mijn werk, ik ben echt een geluksvogel.” www.brandvanegmond.com

Nieuwbouw Havecon Kassenbouw Design & Build Lanowv & So Meubilair en maatwerk SV Collection

OP AFSTAND, MAAR DICHTBIJ Lege kantoren en ontmoetingsplekken, we leven in een onwerkelijke tijd. Nu we massaal anders werken, richten we ons op het kantoor na de crisis. Hoe werkt het interieur dan? Welke inrichtingscomponenten hebben we nodig om elkaar te ontmoeten, te connecten en samen te werken? Met onze projectmeubelcollecties dragen wij bij aan interieurs voor professionele en publieke ruimtes die inspireren, boeien en verbinden - en die het beste uit mensen halen. Wil je weten hoe? Bel ons op 010-211 20 50 voor een digitale presentatie. We helpen we je graag verder, op afstand maar dichtbij.

MEER PROJECTEN BEKIJK JE OP ONZE VERNIEUWDE WEBSITE!

PROJECTMEUBELCOLLECTIES VOOR EEN INTERIEUR DAT WÃ‰RKT Prooff

Conceptual

STUA

Sellex

LAMM

Wagner

UniFor

Iduna

Citterio

PRODUCTINFORMATIE

Verlichting

Kantoorverlichting voor verlichte geesten www.supermodular.nl

PRODUCTINFORMATIE

Verlichting

Modular Lighting Instruments paste de vier fundamenten van lichtcomfort – lichtsterkte, helderheid, contrast en verblinding – toe op haar kantoorklassieker Drupl, voorzag hem bovenaan van een algemeen lichtpunt en doopte hem tot Drupl Uplight: een armatuur voor verlichte geesten. Door de uitbreiding met een bovenverlichting op de armatuur, catert Modular L.I. met Drupl Uplight de vraag naar een multifunctionele tool: door focuslicht met algemeen licht te combineren, volstaat Drupl Uplight voor een volledig en comfortabel lichtplan. Drupl Uplight kan gebruikt worden in drie verschillende standen: enkel de vertrouwde Drupl-focusverlichting; enkel de algemene bovenverlichting; of beide voor een perfect verlichte en stimulerende werkomgeving. Drupl Uplight voldoet aan de EN12464-1-norm met een Unified Glare Rating (UGR) – of verblindingsfactor – van 11. De lage UGR wordt verkregen door de specifieke vorm van Drupl, die tevens verantwoordelijk is voor de naam van de armatuur. Het licht van de ingewerkte ledstrip wordt niet (zoals bij de meeste led-armaturen) verspreid door een diffuseerplaat, maar gaat door een reeks druppelvormige lenzen die de lichtstralen in verschillende hoeken uitzendt en door de unieke bolle vorm verblinding voorkomt. Afhankelijk van hoe hoog Drupl hangt, kunnen de stralen in een hoek van 50°, 80°, 100°en 120° schijnen.

Slanke lijnen www.kreon.com

De consequente constructie met slanke lijnen geeft kreon koi een fijne en onmiskenbaar elegante aanblik. Dankzij deze kenmerken is kreon koi uiterst geschikt voor kantoren waar een warmere sfeer moeten worden gecreëerd. De lamp is verkrijgbaar in het rond als kreon koi-s en in het vierkant als kreon koi-q, die allebei een indrukwekkende 7.000 lumen niet richtbare ledverlichting leveren. De directe en indirecte verlichting kunnen voor extra comfort los van elkaar worden gedimd.

Feilloos dimmen van 100 tot 0 procent www.klemko.nl

Met deze Lumiko 1-10 volt-potmeter van Klemko kunnen gebruikers ieder type ledverlichting feilloos dimmen van 100 tot 0 procent. Door gebruik te maken van slechts twee extra stuurdraden, eventueel in dezelfde leiding toe te passen, wordt een uiterst stabiele dimbare installatie geïnstalleerd. De Lumiko-potmeter is voorzien van een insteek wisselcontact voor integratie in hotelschakelingen en is af te werken met vrijwel alle gangbare afdekmaterialen.

Praktische sieraden voor iedere ruimte https://uniﬁt.nl/producten/tunto

Tunto-verlichting wordt ontworpen door de Finse designer Mikko Kärkkäinen. Zijn lampen zijn origineel en tijdloos en hebben meerdere prijzen gewonnen, zoals een German Design Award in 2019. De Tuntoarmaturen worden met de hand gemaakt uit massief en met stoom gebogen hout en kunnen daardoor in allerlei vormen en tinten worden geproduceerd. Dit maakt maatwerk eenvoudig. De combinatie van deze ambachtelijke werkwijze met de nieuwste verlichtingstechniek, zoals oled, leidt tot een bijzonder resultaat. Zo geven de lampen een prachtig warm licht en zijn ze dimbaar via aanraking. Ze kunnen overigens ook worden gedimd door middel van Casambi Smart Lighting. Tunto-lampen zijn veelzijdig en geschikt voor verschillende doeleinden en interieurs. Dat komt door hun minimalistische ontwerp. Zij ondersteunen de visie van de ontwerper of architect. Een model als de LED1 is een sieraad op het bureau. Een Ballon breekt de lijnen met zijn ronde vormen en brengt leven en humor in een ruimte. Een Swan-hanglamp is een elegante verschijning boven iedere tafel, met prettig eenvoudig aan te passen licht. En de modulaire Office Tree Station is een statement dat aan iedere ruimte kan worden aangepast.

Verlichting

Woodie: duurzaam en praktisch www.kroone-lighting.nl

PRODUCTINFORMATIE

Woodie is een elegant en handgemaakt pendelarmatuur van Kroone Lighting uit massief gecertificeerd hout van 45 x 45 mm. Het geoliede oppervlak toont de fraaie nerf en natuurlijke tekening van de verschillende houtsoorten: mahonie, eiken, noten of kersen. De smalle strook licht wordt gevormd door een aaneengeschakeld wit of zwart lamellenraster, wat zorgt voor comfortabel licht boven balie, werkplek of vergadertafel (URG<19). De stroomgestuurde ledstrip heeft een efficiency van 105 lm/Watt, waardoor de hanglamp in alle opzichten duurzaam kan worden genoemd. Met lengten van 950 mm, 1250 mm en 1550 mm in medium en high output, is de lamp ook geschikt voor toepassing in hogere ruimten.

Statement in design- en lichtkwaliteit www.occhio.de

De Sento tavolo van Occhio is een sterk statement in zowel design- als lichtkwaliteit: de bijzondere bureaulamp geeft zowel naar boven als naar onderen een aangenaam functioneel licht, waarbij de lenzen zorgen voor een gerichte en schittervrije verlichting. Up- en downlight zijn onafhankelijk van elkaar en ‘touchless’ te bedienen – door eenvoudigweg met je hand langs de kap te bewegen. De Sento tavolo is er in twee hoogtes, 60 en 80 cm, en in verschillende kleuren- en materialencombinaties. De lichtarm is kantelbaar tot 40° en de voet is draaibaar – zodat het licht perfect naar wens kan worden gericht.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

INTERIOR GLASSOLUTIONS

MAAK KENNIS MET ONZE INNOVATIES.

NEW PROJECTS.

P-SERVICES BARNEVELD AANNEMER: SCHOUTEN BOUWBEDRIJF BARNEVELD SYSTEMS CLIP-IN SILENCE

APPEL DEN BOSCH ARCHITECT: DE TWEE SNOEKEN AANNEMER: BOUWGROEP MOONEN PRODUCTEN: SYSTEMS CLIP-IN SILENCE

HET ONMOGELIJKE TOCH MOGELIJK MAKEN! Dit is slechts een kleine greep uit onze vele bijzondere projecten. Bezoek onze showroom in Veenendaal voor een kleine greep uit de onbegrensde mogelijkheden en bespreek geheel vrijblijvend wat wij voor u kunnen betekenen met een van onze adviseurs.

E info@sgg-igs.com

T +31 (0)318 24 6000

PRODUCTPAGINA

Licht en emotie, creativiteit en kwaliteit De enorme collectie van MM Lampadari kan worden verdeeld in MM Design en MM Classic. MM Design staat voor armaturen in een eigentijdse, moderne beeldtaal, terwijl MM Classic een breed assortiment aan tijdloos klassieke ontwerpen met een verfijnde elegantie biedt. Bovendien zijn er de afdelingen Bespoke en Contract – voor op maat gemaakte armaturen, en met een uitgebreide collectie voor de projectmarkt. De armaturen zijn dan ook te vinden in tal van vooraanstaande projecten over de gehele wereld. MM Lampadari werkt veel met externe designers, daarnaast zijn er ontwerpen van de eigen Technical Department. Alle ontwerpen staan garant voor smaakvolle, karakteristieke verlichting met de echte ‘Italian soul of decoration’.

PRODUCTPAGINA

De Italiaanse verlichtingsfabrikant MM Lampadari werd opgericht in 1966 en groeide in de decennia erna uit tot een van de meest vooraanstaande Italiaanse bedrijven op het gebied van decoratieve interieurverlichting. Tegenwoordig is MM Lampadari gevestigd in Pederobba in de provincie Treviso, zo’n 60 kilometer boven Venetië. Het bedrijf creëert licht en emotie in de vorm van stijlvolle armaturen van hoge kwaliteit, waarin innovatieve technologie en hoogwaardig design hand in hand gaan. Alle armaturen worden met toewijding en passie op ambachtelijke wijze vervaardigd. MM Lampadari doet voortdurend onderzoek naar onder meer kleurbehandelingen en handmatige afwerkingen, en gebruikt vaak Murano-glas, waarvoor het bedrijf een eigen glasblazerij heeft. De roots van MM Lampadari liggen in de productie van smeedijzer, en ook dat materiaal wordt veelvuldig gebruikt voor de armaturen.

www.mmlampadari.com

FOTO LINKSBOVEN Compositie met wandlamp Petal, ontworpen door Mammini Candido. FOTO RECHTSBOVEN De armaturen van MM Lampadari worden ook veel in hotels toegepast. FOTO LINKSONDER Hanglamp Lanterne uit de Classiccollectie. Ontwerp Enrico De Girardi, gerestyled door Leo De Carlo. FOTO MIDDENONDER Hanglamp Scarabocchio; ontwerp MM Lampadari Technical Department. FOTO RECHTSONDER Hanglamp Cloud, ook verkrijgbaar als wandlamp; ontwerp MM Lampadari Technical Department.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

OPGELEVERD

Nationaal Monument Kamp Vught

Ruimte voor herdenken en nadenken DoepelStrijkers ontwierp voor het Nationaal Museum Kamp Vught een ingetogen en transparant gebouw dat opgaat in zijn beladen omgeving

OPGELEVERD

Nationaal Monument Kamp Vught

Kamp Vught was tijdens de Tweede Wereldoorlog het enige SS-concentratiekamp buiten naziDuitsland en het door nazi-Duitsland geannexeerde gebied. In tegenstelling tot andere ‘buitenlandse’ kampen werd kamp Vught opgezet naar het model van

andere kampen in nazi-Duitsland. Het kamp werd ook rechtstreeks aangestuurd vanuit Berlijn. Het werd gebouwd omdat de kampen in Westerbork en Amersfoort de groeiende stroom gevangenen niet meer konden verwerken. Van de circa 32.000 gevangenen die in

1943 en 1944 in het kamp opgesloten zaten, kwamen zeker 749 om door ontberingen en mishandeling.Van hen werden 329 geëxecuteerd.Veel gevangenen, onder wie een grote groep joodse kinderen, zijn vanuit Vught op transport gezet naar vernietigingskampen. Na de

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE Teo Krijgsman

Opdrachtgever Nationaal Monument Kamp Vught Architect DoepelStrijkers Ontwerpteam Duzan Doepel, Eline Strijkers, Kasper Zoet, Mikolai Brus, Riekie Brokking, Francesco Catanese Ontwerp expositie Perspekt Studios Leveranciers Bruynzeel Storage Systems, DRT Vloeren, Hunter Douglas Architectural (Europe), Saint Gobain, Glasdesign, Solid Lighting Design Bouwmanagement Alsemgeest Design & Build

FOTO ONDER De uitbreiding is een blok dat horizontaal is doorgesneden en anderhalve meter in de grond is verzonken.

ontruiming van het kamp in september 1944 nam het leger er delen van in gebruik. Er werden daarnaast van collaboratie verdachte Nederlanders geïnterneerd, en later ook uit het grensgebied geëvacueerde Duitsers. Tegenwoordig bevinden zich op het complex van 350.000 m2 twee kazernes, een penitentiaire inrichting, het Molukse woonoord Lunetten en Nationaal Monument Kamp Vught, dat in 1990 opgesteld is voor publiek. In 2002 is Nationaal Monument Kamp Vught vernieuwd en gerestaureerd: het kampterrein is zoveel mogelijk in de oude staat teruggebracht, en er werd een herinneringscentrum gebouwd, ontworpen door Claus en Kaan Architecten.

wij gekeken naar het bestaande gebouw en naar het omringende landschap.” Het museumgebouw van Claus en Kaan Architecten is ontworpen als een muur die het gerestaureerde deel van het kamp afscheidt van de omgeving. De ruimtes in het gebouw hebben elk een eigen ruimteverhouding, daglichttoetreding en in sommige gevallen uitzicht op de lucht of de restanten van het kamp.

