Issuu

zorg Platform voor managers in ziekenhuizen en ouderenzorg

38e jaargang nr. 8 - december 2013

ww w. zo

eu in w s

te ll in

ge n.

instellingen

Thema

Catering Restaurant AriĂŤnsZorgpalet klaar voor toekomst Met Bob Hutten terug naar de basis van eten en drinken Het nieuwe Meander MC

Smetteloos textielbeheer Beregoed voor uw zorginstelling

Bij CleanLeaseFortex bent u aan het juiste adres voor een textielservice op maat. Wij verhuren en reinigen hoog kwaliteitstextiel, bedrijfskleding, bewonerswas en medische hulpmiddelen voor uw zorginstelling. Daarbij leveren onze gespecialiseerde wasserijen u een deskundige totaalservice en garanderen wij u een persoonlijke aanpak. Smetteloos textielbeheer draagt bij tot een betere zorg!

Meer info? Kijk op www.cleanleasefortex.eu of bel: (Nederland) +31 (0)71 341 91 07 (BelgiĂŤ) +32 (0)50 79 93 93

www.cleanleasefortex.eu

Inhoud

Van de redactie

Nieuws

BHV beter organiseren met hulp van ZOEF

De spelregels van het wijkrestaurant

Met Bob Hutten terug naar de basis van eten en drinken

Vooruitblik beurs Facilitair

34 35

Mini-special 'Koffie en Thee'

Column Frederiek Morees

Restaurant AriĂŤnsZorgpalet klaar voor de toekomst

Lekker Betrokken! Bouwbedrijven werken samen aan nieuwbouw Meander MC

Prestatie-inkoop GGZ-Centraal

Servicewijzer

Agenda en advertentie-index

Philip van Klaveren over nieuwbouw Meander MC

30 Online > ZorgInstellingen is ook op Twitter te volgen. Ga naar www. twitter.com/zorginstelling en wordt volger. Zo blijft u dagelijks op de hoogte van het laatste nieuws uit de zorgsector. Niet alleen interessant voor uzelf, maar u heeft ook de mogelijkheid om uw eigen volgers snel op de hoogte te stellen van het nieuws door te retweeten.< > Wat is er te doen? Voor welke cursus kan ik me inschrijven? Welk congres is interessant om bij te blijven in mijn vakgebied? En naar welke beurs moeten mijn medewerkers beslist toe? De website van uw eigen vakblad houdt evenementen en andere belangrijke agenda-onderwerpen nauwgezet in de gaten. Ga voor het complete overzicht naar de website. lees verder < www.zorginstellingen.nl/evenementen

> Eens per twee weken verschijnt ZorgInstellingen in de vorm van een digitale nieuwsbrief. Iedereen die geĂŻnteresseerd is in het laatste nieuws uit de zorgsector kan zich abonneren op deze gratis nieuwsbrief. Ook bevat de nieuwsbrief informatie over de nieuwste producten en diensten. Abonneren? lees verder < www.zorginstellingen.nl > De winnaars van de Gastvrijheidszorg Awards 2013 zijn in juni bekendgemaakt. Niet gewonnen? Ook in 2014 is het weer mogelijk het gastvrijheidsniveau van uw zorginstelling te laten beoordelen. De inschrijving van de editie 2014 van Gastvrijheidszorg met Sterren is inmiddels geopend. Ga daarom snel naar de website www.zorgmetsterren.nl voor alle informatie over het gastvrijheidsproject. Schrijf u in en ook uw zorgorganisatie heeft kans om goede sier te maken met de uitslag. Van harte aanbevolen!

2013-December / ZorgInstellingen

Actiemodel

Wanneer de dagelijkse was u boven het hoofd groeit. drogen in maar

36 Krachtig en betrouwbaar – dàt zijn de actiemodellen ECO SPEED. Ze zijn ontwikkeld voor het gebruik in bedrijven en instellingen, en wassen tijKrachtig en betrouwbaar – dàt zijn de actiemodellen ECO SPEED. Ze zijn dens hun gehele levensduur maar liefst zes keer zo veel als een gewone ontwikkeld voor het gebruik in bedrijven en instellingen, en wassen tijwasmachine voor huishoudelijk gebruik. En dat met extreem korte wasdens hun gehele levensduur maar liefst zes keer zo veel als een gewone en droogtijden, afmetingen bijzonder gunstig energiewasmachine voorcompacte huishoudelijk gebruik. en En een dat met extreem korte wasverbruik. Dan is het niet erg als de dagelijkse berg was groter uitvalt ... en droogtijden, compacte afmetingen en een bijzonder gunstig energie-

Nu tot wel

Nu € tot1.029,wel € 1.029,extra extra korting!* verbruik. Dan is het niet erg als de dagelijkse berg was groter uitvalt ... Lees meer over onze actiemodellen en zorg er nu voor dat u de speciale korting!*

Mielemeer actiekorting ontvangt: www.miele-professional.nl/ecospeed actiekorting ontvangt: www.miele-professional.nl/ecospeed Lees over onze actiemodellen en zorg er nu voor dat u de speciale Of neem voor meer informatie contact op via telefoonnummer: (0347) 37 88 84 Miele actiekorting ontvangt: www.miele-professional.nl/ecospeed

wassen in maar

49 drogen in maar

* Beperkte oplage met actiekorting excl. BTW ten opzichte van de vergelijkbare gebruikelijke Miele-modellen * Beperkte oplage met actiekorting excl. BTW ten opzichte van de vergelijkbare gebruikelijke Miele-modellen

„Een succesvolle oplossing voor isolatiekamers“

wassen in maar

Krachtig en betrouwbaar – dàt zijn de actiemodellen ECO SPEED. Ze zijn ontwikkeld voor het gebruik in bedrijven en instellingen, en wassen tijdens hun gehele levensduur maar liefst zes keer zo veel als een gewone wasmachine voor huishoudelijk gebruik. En dat met extreem korte wasen droogtijden, compacte afmetingen en een bijzonder gunstig energieverbruik. Dan is het niet erg als de dagelijkse berg was groter uitvalt ... Lees meer over onze actiemodellen en zorg er nu voor dat u de speciale Miele actiekorting ontvangt: www.miele-professional.nl/ecospeed

Nu tot wel € 1.029,extra korting!*

Voordelen van VIRobUSTER ® isolatiekamer concept

• • • • • • •

Patiëntenkamer met één druk op de knop in een isolatiekamer (onderdruk/overdruk) veranderen Veilig een patiënt isoleren (brandwonden en immuun verzwakte patiënten) * Beperkte oplage met actiekorting excl. BTW ten opzichte van de vergelijkbare gebruikelijke Miele-modellen Veilig een patiënt in quarantaine plaatsen (MRSA, ESBL, Influenza en TBC patiënten) Een mobiele unit om flexibel in te zetten Bescherming van personeel (minder ziekteverzuim door medebesmetting) Verminderde nosocomiale infecties, ligdagen en mogelijkwijze medicijnen Energie- en onderhoudsvoordelen door gebruik naar behoefte

VIROBUSTER® B.V. Stuttgartstraat 22 - 24 3047 AS Rotterdam Tel +31 (0)10 2624005 Fax +31 (0)10 2459929 info@virobuster.nl www.virobuster.nl

DE LUCHTZUIVERING SPECIALIST

redactioneel

Colofon ZORGINSTELLINGEN IS EEN UITGAVE VAN VAKMEDIANET

eten en emotie Tijdens een van de break out-sessies na afloop van de algemene ledenvergadering van FMN (de beroepsvereniging van facility professionals), toonde Jelle Ferwerda, hoofd voeding van de Sint Maartenskliniek in Nijmegen, een korte video. Een oudere patiënt zat achter een zojuist uitgeserveerde maaltijd. De interviewer vroeg hem hoe het smaakte en geheel onverwacht raakte de man geëmotioneerd. In verband met zijn opname was hij enkele weken veroordeeld geweest tot aangepaste voeding, en dit was na lange tijd weer een van zijn eerste gewone maaltijden. Naast mij schoten twee mensen behoorlijk in de lach. De ene persoon draaide zich om en zei tegen zijn achterbuurman: “Nou, dan kan zijn vrouw zeker niet koken…..Pfff, als je al geëmotioneerd raakt van ziekenhuis-eten….” ‘s Avonds in de auto op weg naar huis liet de reactie me niet los. Uit ervaringen uit mijn naaste omgeving weet ik hoe belangrijk een maaltijd is als je voor korte of langere tijd in een ziekenhuis verblijft of in een VVT-omgeving woont. Je bent zwak en kwetsbaar en hebt in de regel – laat ik het maar neutraal formuleren - niet zo heel veel te doen. Het dagelijks hoogtepunt is dan toch de warme maaltijd. Dit themanummer gaat over catering en bij het samenstellen heb ik diverse professionals gesproken die dagelijks bezig zijn met het bedenken, bereiden en het op een aantrekkelijke manier presenteren van de warme maaltijden in een zorgomgeving. Ik moet zeggen: mijn respect hebben ze. Het lijkt me beslist geen gemakkelijke klus om zeven dagen in de week steeds weer iets moois en gezonds voor te schotelen (met voldoende voedingswaarde!), waarvan mensen zeggen: dat heeft gesmaakt. En dat ook nog eens binnen de beschikbare budgetten. Met de komende feestdagen voor de deur draaien veel instellingskeukens weer op volle toeren om de patiënten en bewoners een feestelijk en smakelijk maal voor te schotelen, GERARD DESSING in een passende ambiance. Natuurlijk hoeft het geen perfecte culinaire sterren-belevenis te hoofdredacteur zijn met tal van amuses en - zoals het NRC onlangs omschreef - ‘allerlei streepjes, dotjes, gelletjes, druppeltjes, schuimpjes en moussejes’, en waar iemand aan tafel gaat uitleggen dat er naast de tournedos een ‘ring van rode ui’ op het bord ligt. Misschien zit de uitdaging wel meer in hetgeen een bekende kok als volgt omschreef: ‘Kijk uit dat je niet slechts ‘iets’ op een bord serveert, maar zorg dat je een mooi ‘gerecht’ serveert.’ Fijne feestdagen en een gezond 2014 toegewenst!

