Issuu

sinds 1989

verschijnt tweemaandelijks

www.pi-online.nl

THEMA CULTUUR Museum De Lakenhal Leiden Het Predikheren Mechelen Naturalis Leiden Forum Groningen Paviljoen Park de Hoge Veluwe

8 14 22 28 34

Column EGM interieur

PRODUCTDOSSIER PROJECTMEUBELEN Meubelbeurs Brussel 40 Productinformatie projectmeubelen 42 OPGELEVERD The Garage Amsterdam KBK bouwgroep Volendam HumanTotalCare Son DTI Group Wijk en Aalburg Bolidt Innovation Center Hendrik-Ido-Ambacht Jewel Changi Airport Singapore

50 56 62 68 74 80

EVENEMENTEN Dutch Design Week

PRODUCTINFORMATIE ETCETERA LONDON CALLING SINGAPORE

88 94 97

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

parker stool | design fĂ¤rg & blanche importeur voor nederland en frankrijk

www.johanson-nederland.nl

arthur eltink agencies bv

Meeting at a higher, another, the next level. Standing Rock All rise! De Standing Rock is een solide, luxe en elektrisch verstelbare zit-sta vergadertafel met een krachtige uitstraling, ontworpen door Orlando Tjin Asjoe. De Standing Rock is niet alleen functioneel en sterk, maar door de juiste verhoudingen, materiaal- en kleurgebruik is het meubel tevens sierlijk en esthetisch. Bovendien is deze vergadertafel in slechts 60 minuten gemonteerd en klaar voor gebruik. Til uw boardroom, vergaderen overlegruimte of kantoor letterlijk naar een hoger level met de Standing Rock.

www.designdjunky.com

Humanscale introduceert chroomvrij leer

www.humanscale.com | benelux@humanscale.com

ARE YOU READY TO HIT THE WALL?

Weg met de losse kranten, magazines, knipsels, post-its en kalenders die lukraak aan de wand hangen. Ontdek op dockfourpro.com hoe functionaliteit met design wordt gecombineerd en maak daarmee de wand onderdeel van het interieur. Integrated wall solutions.

Dock Four / Contact 085 82 22250 - www.dockfourpro.com

COLOFON PI, project & interieur is een uitgave van BDUvakmedia en verschijnt zes keer per jaar in Nederland en België. Gedrukte oplage: 9.500 exemplaren

Managementteam BDUvakmedia Ron van de Hoef (commercieel manager) Peter Vorstenbosch (hoofd content)

Hoofdredacteur Rutger van Oldenbeek, r.v.oldenbeek@bdu.nl

Redactie Eva Vroom Medewerkers Cécile Dornseiffen, Peter van Kester, Monique van Empel, Karl Bijsterveld, Wouter Peeters, Chris Meplon, Roelien Plaatsman

Ontwerp en concept ZiLtd., Amsterdam

Vormgeving Giesbers Communicatie Groep, Duiven, Walter Bouwman, Hans de Vries

Bureauredactie Job van der Mark (contentregisseur), Linda Hulsman, Albert Schuurman

Redactie Postbus 15341, 1001 MH Amsterdam

Neutelings-Riedijk Architecten maakte van Naturalis Biodiversity Center een landmark in Leiden, dankzij het nieuwe museumgebouw met zijn opengewerkte façade, met patronen die verwijzen naar organische vormen. Op de foto het atrium, met een trap die als een bergpad langs de met travertin beklede wanden loopt.

telefoon 06-21171337 e-mail redactie.pi@interieur.net

www.neutelings-riedijk.com

Verkoop voor Nederland en België

(Foto: ScagliolaBrakkee)

Postbus 15341, 1001 MH Amsterdam Hielke van der Werf telefoon 020-5736056 e-mail h.v.d.werf@bdu.nl

Abonnementen telefoon 0342-494882 e-mail abonneeservice@bdu.nl Op werkdagen telefonisch bereikbaar van 8.30 – 14.00 uur

PI wordt op basis van abonnementen verspreid. Tot de lezers-

BDUvakmedia

doelgroep worden gerekend: architecten, interieurarchitecten,

T.a.v. abonnementenadministratie PI

projectinrichters, hoofden van dienst/facilitymanagers, inkopers

Postbus 67

van grote bedrijven en interieurbouwers. Zij die menen voor een

3770 AB Barneveld

doelgroepabonnement in aanmerking te komen, kunnen dit aanvragen bij de uitgever. Abonnementen kunnen met elk nummer

Jaarabonnement € 74,25

ingaan, doch lopen steeds tot 31 december. Het abonnement

Studentenabonnement € 47,03

wordt zonder tegenbericht van de abonnee (schriftelijk tot

Abonnement België € 74,25

vijf weken vóór het einde van het abonnementsjaar) jaarlijks

Abonnement buitenland overig € 127,99

automatisch verlengd.

Prijzen excl. 6% btw © Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd Druk Vellendrukkerij BDU, Barneveld

zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

vakmedia

www.unifit.nl

CULTUUR

Museum De Lakenhal Leiden

De architect als archeoloog Happel Cornelisse Verhoeven en Julian Harrap Architects legden bij de restauratie en

CULTUUR

verbouwing van Museum De Lakenhal de rijke historie van het gebouwencomplex bloot. Het resultaat is een schitterend ensemble waar de architectuurgeschiedenis tastbaar en leesbaar wordt gemaakt.

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE Karin Borghouts

Opdrachtgever Gemeente Leiden Architecten Happel Cornelisse Verhoeven, Julian Harrap Architects Interieurarchitect Happel Cornelisse Verhoeven Uitvoering interieur Brandwacht en Meijer, Bronnenberg, Oostendorp Losse meubelen o.a. Dietiker/Bero Agencies Grafisch ontwerp Karen Polder grafisch ontwerpen Concept scenografie Team Museum De Lakenhal Wandbespanning Auditorium Aleksandra Gaca Glas in lood Schuilkerk Iemke van Dijk Wandtapijt Achterplaats Ankie Stoutjesdijk Expeditiedeur Lammermarkt Hansje van Halem Rembrandt kleurenpalet Studio Maarten Kolk & Guus Kusters Nieuw Leids Laken (winkel en museum café) o.a. Petra Blaisse, Claudy

Museum De Lakenhal Leiden

Lichtontwerp Beersnielsen Lichtontwerpers

CULTUUR

Jongstra, Mae Engelgeer Adviseur constructie Van Rossum Raadgevende Ingenieurs Adviseur installaties en bouwfysica Arup Adviseur akoestiek LPB/Sight Aannemer IBB Kondor, Koninklijke Woudenberg

FOTO LINKS De voormalige ‘Achterplaetse’ is overkapt en vormt nu een centraal gelegen ontmoetingsen oriëntatieruimte. FOTO BOVEN De voorgevel van de Laecken-Halle is gerestaureerd, de oorspronkelijke rode luiken zijn teruggebracht. Rechts op de foto de Papevleugel. FOTO ONDER De vestibule van de Laecken-Halle, waar zich de entree en de museumwinkel bevinden.

De monumentale Laecken-Halle (1641) van stadsarchitect Arent van ’s-Gravesande was de plek waar het wereldberoemde Leids Laken werd gekeurd.Van ‘s-Gravesande, een van de belangrijkste architecten van de Gouden Eeuw, ontwierp het gebouw als een classicistisch stadspaleis, om de reputatie van de stoffen te weerspiegelen. Met de teloorgang van de textielnijverheid verloor het gebouw zijn functie van keurhal, om in 1874 te openen als museum van ‘voorwerpen van oudheid- en geschiedkundige waarde’. Het museum groeide gestaag: in1890 werd het uitgebreid met de “Harteveltzaal’, in 1922 opende de ‘Papevleugel.’ Het museum is hiermee maar liefst twee keer zo groot geworden, en beschikt over een zolderverdieping en een kelder voor de opslag van collectiestukken. Bijna honderd jaar later volgt de grondige verbouwing en restauratie (2016-2019) door Happel Cornelisse Verhoeven en Julian Harrap Architects, die van het diverse gebouwencomplex een logisch geheel maken. Een van de belangrijkste ingrepen daarbij is het vrijspelen van de voormalige ‘Achterplaetse.’

Voorhof Een belangrijke aanleiding voor de verbouwing was ook nu weer ruimtegebrek. Architect Anouk Sweringa van Happel

Cornelisse Verhoeven: “Toen wij begonnen aan de opdracht in 2014 was het museum toe aan uitbreiding in de vorm van nieuwe zalen, kantoren en publieksruimtes. Daarbij was de vraag, waar de nieuwe entree moest komen. Wij hebben er in nauwe samenspraak met het museum en omwille van historische binding voor gekozen de oude entree te handhaven.” Het complex moest ook gerestaureerd worden. Happel Cornelisse Verhoeven benaderde hiervoor het Britse Julian Harrap Architects, gespecialiseerd in de restauratie van historische gebouwen. Samen maakten ze de bestaande museumgebouwen weer leesbaar, zonder daarbij de geschiedenis uit te wissen. Zo werd de ‘tijdelijke’ overkapping van het voorhof die daar 25 jaar was blijven zitten, verwijderd en de voorgevel gerestaureerd. Sweringa: “Alle decoratieve elementen aan de gevel waren dekkend wit geschilderd, deze oude verflagen zijn verwijderd. Een Engelse schilder heeft de elementen handgeschilderd met trans-

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Museum De Lakenhal Leiden CULTUUR

FOTO BOVEN De monumentale Joristrap met bijbehorende twaalf ‘gravenramen’ is ontmanteld en verhuisd van de Achterplaetse naar de westzijde van de Laecken-Halle. FOTO LINKSONDER De zalen in de LaeckenHalle zijn voorzien van nieuwe geschouderde deurposten van eikenhout, een exacte kopie van de deuren die er in de 17de eeuw zaten. FOTO RECHTSONDER Een van de ruimtes is gewijd aan een voormalige schuilkerk van het Elizabeth Ziekenhuis. De architecten voegden daglicht toe door metselwerk spiegelvlakken te vervangen voor ramen, Iemke van Dijk ontwierp het glas-in-lood drieluik.

parante minerale verf in een aantal lagen. Hiermee waren we in staat om het patina van het zandsteen in balans te brengen met dat van het metselwerk. Het gebouw werd weer een oud gebouw. De oorspronkelijke rode luiken zijn teruggebracht, en dienen meteen als zonwering.” Happel Cornelisse Verhoeven ging voor het interieurontwerp van het museum op dezelfde zorgvuldige manier te werk: goed kijken naar wat er is en aansluiten op de rijke historie van het gebouw. Sweringa geeft een voorbeeld: “De vestibule van de Laecken-Halle, waar de entree en de museumwinkel zich bevinden, heeft een plafond van eiken balken. We hebben hier het meubilair zo rustig mogelijk gehouden, in een combinatie van eikenhout en messing. De vloer is van terrazzobeton dat qua kleur aansluit bij de bestaande kleuren.” In de museumwinkel is Nieuw Leids Laken te koop, ontworpen door een zestal kunstenaars waaronder Petra Blaisse, Claudy Jongstra en Mae Engelgeer. “Voor deze stoffen hebben we een speciale ‘stoffencaroussel’ ontworpen, geïnspireerd op de ‘boekencaroussel’ in de Bibliotheca Thysiana, ook een gebouw van Arent van ’s-Gravesande.”

Achterplaats Vanuit de lage vestibule met zijn donkere balkenplafond kom je op de voormalige ‘Achterplaetse’, een zee van licht. De plek waar vroeger de textielarbeiders wachtten tot hun stoffen waren gekeurd, kreeg een glazen overkapping en is nu een ruim hoog binnenplein. Hiermee kreeg het museum een centraal gelegen ontmoetingsen oriëntatieruimte van waaruit de verschillende gebouwdelen zichtbaar en toegankelijk zijn. Ontwerper Ankie Stoutjesdijk maakte voor de Achterplaats een groot wandkleed, dat het verhaal van de stad Leiden vertelt. Ze baseerde zich voor het ontwerp op de Grote Hagen-kaart uit 1670, een recente aanwinst van het museum. Omdat de Laecken-Halle als gebouw onderdeel uitmaakt van de museumcollectie, zijn

bij de verbouwing de sporen van bijna 375 jaar gebouwgeschiedenis niet verwijderd, maar juist in het zicht gelaten. Zo is tegen de voormalige buitenwand van de Laecken-Halle nog de aanhechting van een trappenhuis te zien. Dit behoorde toe aan de Joristrap, die hier in de 19e eeuw vanuit de St.Joris-doelen naartoe was verhuisd. De monumentale trap is tijdens de verbouwing volledig ontmanteld en met de bijbehorende twaalf ‘gravenramen’ verplaatst naar de westzijde van de LaeckenHalle. Sweringa: “De trap was groen geschilderd met gouden accenten, die verf is verwijderd en de trap is nu weer ‘gehout’.

Schuilkerk

FOTO ONDER Ook de Van Breezaal op de zolderverdieping van de Laecken-Halle is gerestaureerd, waarbij de installaties onzichtbaar zijn weggewerkt.

CULTUUR

De zalen in de Laecken-Halle zijn voorzien van nieuwe geschouderde deurposten van eikenhout. Ze zijn een exacte kopie van de deuren die er in de 17de eeuw zaten, zoals de architecten die op archieftekeningen én in de collectie aantroffen. Daardoor zien ze eruit alsof ze er altijd hebben gezeten. Sweringa: “Toen het gebouw als museum dienst ging doen, zijn er op een gegeven moment grote boogvormige openingen gemaakt in de wanden, die niet pasten bij de schaal van de ruimtes. Wij hebben de oorspronkelijke lage deuropeningen weer teruggebracht. In de voormalige holte van de grote boog zijn de installaties weggewerkt én verhuisluiken opgenomen,

FOTO BOVEN In de 19de eeuwse Harteveltzaal heeft het Laatste Oordeel (circa 1526-1527) van Lucas van Leyden een ereplaats gekregen tegen een koningsblauwe achtergrond.

Museum De Lakenhal Leiden

Uit kleurhistorisch onderzoek bleek dat dit imitatieschilderwerk de originele afwerking was.”

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Museum De Lakenhal Leiden CULTUUR

waardoor grote collectiestukken toch nog verplaatst kunnen worden. Daar waar het kon is de oude houten vloer van brede planken gehandhaafd, op de verdieping liggen nieuwe, maar tweedehands planken.” Een van de ruimtes is gewijd aan een voormalige schuilkerk van het Elizabeth Ziekenhuis.Voor de restauratie was dit een donkere ruimte. De architecten hebben daglicht toegevoegd door metselwerk spiegelvlakken te vervangen voor ramen. Kunstenares Iemke van Dijk ontwierp vervolgens een glas-in-lood drieluik. Op de zolderverdieping van de Laecken-Halle bevindt zich de Van Breezaal, gewijd aan

FOTO LINKSBOVEN De wanden van de zalen zijn geschilderd in twee lagen minerale verf, het Rembrandt kleurenpalet is voor Museum De Lakenhal ontworpen door Studio Maarten Kolk en Guus Kusters. FOTO RECHTSBOVEN Een voormalige moderne kunstzaal op de begane grond van de Papevleugel is ingericht als auditorium. FOTO ONDER Houten meubelen geven een huiselijke schaal aan het museumcafé.

het Leids Ontzet. Ook deze is gerestaureerd, waarbij de installaties onzichtbaar zijn weggewerkt.

Kleurenpalet In de 19de eeuwse Harteveltzaal heeft het Laatste Oordeel (ca.1526-1527) van Lucas van Leyden een ereplaats gekregen tegen een koningsblauwe achtergrond. De fluweelachtige uitstraling van de wanden is te danken aan twee lagen minerale verf, die over elkaar zijn aangebracht. De manier waarop de kleuren zijn opgezet, is gebaseerd op een kleuronderzoek naar de kleuren van Rembrandt. Studio Maarten Kolk en Guus Kusters deden enkele jaren geleden dat onderzoek, en ontwierpen speciaal voor Museum De Lakenhal een Rembrandt kleurenpalet. Op de wand van de zalen kun je door middel van een klein ‘kleurentrapje’ zien welke kleuren er over elkaar zijn toegepast om het gelaagde effect te verkrijgen. Maatwerk eiken kabinetten, ladenkasten en banken vormen een familie van meubelstukken, waartoe ook de ontvangst- en ticketbalie, de stoffentafel in de museumwinkel en de garderobemeubels behoren. In de Papevleugel bevinden zich op de begane grond de schilderijenzalen, de gele en de rode Papekamer en de entree van deze vleugel, met een statige trap naar de verdieping. De zalen boven, waar de collectie vroegmoderne kunst te zien is, kregen passend gestileerde lichtgrijze sokkels en vitrines. Een voormalige moderne kunstzaal op de begane grond van de Papevleugel is ingericht als auditorium, met dubbele eikenhouten deuren in verband met de akoestiek. Aleksandra Gaca heeft voor deze ruimte een akoestische wandbespanning ontworpen. Naast het auditorium ligt een educatie ruimte voor workshops en cursussen.

Verhalen Aan de westkant van het bestaande complex bevindt zich het nieuwe Van Steijngebouw, ontworpen door Happel Cornelisse

Museum De Lakenhal Leiden CULTUUR

Verhoeven. Deze uitbreiding van in totaal 2500 vierkante meter strekt zich telescopisch uit tussen de Oude Singel en de Lammermarkt, met op de begane grond zalen voor wisselexposities, het museumcafé en de expeditie. Op de verdiepingen is plaats voor de museumbibliotheek, kantoren en ateliers. De nieuwe zalen voegen 450 meter tentoonstellingsruimte toe. Sweringa: “Het bijzondere van de zalen is, dat de betonnen, constructieve schaaldaken de zalen ritmeren en zorgen voor extra hoogte.” De achterste zaal kreeg een groot rondboograam dat zicht biedt op de Lammermarkt. Aan de kant van de Lammermarkt toont het geschouderde gebouw een opvallend gezicht dankzij de gevel met een patroon van getande kopstenen, een eigentijdse interpretatie van de baksteenarchitectuur van het bestaande complex. Sweringa: “Hiervoor zijn bakstenen gebruikt die speciaal voor dit project zijn gemaakt in Denemarken. Er zitten heel wat handgemaakte vormstenen in. Het uitgesproken metselwerkpatroon is een hedendaagse ornamentiek die verwijst naar het weven van de lakense stoffen. Hier hebben vakmensen aan gewerkt die heel nauwkeurig de ene steen op de andere hebben gepuzzeld.” Het

FOTO LINKSBOVEN Aan de kant van de Lammermarkt toont de nieuwbouw een opvallend gezicht dankzij de gevel met een patroon van getande kopstenen, een eigentijdse interpretatie van de baksteenarchitectuur van het bestaande complex. (Foto: Happel Cornelisse Verhoeven) RECHTSBOVEN Plattegrond begane grond.

gebouw aan de Lammermarkt is een werkgebouw voor het personeel van het museum. De personeelsingang en de expeditiedeur – met een patroonontwerp van Hansje van Halem – vormen samen een gepaarde toegangsboog. Restauratie, uitbreiding en interieurontwerp smeden Museum De Lakenhal tot een geheel, waarin heden en verleden moeiteloos in elkaar grijpen. Architectuur, collectie en geschiedenis versterken elkaar en vertellen zo samen de vele verhalen van het museum. www.hcva.nl www.julianharraparchitects.co.uk

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

CULTUUR

Het Predikheren Mechelen

Moderne bibliotheek in voormalige kloosterruïne Het barokke Predikherenklooster in Mechelen kent een bewogen geschiedenis. Het gebouwencomplex werd vanaf 1650 in verschillende fases gebouwd, in de 18de eeuw ontwijd en vervolgens gebruikt door militairen. Sinds 1975 stond het gebouw leeg.

CULTUUR

De vele aanpassingen en de jaren van leegstand eisten hun tol en veranderden het gebouw in een indrukwekkende ruïne. Tot architect Mechthild Stuhlmacher van bureau Korteknie Stuhlmacher Architecten er haar oog op liet vallen. Nu maakt de nieuwe bibliotheek deel uit van een ambitieus ontwikkelingsgebied aan de rand van het centrum, samen met een park, woningen en een Holocaust-museum.

Betoverd en betoverend De naam Het Predikheren vindt zijn oorsprong bij de Dominicanen of Orde der Predikheren uit ’s-Hertogenbosch die het klooster bouwden. In de naweeën van de Franse Revolutie werden die uit het gebouw verdreven en kreeg het een militaire bestemming. De militairen gebruikten het als onder meer rusthuis, wapenarsenaal, ziekenhuis en opleidings-

TEKST Wouter Peeters FOTOGRAFIE Luuk Kramer

Opdrachtgever Stad Mechelen Interieurarchitect Korteknie Stuhlmacher Architecten Uitvoering Korteknie Stuhlmacher Architecten i.s.m. Callebaut Architecten en Bureau Bouwtechniek Vast meubilair Potteau Los meubilair Hay Het Predikheren Mechelen

Vloerbekleding Dinesen, Sika, Forbo, Noir de Mazy, gerecupereerde Boomse tegels, Winckelmans Verlichting Bega, Mawa-design, Okholm, Orbit Ontwerp binnentuin Korteknie Stuhlmacher Architecten Landschapsarchitect Bureau Omgeving HVAC Spie Elektriciteit Megavolt Studiebureau stabiliteit ABT en Triconsult Studiebureau technieken RCR Herent Veiligheidscoördinatie Macobo EPB RCR Aannemer Renotec (bouwfases 1 en 2, dak- en gevelrestauratie) en Monument Vandekerckhove (interieur en installaties) Bruto vloeroppervlakte 5840 m² (inclusief 750 m² kelder) Bouwsom inclusief installaties € 18.395.725 (incl btw)

Kerk in verval Niet alleen technisch maar ook conceptueel bleek het ongewenst om het gebouw naar een bepaalde periode te restaureren. Zelfs de oorspronkelijke toestand zou fictie zijn, omdat er in 1650 nog maar een half klooster stond. Ook 1720 hoorde niet, want dan zouden de kazerneachtige boogjes moeten verdwijnen. Men wou Het Predikheren door een architecturale

FOTO LINKS De voormalige kloosterbibliotheek is opnieuw ingericht als klassieke leeszaal met eikenhouten meubilair. FOTO BOVEN De binnentuin is opgevat als buitenkamer. De beplanting refereert aan oude kloostertuinen, de nieuwe bestrating aan het militaire verleden van het gebouwencomplex. FOTO ONDER In de entreehal zijn resten van afwerkingen uit de 19de en 20ste eeuw bewaard gebleven.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

CULTUUR

instituut. Al deze gebruiksfases brachten voornamelijk pragmatische verbouwingen met zich mee, maar ook architecturale ingrepen – die het 17de-eeuwse klooster moesten doen lijken op een 19de-eeuwse kazerne. “Toen kwam de tijd als grote gelijkmaker van die ongerijmdheden, en bedekte die met een soort blauwgrijze jas”, begint Mechthild Stuhlmacher. Na enkele vergeefse pogingen om het gebouw een herbestemming te geven, besloot de stad Mechelen in 2010 om het monumentale pand te restaureren en in te richten als openbare bibliotheek.Via de procedure ‘Open Oproep’ van de ‘Vlaamse Bouwmeester’ werd een architectuurwedstrijd uitgeschreven, die werd gewonnen door Korteknie Stuhlmacher Architecten samen met partners Callebaut Architecten en Bureau Bouwtechniek. Stuhlmacher: “Ik vond het echt de kans van mijn leven, omdat dit zo’n betoverde én betoverende plek was. Nooit eerder kwam ik in een gebouw dat gedurende veertig jaar overgelaten was aan een soort Doornroosje-slaap.”

FOTO BOVEN In het restaurant zijn de wanden alleen gereinigd en geﬁxeerd. Ze bepalen de sfeer van de ruimte. FOTO LINKSONDER Messinglampen en eikenhout vormen de constante thema’s van het interieurontwerp.

Het Predikheren Mechelen

FOTO RECHTSONDER De zuidelijke kloostergang wordt gebruikt als tentoonstellingsruimte. Als gevolg van een langdurige, plaatselijke lekkage is hier het oorspronkelijke stucwerk op gewelven en wanden grotendeels verloren gegaan.

CULTUUR

ingreep behouden als een product-van-de-tijd met verschillende tijdslagen, waar een bibliotheek mooi in paste. De ruimte die de bibliotheek vereiste, liet zich zonder ingrijpende structurele veranderingen inpassen. Het installatieconcept en de manier van restaureren, renoveren en isoleren waren hierop afgestemd. “Het kerkgebouw – met de pandgang verbonden, maar ook een zelfstandige eenheid – is de kern van

ons wedstrijdontwerp”, vertelt Stuhlmacher. “We hebben de volledige bibliotheek binnen de kloostermuren ondergebracht om de kerk leeg te kunnen laten. Ook die draagt de sporen van talrijke verbouwingen.” Met minimale ingrepen zal de kerk toegankelijk gemaakt worden en gevels en ramen gerestaureerd. De ruimte zal gebruikt worden voor lezingen, voorstellingen en markten. Stuhlmacher: “Het bestek is opgesteld en de subsidie is toegekend, maar helaas is er nog geen politieke beslissing genomen om aan de slag te gaan. Ik betreur dit, temeer omdat Het Predikheren een grote, polyvalente zaal goed kan gebruiken en de kerk elke dag meer in verval raakt.”

Het Predikheren Mechelen CULTUUR

FOTO BOVEN In de kloostergangen in de noord- en westvleugel is het stucwerk grotendeels bewaard gebleven. De eikenhouten inbouwbanken en lambriseringen verbergen de installaties en zorgen voor een goede ruimteakoestiek. FOTO ONDER Tijdens eerste instandhoudingswerken moesten de sterk beschadigde gipsplafonds op de eerste verdieping worden verwijderd en kwam het prachtige balkenplafond te voorschijn.

Nabij, diep en midden De projectdefinitie, acht jaar geleden opgesteld, verdeelt het geheel in drie zones. De zone ‘Nabij’ is extravert en omvat de algemene ruimten, zoals inkomhal, ontleenbalie, binnentuin en pandgang. Het café en de eetzaal functioneren zelfstandig. De meest verstilde zone heet ‘Diep’: de studiebibliotheek die zich tussen de benedenverdieping en de zolder bevindt en waar ook de monniken hun bibliotheek hadden. De zone ‘Midden’ is het deel dat men onder het begrip bibliotheek verstaat, namelijk waar de boeken en audio/visuele-collecties zich bevinden, net als lees-, presentatie- en werkplekken, voorleestribune en kinderafdeling. Dat werd de zolder, een kathedraal van hout en licht, waar ook een mezzanine in werd ondergebracht. De compacte opstelling van de stellingkasten liet toe om de zolderruimte laag te bemeubelen, waardoor de bibliotheek overzichtelijk is.