Nationaal Monument Kamp Vught

FOTO BOVEN Links het het museumcafé in het gebouw van Claus en Kaan Architecten, rechts de uitbreiding van DoepelStrijkers.

Dit ingekaderde uitzicht brengt een vorm van vervreemding en bezinning met zich mee. Strijkers: “De ingetogenheid, de visuele relatie met het landschap en de minimale impact hierop vormden het uitgangspunt voor ons ontwerp. Wij wilden een uitbreiding realiseren die een bescheiden plaats inneemt in het buitengebied. Het is een massief blok aan de achterzijde van het bestaande gebouw, dat horizontaal is doorgesneden en dat we anderhalve meter de grond in hebben gedrukt. Hierdoor lijkt het kleiner ten opzichte van het bestaande gebouw. Bezoekers kijken door het raam naar buiten op maaiveldniveau.”

Routing De nieuwbouw bevat drie kleine lokalen en een lange zaal. Deze kan met een

OPGELEVERD

FOTO LINKS DoepelStrijkers ging bij het ontwerp voor de uitbreiding uit van het bestaande gebouw van Claus en Kaan Architecten en van het omringende landschap.

Gebouw en landschap Vanwege het groeiende aantal bezoekers besloot het museumbestuur in 2018 om uit te breiden, en het herinneringscentrum te vernieuwen. De opgave omvatte behalve de uitbreiding ook een nieuwe indeling van de museumzalen inclusief integratie van techniek, en een herindeling van het ontvangstgebied. Eline Strijkers: “Wij hebben na de selectie in 2018 de pitch gewonnen voor de nieuwbouw van het museum; ons concept werd direct omarmd.Voor het ontwerp van het nieuwe gedeelte hebben

FEBRUARI - MAART 2020 | #1 | JAARGANG 31

schuifwand van de gangzone worden afgescheiden, en dienstdoen als grote ruimte voor speciale bijeenkomsten. Een brede tribunetrap overbrugt het hoogteverschil tussen de uitbreiding en het ontvangstgebied van het bestaande gebouw. Strijkers: “Dit entreegebied is eigenlijk in zijn geheel getransformeerd, we hebben het meer als eenheid leesbaar gemaakt door middel van een nieuwe entreebalie en uitgiftebalie in het café en de inrichting van de museumwinkel. Daarnaast hebben we gezorgd voor

OPGELEVERD

Nationaal Monument Kamp Vught

betere connecties tussen de ruimtes, en met zo minimaal mogelijke ingrepen de routing weer aangescherpt. De bestaande expositiezalen hebben we een nieuwe indeling gegeven. Het interieur van de zalen is casco afgewerkt, Perspekt heeft vervolgens de expositie inrichting ontworpen.” Een goede routing was heel belangrijk omdat het museum de laatste jaren veel meer bezoekers krijgt, waaronder groepen jongeren en kinderen. Strijkers: “Die komen vaak heel druk en springerig uit een bus en moeten op een goede manier opgevangen worden. Dat kan in de drie leslokalen van de uitbreiding, waar ze een introductiefilm te zien krijgen. De expositie is niet specifiek voor kinderen ontworpen, daarom krijgen ze extra

FOTO BOVEN Het nieuwe auditorium, een lange zaal over de gehele breedte van de tribunetrap in de uitbreiding. FOTO MIDDEN Met een houten wand kan het auditorium van de gang worden afgescheiden. FOTO ONDER Een van de drie leslokalen in de uitbreiding.

Nationaal Monument Kamp Vught OPGELEVERD

uitleg van vrijwilligers. Omdat we het volume van de uitbreiding zo compact mogelijk wilden houden, hebben we een verdieping gemaakt die met een klein trapje te bereiken is. Hier bevindt zich de ruimte voor de grote groep vrijwilligers van het museum, en de technische ruimte. Het was voor ons een grote puzzel om zoveel functies op een klein oppervlak te realiseren. We hebben goed naar de omgeving gekeken, naar de positie van de bomen en het volume zo gepositioneerd dat het tussen de bomen in staat. Helaas zijn er toch een aantal bomen gesneuveld, omdat de wortels aangetast waren door de bouwwerkzaamheden.”

Duurzaam en sober Bij zowel de bouw van de uitbrei-

ding als de werkzaamheden aan het bestaande gebouw stond duurzaamheid voorop. Strijkers: “We wilden een ingetogen gebouw neerzetten met een beperkt aantal ‘echte’ materialen zoals beton, hout en aluminium, die lang meegaan en mooi verouderen. Omdat de productie van beton veel impact heeft op het milieu, hebben we voor het volume een lichtgewicht staalconstructie gekozen, met modulaire houten elementen. We hebben de houten gevel van binnen en buiten afgewerkt met een dunne laag cementstuc, dit levert toch dat monoliete blok op dat we voor ogen hadden. Omdat we voor de architectuur en transformatie een relatief laag budget hadden, hebben we heel zorgvuldig gekeken waar we moesten doorbreken en wat we konden handha-

ven. Zo hebben we het gesloten blok in de entree met daarin de keuken en toiletten bewaard. In de expositiezalen wilden we de plafonds behouden, je moet zorgvuldig omgaan met wat er is.” Voor de tribunetrap in de uitbreiding is materiaal hergebruikt van de Orgatec beursstand die DoepelStrijkers in 2018 ontwierp voor Prooff. Strijkers: “Wij hadden deze stand gebouwd met als voorwaarde dat de materialen ervan hergebruikt zouden worden voor een ander project. We willen circulair ontwerpen met droge verbindingen, de stand kon dus gemakkelijk uit elkaar gehaald worden. Nu konden we het roosterplafond en de aluminium vloerdelen hier weer toepassen. Inmiddels staat in de meeste

FOTO BOVEN De museumwinkel; met notenhout is extra warmte toegevoegd.

FEBRUARI - MAART 2020 | #1 | JAARGANG 31

FOTO BOVEN Voor het museumcafe heeft Doepel-Strijkers lange ledlijnen ontworpen die zijn uitgevoerd door Solid Lighting Design. MIDDEN Plattegrond bestaande gebouw en uitbreiding. ONDER De uitbreiding ligt in de grond verzonken, de ramen bieden rondom zicht op maaiveldniveau.

Nationaal Monument Kamp Vught

aanvragen opgenomen dat er circulair gebouwd moet worden, wij deden dat in 2010 al. We hebben daar ook tools voor ontwikkeld.”

Verhalen

OPGELEVERD

In het ingetogen gebouw is met notenhout extra warmte toegevoegd, bijvoorbeeld in het winkelinterieur.Voor de verlichting in het museumcafé zijn lange ledlijnen ontworpen, die zijn uitgevoerd door Solid Lighting Design. “Verder hebben we gezorgd voor een hele goede akoestiek van wanden en plafonds. Als je nu vanuit het oude gebouw in de uitbreiding komt, voelt het ‘zacht’”, aldus Strijkers. Dankzij het sobere materiaalgebruik draagt het gebouw bij aan het narratief van Nationaal Monument Kamp Vught. De ervaring van de bezoekers en het overbrengen van de verhalen van de kampgevangenen staan centraal. Ook de bescheiden footprint en het zicht op maaiveldniveau maken, dat de omgeving des te indringender beleefd wordt. Strijkers: “We hebben de condities gecreeerd om de bezoekerservaring te versterken. De uitbreiding is heel transparant geworden, ik vind het mooi dat musea niet altijd dichte dozen hoeven te zijn. We wilden een museumgebouw ontwerpen waar de blik vooral op buiten is gericht.” www.doepelstrijkers.com

Collection: New Basic - Reference: Flint - Shape: Plank Tiles

HIGH-TECH MET EEN VLEUGJE LUXE Het kantoorgebouw van Trinseo in Terneuzen, Nederland staat helemaal in het teken van duurzaamheid, welzijn en elegantie. Om het Biofolie ontwerp te creëren, koos de architect ervoor om te werken met enkele duurzame maar luxueuze materialen zoals 2tec2. Gemaakt van onder meer gerecycleerde materialen, de geweven vinylvloer biedt een uitstekende akoestiek dankzij de innovatieve Comfort Backing®, niet onbelangrijk in een kantoorgebouw waar men een rustige sfeer wil creëren. De productie van dit product gebeurt in België, en voldoet aan de belangrijkste Europese normen. Het hele proces wordt van energie voorzien dankzij zonnepanelen, en de technieken die tijdens de productie worden gebruikt, hebben een zo laag mogelijke ecologische impact, daarbovenop zijn de twee hoofdbestanddelen van 2tec2 perfect te hergebruiken of te recycleren. De geweven vinyl kan ook helemaal worden gereinigd met water in plaats van milieubelastende producten, wat voor een mooie extra zorgt. Naast de duurzaamheid van 2tec2, kun je ook steeds spelen met de vormen waarin de tegels komen. Zo koos de architect ervoor om hier op een speelse manier een innovatieve look – een visgraat effect - te creëren, door de Flint Planks in 2 verschillende richtingen te plaatsen. Al deze unieke troeven zorgden ervoor dat 2tec2 een unieke look en feel geeft aan het kantoor en zo samen met ander duurzame materialen werd geplaatst om een zo goed mogelijke connectie met de natuur te maken.

MADE IN BELGIUM • WWW.2TEC2.COM

De Vereeniging Nijmegen

OPGELEVERD

De Vereeniging Nijmegen

OPGELEVERD

In nieuwe glorie hersteld Na bijna een eeuw van aanpassingen was er weinig feestelijks meer aan concertgebouw De Vereeniging. Braaksma & Roos Architectenbureau bracht de oorspronkelijke allure terug, in eigentijdse vorm.