HOOFDREDACTEUR Gerard Dessing, gerarddessing@vakmedianet.nl EINDREDACTEUR Aline de Bruin, alinedebruin@vakmedianet.nl REDACTIERAAD Chiel Bos, Noor van den Bergh en Rob van den Bergh MEDEwERKERS AAN DIT NUMMER Wanda Bakker, Jurgen Blijenbergh, Phyllis den Brok, Sandra Jansen, Gert Ligtenberg, Frederiek Morees, Stan Ottevanger COVERONTwERP Arjan Anderiesen, Mr. Richardson ART DIRECTION & VORMGEVING Publish Impulse Group - Cross Media Solutions UITGEVER Geert van den Bosch, geertvandenbosch@vakmedianet.nl MARKETING Leendert van Wezel ACCOUNTMANAGERS Michel Lases, michellases@vakmedianet.nl (06-52867256) Bert Renkema, bertrenkema@vakmedianet.nl (06-30060061) AbONNEMENTENADMINISTRATIE & TRAFFIC klantenservice@vakmedianet.nl ADRES Vakmedianet Postbus 448 2400 AK Alphen aan den Rijn Tel: 088-5840800 www.zorginstellingen.nl redactie@zorginstellingen.nl AbONNEMENTEN ZorgInstellingen verschijnt acht keer per jaar. Jaarabonnement Nederland € 120,00 (excl. bTw), belgië € 130,00 buitenland overig € 155,00. Abonnementen worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor vervaldatum schriftelijk is opgezegd. Los nummer € 17,50 (excl. bTw). bANKRELATIE ING bank 65.23.73.763 DRUK Ten Brink, Meppel DOELGROEP Algemeen & financieel management, facilitair management, hoofden inkoop & voeding, ICT-management & hoofden administratie. COPyRIGHT Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Copyright: ©2013 DISCLAIMER: Alle in ZorgInstellingen opgenomen informatie is met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. De juistheid en volledigheid kunnen echter niet worden gegarandeerd. Vakmedianet en de bij deze uitgave betrokken redactie en medewerkers aanvaarden dan ook geen aansprakelijkheid voor schade die het directe of indirecte gevolg is van het gebruik van de opgenomen informatie. VAKMEDIANET IS AANGESLOTEN bIJ HET OPLAGE INSTITUUT (HOI)

2013-December / ZorgInstellingen

nieuws Ouderen bepalend voor contract met maaltijdleverancier Zorginstelling Evean in de regio Noord-Holland Noord en maaltijdleverancier Distrivers zijn deze maand een naar eigen zeggen bijzondere samenwerking aangegaan. Zijn de ouderen niet tevreden? Dan wordt het contract ontbonden. Volgens Erick Bakker, facilitair manager van Evean, is dit de manier om te focussen op de gezondheid en het welzijn van cliënten en tegelijkertijd geld te besparen. “Het kan wel, door anders te gaan samenwerken met marktpartijen.” Bakker is enthousiast over de nieuwe koers. “Heel veel instellingen maken enkel beleid vanuit een financiële bril. Onze focus is gericht op kwaliteit. Concreet betekent het contract een nieuwe vorm van outsourcing, waarbij wij als zorginstelling de regie houden en zelf nieuwe keuzes kunnen maken als onze cliënten dat nodig hebben.” Erik Wijnhof, algemeen directeur van Distrivers: “Een belangrijk onderdeel van de businesscase vormen de CQ-indexmetingen. Deze maken het uitgangspunt van gezondheid en welzijn inzichtelijk en meetbaar. Zowel Distrivers als Evean willen dat deze uitkomen op een 5-sterrenniveau. De CQ-metingen zijn gekoppeld aan financieringsstromen en gaan onder meer over het welzijn, de bejegening en ambiance in de zorginstelling. Scoort Evean daarvoor onvoldoendes, dan is dat dus reden om het contract met Distrivers te ontbinden.”

Nieuwe publicatie voor gezondheidszorgbouw De Stichting Adviescentrum voor Zorghuisvesting (AcvZ) heeft onlangs een nieuwe publicatie van spelregels en afspraken voor de bouw van zorgvastgoed opgesteld. Het document bevat definities en richtgetallen die aansluiten bij de nieuwe ontwikkelingen in de bouw en in de zorg. De publicatie is een vervolg op de nota’s die tot 2008 werden uitgebracht door het Bouwcollege, dat namens de overheid belast was met het toezicht op de zorgbouw. Na het afschaffen van de wettelijke regels kwamen deze nota’s te vervallen. Zorginstellingen, ontwerpers en bouwers zijn tegenwoordig zelf verantwoordelijk voor het vraaggericht realiseren van zorgvastgoed en droegen hierbij ook zelf de financiële risico’s. Daarbij ontstonden soms knelpunten die kunnen leiden tot vertraging, overschrijding en financieringsproblemen. Er bleek behoefte te zijn aan gezamenlijke spelregels en actuele werkafspraken voor het bouwen in de zorg. De AcvZ heeft dit probleem opgepakt door het opstellen van de nieuwe Bouwkostennota ‘Handreiking Kerngetallen Zorgvastgoed’. Ook voor financiers en toezichthouders wordt hiermee het proces transparanter. Kostenramingen, ontwerptekeningen en bouwplannen komen sneller tot stand en kunnen beter worden bewaakt.

900 banen weg bij Philadelphia Zorg Bij Philadelphia Zorg verdwijnen de komende twee jaar 900 banen. Het is nog niet duidelijk hoeveel gedwongen ontslagen daarbij zullen vallen. Bestuursvoorzitter Greet Prins: “Een deel is op te vangen door natuurlijk verloop en doordat mensen vrijwillig weggaan. Maar gedwongen ontslagen zijn onvermijdelijk.” Philadelphia doet aan gehandicaptenzorg op verschillende locaties in het land. De organisatie ziet zich volgens Prins gedwongen tot de ontslagen door bezuinigingen van de overheid op de AWBZ. Die gaat in 2015 deels over naar de gemeenten. “In 2014 hebben we al 10 miljoen minder te besteden, als gevolg van bezuinigingen. De komende jaren loopt dat op tot 40 miljoen”, aldus Prins. “We vinden het beroerd en vervelend voor medewerkers en cliënten dat we dit moeten doen. Maar het is nodig voor het voortbestaan van Philadelphia.” In de ondersteunende functies verdwijnen naar verwachting zo’n 300 banen, onder het verzorgend personeel en de begeleiders ongeveer 600. Een aantal locaties gaat dicht. Het proces moet eind 2015 voltooid zijn. De ontslagen worden opgevangen door het inzetten van digitale hulpmiddelen (bijvoorbeeld beeldbellen) en door meer te vragen van vrijwilligers en van cliënten zelf.

‘Zorginstellingen worstelen nog vaak met social media’ Ziekenhuizen zijn steeds actiever op social media, maar zorginstellingen blijven nog wat achter. Ze worstelen vaak met het implementeren van social media. Dat blijkt uit onderzoek onder negen instellingen in de regio van Twente, uitgevoerd in opdracht van Both Social en de universiteit van Twente. Uit het onderzoek blijkt dat de onderzochte zorginstellingen vaak geen goede visie en strategie rondom social media hebben. Ook zien ze veel bedreigingen bij het gebruik ervan. Zo wordt als reden vaak genoemd dat er ‘te weinig tijd is’ om de verschillende kanalen te onderhouden. Ook worden negatieve reacties vaak gezien als een bedreiging en weten zorginstellingen niet altijd welke informatie ze op de verschillende social media kanalen moeten delen. Volgens de onderzoekers is het juist naar aanleiding van de recente ontwikkelingen in de zorg belangrijk om social media te gebruiken. Social media kan gebruikt worden om nieuwe cliënten te werven. De conclusie van het onderzoek is dat bij veel zorginstellingen een structureel social media beleid ontbreekt. Hen wordt geadviseerd om een social media plan op te zetten en vervolgens interactie te creëren met de markt.