Uitdagingen Om de zolderruimte met zijn houtconstructie en afwerking zoveel mogelijk zichtbaar te houden, was het noodzakelijk om

het dak van bovenaf te versterken met een intern onzichtbare staalconstructie. Het was de grootste uitdaging om de zolderruimte te behouden zoals die oorspronkelijk was. Het dak bestond uit niet-originele, versleten asbestleien met horizontale dakkapellen waaronder zich slaapzalen bevonden. Alles werd verwijderd. De nieuwe dakkapellen zorgen voor esthetiek en lichtinval, en in geval van brand openen zij zich, net als de dakvlakramen in de nok. “De grootste uitdaging was echter om alle partijen (zoals Monumentenzorg, bouwheer en restauratiearchitecten) eensgezind te krijgen, want iedereen

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Het Predikheren Mechelen CULTUUR

FOTO BOVEN In de enorme zolder is er voldoende ruimte voor de grote boeken- en muziekcollectie. Vanaf de nieuwe mezzanine heeft men overzicht over de verschillende afdelingen en kan men de bestaande constructie goed ervaren. FOTO ONDER Op de eerste verdieping bevindt zich de stilte-zone.

heeft een visie. Om die alle te overwegen en toch de eigen koers aan te houden, was niet altijd zo evident.” Al het vaste meubilair werd door Korteknie Stuhlmacher Architecten ontworpen, in een tijdloze vormentaal die de historische ruimtes respecteert. Naast op maat gemaakt, ingebouwd houten meubilair, werden ook verstelbare standaardboekenkasten geplaatst, gespoten in RAL 7003 (de grondkleur van het project). Subtiele hiërarchieverschillen werden toegepast. Het gros van het meubilair bestaat uit multiplex met zichtbare kantjes en is aan weerskanten met donkerkleurige HPL beplakt. Voor de kloosterbibliotheek viel de keuze op eiken.

Zwartgeblakerde wanden Om de gewelfde plafonds ongemoeid te laten, werden de technieken waar mogelijk weggeborgen in een ‘bak’ van lambrisering, de lange wandzitbank, de zoldertribune, wandkasten, werktafels en kelders. Met een onderaardse bron wordt verwarmd en gekoeld, en een kleine zolderruimte boven de kloosterbibliotheek is als technische zone met luchtbehandelingskasten ingericht. Omdat de twee onderste bouwlagen noch intern, noch extern geïsoleerd konden worden, werd het dak ter compensatie heel grondig geïsoleerd. In een ruimte op het gelijkvloers zijn brandsporen aangetroffen. De kleur blauw die na de reiniging van de zwartgeblakerde wanden tevoorschijn kwam werd behouden, vlekken, herstellingen en gipsgaten incluis. Stuhlmacher hecht veel waarde aan het karakter en de sfeer van een ruimte, misschien meer nog dan aan historische elementen: “Ik beschouw de onvolkomenheden die de verschillende aanpassingen en de verwaarlozing in de voorbije eeuwen met zich meebrachten juist als de grote kracht van dit gebouw. De restauratie laat daarom zoveel mogelijk sporen van die lange geschiedenis zichtbaar.” Nadrukkelijk werd voor ledverlichting van 2700K gekozen voor een warme sfeer en om aan te sluiten op de vroegere verlichting met kaarsen en petroleumlampen.

Natuurlijk Er werd getracht om natuurlijke materialen te gebruiken en zo min mogelijk kunststof.Vermits Het Predikheren een beschermd monument is, werd ongeveer de helft van de kosten door restauratiesubsidies gedragen. Daardoor moest erfgoedconsulente Elke Denissen (Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed) met elke keuze meebeslissen, ook qua meubilair. Voor de natuursteenplaten in de wandelgangen alsook voor

Het Predikheren Mechelen

de Boomse tegels op de bovenverdieping werd geopteerd voor soorten die mogelijk op die plekken lagen. Op plaatsen met weinig ruimte werd een zwarte, steenachtige betonvloer gelegd die mooi op de zwarte tegelvloer aansluit. Het hoogteverschil werd door een dunne vloeropbouw weggewerkt. Vanuit restauratieoogpunt bestond er een verschillend materialenregime. Dat was strikter voor de binnenring dan voor de buitenring die frequenter van functie en afwerking veranderde. Zo werden de betonvloeren niet gesubsidieerd, wel geaccepteerd.

Waardigheid in huiselijkheid

CULTUUR

Ook de kloostertuin werd als een ruimte opgevat en de bestrating ervan werd vernieuwd. Hoewel het lijkt of die er altijd al stond, werd met een enorme kraan van bovenaf een boom – de Gleditsia Triacanthos Sunburst, een luchtige, elegante boomsoort – neergelaten en aangeplant. Het warme licht uit de ramen van de pandgang verschaft de binnentuin huiselijkheid. “Ik meen dat de warme sfeer doorheen het hele project onze allermooiste prestatie is. Men voelt zich er meteen thuis. Daarnaast vind ik het heel bijzonder dat iemand de opmerking maakte dat boeken hier hun waardigheid terug krijgen”, besluit Stuhlmacher tevreden. www.kortekniestuhlmacher.nl

FOTO ONDER De kinderbibliotheek neemt de gehele westvleugel van de zolder in beslag. Hier zijn de installaties verborgen in een multifunctionele (voor)leestribune.

BOVEN Plattegrond begane grond. ONDER Doorsneden.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Flindt Wall, Corten

Flindt Bollard, Corten

Design to Shape Light

Flindt Wall, White

Based on the Flindt bollard Danish designer Christian Flindt has designed a stunning new wall lamp: Flindt wall brings bold, sculptural illumination to indoor and outdoor spaces. Available in Alu Grey, White and Corten with Ø 200 mm, Ø 300 mm and Ø 400 mm. Contact / Samples via info@louispoulsen.nl / +31850655774.

Flindt Bollard and Flindt Wall Design by Christian Flindt louispoulsen.com

the show

. 2 . 1 1 7t/m 2O 2O S K O O L OD GO Van ontmoetingen komt het tot projecten. Met partners komt het tot een team. De Ambiente is het internationale trefpunt waar de hele projectsector op afkomt. Hier worden een veelzijdig aanbod, vernieuwingsdrang en inzicht in trends gecombineerd met de competentie van de vakspecialist. Informatie en tickets: ambiente.messefrankfurt.com Tel. +31 (0) 70 262 90 71 info@netherlands.messefrankfurt.com

Genieten over de hele linie. Lvt designvloeren in visgraat uitvoering. www.project-floors.com

CULTUUR

Naturalis Biodiversity Center Leiden

Nieuw gezicht voor Naturalis Neutelings Riedijk Architecten maakte van Naturalis een landmark in Leiden.

CULTUUR

Naturalis, het Nederlandse kennisinstituut voor biodiversiteit bestaat al sinds 1820, toen het werd opgericht door koning Willem I. De natuurhistorische collectie van Naturalis groeide in de laatste decennia met de komst van de collecties van het Zoรถlogisch Museum en het Nationaal Herbarium Nederland uit tot maar liefst 42 miljoen natuurhistorische objecten, en

is daarmee een van de grootste ter wereld. Behalve de collectie groeide ook het aantal medewerkers en bezoekers, zodat een renovatie onvermijdelijk was. Neutelings Riedijk Architecten ontwierp voor Naturalis een duurzaam ensemble van bestaande gebouwen en nieuwbouw, gegroepeerd rondom de collectietoren.

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE ScagliolaBrakkee

Opdrachtgever Naturalis Biodiversity Center Architectuur Neutelings Riedijk Architecten Ontwerpteam Michiel Riedijk, Willem Jan Neutelings, Frank Naturalis Biodiversity Center Leiden

Beelen, Kenny Tang, Guillem Colomer Fontanet, Jolien van Bever, Ines Escauriaza Otazua, Marie Brabcova, Cynthia Deckers Interieurontwerp algemene publieke delen Neutelings Riedijk Architecten Interieurontwerp kantoren Hollandse Nieuwe Ontwerp permanente museumzalen ‘Leven’ en ‘De Dood’ Kossmann.deJong Ontwerp kunst Iris van Herpen (betonreliëf) Studio Tord Boontje (grafiek) Landschapsarchitect H+N+S Houtafwerking interieur Harryvan Interieur en Van de Wiel CULTUUR

FOTO LINKS Vanuit het atrium van het museumgebouw voert de publieksrouting als een bergpad naar boven.

Complete Afbouw

FOTO BOVEN Naturalis, met links van de collectietoren het nieuwe museumgebouw.

Vloeren Bakker Natuursteen

FOTO ONDER De gevel van het atrium is aan de binnen-zijde afgewerkt met eikenhout.

Hang- en sluitwerk FSB

Parketvloer Michels parketvloeren Ontwerp verlichting Licht-Joost de Beij, Lichtontwerpers (Kees van de Lagemaat) Verlichting Philips, Zumtobel, Etap, Lumen, Thorn, TDE Bouwfysisch bureau DGMR Raadgevende Ingenieurs Glaskappen Brakel Atmos Gevelbekleding Bakker Natuursteen, Hibex (beton) Keramische bekleding NBK Terrart Vliesgevels Alkondor Aluminium kozijnen AKS Stalen puien en kozijnen MHB Zonwering Warema, Suncolor Adviseur Installaties E&W Huisman & Van Muijen Bouwkundig ontwerp ABT BV Ingenieursbureau Constructief ontwerp Aronsohn Raadgevende Ingenieurs Hoofdaannemer J.P. van Eesteren

Speciﬁeke vorm Het totale project beslaat circa 38.000 m2, waarvan 20.000 m2 nieuwbouw en 18.000 m2 renovatie. Iedere functie van het instituut kreeg een specifieke vorm met in het hart het ruime, lichte atrium dat alle delen met elkaar verbindt: de oudbouw met de kantoren en de depots, de nieuwbouw met de laboratoria en tot slot het nieuwe tentoonstellingsgebouw. Projectleider Frank Beelen: “Wij hebben de selectie gewonnen met een plan, waarbij we het gebouw scheiden in een publiek en een privaat gedeelte. Dit laatste omvat de kantoren en de nieuwe en bestaande laboratoria. Het apart houden van het private deel werkt niet alleen veel efficiënter, het is ook nodig in verband met de huidige quarantaine eisen. Wij hebben aan de westzijde van het bestaande gebouw een nieuw laboratoriumgebouw neergezet van 3000 vierkante meter, de bestaande kantoorvleugel hebben we gerenoveerd. Naturalis had een grote researchafdeling verspreid over verschillende locaties in Leiden, de wens was om nu alle onderdelen bij elkaar te brengen.”

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Naturalis Biodiversity Center Leiden CULTUUR

FOTO BOVEN Op de begane grond bevindt zich de vrij toegankelijke permanente expositie ‘Life Science’, die de wetenschappelijke kant van Naturalis belicht. (Foto: Naturalis, Mike Bink) FOTO ONDER In de introductiezaal ‘Leven’ ontworpen door Kossman.deJong, kom je een enorme diversiteit aan planten en dieren tegen. (Foto: Naturalis, Mike Bink)

Patronen Met een bezoekersaantal oplopend tot ruim 400.000 in de laatste jaren was ook meer expositieruimte nodig. Bovendien moest er een nieuwe entreevoorziening voor het museum komen. Beelen: “De voormalige entree lag in het tegenover gelegen Oude Pesthuis, maar dat werd door het Rijksvastgoedbedrijf afgestoten. Het plan van eisen voor het museum omvatte negen grote zalen die onafhankelijk van elkaar ingericht konden worden. De directie wilde naar een andere manier van tentoonstellen: een meer thematische

Naturalis Biodiversity Center Leiden CULTUUR

FOTO LINKS De binnenwanden van het atrium zijn bekleed met dezelfde rode travertin als het exterieur van het museum. In het travertin glinsteren kleine kristallen. FOTO RECHTS Iris van Herpen ontwierp op uitnodiging van Neutelings Riedijk witte betonnen friezen met de evolutie als inspiratiebron.

opzet, interactiever en geschikt voor een bredere doelgroep. We hebben het nieuwe museumgebouw, het publieke deel, een duidelijk herkenbaar gezicht gegeven.” Het opvallendste element aan het museumgebouw is de opengewerkte façade met patronen die verwijzen naar organische vormen. De gevel van de centrale hal met zijn glaskroon bestaat uit een driedimensionale betonnen draagstructuur in de vorm van in elkaar grijpende moleculen die een kantwerk vormen van ovalen, driehoeken en zeshoeken. Beelen: “Het witte prefab beton heeft een marmertoeslag, die door zandstralen duidelijk zichtbaar is geworden.” Door de cirkelvormige ramen valt een gefilterd licht naar binnen, dat de monumentaliteit van de publiekshal versterkt. Voor het volume van de expositiezalen is een rode travertin uit Iran gekozen. Beelen: “Die hebben we laten klieven om een soort natuurlijkheid en robuustheid te krijgen. Je wilt niet de gladde uitstraling van een kantoorgebouw in Abu Dhabi.” De structuur van deze gevel doet denken aan een soort aardlagen, met verspringende volumes als een verwijzing naar tektoniek.

De gelaagdheid wordt nog versterkt door de witte betonnen friezen van Iris van Herpen. Zij ontwierp op uitnodiging van Neutelings Riedijk 263 panelen die samen ruim een kilometer beslaan, met de evolutie als inspiratiebron. Beelen: “We hebben Iris referentiebeelden gegeven van onder andere trilobieten en schelpen, en ze heeft zich laten inspireren door de materialen in de depots. In plaats van een opeenvolging van verschillende afbeeldingen heeft ze een doorlopend patroon ontworpen, dat lijkt op iets wat je in de natuur zou kunnen tegenkomen.” Een speciaal ontwikkelde techniek maakt de betonnen vormen aaibaar, alsof ze van zijdezachte stof zijn.

Kristallen Hoewel het private en publieke deel gescheiden zijn, komen zowel bezoekers als medewerkers van Naturalis binnen via het atrium, dat toegankelijk is vanaf twee kanten: aan de oostzijde aan de Darwinweg is de ingang voor wie te voet of met het OV komt, de ingang aan de westkant is voor fietsers en automobilisten die van een parkeerterrein afkomen. Op de begane

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Naturalis Biodiversity Center Leiden CULTUUR

grond liggen publieke functies als het restaurant, de museumwinkel en de vrij toegankelijke permanente expositie ‘Life Science’. Hier kun je de wetenschappelijke kant van Naturalis zien. De binnenwanden van het atrium zijn bekleed met dezelfde travertin als het exterieur van het museum. Beelen: “Door het klieven van de steen kun je kleine kristallen zien glinsteren in de wanden, een echt cadeautje omdat het zo goed aansluit bij de thema’s van Naturalis. We hebben overal gekozen voor duurzame en zoveel mogelijk ook duurzaam geproduceerde materialen als natuursteen, glas en eikenhout; materialen die lang meegaan en mooi verouderen. De gevel van het atrium is aan de binnenzijde afgewerkt met deels geperforeerde eiken panelen. Op de vloer van het atrium ligt een grijze Portugese zandsteen, in het restaurant en op de trap hebben we eikenhout toegepast.”

FOTO LINKS Op de vloer van het atrium ligt een grijze Portugese zandsteen. Linksonder een doorkijkje naar de museumwinkel. FOTO RECHTS Tord Boontje, bekend om zijn sprookjesachtige bloem- en diermotieven, maakte voor Naturalis bijna honderd kleurrijke wandpanelen.

Haarspeldbocht Vanuit het atrium voert de publieksrouting in de vorm van een brede, luie trap naar boven. Beelen: “Deze trap doet denken aan een soort bergpad, met in iedere haarspeldbocht de ingang naar een museumzaal. Deze zalen hebben we opgeleverd als een ‘black box’, voorzien van een computervloer met daarop linoleum. Door middel van een energievriendelijk systeem kun

BOVEN Plattegrond begane grond. MIDDEN Doorsnede gebouwen Naturalis. Naturalis Biodiversity Center Leiden

FOTO ONDER Doordat de museumzalen verspringen, bieden ze met hun grote vrije overspanningen ruimte genoeg voor de zesenzestig miljoen jaar oude T. Rex ‘Trix’. (Foto: Naturalis, Mike Bink)

CULTUUR

je het klimaat in elke zaal apart instellen.Voor de verlichting van de zalen hebben we om de drie meter een spanningsrail geplaatst. De zalen zijn daarna ingericht door de expositieontwerpers.” Doordat de zalen verspringen, bieden ze met hun grote vrije overspanningen hoogte genoeg voor de zesenzestig miljoen jaar oude T. Rex ‘Trix’. De getoonde collectie is verdeeld over een aantal zalen, ingericht volgens de thema’s ‘Leven’, De Aarde’, ‘Dinotijd’, De IJstijd, De Vroege Mens, De Verleiding en De Dood. Met name de introductietentoonstelling ‘Leven’, een ontwerp van Kossman.deJong, maakt grote indruk: je wandelt door een sfeervol donker gehouden ruimte, beginnend bij de diepzee en eindigend op een bergtop. Onderweg kom je een enorme diversiteit aan planten en dieren tegen. Ook buiten de expositiezalen kijk je je ogen uit: kunstenaar Tord Boontje, bekend om zijn sprookjesachtige bloem- en diermotieven, maakte voor Naturalis bijna honderd kleurrijke wandpanelen.Voor deze visuele verhalen, een mix van fotografie en tekenwerk, liet Boontje zich inspireren door Naturalis en de natuur. Beelen: “Ieder paneel heeft een eigen thema, dat je pas ziet als je er langer naar kijkt. Zo vind je in het restaurant bijvoorbeeld een paneel dat draait om het voedselpatroon van een koe, en een paneel waarop alle ingrediënten voor een pizza staan afgebeeld.”

Verwonderen Naturalis is klaar voor een duurzame toekomst: het bestaande gebouw is hergebruikt voor nieuwe functies en alle ruimtes, zowel in de oudbouw als in de nieuwbouw, kunnen flexibel aangepast worden aan veranderende wensen. Er is gekozen voor warmte-koude opslag, ledverlichting, duurzame ventilatie, zonnepanelen en sedumdaken. Het nieuwe Naturalis faciliteert meer dan tweehonderd onderzoekers die meedenken over globale vraagstukken over onder andere biodiversiteit, klimaatverandering en leefomgeving. Tegelijkertijd kunnen bezoekers van het nieuwe museum zich verwonderen over de schoonheid en rijkdom van de natuur. Neutelings Riedijk Architecten slaagde erin onderzoek, collectie en expositie bij elkaar te brengen in een gebouwencomplex waarin oud en nieuw een organisch geheel vormen. Daarbij gaven ze op kenmerkende wijze een uitgesproken gezicht aan het museum, in vorm en voorkomen perfect aansluitend bij de thema’s van Naturalis. www.neutelings-riedijk.com

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

CULTUUR

Forum Groningen

Weergaloze blikverruimer Groningers hebben er lang op moeten wachten, maar met Forum heeft de stad er een cultuurtempel bij waar je nooit uitgekeken raakt.

CULTUUR

Forum Groningen is een gebouw dat niet ineens tevoorschijn knalt als je het nadert, maar waarvan je telkens een glimp opvangt tussen de omringende bebouwing. Met zijn schuine, sculpturale vorm doet het denken aan een Maya-tempel, maar dan een waar de trappen zich binnenin het gebouw bevinden. Het 45 meter hoge gebouw van tien verdiepingen maakt

deel uit van een project dat de Grote Markt weer tot stadshart moet maken, met de omvang die het had voor de Tweede Wereldoorlog. Om dit voor elkaar te krijgen, zijn panden aan de oostwand gesloopt; de vervangende nieuwbouw is achttien meter opgeschoven en staat nu weer op ĂŠĂŠn lijn met de Martinikerk.

TEKST

Eva Vroom

Opdrachtgever Gemeente Groningen Gedelegeerd opdrachtgever TwynstraGudde Architect NL Architects Interieurarchitect publieksruimtes deMunnik - deJong - Steinhauser architectencollectief Ontwerp filmzalen en bijbehorende horeca &Prast&Hooft Ontwerp Storyworld Northern Light Ontwerp restaurant en bar NOK Tank Architecture and Interior Design Projectmanagement interieur abcnova Signing Mijksenaar, Janno Hahn Verlichting Erco, Bob van der Klaauw Tapijt Donkersloot Meubilair KVS projectinrichtingen, Bogaertslabel, Cooloo, Morentz

Forum Groningen

Interieurbouw Harryvan interieurbouw

CULTUUR

Bouwkundige planuitwerking, bouwkosten en bouwlogistiek-, constructieen geotechnisch advies, bestek ABT Installatieadvies Huisman & van Muijen Bouwfysica en brandveiligheid DGMR Bouwuitvoering BAM Seismisch advies abt Wassenaar, ABT, BAM, Advies & Engineering

FOTO LINKS De stad komt aan alle kanten het gebouw binnen en op iedere verdieping, ieder plein word je weer door nieuwe vergezichten verrast. (Foto: NL Architects&ABT © Marcel van der Burg) FOTO BOVEN Forum Groningen. (Foto: NL Architects&ABT © Deon Prins) FOTO ONDER Roltrappen verbinden de vrij toegankelijke pleinen die grenzen aan het atrium. (Foto: NL Architects&ABT © Marcel van der Burg)

Vanwege aangescherpte eisen voor aardbevingsbestendigheid duurde de bouw van Forum langer dan gepland, maar het resultaat mag er zijn. Pieter Bannenberg van NL Architects: “De vraag was 17.000 vierkante meter met een maximale hoogte van 45 meter. We hebben een taps toelopend gebouw ontworpen, om een sculptuur te krijgen. Een slank silhouet zorgt voor meer daglicht. Dankzij insnijdingen naar binnen hebben we voorpleintjes gecreëerd, en zijn de straatjes langs het gebouw kort.” Deze voorpleintjes ogen misschien niet zo royaal, de pleinen in het gebouw doen dat des te meer. Bannenberg: “Groningen heeft een sequentie van pleinen: de Vismarkt, de Grote Markt en nu ook de Nieuwe Markt. Ook de verdiepingen van het Forum zijn stadspleinen, tot en met het plein op het dak, dat je de Hoge Markt zou kunnen noemen.”

Verken de wereld De pleinen van Forum zijn nadrukkelijk bedoeld als openbare ruimte - Forum is dan ook een laagdrempelig gebouw, dat de hele week open is voor alle inwoners en bezoekers van Groningen. Het biedt onderdak aan uiteenlopende culturele activiteiten met als overkoepelend thema: verken de wereld,

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Forum Groningen CULTUUR

FOTO LINKSBOVEN Bij de verkenning van Forum stuit je op bijzondere verrassingen, zoals deze ‘Wokkeltrap’ bij Wonderland. (Foto: Stella Dekker) FOTO RECHTSBOVEN In de parkeergarage hangt ‘Wervel’ van kunstenaar Nicky Assmann, een twintig meter lange multimedia-ledsculptuur geïnspireerd op de vorm van een tornado. (Foto: NL Architects&ABT © Marcel van der Burg) FOTO ONDER Op de eerste verdieping is ook de ingang van de afdeling Wonderland. Hier zijn alle jeugdboeken, strips, ﬁlms en games verzameld in een speelparadijs, verdeeld over twee verdiepingen. (Foto: Roos Aldershoff)

ontdek de toekomst. Om het publiek uit te dagen met een open blik te kijken naar de nieuwste maatschappelijke en technologische ontwikkelingen, beschikt Forum over een multifunctionele evenementenzaal, twee expositiezalen, de collecties van de Stadsbibliotheek, het interactieve museum Storyworld, een Medialab, een Smartlab, vijf filmzalen en tientallen werken studieplekken. Dit alles ondergebracht in een gebouw met een ‘west’- en een ‘oost’-toren, verbonden door roltrappen die uitkomen op de vrij toegankelijke pleinen grenzend aan het atrium.Via deze pleinen kom je bij de ‘dichte’ delen, zoals de expo- en filmzalen waarvoor je een ticket nodig hebt. Forum Groningen is in de

Forum Groningen

woorden van NL Architects “geen bibliotheek, geen museum, geen bioscoop, maar een ruimte waarin de grenzen tussen deze instellingen vervagen.” Omdat de verschillende organisaties in het gebouw elkaar moeten versterken, zijn de programma’s gemengd. Zo is de collectie van de bibliotheek niet op een eigen verdieping ondergebracht, maar verspreid over het gebouw. Informatie wordt thematisch en media-overstijgend aangeboden. Kloppend hart van het Forum is het atrium, een ruimtelijke ‘interface’ die toegang biedt tot alle voorzieningen in het gebouw. Het Forum is de steen-geworden zoekmachine. Als je hier gaat browsen vind je – net als op internet – veel meer dan je zocht.