De Vereeniging ligt aan het Nijmeegse Keizer Karelplein en staat internationaal bekend om zijn goede akoestiek. Architect Oscar Leeuw ontwierp het gebouw in 1914 als multifunctionele sociĂŤteit en concertgebouw, maar van de oorspronkelijke kwaliteit en heldere

structuur van het rijksmonument was een krappe eeuw na de bouw weinig meer over. De vele aanpassingen om tegemoet te komen aan veranderende gebruikerseisen, hadden geresulteerd in een verrommeld gebouw, geplaagd door een onduidelijke routing. Met het hon-

derdjarig bestaan in zicht riep exploitant Keizer Karel Podia de hulp in van Braaksma & Roos Architectenbureau. Projectarchitect Simon Streit: â€œWij kregen in 2011 de vraag of we naar het gebouw wilden kijken. We hebben een schetsmatige verkenning van de proble-

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE Arjen Veldt

Opdrachtgever Gemeente Nijmegen Architect Braaksma & Roos Architectenbureau Ontwerp maatwerkmeubilair Peter Sas Architecten Interieurbouw Van der Plas Meubel & Project Ontwerp verlichting Beersnielsen lighting designers Vloer hal en foyer Duracryl Landschapsontwerp Marlies van Diest Bouwmanagement PRO Consultants Advies constructie Croes Bouwtechnisch Ingenieursbureau Advies installaties K&R Constultants Advies akoestiek Peutz Advies theater Theateradvies B.V. Advies horeca Moerkerk Advies Aannemer De Bonth van Hulten, Homij, BAM Techniek, StaPoTech, Schakel Schilderbedrijf Oppervlak 10.000 m²

Publieksruimtes Braaksma & Roos richtte zich niet op de reconstructie van wat er ooit was,

maar op het creëren van een verwelkomend en leesbaar gebouw dat klaar is voor de toekomst. Streit: “We wilden het gebouw niet in de oorspronkelijke staat terugbrengen, aangezien het inmiddels aan veranderde eisen moest voldoen. Omdat de Vereeniging tijdens de verbouwing open moest blijven hebben we de werkzaamheden gefaseerd uitgevoerd.” Allereerst vond er een integrale restauratie en verduurzaming van het gebouw plaats, waarbij moderne instal-

De Vereeniging Nijmegen

Lucia Van der Horst: “De Vereeniging is bijna 100 jaar oud, in deze periode hebben er veel verbouwingen plaatsgevonden met als resultaat een chaotische indeling, onlogische trappenhuizen en ‘knopen’ in de doorstroom. De heldere opzet en de feestelijke uitstraling van het oorspronkelijke ontwerp waren verdwenen.”

OPGELEVERD

men gedaan, en op grond daarvan een totaalmasterplan opgesteld en een routekaart gemaakt voor de grootscheepse renovatie en verduurzaming van het gebouw.” Om het gebouw werkelijk te doorgronden was meer nodig dan architectuurhistorisch onderzoek alleen: het team van Braaksma & Roos verdiepte zich ook in de reeks aanpassingen, die door de jaren heen als ’symptoombestrijding’ gedaan waren en ten koste gingen van de samenhang. Architectuurhistoricus

FOTO LINKS De grote zaal van De Vereeniging staat internationaal bekend om zijn goede akoestiek. FOTO BOVEN Braaksma & Roos bracht de oorspronkelijke rijke uitstraling van de grote ontvangstfoyer terug. FOTO ONDER De Vereeniging, met Grand Café en terras aan de tuin. Braaksma & Roos herstelde de relatie tussen het gebouw en zijn omgeving.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

FOTO ONDER Braaksma & Roos Architecten verbeterde de routing in het gebouw, onder meer door het aanleggen van een nieuwe bypass.

OPGELEVERD

De Vereeniging Nijmegen

FOTO BOVEN Gebaseerd op de verschillende periodes is voor het interieur een hedendaags kleurenpalet samengesteld met de allure van weleer.

laties uiterst nauwkeurig en zo goed als onzichtbaar in de bestaande constructie zijn gepast. Daarna waren de publieksruimtes aan de beurt, te beginnen bij de grote ontvangstfoyer, ooit het hart van het gebouw.Van der Horst: “Hier lag inmiddels een zwaar interieur overheen, met een donkere leistenen vloer en een schrootjes plafond uit de jaren zeventig en tachtig.” Braaksma & Roos bracht de oorspronkelijke rijke uitstraling van de foyer terug.Van der Horst: “De foyer dateert uit 1914-1915, een periode waarin veel kleur werd toegepast. De restauratieschilder heeft kleurenonderzoek gedaan, dit leverde aanknopingspunten op voor het nieuwe kleurenpalet. Bijvoorbeeld okerkleurige, bruine en groene tinten in de deurlijsten, en wit en roze-tinten. Zwart was aanwezig in de natuurstenen lijsten en pilaren. Gebaseerd op de verschillende periodes hebben we een melange samengesteld, wat resulteert in een hedendaags kleurenpalet met de allure van toen.” De oorspronkelijke marmeren vloeren van de hal en foyer zijn tijdens de jaren 70 vervangen door leisteen, maar voldeden in uitstraling en afwerking niet aan de eisen voor het gewenste resultaat. Streit: “We hebben gekeken naar het verleden, maar het materiaal moest toekomstbestendig zijn. Om die reden ligt hier nu een vloer van Duracryl, met een terrazzo-achtige uitstraling.” Ook de maatwerkverlichtingsarmaturen verwijzen in vorm en materiaal naar de begintijd van concertgebouw De Vereeniging.

Helderheid en logica Braaksma & Roos Architecten verbeterde de routing in het gebouw, en dat was hard nodig. De vele aanpassingen hadden ervoor gezorgd dat belangrijke voorzieningen zoals garderobe en toiletten terecht waren gekomen op plaatsen waar ze de doorstroom van het publiek belemmerden. Deze functies zijn nu logisch rondom de ontvangstfoyer gegroepeerd dankzij de aanleg van een nieuwe bypass. Streit: “Dit was technisch een mega-ingewikkelde klus, want het stucwerk in het gebouw mocht niet scheuren als gevolg van de werkzaamheden. Daarnaast bestond de kans dat de bouw stilgelegd moest worden

gekeken naar de oorspronkelijke situatie. Van der Horst: “Deze ruimte had hele sierlijke kolommen en een relatie met de tuin. Het Grand Café was door de jaren heen in drie fases uitgebreid. We hebben alle extra toegevoegde lijnen eruit gehaald, en een nieuw maatwerk interieur met art déco elementen ontworpen. Het is een warme plek geworden met een heerlijk uitzicht op de tuin en het Keizer Karelplein.”

FOTO LINKSBOVEN In het ontwerp van Braaksma & Roos Architecten vormt de kleurrijk gedecoreerde bar nu een logische schakel tussen de foyer en het Grand Café. FOTO ONDER Bij het interieurontwerp voor het Grand Café is goed gekeken naar de oorspronkelijke situatie.

Vernieuwde backstage

De Vereeniging Nijmegen

kon zijn, geen buffer die de doorstroom belemmert.” In het ontwerp van Braaksma & Roos Architecten vormt de kleurrijk gedecoreerde bar nu een logische schakel tussen de foyer en het Grand Café. Door de glazen achterwand van de bar blijft de transparantie behouden. De verschillende kleuren glas lichten ’s avonds op als een lantaarn. Bij het interieurontwerp voor het Grand Café is goed

OPGELEVERD

in geval er Romeinse resten zouden opduiken. Gelukkig gebeurde dit niet.” Ook de verbinding tussen de centrale foyer en het Grand Café en de relatie tussen binnen en buiten is hersteld.Van der Horst: “Vóór de verbouwing was de bar tot een soort obstakel tussen foyer en Grand Café verworden. Wij wilden de helderheid en logica in de ruimte terugbrengen, zodat in de pauzes tijdens voorstellingen de bar een uitgifteplek

De concertzaal van de Vereeniging werd sinds de opening in 1915 geprezen om zijn akoestische kwaliteiten, die vergelijkbaar waren met het concertgebouw in Amsterdam en de Musikverein in Wenen. Helaas hadden de vele verbouwingen ook hier hun tol geëist. Streit: “We hebben samen met akoestisch adviseur Peutz een nieuw ontwerp voor het podium gemaakt. Akoestiek is vanzelfsprekend een van de belangrijkste punten bij een concertzaal, dus de lat lag hoog. Dankzij onder andere nieuwe klankkaatsers, een nieuw plafond en een nieuwe panelenwand is de akoestische kwaliteit meer dan gewaarborgd: volgens het Gelders Orkest is de akoestiek in de Grote Zaal nu nog beter dan hij al was.”

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

FOTO ONDER Met de uitbreiding voor inpandige loading docks ontstond gelegenheid voor de realisatie van een ruime multifunctionele zaal op de eerste verdieping.

OPGELEVERD

De Vereeniging Nijmegen

FOTO BOVEN De opvallende ronde vorm van de expeditieingang is afgeleid van de trappentorens van het monument.

Ook de rommelige en hokkerige backstage moest nodig aangepakt worden. Het kleine oppervlak voldeed niet meer voor het huidige intensieve gebruik door grote groepen. Daar kwam bij dat de rondgang om de Grote Zaal geblokkeerd werd door de vele niveauverschillen. Van der Horst: â€œDe backstage maakte onderdeel uit van het rijksmonument, maar om het te kunnen vergroten moest er wel iets van gesloopt worden. We hebben in het nieuwe ontwerp qua typologie, vormgeving en materialisering een logische aansluiting op het rijksmonument gezocht, bijvoorbeeld in het metselwerk en de detaillering, zoals het zink van de trappenhuizen.â€? De loading docks, die vroeger buiten waren, bevinden zich nu in het gebouw om binnen de geldende geluidsnormen te vallen. De opvallende ronde vorm van de expeditie-ingang is afgeleid van de trappentorens van het monument. De nieuwe, grotere backstage biedt meer ruimte aan de artiesten, met moderne foyers en comfortabele kleedkamers. Braaksma & Roos verwijderde smalle doorgangen en niveauverschillen, en met uitbreiding voor inpandige loading

FOTO LINKS Met zijn grote ramen is de verdieping een lichte ruime oase met een prachtig uitzicht op de stad. LINKSONDER Doorsnede van het gebouw.

Groene omgeving Als laatste onderdeel van het masterplan zal het landschapsontwerp van Marlies van Diest de komende jaren de relatie van De Vereeniging met zijn omgeving

versterken. Hierbij ligt de nadruk op de inbedding van het gebouw in de stad, en op het herstellen van de verloren exclusiviteit van de parkachtige ruimte. Van der Horst: “Het afsluitende karakter van de monumentale hekken wordt verzacht door een nieuw begroeid talud, waardoor het gebouw als het ware op een presenteer kussen terecht komt. Dit komt de verbinding met de stad ten goede. Het terrein tussen De Vereeniging en het Keizer Karelplein is aflopend: dit niveauverschil wordt vloeiend opgelost door natuurlijk verlo-

pende paden. Dankzij het aanleggen van verhoogde beplantingsvakken ontstaat er een vlakke tuinruimte om het gebouw, dat zo opnieuw in een groene omgeving komt te liggen.” www.braaksma-roos.nl

OPGELEVERD

docks ontstond gelegenheid voor de realisatie van een ruime multifunctionele zaal op de eerste verdieping. Met zijn grote ramen is de verdieping een lichte ruime oase met een prachtig uitzicht op de stad. Streit: “De artiesten worden niet langer in een klein kamertje weggestopt, maar hebben nu hun eigen stadsbalkon.”

De Vereeniging Nijmegen

RECHTSONDER Plattegrond huidige situatie en plattegrond voor renovatie.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

Interieurs met beleving

Foto: Stefan Marquardt

Foto: Stefan Marquardt Ga voor meer informatie naar www.brunner.nl of bezoek onze showroom. Edisonstraat 3

5051 DS Goirle

T+31 (0) 13 534 9167

www.brunner.nl

PRODUCTPAGINA

Scandinavische noviteiten bij Nordermöbler

Het Finse Vivero introduceerde vorig jaar de Tuttu, een slanke stoel met verbonden door een slank buizenframe. De Tuttu-serie wordt uitgebreid

60 Circle en Donna 100 Circle, waardoor de elegante aluminium hanglamp nu als

met een opvallend speelse tafel en een comfortabele armstoel, waarvan

groter armatuur te gebruiken is boven lange of ronde tafels, of als vrij hangend

de zitting kan worden gestoffeerd. Tuttu is ontworpen door Ari Kanerva,

object. Donna heeft een matte structuur afwerking en is verkrijgbaar in vijf subtiele

die afgelopen jaar door het Finse SIO (Association of Finnish Interior

matte kleuren. Donna is ontworpen door Stina Sandwall en Nina Jobs.