2013-December / ZorgInstellingen

www.zorginstellingen.nl

nieuws

Nederlander positief over gezondheidszorg Nederlanders oordelen onveranderd positief over het functioneren van de gezondheidszorg. Bijna de helft van de Nederlanders geeft aan dat het gezondheidszorgsysteem in grote lijnen goed werkt. Slechts 5 procent meent dat het systeem helemaal opnieuw moet worden ingericht. Dit percentage lag in 2007 nog op 9 procent. Dat blijkt uit de achtste International Health Policy Survey van de Commonwealth Fund, die door IQ healthcare van het Radboudumc is uitgevoerd. In totaal namen 20.045 burgers uit 11 landen deel aan dit onderzoek. Duizend Nederlanders, in leeftijd variërend van 18 tot 93 jaar, is gevraagd naar hun ervaringen met de zorg. Naast Nederland, namen Duitsland, Frankrijk, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Zwitserland, de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw Zeeland deel. Enkele uitkomsten: Burgers vinden het steeds belangrijker dat ze actief mee kunnen praten over de zorg die ze ontvangen. Daarnaast is er een opvallende stijging te zien in het communiceren via e-mail met de huisarts. Inspanningen om de patiënt een actieve rol te geven in zijn eigen ziekteproces, zouden er ook toe moeten leiden dat patiënten het gevoel hebben controle te hebben over hun ziekte.

EN VANAF MOBIELE APPARATEN

Wi-Fi

Ziekenhuispersoneel maakt het meeste lawaai Het personeel in het ziekenhuis maakt het meeste lawaai. Althans, dat is het geval in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ‘s-Hertogenbosch. Dat heeft het ziekenhuis zelf onderzocht. Pratend en werkend personeel op de Intensive Care blijkt de grootste bron van lawaai te zijn in het JBZ. Daar kwamen ze achter door in een patiëntenkamer bijna zeventig uur geluidsopnamen te maken. Afdelingspersoneel is verantwoordelijk voor 57 procent van de totale ‘akoestische energie’. Geluid van apparatuur en alarmen is verantwoordelijk voor 43 procent. Een kleine verrassing voor de onderzoekers. “In tegenstelling tot wat we tot nu toe aannamen, zijn we als personeel zelf voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor het geluid op de IC. Dit biedt mogelijkheden om te bekijken of er manieren zijn om dit te veranderen door bijvoorbeeld werkprocessen aan te passen”, aldus de onderzoekers op de site van het JBZ. Het onderzoek naar geluid is onderdeel van een grootschaliger onderzoek van het JBZ naar helende zorgomgevingen en IC’s. Het ziekenhuis kijkt daarbij naar omgevingsfactoren, zoals licht en geluid.

2013-December / ZorgInstellingen

LABELS PRINTEN VIA HET DRAADLOZE NETWERK

Mobiel

www.brother.nl/labelprinters

Een professioneel resultaat Creëer snel professionele labels en etiketten voor enveloppen, dossiermappen, documenten, CD’s en vele andere items met de Brother QL-710W labelprinter. Sluit de labelprinter eenvoudig aan op uw PC of Mac, of verbindt deze met uw bestaande draadloze netwerk. Print vanaf alle computers in het kantoor direct vanuit Microsoft Word, Excel of Outlook. Via de professionele ontwerp software kunt u razendsnel labels met afbeeldingen, logo’s en barcodes ontwerpen en printen.

Brother iPrint&Label app Daarnaast kunt u via de gratis Brother iPrint&Label app ook direct labels printen vanuit uw Android of Apple smartphone of tablet. Deze handige app is zeer eenvoudig in gebruik en zoekt automatisch in uw draadloze netwerk naar ondersteunde Brother labelprinters.

Thema CaTering

De spelregels van het wijkrestaurant

www.zorginstellingen.nl

De spelregels van het wijkrestaurant

Steeds meer ouderenzorginstellingen zetten hun deuren open en realiseren een wijksteunpunt met een restaurant. Daarbij moeten ze rekening houden met een aantal spelregels. Vanaf 1 januari 2014 worden restaurants in zorginstellingen namelijk als para-commercieel beschouwd. Hoe zit dat precies? Tekst Sandra Jansen*

2013-December / ZorgInstellingen

Thema CaTering

Drank- en horecavergunning

Er is een Drank- en horecavergunning nodig als er in het wijkrestaurant bedrijfsmatig alcoholische dranken worden geschonken. Voor de afgifte van een Drank- en horecavergunning dient het restaurant te voldoen aan zogenaamde inrichtingseisen DHW en moeten er twee leidinggevende medewerkers beschikken over een diploma Sociale Hygiëne.

De spelregels van het wijkrestaurant

In een wijkrestaurant kunnen ouderen niet alleen terecht als ze in de instelling wonen, maar vooral ook als ze nog zelfstandig wonen. Dat is fijn voor ouderen omdat ze dichtbij een vertrouwd adres hebben dat ervoor zorgt dat ze nog lang zelfstandig kunnen blijven. En als zelfstandig wonen niet meer gaat, is de overstap naar de inmiddels bekende instelling niet zo groot meer. Het is ook fijn voor de zorginstelling, omdat ze op een laagdrempelige manier in contact kunnen komen met potentiële cliënten voor de intramurale zorg of een nieuwe huurder. Daarnaast vullen de extra inkomsten hopelijk het gat dat ontstaat door het teruglopen van de AWBZ-gelden. Want ook de kosten die gemaakt worden voor de huidige ‘restaurants’ worden hieruit gedekt. Ondanks, of wellicht dankzij, de bezuinigingen in de ouderenzorg is er dus een mooi initiatief ontstaan: het wijkrestaurant voor ouderen.

Behoefte

Zo’n restaurant voorziet absoluut in een behoefte. Een behoefte waar de reguliere horeca vaak niet voldoende op inspringt. De oudere consument is namelijk een belangrijke gast voor de restaurants. Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders tussen de 50 en 64 jaar goed zijn voor bijna 40 procent van de totale bestedingen in de restaurantbranche. Ouderen zijn actief, beschikken over vrije tijd en hebben relatief veel geld. Restaurants kunnen profiteren van een meer over de week gespreide besteding van deze groep. Maar voor de 65-plussers is er weinig horeca die aansluit op hun behoeften.

‘Een wijkrestaurant is fijn voor ouderen omdat ze dichtbij een vertrouwd adres hebben’ Spelregels

Tijd om daar verandering in te brengen. Maar kan dat zomaar? De deuren van je restaurant openen voor ouderen en soms ook andere doelgroepen uit de wijk? Er zijn wel een aantal spelregels waar je je als instelling aan moet houden. Een overzicht van de belangrijkste regels.

Vergunning alcoholvrij bedrijf

Er is een ‘vergunning alcoholvrij bedrijf’ nodig als je bedrijfsmatig alcoholvrije dranken als koffie en frisdrank verstrekt in het wijkrestaurant.

Drank/horecavergunning

Er is een ‘dranken horecavergunning’ nodig als er in het wijkrestaurant bedrijfsmatig alcoholische dranken worden geschonken. Voor de afgifte van een Drank- en horecavergunning dient het restaurant te voldoen aan zogenaamde inrichtingseisen DHW en moeten er twee leidinggevende medewerkers beschikken over een diploma Sociale Hygiëne.

Para-commercialiteit

Alle gemeenten zijn verplicht om op 1 januari 2014 een gemeentelijke verordening over paracommercie te hebben. Restaurants in zorginstellingen

2013-December / ZorgInstellingen

Thema CaTering

De spelregels van het wijkrestaurant

een commerciële exploitatie is wel sprake van BTW-plicht over het commerciële deel van de omzet. Is deze extra omzet echter lager dan e 68.000, dan kan gebruik gemaakt worden van de ‘kantineregeling’ en is het restaurant niet BTW-plichtig. Om bij commerciële exploitatie de vrijstelling van BTW over het ‘zorgdeel’ niet in gevaar te brengen, wordt vaak het onderbrengen van de commerciële omzet in een BV geadviseerd. Deze BV moet dan wel vennootschapsbelasting betalen bij een positief bedrijfsresultaat. Van dit laatste is echter waarschijnlijk geen sprake.

Conclusie worden als para-commercieel beschouwd en moeten zich aan een aantal regels houden. Afgaande op het conceptmodel dat hiervoor door het Bureau Eerlijke Mededinging is gemaakt, gaat het hierbij vooral om beperking van de momenten waarop alcoholische

‘Ouderen zijn actief, beschikken over vrije tijd en hebben relatief veel geld’ dranken mogen worden geschonken. Ook het organiseren van bijeenkomsten en partijen is niet toegestaan. Daarnaast mag geen reclame worden gemaakt. Dit betekent een behoorlijke beperking in het nieuwe ondernemerschap van de instelling. De beperking kan worden ondervan-

2013-December / ZorgInstellingen

gen door het restaurant in een aparte BV onder te brengen. Dan is er geen sprake meer van para-commercialiteit. Er is dan natuurlijk wel sprake van BTW-plicht.

Bestemmingsplan

Als er ‘commerciële’ horeca-activiteiten (activiteiten aan anderen dan eigen cliënten) in de zorginstelling gaan plaatsvinden, is het checken van het bestemmingsplan een must. Zijn de horeca-activiteiten aan derden heel beperkt, en vooral voor interne klanten met hun familie, dan is een bestemmingswijziging niet nodig. Als de horeca-activiteiten aan derden toenemen, moet het bestemmingsplan worden gewijzigd. Dit kan worden ondervangen door (via de website van de gemeente) een gebruiksontheffing aan te vragen.