Huiskamer FOTO BOVEN Via het Expoplein op de vierde verdieping kom je bij de expositiezalen. Hier vind je ook de Forumshop en de hier afgebeelde ticketbalie. (Foto: Roos Aldershoff)

CULTUUR

Hoewel het gebouw met zijn gladde huid van Wachenzeller Dolomiet van buiten een monolithische indruk maakt, is het binnen een en al transparantie. De stad komt aan alle kanten het gebouw binnen en op iedere verdieping, ieder plein word je weer door nieuwe vergezichten verrast. In die zin inspireert het Forum al, zonder dat je er een boek openslaat. Om te

FOTO ONDER Op de derde verdieping bevindt zich de bibliotheekafdeling ﬁctie. (Foto: Knelis)

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

CULTUUR

Forum Groningen

zorgen dat bezoekers niet overdonderd worden door de architectuur en schaal van het gebouw, voegde deMunnik - deJong - Steinhauser architectencollectief een laag met een menselijke maat toe aan het interieur. “We wilden voorkomen dat het gebouw alleen maar indrukwekkend en enorm zou overkomen”, legt Gertjan De Jong uit. “Het Forum moet een huiskamer zijn voor alle Groningers.” Daarom is het programma zo vormgegeven dat het de architectuur versterkt, en er voor iedereen fijne plekken zijn. Abbie Steinhauser: “Het interieur accentueert de extremen van het gebouw: de hoge ruimtes, de lage delen en de overgangen daartussen.”Van de schuine gevels in het gebouw is volop gebruik gemaakt bij het interieurontwerp; de vele boekenkasten zijn zo afgeschuind dat ze de gevel precies volgen. Steinhauser: “We hebben de schuine wanden echt benut, een enorme uitdaging voor interieurbouwer Harryvan.” Niet alleen de architectuur, ook het programma werd benadrukt. Bert de Munnik: “Hoewel er een herkenbare lijn door het interieur loopt, hebben we elk plein een eigen sfeer gegeven.” FOTO BOVEN De chic vormgegeven ﬁlmzalen zijn ontworpen door &Prast&Hooft. (Foto: Stella Dekker) FOTO ONDER Op de vijfde verdieping is het Filmplein met het Filmcafé, voorzien van een ronde bar en veel maatwerk zitmeubilair. (Foto: Stella Dekker)

FOTO BOVEN Via het Filmplein is er toegang tot de vijf ﬁlmzalen. (Foto: Knelis) FOTO MIDDEN Het Smartlab, een opvallende oranje constructie waar workshops en activiteiten plaatsvinden rondom zowel nieuwe technieken als oude ambachten. (Foto: Knelis)

Forum Groningen

FOTO ONDER Rust is te vinden op de afdeling non-ﬁctie op de achtste verdieping. (Foto: Knelis)

Wonderland

CULTUUR

De gestapelde pleinen van Forum vormen werelden die je wilt verkennen, en deze ontdekkingstocht begint al in de parkeergarage: hier hangt ‘Wervel’ van kunstenaar Nicky Assmann, een twintig meter lange multimedia-ledsculptuur geïnspireerd op de vorm van een tornado. In de entreehal wordt je aandacht direct getrokken door de brede tribunetrap. Bovenaan deze trap ligt de ‘kiosk’, waar je met een cappuccino kranten en tijdschriften kunt lezen aan lange tafels. Op de eerste verdieping is ook de ingang van de afdeling Wonderland. Hier zijn alle jeugdboeken, strips, films en games verzameld in een speelparadijs, verdeeld over twee verdiepingen. deMunnik - deJong Steinhauser voorzag Wonderland van elementen waar kinderen blij van worden: zitjes in de vensterbanken, grappige doorkijkjes en als kers op de taart een enorm klimnet. Ook de afdeling fictie op de derde verdieping kreeg een passend, behaaglijk interieur met overal plekken om lekker te zitten lezen. Het lichte en abstract vormgegeven expoplein op de vierde verdieping heeft weer een heel ander karakter. Hier vind je de ticketbalie, de Forumshop en de toegang naar de expozalen. Op de vijfde verdieping is het filmplein met het filmcafé, voorzien van een ronde bar en veel maatwerk zitmeubilair. De cirkelvormige hanglampen kunnen ’s avonds gedimd worden voor sfeervol licht. Hier bevindt zich de toegang tot de vijf chic vormgegeven filmzalen, ontworpen door &Prast&Hooft. Een verdieping hoger kom je bij het Smartlab, een opvallende oranje constructie waar workshops en activiteiten plaatsvinden rondom zowel nieuwe technieken als oude ambachten. Ernaast is de ingang van Storyworld: het Nederlands museum voor strips, animatie en games dat ontworpen werd door NorthernLight. Rust kun je vinden op de achtste verdieping, de non-fictie afdeling. deMunnik - deJong - Steinhauser maakte hier dan ook veel studieplekken, sommige voorzien van akoestische vilten wanden. De horeca is mooi verdeeld over het gebouw, met op de begane grond het Grand Café, op de vijfde verdieping het film café en helemaal bovenin restaurant en bar NOK, een ontwerp van Tank.Vanuit NOK kun je naar het dakterras via een trap, dat in de zomer dienst doet als tribune voor de openluchtbioscoop. Maar ook zonder filmvoorstelling kun je hier genieten van een weergaloos schouwspel: bij helder weer reikt de blik tot aan Schiermonnikoog. www.nlarchitects.nl www.dmdjs.nl

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Park Paviljoen Het Nationale Park de Hoge Veluwe

CULTUUR

Park Paviljoen Het Nationale Park de Hoge Veluwe

Een plek om je thuis te voelen Het nieuwe Park Paviljoen van Het Nationale Park de Hoge Veluwe biedt bezoekers een

CULTUUR

gastvrij onthaal en voegt een belevenis toe aan het Park.

Opdrachtgever Nationaal Park de Hoge Veluwe Architect De Zwarte Hond, Monadnock Montage, levering en technisch ontwerp plafond Muis Akoestiek Ontwerp losse interieurelementen i.s.m. Vos Interieur Ontwerp stoelen Piet Hein Eek Lichtinstallatie Beersnielsen Gietvloer Bolidt Kunststoftoepassing Fabrikant en montage wanden Hardeman Maatwerk voor Interieurs Fabrikant plafond BASWA

CULTUUR

Aannemer Rots Bouw

FOTO LINKS De informatiebalie in het Park Paviljoen. FOTO BOVEN Het imposant gewelfde plafond is de absolute eyecatcher van het Park Paviljoen. FOTO RECHTS Het Park Paviljoen ziet eruit als een statig landhuis.

In het Park Paviljoen, ontworpen door architectencombinatie De Zwarte Hond/Monadnock, zijn de informatiebalie, een restaurant, een parkwinkel en educatie- en ontvangstruimtes gehuisvest. Het paviljoen vervangt het oude parkrestaurant en enkele faciliteiten van het bestaande bezoekerscentrum, die niet meer voldeden aan de huidige eisen om jaarlijks de circa 600.000 bezoekers te ontvangen. Een belangrijk uitgangspunt voor de architecten was dat het nieuwe gebouw een vanzelfsprekend onderdeel moest zijn van het landschap en de parkervaring. Dat is niet alleen terug te zien in het ontwerp zelf, maar ook in de samenwerking met licht- en interieurontwerpers. Het hele gebouw reflecteert de directe verbondenheid met de omringende natuur van Nationaal Park de Hoge Veluwe.

Natuurlijke uitstraling Het Park Paviljoen lijkt op een statig landhuis en is een markant oriëntatiepunt in de prachtige bosrijke omgeving. Al van ver is het opvallende, bijna goudkleurige dak van de dubbele kap van het gebouw tussen de bomen te zien.Van dichtbij valt de bijzondere gebogen vorm op, met een enorme glazen gevel over de totale breedte van het gebouw. Achter de glazen gevel ligt de langgerekte en gebogen centrale ruimte, een soort grote woonkamer met een stijlvolle trap en aan het eind een open haard. Aan de boszijde van het gebouw is de gevel meer gesloten, maar het grote balkon biedt een fraai uitzicht op de bosrand. Door de verticale lamellen vangen de bezoekers buiten al een

Park Paviljoen Het Nationale Park de Hoge Veluwe

TEKST Wilbert Leistra FOTOGRAFIE Muis Akoestiek

eerste glimp op van het bijzondere interieur. Bij binnenkomst vallen direct de gekromde houten wanden op, gemaakt door Hardeman Maatwerk voor interieurs. “Alles is uitgevoerd in eenzelfde stijl met een natuurlijke uitstraling”, vertelt Gert Bruinekreeft, projectleider bij Hardeman. “Wat wordt versterkt door het gebruik van eikenhout voor de wanden, de lounge, de zitbanken en de wenteltrap naar de verdieping. Zelfs de uitgangsroosters van de luchtbehandelingsinstallatie zijn in eiken uitgevoerd, uniek en volledig passend binnen de gehele entourage.”

Eyecatcher Net als het gebouw zelf gaat het interieur een verbintenis aan met het omringende landschap. Als bezoekers de hoge ruimte met gebogen wanden binnentreden, is de verrassing groot: de glaswand biedt een steeds veranderend uitzicht op De Hoge Veluwe. Boven de hoofden van de bezoeker strekt het gewelfde plafond zich uit over de volledige lengte van de ruimte. Negen kroonluchters projecteren een betoverend patroon op het plafond. Deze lichtinstallatie is ontworpen door Beersnielsen lichtontwerpers en gebaseerd op een algoritme van de zon die door de bladeren schijnt – een voorbeeld van ‘biophilic design’. De schaduwpatronen trekken de natuur het gebouw in en maken een koppeling tussen de fysieke en de virtuele wereld. Het imposante gewelfde plafond – een technisch hoogstandje dat is uitgevoerd door Muis Akoestiek – is een ware eyecatcher. “Het gewelfde BASWAphon Classic akoestisch plafond is een

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Park Paviljoen Het Nationale Park de Hoge Veluwe CULTUUR

FOTO BOVEN Op het plafond zijn schaduwpatronen te zien van bladeren, ontstaan door de projectie van negen kroonluchters. FOTO ONDER De centrale ruimte doet met de open haard denken aan een woonkamer.

gebogen vlak van circa 1000 m2”, vertelt directeur Jorg Muis. “De architectencombinatie De Zwarte Hond/Monadnock kwam met het ontwerp bij ons en vroeg of het technisch mogelijk was. Het gaat om een halve koepel, een tongewelf en een combinatie ervan, waarbij het hoogste punt van het dak 7 m is. Dat is qua maatvoering alleen al een geweldige uitdaging. De ondergrond heeft een ander model dan het uiteinde-

lijke plafond en het middelpunt van de cirkel ligt buiten het gebouw. Dit hebben we opgelost door in de juiste straal hulplijnen aan te brengen en met lasertechniek in te meten.” Ook de achtergevel vormde een behoorlijke uitdaging voor Muis Akoestiek: “Het is dubbel gebogen. We hebben dit volledig in het werk uitgemeten en uitgevoerd.”

Voornaam karakter Een belangrijk uitgangspunt voor het interieurontwerp was ‘Een plek om je thuis te voelen’. De architecten hebben hierop ingespeeld door in de glazen gevel intieme nissen te creëren en aan de kopse kant een open haard met comfortabele stoelen te ontwerpen. De losse interieurelementen zijn ontworpen in nauwe samenwerking met Vos Interieur. Ook deze reflecteren de omringende natuur, bijvoorbeeld door het gebruik van ruige, maar rijke natuurlijk materialen als leer en eikenhout – materialen die in de tijd alleen maar mooier worden en het gebouw nog meer een voornaam karakter zullen geven.Vos Interieur ontwierp voor het restaurant tafels en houten banken met bedieningsmeubelen op de uiteinden. Elke bank bestaat uit drie segmenten die ook in een andere configuratie opgesteld kunnen worden. Piet Hein Eek nam het ontwerp van de losse stoelen voor zijn rekening en Bolidt ontwikkelde samen met de architecten een nieuw type gietvloer, die rijk genuanceerd van kleur is. Het flexibel indeelbare Park Paviljoen is ten slotte multifunctioneel en voorzien van zonnepanelen en een warmte- en koudeopslag. Zorgvuldige materiaalkeuzes en accurate detailleringen maken het gebouw duurzaam en onderhoudsarm. www.dezwartehond.nl www.monadnock.nl

Akoestiek en Design zonder compromis

Naadloos uiterlijk Langer wit en helder www.armstrong-plafonds.nl

Klasse A Akoestiche absorptie klasse A

Volledige systeemoplossing Met Armstrong DGS ophangsysteem

COLUMN Erik Pijnacker (1979, Eindhoven, l) en Jeroen de Bruijn (1981, Tilburg, r) zijn interieurarchitect bij EGM interieur. Dagelijks verwonderen zij zich over het vak dat ze liefhebben en met passie uitvoeren om mensen een prettige plek in een gezond gebouw te bieden. Hun werkveld is breed, met onder meer ontwerpen voor winkels, gemeentehuizen, kantoren, horeca, ziekenhuizen en ambassades waarbij verrassende interieuroplossingen, veeleisende opdrachtgevers, innovatieve materialen en hightech technologieën haast als vanzelf stof opleveren voor deze column. Erik en Jeroen schrijven bij toerbeurt.

30 cm onder je neus

Misschien valt het nog wel het meeste op in openbare gelegenheden. Denk bijvoorbeeld maar eens aan het koffiebarretje waar je in het weekend een bakkie gaat doen. Houten ingesleten vloer, luchtbehandeling in het zicht, nonchalant aangebracht stucwerk, stalen kasten met hippe gatenplanten en een oude neonreclame. Witte tegels tegen de bar, ‘knotje’ M/V erachter. Komt bekend voor toch? Gek genoeg vind je dit soort plekken niet alleen hier in Nederland, maar ook in Madrid, Moskou, Lissabon, Praag en Londen. Dit fenomeen heeft een naam: Airspace. Airspace is de verzamelterm voor horeca, winkels, kantoren, samenwerkplekken en hotels die allemaal dezelfde kenmerken delen. Een internationaal netwerk van plekken met een overvloed aan symbolen van comfort en kwaliteit. Alles in deze interieurs ziet er eigentijds en ogenschijnlijk spontaan uit, met een flinke dosis hergebruik, industriële details en ambachtelijkheid. Zonder sociale media had dit fenomeen nooit het licht gezien. Netwerken als Instagram en Facebook, maar vooral ook Pinterest, zijn visueel georiënteerd en leggen nauwkeurig vast waar de voorkeur van de gebruiker naar uit gaat. Dit om ervoor te zorgen dat je beeldmateriaal ziet en blijft zien wat je aanspreekt, gelardeerd met aansluitende advertenties. Op de een of andere manier hebben we – met de hulp van de algoritmen uit Silicon Valley - het voor elkaar gekregen een interieurstijl te ontwikkelen die veel van ons aanspreekt.

Het fenomeen op zich is even bizar als comfortabel. Airspaceplekken zijn met aandacht samengesteld en je gaat er als bezoeker dan ook vanuit dat je er met dezelfde aandacht vertroeteld wordt. De Airspace-bezoeker verkiest op vakantie het comfort van de bekende sfeer boven het avontuur van een tafeltje in een lokaal restaurant. Het internationale netwerk is zo groot en fijnmazig dat je een wereldreis kan maken zonder de Airspace te verlaten. Ik denk zelfs dat het mogelijk is om geblinddoekt een koffiebar in Bangkok binnen te lopen en pas door te hebben waar ter wereld je bent als je de Thaise menukaart onder ogen krijgt. Wel eerst je blinddoek afdoen natuurlijk. Als ontwerper ben ik gebiologeerd door het verschijnsel. We krijgen het samen, via social media, volledig onbewust voor elkaar een stijl te ontwikkelen die wereldwijd geaccepteerd wordt als prettig en comfortabel. Als interieurarchitect heb je de keuze. Je kunt dit omarmen en in stand houden door je voornamelijk te laten inspireren door alles wat er nu op internet te vinden is. Een andere mogelijkheid is het zoeken naar ‘the next step’ en je te concentreren op de evolutie van Airspace. Je kunt je dan afvragen hoe je ervoor zorgt dat de Airspace-plekken over tien jaar nog aantrekkelijker zijn dan nu. Welk scenario je ook kiest, verlies het avontuur niet uit het oog.Verandering van spijs doet eten, ook als dat betekent dat je aanschuift aan een onbekende tafel.

COLUMN

Nederland is een podium voor veel verschillende culturen. Als ik dit in gedachte neem, denk ik meteen aan een soort platform waarop een groep hossende Brabanders wordt afgesneden door een paar Zwarte Cross-motoren, luid toegejuicht door een Fries die vanaf zijn skûtsje een glaasje kruidenlikeur proostend omhoog houdt. Maar in de laatste tien à vijftien jaar is er in ons land een nieuwe culturele laag ontstaan. Deze heeft niets met een podium of een ander bouwwerk te maken. Sterker nog, deze bevindt zich ongeveer 30 centimeter onder je neus. Velen van ons laten zich namelijk elke dag voeden en beïnvloeden door sociale media. Dat doet veel met onze culturele beleving. Maar wat voor effect heeft deze digitale renaissance op de gebouwde omgeving?

Dordrecht, december 2019 Jeroen de Bruijn

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

BEURZEN

Meubelbeurs Brussel

Internationaal succes in Brussel De 82ste editie van de Meubelbeurs Brussel –

Het in Gavere gevestigde Perfecta levert al sinds 1960 stoelen,

van 3 tot en met 6 november in Brussels Expo

barkrukken, tafels en bedden. De volledige integratie van alle

– was een ongekend én onverwacht succes.

productiefacetten in eigen beheer en op één locatie – metaal, schrijnwerkerij, stoffering en montage – staat borg voor een prima prijs/ kwaliteit verhouding, een korte levertijd en hoge flexibiliteit. Vrijwel alle meubelen zijn op talloze wijze te configureren waardoor duizenden

Hoewel de beursorganisatie van te voren rekening hield met opnieuw minder bezoekers, steeg hun aantal met 3,57 procent tot 18.994, met uit bijna alle landen (met uitzondering van Groot-Brittannië) een stijging – waarmee de beurs ook internationaler was dan vorig jaar. De bezoekers kwamen dit jaar uit 52 landen, waarvan 18 niet-Europese. Het bezoek uit het buitenland klom tot ruim boven de 65 procent. Een bemoedigend resultaat, want de voortekenen in de markt waren niet gunstig: van de Belgische buurlanden kende alleen de meubelhandel in Nederland positieve verkoopcijfers. Nederlanders zijn dan ook goed voor 27,46 procent van de bezoekers, de tweede groep na de Belgen met 34 procent.

Meubelbeurs Brussel

Ook wat betreft de exposanten vormen de Nederlanders na de Belgen de grootste groep.Voor hen is er het speciale segment Holland à la Carte, dat steevast volledig is volgeboekt. Er waren in totaal 274 exposanten uit 18 verschillende landen, op één na allemaal uit Europa. Maar de Meubelbeurs Brussel is natuurlijk bovenal hét platform voor de Belgische meubelindustrie, die al

BEURZEN

VillaFlor Interiors uit Rijen is importeur en producent van sfeervolle, handgemaakte verlichting. De productie

combinatiemogelijkheden ontstaan – voor onder meer de horeca, kantoor- en schoolomgevingen en thuis. Deze stoelen Bora, Horta, Zora, Cloë en Claudio zijn bijvoorbeeld dankzij de kleurkeuze voor de zitting en het onderstel verkrijgbaar in 160 tot 180 verschillende configuraties. Perfecta wordt in Nederland vertegenwoordigd door ViaLex agenturen. www.perfecta.be / www.vialexagenturen.com

82 jaar aan de basis van het succes van de beurs ligt. Dat, plus het feit dat de organisatie van de beurs tot in de puntjes waren verzorgd – met een fris, jong, strak en vrolijk campagnebeeld dat consequent was doorgetrokken in de vormgeving van onder meer de entree, bars en bewegwijzering, en trendpresentatie tussen de verschillende hallen die van de doorgangen een inspirerende wandeling maakten. Daarnaast groeide ook de aandacht voor de projectmarkt opnieuw. Steeds meer exposanten komen naar Brussel met producten voor onder meer restaurants, hotels, kantoren en rusthuizen. Dat komt volgens de organisatie ongetwijfeld door het toenemend bezoek uit deze sector tijdens de voorbije edities, wat op zijn beurt dan weer samenhangt met het steeds breder wordende aanbod voor deze zeer specifieke en veeleisende doelgroep.

vindt plaats in de eigen fabriek in Azië. belangrijkste inspiratiebronnen bij

De volgende Meubelbeurs Brussel is van 8 tot en met 11 november 2020.

het samenstellen van de collecties.

www.meubelbeurs.be

De natuur en andere culturen zijn de

Dat is terug te zien in het gebruik van natuurlijke materialen, gecombineerd

met het vakmanschap van de lokale

Het Zweedse By Rydens produceert al sinds

producenten. VillaFlor streeft ernaar

1958 moderne verlichting voor kantoor,

unieke items te creëren die een

openbare ruimtes en woningen. Nieuw is

bijzonder, natuurlijk danwel etnisch

deze Hayden – een hanglamp met een rijke,

gevoel geven. De lampen worden

luxueuze uitstraling die is opgebouwd uit talloze

veel ingezet in projecten als hotels,

kleine led-lichtbronnen en doet denken aan

restaurants en vakantiehuizen. Deze

een drijvende wolk. De Hayden is dimbaar en

staande lamp Coin gold - Capri is

verkrijgbaar met 300 (75 cm breed) of 400 leds

gemaakt van Capiz-schelpen op een

(115 cm breed), die zijn aangebracht in een

mal van glasvezel.

goudkleurig metaalgaas.

www.villaﬂor.nl

www.byrydens.com

TEKST

Rutger van Oldenbeek

Studio Plastique – de aan de Design Academy afgestudeerde ontwerpers Archibald Godts en Theresa Bastek – ontwikkelde in samenwerking met Kluskens Meubelcreaties uit Nederweert de Able Table, een tafel voor thuis of op het werk waaraan zo’n twee jaar is gewerkt. Doel was het creëren van een tafel die vertrouwd is qua vorm en materiaalgebruik, maar die innovatief is qua flexibiliteit en functionaliteit. Voor het laatste zorgt een lichtgewicht ‘tweede oppervlak’ onder het blad – een uitschuifbaar frame van geweven rotan aan beide uiteinden voor het opbergen van bijvoorbeeld papieren en objecten. De Able Table is er in massief kersenhout of eikenhout, en voor zes (160 x 80 x 76cm) en acht personen (200 x 100 X 76 cm). De opbergruimte is 4 cm hoog. (Foto: Franziska Krieck). De Jon van Studio Segers (productontwerpers Wim en Bob

www.kluskens.nl

Segers) voor Moome uit Dilsen-Stokkem is een kloeke tafel met een handige opbergruimte – voor bijvoorbeeld papieren, bestek of linnen. Het blad is van eikenfineer omlijst met massieve

Mobitec uit Eupen in de Belgische

randen en verkrijgbaar in verschillende houtkleuren. De poten van

Ardennen is een in 1990 opgericht

gepoedercoat staal zijn standaard uitgevoerd in RAL 9005 zwart,

familiebedrijf dat is gespecialiseerd in

optioneel zijn andere RAL-kleuren mogelijk. De Jon is er in drie maten (160, 200 en 240 x 90 x 76 cm), opbergruimte is 5 cm hoog. Bij de tafel staan de eetkamerstoel, kruk en bank uit dezelfde collectie – de laatste eveneens met opbergruimte. www.moome.be

de productie van stoelen, fauteuils en tafels in een eigentijdse vormgeving en van hoge kwaliteit. Een voorbeeld is Soft & Soda – een familie van comfortabele stoelen, fauteuils, banken en barkrukken die dynamiek brengt in het interieur van onder meer restaurants en woningen. De meubelen bieden optimaal zitcomfort dankzij een vulling van Nosag-veren en hybride schuim (van hernieuwbare Meubelbeurs Brussel

grondstoffen), die soepelheid combineert met veerkracht. Deze stoel Soda heeft een onderstel van massief beuken, voor de knopen en het naaigaren is er keuze uit twaalf kleuren.

BEURZEN

www.mobitec.be

Architectuur- en designstudio Favaretto & Partners ontwierp voor het Italiaanse Infinity Design de Tondina-collectie – een serie stoelen en fauteuils in een vormgeving die is geïnspireerd op de heldere en eenvoudige lijnen van Scandinavisch design. Tondina bestond in eerste instantie uit eetkamer-en loungestoelen, inmiddels is daar deze Pop-familie bijgekomen. Kenmerkend aan de Tondina Pop-stoelen zijn het ranke en elegante silhouet, en de kleurrijke zitting en rug Unic Design uit Meulebeke produceert meubelen voor

van kunststof. Ook de stalen frames kunnen in verschillende kleuren worden uitgevoerd. De

zowel de residentiële als de projectmarkt. Het familiebedrijf

serie bestaat uit stoelen met of zonder armleuningen en barkrukken, alle modellen zijn ook

bestaat al ruim 30 jaar en heeft zich in deze periode weten te

volledig gestoffeerd verkrijgbaar, in leer of stoffen van Kvadrat.

profileren door tal van bijzondere producten. De ontwerpen

www.inﬁnitidesign.it

kunnen bovendien in hoge mate aan de persoonlijke smaak worden aangepast. De ‘base-line’ van het bedrijf is ‘Home of Creativity’, en de creativiteit komt tot uiting op verschillende vlakken: met productontwerpen inspelen op actuele trends en een creatieve benadering van de relatie met de klant. Samen met de klant gaat Unic Design op zoek naar de beste manier om de producten in de markt te zetten. Op een van de mooiste stands van de beurs werd onder meer deze collectie Mia getoond. www.unicdesign.be

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

PRODUCTINFORMATIE

Projectmeubelen

Eindeloos combineren www.moroso.it

Projectmeubelen

Het praktische en moderne ontwerp van de Mathilda-stoel komt van Patricia Urquiola en biedt oneindig veel combinatiemogelijkheden qua leer en stoffen. Met deze eetkamerstoel van Moroso wilde de Spaanse ontwerpster een alledaags product creëren met een voor ieder herkenbare en authentieke vorm. Het moderne design kent varieerbare architectonische details. De massief houten schraagvormige poten zijn bevestigd aan de arm- en rugleuning, die is gemaakt uit één stuk gebogen multiplex. Een verrassend detail is het punt van bevestiging: dat is ingebonden met zacht vilt, zacht rekbaar ‘touw’ of leer. Tot slot is de Mathilda stapelbaar, dus uitstekend toe te passen in projecten.

Scandinavische tafels op de zaak

PRODUCTINFORMATIE

www.sotafels.nl / www.demachinekamer.nl

Een tafel die rust in de zaak brengt. De Scandinavische tafels van Sav&Økse kenmerken zich door het gebruik van natuurlijke materialen en de ranke vormgeving. Tafels die in ronde, rechthoekige en ovale vormen gemaakt worden, maar alle met die fijne natuurlijke en lichte uitstraling. Tafels die een vergaderkamer of kantine tot rust brengen. Sav&Økse betekent zaag en bijl in het Deens. Hiermee begint het productieproces van de massief houten tafels. Scandinavische tafels met de kenmerkende minimalistische lijnen. Met hun ranke verschijning een aanwinst voor iedere ruimte; woonkamers, maar ook vergaderkamers en kantoren. De Sav&Økse-collectie bestaat uit meer dan tien modellen, die in veel afmetingen worden gemaakt. Ook maatwerk is mogelijk.Veel tafels hebben een bijpassend eetkamerbankje. Alle tafels zijn leverbaar in beuken, eiken en walnoothout. Ook kan gekozen worden voor een gekleurd hpl, Fenix- of Forbo Desktop-blad. Exclusief te koop bij De Machinekamer.