Architects) werd benoemd tot ‘Furniture Designer of the Year’.

www.pholc.se

www.vivero.ﬁ

De iconische Arko-tafel van Lundbergs Möbler is nu ook verkrijg-

Beta van Balzar Beskow is een nieuwe houten

baar in brede versies. Arko Grande heeft een hoogte van 73 of

stoel met zachte vormen en uit massief

90 cm, mogelijke breedtes tussen 100-140 cm en lengtes tussen

hout gedraaide poten. De door Tim Alpen

de 2 en maar liefst 8 m. Het detail met het stalen T-profiel op de

ontworpen Beta is goed stapelbaar en heeft

kopzijde is bij Arko Grande twee keer aanwezig. Het onderstel is

een robuust X-vormig onderstel, waardoor

van massief eiken of essen, het blad kan worden uitgevoerd in

de stoel zeer stil in gebruik is. De genereuze

dikfineer of Forbo Furniture-linoleum. Alle productie vindt plaats in

zitting en rugleuning maken het zitten tot

Tibro, Zweden met zorg voor het milieu. Design: Sami Kallio Studio.

een plezier. Prachtig detail is de afgebogen

www.lundbergs-mobler.se

kromming in de rugleuning. Beta is verkrijgbaar

PRODUCTPAGINA

een subtiel vormgegeven zitting en rugleuning uit massief essenhout, Het Zweedse Pholc breidt de Donna pendant-serie uit met Donna 120 Line, Donna

in onder meer essen en eiken, de zitting kan worden gestoffeerd. Beta wordt duurzaam geproduceerd in Zweden. www.balzar.se Yes! Is een nieuwe serie vrolijke lichtarmaturen van CO Bankeryd, ontworpen door de Nederlandse Monika Mulder. Yes! heeft een metalen bolvormig kapje met daarop als bijzonder detail een tuimelschakelaartje. Yes! heeft verfijnde afwerking in mat beige of zwart, met messing details en een snoer van gevlochten textiel. Yes! is er als vloerlamp, wandlamp en tafellamp en is dus goed te gebruiken als terugkomend item in een interieurontwerp. www.cobankeryd.se

Meer info: www.nordermobler.nl

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

BEURZEN

OBJECT Rotterdam

Feestelijk afscheid van het Haka-gebouw OBJECT veroverde de afgelopen jaren stap voor stap het Haka-gebouw. Deze laatste editie in het Rotterdamse icoon maakt nieuwsgierig naar het vervolg. Design- en kunstplatform OBJECT, dat onder leiding van Anne van der Zwaag uitgroeide tot belangrijke springplank voor jong talent, betrok van 7 tot en met 9 februari voor de derde keer het iconische Haka-gebouw. Ook nu weer vormden de rauwe casco-hallen de perfecte omlijsting voor zowel oude bekenden van OBJECT als voor nieuwkomers.Voor het eerst te zien op OBJECT waren onder meer de Kami-tafel van Occony en de lederen kleden van Zand-erover.Voor deze editie, waar bijna 200 ontwerpers en labels hun werk lieten zien, waren ook de bovenste verdiepingen van het gebouw in gebruik genomen. De karakteristieke glazen ruimtes op het dak boden een fenomenaal uitzicht over het Vierhavensgebied, met zijn hoge designerdichtheid de creatieve hotspot van de stad. Speciaal voor de bezoekers van OBJECT hield een

Rino Claessens onderzocht een manier om de mogelijkheden van aardewerk uit te breiden en ontwikkelde daar een nieuwe productiemethode en voor. Het resultaat is Scraped Earth: een serie van vijf aardewerken zitobjecten, gemaakt van vijf verschillende soorten klei. Ieder object heeft een andere textuur, achtergelaten door de gereedschappen. Deze sporen benadrukken de energie die in het maakproces is gestoken, en tonen zo een minder anonieme benadering van het productieproces. Foto: Pierre Castignola.

OBJECT Rotterdam

www.rinoclaessens.com De Landscape leather rug is een ontwerp van Sandy Visser voor haar label Zanderover. Na jarenlang leren tassen en accessoires te hebben gemaakt, zocht Visser naar een nieuwe toepassing van

BEURZEN

het materiaal. De duurzame karpetten van topkwaliteit Italiaans leer worden met de handgemaakt in Nederland en hebben een onderlaag van in Nederland geproduceerd wolvilt. Ze zijn sterk, geluidsabsorberend, isolerend, gemakkelijk te onderhouden en

aantal naburige designstudio’s, waaronder Daan Roosegaarde, Rotganzen, Atelier van Lieshout, Wieki Somers en Studio Makkink&Bey op vrijdag 7 februari open huis voor professionals. Helaas was dit de laatste keer dat design-, architectuur- en kunstliefhebbers door het Haka-gebouw konden dwalen. De voormalige HandelKamer, in 1931 is ontworpen door architecten H.F. Mertens en J. Koeman, wordt komend jaar gerestaureerd en ontwikkeld tot een bedrijfsverzamelgebouw met horeca. OBJECT gaat dus verhuizen – we zijn nu al benieuwd naar de volgende locatie.

bovenal erg mooi. www.zand-erover.com

www.objectrotterdam.com

Tineke Beunders en Nathan Wierink, beter bekend als Ontwerpduo, presenteerden hun verlichtingsmerk Aptum. De ontwerpers werken graag samen met opdrachtgevers om maatwerk verlichting te creëren voor particuliere, commerciële of horeca-settings. Op de foto is verlichting te zien uit de Custom Collection, die naar wens aangepast en op locatie geïnstalleerd kan worden. De Custom Collection omvat ‘Light Forest’ en het hier afgebeelde ‘Contour’. Contour is een spel van verlichte geometrische vormen, opgebouwd uit metalen elementen met led die naar wens op locatie geconfigureerd worden. Ook na de installatie blijft de kleur en sterkte van de ledverlichting regelbaar. Gebaseerd op deze collectie brengt Aptum ook de ’Basic’ collectie uit, die bestaat uit kleine, krachtige verlichtingselementen met een kortere levertijd. Tot slot biedt Aptum ‘Bespoke Lighting’, een maatwerk ontwerpservice geheel naar wens van de opdrachtgever. www.aptumlighting.com

TEKST

Eva Vroom

Occony lanceerde tijdens OBJECT de Kami (papier)-collectie, ontworpen door Joost van der Vecht. Je ziet het er niet aan af, maar de tafels uit deze collectie zijn voor 95 procent gemaakt van gerecycled afvalpapier en volledig vrij van vluchtige organische stoffen. Hierdoor dragen ze bij aan een gezonde werkomgeving. Circulaire producten hebben pas echt meerwaarde als ze aan het einde van gebruik niet op de vuilnishoop belanden. Daarom volgt Occony de meubels, met goedkeuring van de klant, gedurende de levensduur tot en met de recycling met behulp van slimme software en QR-codes. Deze QR-code maakt het voor de klant ook mogelijk om op een eenvoudige manier onder andere onderhoud in te plannen of een schoonmaakadvies in te zien. De tafels zijn naar wens leverbaar met ronde, afgeronde of rechthoekige poten, in diverse lengtes en in drie soorten fineer. www.occony.com

Textielobject Dashes is ontwikkeld door orange or red in samenwerking met het Textiellab. Dashes kan fungeren als wandkleed, maar ook als verbindende schakel tussen de verschillende vlakken in een ruimte - wand, vloer, meubel en plafond. Door de combinatie van verschillende weeftechnieken – van gobelin tot hoogpolig - in één textielwerk, wordt zowel in het textiel zelf, als in de toepassing hiervan in een ruimte, de dialoog tussen de vlakken aangegaan. Daarnaast is in Dashes een optisch effect verwerkt, dat ontstaat door het kleurverloop in de achtergrond van het patroon. Hierdoor verdwijnen de donkere strepen aan de bovenzijde in de achtergrond, terwijl ze in het lichte paneel aan de onderzijde juist in het oog springen. www.orangeorred.com Alex de Witte maakte van lamp ‘Momentum’ een spannend object dankzij de tegenstelling die hij oproept. De hangende glazen bollen lijken voor de Kunstacademie Maastricht. Snippe onderzocht of de grootschalige productiemethoden van bedrijven als Ikea iets konden opleveren voor kleine producenten. Het resultaat gaat veel verder dan de

een verwijzing te vormen naar een perpetuum mobile dat even stilgezet is. Als toeschouwer van dit beladen moment ontkom je niet aan de gedachte aan wat er zou gebeuren als het

bekende Ikea-hack. De hier afgebeelde Gijsbrand Chair is deel van een

geheel zich weer in beweging zet en de fragiele

collectie meubelen die hij maakte uit meubilair uit de Ikea-koopjeshoek

lampen tegen elkaar opbotsen. Alle lampen

verschillende kleuren en afwerkingen is zo op basis van zo min mogelijk materialen en verbindingen toch een grote variatie mogelijk. www.daansnippe.nl

zijn uniek en verkrijgbaar in verschillende samenstellingen: Single 20-25 cm. Double 3040 cm, Triple 60-70 cm. www.alexdewitte.nl

Ward Wijnant laat met zijn

Pauline Esparon onderzoekt materialen

ontwerpen zien hoe het materiaal

in hun meest natuurlijke vorm, zo ook in

en de manier waarop het verwerkt

het hier afgebeelde werk uit haar project

is, de vorm beïnvloedt. Hij laat

L’Ecoucheur (2019). Met dit project

zich inspireren door ambachtelijke

wil ze de aandacht vestigen op het feit

constructie methodes en

dat tegenwoordig 80 procent van het

combineert deze met veelzijdige

Europese vlas in China tot linnen wordt

materialen. Zodoende slaagt

verwerkt, voordat het weer naar Europa

hij erin om in zijn objecten de

wordt getransporteerd. Deze absoluut niet

eigenschappen van het materiaal

duurzame productieketen doet afbreuk aan

te laten spreken, en ons er op

de lokale vlasteelt in Europa. Door gebruik

een geheel nieuwe manier naar te

te maken van vlas dat alleen is gezwingeld

laten kijken. De hier afgebeelde

(het proces waarbij het stro en de stengel

houten kast en lampen krijgen

van de vlasvezels gescheiden worden) laat

door de bijzondere manier waarop

Esparon nieuwe, tactiele aspecten van

het hout is gezaagd en verwerkt,

het materiaal zien. Daarnaast steunt ze

de weelderige glans van zijde en

met het project een lokaal Normandisch

nodigen uit tot aanraken.

productienetwerk. Foto: Stéphane Ruchaud.

www.wardwijnant.nl

www.paulinesparon.com

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

BEURZEN

(onderdelen van de Backaby-bank) en afgeprijsd hout. Dankzij

OBJECT Rotterdam

Ontwerper Daan Snippe stond op OBJECT met zijn afstudeerproject

BEURZEN

Stockholm Furniture Fair 2020

70 jaar houdbaar Scandinavisch design Op de 70ste editie van de Stockholm Furniture Fair werd met een expositie teruggekeken naar 70 jaar Scandinavisch design.

Stockholm Furniture Fair 2020

Per decennium was een setting gemaakt met highlights uit die periode. De gehele reeks toonde een consistentie in de voortdurende ontwikkeling van deze ontwerphouding – met functionalisme, zorgvuldig design en helder materiaalgebruik als leitmotiv. In de tentoonstelling waren producten te zien die alle nog steeds in productie zijn, wat aantoont dat de ontwerpen ook een lange houdbaarheid hebben. Daardoor zal de gebruiker de producten koesteren en in stand houden voor

Deel van de expositie 70 jaar Scandinavisch

BEURZEN

design. (Foto: Han-Willem Visscher)

In de Design Bar worden gastronomie en hedendaags design verbonden tot een totaalervaring. Het menu werd dit jaar verzorgd door de chefs Marion Ringborg en Linn Södereström van het

hergebruik. Een voorbeeld is de Arabesk-loungestoel uit 1955 van Folke Jansson, die nog steeds door Jonas Ihreborn wordt geproduceerd.