Er komt aardig wat kijken bij een initiatief als een wijkrestaurant. Gemeentes ondersteunen en stimuleren de realisatie van wijksteunpunten voor ouderen. Maar ze controleren tegelijkertijd op para-commercialiteit. Misschien kunnen ze daarbij wat door de vingers zien. Zeker zolang er nog geen horecabedrijf is op loopafstand waar ouderen terecht kunnen voor activiteiten, een borrel of een goede en goed geprijsde maaltijd zal het met die concurrentie wel loslopen. En zeg nou zelf: maakt het nou zoveel uit of de instelling maaltijden thuis brengt of ze gezellig in het restaurant laat nuttigen?

BTW

Instellingsrestaurants zijn over de maaltijden/dienstverlening aan eigen bewoners geen BTW verschuldigd. Bij

*Sandra Jansen is senior-consultant bij Hospitality Consultants, Amersfoort.

Unieke CashBack-actie van Miele Professional Vervang nu uw professionele vaatwasser of huishoudvaatwasser, voor de beste professionele afwasautomaat. Uitermate geschikt voor zorginstellingen, scholen, kinderdagverblijven, MKB-bedrijven, sportkantines, bedrijfskantines en lunchrooms.

Nu met € 300,extra CashBack-korting*!



Korte programmatijden; tussen 6 en 23 minuten



Twee beladingsniveau‘s



Ingebouwde waterontharder



Voorbereid op automatische vloeibare zeepdosering



Zuinig met water en energie



Lange levensduur

Miele Professional 4130 ED Vianen Telefoon: (0347) 37 88 84

* Bij aankoop van een Miele professionele afwasautomaat G 7855 of G 7856. Geldig van 1 oktober t/m 31 december 2013. Bedrag inclusief BTW.

Voor meer informatie en de actievoorwaarden zie: www.miele-professional.nl/cashback-korting-afwasautomaten

Ongedierte is uw en onze zorg Een zorginstelling is open, gastvrij, het is er warm en er is altijd voedsel voorhanden. Helaas zijn het juist deze eigenschappen die deze instellingen tot een ideale verblijfplaats voor ongedierte maken, met alle risico’s van dien. Voorkomen is beter dan genezen. Ons aanbod op het gebied van ongediertepreventie heeft in de zorgsector zijn effectiviteit bewezen. Wanneer het onverhoopt toch nodig is, kunt u op ons rekenen voor een snelle, doeltreffende en discrete bestrijding. Dat is een hele zorg minder. Kijk op www.rentokil.nl/zorg, mail naar info@rentokil.nl of bel gratis 0800-7368654 Adv A5LiggendZorg.indd 1

VCA

03-04-13 14:11

thema catering

Prestatie-inkoop bij GGZ Centraal

www.zorginstellingen.nl

GGZ Centraal plukt vruchten van prestatie-inkoop

Hoe vind je de leverancier die het beste bij je past? Pak je het traditioneel aan (met een dik bestek) of daag je de leverancier uit om zijn expertise in te brengen zodat de beste oplossing uit de procedure rolt? GGZ Centraal koos bij de recente aanbesteding van de maaltijdleveringen voor het laatste. Yvonne Nieland van GGZ Centraal en Gerben Hengeveld van leverancier Huuskes vertellen over hun ervaringen met prestatie-inkoop. Tekst Gerard Dessing Op 1 september 2012 trad het vierjarig contract in werking tussen GGZ Centraal, een organisatie voor geestelijke gezondheidszorg in Flevoland, Gooi en Vechtstreek, Oostelijk Utrecht, Veluwe & Veluwe Vallei, en leverancier Huuskes voor de dagelijkse levering van 1100 maaltijden.

2013-December / ZorgInstellingen

De aanbesteding was niet traditioneel (met een gedetailleerd bestek) ingestoken, maar werd uitgevoerd volgens de filosofie van prestatieinkoop. Deze, voor de facilitaire wereld relatief nieuwe manier van inkopen, heeft tot een interessante samenwerking geleid.

Efficiency

Als fusie-organisatie werd bij GGZ Centraal tot voor kort op verschillende manieren gekookt. In Amersfoort liep alle voedselbereiding bijvoorbeeld via het assemblagecentrum De Stoof, terwijl in Ermelo met een ontkoppelde keuken werd ge-

thema catering

Prestatie-inkoop

Eén van de kenmerken van prestatie-inkoop (of Best Value Procurement) is dat niet wordt gewerkt met een gedetailleerd bestek, maar dat de leverancier alle ruimte krijgt om aan te geven wat hij – binnen de grenzen van de uitvraag – als expert kan betekenen voor de opdrachtgever.

werkt. Daar werden de leveringen door meerdere leveranciers verzorgd. Uit efficiency-overwegingen werd besloten deze opzet te wijzigen. De keuken in Ermelo werd gesloten en De Stoof in Amersfoort werd aangewezen als centrale keuken. Ook viel het besluit om het eten en drinken voor de gehele organisatie opnieuw aan te besteden.

Prestatie-inkoop bij GGZ Centraal

Dat is heel wat anders dan dat je bij een traditionele aanbesteding een dik boekwerk ontvangt met allerlei eisen en daar keurig antwoord op geeft.”

Nieuwe situatie

Ook voor Yvonne Nieland, hoofd hotelservices bij GGZ Centraal, was de filosofie en methodiek nieuw. “Na een trainingsperiode hebben we

‘De leverancier krijgt alle ruimte om aan te geven wat hij kan betekenen’ Prestatie-inkoop

Door de komst van een nieuw hoofd inkoop werd GGZ Centraal op het spoor van prestatie-inkoop gezet, een in facility management relatief nieuwe manier van inkopen. Eén van de kenmerken van prestatieinkoop (of Best Value Procurement) is dat niet wordt gewerkt met een gedetailleerd bestek, maar dat de leverancier alle ruimte krijgt om aan te geven wat hij – binnen de grenzen van de uitvraag – als expert kan betekenen voor de opdrachtgever.

Beste oplossing op 2 A4-tjes

Toen Gerben Hengeveld, manager marketing en new business bij leverancier Huuskes, de uitvraag van GGZ Centraal op zijn bureau kreeg, realiseerde hij zich dat dit iets heel anders was dan een traditionele aanbesteding. Prestatie-inkoop als methode was voor hem min of meer nieuw. Alle reden om zich snel, ondersteund door een externe expert, in de filosofie en methodiek te verdiepen. “Je moet in de eerste fase op maximaal 2 A4-tjes aangeven wat volgens jou de beste oplossing is voor GGZ Centraal.

exploitatiebedrag. Het maximumbudget was voor de leveranciers dus vooraf bekend.

Beste oplossing

Met dat totale pakket ging GGZ Centraal de markt op. Na een zorgvuldige beoordeling (waarbij alle aanbiedingen waren geanonimiseerd) bleven in eerste instantie drie leveranciers over. Een aantal interviews volgde, waarna de keuze unaniem op Huuskes als leverancier viel. Op 1 september 2012 trad het nieuwe vierjarige contract in werking voor de dagelijkse levering van onder meer 1.100 maaltijden.

een informatiebijeenkomst georganiTerugkijkend op de procedure is seerd. Daar waren in eerste instantie Hengeveld positief. “In het begin praat zo’n 40 leveranciers aanwezig. Doel was onder andere de bestaande situatie je alleen over de beste oplossing: hoe toe te lichten. We hebben verteld dat we van twee keukens naar één gaan, dat al het eten en drinken uit De Stoof moet komen, hoe de logistiek in elkaar zat, dat we bepaalde software gebruiken voor het bestellen van de maaltijden en dat het bestellen van alles rondom de broodmaaltijden (inclusief de aflevering op afdelingsniveau) ook onderdeel van de aanbesteding moest zijn. De kernvraag aan de leveranciers was: zou dat anders en/of beter kunnen?” Ook werd inzicht gegeven in twee Gerben Hengeveld van leverancier Huuskes: " Vroeger sprak bedragen: het investeje over de kwaliteit van het runderlapje. Nu praat je over de integrale kwaliteit van de gehele keten." ringsbedrag en het

2013-December / ZorgInstellingen 13

thema catering

Prestatie-inkoop bij GGZ Centraal

voor goed geïsoleerde, niet actief gekoelde karren, in combinatie met nieuwe koelkasten op een aantal afdelingen. Deze koelkasten zijn dusdanig qua afmeting dat de kratten met voedsel en drank er precies in passen. Daardoor wordt de koelketen niet onderbroken.

Aanpassing los/laadperrons

Yvonne Nieland, hoofd hotelservices GGZ Centraal: “De kernvraag aan de leveranciers was: zou dat anders en/of beter kunnen?”

ziet die eruit, wat levert het op en wat zijn de toekomstige risico’s en kansen? Pas als je bent geselecteerd, ga je veel dieper op de materie in en moet je inzicht geven in de cijfers, geef je een planning af en lever je informatie over de referenties. Vervolgens ben je als leverancier volledig in de lead.” Het op deze manier inkopen van het eten en drinken heeft volgens Nieland en Hengeveld tot een aantal verrassende oplossingen geleid.