Trap en zitmeubel in één www.usitdesign.com

De Usit is ontstaan uit de wens een trap te ontwerpen die niet alleen aan de hoogste veiligheidseisen voldoet, maar die je ook niet meteen hoeft op te bergen na gebruik. Het resultaat is een zeer veilige trap maar ook een comfortabele zitmeubel; de twee-treedsversie doet dienst als stoel en de drie-treedsversie als barkruk. De Usit is een perfecte mix van meubelen industrieel ontwerp; een stijlvolle combinatie van hout en aluminium met veel innovatieve details die niet misstaat in moderne huiskamers, praktijkruimtes of op kantoor.Veilig, functioneel en mooi, het motto van de Usit is niet voor niets: ‘Finally a chair safe to climb!’ Dit veelgeprezen ontwerp is beschikbaar in twee uitvoeringen; een twee-treeds- en drie-treedsmodel, beide in drie tijdloze kleurstellingen: wit, bruin en zwart. De Usit is exclusief te verkrijgen via www.usitdesign.com.

Capsule wint German Design Award 2020 www.casala.com

Projectmeubelen

Capsule van Casala is de winnaar van de German Design Award 2020 in de categorie ‘Excellent Product Design’ voor ‘Office Furniture’. De Oekraïense industrieel ontwerper Kateryna Sokolova ontwierp Capsule om een stijlvolle oplossing te bieden voor de toenemende behoefte aan concentratie en privacy in grote kantooromgevingen. De vorm en functie van Capsule is geïnspireerd op een cocon, en staat garant voor geborgenheid, comfort en vernieuwing. In grote en drukke ruimtes is Capsule een object dat privacy creëert zonder je volledig af te sluiten van je omgeving. Hierdoor is het mogelijk om ongestoord te telefoneren, lezen, werken en relaxen. Bijkomend voordeel is dat Capsule door de stoffering aan de binnen- en buitenzijde omgevingsgeluid absorbeert. Duostoffering maakt de veelzijdigheid in uitvoering vrijwel oneindig, waardoor Capsule is in te passen in ieder interieur. Capsule is er als één- en tweezitter. Casala en Sokolova zijn bijzonder trots dat de jury van de German Design Council het predicaat ‘Winnaar’ heeft toegekend aan Capsule. Met het winnen van de award onderstreept Casala haar rol als producent van stijlvolle projectmeubelen die uitblinken in design én functionaliteit.

PRODUCTINFORMATIE

Sitting, waiting, wishing… www.kusch.com

In 2010 ontworpen door Studio F.A. Porsche in opdracht van Kusch+Co: een flexibel bankenprogramma met veel verschillende mogelijkheden en uitvoeringen. Gestoffeerd of geperforeerd staal, in poedercoat of gepolijst aluminium uitvoering. Bijzonder goed toepasbaar in openbare wachten ontvangstruimten. Klassieke vormgeving met een tijdloos design.

Modulair en ruimtelijk www.vepa.nl

Rack van Vepa is een rank, schakelbaar reksysteem met een minimalistische uitstraling.Door de combinatie van het metalen reksysteem met de houten inzetelementen past Rack niet alleen op kantoor, maar komt het ook in de huiselijke omgeving goed tot zijn recht. De ranke frames van dunne buizen vormen een mooie omkadering om in te presenteren en op te bergen. De verschillende hoogtes zijn eenvoudig met elkaar te combineren omdat de horizontale lijnen van de legplanken en inzetkasten naadloos in elkaar doorlopen; esthetisch mooi en functioneel. Door de modulaire opbouw is Rack toepasbaar als wandrek en als ruimtescheider. De losse Rack-frames zijn zowel lineair als in een hoek met elkaar te verbinden. Modulaire elementen zoals inzetkasten, gesloten kaders en achterpanelen maken Rack breed inzetbaar.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

PRODUCTINFORMATIE

Projectmeubelen

Rust in open kantoren www.milani.design / www.mute.design

Met de pay-off ‘The Art of Silence’ vertelt de Poolse producent MuteDesign eigenlijk precies wat ze doet en waar ze goed in is: het brengen van rust in open kantoren met mooie akoestische producten. Ongewenst geluid in (open) kantoren veroorzaakt veel overlast voor de kantoorwerker. Met grote gevolgen voor output, creativiteit en werkplezier. Met de SPACE (S, M en L) bel- en overlegcellen zet de fabrikant volledig in op de beste akoestische eigenschappen en een zeer korte montagetijd. MuteDesign ontwikkelt en produceert uitsluitend akoestische producten.Voor het hele assortiment geldt dat aan de basis van het ontwerp (akoestische) kwaliteit, esthetiek en functionaliteit staan. Het ontwerp komt tot stand in samenwerking met een akoestisch laboratorium en gevestigde designers. Naast de belcellen bestaat het assortiment uit wanden plafondpanelen in meerdere vormen en uitvoeringen, vrijstaande schermen, staande zuilen, ronde vloerschermen en ‘phone booths’. In oktober is het merk toegevoegd aan het meubelassortiment van Milani Ruimte Inrichters uit Naarden.

Projectmeubelen

Slimme akoestische ruimte www.in-zee.nl

PRODUCTINFORMATIE

Soms zoeken we afzondering, juist om nader tot elkaar te komen. Met de Hub van In-Zee wordt een flexibele en hoogwaardige akoestische ruimte gemaakt om in te bellen, te werken of te vergaderen. De Hub is gemaakt van gerecycled petfelt en heeft standaard een klimaatsysteem en verlichting. De Hub, verkrijgbaar in vier standaardmaten, staat vrij in de ruimte en behoeft geen bouwkundige ingrepen.

Gegoten aluminium voor binnen en buiten www.byotten.nl

Fast Outdoor Lifestyle brengt gegoten aluminium producten voor binnen- en buitengebruik op de markt. Het Noord-Italiaanse bedrijf Fast stamt uit een traditie van het ijzergieten. In de vallei van de Chiese-rivier (Brescia) is het metaalgieten een zeer oude traditie. Zo komen er nog gegoten meubelbeslag, deurkrukken, grafzerkversieringen, autovelgen en meubelen vandaan. Fast Outdoor Lifestyle bestaat sinds 1995 in de huidige vorm en is producent van de bekende Forest-tuinstoel. De getoonde tafel ‘AllSize’ (ontworpen door Alberto Lievore) heeft een gegoten aluminium potenonderstel en een aluminium sandwichbovenblad. Onderstel en bovenblad kunnen in veertien kleuren worden afgewerkt. Het bovenblad is leverbaar in drie kleuren keramiek en twee spikkellakkleuren voor een chique combinatie. De afmetingen zijn 91 x 91 cm, 161 x 91 cm, 221 x 101 cm of 301 x 101 cm. De getoonde Niwa-stoel (ontworpen door Robby Cantarutti) is van gegoten aluminium, leverbaar in veertien kleuren, als eetkamerstoel en barkruk (verkrijgbaar in twee hoogtes: 62 en 77 cm en met losse zitkussens).

Tafelsysteem met vrijdragend blad www.wilkhahn.com

PRODUCTINFORMATIE

Projectmeubelen

Toen Wilkhahn in 1991 het Palette-tafelsysteem introduceerde, was het vrijdragende blad met een losse koppelbare poot een topinnovatie. Wilkhahn introduceert nu Versa, een nieuw tafelsysteem waarbij het vrijdragende blad en de los koppelbare poot als vaste waarden zijn blijven bestaan.Versa is een tafelsysteem waarbij het vrijdragende blad wordt gedragen door een aluminium A-poot. Waar vormgevers Wilkhahn-tafels onbeperkt in lengte konden specificeren, is dit nu ook in de breedte mogelijk. De A-poot bestaat uit drie delen: de linker- en rechterpoot plus een horizontale verbinding. De A-poot is tevens een koppeling voor meerdere bladen. Deze is variabel in lengte en geeft de Versa-tafel meer mogelijkheden. De vrijdragende bladen zijn in vele materialen en randafwerkingen toepasbaar.Versa is op aanvraag ook als FSC-blad verkrijgbaar. Het comfort aan de tafel is optimaal. De tafel laat zich eenvoudig transporteren door middel van een transportwagen.

A room within a room www.buzzi.space

Met BuzziBracks ontwerpt de gebruiker een eigen ruimte, worden muren verplaatst en wordt een plek gecreĂŤerd om te ontspannen of elkaar ontmoeten terwijl er verbondenheid blijft met de buitenwereld. Alles is mogelijk met dit flexibele en modulaire systeem. De gordijnen, beschikbaar in een breed kleurenpalet, zijn een visuele en akoestische afscherming van de omgeving en scheiden de ene zone van de andere. Combineer transparant met opake gordijnen en open of sluit ze indien nodig voor privacy. Wees een eigen architect en maak en creĂŤer micro-plekken in open kantoren, lobbies of openbare ruimtes. Design door Alain Gilles voor BuzziSpace.

Vriendelijke stapelbare stoel www.turbit-interieur.nl/bedont

De stoelencollectie Fizz van Bedont is een multi-inzetbare stoel die in nagenoeg alle interieurs inzetbaar is. Het uitgangspunt was om zonder compromis een stapelbare stoel te ontwerpen. Alle details zijn gefocust op structuur en de ronde vormen en zachte hoeken maken dat de collectie vriendelijk oogt. De collectie bestaat uit een stoel, lounge-stoel, barkruk, bijzet- en statafels en is beschikbaar in massief beuken- en eikenhout. De zitting kan worden gestoffeerd.Voor de zitting en rug zijn verschillende kleuren beschikbaar. De uitvoering is blank gelakt of in kleur. Het Italiaanse Bedont is per 2019 toegevoegd aan het portfolio van Turbit Interieur. Bedont is al bijna honderd jaar een betrouwbare producent van houten stoelen en tafels. De jarenlange ervaring van het bedrijf is terug te zien in de kennis van hout en afwerking in de producten. De stoel geeft balans in vorm, materiaal en design voor de juiste prijs.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

PRODUCTINFORMATIE

Projectmeubelen

In de praktijk bewezen duurzaamheid www.bero-agencies.com / www.dietiker.com

Projectmeubelen

De Santo-stoel, in 1969 ontworpen door Edlef Bandixen, is een klassieker uit het huis van het Zwitserse merk Dietiker. Het model vindt zijn toepassing vooral in kerken en gedenkruimtes. Deze minimalistische stoel heeft zijn tijdloosheid en duurzaamheid meer dan bewezen. Zo koos de Guthirt Kirche in Zürich zo’n veertig jaar geleden voor de aanschaf van circa zevenhonderd Santo-stoelen. Dit jaar hebben deze stoelen bij Dietiker een opknapbeurt ondergaan en nu kunnen ze wel wéér 40 jaar mee. Het resultaat is te zien op de afbeeldingen. De uit beukenhout vervaardigde stoel is ongestoffeerd leverbaar, met een gestoffeerde zitting, of een zitting voorzien van ambachtelijk vlechtwerk. Er zijn diverse opties toevoegbaar, zoals een knielbankje, een armsteun aan de rug, een bijbelhouder en verschillende rijenverbindingen. De Santo-stoel wordt voor Dietiker in de Benelux en Scandinavië op de markt gebracht door Bero Agencies.

PRODUCTINFORMATIE

Traditie, innovatie en de beste materialen www.mobel-copenhagen.com / www.nerusdesign.com

Het kleine designmerk Møbel Copenhagen combineert traditie, innovatie en de beste materialen met elkaar. De Font-serie is daar een duidelijk voorbeeld van. Deze serie bestaat uit stoelen, loungefauteuils en barkrukken. Alle modellen zijn leverbaar met een normale rugleuning of een doorlopende rug/armleuning. De verschillende types light, regular en bold verwijzen naar de dikte van het rug- en zitgedeelte.

Bij de 100ste verjaardag van Bauhaus www.blastation.se

Al decennia lang is het interpreteren van Bauhaus een taak die velen op zich hebben genomen of toegedeeld kregen.Voor de 90ste verjaardag van Bauhaus – tien jaar geleden – kreeg ook het Duitse ontwerpduo Osko + Deichmann die taak, met als resultaat de series Straw, Superstraw en Superkink van Blå Station. Met de series wilden de ontwerpers een eerbetoon brengen aan de klassieke stalen buismeubelen en er tegelijkertijd een ‘twist’ aan geven – zowel visueel als fysiek. In plaats van de buizen zachtjes te buigen, vouwden Osko + Deichmann het frame, waarmee gelijk een treffende nieuwe uitdrukkingsvorm aan het designcanon werd toegevoegd. Het contrast met de verder geronde vorm van de buizen geeft een resultaat dat haast met de hand lijkt te zijn gemaakt, wat grotendeels ook zo is.Vandaag de dag kunnen bezoekers aan het Bauhaus Archief in Berlijn koffie drinken in het Bauhaus-café dat is ingericht met de Straw stoelen en tafels van Blå Station.

Innoveren door beleving en co-creatie In het Bolidt Innovation Center worden architecten, designers en opdrachtgevers ondergedompeld in de wereld van Bolidt. Je ziet, voelt, ervaart hoe de materialen van Bolidt ontstaan. Maar ook: VDKJD NTS NE SGD ANW NOKNRRHMFDM DQ MNF LDDQ LNFDKžJ YžM GND JKDTQDM VNQCDM NMSVHJJDKC materialen op microscopisch niveau antibacterieel of brandveilig worden gemaakt en hoe materialen worden onderworpen aan meedogenloze mechanische tests. 3DFDKžJ VDQJDM DQ DBGSD LDMRDM HM GDS 1 # BDMSDQ DM F@ ID @KR ADYNDJDQ YDKE @BSHDE @@M CD RK@F HM GDS NODM RNTQBD K@ANQ@SNQHTL )D JTMS YDKE DWODQHLDMSDM CNDM LDS GDS L@SDQH@@K ID DHFDM OQNDELNMRSDQR K@SDM L@JDM DM YDKE MHDTVD SNDO@RRHMFDM ADCDMJDM *NL ID M@@Q GDS !NKHCS (MMNU@SHNM "DMSDQ C@M F@ ID M@@Q GTHR LDS LDDQ JDMMHR U@M Y@JDM MHDTVD HMYHBGSDM AQHKI@MSD ideeën, ultranieuwe toepassingen of op z’n minst een hoofd vol inspiratie. www.bolidtinnovationcenter.com

In samenwerking met:

JEE-O bloom series by Edward van Vliet

unique bathrooms

Alkmaar

Edam

Filiaal 4

Almere-Buiten

G.J Meijer Sanitair Tegels

Tegels & Sanitair Zwarthoed-Kirry

Etten-Leur

Amersfoort

Badkamer Factory

Geleen

Amsterdam

Grand & Johnson

Gorinchem

Apeldoorn

Gijsberts Keukens, Tegels en Sanitair

Barendrecht

Tegelhuis Badkamers en Tegels

Bergen op Zoom Bovenkarspel Bussum Deventer

Bouwcenter Logus

Woonwinkel 't Klooster

Natural Living ABC Badkamers

JEE-O Nederland | Moerman Sanitair BV

Gouda

Nelemans Badkamers

Abitare keuken en bad architectuur Arclinea Conceptstore

Van Munster & Zn

Haarlem

Hans Preyde Sanitair

Helmond

Wouters Bouwmaterialen

Hoevelaken Mijdrecht Nijkerk www.jee-o.com

De Eerste Kamer

Intermat Keukens Tegels Badkamers

Molitli interieurmakers

Nijmegen Nijverdal

JEE-O Nijmegen Laurens Badkamers

Rotterdam Sevenum

Stone Company Bad & Keuken Design

Terneuzen Veenendaal Vlissingen Zelhem

Frits Kool Bouwcenter Logus

Scheffer badkamers

Zwijndrecht Zwolle

Bouwcenter Logus de Hoop

Van Munster & Zn

Van Galen Keuken-Bad-Vloeren

85% van de grondstoffen voor de spaanplaatproductie van UNILIN Evola bestaat uit postconsumptiehout dat een tweede leven krijgt. Scan de QR code en lees op baarsbloemhoff.nl alles over deze productiewijze.

NIEUW BIJ BAARS & BLOEMHOFF! Wij zijn trots dat we met het toevoegen van de UNILIN Evola collectie ons assortiment nog verder uitbreiden. Naast de HPL en melamine decoren en kantenband met kleurkoppeling van PďŹ‚eiderer en Finsa geven wij jou met de UNILIN Evola collectie nog meer keuzevrijheid om de meest geschikte opossing te vinden voor jouw interieurproject. Kenmerkend voor HPL en melamine van UNILIN Evola zijn de realistische structuren en decoren, waarbij perfectie in de details zit. De Evola collectie van UNILIN bestaat uit 195 decoren, stuk voor stuk verkrijgbaar in zowel HPL, melamine als kantenband. Hetzelfde decor voor een werkblad en een wand? Geen probleem! Door de perfecte kleurkoppeling creĂŤer je eenheid in jouw interieurproject. baars-bloemhoff.nl

The Garage Amsterdam

OPGELEVERD

The Garage Amsterdam

OPGELEVERD

De garage als aanjager Rijnboutt maakte van The Garage een verrassend en open gebouw, stevig verankerd in zijn omgeving.

In opdracht van Bouwinvest transformeerde Rijnboutt het voormalige Citroën Noordgebouw (1962) tot multifunctionele werken verblijfsomgeving The Garage. De voormalige onderhoudsgarage is evenals het Zuidgebouw

(1931) en het Olympisch Stadion (1928) ontworpen door architect Jan Wils als deel van een stedenbouwkundig ensemble dat de entree vormt naar Plan Zuid van Berlage. Bouwinvest kocht de gebouwen als aanjagers voor

de opwaardering van het Olympisch Kwartier, een ontwikkeling die al was gestart met de transformatie van het Olympisch Stadion. Met de transformatie van de Citroëngarages (het Citroën Zuidgebouw is inmiddels door Bierman Henket architecten verbouwd met een vergelijkbaar programma en hernoemd als Move) is de volgende stap in deze revitalisering gezet. Beide projecten vormen een prachtig voorbeeld van de manier waarop gebouwen verbinding kunnen maken met hun omgeving, om zo de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren. FOTO BOVEN Rijnboutt activeerde de hellingbaan als verbindend element. Het maatwerkmeubilair is gemaakt door Van der Plas Meubel en Projekt. FOTO ONDER The Garage, met links het Olympisch Stadion.

TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE Kees Hummel

FOTO BOVEN De hoofdingang aan het Stadionplein. Twee witte zuilen met daarop de namen van de huurders verwijzen naar de benzinepompen die hier ooit stonden. FOTO ONDER Rijnboutt liet bij de hoofdingang de oorspronkelijke garagedeuren hangen.

Opdrachtgever Bouwinvest Architect Rijnboutt Ontwikkelaar Peak Development BV Constructeur Van Rossum Raadgevende Ingenieurs Ontwerpbureau daktuin OKRA Meubilair Van der Plas Meubel en Projekt Vloeren M2 gietvloer Wanden Stamhuis Plafonds Stamhuis, HC KP (klimaatplafond) Verwol (buitenplafond) Verlichting Schoonderbeek Constructeur Van Rossum Raadgevende Ingenieurs Installatieadviseur Techniplan Adviseurs Bouwfysica/brandveiligheid LBP Sight

Lichthoven De belangrijkste ingrepen van Rijnboutt bestonden uit het openen van de plint en het maken van vides in het gebouw, om meer daglicht binnen te brengen.Verheus: “Deze twee lichthoven bevinden zich op de plek waar vroeger de werkmeesterkantoren en de magazijnen waren. De verdiepingen waren

The Garage Amsterdam

Een belangrijke opgave bij de transformatie van het Noordgebouw lag dan ook in het versterken van de relatie met de ruimtelijke context. Joost Verheus, projectleider bij Rijnboutt: “Het gebouw had een hoofdentree in de oostgevel, aan de straatkant.Voor een betere verbinding met de omgeving hebben we ook aan de zuidkant en de westkant entrees gemaakt. De extra toegangen in de westgevel worden op dit moment niet gebruikt, wellicht gaat dit in de toekomst nog gebeuren.” Wils ontwierp de garage als een orthogonaal gebouw van drie verdiepingen, met souterrain en een parkeerdak met dakopbouw. Het alzijdige gebouw heeft rondom horizontale ramen en in de plint garagedeuren. De werkplaatsvloe-

ren grenzen aan de hellingbaan langs de zuid- en westgevel, die de entree verbindt met de verdiepingen en met de lift naar het parkeerdak.Verheus: “Het gebouw is een ode aan het modernisme. Het neutrale karakter maakt dat het -afgezien van de hellingbaan- ook als kantoor, restaurant of kledingmagazijn had kunnen fungeren. Dit was een voordeel bij de transformatie.”

OPGELEVERD

Verbinding

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

vroeger georganiseerd rondom deze werkplaatsvoorzieningen, nu rondom de lichthoven waarmee daglicht in het hart van het gebouw wordt gebracht.” In het kader van de akoestiek zijn de glas overkapte lichthoven -die ook fungeren als retourkanaal voor de ventilatie van de kantoorverdiepingen- omsloten door nieuwe glaspuien. Tussen de lichthoven liggen het oorspronkelijke trappenhuis, de technische schachten, de liften en de toiletruimtes. “We hebben bij de hoofdingang aan het Stadionplein de oorspronkelijke garagedeuren laten hangen. De vloertegels die in de entreehal zijn gebruikt, lopen door naar buiten.” Twee witte zuilen met daarop de bedrijfsnamen van de huurders vormen een verwijzing naar de benzinepompen die hier ooit stonden.

Puien

OPGELEVERD

The Garage Amsterdam

Het Rijksmonument biedt nu onderdak aan een mix van kantoren en horeca. Op de begane grond bevinden zich het Europese hoofdkantoor van sportkledingmerk Under Armour en restaurant Neni.Verder hebben Deloitte Digital, Colliers (zie ook Pi 4-2019), Bacardi en Parcom Capital hun intrek in het gebouw genomen. De ruimtes van de bedrijven zijn door andere partijen ontworpen.Verheus: “Om te zorgen dat de plannen van de bedrijven in lijn bleven met het karakter van het gebouw, hebben ze richtlijnen gekregen voor de afbouw. We zijn met alle huurders bij Monumentenzorg langs geweest.” Om het utilitaire karakter van het gebouw zoveel mogelijk intact te laten, paste Rijnboutt geen gesloten plafonds toe, maar liet technische voorzieningen in het zicht. Plafondeilanden zorgen voor absorptie. De prachtige glazen puien met minimale stalen kozijnprofielen zijn bewaard gebleven. “Aanvankelijk was het plan dat de puien vervangen

FOTO BOVEN De vorm van het trappenhuis diende als inspiratie voor het ontwerp van de ronde overlegruimtes. De chique afwerking met rvs-biesjes contrasteert met de ruwheid van het casco. FOTO ONDER Rijnboutt maakte vides in het gebouw, om meer daglicht binnen te brengen.

Voetbalwedstrijden

The Garage Amsterdam

behoud van de oorspronkelijke puien, is The Bank als referentie gebruikt. Bij dit project hebben we de oude puien ook bewaard.”

FOTO ONDER Op het parkeerdak plaatste Rijnboutt een glazen paviljoen, waarin het kantoor van Parcom Capital is gevestigd. (Foto: Bram Vreugdenhil)

OPGELEVERD

werden. Wij vonden dat zonde, de stalen ramen waren nog heel goed. Om vooraf te ervaren dat je ook een prettig binnenklimaat kan verkrijgen met

Aan de keuzes die Rijnboutt bij de transformatie maakte, ging uitgebreid architectuurhistorisch onderzoek vooraf. Om erachter te komen welke gevelbekleding het gebouw oorspronkelijk had, bekeek Verheus urenlang filmmateriaal van voetbalwedstrijden in het naastgelegen Olympisch Stadion. “Uiteindelijk vond ik een Polygoonverslag van de opening van de garage door Prins Bernhard in 1963, waarop te zien was dat er glastegels aan de voorgevel hadden gezeten. Die waren er later afgehaald en vervangen door golfplaten. Wat voor soort tegels het precies waren, kon ik niet onderscheiden. We vonden een offerte van Intercodam voor glastegels, maar ook dit vormde geen definitief bewijs. Totdat er ergens tussen het gesloopte materiaal een klein stukje witte tegel tevoorschijn kwam. Dat hebben we toen als uitgangspunt gebruikt voor de nieuwe gevelbekleding.” Uit

FOTO BOVEN De voormalige autoliftkooi werd bovenin de liftschacht vastgezet en is nu in gebruik als werkruimte.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

The Garage Amsterdam OPGELEVERD

kleurhistorisch onderzoek bleek, dat er oorspronkelijk geen kleur in het gebouw heeft gezeten. “Alles was geschilderd in wit en grijstinten. Het enige opvallende accent was het goudkleurige Citroënlogo aan de gevel.”

Hellingbaan De kenmerkende hellingbaan vormt nu de verbinding tussen de verdiepingsvloeren en de publieke ruimte.Verheus: “De hellingbaan heeft tijdens het project lang buiten haakjes gestaan, maar wij hebben

FOTO BOVEN Het interieur van Parcom Capital is ontworpen door Fokkema & Partners Architecten. (Foto: Bram Vreugdenhil) FOTO ONDER Het kantoor van Deloitte Digital is een ontwerp van DZAP. (Foto: Stijn Poelstra)

hem geactiveerd als verbindend element. Door middel van verschillende ontmoetingsplekken hebben we hier ruimte gecreëerd voor flexwerken, overleg en kennisdeling. Het maatwerkmeubilair op de hellingbaan is gemaakt door Van der Plas Meubel en Projekt. Op basis van weinig meer dan een paar handschetsen hebben we hier heel ambachtelijk aan samengewerkt.” De vorm van het trappenhuis heeft als inspiratie gediend voor het ontwerp van de ronde overlegruimtes. Deze hebben een chique afwerking met rvs-biesjes en contrasteren zo met de ruwheid van het casco.Voor het meubilair is staal gebruikt in combinatie met glas, Corian en voor de zitjes een mooi gemêleerd wolvilt. De loopvlakken zijn bekleed met Walton. Dankzij de manier waarop de meubelen zijn geplaatst, kan

BOVEN The Garage. (Tekening: Rijnboutt)

de hellingbaan desgewenst ook dienst doen als auditorium.