Stockholmse pop-up-restaurant Garba, Fedrik Paulsen was uitgenodigd om de bar te ontwerpen. In zijn interieurontwerpen hanteert Paulsen een experimenterende multidisciplinaire benadering. In zijn studio in Önsberg, even ten zuiden van Stockholm, creëert hij eenmalige objecten met rijke kleurstellingen, waarbij goedkope materialen met kunstzinnige zorg worden verheven. Voor de Design Bar wilde hij als tegenhanger van het gure Stockholm in februari een droomwereld voor de bezoekers creëren en heeft hij zich laten inspireren door promenades aan de Franse Riviera, bars op de Balearen en casino’s in Las Vegas. De kleurrijke vormen maken een statement tegen functionalistisch design en ademen Memphis en jaren 80-design. De stoel in de bar is de Röhsska van Blå Station, die Paulsen ontwierp voor het Röhsska Museum of Design and Craft in Göteborg. Het frame van de Röhsska is vervaardigd van 150 jaar oud beukenhout uit Zuid-Zweden en voorzien van een zitting en rugleuning van Zweeds grenen-multiplex. (Foto: Han-Willem Visscher) www.fedrikpaulsen.com

Het is geen toeval dat Greta Thunberg een Zweedse is. De Zweden hebben van nature altijd een sterk bewustzijn voor het milieu gehad. Toch is het pas sinds enkele jaren dat termen als ‘carbon footprint‘ en ‘circulaire economie‘ in jaarverslagen verschijnen. Duurzame productie, met hout als veel toegepast materiaal, is natuurlijk ingebed in de ontwerptraditie van de Scandinaviërs. Het Zweedse Möbelfakta certificaat voegt, naast duurzaam materiaalgebruik en duurzame productie, sinds kort ook de sociale verantwoordelijkheid voor de medewerkers van fabrikanten en toeleveranciers toe aan de certificering van producten.

www.blastation.com www.garba.se

www.stockholmfurniturefair.com

TEKST

Han-Willem Visscher

De Brits-Indiase designstudio Doshi Levien uit Londen was Guest of Honour van de beurs. Voor de centrale hal ontwierpen ze een houten stelsel van ruimten waarin ze werk uit hun ontwerpprocessen toonden naast de eindproducten, zoals schetsen en proefmodellen uit karton en papier. Het bureau ontwerpt materialen en objecten, zoals stoffen, stoelen en verlichting, als ontwerpobjecten voor architecten om ruimtes te definiëren. Voor de installatie in de beurshal was lokaal hout gebruikt. De installatie is geïnspireerd op kerken in Palermo en vormde een labyrint van geschakelde ruimten, breed en smal, hoog en laag, die de bezoeker voerden door verschillende sferen en het portfolio van het bureau. De buitenzijde was onafgewerkt gelaten, zodat deze oogde als een proefmodel. (Foto: Han-Willem Visscher) www.doshilevien.com Naast brandvertragende hangende stoffen en zonwerende producten maakt het Zweedse Almedahls karpetten projectmarkt. Met het Five-Zero-Green-

Design om een volledig uit gerecyclede materialen

programma wordt een duurzame cyclus

gemaakte stoel te ontwikkelen, die het beste biedt

gevormd, waarin productie, gebruik en

qua zitcomfort en daarbij licht van gewicht en

recycling worden geoptimaliseerd voor

stapelbaar is. Dit voorjaar is dit gerealiseerd met

een zo laag mogelijke belasting van het

Pelican. Ontworpen door Johan Lindstén zal deze

milieu. Als grondstof ligt de focus op een

strak vormgegeven stoel met ronde lijnen, gemaakt

CO2-neutrale productie met 100 procent

uit 100 procent gerecycled plastic (uit Zweden),

recyclebaar polyester, zodat er geen

ook de eerste stoel in Zweden zijn waaraan het EU

nieuw polyester meer nodig is. Tartan is

Ecolabel is toegekend. De gladde vorm en curves

een nieuwe meubelstof uit 100 procent

van de stoel verwijzen naar de soepel gebogen

wol, met een diffuus patroon in vier

nek van een pelikaan. Pelican is er in diverse

kleurstellingen en >40.000 Martindale

uitvoeringen, met poten en slede-onderstel, en met

slijtvastheid.

of zonder armleuningen.

www.almedahls.se

Stockholm Furniture Fair 2020

(Creative Rugs) en meubelstoffen voor de Het was reeds lang een ambitie van Johanson

www.johansondesign.com

In het Greenhouse presenteren jonge ontwerpers en studenten van designopleidingen hun ontwerpen. Karl Tranberg Knudsen, student aan de KADK Kunstacademie van Kopenhagen, toonde

BEURZEN

een knockdown-loungefauteuil, gemaakt uit aluminium buizen en gegoten koppelingen, met een fluorcarbonvrije meubelstof van Kvadrat. De ingenaaide lussen zorgen voor hogere stabiliteit bij dynamische belasting, waarbij de constructie flexibel blijft voor meer comfort en zich kan vormen naar de ondergrond. De onderdelen zijn te vervangen of als grondstof te hergebruiken. www.kadk.dk

Het Noorse Note Design Studio was alom aanwezig op de beurs. Hun ontwerp voor de stand van Vestre, fabrikant van buitenmeubilair, werd bekroond met de ‘Best Stand of the Year’-award. De gehele stand is gemaakt uit natuurlijke materialen en is herbruikbaar. De wandpanelen en stenen op de vloer zijn modulair gemaakt en niet verlijmd, maar demonteerbaar verbonden. Alle materialen worden na de beurs bewaard en hergebruikt. Daarbij is van ieder getoond product de carbon footprint aangegeven bij de productinformatie. (Foto: Han-Willem Visscher) www.vestre.com

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

BEURZEN Ripple is een modulair bankensysteem van het Litouwse Sedes Regia. De vorm geeft de impressie van gerimpeld licht in het interieur. Ripple bestaat uit een enkel- en tweezits element en een tafel. Met enkele componenten kan een speelse zitomgeving met grafische patronen worden gevormd. De unieke vorm van Ripple biedt meervoudige zitplekken in verschillende richtingen. Met

Supersoft en Supersolid is een modulair bankenprogramma

een hoge achterwand kan een afgezonderde

Note is een nieuwe hanglamp van het

plek worden gecreëerd. Ripple kan worden

Zweedse Blond, ontworpen door Timo

uitgevoerd met een oplaadpunt in de zitting.

Rapatti. Note komt voort uit de Huilu-

Design: Kazuko Okamoto.

serie die het concept van een fluit met

www.sedesregia.com

verschillende reflectors, die de toon

ontworpen door Note Design Studio voor Fogia, als reactie op het

beïnvloeden. Note drukt de losse noten uit

vooroordeel over wat een bank uit de Nordics moet zijn: groot,

die uit de fluit voortkomen. Wanneer het

verwelkomend en met een hoog niveau van comfort. Met een reeks

arrangement op maat wordt gecreëerd zal

modulaire delen kan een twee- of driezitsbank worden gecreëerd,

Note het beste sonnet voor de omgeving

of een meer open zitomgeving met chaise longue-modules en ‘open

vormen. Note is uit aluminium gemaakt in

einde’ delen. De bekleding kan eenvoudig worden losgemaakt voor

twee standaard afmetingen, maar kan op

reiniging. De Supersolid-objecten passen om of bij de Supersoft

aanvraag op maat worden gemaakt in zelf

modules en kunnen dienen als kruk of tafeltje.

gekozen kleuren, materialen en afmetingen.

www.fogia.se

www.blond.se

Innolux is een Finse maker van verlichting, vooral bekend door de Stockholm Furniture Fair 2020

design classic Lokki, een kunststoffen hanglamp uit 1960. De nieuwe hanglamp Kosmos is een ronde hanglamp met een holle omranding, van waar de led-lichtbron naar het centrum licht verspreidt. Hierdoor ontstaat een zacht indirect neerwaarts licht. De eenvoudige lichtheid en het tijdloze design van Kosmos maken de

BEURZEN

lamp een duurzame keuze voor veel toepassingen. Kosmos is bekroond met een Good Design Award. www.innolux.ﬁ Teius is ontworpen door Andrés Nilson, één van de vijf geselecteerde studenten uit het X-WORKS 2.0-project van Lammhults uit 2015-2016. Teius is een circulair en modulair zitobject, dat oneindig kan worden gevormd en uitgebreid met verbindende tafeldelen, armleuningen en hoge tafels. De constructie is gebaseerd op een aluminium profiel en de verschillende

Abstracta presenteert Trumpet, een lamp met akoestische eigenschappen. Trumpet is

delen, zoals onderstel, zitting en leuning

ontworpen door Cutu Mazuelos en Eva Prego, en wordt gekarakteriseerd door eenvoud

kunnen op dit profiel worden geschoven

en een zorgvuldige detaillering. De iconische vorm van de trompet is verwerkt in de slanke

en eenvoudig vastgeschroefd. De zithoogte

vormgeving van Trumpet, die indrukwekkende akoestische eigenschappen heeft. Zo was de

kan gevarieerd worden tussen 46 en 50

voorloper van Trumpet ontworpen voor een eetzaal in een ski-resort in Andorra, die op een

cm, afhankelijk van de gekozen sleuf in het

drukke dag gevuld was met 400 energieke kinderen met skischoenen.

profiel.

www.abstracta.se3

www.lammhults.se

Designed to work for you

Energiebesparing en comfort OC Autarkis Albert Einsteinweg 10 5151 DL Drunen (NL) Tel. (0416) 672 200 info@oc-autarkis.nl - www.orangeclimate.nl

C3 PCM KLIMAATPLAFONDS Energiebesparing, comfort en efﬁciënt design verduurzaamt het gebouw.

De ideale combinatie van functionaliteit en design die resulteren in duurzame projecten. De C3 PCM Klimaatplafond van Hunter Douglas maken gebruik van de speciale eigenschappen van Phase Changing Materials (PCM) geproduceerd

Hunter Douglas Architectural Nederland Piekstraat 2 - 3071 EL Rotterdam Postbus 5072 - 3008 AB Rotterdam Tel. (010) 496 22 22 info@hunterdouglas.nl - www.hunterdouglas.nl ® Geregistreerd handelsmerk van Hunter Douglas - een HunterDouglas® product. © Copyright Hunter Douglas 2020. OC Autarkis is onderdeel van Orange Climate.

door OC Autarkis.

PRODUCTINFORMATIE

Stilleven in hout www.blastation.se

Marcel Sigel ontwierp voor Blå Station de Still Life – een geheel uit hout vervaardigde stoel met een iconische ‘twist’ in de rugleuning. Die is aan de uiteinden tot in het extreme gebogen en lijkt op een stuk stof dat bevroren is in de tijd. Daarbij zorgt de rugleuning voor een aangename en ergonomische zit. De Still Life is compact, licht van gewicht en stapelbaar, en bij uitstek geschikt voor publieke ruimtes als cafés en restaurants, maar ook voor de eetkamertafel thuis. Verkrijgbaar in verschillende kleuren.

Groot zitcomfort en multifunctioneel PRODUCTINFORMATIE

www.byotten.nl / www.fastspa.com

De naam Ria komt van Rias, riviermondingen die nog onder invloed staan van eb en vloed. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de fjorden, gebogen lijnen in het landschap. De gebogen belijning van Ria is daar op geïnspireerd. Ria is een model ontworpen door de beroemde studio van Alberto Lievore uit Barcelona. Fast Outdoor staat bekend om de kwaliteit van het aluminium gieten, hun eerste succes was de Forest chair. De stoelen van Fast worden in segmenten gegoten. Om het ruwe gietstuk dat uit de mal komt te ontdoen van gietslakken en scherpe kanten komt er veel handwerk aan te pas. Het zandstralen gebeurt in speciale machines, vervolgens worden frames geprepareerd met een antiroest behandeling en krijgen ze uiteindelijk een poedercoating. Een eindcontrole volgt om vervolgens de stoelen naar de klant te kunnen verzonden. Ria is leverbaar in achttien kleuren, zithoogte 44 cm, breedte 60 cm, rughoogte 75 cm en diepte 53 cm. Groot zitcomfort, geschikt voor restaurants, hotels, maar ook voor privétuinen en terrassen. De range wordt nog uitgebreid met loungers, banken, barkruk en bijzettafels.