Koelketen

Zo is op het gebied van logistiek op initiatief van Huuskes een one stop shopping-model ingevoerd: de

2013-December / ZorgInstellingen

dagelijkse leveringen van de broodmaaltijden zijn nu gekoppeld aan de leveringen van de maaltijden. De auto’s hoeven dus niet twee keer per dag te rijden, maar één keer. Een duidelijke besparing.

De aanbesteding heeft ook geleid tot een verbouwing van de los- en laadperrons. In de oude situatie moest bij het laden en lossen de laadklep van de vrachtwagen van Huuskes continu heen en weer in verband met een hoogteverschil. Gevolg: jus en soep over de randen van de borden en kommen, waardoor de maaltijden niet fraai meer zouden ogen en de kwaliteit zou teruglopen. De los- en laadperrons zijn op initiatief van Huuskes nu dusdanig aangepast dat de vrachtwagenklep precies aansluit bij de hoogte van het perron, waardoor de klep niet meer continu heen en weer hoeft.

Administratiesysteem

Verder is de bestelsoftware aangepast. GGZ Centraal heeft afscheid genomen van het oude voedingsautomatiseringssysteem en werkt nu met het voedingsadministratiesysteem van Huuskes. De voordelen zijn evident: omdat het

‘De aanbesteding heeft ook geleid tot een verbouwing van de los- en laadperrons’ Omdat de koelfaciliteit in Ermelo met het sluiten van de keuken ook zou sluiten en het voedsel daarmee langer onderweg zou zijn, was het zaak een aantal nieuwe maaltijdtransportkarren aan te schaffen. Daarbij is gekozen

om een cloudtoepassing gaat, is geen software op locatie meer nodig. Daarnaast kan GGZ Centraal nu ook de menu-cyclus van de leverancier gebruiken en is het beheer veel eenvoudiger.

thema catering

Prestatie-inkoop bij GGZ Centraal

Ook is het bestelproces efficiënter geworden, zegt Nieland. “Er waren afdelingen die nog altijd op papier bestelden. Het bestellen, pick-orderen en rondbrengen gebeurde vanuit de logistieke afdeling. Daar zijn we nu vanaf. Bovendien gaan we op bepaalde afdelingen pilots met tablets doen. Daarmee verloopt het bestellen nog beter en sneller, zodat het moment tussen keuze en uitlevering steeds korter wordt.”

Facilitair

Eén klein logistiek punt was over het hoofd gezien: vanwege de kleine ‘straatjes’ op locatie Amersfoort ( het voormalige Zon & Schild) kon de

vrachtwagen de kleinere afleverpunten moeilijk bereiken. De oplossing was snel gevonden: de Spijkstaal-elektrowagen van GGZ Centraal wordt nu bestuurd door de chauffeur van Huuskes, zodat de kleinere afleverlocaties op de locatie toch gemakkelijk zijn te bereiken.

Ik denk dat we daar zelf niet snel op waren gekomen.”

Veranderingen

Hengeveld: “Een opdrachtgever die alles wil houden zoals het is, moet er niet aan beginnen. Hij moet echt open staan voor de input van de leverancier. Vroeger sprak je over de kwaliteit van het runderlapje, nu praat je over de integrale kwaliteit van de gehele keten.”

De allergrootste winst van prestatieinkoop voor Nieland? “Dat we geïnspireerd zijn geraakt door de leverancier als expert en zijn kennis veel beter kunnen gebruiken. Neem zoiets als het aanpassen van de los- en laadperrons.

Ook Hengeveld is positief over het gebruik van prestatie-inkoop. Hij benadrukt wel een belangrijke voorwaarde: de uitvragende partij moet open staan voor veranderingen.

Dr. Weigert is een begrip op het gebied van Facilitaire Dienstverlening. Ons assortiment is ondermeer gericht op de volgende segmenten: • Microvezel systemen • Machinale vaatwas • Vloerreiniging • Speciﬁeke producten voor ontkalking, ovenreiniging etc... • Doseer- en controlesystemen • Schrob-/zuigmachines • HACCP advies en begeleiding • Hygiënewerkplannen Mocht u meer informatie wensen, dan zijn wij gaarne bereid u verder te adviseren, of bezoek onze website: www.drweigert.nl

Dr. Weigert Nederland B.V. Postbus 865 • 9400 AW Assen Tel.: 0592 319 393 • Fax: 0592 310 117 e-mail: info@drweigert.nl • www.drweigert.nl

2013-December / ZorgInstellingen 15

thema catering

Cateringconcept Bernhoven

www.zorginstellingen.nl

Terug naar de basis van eten en drinken

In ziekenhuis Bernhoven in Uden introduceerde cateraar Hutten begin dit jaar een nieuw â€˜eten en drinkenâ€™-concept met als kernwoorden: lekker, gezond en gevarieerd, streek- en seizoensgebonden producten, keuzevrijheid, sfeer en ambiance, gastvrij en herkenbaar. Acht vragen aan directeur Bob Hutten van het cateringbedrijf. Tekst Gerard Dessing

2013-December / ZorgInstellingen

thema catering

De multiculturele keuken

Bob Hutten van cateringbedrijf Hutten: “In ons culinair centrum hebben we recent mensen van Marokkaanse en Turkse origine laten koken. Daar leer je van. Misschien moeten we het straks wel zo organiseren dat ze een- of tweemaal per week bij ons komen koken, zodat we specifieke maaltijden kunnen bereiden die afgestemd zijn op die patiëntengroepen.”

Welke klanten heeft Hutten in de gezondheidszorg? Bob Hutten: “We zijn op diverse fronten actief. We leveren bijvoorbeeld aan een aantal zorginstellingen, waaronder een rusthuis met zo’n 50 oudere zusters en een GGZ-instelling. Daarnaast zijn we sinds dit jaar de cateraar in ziekenhuis Bernhoven. Een prachtige opdracht, niet alleen omdat we dagelijks 2500 mensen verzorgen, maar ook omdat cateren in een ziekenhuis een geheel eigen dynamiek met zich meebrengt." Wat zijn de belangrijkste elementen van het cateringconcept bij Bernhoven? “Belangrijk in het concept is dat we de maaltijden ‘s nachts, op onze eigen locatie, voorbereiden. De componenten worden naar het ziekenhuis getransporteerd, waar ze kort voor het moment van uitserveren afgekookt worden. Dat gebeurt in keukens op de afdeling. De eindbereiding gebeurt dus veel dichter bij de patiënt, waardoor er iets kan ontstaan tussen patiënt en kok. Patiënten kunnen naar keuze op de kamer eten, in de lounge, alleen of samen met één of meerdere gasten. De maaltijden kunnen ook mee naar huis worden genomen.”

Iedere twee tot drie maanden organiseert Hutten een Ideeëntuin. Opdrachtgevers, leveranciers en collega’s proberen dan nieuwe ideeën en recepturen uit en geven commentaar.

Cateringconcept Bernhoven

goede, ambachtelijke keuken van vroeger, maar dan wel in een modern jasje.” Hoe is het uitserveren van de maaltijden georganiseerd? “Het uitserveren hebben we los geknipt van de verpleging. Dan doen we echt vanuit de hospitality-gedachte. We werken daarvoor met restaurantmanagers die de afdelingen aansturen. Ze zijn afkomstig uit de horeca en denken veel meer vanuit de patiënt en bezoeker als gast. Dat zie je terug in hoe zaken worden gepresenteerd en hoe met de patiënten wordt omgegaan. Het draait eigenlijk om één woord: aandacht geven aan de gast.” En de patiëntbeleving? “We zitten nu op een 8,2 voor gasttevredenheid. Voor de paar maanden dat we in Bernhoven actief zijn, vind ik dat prima. Maar wat mij betreft, kan het nog hoger. Je hoeft niet per se een 9 of een 10 te scoren hoor, maar we kunnen nog veel winnen. Zo werken we veel met streekproducten,

Wat is het geheim van de maaltijden? “We koken vrijwel uitsluitend met verse, gezonde en duurzame producten hier uit de streek. Daarvoor werken we samen met 24 duurzaam werkende boeren, telers en kwekers. Dat heeft geresulteerd in een eigen, duurzame productenlijn, genaamd De Guijt, met eigen vleeswaren, eigen kazen, en ga zo maar door. Al die producten hebben meer smaak, dat proef je. De Guijt als naam staat overigens voor de

2013-December / ZorgInstellingen 17

thema catering

Cateringconcept Bernhoven

Nederland is een multiculturele samenleving. Voorziet jullie concept daar in? “In ons culinair centrum hebben we recent mensen van Marokkaanse en Turkse origine laten koken. Dat was erg leuk en je leert daarvan, want die keukens zijn qua kruidengebruik behoorlijk verschillend van de Nederlandse keuken. Misschien moeten we het straks wel zo organiseren, dat een- of tweemaal per week mensen met een Turkse en Marokkaanse achtergrond bij ons koken, zodat we specifieke maaltijden kunnen bereiden die afgestemd zijn op die patiëntengroepen.”