FOTO MIDDEN DZAP gebruikte in het interieur van Deloitte diverse verwijzingen naar het verleden van het gebouw. (Foto: Stijn Poelstra)

Autolift Op de hellingbaan heb je via glazen puien zicht op de kantoren van de huurders. Om de transparantie van het gebouw te bewaren, moesten de tussenwanden in de kantoorruimtes vrij blijven van de plafonds. Hierdoor kun je vanaf de hellingbaan dwars door het gebouw kijken. De lift waarmee de auto’s vroeger naar het parkeerdak werden gebracht, kreeg een nieuwe invulling.Verheus: “We hebben de liftkooi boven vastgezet. Zo was er beneden in de liftschacht plaats voor een vergaderruimte. Ook de liftkooi zelf is in gebruik als werkruimte, we hebben er een raam in gemaakt.” Op het voormalige parkeerdak is nu een daktuin aangelegd, vanwaar je een prachtig uitzicht hebt over de stad.Verheus: “Om zeshonderd vierkante meter extra ruimte te winnen, hebben we hier een glazen paviljoen geplaatst.”

The Garage Amsterdam

FOTO ONDER Restaurant Neni bevindt zich op de begane grond van het gebouw. Concrete was verantwoordelijk voor het interieurontwerp. (Foto: Wouter van der Sar voor Concrete)

Karakter

OPGELEVERD

De vorm van dit nieuwe paviljoen is geïnspireerd op de elegantie van het detail in de Citroën DS, en contrasteert met zijn gebogen lijnen duidelijk met het ontwerp van Wils.Verheus: “Bij een project als dit sta je altijd voor de keuze

of je met je ontwerp aansluit bij het oorspronkelijke gebouw, of hier juist mee contrasteert. Zo hebben we voor de kern van het gebouw aangesloten bij de taal van het oorspronkelijke werkplaatsgebied. Bij de dakopbouw en bij de inrichting van de hellingbaan hebben we juist voor een contrasterende vormentaal gekozen. Het maken van de juiste keuzes, passend bij de kwaliteiten van het gebouw, en het inpassen van het ambitieuze programma met bijbehorende technische voorzieningen vereiste veel ontwerpcreativiteit en kunde, maar ook ambachtelijkheid. Het mooiste aan dit project vond ik dat we het gebouw helemaal opnieuw tot leven hebben gebracht, zonder het karakter wezenlijk te veranderen.” www.rijnboutt.nl

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Hoofdkantoor KBK bouwgroep Volendam

OPGELEVERD

Hoofdkantoor KBK bouwgroep Volendam

OPGELEVERD

Visitekaartje voor KBK KuiperSteur architecten ontwierp voor KBK bouwgroep een kantoor dat perfect uitstraalt waar het bedrijf voor staat en waarin samenwerken en teamprestaties optimaal worden gefaciliteerd.

KBK bouwgroep werd opgericht in 1979 en groeide in de loop der jaren uit van een bedrijfje met drie mensen tot één van de grootste bouwers van Noord-Holland: KBK heeft inmiddels zo’n 270 medewerkers en behoort qua omzet tot de top 50 van Nederlandse bouwbedrijven. Het familiebedrijf beheerst alle disciplines van de bouw –

van nieuwbouw, renovaties en restauraties tot onderhoud en interieurs – en juist door deze spreiding van activiteiten groeide KBK constant, zelfs tijdens de crisisjaren. Ook het kantoor van KBK werd in die veertig jaar steeds groter, waarbij het oorspronkelijke gebouw stukje bij beetje werd uitgebreid. “Hierdoor was het

een doolhof geworden”, vertelt Gerard Kuiper, “met cellenkantoren langs donkere gangen en een gesloten, onsamenhangend karakter.” KuiperSteur kreeg aanvankelijk alleen de opdracht om een nieuw interieur voor het bestaande gebouw te ontwerpen, waarin openheid en transparantie centraal zouden staan om zo samenwerking te bevorderen,

TEKST Rutger van Oldenbeek FOTOGRAFIE Michael van Oosten

Opdrachtgever KBK bouwgroep Architect KuiperSteur architecten Interieurbouw Ramakers Interieurprojecten Ontwerp restaurant en showroom Ostudio Losse meubelen Voortman (bureaus, kasten, stoelen, tafels) Kapstokken Van Esch Verlichting Osram, SLV Vloerbedekking Milliken (via Westraetc) Stoffeerder Wooncentrum Veerman Binnenwanden Maars Groene wanden Moswens Plafonds Ecophon Foto’s Visuals Jan Tuijp Fotografie Inrichting fitnessruimte Hype Fitness Binnen- en buitenschuifdeuren Boon Edam Vloertegelwerk showroom Tegelzettersbedrijf ESK

Het bestaande gebouw werd vrijwel volledig gestript, met uitzondering van de serverruimte en het bedrijfsrestaurant. In het hart van het gebouw is nu een royale vide onder een groot puntvormig glazen dak, dat zorgt voor licht en ruimtelijkheid. “Hier was vroeger het archief, de meest muffe ruimte van het pand”, vertelt directeur Ron Klouwer, die samen met zijn broer Paul eerder dit jaar het stokje overnam van de oprichters van KBK – hun vader Klaas Klouwer en Klaas de Boer. “Omdat het archief al volledig was gedigitaliseerd, stelde ik mijn vader voor het weg te halen en hier een vide te maken. Dat had

Bakstenen buiten Wienerberger Aluminium kozijnen, vliesgevel en daklicht Lieftink Digitaal brandmeldpaneel Pneuman Constructies Pieters Bouwtechniek

Hoofdkantoor KBK bouwgroep Volendam

Vide

een hoop voeten in aarde vanwege de enorme staalconstructie, en we hebben ons wel afgevraagd of we de boel niet beter konden slopen. Maar dan had het niet de charme van nu gehad, waarbij je bijvoorbeeld nog de oorspronkelijke kolommen ziet.” Het gebouw heeft vooral een kantoorfunctie, maar er komen ook klanten, waaronder woningcorporaties en toekomstige bewoners. Daarom is in de vide een showroom voor kopersbegeleiding gemaakt – die bovendien laat zien waar je bent. “KBK is een bouwbedrijf en je moet niet het gevoel hebben dat je bij een accountskantoor binnenkomt”,

E- en W-installatie adviseur Hiensch W-installatie Piet Butter E-installatie Ottenhof Elektrotechniek Aannemer KBK bouwgroep

stelt Kuiper. In de showroom zijn onder meer materialen en mogelijkheden voor afbouw van nieuwe panden te zien. Zo staat er een ‘huisje’ met verschillende dakafwerkingen, gevels en plafondpane-

OPGELEVERD

ook met de vele externe partners. Dat ontwerp viel goed in de smaak bij de opdrachtgever, waarop KuiperSteur ook werd gevraagd de gevel opnieuw vorm te geven. Gaandeweg werd duidelijk dat er door de sterke groei bovendien meer ruimte, en dus nieuwbouw nodig was – en ook hiervoor werd KuiperSteur gevraagd. “Er kwamen steeds dingen bij”, zegt Jack Steur, “en er zijn tijdens het proces wel drie aanvullende bouwaanvragen ingediend.”

FOTO LINKS In de oudbouw is een grote vide gemaakt. FOTO BOVEN Het kantoor van KBK bouwgroep, met links de gerenoveerde oudbouw en rechts de nieuwbouw. (Foto: Simon Elwell) FOTO ONDER Moswanden bij de ontvangstbalie.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Hoofdkantoor KBK bouwgroep Volendam OPGELEVERD

len. Daarnaast zijn er een keuken en een badkamer, en twee trappen – één met en één zonder beschermende afwerking, de laatste met butsen. Klouwer: “Zo laten we zien wat we kunnen leveren, én dat je die trap bijvoorbeeld beter wel kunt laten afwerken.” De showroom werd ingericht door Ostudio, net als het restaurant. Dat kreeg een bedrijfskeuken en doet nu denken aan een Italiaans plein,

FOTO BOVEN De brede trap in de vide. FOTO ONDER Op verschillende plaatsen in het kantoor hangen grote visuals.

met bomen die uit een hoge tafel naar het daklicht lijken te groeien.

Fraké Bij de showroom zijn spreekkamers voor kopersbegeleiding, waarvan er één is afgewerkt met een buitenwand van een woonhuis, inclusief echte brievenbus. Verder zijn overal wanden van Maars toegepast, volgens Kuiper de ‘Mercedes

onder de scheidingswanden’. Het gehele interieur is uitgevoerd door high end interieurbouwer Ramakers, onderdeel van KBK, die overigens voor de renovatie naar een eigen pand in Purmerend verhuisde. Kuiper: “Qua niveau van het interieur heeft KBK alles uit de kast gehaald en overal is gekozen voor hoogwaardige materialen.” Een brede en fraai gedetailleerde trap

FOTO BOVEN Kantoren in de nieuwbouw, met zit-/stawerkplekken van Voortman. FOTO MIDDEN In een van de vergaderruimtes kan alleen staand worden vergaderd.

fraké gebruikt voor de tafelbladen in de directie- en vergaderkamers en voor de verticale lamellen rond de showroom. Als fineer is het fraké onder meer toegepast als omlijsting van (standaard) archiefkasten. Rondom de vide zijn op een aantal punten moswanden gemaakt, “Het warme hout in combinatie met het groen heeft een goede impact op de sfeer”, zegt Steur.

OPGELEVERD

voert naar de eerste verdieping, waar onder meer de directiekantoren zijn. De trap is gemaakt van fraké (limba of Afrikaans eiken), een houtsoort met een mooie tekening en een warme, luxueuze uitstraling, die overal in het gebouw is gebruikt – ook voor deuren, wanden en meubelen. “In totaal zijn zo’n 19 FSCgekeurde frakébomen in het interieur verwerkt”, weet Klouwer. Zo is massief

Hoofdkantoor KBK bouwgroep Volendam

FOTO ONDER De scheidingswanden tussen de kantoren zijn deels dicht en deels van glas.

Op verschillende plaatsen hangen grote visuals. “Die laten zien wat we doen en waar we vandaan komen”, stelt Klouwer. Er zijn visuals van onder meer polders en bouwplaatsen – de laatste met eigen medewerkers van KBK. Op sommige plekken zijn de visuals op akoestisch doek, op andere op platen aangebracht.

Rust en dynamiek Er was veel aandacht voor ergonomie; vrijwel alle werktafels van Voortman zijn in hoogte verstelbaar en er is een overlegruimte waar alleen staand kan worden vergaderd. Klouwer had met alle medewerkers een individueel gesprek over wat voor hen de ideale werkplek

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

combinatie met de verschillende vlakken en materialen steeds weer voor verrassende doorkijkjes zorgen.

Eenheid

OPGELEVERD

Hoofdkantoor KBK bouwgroep Volendam

zou zijn. Daaruit bleek onder meer dat er veel belang werd gehecht aan zaken als dingen samen doen en teambuilding. En hoewel Klouwer zelf de voorkeur gaf aan een meer open kantoorlandschap, bleek uit de gesprekken ook dat de medewerkers liever gescheiden ruimtes hadden. In het ontwerp is het beste van deze twee werelden gecombineerd: de scheidingswanden tussen de kantoren zijn deels dicht en deels van glas, zodat er zowel openheid als afscheiding is. De

FOTO BOVEN Wand van lamellen in massief fraké rond de showroom. FOTO ONDER Vergaderruimte in de nieuwbouw.

dichte delen van de scheidingswanden zijn op veel plaatsen afgewerkt met een frakéfineer; de laag fineer is zo dun dat er met magneetjes tekeningen en notities op deze stalen wanden kunnen worden bevestigd. Steur: “Door zo te spelen met open en dicht is zowel rust als dynamiek gecreëerd.” Door de gebruikte materialen is het kantoor zowel chique en zakelijk als stoer en warm. Daarbij creëerde KuiperSteur tal van zichtlijnen, die in

Het kantoor is uitgebreid met een nieuwe kantoorvleugel en een bouwdeel voor opslag. Het gerenoveerde en nieuwe deel hebben dezelfde vormentaal – zowel binnen als buiten – zodat het kantoor eenheid uitstraalt en je nauwelijks meer ziet dat het in verschillende fasen is gebouwd. De nieuwe vleugel heeft twee verdiepingen, met op beide een afwisseling van open en gesloten werken overlegruimtes. In de gang langs de ruimtes is onder de ramen één lange strakke kastenwand gemaakt, zodat er geen kasten in de ruimtes hoefden te komen en ze rustig, open en opgeruimd blijven. Aan de andere kant heeft de nieuwbouw een vliesgevel, die iets los van de constructieve gevel is gemaakt. Door smalle glaspanelen dwars op de gevel kun je binnen langs alle ruimtes kijken. Er is een afwisseling van open en gesloten werken overlegruimtes; alle wanden zijn modulair zodat de indeling kan worden aangepast. Uit de gesprekken met de medewerkers

kwam ook naar voren dat zij wilden kunnen sporten. Daarom kwam er in de nieuwbouw ook een professionele fitnessruimte. “Daar komt zowel de timmerman als de administratiemedewerker”, weet Klouwer, “wat binding tussen de mensen geeft. Bovendien zien opdrachtgevers zo dat we goed voor onze mensen zorgen.” Boven de fitnessruimte is de ‘Continu verbeterruimte’, waar in multidisciplinaire teams wordt gewerkt aan het verder verbeteren van bouwprocessen, ook met externe partijen.

tussen de verschillende fasen schakelen, een bijzonder proces.” Het kantoor is dan ook een prachtig visitekaartje voor KBK, waarin alle specialismen van het bedrijf optimaal tot hun recht komen. Bijzonder is ook dat tijdens de verbouwing steeds is doorgewerkt. Kuiper: “Er is telkens een ander deel aangepakt,

waardoor de verbouwing ook langer heeft geduurd.” En, voegt Klouwer daaraan toe, “soms zaten medewerkers tijdens de bouwwerkzaamheden zelfs even buiten. Maar je werkt in de bouw of niet.” www.kuipersteur.nl

BOVEN Plattegrond begane grond en plattegrond eerste verdieping.

OPGELEVERD

Het kantoor van KBK is het eerste energieneutrale bedrijfsgebouw in Volendam. Er is gebruik gemaakt van warmte-koude opslag en zonnepanelen, en het gebouw is optimaal geïsoleerd. Ook zijn veel materialen – zoals staal en wanden – hergebruikt. Steur is vol of over de wijze waarop KBK en Ramakers het project hebben gerealiseerd: “Het is van de ruwbouw tot en met het kleinste interieurdetail perfect uitgevoerd en overal tot op de millimeter nauwkeurig uitgelijnd. Bovendien kon KBK als bouwbedrijf steeds al vele stappen vooruitdenken en gemakkelijk

Hoofdkantoor KBK bouwgroep Volendam

Nauwkeurig

FOTO ONDER Het bedrijfsrestaurant.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

HumanTotalCare Son

OPGELEVERD

HumanTotalCare Son

OPGELEVERD

Het gezondste kantoor van Nederland Dit voorjaar werd het unieke HumanTotalCare gebouw officieel geopend. Als eerste gebouw in Nederland zijn casco én interieur van dit gebouw volgens de bijzondere Well Building Standaard gerenoveerd en gebouwd. Doel: het gezondste gebouw van Nederland realiseren met veel aandacht voor het welzijn van de medewerkers.

HumanTotalCare helpt organisaties om medewerkers vitaal en duurzaam inzetbaar te houden. Enkele merken van HumanTotalCare zijn ArboNed, Mensely, Focus Nederland en HumanCapitalCare. Het bestaande hoofdkantoor in Son is grondig gerenoveerd en naast het gerenoveerde pand

is nieuwbouw gerealiseerd. De twee gebouwen vormen samen het kantoor van HumanTotalCare en beslaan zo’n 4400 m2 kantooroppervlak. Duurzaamheid voor mens en milieu was een belangrijk uitgangspunt voor HumanTotalCare bij het ontwerp, de bouw en de realisatie van het kan-

toor. Hierbij zijn twee certificeringen toegepast: Breeam Excellent en Well Gold. Dick Vink, die namens Progam het bouwmanagement verzorgde: “Het Well-certificaat is een relatief nieuw keurmerk voor het meten en beoordelen van het effect van gebouwen op de gezondheid van mensen. Het komt uit

TEKST Karl Bijsterveld FOTOGRAFIE © Thea van den Heuvel /DAPh

Opdrachtgever HumanTotalCare, Son Interieurontwerp MH1 Architecten Interieurbouw Gielissen Interiors Bouwmanagement Progam Losse inrichting Ahrend (o.a. loungemeubilair, koffietafels, zit-sta werkplekken, vergadertafels, vergaderserie WELL), Artifort, Arper, Hay, Moroso, Wilkhahn Verlichting Flos, Lightyears, Normann Copenhagen Aannemer BAM Bouw en Techniek

FOTO LINKS Het restaurant, met zitjes op ‘vliegende tapijten’; op de achterwand naar de keuken groeien kruiden. FOTO BOVEN Het kantoor van HumanTotalCare bestaat uit twee gebouwen. (Foto: MeggieJane)

HumanTotalCare Son

FOTO ONDER De entreeruimte.

OPGELEVERD

Amerika en is gebaseerd op jarenlang wetenschappelijk onderzoek. Het bestaat uit zeven gezondheidscategorieën: lucht, water, voeding, licht, vitaliteit, comfort en een gezonde geest (mind), en bevat zo’n honderd 100 eisen. Doel is om gebouwen duurzamer en gezonder te maken en daardoor een beter leefklimaat te bieden voor de medewerkers.Voor de toekenning van een Well-certificaat komt een assessor langs om de resultaten in de praktijk te meten.”

Selectie MH1architecten is na een uitvoerig selectietraject de interieurarchitect van de nieuwbouw en renovatie geworden. Voor het bureau is het de eerste keer dat het volgens de eisen van de Well Building Standaard werkt. Dat zorgde voor de nodige uitdagingen en leverde bijzondere oplossingen op. Architect Marc Hermans van MH1: “Wat betreft het onderdeel lucht is een zeer belangrijk kenmerk dat de hoeveelheid vluchtige organische stoffen (VOS of VOC) in toegepaste bouwmaterialen, interieurmaterialen en meubilair tot een absoluut minimum is beperkt. Dat gaat heel ver: van gebruikte kit en lijmen, tot mate-

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

FOTO BOVEN Gang bij de directiekantoren op de vijfde verdieping. (Foto: Stijn Poelstra) FOTO LINKSONDER Akoestische taatsdeurenwand op de begane grond naast het restaurant.

HumanTotalCare Son

FOTO RECHTSONDER Achter de akoestische taatsdeurenwand zijn twee vergaderruimtes.

OPGELEVERD

rialen toegepast in wanden, plafonds, bureaus en fauteuils. Het gaat hierbij dus om alle materialen die zijn toegepast in alle bouwdelen. Dat betekende bijvoorbeeld geen mdf-platen waar veel VOC’s in zitten, maar ook de vloerbedekking en de wandafwerking moeten aan strenge eisen voldoen.” Het probleem is volgens Hermans dat veel leveranciers nog niet testen op de hoeveelheid VOC’s

en dus ook niet aan kunnen tonen in welke mate deze stoffen aanwezig zijn. “Als er geen certificaat is, dan wordt het ook niet toegepast.”

Akoestiek Het thema akoestiek komt onder andere mooi terug in de gerealiseerde ‘Verbindingen’ op de kantoorverdiepingen. Deze vormen de dynamische kern

van elke verdieping en zijn vormgegeven als langwerpige ‘cubes’, waarin diverse ruimtes zijn gemaakt die het werkproces ondersteunen. In de dynamische kern zijn bijvoorbeeld flexibele scheidingswanden die tussen de werkplekken zijn geplaatst. Ze hebben niet alleen een akoestische functie, maar bieden de medewerkers ook privacy. De wanden hebben daarnaast een opbergfunctie en

Gezonde lunch Vitaliteit en beweging zien we onder

meer in de positionering van het hoofdtrappenhuis. De trap is direct zichtbaar vanaf de ingang, de liften liggen om de hoek. Dit stimuleert trapgebruik en dus beweging. De Ontmoeting is een mooie plaats voor een gezonde lunch. Hermans: “Een centrale rol in deze ruimte speelt het 7,5 meter lange HumanTotalCare Son

telefoonconversaties en overleggende collega’s. Comfort bieden ook de akoestische materialen. En wanneer uiterste concentratie nodig is, zijn er speciale afgesloten concentratiewerkplekken.

OPGELEVERD

bestaan deels uit planten. De verbinding is een aanvulling op de reguliere werkplekken – denk aan belruimtes, overlegplekken, pantry, rustruimtes, kopieerruimtes en concentratieplekken. Hermans: “De akoestische eisen aan deze ruimtes zijn zeer hoog, net als overigens de eisen op het gebied van de VOC’s. In combinatie met de gewenste natuurlijke uitstraling is naar een materialisatie gezocht die aan alle eisen voldoet. De buitenzijde is afgewerkt in Amerikaans eiken met akoestische eigenschappen. Het was echt zoeken naar het geschikte product, maar door de juiste partijen aan tafel te hebben en alle eisen scherp voor ogen te houden, is toch gekomen tot het juiste resultaat.” Op het terrein van comfort springen diverse maatregelen in het oog. Zo is Soundscaping toegepast, de toevoeging van een onopvallend achtergrondgeluid. Denk aan het geluid van kabbelend water in een ruimte. Het achtergrondgeluid dempt omgevingsgeluiden zoals

FOTO BOVEN Natuurstenen wand met gashaard op de vijfde verdieping, waar ook de directiekantoren zijn. FOTO ONDER Voor de wandbetimmeringen van de middenkern en de bekleding van de radiatoren en vensterbanken zijn ook akoestische materialen gebruikt.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

keukenblok met apparatenwand, waar op de achterzijde plekken zijn gereserveerd voor onder meer een krantenwand en boeken.” Fruit of kruiden voor bij de lunch zijn ook te verkrijgen in de nabijgelegen gemeenschappelijke tuin. Behalve dat de architect het interieur heeft laten voldoen aan de WELL Building Standaard, is uitgegaan van Biophilic Design. Zo is de trap in de laagbouw voorzien van een groene achterwand. Hermans: “Er is verder veel gebruikgemaakt van natuurlijke materialen en kleuren, zoals hout, steen en veel natuurlijk groen.”

Samenwerking

HumanTotalCare Son

MH1architecten werkte nauw samen Gielissen Interiors, dat het interieurwerk heeft verzorgd. Rob Majoor, accounten projectmanager: “Ook voor ons is de Well Building Standaard nieuw. We hebben ons uiterste best gedaan om deze aanbesteding binnen te halen, omdat we er graag mee aan de slag wilden. Het was een uitdaging om de juiste materialen te vinden, bijvoorbeeld bepaalde typen

OPGELEVERD

mdf-en osb-platen. Soms zijn bepaalde materialen ook niet beschikbaar en dan moet je samen met de bouwpartners op zoek naar een alternatief. Je wordt je door dit proces in ieder geval heel bewust van waar je mee bezig bent. Ook ieder schroefje en elke lijmsoort moet je toetsen aan de eisen van de Well Building Standaard, en hebben we de architect steeds voorgelegd wat de keuzes zijn. Nadat we met dit project bezig zijn geweest, hebben we bepaalde processen in onze eigen fabriek structureel veranderd. Bijvoorbeeld door te kiezen voor een ander type spuitlijm die minder schadelijk is voor onze eigen medewerkers en de gebruikers van het gebouw.” Tijdens het project heeft Gielissen een database gecreëerd waardoor Well-projecten in de toekomst sneller en eenvoudiger te realiseren zijn. Het bedrijf heeft de keuze gemaakt om minstens een kwart van de projecten uit te voeren op basis van een extra duurzaam en gezond karakter.Volgens Vink, Hermans en Majoor is de Well-Building

FOTO LINKSBOVEN In de akoestische wandbekleding van de behandelkamers is ook de signing aangebracht. FOTO RECHTSBOVEN Overleg aan een hoge tafel. (Foto: Stijn Poelstra) RECHTSMIDDEN Aan de overlegtafels kan ook worden gepingpongd. (Foto: MeggieJane) FOTO ONDER De trap in de laagbouw is voorzien van een groene achterwand. (Foto: MeggieJane)

Standaard een blijvertje.Vink: “Het gaat echt over het welzijn van de medewerkers, en is iets heel anders dan Breeam. Elke medewerker heeft recht op een gezonde, weldadige werkomgeving. De Well-Building Standaard is hiervoor een prachtig hulpmiddel.” www.mh1architecten.nl www.gielissen.com

venus stool & venus table | design bรถrje johanson importeur voor nederland en frankrijk

www.johanson-nederland.nl

arthur eltink agencies bv

DTI Group Wijk en Aalburg

OPGELEVERD

DTI Group Wijk en Aalburg

OPGELEVERD

Een verrijking van het landschap Reizend naar het Brabantse Wijk en Aalburg stemmen de talloze, nietszeggende kantoren en showrooms langs de snelweg niet vrolijk. Dat het ook anders kan, bewijst het nieuwe hoofdkantoor van de DTI Group. VEVS transformeerde het anonieme ontwerp uit 1989 tot een sprekend gebouw met eigen signatuur. Door scherp te luisteren naar de opdrachtgever.