Als hygiëne van levensbelang is www.kusch.nl

Kuschmed Hygienic-Line is een breed scala aan producten binnen het Kusch+Co-programma, dat al jaren wordt gebruikt voor de inrichting van ziekenhuizen, zorgcentra en verpleeghuizen. Daar waar hygiëne van levensbelang kan zijn heeft Kusch+Co een oplossing. Bacterie-afstotend of -dodend en te reinigen met alcohol.

Kleur en dynamiek www.jennifernewman.com

Jennifer Newman Studio ontwerpt meubelen in hoogwaardige materialen en sprekende kleuren, die bijdragen aan het dynamische karakter van een (werk)ruimte. Nieuw is deze Ping-Pong – een robuuste en roestwerende tafel die wind, regen en de fanatiekste potjes tafeltennis trotseert. Door het verwijderen van het net kan na die potjes ook aan de PingPong worden vergaderd. De tafel is verkrijgbaar in elke RALkleurencombinatie, alle meubelen worden in de studio met de hand gemaakt. Andere noviteit is de al net zo kleurrijke StakPot, een duurzame lichtgewicht plantenbak op een verrijdbare schaal – handig als je de plant even buiten in de zon of regen wilt zetten, of verpotten.

Vloer als verbindende factor https://nl.marlincontract.com/

PRODUCTINFORMATIE

De vloerbekleding op de foto’s is een custom-uitvoering van de NED shapes van Marlin Contact. Het gebouw is ‘De Stadstuin’ in Utrecht. De eigenaar gaat dit pand opknappen ten behoeve van nieuwe ateliers en start-ups. Hiertoe is besloten om meer leven in de wijk te brengen, tot nu toe is het alleen een woonwijk. De vloer moet de verbindende factor worden en is ontworpen door Studio Wunderhund.

Aanwinst voor iedere werkomgeving www.rohde-grahl.nl

Tapa is de naam van de kleurrijke zitelementen van Rohde & Grahl die een aanwinst zijn voor iedere werkomgeving. Met Tapa creëert de gebruiker in een handomdraai een comfortabele zitplek met uitstraling. De poefjes bieden comfort dankzij de zachte bekleding met vulling van polyurethaanfoam. De opstelling is eenvoudig te veranderen, dus variëren blijft mogelijk. Tapa is hierdoor uitermate geschikt voor lounge-, ontvangst- en ontmoetingsruimtes, en geeft iedere ruimte een exceptioneel karakter.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

PRODUCTINFORMATIE

Mooi ontmoet sterk www.exsta.nl

Met armstoel S092, een comfortabele kuip op drie verschillende fraaie onderstellen, breidt Exsta de eigen collectie uit. Daarvoor werkt het bedrijf samen met industrieel designers Sikko Valk en Sven van Westreenen. Deze stoel is een echte blikvanger, inzetbaar als eetkamerstoel, meubel in de zithoek of met de draaibare 4-teens kolompoot in zakelijke toepassingen. Ontworpen vanuit de visie ‘mooi ontmoet sterk’ en geproduceerd in eigen fabriek in Waalwijk. Natuurlijk verkrijgbaar in tal van materialen en kleuren.

Voor ieder project een passende oplossing www.baars-bloemhoff.nl

PRODUCTINFORMATIE

Vooral in ruimtes waar hygiëne voorop staat, is Solid Surface van toegevoegde waarde. Met een homogene opbouw en krasbestendige eigenschappen is het materiaal praktisch in gebruik en eenvoudig te reinigen. Stijlvolle Solid Surface-oplossingen voor in de keuken en badkamer zijn te vinden binnen het exclusieve Bakken & Badenprogramma van Baars & Bloemhoff. Onder de noemer Dutch Design Bowls biedt Baars & Bloemhoff een grote selectie wastafelbakken en keukengootstenen die naadloos te verwerken zijn in een blad of meubel. Dutch Design Bowls zijn verkrijgbaar in bijna alle 250 decoren van de drie sterke merken: HI-Macs, Avonite en Getacore. Zo is voor ieder project een passende oplossing beschikbaar. De toevoeging van een tweetal gegoten baden van SolidTrends maakt het Bakken & Baden-programma compleet.

Ongekend gebruiksgemak www.primabad.nl

Neem een sprong in het diepe met de nieuwe meubellijn Dawn van Primabad. Het wastafelblad zorgt voor een ongekend gebruiksgemak door de zeer ruime en diepe waskom. De dunne en fijne bladlijn van 1,3 cm dikte geeft een stijlvol en modern aanzicht. De combinatie met de imposante wastafelkasten van 65 cm hoog in een houtstructuur of één van de vele andere corpus- en frontkleuren, maakt dit design tot in de puntjes af.Vanzelfsprekend zijn er verschillende greepmogelijkheden om het meubel naar eigen smaak te complementeren. De mooie grafiete laden zijn voorzien van sluitdemping en eventueel uit te voeren met Tipmatic voor het openen zonder gebruik te maken van grepen of greepprofielen. Primabad levert standaard een ruimtebesparende sifon bij de wastafelbladen. Het Dawn-meubel is leverbaar in Keramiek by Catalano, maat 46 cm in de kleuren wit, mat-wit en mat-zwart, vijf breedtematen 62, 82, 102, 122 en 142 cm, en 33 melamine en zes acrylcorpus -en frontkleuren.

Meer ﬂexibiliteit met nieuwe serie plafondbeugels www.vogels.com/professional

Vogel’s presenteert een nieuwe, stijlvolle serie Connect-it-plafondbeugels (PUC 24-serie) voor displays tot 40 kg. Deze modulaire tv-beugels zijn 360° draaibaar, dankzij de ingebouwde draaien kantelfunctie in de plafondplaat. Hiermee wordt het scherm snel en eenvoudig aan het plafond bevestigd. De ronde, aluminium plafondbuis met een diameter van 6 cm is voorzien van een dubbel kabeldoorvoersysteem. Dit is handig voor het wegwerken van alle kabels. Dankzij speciale schuifmoeren die in de buis geplaatst worden, is een mediaspeler of andere AV-apparatuur snel toe te voegen. Zelfs na installatie! De buizen zijn in vier lengtematen verkrijgbaar en in de kleuren zwart en zilver. De PUC 24-plafondbeugels zijn TÜV getest en gecertificeerd voor maximale veiligheid. Deze oplossing van Vogel’s is dan ook zeer geschikt voor plaatsing in openbare ruimtes, (kantoor)gebouwen, retail et cetera.

Duurzame en esthetische klimaatplafonds www.hunterdouglas.nl

PRODUCTINFORMATIE

Hunter Douglas Architectural heeft de krachten gebundeld met OC Autarkis, ontwikkelaar van PCM-oplossingen en onderdeel van Orange Climate, om innovatieve plafonds te creëren die warmte benutten wanneer dat nodig is en gebouwen afkoelen tijdens warmere maanden - zonder de noodzaak van leidingen en water. PCM (Phase Changing Materials)-oplossingen slaan grote hoeveelheden warmte op of staan deze af wanneer hun fysieke toestand verandert. Dit innovatieve en unieke plafondsysteem is voorzien van PCM-cassettes, die met een milieuvriendelijke zoutoplossing zijn gevuld en geprogrammeerd zijn om een bepaalde temperatuur te handhaven. De geprogrammeerde temperatuur van de zoutoplossing zorgt dat er warmte uit de omgeving kan worden opgenomen. Bij het opnemen van warmte wordt de zoutoplossing vloeibaar, dit is de faseovergang van vast naar vloeibaar. Het milieuvriendelijke C3 PCMklimaatplafond combineert functionaliteit met superieur design. Door de speciale eigenschappen van PCM-materialen te benutten, kunnen architecten en designers kiezen uit drie soorten C3 PCM-plafonds, die allemaal beschikbaar zijn met verschillende bevestigingssystemen: het C3 PCM-tegelplafond, het C3 PCM-paneelplafond en het brede C3 PCM-paneelplafond.

Sterk verbeterde geluidwerende prestaties www.interiorglassolutions.com

Interior Glassolutions heeft Systems Clip-in Silence ontwikkeld, een volglazen kitloze geluidwerende scheidingswand en bijbehorende deuren. De glaspanelen van dit systeem zijn voorzien van gepatenteerde slijpbewerkingen waardoor deze onderling gekoppeld kunnen worden met zeer slanke glaskoppelprofielen. Hiermee komt de transparante wand tot stand zonder gebruik van kit, lijm of dubbelzijdige tape. Alles is voorzien van EPD’s, LCA, Breeam en Well. Nieuw in het gamma en uniek op de markt is de sterk verbeterde geluidwerende prestatie van de Systems Clip-in Silence-wanden met een Rw tot en met 60 dB. En met de Systems Clip-deur PC4700 wordt nu het bestaande gamma nog verder uitgebreid met een volglazen deur die met een geluidwerende prestatie van Rw = 47dB ook goed presteert. De wanden zijn gecombineerd getest op WK2 en WK3 als Systems Protect en als volglas brandwerend Systems Structure, nu met zeer grote afmetingen van 1.920 x 4.600 mm. De geluidwerende prestaties van zowel de wanden als de deuren zijn getest door Peutz Akoestiek.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

PRODUCTINFORMATIE

Een andere kijk op kleur www.leoxx.nl

Een nieuwe manier voor designers om met kleur en textuur te werken. Dat is het unieke van Colour Edit, een uitbreiding van de Signature-collectie van Amtico. Het verfijnde kleurenpalet van deze nieuwe LVT-vloeren bestaat uit 25 kleuren gebaseerd op vier verschillende dessins.Van oud pleisterwerk, beton en poederachtige texturen tot nuances van mineralen, halfedelstenen en marmer. Zorgvuldig samengesteld volgens de laatste trends en elk beschikbaar in diverse tegel- en plankformaten, legpatronen én custom made vormen.Voor prachtige combinaties en onderscheidende vloerontwerpen. Signature is de vlaggenschipcollectie van Amtico met maar liefst 217 buitengewoon verfijnde dessins in hout-, steen- en abstracte look. De LVTcollectie onderscheidt zich met een toplaagdikte van 1,0 mm (PU) en een additionele Quantum Guard Elite urethaan coating. Dit maakt Signature als geen ander geschikt voor ruimtes die intensief worden gebruikt. Op het gebied van duurzaamheid en gezond binnenklimaat voldoet Signature aan hoge standaarden. De collectie draagt een Indoor Air Comfort Gold-certificering en wordt geproduceerd met uitsluitend ftalaatvrije en biologische weekmakers.

PRODUCTINFORMATIE

Dé digitale showroom www.palettecad.info

Met Palette Showroom neemt de gebruiker letterlijk zijn showroom overal mee naar toe. Bij het bezoek van een potentiële klant kunnen gerealiseerde projecten getoond worden. Zowel ontwerpen als foto’s van het resultaat. De digitale showroom is de digitale referentietool. Die kan bijvoorbeeld ingericht worden op stijl en prijsclassificatie. De digitale showroom van Palette is echter meer. In de presentatie kunnen alle mogelijkheden getoond worden die PaletteCAD biedt. Denk hierbij aan plattegronden, aanzichten, fotorealistische renderingen, 360° graden-panorama’s, filmpjes, kleurvarianten, pdf ’s, beschrijvingen en opmerkingen. Ook kunnen verschillende stijlen of opstellingen als diapresentatie/slideshow gepresenteerd worden. Palette Showroom is gratis te downloaden via de website van PaletteCAD.