Hoe komen jullie aan je ideeën? “Iedere twee tot drie maanden organiseren we een zogenoemde Ideeëntuin. Daar komen 50 tot 60 mensen samen, zoals opdrachtgevers, leveranciers en collega’s. Zij proberen nieuwe ideeën en recepturen uit en geven commentaar. Dat kan van alles zijn, voeding, drinken, maar ook zaken als decoraties of het ontwerp van een ‘koek en zopie’kraam die we willen gebruiken in de winterperiode. Je moet je overigens wel kwetsbaar durven opstellen, maar het is altijd spannend en leuk om te zien wat er uit die sessies komt.”

Bob Hutten, directeur Hutten catering: “We koken vrijwel uitsluitend met verse, gezonde en duurzame producten hier uit de streek”.

daar kunnen we bijvoorbeeld meer en beter over communiceren.” Hoe zien de maaltijden eruit? “We serveren geen luxe tournedos, maar laatst hebben we een prijs gewonnen met onze ambachtelijke gehaktbal, bestaande uit varkensvlees van Martijn van Osch en rundvlees van Henk Broeders. Dat is een hele mooie, volle gehaktbal, die je serveert met een lekkere jus erbij. Het is niet luxe, maar erg lekker en smaakvol. Je hebt te maken met de voedingsdagprijs waar binnen je moet blijven. Maar daar zit juist de uitdaging: dat je een heel mooi en lekker product maakt dat wel binnen die prijs blijft.”

2013-December / ZorgInstellingen

In het culinair centrum van Hutten hebben recent mensen van Marokkaanse en Turkse afkomst gekookt . Hutten: "Je leert daarvan, want die keukens zijn qua kruidengebruik behoorlijk verschillend van de Nederlandse keuken.”

aan de slag met een moderne werkstijl

Masterclass

Over het nieuwe werKen

Start 6 maart 2014

OOk interessant vOOr u:

Maak op verschillende inspirerende locaties kennis met Het Nieuwe Werken en leer van gerealiseerde en succesvolle projecten. 5-daagse Masterclass waarbij alle aspecten van het nieuwe werken aan bod komen: de fysieke omgeving, de ICT-wereld, de gevolgen op het gebied van cultuur en leiderschap. Alle dagen zijn volgens een vast stramien opgebouwd. Na een inleiding van ĂŠĂŠn of meer experts over het thema gaat u concreet aan de slag. De masterclass wordt steeds op een inspirerende locatie gegeven. Op die manier maakt u ook werkelijk kennis met gerealiseerde en succesvolle projecten.

RGB: Blauw: R74/G150/B205 Groen: R199/G214/B205 Oranje: R235/G107/B74 CMYK: Blauw: c70/m30 Groen: c30/y70 Oranje: m70/y70

leidinggeven

aan de nieuwe werKers

27 maart of 6 november 2014 De drie kritische succesfactoren voor HNW en hoe u, als leidinggevende, hiermee concreet aan de slag gaat!

Bekijk het complete programma en schrijf u in:

www.ohnw.nl/opleidingen over Het

Nieuwe Werken

thema catering

Restaurant AriĂŤnsZorgpalet

www.zorginstellingen.nl

Het (zorg)restaurant van de toekomst

Het scheiden van wonen en zorg vraagt om een andere werkwijze, ook bij AriĂŤnsZorgpalet. In voor zorg-coach Diana Beijer begeleidt de zorgorganisatie bij het opzetten van een nieuw, toekomstbestendig restaurantconcept. Tekst Wanda Bakker*

2013-December / ZorgInstellingen

thema catering

(Zorg)restaurant

In voor zorg-coach Diana Beijer: “Voor omwonenden kan het een drempel zijn om een zorgorganisatie in te stappen. Zij denken al snel: ‘Ja, maar dat is een zorgorganisatie, daar ga ik toch niet gezellig even wat eten of koffiedrinken?’ De uitstraling van het restaurant moet daarom dusdanig zijn dat het niet per definitie geassocieerd wordt met de zorgorganisatie.”

Restaurant AriënsZorgpalet

Bij AriënsZorgpalet wordt hard gewerkt aan een nieuw restaurantconcept. In voor zorg-coach Diana Beijer begeleidt de zorgorganisatie hierbij. Ze beantwoordt een aantal vragen over het project.

groot aantal interviews afgenomen met gebruikers van het restaurant en non-users (bewoners die geen maaltijden in het restaurant gebruiken), maar ook met mensen die helemaal geen binding hebben met de instelling.”

Wat betekent het scheiden van wonen en zorg voor AriënsZorgpalet? Diana Beijer: “In dit In voor zorgtraject heb ik me toegespitst op wat het scheiden van wonen en zorg betekent voor het eten en drinken in de restaurants. Iemand die nu bij AriënsZorgpalet woont, krijgt automatisch een maaltijd. Straks verdwijnt die vanzelfsprekendheid. Een deel van de vaste populatie maakt dan mogelijk geen gebruik meer van het restaurant. Zij gaan zelf een maaltijd bereiden, kopen hem bij een supermarkt of maaltijdleverancier of doen een beroep op vrienden en familie. Dat betekent dat AriënsZorgpalet niet meer uit kan gaan van een gegarandeerd aantal verstrekte maaltijden.”

Welke onderwerpen kwamen aan bod in de interviews? “Aan de bewoners zijn vragen gesteld als: ‘U krijgt de maaltijd vanuit AriënsZorgpalet, maar waar eet u die nu eigenlijk? En waarom eet u die wel of niet in het restaurant?’

Wat verwacht de zorgorganisatie dat de huidige restaurantbezoeker gaat doen? “Om dit te achterhalen, hebben we gekeken hoeveel mensen we straks nog in het restaurant kunnen verwachten. Dit is gedaan door het in kaart brengen van het type mens dat in en rond de huizen van de instelling woont. Ook de kenmerken van de mensen die nog geen zorg betrekken van AriënsZorgpalet zijn beschreven. We keken naar de demografische kenmerken, waaronder leeftijdsopbouw, gezinssamenstelling en inkomen, en bepaalden welke wijken rondom de locaties interessant waren om te benaderen. Vervolgens hebben we een

‘Een restaurantconcept is meer dan alleen een menu’ Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met mensen die in de wijk wonen en nog geen zorg afnemen. Denk dan aan vragen als ‘Waar moet een restaurant volgens u aan voldoen? En welke weerstanden komt u tegen?’ De interviews werden afgenomen door een groep horecamedewerkers en teamleiders. Zo gingen zij direct al in dialoog met de (nieuwe) doelgroepen. Zij werkten al heel lang – met de beste intentie - in het restaurant, maar waren natuurlijk gericht op de intramurale cliënt. De uitslag van de interviews was niet verrassend, wel bevestigend en, zeker voor de mensen die het werk doen, een eyeopener.” Waarom vindt AriënsZorgpalet de feedback van bewoners en omwonenden zo belangrijk? “Omdat de zorginstelling de meest gastvrije zorgaanbieder in de regio wil worden. Op dit moment zijn ze bezig

2013-December / ZorgInstellingen 21

thema catering

Restaurant AriënsZorgpalet

als vanzelfsprekend meegenomen in het nieuwe concept dat je wilt uitdenken. Bij het vormgeven van het concept hoorde ik ook terug: ‘Nu zie ik pas hoe wij het concept dat we bij de Italiaan gezien hebben, kunnen toepassen in onze eigen organisatie’. Dat is heel leuk om te horen.”

Volgens In voor Zorg-coach Diana Beijer moet de uitstraling van het restaurant dusdanig zijn dat het niet per definitie geassocieerd wordt met een zorgorganisatie.

met een groot gasttevredenheidstraject. Zo hebben alle medewerkers de afgelopen twee jaar een gastvrijheidstraining gevolgd. Horecamedewerkers kregen aanvullend daarop aparte workshops. Onderdeel daarvan was het aangaan van een gesprek met degene die de maaltijd bij je afneemt. Er zijn een aantal zaken waar je dan op moet letten. Waar een intramurale cliënt bijvoorbeeld weleens op eigen verzoek zegt: ‘Tutoyeer mij maar’, vindt een extramurale cliënt of een wijkbewoner dat niet gepast. Zulke voorbeelden helpen enorm bij het direct toepassen van ander gedrag. De zorgmedewerker moet onze ambassadeur worden, die komt bij de extramurale cliënten thuis en kan de gang naar het restaurant vergemakkelijken. Gastvrijheid is een van de

2013-December / ZorgInstellingen

speerpunten. Je kunt het prachtigste concept bedenken, maar als de medewerkers het niet gastvrij uitdragen, komt iemand eens maar nooit weer.” Wat gebeurde er na het grote onderzoek? “We zijn in drie groepen een aantal restaurants langs gegaan in de horeca en in de zorg op toonaangevende locaties in Nederland. Iedere deelgroep bracht met een moodboard verslag uit in de projectgroep. Daarmee kwam het besef dat een restaurantconcept meer omvat dan het menu. Het gaat ook om vragen als: welke stoelen kiezen we, moeten het nu ronde of vierkante tafels worden en welk soort verlichting past daarbij? Door zelf met een ander oog naar deze dingen te kijken, wordt het