De DTI Group bestaat uit de bedrijven Royal VIV Buisman,Van der Pol en Wijsman specialisten in boter en (blader) deeg. Grote spelers die exporteren naar Japan, het Midden-Oosten en Indonesië. Zij maken ook boterfiguren voor de

retail, volgens een geheim, industrieel procedé. Daarnaast experimenteert de groep voortdurend met nieuwe producten. Omdat de markt voor boter de laatste jaren flink in beweging was, ontwik-

kelde de DTI Group een nieuw beleid – gericht op internationalisering, groei en professionalisering, waarin de verschillende bedrijven werden vervlochten tot een meer transparante organisatie. Om deze ambities in het bedrijf te imple-

TEKST Peter van Kester FOTOGRAFIE Mike Bink

Opdrachtgever DTI Group Architectuur en interieurontwerp VEVS; projectteam Rob van Sprang, Martijn d’Herripon, Danielle Pennock Projectmanagement Platform Allround Interieurbouw Verbruggen Interieur Projectinrichting Charles & More; merken: Normann Copenhagen, Cowerk, BMA Verlichting Trilux, Vibia/Eikelenboom (Dali /LiveVink) Vloer Bolon Glazen wanden Ardy Prijs Tuinontwerp Frank Heijligers Studio E-installaties Gabriels Elektro W-installaties Verstappen van Amelsvoort Constructie Vermeij Aannemer Van Griensven

In 2017 kreeg VEVS opdracht de entree van het kantoor uit 1989 te renoveren. De kracht van VEVS ligt in de interdisciplinaire samenwerking tussen interieurarchitect Rob van Sprang en architect Martijn d’Herripon. “Aanvankelijk ging het alleen om een nieuwe entree”, vertellen de architecten. “Maar wij vragen altijd door, stellen onze opdrachtgevers uitputtend vragen en verwerken hun antwoorden in onze ontwerpen. Zo kregen de plannen draagvlak en verbreedde de opdracht zich.” De bestaande ingang en de ernaast gelegen, hokkerige kantoren werden vervangen door een hoge, uitnodigende entree. Geïnspireerd op het archetype

dit raam het kantoor naar de buitenwereld. Het is blind verlijmd, vanaf de vloer, wat de transparantie verhoogt. DTI Group Wijk en Aalburg

Nieuwe entree

van de schuur, een verwijzing naar de agrarische oorsprong van de DTI Group. Direct naast de entree kwamen een ruime conferentieruimte met daarachter kantoren. De nieuwe, lange gevel heeft rijzige, smalle ramen met diepe neggen. Zij werken als lamellen: van veraf lijkt de gevel gesloten, maar als je erlangs loopt ‘openen’ zij zich. Het vormt een levendig contrast met het panoramaraam in de korte gevel. Door zijn monumentale afmetingen (2,8 bij 5,6 meter) opent

Evenwicht De nieuwe entree is uitgevoerd in gitzwart, geolied accoyahout. Maar wie een koel, afstandelijk interieur verwacht, komt bedrogen uit: bij binnenkomst is het alsof je wordt omarmd. De ramen, lichtstroken en scheidingswanden ogen lichtvoetig en grafisch terwijl de meu-

OPGELEVERD

menteren, besloot de directie ook het bedrijfspand aan te pakken.

FOTO LINKS De nieuwe entree en kantoorruimtes van de DTI Group, met links het uitnodigende panoramaraam en rechts de hoge, meer gesloten ‘lamellenwand’. FOTO BOVEN De ontvangstruimte, direct achter de hoofdentree. Linksachter de entree naar de kantoortuin, middenachter de op maat gemaakte Pika Plant wand, die zorgt voor een natuurlijk accent. FOTO ONDER Zicht op de entree vanuit de ontvangstruimte. De ijle, graﬁsche puien en scheidingswanden contrasteren fraai met de meer aardse meubelen.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

DTI Group Wijk en Aalburg

FOTO BOVEN Bespreekruimte met geopende taatsdeur. FOTO LINKSONDER Bespreekruimte met glazen wand en taatsdeur.

OPGELEVERD

FOTO RECHTSONDER In de grote conferentieruimte zorgen de geĂŻntegreerde ledstrips voor dynamiek. De royale kroonluchters geven allure.

bels, bureaus, balies en kantoorkasten een meer aardse uitstraling hebben. De rondborstige meubelen in de ontvangstruimte zijn huiselijk, net als de houten bijzettafeltjes waarin de geschiedenis van de drie bedrijven staat gegraveerd. Op de vloeren ligt Bolon-tapijt. Dat

bestaat uit gerecycled, geweven vinyl in vier kleuren dat in onregelmatige velden is gelegd. Een speelse verwijzing naar de ruilverkaveling van het Brabantse landschap. De plaatsing in verschillende richtingen zorgt voor extra variatie. Behalve metalen puien zijn er ook schei-

FOTO BOVEN De informele, op maat gemaakte ontvangstbalie is gespoten in een aardse kleur. Op de vloer ligt Bolon-tapijt van gerecycled vinyl. De onregelmatige velden verwijzen luchtig naar de ruilverkaveling van het Brabantse landschap.

Muurhoge, geïntegreerde opbergmeubelen zorgen voor opgeruimde bureaus, in lijn met de clean-desk policy van de DTI Group. Ook de beeldschermen voor digitale communicatie zijn weggewerkt. De architecten: “Al deze onderdelen, tot en met de vergadertafels

die aan de verschillende bureaus zijn gekoppeld, hebben we net als de nieuwe entree, benaderd als objecten. Ze zijn uitgevoerd door interieurbouwers en daarom bijzonder fraai gedetailleerd. Het is onze kracht om juist in dit soort zaken tot het uiterste te gaan.”

OPGELEVERD

dingswanden van geschuurd vurenhout. Gemaakt van balken, afkomstig uit een voormalige eierschuur van een van de bedrijven. Het subtiele contrast tussen de transparante draagconstructie en het sensuele interieur wordt in balans gehouden door de toegepaste natuurlijke kleuren als groen, beige en grijs en materialen als hout, metaal, glas en vilt.

DTI Group Wijk en Aalburg

FOTO ONDER Behalve metalen puien zijn er ook scheidingswanden van geschuurd vurenhouten balken. Deze zijn afkomstig uit een voormalige eierschuur van een van de bedrijven.

Verﬁjnde detaillering Het nieuwe, open kantoor heeft heldere zichtlijnen. Direct achter de lange ontvangstbalie ligt de zogeheten kantoortuin met in hoogte verstelbare zit-stameubelen. Daarachter zie je de directiekamers die met elkaar in verbinding staan door glazen afscheidingen. Naast de kantoortuin bevindt zich het atrium waar staand wordt geluncht. De toiletten konden niet worden verplaatst. Zij werden samengevoegd met de kopieer- en printerruimte tot één blokvormig volume dat de helderheid van het kantoor ten goede kwam. In de hoge, vilten wand zijn de technische installaties verwerkt. De bestaande systeemplafonds zijn vervangen door een fraaier systeem. De kantoortuin kreeg een gespoten plafond. Dat verbeterde de akoestiek en creëerde extra hoogte.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

BOVEN Plattegrond en een schematische weergave van de ingreep.

DTI Group Wijk en Aalburg

FOTO ONDER Het zwart geöliede accoya-hout van de buitengevel keert in het interieur terug en versterkt de wisselwerking tussen binnen en buiten.

Dialoog

OPGELEVERD

Ook aan de verlichting besteedde VEVS veel zorg. Geïntegreerde daglichtlampen zorgen voor de algemene verlichting. De in de schuine plafonds opgenomen ledstrips onderstrepen de dynamiek van de

‘schuur’ terwijl de grafische kroonluchters van Vibia de hoogte van de conferentieruimte benadrukken en extra allure geven. De zwart-geoliede afwerking van de buitengevel keert in het interieur terug en versterkt de wisselwerking met

buiten. Door het hele kantoor hangen sisal wandkleden in aardse en rode kleuren. Een persoonlijk accent want geweven door Nel van der Maaden, een familielid van de eigenaren. De bestaande gevels van het oude kantoor werden witgeschilderd.VEVS werkte in dit project niet van buiten naar binnen, noch omgekeerd: men liet in- en exterieur een dialoog aangaan. Martijn d’Herripon: “Eigenlijk heeft het nieuwe kantoor de typologie van een ‘omgekeerde boerderij’. Die bestaat traditioneel uit een hoofdgebouw met later aangebouwde schuren er omheen. Hier waren de bijgebouwen al aanwezig en is het hoofdgebouw alsnog toegevoegd.” Aanvankelijk leek de opdracht een eenvoudige restyling van de entree. Maar de analytische benadering van VEVS bleek de plannen van de DTI Group een dermate vruchtbare bedding te geven dat VEVS inmiddels ook betrokken is bij de bouw van de nieuwe fabriek. Die wordt functioneel, efficiënt èn representatief, veel meer dan enkel een omhulsel van het machinepark. Net als het kantoor moet het een verrijking gaan worden van het landschap èn het dorp. www.vevs-interiordesign.nl

Project: Kantoor HumanCapitalCare Son en Breugel Design: MH1 Architecten Opdrachtgever: HumanTotalCare B.V.

Bolidt Innovation Center Hendrik-Ido-Ambacht

OPGELEVERD

Bolidt Innovation Center Hendrik-Ido-Ambacht

OPGELEVERD

Een kijkje in de keuken van Bolidt In het Bolidt Innovation Center vormt elk detail een onderdeel van het verhaal over het bedrijf en zijn producten.

Het Bolidt Innovation Center is gebouwd aan rivier de Noord, op een terrein dat inmiddels is uitgegroeid tot de Bolidt Campus. In een tweede nieuwe gebouw op de campus vindt de

productie van prefab-producten plaats. Beide gebouwen zijn ontworpen door LĂźchinger Architects en hebben dezelfde organische vormentaal, met vloeiende geronde hoeken. In het innovatie-

centrum van de bekende specialist in kunststoftoepassingen, zoals vloeren, dekken en slijtlagen, worden in het R&D Center bestaande producten getest en geoptimaliseerd en nieuwe producten

TEKST Rutger van Oldenbeek FOTOGRAFIE Thijs Wolzak

Opdrachtgever Bolidt Kunststoftoepassing Interieurontwerp en experienceconcept Kossmann.dejong exhibition architects Architect Lüchinger Architects Technisch ontwerp gebouw RoosRos Architecten Interieurbouw/bouw exhibits Bruns Losse meubelen Vitra Laboratoriummeubilair S+B Lichtontwerp Etap Vloeren Bolidt Kunststoftoepassing Constructief advies IMd Raadgevende Ingenieurs Aannemer De Vries en Verburg

Omdat Bolidt voor zijn klanten niet zo maar een showroom wilde maar een ervaring die een blijvende indruk achterlaat, werd ‘experience architect’ Kossmann.dejong gevraagd voor het interieur. Het bureau was al in een vroeg stadium bij het project betrokken en paste in samenwerking met Lüchinger en de opdrachtgever nog het nodige in de architectuur aan. “Bolidt wilde in het innovatiecentrum kennis laten zien

FOTO LINKS Het R&D Center op de eerste verdieping. FOTO BOVEN Lüchinger Architects ontwierp het gebouw in een organische vormentaal. (Foto: Teo Krijgsman)

Bolidt Innovation Center Hendrik-Ido-Ambacht

Living lab

en vertrouwen wekken”, zegt Niels de Jong, senior designer bij Kossmann. dejong. “Dan moet je niet alleen monsters tonen en als in een afhaalrestaurant via een luikje informatie geven. Daarom stelden we voor het R&D Center geheel van glas te maken, zodat het deel gaat uitmaken van de presentatie.” Kossmann.dejong ontwikkelde het concept van een ‘living lab’ waar alles draait om ‘chemistry’ en waar bedrijfsonderdelen, klanten en grondstoffen een reactie met elkaar aangaan, zodat telkens iets nieuws ontstaat. Hiervoor werden ook de logistieke ruimtes en het warehouse zichtbaar gemaakt, waardoor bezoekers ook met deze onderdelen kennis kunnen maken en zo worden meegesleept in het verhaal van Bolidt. De chemistry

FOTO LINKSONDER De ruimte met exhibits, met links de ‘Pounder’. FOTO RECHTSONDER Het R&D Center op de begane grond.

wordt ook verbeeld in de vloer, waarvoor Kossmann.dejong een verbindend patroon van cirkels en lijnen ontwierp dat staat voor chemie in een zeer brede zin van het woord: niet alleen de chemie achter de grondstoffen en producten, maar ook die tussen de verschillende

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

OPGELEVERD

ontwikkeld. In hetzelfde gebouw zijn ook logistieke ruimtes en een warehouse. Last but not least is het centrum de plek waar klanten van Bolidt kennis kunnen maken met het bedrijf en zijn producten. *

FOTO BOVEN De ruimte met exhibits, met aan het einde de gele tribunetrap.

Bolidt Innovation Center Hendrik-Ido-Ambacht

FOTO LINKSONDER In The Works worden video’s getoond die zijn gemaakt door medewerkers van Bolidt.

OPGELEVERD

bedrijfsonderdelen, en tussen Bolidt en de buitenwereld, de klanten. “Van grondstof tot eindproduct en alles ertussen”, vertelt Ruud van der Sloot, commercieel directeur van Bolidt. “We doen ook alles zelf, van ontwikkeling en productie tot en met verkoopadvies en het uitvoeren bij de klant. De hele waardenstroom hebben we in eigen hand. We werken wereldwijd altijd met eigen applicateurs en hebben voor elk segment gespecialiseerde mensen, en daarin zijn we uniek.” Het patroon van cirkels en lijnen is niet lineair, maar kan op verschillende manie-

ren worden gevolgd, “wat ook symbool staat voor het feit dat alle vloeren van Bolidt custom made zijn”, zegt De Jong.

Exhibits Het R&D Center heeft rondom gebogen glazen wanden, die mooi aansluiten op de organische vorm van het gebouw. En, stelt Van der Sloot: “We maken ook organische producten: onze kunststoftoepassingen zijn voor 95 procent biopolymeren op basis van plantaardige grondstoffen. We streven ernaar om 100 procent plantaardige producten

te maken. Daar is vraag naar en we ontdekken voortdurend dat er veel meer mogelijk is dan we dachten.” Kossmann. dejong ontwierp ook de in wit Corian uitgevoerde meubelen in de laboratoria, ook weer in een organische vormgeving. De Jong: “De laboratoriumtafels waren echte ontwerpuitdagingen. Bolidt wilde geen standaard meubelen en ze moesten bovendien aan veel regels voldoen, onder meer wat betreft veiligheid en ergonomie. De esthetiek was daarom ondergeschikt aan de rest.” Naast de laboratoria is een twee verdiepingen hoge ruimte met een geheel transparante gevel. Hier staan verschillende ‘exhibits’ – interactieve installaties waarmee bezoekers informatie over producten van Bolidt kunnen vergaren. Zo is er een exhibit met glazen stolpen waaronder 3D-geprinte items staan die verwijzen naar de verschillende segmenten waarin Bolidt actief is – zoals de offshore, zuivelindustrie, visverwerking, zorg, onderwijs of farmaceutische industrie. Je kiest een stolp met een item van het soort segment en plaatst dat in een ‘scanner’, waarna op een beeldscherm

24/7 Aan het eind van de exhibit floor staat een grote gele tribunetrap. “Die heeft drie functies”, zegt De Jong. “Het is

gaatjes gemaakt, zodat ze overdag op een sterrenhemel lijken. Meer over de medewerkers van Bolidt wordt verteld in ‘The Works’ – een donkere ruimte met een gebogen wand waarop video’s worden getoond die zijn gemaakt door medewerkers van Bolidt. Van der Sloot: “Die laten zien hoe onze mensen overal ter wereld en 24/7 werken, ‘A day in the life of Bolidt’.” Vanaf een brug naast The Works zie je de expeditieafdeling, waar producten gereed worden gemaakt voor transport. Ook hier wordt het vloerpatroon van lijnen en cirkels voortgezet. De Jong: “We wilden dit onderdeel integraal laten zien en niet als een aparte stoffige ruimte. Het logistieke gedeelte maakt deel uit van de waardenstroom en dat moet je ook zo behandelen.” Even verderop zie je door een raam ook het magazijn. “Dat raam is circa 120 minuten brandwerend, nodig vanwege de ontvlambaarheid van de producten”, weet De Jong.

FOTO BOVEN De lounge op de tweede verdieping. FOTO ONDER The Core op de tweede verdieping.

Mensen Op de tweede verdieping zijn onder meer een grote lounge, een brainstormruimte en een boardroom met uitzicht op de Noord. In het midden van de verdieping is The Core – een ronde bespreekruimte die met witte gordijnen kan worden afgesloten. Rondom staan spiegelende kasten met 3D-geprinte poppetjes van alle medewerkers van

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Bolidt Innovation Center Hendrik-Ido-Ambacht

een trap naar de eerste verdieping, een tribune waarop je kunt zitten om naar presentaties te luisteren, én een showcase voor verschillende details: elke trede heeft bijvoorbeeld een ander soort plintafwerking.” Door het sluiten van een reusachtig gordijn kan de ruimte worden verduisterd en wordt die omgetoverd tot een filmzaal. Op een groot scherm worden dan presentaties getoond die je kunt volgen vanaf een glazen tribune met geïntegreerde gestoffeerde bankjes, ontworpen door Lüchinger Architects. In de gordijnen zijn kleine

OPGELEVERD

een video over de vloeren voor dat segment worden getoond. Een andere exhibit is de ‘Pounder’, die materialen zware stresstests laat ondergaan – zoals door een granaathuls die met een keiharde klap op een scheepsdek valt.Van der Sloot: “Zo laten we zien hoe hard de materialen zijn en dat ze een enorm lange levensduur hebben.”

FOTO ONDER Op het dakterras aan de tweede verdieping zijn verschillende Bolidtvloeren voor buiten te zien. (Foto: Jeroen Musch)

OPGELEVERD

Bolidt Innovation Center Hendrik-Ido-Ambacht

FOTO BOVEN Testzone in het R&D Center op de begane grond.

Bolidt: “Het idee is dat wanneer er een probleem lijkt te zijn, dat deze mensen kunnen het oplossen”, stelt Van der Sloot. “Daarom heet het ook The Core: de mensen zijn het belangrijkst in het bedrijf.” In het midden staat een tafel met daaromheen zes zilverkleurige Vitra Panton Chairs.Vrijwel al het losse meubilair in het Bolidt Innovation Center is van Vitra, waarmee al in een vroeg stadium werd samengewerkt. “De campus van Vitra in Weil am Rhein was ook een bron van inspiratie. Ook daar krijgen de bezoekers een ‘kijkje in de keuken’.” Naarmate je hoger komt, zijn gelaagdere vloeren te zien. Door het hele gebouw zie je de Bolidt Chemistry terugkomen, ook in de vloeren. De vloer speelt een actieve verhalende rol en vertelt zo het verhaal van Bolidt en legt de complexiteit van het bedrijf uit. Waar op de begane grond de betonnen vloer alleen een coating heeft, ligt op de tweede verdieping een voorbeeld van een vloer met deels transparante lijnen die zichtbaar onder elkaar doorlopen. De Jong: “Omdat ze zo mooi zijn vond ik dat we die moesten laten zien. Ook dat was een uitdaging, maar het is goed gelukt.” Dat nog meer mogelijk is zie je verderop aan een kleurrijke vloer van maar liefst zes lagen. Kleurrijk is ook het

grote dakterras aan de tweede verdieping, waar verschillende Bolidt vloeren voor buiten zijn te zien, Niet alleen vloeren trouwens: er staan ook banken met een zitting van Bolidt-materiaal. Van der Sloot: “We leggen ons toe op markten waarin we een verschil kunnen maken, en waar kunststof beter presteert dan de gangbare materialen. Zo hebben we voor de offshore een kunststof ontwikkeld die beter is dan het beton dat daar vaak wordt gebruikt, en daarnaast een alternatief voor asfalt waar dat niet kan worden toegepast. Daarmee zijn al verschillende bruggen afgewerkt.”

Beleving De tweede verdieping is vaak ook het laatste onderdeel van een bezoek aan het Bolidt Innovation Center, maar hoe je er komt zal sterk verschillen. Het centrum is ontworpen als een menukaart, en afhankelijk van het type bezoeker wordt een op maat gemaakte beleving samengesteld. De nadruk ligt daarbij op co-creatie, om innovaties voort te brengen en om gezamenlijk commerciële activiteiten uit te rollen.Van der Sloot: “Hoe de beleving eruit ziet is ook afhankelijk van wie de rondleiding geeft. Dat kan een verkoper zijn, maar ook bijvoorbeeld een laboratoriummedewerker.” De rondleiding begint in ieder geval nooit bij het product: “We vertellen de bezoekers eerst over het ontstaan en de geschiedenis van het bedrijf, en over onze missie, en we merken dat mensen altijd heel breed geïnteresseerd zijn. Daarna zoomen we pas in op een specifieke vloer en kijken we ook of er alternatieven zijn. Maar het gaat om veel meer dan alleen vloeren verkopen, het gaat om het verhaal, de beleving. Zo wekken we vertrouwen en wordt duidelijk hoe goed en veilig het is om met Bolidt te werken.” * Meer over de achtergrond van het Bolidt Innovation Center is te lezen in Pi 4-2018. www.bolidt.com www.luchinger-architects.nl www.kossmanndejong.nl

photo Alessandro Paderni — set coordination Marco Viola

Moroso Milano London Amsterdam Köln Gent New York Seoul www.moroso.it @morosofficial Amsterdam showroom Cruquiusweg 94 F T +31 (0)20 694 64 00 www.moroso.nl Agent Nederland Burik & Burik bv amsterdam@moroso.nl

Ariel, Ayub Sushi edition by Edward van Vliet – 2016

OPGELEVERD

Discovery Slides Jewel Changi Airport Singapore

Glinsterend juweel in een groene oase Bezoekers van Jewel Changi Airport in Singapore kunnen sinds kort genieten van een sensationele glijbaanattractie – de door Carve ontworpen Discovery Slides.

OPGELEVERD

Discovery Slides Jewel Changi Airport Singapore

Het Nederlandse ingenieurs- en ontwerpbureau Carve won samen met de Singaporese leverancier van speeltuinen Playpoint in 2015 de tender voor de glijbaanattractie. Die bevindt zich in de nieuwe Terminal 1 van Jewel Changi Airport, ontworpen door Moshe Safdie Architects. De attractie – de Discovery Slides – maakt deel uit van het Canopy Park van de luchthaven, dat bestaat uit een winkelcentrum en attractiepark voor de terminal. Het enorme overdekte park herbergt meer dan 1400 bomen en palmen, ‘s werelds hoogste indoor waterval (de Rain Vortex) en verschillende attracties. Met het park wil Singapore reizigers ervan overtuigen om via Jewel Changi te vliegen in plaats van andere luchthavens.

Surrealistische reﬂecties In plaats van meerdere losse glijbanen ontwierp Carve één sculptuur – een grote ‘edelsteen’ waarbij de uitgekerfde delen de gekleurde binnenkant van die steen onthullen. De felgele uitkervingen in de speelsculptuur bevatten meerdere functies, naast glijbanen ook trappen en klimtouwen. Er zijn vier glijbanen: een brede familieglijbaan, een vrije valglijbaan en twee spiraalvormige buisglijbanen die vanaf het hoogste punt naar beneden draaien. De buitenkant van de sculptuur is uitgevoerd in een spiegelende, naadloos gepolijste rvs-look. Het resultaat is een glinsterend juweel in de groene oase van het park, een object dat mensen van verre lokt. De buitenste schil met zijn kwikzilverachtige uitstraling ontleent de beweging en esthetiek van zijn omgeving. Bezoekers ervaren in het spiegelende oppervlak oneindige en

FOTOGRAFIE Playpoint (Singapore) Pte Ltd

Opdrachtgever Jewel Changi Airport Group Ontwerp en ontwikkeling Carve; projectteam Elger Blitz, Lucas Beukers, Mark van der Eng, Jasper van der Schaaf, Hannah Schubert, Thomas Tiel Groenestege, Marleen Beek, Elke Krausmann, Henry Roberts, Gaia Glerean

des is lineaire ledverlichting opgenomen. Het platform van de sculptuur heeft zelfs airconditioning, om onder het glazen dak van de terminal een aangename temperatuur te creëren.

Selﬁe hotspot De Discovery Slides overspant een lengte van maar liefst 18 bij 16,7 meter en is op het hoogste punt 7,5 meter hoog. De sculptuur is gebouwd en geproduceerd in drie verschillende delen van de wereld en een zeer complex en uniek ontwerp.Van eerste schetsontwerp tot oplevering heeft het project meer dan twee jaar in beslag genomen. De Discovery Slides won inmiddels

OPGELEVERD

surrealistische reflecties van zichzelf. De patronen van de rubberen valdempende vloer zijn zo ontworpen dat ze op het oppervlak van de sculptuur dynamische spiraalvormige reflecties creëren. Het oppervlak van de speelsculptuur bestaat uit volledig met de hand gevormd, dubbel gebogen staal. Gebogen glas werd gebruikt voor de balustrades, in de kijkvloer, als afdekking voor de spiraalglijbanen en in de dubbel gebogen afdekking van de hoogste kegel. In de vloer is glasvezel-verlichting geïntegreerd, die ‘s avonds als puntjes oplicht. Ook in de hoogste klimkegel is verlichting geïntegreerd en in de contouren van het bovendek en de balustra-

Discovery Slides Jewel Changi Airport Singapore

Bouw Playpoint

de Award of Excellence van de IFLA The Asia Pacific awards for Landscape Architecture 2019 en de LIAS Gold Award 2019. Het panoramaplatform van de speelsculptuur is het hoogste toegankelijke punt in Jewel en biedt een fantastisch uitzicht op het hele interieur van de luchthaventerminal. Met al deze kenmerken zullen de Discovery Slides ongetwijfeld een ‘selfie hotspot’ en een van de hoogtepunten van een bezoek aan Jewel worden. Het object zal vooral kinderen van alle leeftijden en hun ouders aantrekken – voor sensationeel veel glijbaanplezier. www.carve.nl www.playpoint.asia www.safdiearchitects.com

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

EVENEMENTEN

Dutch Design Week 2019

If Not Now, Then When? Design is een materialistisch fenomeen. En daarmee een uitdaging, omdat goed design tegenwoordig verantwoord moet zijn. Groen, duurzaam, circulair, gemaakt van reststromen of afval.Veel getoonde ontwerpen waren daarom ‘niet nieuw’. Het thema ‘If Not Now, Then When?’ kan gezien worden als een oproep aan ‘grote fabrikanten en labels’ om nu iets te gaan doen aan het in de basis tegenstrijdige thema van duurzaam design. Jonge ontwerpers verleggen de grenzen van design én (afval)materialen al jaren. Hoogste tijd dat nu de industrie volgt en het stokje overneemt.