De eerste geluidsabsorberende vloerlamp www.buzzi.space

BuzziJet Standing werd ontwikkeld met open kantoorruimtes in gedachte. De lamp springt eruit door zijn eenvoud en elegant design en vraagt geen enkele installatie. De gestoffeerde body absorbeert moeiteloos het geluid in de ruimte en zorgt tegelijkertijd voor een warm licht van bovenaf. Dankzij de dimschakelaar kunnen bovendien verschillende sferen opgewekt worden. BuzziJet Standing is beschikbaar in een breed stoffengamma, waardoor hij harmonieus aansluit bij de bestaande meubels en inrichting.

100

Nieuwe decors, innovatieve mogelijkheden www.mijnvoorraad.nu

De nieuwe Egger Design-collectie 2020-22 is een combinatie van bestaande succesdecors en inspirerende nieuwe decors en structuren. De houtdecors zijn bijvoorbeeld aangevuld met natuurgetrouwe nieuwe structuren. Samen vormen ze een gevarieerd aanbod van eenvoudige tot exotische, kleurrijke versies. Daarnaast speelt Egger in op nieuwe trends door de aanvulling van de materialen reproducties met marmeren metaaldecors. Door de toevoeging van nieuwe unikleuren ontstaan er verrassende combinaties en innovatieve mogelijkheden. De Egger Design-collectie 2020-22 draagt ook bij aan een gezond binnenklimaat. Egger is een raadgever in het veld wat betreft duurzaamheid en heeft de formaldehyde-emissie van de gemelamineerde spaanplaten gereduceerd. Deze emissie is nu vergelijkbaar met die van een boom in de natuur en heeft een gezonder binnenklimaat als resultaat. Bekijk de collectie vol eyecatchers op mijnvoorraad.nu.Via deze website of via een Egger-dealer kan ook de nieuwste stalenmap worden aangevraagd: een handzaam overzicht met inspiratie, texturen en aangeboden diensten.

Feestlocatie met wanden die tegen een stootje kunnen www.breedveld.com

PRODUCTINFORMATIE

De drie feestzalen die het pand van Stichting MJUN rijk is, werden tot voor kort gescheiden door een zestal motorisch aangestuurde rolluiken. “Dat werkte aanvankelijk perfect”, vertelt oud-bestuurslid van MJUN Jouke Holmer. “De motorische bediening was heel gebruiksvriendelijk. Maar, zo bleek al snel, de motoren kenden een korte levensduur.” Het bestuur ging op zoek naar een alternatief. “Het moest in ieder geval een oplossing zijn die tegen een stootje kan. Letterlijk bedoel ik. We geven soms feesten voor zeshonderd man, dat vraagt om toepassing van robuuste materialen. En die vonden we bij Breedveld. Je kunt je voorstellen dat er tijdens zo’n feest wel eens wat gemorst wordt. We zochten dus naar een wand met watervaste beplating. Onze nieuwe paneelwanden zijn oerdegelijk en zeer onderhoudsvriendelijk. Ze zijn eenvoudig met water en zeep te reinigen. Precies wat we zochten!”

Alle ruimte voor fantasie www.forbo-ﬂooring.nl/allura

De verschillende stroken- en tegelformaten in tientallen dessins van Forbo Flooring volgen moeiteloos de meest creatieve ideeën. De manier waarop mensen werken, leven, ontspannen, leren en spelen is voor de fabrikant de basis voor het ontwikkelen van nieuwe collectie en designs. Gemaakt met Hollandse passie, gericht op gebruiksgemak, snel en eenvoudig te installeren of te verwijderen. Allura voor professionals, door professionals komt tegemoet aan belangrijke vereisten, zoals hergebruik en duurzame productie, met een positieve impact op de ecologische voetafdruk. De nieuwe Allura-collectie telt zes series in niet van echt te onderscheiden houten steendessins, allen geproduceerd in Nederland. Allura Flex is de zeer populaire serie die met enkel fixeerlijm wordt geïnstalleerd, Allura Ease een loslegtegel die geheel los gelegd wordt en dus ook makkelijk verhuisbaar is, Allura Click Pro betreft een kwaliteits kliktegel, Allura Dryback is ijzersterk, betrouwbaar en kent de grootste keuze in kleur en dessins. Het akoestische Allura Decibel, tenslotte, zorgt dat geluidsoverlast wordt tegengegaan.

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

101

PRODUCTINFORMATIE

Stijlvol en functioneel www.bero-agencies.com / www.dietiker.com

ERY, in 2012 ontworpen door Andreas Saxer voor het Zwitserse merk Dietiker, is een lichtgewicht, duurzame zitbank, die uiterst geschikt is voor gebruik in wachtruimtes, musea, galerieën, casino’s etcetera. De bank is vervaardigd van aluminium en kan zowel binnen als buiten toegepast worden. ERY karakteriseert zich door een ingetogen elegantie, ontworpen tot in het kleinste detail. De bank voldoet aan het criterium niet-ontvlambaar en kan worden gefixeerd aan de vloer. ERY is leverbaar in twee lengtes, in naturel- of zwart aluminium (maatwerk-oplossingen op aanvraag). De bank wordt voor Dietiker op de markt gebracht door Bero Agencies.

Duurzame en multifunctionele wandgarderobe PRODUCTINFORMATIE

www.gardelux.nl

Hermeta introduceert een nieuwe wandgarderobe: Gardelux Anna. De Gardelux Anna past helemaal bij de huidige interieurtrend ‘huiselijkheid’ die we in veel openbare ruimtes terug zien. Deze garderobe biedt, naast het ophangen van jassen en tassen, nog een extra functie. Zo bieden de haken extra ruimte om post, een leuke foto of tijdschrift neer te zetten. Dit in combinatie met duurzame materialen, zoals eikenhout en haken van 75 procent gerecycled aluminium, maakt van Gardelux Anna een geschikte garderobe voor iedere ruimte. Gardelux Anna biedt twee varianten in geborsteld eikenhout of mat zwart. De garderobe is er in drie maten met drie, vier, of vijf haken die flexibel te verschuiven zijn. De haken zijn er in drie kleuren: mat zilver, mat zwart of wit. Gardelux-garderobesystemen van Hermeta zijn tijdloos vormgegeven garderobes in talloze uitvoeringen en samenstellingen. Gardelux Anna is op korte termijn te koop via Manutan en de Nederlandse vakhandel.

Akoestische oplossingen voor de uitdagingen van nu www.in-zee.nl

In-Zee biedt al jaren akoestische interieuroplossingen. Met name voor kantoren, ziekenhuizen en scholen, maar ook voor thuis. Het doel van het bedrijf is om een prettige omgeving te creëren waarin iedereen rustig kan werken, afgeschermd en beschermd voor alledaagse drukte, zonder een opgesloten gevoel te geven. Met de uitdagingen van vandaag is die doelstelling relevanter dan ooit. Producten van In-Zee zijn geluidsabsorberend, makkelijk (ver) plaatsbaar en duurzaam geproduceerd.

102

ETCETERA

Portret van een geslaagde museumrenovatie Al sinds de heropening van Museum de Lakenhal in 2019, zo’n 380 jaar na de voltooiing van de monumentale Laecken-Halle van stadsarchitect Arent van ’s-Gravesande, wordt het vernieuwde museum in Leiden geprezen als een uitzonderlijk geslaagde museumrenovatie, die 21ste-eeuwse architectuur injecteert in een eeuwenoud weefsel en tegelijk een schoolvoorbeeld biedt van wat een hedendaagse museumervaring kan zijn. Het jonge Nederlandse architectenbureau Happel Cornelisse Verhoeven en de internationaal gerenommeerde restauratiespecialisten Julian Harrap Architects legden bij de restauratie en verbouwing van het museum de rijke historie van het gebouwencomplex bloot (zie ook Pi 6-2019). Daarnaast tekenden zij voor de toevoeging van een nieuwe tentoonstellingsvleugel en de realisatie van een innovatief museumconcept – om de historische verhalen van bijna vier eeuwen Leidse geschiedenis te vertellen met zowel de collectie als het gebouw zelf. Restauratie,

uitbreiding en interieurontwerp smeden Museum De Lakenhal tot één geheel, waarin heden en verleden moeiteloos in elkaar grijpen. Architectuur, collectie en geschiedenis versterken elkaar en vertellen zo samen de vele verhalen van het museum. Het resultaat is een schitterend ensemble waar de architectuurgeschiedenis tastbaar en leesbaar wordt gemaakt. Museum De Lakenhal. A Portrait documenteert dit resultaat, met prachtige beelden van fotograaf Karin Borghouts en een boeiend essay van architectuurcriticus Koen van Synghel en museumdirecteur Meta Knol. Dit zorgvuldig ontworpen en rijk geïllustreerde boek biedt inspiratie voor elke architect en museumliefhebber. www.nai010.com www.hcva.nl

Dynamisch gebouw vraagt om samenwerking

ETCETERA

Wil je een gebouw zó ontwerpen dat het dynamisch en toekomstbestendig is, dan moeten alle partijen samenwerken. Niet alleen de architect en de opdrachtgever, maar ook de materiaalproducent, de producten de interieurontwerper. En dat met een sterke focus op de gebruiker. Dat was de conclusie van het door Forbo Flooring georganiseerde rondetafelgesprek met als thema ‘The Living Building, het gebouw in constante beweging’. Deelnemers aan het gesprek waren ontwerper Simone Post, Ingrid van der Heijden (CIVIC architects), Jeroen Dellensen (i29), Dorothé Kessels (director global design Forbo Flooring), Sebastiaan Lagendaal (hoofd facilitaire zaken De Nieuwe Kerk & De Hermitage Amsterdam), Marjolein van Gelder (programma manager duurzaamheid, Forbo Flooring) en Wim Pullen (directeur Center for People and Buildings, TU Delft). Moderator was design- en architectuurjournalist Jeroen Junte. Voor een dynamisch gebouw (dat gemakkelijk anders kan worden geprogrammeerd in de toekomst) is overmaat een goed uitgangspunt, aldus Van der Heijden. “Zorg dat het casco een goede maat heeft en dat de etages bijvoorbeeld minimaal 3,5 meter hoog zijn. Dan kan je er later ook nog altijd een restaurant of een retail-gelegenheid inbouwen.” Zo’n gebouw biedt een goede basis voor verandering, en dat is nodig, want het gebouw en met name het interieur veranderen steeds sneller in een tijd waarin mensen meer en meer tijd binnen doorbrengen. “Daarmee is de interieurontwerper wellicht belangrijker geworden dan de architect”, opperde Junte. Dellensen kon dat niet ontkennen. “Mensen hechten enorm aan het interieur. Je ziet winkels en horecagelegenheden elke paar jaar volledig van inrichting veranderen. Wij proberen heel veel kwaliteit in onze ontwerpen te stoppen zodat de gebruikers het op waarde gaan schatten en het interieur dus langer meegaat.” Dat het regelmatig misgaat in het

104

ontwerp, kon wetenschapper Pullen staven met een handvol voorbeelden. Hij pleitte ervoor om de gebruiker centraal te stellen in zowel de ideeën voor exterieur als interieur. Als slecht voorbeeld noemde hij Rijnstraat 8 in Den Haag door OMA, waar de ministeries van Infrastructuur, Waterstaat en Buitenlandse Zaken zijn gehuisvest. ”Hier gaf 40 procent van het gebouw problemen. Zo werden de vergaderruimtes een rommeltje door de veel te kleine prullenbakken. Nadat tien mensen hun beker hadden weggegooid, waren ze vol en bleef het spul op de tafels achter of belandde het op de grond.”Volgens Van Gelder, die voor Forbo op de Rijnstraat 8 werkte, was het daarnaast ‘ellebogen’ voor een werkplek. Pullen: “Uit ons onderzoek blijkt telkens weer dat werknemers en mensen in het algemeen niet houden van verandering zoals een wisselende werkplek, maar wel van kleur, mooie dingen, groen om zich heen en bovenal van een goede functionele inrichting.” Pullen onderstreepte daarmee het belang van een kundige interieurontwerper. Kessels gaf aan dat zij als producent heel graag de dialoog zoekt met zowel de opdrachtgever, het gebouw als de (interieur-) architect, maar merkte op dat dit nog niet altijd vanzelfsprekend is. “En uiteindelijk is de klant koning.” Andere onderwerpen die aan bod kwamen waren ‘Het persoonlijke gebouw’ (In hoeverre kun je als opdrachtgever je eigen identiteit toevoegen aan een bestaand gebouw?) en ‘Het circulaire gebouw’ (Hoe kun je een gebouw zo maken dat het ook duurzaam is?). Het ronde tafelgesprek vond begin februari plaats bij IJver in Amsterdam, ter gelegenheid van de introductie van de nieuwe Allura collectie van luxe vinylplanken en -tegels. www.forbo-ﬂooring.nl/allura