Hoe zijn de doelgroepen voor het nieuwe restaurantconcept bepaald? “Er zijn drie primaire en vier secundaire doelgroepen in kaart gebracht. De eerste primaire doelgroep is de huidige en toekomstige intramurale cliënt, en de tweede primaire doelgroep omvat de wijkbewoners en de extramurale cliënten met een wat smalle beurs die zeer frequent een vrij voordelige maaltijd willen komen eten. De derde primaire doelgroep wordt gevormd door wijkbewoners en extramurale cliënten die iets meer te besteden hebben en die ook echt meer het ‘uit eten’-gevoel willen hebben. De secundaire doelgroepen zijn de familieleden, medewerkers die komen lunchen, gezinnen die behoefte hebben aan meeneemmaaltijden en organisaties of verenigingen die een ruimte willen huren.’ Was het lastig om het concept vast te stellen? “Het concept maken was uiteindelijk – dankzij de uitgebreide en grondige voorbereiding - een kwestie van drie middagen taken verdelen. Dit hebben we gedaan met de klankbordgroep, die is groter dan de projectgroep. We probeerden niet te denken in beperkingen en los te komen van de huidige, bestaande denkwijze. Nadat de doelgroepen gedefinieerd waren, hebben we ons ook afgevraagd: ‘Wat is

thema catering

Restaurant AriënsZorgpalet

de behoefte van elke doelgroep en waar loopt deze tegenaan?’ Voor de externe doelgroep die iets meer te besteden heeft, is het bijvoorbeeld een drempel om een zorgorganisatie in te stappen. Zij denken al snel: ‘Ja, maar dat is een zorgorganisatie,

misschien op termijn kunnen gaan wonen. Dan moet je je kaart op dusdanige wijze inrichten dat je niet alleen een dagmenu aanbiedt, maar dat je ook een kleine kaart ernaast hebt. Daarvoor richten wij een brasserie in die de hele dag open is.”

‘We hopen dat de mensen in het restaurant zien dat AriënsZorgpalet een gastvrije organisatie is’ daar ga ik toch niet gezellig even wat eten of koffiedrinken?’ De uitstraling van het restaurant moet dusdanig zijn dat het niet per se geassocieerd wordt met de zorgorganisatie. Wij hopen dat die mensen in het restaurant zien dat AriënsZorgpalet een gastvrije organisatie is, waar ze

Welke onderdelen zijn meegenomen in het concept? “We hebben per doelgroep een concept-DNA gemaakt. We stelden onszelf de vraag waar het concept voor de verschillende doelgroepen aan moest voldoen op het gebied van assortiment, openingstijden, prijsbeleid,

In voor Zorg-coach Diana Beijer.

personeel, enzovoort. De ideeën werkten we uit op post-its en die plakten we op grote whiteboards. Op basis van al die post-its zijn later concept-DNA’s geschreven, met aandacht voor onderwerpen als personeel, assortiment en prijs. Dat is ook voor iedere doelgroep afzonderlijk gedaan. Toen hadden we opeens zeven concept-DNA’s en één restaurant.. Daar hebben we één totaalconcept van gemaakt. Het mooie is dat we aan de behoeften van al die doelgroepen hebben voldaan. Vóór de zomer is het concept gepresenteerd en in september is op één locatie met het nieuwe concept gestart. Na wat finetuning kunnen we het concept dan doorzetten naar de andere locaties.” *Wanda Bakker is journalist.

De restaurantkeuken van AriënsZorgpalet.

2013-December / ZorgInstellingen 23

evenementen

Vakbeurs Facilitair

Ontmoetingspunt voor facilitair managers

“De vakbeurs Facilitair is niet alleen een beurs waar je

langs de stands loopt, maar ook een evenement waar je mensen kunt ontmoeten en kennis kunt uitwisselen”, zegt beursmanager Aleike Roos.

De vakbeurs Facilitair is hét ontmoetingspunt voor iedereen die met facilitair management en gebouwbeheer te maken heeft. Dit jaar wordt de beurs voor de zestiende keer georganiseerd in de Brabanthallen in ‘s-Hertogenbosch. De beurs heeft voor het eerst een overkoepelend thema: duurzaamheid. Tekst Aline de Bruin Van beursmoeheid is op de vakbeurs Facilitair niet zoveel te merken. “Het is toch wel dé beurs op dit vakgebied. Mensen willen hier aanwezig zijn”, zegt Ton Rooijakkers, directeur van het HoLaPress Congresbureau. Het bedrijf organiseert de beurs ieder jaar. De standhouders zijn met de recessie wel wat lastiger over de streep te trekken. “We merken dat ze de

2013-December / ZorgInstellingen

beslissing wat langer uitstellen en zich pas laat aanmelden. Maar dat is sowieso een ontwikkeling van de laatste jaren. We verkopen zelfs tijdens de opbouw nog stands”, aldus Aleike Roos, hoofd beurzen en evenementen van HoLaPress. “De belangstelling blijft over het algemeen wel stabiel, omdat dit een evenement is waar je als bedrijf toch aanwezig moet zijn.”

Duurzaamheid

De beurs heeft dit jaar voor het eerst een overkoepelend thema: duurzaamheid. Voorheen is er nooit een thema aan de beurs gehangen om het aanbod zo breed mogelijk te houden. Ton Rooijakkers: “Dit jaar hebben we echter gekozen voor het thema duurzaamheid, omdat we denken dat we daarmee nog een andere stroom

evenementen

Vakbeurs Facilitair

bezoekers kunnen aantrekken. Duurzaamheid is een hot item de laatste tijd en we vinden het belangrijk daar aandacht aan te schenken.” Het thema komt overal terug. Er vinden lezingen plaats over duurzaamheid. Standhouders worden aangemoedigd om het onderwerp in hun stand naar voren te brengen. Er is een oplaadpunt voor elektrische auto’s en de organisatie stimuleert bezoekers om met het openbaar vervoer te komen. In Hal 5 van de Brabanthallen wordt een speciaal duurzaamheidsplein ingericht.

Twee vliegen in één klap

Naast een uitgebreid en gevarieerd aanbod in standhouders, van kantoormeubelverhuur tot fietsparkeersystemen en koffie, zijn de netwerkmogelijkheden belangrijk. “De beurs is niet alleen een vakbeurs waar je langs de stands loopt, maar ook een evenement waar je mensen kunt ontmoeten en kennis kunt uitwisselen”, zegt Aleike Roos. Omdat de beurs zo vroeg in het jaar is, biedt de organisatie standhouders de gelegenheid om hun nieuwjaarsreceptie op de beursvloer te organiseren. Bezoekers combineren hun beursbezoek dan met relatiebeheer

en kunnen met een bezoek aan de Brabanthallen dus twee vliegen in één klap slaan. Een ontmoetingsplek is ook het facilitair café. Het is niet alleen een gelegenheid om iets te eten en drinken; er is ook een internetaansluiting. Elders op de beurs worden specifieke werkplekken met internetaansluiting ingericht om te werken of te vergaderen.

Kennisplaza, guided tours

De vakbeurs Facilitair focust zich dit jaar nog meer op kennisdeling. In samenwerking met Facility Management Nederland wordt er een kennisplaza opgezet. “Daar worden de hele dag presentaties en rondetafelgesprekken gehouden”, zegt Ton Rooijakkers. Meteen op de eerste dag wordt de Noviteitenprijs 2014 uitgereikt, de prijs voor de beste noviteit op het vakgebied. De jury maakt op 18 december de vijf genomineerden bekend. Nieuw dit jaar zijn de guided tours. Bezoekers die geïnteresseerd zijn in een bepaald onderwerp (bijvoorbeeld brandveiligheid of duurzaamheid), kunnen zich opgeven voor een rondleiding langs een aantal standhouders die met dit onderwerp te maken hebben.

Vakbeurs Facilitair -Data: 15, 16 en 17 januari 2014 -Locatie: Brabanthallen, ‘s-Hertogenbosch. Tussen centraal station Den Bosch en Brabanthallen rijdt een pendelbus. -Openingstijden: woensdag en donderdag van 10.00 uur tot 19.00 uur en vrijdag van 10.00 uur tot 17.00 uur. -Voorregistratie : zie www. vakbeursfacilitair.nl.

Speciaal voor de bezoekers uit de sectoren van het onderwijs en de zorg zijn er op de beursvloer de onderdelen Onderwijs Facilitair en Zorg Facilitair. De organisatie streeft naar een bezoekersaantal van 24.000. Rooijakkers: “Vorig jaar hadden we dat aantal in de voorregistratie al gehaald, maar toen kwamen er door de zware sneeuwval uiteindelijk maar zo’n 18.011 bezoekers. Nu maar hopen dat er dit jaar geen sneeuw valt tijdens de beursdagen.”