Levende materialen Maatschappelijke problemen als klimaatverandering, de uitstoot van CO2 en schaarste van grondstoffen vragen om nieuwe, duurzame oplossingen. De opkomst van levende, groeiende, bio-based materialen moet dan ook gezien worden in dit kader. Met The Growing Pavilion wilden de Stichting Nieuwe Helden en de Dutch Design Foundation de bouwwereld laten zien wat nu al de mogelijkheden zijn van volledig bio-based bouwen. Het paviljoen is bekleed met mycelium, dat een heel bijzonder reliëf en kleuren heeft. Het is extreem licht en zeer sterk en vormt een

www.ddw.nl

soort organische huid in plaats van een strakke muur. (Foto: Oscar Vinck) www.worlddesignembassies.com/en/ growing-pavilion

Happy faces Soms mag iets ook gewoon leuk en visueel aantrekkelijk Dutch Design Week 2019

zijn. Zo zagen we bij Piet Hein Eek deze maskers van de Spaanse kunstenaar Arsenio Rodriguez, gemaakt van plastic flessen, doppen en tie-wraps. www.pietheineek.nl

Glasschuim Glasschuim is een duurzaam, vulkaanachtig materiaal dat bestaat uit vermalen gerecycled glas, vermengd met

EVENEMENTEN

een mineraal schuimmiddel. Het wordt onder andere gebruikt voor isolatie en als bouwmateriaal. De FransAmerikaanse ontwerper Steven Akoun experimenteerde met dit materiaal en ontwierp met zijn Foamationglasschuim onder andere deze akoestische wandtegels. www.stevenakoun.com

Bananen Bananatex is ‘s werelds eerste duurzame, waterproof stof gemaakt van niets anders dan de vezels van de bananenplant. Het project is opgezet in de Filipijnen met lokale boeren, die op een duurzame manier de lange vezels van de abacaplanten winnen en – zonder chemische behandelingen – verwerken tot garens. Hier maakt het Zwitserse tassenmerk QWSTION vervolgens tassen van. www.bananatex.info

TEKST

Monique van Empel

Ritmische rasters Linescapes zijn handgeweven panelen, gemaakt van katoen en kleurecht (zeil)touw met intrigerende driedimensionale texturen en kleurovergangen. Een project van studio Fault Lines. Oprichter Matthias de Vogel experimenteert met verschillende weeftechnieken en creëert zo akoestische textielkunst (Foto: Stan Koolen). www.faultlinesdesign.com

Tegels van kofﬁe Sinds enkele jaren is ook altijd een grote groep Poolse ontwerpers present op de DDW. Marek Dutch Design Week 2019

KuŽmiÑski nam deel aan een project om van Een logische vervolgstap in het Re-Vive verhaal van studio Rens voor Desso, zijn deze tapijttegels. Verouderde collecties worden weer helemaal up-to-date met de ambachtelijke kleurbehandeling van de twee Eindhovense

lokaal geproduceerd afval een product met nieuwe toegevoegde waarde te creëren. Op basis van koffieafval en resin maakte hij onder meer

ontwerpsters Renee Mennen en Stefanie van

deze tegels Tumicoffee.

Keijsteren. Functioneel, flexibel en verkrijgbaar

www.acdesign.com.pl

EVENEMENTEN

Toffe tapijttegels

in talloze gradiënten. www.madebyrens.com

Balans Bank Finding New Balance was te zien bij De Kazerne; een installatie van Lensvelt en ontwerper Fabio Novembre. Een modulair zitsysteem met schuine een- en tweepersoons(slaap)banken en fauteuils, aangevuld met kleine tafeltjes. De banken waren gestoffeerd in allerlei verschillende kleuren, refererend aan de LGBTQ-vlag. “Het feit dat New Balance letterlijk naar evenwicht zoekt op zijn ongelijke benen, is een metafoor voor het onstabiele evenwicht van onze tijd”, aldus Novembre. www.lensvelt.nl / www.novembre.it

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Blikvangers De Paperthin-serie is gebaseerd op de productiemethodes van conservenblikjes. Door middel van twee stappen wordt er volume en sterkte

Zuivere lucht

gegeven aan een relatief kwetsbaar en flexibel materiaal: het rollen van

De toenemende verstedelijking zorgt ervoor dat de lucht in onze steden steeds

een dunne metalen plaat in een ronde vorm, gecombineerd met perslijnen

ongezonder wordt. Cellul-Air pakt dit probleem aan met een nieuw luchtfiltratie

op de vorm. Het verbinden van deze bestaande technieken met moderne

systeem, waarbij microben de lucht filteren. Modules met daarin bacteriën,

gereedschappen (3D-geprinte machinedelen en verschillende soorten

gebruiken biologische zuiveringsprocessen om vervuilde stadslucht om te

lasergesneden persmallen) resulteert in een nieuwe vormentaal die nog

zetten naar schone, gezuiverde lucht. Elk gekozen microbische soort kan een

steeds de essentie van het klassieke conservenblik ademt. Een ontwikkeling

specifieke schadelijke stof omzetten. Uit de koker van ThinkTANK, een studio van

van de broers Lennart en Lauren Leerdam.

ontwerpers en ingenieurs die grote vraagstukken aanpakken met onconventionele

www.lennartlauren.com

oplossingen. www.cellul-air.com

Mode over de vloer Het Zweedse vloerdesignbedrijf Bolon stelde op de DDW de winnaar voor van haar ‘Frame x Bolon Design Challenge’: de Utrechtse Studio PMS, met een project omtrent Augmented Dutch Design Week 2019

Reality, waarin ook met de dessins (zonder rug) van Bolon

Circulaire bank

zijn gewerkt. Ook introduceerde

Voor de circulaire Sett CE bank (ontwerp: Peter van de Water) ontving Gispen

Bolon hun nieuwe geweven pvc-

de Erkenning Goed Industrieel Ontwerp (GIO) 2019 én won het de Dutch Design Award in de categorie Product. Het is een bank die voor 95 procent gemaakt is van gerecycled materiaal, waaronder veel plastic afval van Gispen zelf. Uit plastic kastdeuren is een nieuwe grondstof ontwikkeld waarmee

EVENEMENTEN

de romp van de bank is geprint. De zitting en rug van de bank bestaan uit gerecycled polyetherschuim. Alle materialen in de Sett CE-bank zijn te

vloer Diversity; in drie dessins. Het huidige, eigen BolonBeneluxteam bestaat uit Harm Bron, Mireille Burger en WillemJan Vereggen. www.bolon.com

scheiden en elk onderdeel is te verwerken tot een nieuw product. www.gispen.com

Meer = Minder Leolux en Studio Lonk zijn de namen achter het concept ‘Filter Family’, dat liet zien hoe onze leefruimte er in 2030 uit kan zien. Bezoekers konden gaan zitten op een extreem lange bank, als synoniem voor de gedeelde ‘woonomgeving’, en konden door het verschuiven van de panelen (filters) hun eigen ruimte bepalen. Daarmee beïnvloedden ze echter direct de beschikbare omgeving van anderen. Een project dus over het vinden van balans tussen sociale interactie en privacy. www.leolux.nl

Kantoor als jungle In het Klokgebouw hing deze ‘Office Jungle’: “een radicaal nieuwe manier van ruimtelijke vormgeving waarin de mens – thuis en op kantoor - opnieuw de aap kan uithangen”, aldus Ingmar Nieuweboer van Studio Boing. De hangende geodetische constructies zijn ‘wild’ in de zin van hun ruimtelijke

Net (niet) natuurlijk

complexiteit, alsook het beweeglijke

Baars & Bloemhoff toonde acht thematische keukenwerelden, waarin hun

van het knoopwerk en de trekveren.

materialen en decoren en de verhalen en technieken hierachter centraal

Het ultieme doel van The Office

staan. Van hpl en fineer tot melamine en Solid Surface. In deze trend

Jungle is om bureaus, bureaustoelen

Beyond Natural draait alles om natuurlijke elementen en hun imitaties.

en zelfs de vloeren waarop zij staan

Optische illusies spelen met je perceptie en laten je continu veranderen van

overbodig te maken en te vervangen

perspectief. 3D-patronen creëren een onwerkelijke dieptewerking.

door dynamische, ruimtevullende,

www.baars-bloemhoff.nl

zwevende constructies. www.studioboing.com

Beton zonder cement Het Utrechtse ontwerpbureau Beton-Lab lanceerde op de DDW de duurzame betonnen wandtegel cementvrij en heeft daardoor een CO 2-reductie van 90 procent. Dit zogenaamde geopolymeerbeton was nog niet eerder toegepast in een (design)product, zoals deze wandtegels (in diverse kleuren). In de betonmortel is het cement vervangen

Flexibele zonwering

door een bindmiddel gemaakt uit

Studio Alissa + Nienke gaven met The Sun Show hun visie op zonwering in

Hollandse klei. Ook geschikt voor de

onze (toekomstige) leefomgeving. Heel apart was deze innovatief geweven

bouw van huizen en viaducten.

zonwering die ze samen met het TextielLab ontwikkelden voor de boardroom

www.beton-lab.com

van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Deze zonwering kan via sensoren met een afstandsbediening worden bediend om de lichtinval te reguleren. Zo trek je de verticale stroken plat of bol, waardoor de zonwering opent of sluit. www.alissanienke.nl

Duo-werkplek Drentea heeft in samenwerking met Foklab een nieuwe duowerkplek ontwikkeld: Ypsilon. De verticale as en dubbele voet vormen letterlijk de Y waaraan de in hoogte verstelbare bladen hangen. Het betreft een eindeloos schakelbaar systeem, waar zowel zittend als staand aan gewerkt kan worden. Ypsilon is elektrisch verstelbaar en voorzien van geïntegreerde akoestische panelen en een handig geplaatste kabelgoot die aan beide zijden toegankelijk is. www.drentea.nl

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

EVENEMENTEN

Dutch Design Week 2019

Summit. Het gebruikte beton is

220 kilo designafval De expositie Circular>Materialists in De Kazerne liet mooi zien hoe ontwerpers omgaan met het inherent tegenstrijdige thema van duurzaam design. Deze tafel Eastwood van Dirk van der Kooy is ook weer gebaseerd op zijn Meltingpot-proces. Gemaakt van 220 kilo eigen afvalmateriaal, zoals geëxtrudeerde tafelpoten, kleurtesten en prototypes. Elk tafelblad wordt met de hand ingelegd door en kleurdeskundige en brengt tien jaar studiogeschiedenis in kaart. www.dirkvanderkooij.com

Eindhovense stadstegels De Eindhovense designstudio Aterlier NL is bekend van haar minutieuze bodemonderzoeken naar bijvoorbeeld zand en klei. Samen met onder andere Envisions heeft Atelier NL in opdracht van de gemeente Eindhoven een betontegel ontwikkeld voor de nieuwe bestrating van de Eindhovense binnenstad. Met tientallen samples Eindhovense grond. Die grond is tot pigment gemalen, er werd een brander op gezet of is tot glas gemaakt. Dit leverde uiteindelijk 17 kleurtonen op, die je allemaal terugziet in de uiteindelijke stadstegel (Foto: Blickfänger). www.ateleiernl.com

Twee-in-een Boven: De Woven Braids van textielontwerpster Aleksandra Gaca. Vanuit haar fascinatie en interesse in traditionele textieltechnieken, Dutch Design Week 2019

deed ze uitgebreid onderzoek naar vlechtpatronen en -constructies, die ze vertaalde in nieuwe 3D-geweven stoffen. Onder: de Militaire Stoel (Gerrit Rietveld, 1923) nu bekleed met Furniture Linoleum van Forbo Flooring. Een samenwerking van het Forbo Design Team, Rietveld Originals en Lensvelt.

EVENEMENTEN

www.aleksandragaca.eu / www.rietveldoriginals.com

Duurzaam huis Het Wikkelhouse van het Amsterdamse Fiction Factory is een zeer milieuvriendelijk, modulair huis van karton. Meerdere lagen worden gewikkeld rond een gepatenteerde mal in de vorm van een huis en aan elkaar gehecht met milieuvriendelijke lijm. Om het materiaal te beschermen, wordt het karton waterdicht gemaakt met behulp van ademende folie en afgewerkt met houten gevelpanelen. De basis bestaat uit 1,2 meter diepe segmenten die gemakkelijk kunnen worden geschakeld. Met een gewicht van slechts 500 kg per segment heeft Wikkelhouse geen fundering nodig en kan het overal – binnen een dag – worden geplaatst. Bovendien kunnen de segmenten steeds opnieuw worden gebruikt en zijn ze 100 procent recyclebaar. Wikkelhouse kan worden uitgebreid met een keuken, douche en badkamer. De gevels zijn gesloten of van glas. www.ﬁctionfactory.nl

PRODUCTINFORMATIE

Nieuwe kleurrijke en oersterke meubelstoffen www.vescom.com

Vescom – upholstery – design Acton & Rolla.

Kleurrijk en oersterk. Dat zijn de nieuwe meubelstoffen Acton, Rolla en Dikson van Vescom. Elk met een bijzondere structuur. Ontwikkeld én geproduceerd in Vescoms eigen weverij. De hoge slijtvastheid zorgt ervoor dat de nieuwe meubelstoffen zeer geschikt zijn voor intensief projectgebruik. Acton is een sterke basic meubelstof. De meerkleurige melange met een aangename touch heeft een speels karakter. De stof heeft een matte, droge uitstraling en is beschikbaar in maar liefst 39 frisse jonge kleuren. Een meubelstof met een uitgesproken en architectonisch karakter. Dat is Rolla. Het driedimensionale en grafische dessin heeft een hoge slijtvastheid, ondanks het reliëf. Dikson is een rijke chenille melange met een softe touch. Zeer sterk en slijtvast, ondanks haar zachtheid. Afhankelijk van de lichtval, laat de meubelstof verschillende kleuren zien. De nieuwe meubelstoffen zijn brandwerend, slijtvast, licht- en kleurecht en IMO en Oeko-Tex gecertificeerd.

PRODUCTINFORMATIE

Uitbreiding entreematten met exclusieve Premium-series www.emco-bau.com

Bij architectuur is exclusiviteit en een onderscheidend design steeds essentiëler. Om die reden heeft emco haar profielmatseries Diplomaat en Marschall uitgebreid met de exclusieve Premium-series. Bij de Premium-series kan als inlage gekozen worden uit meerdere typen schoonloopkwaliteiten in vele onderscheidende kleuren. Zo kan met het ontwerp van de entree nog beter aan de wensen van de opdrachtgever voldoen. De verschillende schoonloopinlagen bieden naast de vele esthetische voordelen, de beste oplossing uit oogpunt van belasting, loopfrequentie, vocht- en vuilreductie en veiligheid.

Abc-tje met vouwwanden www.breedveld.com

Flexibel ruimtes met elkaar verbinden of juist afsluiten. Dat is een abc-tje met de vouwwanden van Breedveld. De in de eigen fabriek vervaardigde wanden zijn gemakkelijk met één hand te bedienen en gaan als een accordeon open en dicht. Het assortiment van Breedveld bevat verschillende typen wanden, van puur visuele afscheidingen tot geluidsisolerende varianten. De Breedveld F200 is een enkelwandige houten vouwwand met kunststoffen scharnierprofielen. Deze wand is geschikt voor visuele afscheidingen die er mooi uit moeten zien. De Breedveld F220 is de traditionele kunstlederen vouwwand met een stalen binnenwerk. Geschikt voor visuele en licht geluidsisolerende afscheidingen. De Breedveld F600 is een echte topper. Waanzinnig goed geluidsisolerend, zeer fraaie uitstraling, super makkelijk te openen en sluiten en meer dan veertig jaar bewezen topkwaliteit. De Breedveld FP600 gaat nóg een stukje verder. Dit type heeft een intern vlaktrekmechaniek waardoor de vouwwand in gesloten toestand volledig vlak is - esthetisch zeer verantwoord.

Verdere uitbreiding voor assortiment www.baars-bloemhoff.nl

Baars & Bloemhoff is trots dat het zijn assortiment met het toevoegen van de Unilin Evola-collectie nog verder heeft uitgebreid. Naast de hpl- en melamine-decoren en kantenband met kleurkoppeling van Pfleiderer en Finsa, wordt met de Unilin Evolacollectie nog meer keuzevrijheid gegeven om de meest geschikte oplossing te vinden voor een interieurproject. Kenmerkend voor hpl en melamine van Unilin Evola zijn de realistische structuren en decoren, waarbij perfectie in de details zit. De Evolacollectie bestaat uit 195 decoren, stuk voor stuk verkrijgbaar in zowel hpl, melamine als kantenband. Hetzelfde decor voor een werkblad en een wand? Geen probleem. Door de perfecte kleurkoppeling kan eenheid in een interieurproject gecreëerd worden. En maar liefst 85 procent van de spaanplaten bestaat uit postconsumptiehout dat een tweede leven krijgt. Hout dat al een leven had als pallet, meubel of betonbekisting vormt de grondstof voor de spaanplaatproductie van Unilin Evola.

Knipoog naar de natuur PRODUCTINFORMATIE

www.pdlighting.nl

De kenmerkende boogvorm van de Jewel is een knipoog naar de natuur. Het armatuur is ontworpen door Yonoh Studio en gemaakt van gerecycled materiaal. De vorm leent zich bij uitstek voor het maken van composities. De Jewel is verkrijgbaar met één, drie, vier of tien armaturen in diverse opstellingen. Het armatuur heeft een diameter van maar 9 cm en is verkrijgbaar met een dimbare ledlichtbron. Standaard is het armatuur afgewerkt in zwart.

Een prachtige zachte velours www.vyvafabrics.nl

Vyva Fabrics introduceert de nieuwe collectie Glade, gemaakt van een prachtige, zachte velours die bij uitstek geschikt is voor de bekleding van meubelen. Dankzij het warme, intense en tijdloze kleurenpalet past Glade in elk interieur, modern en klassiek. De veelzijdige collectie bestaat uit een geheel effen variant, de Glade Smooth, een versie met een doorgestikt ruitvormig motief, de Glade Stitch, en de Glade Stamp, met een mooi reliëfpatroon. Glade Smooth en Stamp zijn er in maar liefst zesentwintig verschillende kleuren, Glade Stich is verkrijgbaar in elf tinten, van het klassieke Aspen Green tot het neutrale en tijdloze zandkleurig Shore. De stoffen hebben een lichte glans, een luxe, rijke uitstraling en zijn tegelijkertijd sterk en praktisch, dus makkelijk te onderhouden en duurzaam. Deze meubelstof is slijt- en kleurvast, vocht- en vlekbestendig en kreukt, krimpt of pluist niet.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

PRODUCTINFORMATIE

Eigen vloer ontwerpen met nieuwe collectie www.forbo-ﬂooring.nl/eternal

Forbo Flooring introduceert de nieuwe Eternal-vinylcollectie. Deze collectie voorziet in oplossingen voor alle ruimten waar mensen werken, leven, ontspannen, genezen, leren en spelen. Doordat Eternal naadloos aansluit bij de specifieke functie van een ruimte, kunnen gebruikers zich er vrij en zorgeloos bewegen. De beschikbare kleuren en designs zijn zo gevarieerd, dat in iedere ruimte de gewenste sfeer kan worden gecreëerd. Thuis, op reis, op het werk, op school of tijdens het sporten, op ieder moment van de dag. Met het vertrouwde comfort van een Eternal-vloer staat niets de klant in de weg om te doen waar hij of zij zich fijn bij voelt. De nieuwe Eternal-collectie biedt onder andere een volledig nieuwe en stralende Colour-lijn en verrassend vernieuwende hout-, beton-, marmer- en terrazzodessins. Bovendien kunnen klanten zelf hun eigen vloer ontwerpen met Eternal Digital Print. Daarmee levert Forbo een - in de markt - ongekende, superscherpe en levendige printkwaliteit. Daarnaast heeft Forbo’s eigen Design Studio vier basisdesigns gemaakt die de klant zelf kan personifiëren met kleur- of dessinkeuzes.

Introductie chroomvrij leer PRODUCTINFORMATIE

www.humanscale.com

Humanscale introduceert een nieuwe collectie chroomvrij leer. Chroom is een schadelijke chemische stof die nog vaak wordt gebruikt in de leerlooierij. Humanscale streeft echter naar productieprocessen en gebruik van materialen die veilig en duurzaam zijn.Voor deze nieuwe leersoorten met de welluidende namen Ticino en Corvare worden alternatieve looimethoden op basis van synthetische en plantaardige looistoffen toegepast. Het leer is daarmee net zo luxueus en elegant, maar beter voor de gebruiker en het milieu. Humanscale past vanaf heden uitsluitend deze chloorvrije leersoorten toe.

Kleurboeken met verrassende combinatiemogelijkheden www.leoxx.nl

Leoxx introduceert zijn nieuwe Color Books: een gevarieerde en uitgebalanceerde collectie kamerbreed tapijt en karpetten gebundeld per kleurgroep. De compleet vernieuwde collectie wordt gepresenteerd in vijf nieuwe kleurboeken: reds, greens, blues, browns en greys. Een ode aan kleur waarbij de huidige kleurtrends op interieurgebied een belangrijke rol spelen. Color Books biedt (interieur)architecten een unieke tool bij het ontwerpen met zachte vloerbedekking. Zowel wat betreft kleuren, texturen als garenkeuze; op alle niveaus is gezocht naar de optimale combineerbaarheid van de verschillende kwaliteiten.Van poedertinten tot volle, verzadigde kleuren, vlakke weef-kwaliteiten en tuft-kwaliteiten met uiterst subtiele, fijne structuren tot grove luspolen en laag- en hoogpolige kwaliteiten. Een uiterst ruim aanbod van uni- en gemêleerde, glanzende en matte garens. Daarnaast is Color Books moeiteloos te combineren met de harde vloerencollecties van Leoxx, zodat architecten ook daarin de combinatie kunnen opzoeken.

Eindeloos combineren met dessins www.marlincontract.com

Voor elk interieur een uniek dessin realiseren wordt toegankelijk gemaakt met NED Shapes. Met het unieke NED Shapes-programma is het mogelijk eindeloos te combineren tussen de vele standaardopties zoals 62 kleuren. In totaal zijn 24 verschillende vormen en formaten uitgewerkt, met een eigen tegel formaat/vorm vanaf 50 m2. De levertijd is slechts circa 2-3 weken, concurrerende prijs, BRE-gecertificeerd, 100 procent Nederlandse productie, klasse 33 zwaar commercieel gebruik.

PRODUCTINFORMATIE

Esthetisch patroon dankzij panelen www.triplaco.be

De akoestisch dempende panelen Type M Light Line van Print acoustics by Triplaco zijn toegepast in de sporthal van Campus Watersportbaan van hogeschool Artevelde. Dit type paneel is uitermate geschikt voor sporthallen omwille van stoot- en balvaste eigenschappen en hoge nagalmcorrectie. Door de breedte van 95 mm is dit type paneel ook nog eens eenvoudig en snel te plaatsen en heeft het in grote ruimten een zeer rustig, esthetisch patroon. De absorptie van alpha w = 0.85 maakt het plaatje compleet van een hoogwaardig, impactbestendig en duurzaam absorptiepaneel voor sportinfrastructuurwanden.

Optimale aansturing voor verlichting www.casambi.nl / www.uniﬁt.nl/producten/casambi

Casambi, de prijswinnende Smart Lighting oplossing uit Finland, combineert optimaal gebruikersgemak met het technische vernuft van Bluetooth Low Energy Meshtechnologie. Na het plaatsen van de Casambi modules kunnen de lampen in een kantoor direct worden aangestuurd door de Smart Lighting-software.Verdere infrastructuur is niet nodig. Door middel van de timerfunctie past de verlichting zich aan aan een werkritme. Daglichtsensoren en circadiaanse ritmes kunnen worden ingezet voor energiebesparing én een gezond werkklimaat. Ook zonwering, jaloezieën en gordijnen kunnen hierin worden geïntegreerd. De verlichting kan daarnaast direct worden aangestuurd via smartphone of schakelaar. Door het slim indelen van lampen in groepen en scénes, kan een ruimte voortaan met één klik worden aangepast aan een specifieke activiteit. Casambi is schaalbaar: meerdere ruimtes kunnen worden samengevoegd in één netwerk, en meerdere netwerken vormen samen één site. Hierdoor is, ook bij grotere gebouwen, centraal beheer van de verlichting (ook op afstand) eenvoudig te realiseren.

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

PRODUCTINFORMATIE

De kleuren van Le Corbusier www.jung.de

Het klassieke LS 990-programma van Jung is behalve in alpine wit en zwart, nu ook verkrijgbaar in de 63 originele kleuren uit het door architect Le Corbusier (Charles Edouard Jeanneret) ontworpen kleurensysteem.Voor Le Corbusier ging het om kleurharmonie, het effect van kleur op de mens en op de ruimte. Zijn kleurenpaletten zijn gebaseerd op de herhaling van uitgelezen grondtonen waarvan hij andere tinten afleidt. De kleuren zijn doorgaans harmonieus en laten zich bijzonder goed combineren, waardoor ze tot op heden nog steeds een inspiratiebron zijn bij de vormgeving van ruimtes en gebouwen. Ook de 63 Les Couleurs Le Corbusier kleuren van de LS 990 laten zich uitstekend met elkaar combineren. Naast conventionele schakelaars zijn ook contactdozen, dimmers, en bedienelementen om ruimtefuncties te sturen in het systeem geïntegreerd, zodat ook een Smart Home in Les Couleurs Le Corbusier kan worden gerealiseerd. De schakelaars zijn allemaal met de hand gelakt om een mat, licht ruw oppervlak te verkrijgen. Met het duurzame materiaal en de strakke vormgeving bewijst de LS 990 zich al 50 jaar als tijdloze hit. De eenvoudige vorm met zijn smalle ramen past naadloos in iedere omgeving.

Nieuwste functionaliteit in tijdloos ontwerp PRODUCTINFORMATIE

www.kreon.com

Kreon lifto combineert de allernieuwste functionaliteit met een tijdloos ontwerp. Het gepatenteerde gebruik van de gasdrukveren is uniek in de productie van verlichting en biedt kreon lifto een grote actieradius. De drie duidelijke scharnieren kunnen gemakkelijk met slechts één hand worden verplaatst en toch blijft het licht onveranderd op de gewenste plaats schijnen, zelfs met deze grote actieradius. Met tien sterke powerleds om de tafel over een breed en indrukwekkend oppervlak te verlichten met een grote kleurweergave. De dicht bij elkaar geplaatste leds voorkomen onaangename meervoudige beschaduwing. Met de geïntegreerde tuimelschakelaar kan kreon lifto van 100 tot 1 procent worden gedimd of volledig aan- of uitgeschakeld. De elektronica is ontworpen voor een bedrijfsduur van 50.000 uur, maar toch is kreon lifto zodanig ontworpen dat het ledinsteeklampje kan worden vervangen. Kreon lifto kent een hele reeks toepassingen voor zowel thuis als op kantoor. De kleinere versie kreon liftolino is uitermate geschikt voor kleine tafels of als nachtlamp.