Vakbeurzen Londen 14 – 16 juli

Clerkenwell Design Week www.clerkenwelldesignweek.com Paris-Nord Villepinte 4 -8 september

Maison&Objet www.maison-objet.com Rotterdam 16 – 17 september

Architect@Work www.architectatwork.nl Londen 12 - 20 september

London Design Festival

Wel of niet in 2020? Zoals bekend is een groot aantal beurzen en evenementen dit voorjaar verplaatst – naar later dit jaar of volgend jaar. De Salone del Mobile bijvoorbeeld, aanvankelijk verplaatst van april naar juni, wordt nu pas in april 2021 gehouden. Ook onder meer Design District Rotterdam en The London Design Fair zijn doorgeschoven naar volgend jaar; het London Design Festival als geheel gaat vooralsnog wel door in september. Light + Building in Frankfurt, gepland voor maart, vindt nu eind september plaats. MaterialDistrict Rotterdam, eerst verplaatst van maart naar juni, is eveneens opnieuw uitgesteld, de nieuwe datum wordt nog bekend gemaakt. Of de beurzen die voor later dit jaar gepland zijn ook daadwerkelijk doorgang zullen vinden, is uiteraard afhankelijk van de ontwikkelingen rond het coronavirus. De vakbeurzen-kalender is dan ook onder voorbehoud samengesteld. Actuele ontwikkelingen zullen steeds worden gemeld op de website van Pi.

www.londondesignfestival.com Gorinchem 13 – 15 september

www.pi-online.nl

Interieur Collectie Dagen www.interieurcollectiedagen.nl

Uniquole en Bakker erelid BNO

Valencia 22 – 25 september www.feriahabitatvalencia.com Eindhoven 17 – 25 oktober

Dutch Design Week www.ddw.nl Frankfurt a. M. 27 sept. – 2 okt.

Light+Building light-building.messefrankfurt.com Bologna 28 sept. – 2 okt.

Cersaie – Ceramic Tiles and Bathroom Furnishings www.cersaie.it Kortrijk 22 - 26 oktober

Interieur 2020 www.interieur.be Keulen 27 – 31 oktober

Orgatec www.orgatec.de

Nicole Uniquole en Conny Bakker zijn benoemd tot erelid van de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO). Als bevlogen en verbindend organisator heeft Uniquole talrijke designers een eersteklas podium geboden om hun werk te tonen. Sinds de jaren negentig is zij internationaal actief als designcurator, conceptontwikkelaar en tentoonstellingsmaker, waarbij zij op onnavolgbare wijze uiteenlopende werelden weet te verbinden. Uniquole verwierf wereldfaam door haar Masterlytentoonstellingen in Milaan en Den Haag, waarbij hedendaags design wordt gecombineerd met het werk van oude meesters. Conny Bakker is hoogleraar aan de faculteit Industrieel Ontwerpen van de TU Delft en een autoriteit op het gebied van duurzaam ontwerpen en circulair productontwerp. Haar onderzoeksgebied is Design for the Circular Economy. Ze verkent en ontwikkelt ontwerpmethoden en -strategieën voor de verlenging van de levensduur van producten, hergebruik, herfabricage en recy-

‘s-Hertogenbosch 4 – 5 november

LED + Elektro www.led-elektro.nl Brussel 8 – 11 november

Meubelbeurs Brussel www.meubelbeurs.be Parijs 15 – 19 november

Equip’Hotel www.equiphotel.com Gent 22– 26 november

Horeca Expo www.horecaexpo.be

Conny Bakker (Foto: Marcel Krijger)

cling, en de bedrijfsmodellen die deze strategieën mogelijk maken.Voorafgaand aan haar hoogleraarschap adviseerde Bakker ontwerpers en ondernemers over het verduurzamen van hun producten en diensten vanuit haar consultancybureau Info-Eco, bij Het Nederlands Vormgevingsinstituut en voor de BNO. De wereld waarin wij leven vraagt om oplossingen die minder belastend zijn voor milieu en klimaat. Conny Bakker heeft steeds het voortouw genomen in onderzoek naar duurzaam en brengt haar kennis nu over op nieuwe generaties ontwerpers. De BNO benoemt regelmatig ereleden, vanwege hun grote verdiensten voor het vak en/of de vereniging. De ereleden maken prominent deel uit van de ontwerpgemeenschap, geven die extra reliëf, vormen er het hart en vaak ook de voorhoede van.

ETCETERA

Feria Hábitat Valencia

www.bno.nl Dit overzicht werd met zorg samengesteld. In verband met onvoorziene omstandigheden kan geen verantwoordelijkheid worden genomen voor de volledige juistheid ervan.

www.masterly.nu Nicole Uniquole (Foto: Carla van de Puttelaar)

www.tudelft.nl/io/over-io/personen/bakker-ca

APRIL - MEI 2020 | #2 | JAARGANG 31

105

LONDON CALLING SINGAPORE

Paradijs De eerste gedachte was te schijven over de Romeinse keizer Marcus Aurelius (121-180 n.Chr.) die in zijn strijd tegen de Germanen (Duitsers) werd overrompeld door een mysterieus virus meegebracht door zijn troepen uit het Oosten. Uiteindelijk stierf 10 procent van de totale Romeinse bevolking aan de Pest van Antoninus (165-180 n.Chr.), waarschijnlijk een uitbraak van de pokken of mazelen. Sommige historici beweren dat deze antieke pandemie via de zijderoute van uit China zijn weg naar Europa had gevonden. Een verband met het heden, waarin Italië vergeefs strijd voor meer solidariteit binnen Europa, ligt voor de hand. Als eerste zwaar getroffen door Covid-19, stonden de Italianen er lang alleen voor. Nog geen maand later staat zelfs het voortbestaan van de Europese Unie op het spel door de starre houding van Duitsland en de Nederlandse buikspreker minister Hoekstra.

ETCETERA

Een tweede optie is Decamerone, de wereldroman van Giovanni Boccaccio, geschreven grofweg een millennium na de Pest van Antoninus. De roman handelt in Florence rond 1348 ten tijde van de Zwarte Dood (1346–1351). Deze middeleeuwse pandemie, een pestuitbraak, bereikte Europa eveneens vanuit Azië en wederom was Italië als eerste getroffen. Zeven vrouwen en drie mannen ontvluchten de stad naar een buitenplaats en vertellen beeldend honderd humoristische, soms erotische verhalen. Decamerone laat zien dat hoge en lage cultuur, adel en boeren van weinig verschillen in tijden van pest en pandemie. In het eerste verhaal duidt Boccaccio prachtig het egaliserende karakter van de uitbraak: “Hoeveel trotse paleizen, prachtige huizen, vorstelijke verblijven, eertijds door voorname heren en dames met talrijke bedienden bewoond, waren thans zelfs door de nederigste knecht verlaten!”

106

Bart Eijking heeft een Design & Build bedrijf in Londen en Patrick de Louwere werkt als architect/design director in Singapore. Samen zijn zij eigenaar en creative director van het Nederlandse meubelmerk Studio Lawrence. De column is een briefwisseling tussen hen en bekijkt ontwikkelingen in Azië en Groot-Brittannië door Nederlandse brillen.

equalizer, and what’s terrible about it is what’s great about it. What’s terrible about it is it’s made us all equal in many ways — and what’s wonderful about it is it’s made us all equal in many ways.” Gemotiveerd door de idee dat er ook een tijd zal zijn na deze pandemie, net als na de Pest van Antoninus of de Zwarte Dood, richt de Nederlander zich alvast op het creëren van zijn eigen paradijs. Massaal werpen we ons op de achtertuin, in de eerste twee weken van april werd 20% meer drinkwater verbruikt voor het bevloeien van onze eigen Tuin van Eden (Trouw 16 april 2020). Steken we net als minister Hoekstra ons hoofd in het zand, bang voor binnenlands populisme en een Europa na Covid-19?

Bovenstaand citaat brengt mij bij een ander cultuuricoon met Italiaans bloed: Madonna Louise Ciccone. Madonna distribueert ons, als Eva in het aardse paradijs of Venus tijdens haar toilet, naakt vanuit haar bad een overpeinzing over de nivellerende aard van de pandemie: “It’s the great

Groet uit Singapore

Creative Heroes Awards uitgesteld

Coronacrisis verandert werksituatie en mobiliteit

De uitreiking van de Creative Heroes Awards 2020 is verplaatst naar 25 juni 2021. Dit is besloten in nauw overleg met de sponsoren en betrokken eventpartners. Aanleiding om de awardshow met een jaar te verplaatsen, is de onzekerheid of het evenement op de geplande datum kon doorgaan vanwege het coronavirus. Oorspronkelijk stond de Award-avond gepland op 26 juni in Capital C in Amsterdam. De Creative Heroes Awards worden elk jaar toegekend aan de grootste creatieve ‘game changers’ van Nederland. De prijs kijkt voorbij disciplines en vakgebieden en wordt ook wel de ‘Oscars van de Creatieve Industrie’ genoemd. Renske Schriemer, voorzitter van het scoutteam: “Aankomend jaar kan ik mij voorstellen dat er interessante, creatieve initiatieven zullen ontstaan, om deze maatschappelijke, uitdagende en ontwrichtende situatie aan te gaan. Dit gaan wij zeker meenemen voor de jurering van Creative Heroes Award 2021.”

Een aanzienlijk deel van de Nederlanders verwacht dat hun reisgedrag en werksituatie blijvend veranderen door de coronacrisis. Een kwart van de mensen die meer zijn gaan thuiswerken en een derde van mensen die vaker op afstand vergaderen, verwachten dit in de toekomst te blijven doen. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Mobiliteit en de coronacrisis’ van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM), het instituut dat kennis levert voor het mobiliteitsbeleid van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.Voor ongeveer de helft van de werkende Nederlanders heeft de crisis nu al impact op de werksituatie. Deze groep is minder (16 procent), meer (8 procent), of op andere tijden gaan werken (24 procent), of tijdelijk gestopt met werken (10 procent). Een groot deel (44 procent) is (meer) thuis gaan werken. Meer dan een kwart wil na de coronacrisis vaker thuiswerken, en meer dan een derde wil dan vaker op afstand vergaderen.

www.creativeheroesaward.com

www.kimnet.nl

Citaat: Decamerone, Giovanni Boccaccio.Vertaald door Frans Denissen, Uitgeverij Athenaeum—Polak & Van Gennep 2003

Flindt Wall, Corten

Flindt Bollard, Corten

Design to Shape Light

Flindt Wall, White

Based on the Flindt bollard Danish designer Christian Flindt has designed a stunning new wall lamp: Flindt wall brings bold, sculptural illumination to indoor and outdoor spaces. Available in Alu Grey, White and Corten with Ø 200 mm, Ø 300 mm and Ø 400 mm. Contact / Samples via info@louispoulsen.nl / +31850655774.

Flindt Bollard and Flindt Wall Design by Christian Flindt louispoulsen.com

Akoestiek en Design zonder compromis

Naadloos uiterlijk Langer wit en helder www.armstrong-plafonds.nl

Klasse A Akoestiche absorptie klasse A

Volledige systeemoplossing Met Armstrong DGS ophangsysteem