Luxe verlichting in ambachtelijk warm hout www.uniﬁt.nl/producten/tunto

De Finse armaturen van Tunto combineren de laatste led- en oledtechnieken met de warme schoonheid van Fins hout. Ze geven ruimtes daarmee een luxe zowel als een professionele uitstraling. De bouw van de lampen vindt op ambachtelijke wijze plaats in de eigen workshop. Hierbij komt de uitgebreide kennis van houtbewerking binnen Tunto goed van pas. Minimalistische elegantie gecombineerd met licht van uitstekende kwaliteit. Tunto ondersteunt uniek interieurdesign met maatwerk. Er zijn meerdere kleuren en soorten hout beschikbaar en ook het ondersteunende materiaal kan in diverse uitvoeringen worden geleverd. Lampen kunnen worden gecombineerd tot unieke ontwerpen; dit geldt bijvoorbeeld voor de hanglampen als de LED40. Ook het unieke Ballon-ontwerp waarin diverse oplichtende schijven worden gecombineerd tot een speelse lichtsculptuur, kan naar eigen inzicht worden samengesteld.

Lucky Apple - Waalwijk ÂŠ Erik Remmers in samenwerking met. Art2Go Interieurprojecten en G&S Project StoďŹ€ering

Beyond flooring IVC gaat volop voor duurzame, on-trend en innovatieve vloeroplossingen die passen bij uw projecten, waar ook ter wereld. In onze uitgebreide portfolio van 100% in eigen huis ontworpen tapijttegels, LVT & vinyl op rol vindt u ongetwijfeld de oplossing voor ieder project. Maar we doen meer dan gewoon producten aanbieden. U gemoedsrust bieden in een tijdperk van constant veranderende interieurtrends: dat is waar het bij IVC allemaal om draait.

projectsnl@ivc-commercial.com www.ivc-commercial.com

BEYOND FLOORING

ETCETERA

Dichter van vorm en materialen De veelvuldig internationaal bekroonde ontwerper Satyendra Pakhalé werd in 1967 geboren in India, waar hij zijn opleiding volgde aan het bekende IIT – Indian Institute of Technology Bombay. Hij vervolgde zijn studie aan het Art Centre College of Design in Zwitserland en was in de jaren 90 een van de pioniers van het ‘new business creation’-team dat de eerste productideeën voor nieuwe technologieën op het gebied van digitale communicatie en transportontwerp bij Philips Design ontwikkelde. Tegenwoordig werkt Pakhalé vanuit zijn studio Satyendra Pakhalé Associates in Amsterdam met toonaangevende producenten van over de hele wereld – zoals Alessi, Cappellini, Corian, Franke, Hästens, Magis, Moroso, Offect, Poltrona Frau en Renault. Zijn werk is opgenomen in de collecties van onder meer het Centre Pompidou in Parijs Stedelijk Museum in Amsterdam,Victoria and Albert Museum in Londen en het MAKK in Keulen. Met zijn achtergrond en internationale opdrachtgevers bevindt Pakhalé zich op het kruispunt van de diverse krachten in het hedendaags ontwerp. Zijn tactiele en poëtische ontwerpen worden geïnspireerd door diverse culturele tradities en omarmen zowel hightech als low-tech, industriële productie en traditionele ambachten. Tijdens de Dutch Design Week presenteerde nai010 de eerste

monografie over het werk van Pakhalé, Culture of Creation. Het rijk geïllustreerde boek bestaat uit twaalf essays van de prominente ontwerp-publicisten Juhani Pallasmaa, Paola Antonelli, Jacques Barsac, René Spitz, Tiziana Proietti, Aric Chen en Stefano Marzano. Zij onderzoeken de belangrijkste thema’s in Pakhalés werk en plaatsen het in een brede context. Het boek wordt gecompleteerd door een chronologische selectie van zijn werk door Ingeborg de Roode, curator industrieel ontwerp van het Stedelijk Museum Amsterdam. De uitgebreide documentatie geeft inzicht in zijn ontwerppraktijk, terwijl de bijdragen van prominente designproducenten, analyse van specifieke processen en de vele schitterende beelden de monografie maken tot een boek dat op vele niveaus kan worden gelezen. “Satyendra Pakhalé is een dichter van vorm en materialen”, stelt Giulio Cappellini in het hoofdstuk over de bekende Fish Chair van Pakhalé, “en het is een vreugde zijn werk te ervaren.” Culture of Creation is daarvoor het boek bij uitstek, en een prachtig portret van een unieke ‘cultuur van creatie’. www.nai010.com www.satyendra-pakhale.com Culture of Creation Juhani Pallasmaa, Paola Antonelli, Jacques Barsac, René Spitz, Tiziana Proietti, Aric Chen en Stefano Marzano | design: Mainstudio | Engels | hardcover | 22 x 28 cm | 448 pag. | geïllustreerd (390 kleur en zw/w) | € 49,95 | ISBN 978-94-6208-514-5

ARC Awards 2019

ETCETERA

Bibliotheek Het Predikheren in Mechelen door Korteknie Stuhlmacher Architecten in samenwerking met Callebaut Architecten en Bureau Bouwtechniek is de winnaar van de ARC Interieur Award 2019. De jury prees de gevoelige en fijnzinnige aanpak van de bureaus, die een precedent vormt voor toekomstige transformatie- en restauratieprojecten. Winnaar van de ARC19 Architectuur Award is het bio-ecologische kantoorgebouw Mundo-a in Antwerpen. Met dit project zet B-architecten een nieuwe standaard op het gebied van duurzaamheid. De onafhankelijke vakjury’s kozen de winnende projecten uit ruim 440 inzendingen in zeven categorieën. Verder vielen de Laminated Coffee Table door Studio Jeroen Wand (ARC19 Meubel Award), het Vogelobservatorium TIJ in Stellendam door RAU en RO&AD (ARC19 Detail Award), CiWoCo 1.0 in Amsterdam door GAAGA (ARC19 Innovatie Award) en woongebouw Schubertsingel in ‘s-Hertogenbosch door MWPO en Houben / Van Mierlo Architecten (ARC19 Development Award) in de prijzen. Daarnaast mocht Herman Hertzberger de ARC19 Oeuvre Award in ontvangst nemen en is Anne Dessing onderscheiden met de ARC19 Jong Talent

Het Predikeren. Foto Luuk Kramer

Award. Uitgebreide informatie over alle winnaars, genomineerden, jury’s en de juryrapporten van alle categorieën zijn te bekijken op www.dearchitect.nl/arc19.

Vakbeurzen Frankfurt 7– 10 januari

Heimtextil www.heimtextil.messefrankfurt.com Hannover 10 – 13 januari

Domotex www.domotex.de

Hoe overleef je de kantoortuin? Ga wandelen!

Japke-d. Bouma voor een enthousiaste zaal: “Je moet je rol pakken”. (Foto Ilco Kemmere)

Antwerpen 11- 19 januari

www.bouwreno.be Amsterdam 13 – 16 januari

Horecava www.horecava.nl Keulen 13 – 19 januari

imm cologne www.imm-cologne.de Paris-Nord Villepinte 17 - 21 januari

Maison&Objet www.maison-objet.com Utrecht

29 – 31 januari

Vakbeurs Facilitair www.vakbeursfacilitair.nl Valencia 3 – 7 februari

Cevisama cevisama.feriavalencia.com Stockholm 4 - 8 februari

Stockholm Furniture Fair www.stockholmfurniturefair.com Rotterdam 7 – 9 februari

OBJECT www.objectrotterdam.com Frankfurt a. M. 7 - 11 februari

Ambiente ambiente.messefrankfurt.com Brussel 29 februari - 8 maart

Batibouw www.batibouw.com Frankfurt a. M. 8 - 13 maart

Light+Building light-building.messefrankfurt.com Rotterdam 17 – 19 maart

MaterialDistrict Expo rotterdam.materialdistrict.nl Amsterdam 24 – 26 maart

Building Holland www.buildingholland.nl Milaan 21 – 26 april

Salone Internazionale del Mobile www.salonemilano.it Cernobbio 27 – 29 april

Proposte www.propostefair.it New York 17 - 20 mei

International Contemporary Furniture Fair www.icff.com Dit overzicht werd met zorg samengesteld. In verband met onvoorziene omstandigheden kan geen verantwoordelijkheid worden genomen voor de volledige juistheid ervan.

Open kantoren zijn funest voor de concentratie en zouden eigenlijk moeten worden afgeschaft. Dit waren enkele van de stellingen op het drukbezochte event ‘Beyond Agile Working’, dit najaar georganiseerd door Humanscale in Pakhuis De Zwijger in Amsterdam. Op zowel wetenschappelijke als humoristische wijze kwamen verschillende aspecten van ‘het nieuwe werken’ aan bod, vooral het gebrek aan concentratie als gevolg van het werken in grote open ruimtes. Hoe concentratie werkt, vertelde Stefan van der Stigchel, hoogleraar cognitieve psychologie aan de Universiteit Utrecht en expert op het gebied van aandacht en concentratie.Volgens Van der Stigchel, auteur van onder meer Concentratie. Gefocust blijven in tijden van afleiding en Zo werkt aandacht, zitten we in een aandachtscrisis. Dat komt door de vele prikkels die we dagelijks krijgen, door onder meer sociale media en mobiele telefoons. “Iedere keer als je een bericht binnenkrijgt word je afgeleid.” Dat is volgens Van der Stigchel heel menselijk: “We zijn ingesteld om direct op dingen te reageren, en alleen bezig zijn met je taak is enorm moeilijk.” Het is ook individueel bepaald: de een is sneller afgeleid dan de ander. Maar hoe goed je je ook kunt concentreren, op een gegeven moment is het op en moet je je batterij opladen. Dat kan bijvoorbeeld door (goede) meditatie, of een wandeling in de natuur.Voor betere concentratie op de werkplek adviseerde Van der Stigchel het vermijden van onverwachte prikkels, niet alleen door geluid, maar ook bijvoorbeeld door iemand op te zien staan. De inrichting van een kantoor is daarom belangrijk – door voor goede akoestiek te zorgen en afzondering mogelijk te maken. Het liefst zou Van der Stigchel de kantoortuin echter helemaal afschaffen. In het laatste kon de tweede spreker, NRC Handelsblad-columnist en ‘kantoorjunglespecialist’ Japke-d. Bouma, zich geheel vinden. Bouma, is ervaringsdeskundige: ze krijgt meer dan 1000 mails

per dag van mensen die lijden onder de kantoortuin.Volgens haar is die een hel “en totaal ongeschikt om te werken. Als je echt iets af wilt hebben, is het kantoor de laatste plaats waar je moet zijn.” Ook architecten kregen het ervan langs: als ontwerpers van open, transparante kantoorinterieurs zijn zij volgens Bouma de kwade genius achter de kantoortuin: “Rot op met je transparante interieurs, dat doe je maar thuis.” Bouma had nog een aantal hilarische (en al dan niet bruikbare) tips, zoals stoppen met vergaderen: als de kantoortuin de hel is, dan is vergaderen het voorportaal van de hel. Het is dodelijk voor de concentratie en er zijn veel betere manieren om te overleggen. “Nadeel is dan wel dat je al om 13 u klaar bent met werken.” Koop ook oordopjes tegen tenenkrommende kantoorclichés, zoals ‘kansen creëren’, ‘ketensamenwerking’ en ‘je moet je rol pakken’ – volgens Bouma gebakken lucht die je werkplezier vergalt. “Als je dat jargon hoort, gaan je hersenen uit.” Beter nog is het om helemaal je mond te houden: stilte zou de norm moeten zijn op kantoren, zeg alleen wat als je echt wat te zeggen hebt. En: kom alleen naar kantoor als je er iets te zoeken heb. En werken dan? “Dat doe je maar thuis. Zie het kantoor als een gezellige plek waar je af en toe collega’s ontmoet. dat levert ook nog eens aanzienlijke besparingen op.” Dan verdwijnt ook gelijk de flexplek, nog een voordeel: “Een onpersoonlijke werkplek betekent onpersoonlijk werken. En ik durf te wedden dat als we de flexplek afschaffen het aantal burn-outs als sneeuw voor de zon zal verdwijnen.” Tot die tijd is het volgens Bouma zaak regelmatig rust te nemen. En net als Van der Stigchel is ze een fervent voorstander van wandelen. “De koning onder de tips. Wandel ook als je geen tijd hebt of als het regent.” Doe het desnoods op kantoor: “En loop dan met een dikke ordner met gekleurde post-its onder je arm, dan denken mensen dat je belangrijk bent.”

ETCETERA

Bouw & reno, bouwen renovatie beurs

www.humanscale.com

HoReCa op Ambiente 2020 Van 7 tot en met 11 februari vindt weer Ambiente plaats, ‘s werelds grootste vakbeurs voor consumentengoederen, die bestaat uit de sectoren Dining, Giving en Living. Nieuw onderdeel bij Dining is HoReCa in hal 6, met een ruim aanbod van producten voor horeca-interieurs. Op het HoReCa-Forum worden bezoekers geïnformeerd over innovaties en nieuwe concepten in de hospitality-branche. Ook elders op Ambiente zullen aanbieders voor de projectmarkt vertegenwoordigd zijn – steeds herkenbaar aan het ‘Contract Business’-logo. ambiente.messefrankfurt.com

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

imm cologne 2020 met Pure Architects De komende imm cologne – van 13 tot en met 19 januari in Keulen – belooft weer een waar designspektakel te worden. De organisatie verwacht meer dan 100.000 meubelen en interieurobjecten, waarvan ongeveer een derde geheel nieuw is. Een van de design-hoogtepunten is weer Das Haus – Interiors on Stage, de door de ‘guest of honour’ ontworpen simulatie van een woonhuis die gelijk ook een portret van de ontwerper vormt. Dat is dit keer de multidisciplinaire designstudio MUT uit Valencia – in 2019 opgericht door Alberto Sánchez en Eduardo Villalón. Het circa 180 m2 grote Haus van MUT krijgt als titel ‘A la fresca’ (in de buitenlucht) – en verwijst naar de cultuur van het elkaar na een hete dag ’s avonds ontmoeten in straten en op pleinen die in veel Spaanse (en andere Zuid-Europese) dorpen en steden nog steeds gebruikelijk is. Overdag zoekt men koelte in de huizen, die vaak rond een open patio zijn gebouwd. Ook Das Haus van MUT bestaat uit vertrekken en een open ruimte, waarbij de binnenruimten echter naar buiten zijn gekeerd en binnen en buiten geleidelijk in elkaar overlopen. In het huis zullen meubelen en kleden van hoge kwaliteit worden gebruikt, die alle ook geschikt zijn voor buiten – waarmee gelijk op een belangrijke trend wordt ingespeeld. Het 9e Das Haus staat in het hart van hal 3.1, die samen met de hallen 2.1, 2.2, 3.2, 11 en 4.2 Pure vormt, het designsegment van de imm. Hal 4.2 is het toneel van de tweede editie van Pure Architects, het platform voor

(interieur)architecten, inrichters, inkopers en planners dat afwisselend met LivingKitchen tweejaarlijks plaatsvindt, en dat een soort ‘walk-in designcatalogus’ voor de creatieve sector zal zijn. Tal van vooraanstaande exposanten op het gebied van onder meer verlichting, badkamers en vloeren tonen hier hun noviteiten en innovatieve ruimteconcepten. In hal 11 is de 2e Pure Atmospheres, waar high-end merken hun collecties tonen. Tussen hal 2 en 3 worden de ontwerpen getoond die zijn genomineerd voor de Pure Talents Contest – de wedstrijd voor jong talent. In hal 3.1 is ook The Stage – het internationale trendforum met voordrachten van experts en bekende ontwerpers over actuele trends en ontwikkelingen op het gebied van interieurontwerp. Speciale aandacht is er dit jaar voor duurzaamheid en projectinterieurs, met name op hospitality-gebied. De ontwerpers van MUT zullen hier het concept achter Das Haus toelichten. Het complete programma van The Stage is te vinden op www.imm-cologne.de/events/ veranstaltungssuche-2.php. De overige (noord-) hallen ten slotte vormen samen het nieuwe segment ‘Home’, onderverdeeld in ‘Home Sleep’ (slaapsystemen), ‘Home Scenes’ (ideeën voor ‘lifestyle-georiënteerd’ wonen) en ‘Home Settings’ (slimme inrichtingsoplossingen voor jong en stijlvol wonen). www.imm-cologne.de www.mutdesign.com

OBJECT Rotterdam laatste keer in HAKA-gebouw Voor de derde en laatste keer presenteert designbeurs OBJECT Rotterdam een uitgekiende selectie designobjecten in het monumentale HAKAgebouw.Van vrijdag 7 tot en met zondag 9 februari het gebouw nog één keer van onder tot boven gevuld met design. Meer dan 150 ontwerpers tonen bijzondere meubelen, interieurproducten en lichtontwerpen, sieraden, textieldesign en grote architecturale installaties. Directeur en curator Anne van der Zwaag stelt opnieuw het aanbod samen, een bijzondere mix van limited editions en one-offs op het grensvlak van design, kunst, mode en architectuur – van zowel gevestigde namen als veelbelovend talent. Tijdens de laatste editie pakt de beurs extra uit. Op vrijdag vinden

er verschillende studiobezoeken bij bekende Rotterdamse ontwerpers in de omgeving plaats, met aansluitend een avondprogramma in de nabijgelegen creatieve hotspot Weelde. Op zaterdag zijn zowel de ateliers van Daan Roosegaarde als de Keilewerf 2 geopend, op een paar minuten lopen van OBJECT. Zondag vinden in het HAKA-gebouw architectuurrondleidingen plaats. Na OBJECT wordt gestart met de herbestemming. Dudok Groep gaat het rijksmonument, met behoud van de industriële en monumentale waarden, transformeren tot een bedrijfsverzamelpand voor kantoren en horeca. Architect van de transformatie is Wessel de Jonge. objectrotterdam.com

ETCETERA

Inspirium Amsterdam geopend Met een spectaculaire show vond eind november de officiële opening plaats van Inspirium Amsterdam, voorheen de Horecawerf. Het is na die in Breda de tweede locatie van Inspirium, en volgens de initiators een

volgende stap in de toekomst van hospitality. Negentien partners met ieder hun eigen expertise op het gebied van hospitality komen samen onder één dak en werken gezamenlijk aan totaaloplossingen voor gastvrijheid in bedrijven. Tot de partners behoren onder meer Satelliet Meubelen, Häfele, Hydrozorg, Incatro Room Acoustics, Kinly, Lavazza, Lensen Totaalinrichters, Utilicht en VHC Jongens. Inspirium staat voor een heldere visie op hoe klanten nog beter geholpen kunnen worden in hun zoektocht naar de optimale gastvrijheidsbeleving. Zo ontwikkelde Inspirium Breda zich al eerder tot het platform waar inspiratie, beleving en kennis worden geboden op het gebied van gastvrijheid. Dat is al lang niet meer voorbehouden aan de horeca: alle professionals in de zorg, retail, leisure, office en het onderwijs die zich bezighouden met gastvrijheidsbeleving, ervaren het synergetische effect van ‘sharing success and happiness’. Inspirium Amsterdam brengt dit alles volgens de initiators naar een nog hoger niveau. www.inspirium.nl

Tentoonstellingen

LONDON CALLING SINGAPORE

Het Nieuwe Instituut, Rotterdam

Bart Eijking heeft een Design & Build

t/m 29-12 I See That I See What You Don’t See t/m 26-1 Animal Encounters hetnieuweinstituut.nl

bedrijf in Londen en Patrick de Louwere werkt als architect/design director in Singapore. Samen zijn zij eigenaar en creative director van het Nederlandse

Designmuseum, Gent

meubelmerk Studio Lawrence. De

t/m 5-1 Ensembles t/m 16-2 Lina Bo Bardi Giancarlo Palanti. Studio d’Arte Palma 1948- 1951 www.designmuseumgent.be Design Museum Den Bosch t/m 19-1 Design van het Derde Rijk designmuseum.nl

Zaans Museum, Zaandam t/m 2 februari Ode aan de Lino www.forbo-flooring.nl/ode-aan-de-lino

Groninger Museum, Groningen t/m 5 mei Mondo Mendini. The World of Alessandro Mendini www.groningermuseum.nl

Centraal Museum, Utrecht t/m 19-1 Dromen in beton, Kanaleneiland en Hoog Catharijne www.centraalmuseum.nl

column is een briefwisseling tussen hen en bekijkt ontwikkelingen in Azië en Groot-Brittannië door Nederlandse brillen.

Newspeak Zeventig jaar geleden werd Nineteen Eighty-Four: A Novel, of simpelweg 1984, gepubliceerd. George Orwells dystopische roman handelt over een imaginatieve toekomst. Een superstaat waar één partij alles voor het zeggen heeft, de leider verheerlijkt wordt – een welhaast goddelijke status heeft – en waar individuen moeten vrezen bij afwijkend of particulier gedrag. Over de verwijzing naar onze hedendaagse maatschappijen zijn inmiddels boekenkasten volgeschreven en na het lezen van de novelle bekruipt je het gevoel inderdaad dat we er zelf middenin zitten. Big Brother is geen verwijzing naar de populaire tv-serie of Hummie van der Tonnekreek, maar naar dit boek. 1984 heeft een aantal interessante termen achtergelaten in de Engelstalige literatuur: Big Brother, doublethink, thoughtcrime, Newspeak en 2+2=5.

Textielmuseum, Tilburg

Yksi Expo, Eindhoven t/m 4-1 Rethinking Plastic, design with a mission t/m 11-1 The Driver t/m 31-1 Made in Eindhoven: Carissa Ten Tije www.yksiexpo.nl

CID, Grand-Hornu t/m 8-3 Nature Morte/Nature Vivante www.cid-grand-hornu.be

ADAM, Brussel t/m 12-1 IN-possible www.adamuseum.be

Bij mijn rondgang over de Dutch Design Week nestelde het woord Newspeak zich in mijn hoofd als overkoepelende term voor het geëxposeerde werk. Thema’s en terminologieën normaliter in gebruik om design te beoordelen, zoals functionaliteit, bruikbaarheid of esthetiek, lijken hun betekenis te hebben verloren in het discours van de Dutch Design Week. Er is een slaafse fascinatie voor materialen en niet voor concrete producten of toepassingen, laat staan esthetiek. Een wellustig display van mogelijkheden waar zelden de bruikbaarheid wordt aangetoond. Gedachteloos wordt een nieuwe machinetaal omarmd, zonder begrip voor het vakmanschap dat nodig is om er een ontwerp van te maken. Er worden geen vragen meer gesteld aan het object, alles wat de machine uitspuugt wordt voor volwaardig aangezien. Esthetiek laat zich overrompelen door technologische mogelijkheden. En dat is opmerkelijk met ‘Design’ prominent in de titel van het evenement. Met het thema van dit jaar – ‘If not now, then when?’ – legt de organisatie gelukkig zelf de vinger op de zere plek. De vraag moet natuurlijk zijn: “Wat…?”. Wat gaan we doen? Wanneer is irrelevant. Natuurlijk kun je nu alles een grote hal in dragen, als er vervolgens geen curatie wordt toegepast is het alsof je in een bazaar rondstruint. Of zoals mijn reisgenoot het scherp samenvatte, “Ik heb moeite te zien want ik moet zien”.

ETCETERA

t/m 1-3 Black & White | Symboliek in Kunst & Design t/m 30-8 Bloed, Zweet en Garens | Textiel voor de LocHal www.textielmuseum.nl

Bozar, Brussel t/m 5-1 Bureau BAUKUNST t/m 12-1 Artists in Architecture t/m 26-1 Across. 8 offices, 8 weeks – jonge Belgische architectuur www.bozar.be

DeSingel, Antwerpen t/m 12-1 Architectuur i.s.m. t/m 19-1 Case Design - The Craft of Collaboration Unfolding the Archives t/m 16-2 Back to school - Scholenbouw van morgen desingel.be

In Hal 1 van het Klokgebouw, exposeerde Studio boing met ‘The Office Jungle, a radically new kind of spatial design made to empower the modern ape’. Radicaal is het zeker, een geodetische structuur opgehangen aan springveren die al het meubilair in kantoor moet vervangen. Even radicaal als stompzinnig. Op de borstvormige lampen van Rrudi zou in Orwelliaanse term thougthcrime van toepassing kunnen zijn, maar dat is te veel eer. Al deze dystopische kolder plaatst de organisatie voor een interessante uitdaging. Dragen ze bij aan de vormgeving van de toekomst of verliezen ze zich in Doublethink en brainwashen ze het publiek met een alternatieve waarheid? Singapore, November 2019

DECEMBER 2019 - JANUARI 2020 | #6 | JAARGANG 30

Zorg en welzijn Nummer 6 december 2020/januari 2021

THEMA CULTUUR

Nummer 5 oktober/novemner 2020

Productdossier projectstoffering

THEMA ONDERWIJS

Nummer 4 augustus/september 2020

THEMA HERBESTEMMING EN TRANSFOMATIE

Nummer 3 juni/juli 2020

THEMA HOTELS, CAFÉS EN RESTAURANTS

Nummer 2 april/mei 2020

THEMA KANTOREN

Nummer 1 februari/maart 2020

THEMA ZORG EN WELZIJN

De thema’s van 2020 Verschijning 25 Februari

Kantoren Productdossier verlichting

Verschijning 29 April

Hotels, cafés en restaurants Productdossier sanitair

Verschijning 30 Juni

Herbestemming en transformatie Productdossier wanden en plafonds

Verschijning 4 September

Onderwijs Productdossier vloeren

Verschijning 3 November

Cultuur Productdossier projectmeubelen

Verschijning 22 December

Interieurs met beleving

Schouwburg, Den Haag Ga voor meer informatie naar www.brunner.nl of bezoek onze showroom. Edisonstraat 3

5051 DS Goirle

T+31 (0) 13 534 9167