2013-December / ZorgInstellingen 25

Zorg & Bouw

Meander Medisch Centrum, Amersfoort

Het nieuwe

Meander MC

Een ziekenhuis van meer dan 100.000 m2, met een eigen parkeergarage, uitsluitend eenpersoonskamers, overal gratis wifi en grote ramen met uitzicht op de weilanden. Het nieuwe Meander Medisch Centrum in Amersfoort wordt deze maand in gebruik genomen. Een gesprek met Philip van Klaveren, manager facilitair bedrijf, en René Bont, programmamanager faciliteiten, over de nieuwbouw. Tekst Aline de Bruin

In het nieuwe Meander Medisch Centrum in Amersfoort komen de patiënten straks vanuit de parkeergarage met een roltrap in de grote, centrale hal van het ziekenhuis. Grenzend aan de hal liggen drie glasoverkapte ruimten met het restaurant, de apotheek, het auditorium en de wachtruimten. Op de verpleegafdeling beschikt iedere patiënt over een eigen kamer met een douche en een toilet. De kamers liggen aan een

2013-December / ZorgInstellingen

lounge, die uitzicht biedt op een groot raam met een prachtig uitzicht over de weilanden. De nieuwbouw van het ziekenhuis begon in 2004, toen de eerste schetsen werden gemaakt. Het gebouw is ontworpen door architect Hans van Beek van Atelier PRO uit Den Haag. “Dit is het eerste ziekenhuis in Nederland dat ontworpen is door een niet-ziekenhuis architect”, aldus René

Bont, programmamanager faciliteiten bij het Meander Medisch Centrum. “In onze ogen heeft dit veel gedaan voor de beleving. Het gebouw ademt een bijzondere sfeer uit.” Manager facilitair bedrijf Philip van Klaveren: “De conventies die je normaal in ziekenhuizen vindt, zijn hier weggevallen. De architect had veel innovatieve ideeën. Niet alles was even praktisch toepasbaar in de zorg - een OK moet bijvoorbeeld toch echt hoger zijn dan

Zorg & Bouw

Meander Medisch Centrum, Amersfoort

René Bont, programmamanager faciliteiten (links) en Philip van Klaveren, manager facilitair bedrijf bij het Meander MC.

2,10 meter - maar ik ben heel tevreden over het eindontwerp. Alles werd ter discussie gesteld en dat zorgde voor een frisse blik.”

‘We hebben straks geen bedden met zieke patiënten meer tussen de bezoekers’ Glazenwassersbrug

Het discussiëren was een terugkerende bezigheid tijdens het ontwerpen bouwproces. Maar liefst tachtig werkgroepen gaven hun mening over de verschillende onderdelen van het ziekenhuis. In de werkgroep OK zaten bijvoorbeeld artsen, toeleveranciers, verpleegkundigen en… vertegenwoordigers van het facilitair bedrijf. “De facilitaire afdeling zat al heel vroeg aan tafel om over de bouw te spreken. Dat zie je niet overal en het is echt een verdienste geweest voor het eindontwerp”, zegt René Bont. Zo heeft het facilitair bedrijf bijvoorbeeld invloed uitgeoefend op de afwerking en het onderhoud van het

glazen dak boven het restaurant. “Glas wordt snel vies. Wij vroegen dus aan de architect hoe we het dak schoon moesten krijgen. Hij gaf aan dat het zelfreinigend glas was, maar daar geloofden we niet zo in. Zijn tweede suggestie - speciale bergbeklimmers inhuren - vonden we ook niet zo’n succes. Uiteindelijk hebben we er als facilitair bedrijf op gestaan om een glazenwassersbrug aan te brengen. De architect vond dat er niet uit zien, maar we hebben hem nu wel en daar ben ik erg blij mee”, aldus Philip van Klaveren. “Als we heel eerlijk zijn, zijn facilitaire bedrijven niet altijd organisaties die vol zijn van verandering en innovatie. Ik ben daarom heel trots op

mijn eigen mensen. We benoemen niet alleen de problemen, maar zitten ook gewoon aan tafel om te helpen de problemen op te lossen.”

Logistieke stromen

Het nieuwe Meander heeft een overzichtelijke structuur met een centrale ‘laan’ en pleintjes van waaruit alle publiek toegankelijke gebouwdelen bereikbaar zijn. Alle bouwdelen hebben een eigen letter. Patiëntenkamers worden aangeduid met een bouwdeel, een verdieping en een kamernummer. De ruimtes die niet gevonden hoeven te worden door patiënten, zijn ook niet opgenomen in de bordaanduiding. Er is in het ontwerp bewust voor gekozen

Meander Medisch Centrum, Amersfoort Bouwproces: eerste schetsen in 2004, start bouw in 2010, oplevering september 2013, ingebruikname eind december 2013.

Architect: Hans van Beek, Atelier PRO Grootte : > 100.000 m2, 365 eenpersoons patiëntkamers Website: www.meandermedischcentrum.nl, Twitter @MeanderMC, Facebook MeanderMC

2013-December / ZorgInstellingen 27

Zorg & Bouw

Meander Medisch Centrum, Amersfoort

Het restaurant.

om de verschillende logistieke stromingen van elkaar te scheiden. René Bont: “De bezoekers komen aan één kant van het gebouw omhoog en de patiënten, medewerkers en de goederen zitten aan de andere kant. Deze stromen kruisen elkaar nauwelijks. We hebben straks geen bedden met zieke patiënten meer tussen de bezoekers. De artsen hebben hun eigen verdiepingen en looppaden, zodat ze in een spoedgeval snel van de ene plek naar de andere kunnen rennen.” Onder het gebouw, rondom de

parkeergarage voor 700 auto’s, ligt de logistieke gang die alle goederenliften van zowel de verpleegtorens als de poliklinieken verbindt met het logistieke koppelpunt. Goederen worden op die manier nooit over de afdeling zelf verplaatst, zodat de patiënten en de bezoekers niets merken van de bevoorrading.

Sfeer

In de grote hal van het ziekenhuizen staan geen massieve informatiebalies meer, maar kleine, open balies die de

gastvrouwen de gelegenheid geven om snel naar de bezoekers toe te gaan. Er is een gecombineerd restaurant voor bezoekers en personeel. “Verder zijn we op dit moment bezig om een servicecentrum in te richten waar partijen een plekje kunnen huren. Denk bijvoorbeeld aan een zorgverzekeraar, die zit met zo’n plek dichtbij de doelgroep en kan bezoekers en patiënten alle informatie geven die ze nodig hebben", aldus manager facilitair bedrijf Philip van Klaveren.

Maaltijdvoorziening In het Meander Medisch Centrum wordt straks nog maar voor een deel zelf gekookt. “Koken in een ‘gaarkeuken’ is niet meer van deze tijd. De prijs en de kwaliteit die je ervoor krijgt, is niet meer concurrerend”, aldus manager facilitair bedrijf Philip van Klaveren. Het ziekenhuis krijgt voorgegaarde componenten binnen die na koeling en regeneratie op de afdeling naar de patiënt kunnen. “Het tijdstip van eten wordt per afdeling bepaald. Daarmee is de verpleging flexibeler bij het uitdelen van het eten.”

2013-December / ZorgInstellingen

Een gedeelte van de hoofdingang met de receptie.

Zorg & Bouw

Meander Medisch Centrum, Amersfoort

Elke patiënt heeft een eigen kamer.

Prijs en diensten

Toch is niet alles in het ziekenhuis nieuw. Er gaan verschillende leveranciers mee van de oude situatie naar het nieuwe gebouw. “Je moet niet alleen kijken naar de laagste prijs, maar ook naar de diensten die je krijgt voor een aanbesteding”, aldus de manager facilitair bedrijf. “Als ik nu een aanbesteding op de markt zou doen voor 100.000 m2 schoonmaak, dan weet ik zeker dat ik goedkoper uit ben dan bij mijn huidige leverancier. Maar met die leverancier heb ik zo’n goede

Het opnameplein.

relatie opgebouwd dat ik liever bij hem blijf. We gaan het hele schoonmaakproces in de nieuwbouw samen inrichten met alle experimenten en leerprocessen van dien.”

Zo is de facilitair manager op dit moment bezig met een groot uitbestedingscontract voor gebouw- en gebouwgebonden installaties. “Maar we besteden alleen uit als de andere partij het zelf beter kan.”

Van Klaveren vindt het belangrijk om rekening te houden met wat de bezoekers willen. “De diensten moeten goed zijn. Daarom hebben we ervoor gekozen om nu niet meteen allerlei nieuwe aanbestedingen te gaan doen, zodat we in ieder geval kwaliteit kunnen garanderen.” Er zijn wel een aantal nieuwe leveranciers.

Gratis wifi

De behoeften van de patiënten staan centraal in het nieuwe ziekenhuis. Elke patiënt heeft een eigen kamer met een douche en een brede schuifdeur, zodat men zelf de mate van privacy kan regelen. Verder is er gratis wifi aanwezig. Philip van Klaveren: “We hebben er nog wel even over gedacht om bedside terminals aan te schaffen, maar die apparaten zijn ontzettend duur en ik vermoed dat ze ook een beetje op hun retour zijn. Patiënten nemen toch wel hun eigen computer of tablet mee. Ik denk zelfs dat we ernaar toe gaan dat patiënten straks bij binnenkomst de Meander App kunnen downloaden en vervolgens via die app hun maaltijden uitkiezen.” Het nieuwe ziekenhuis gaat eind december open. Voor die periode is bewust gekozen, omdat het aantal patiënten dan laag is en het ook relatief rustig is in het ziekenhuis. “Het was even aanpoten om het gebouw in drie maanden gebruiksklaar te krijgen, maar het is ons gelukt. Ik denk dat we een prachtig gebouw hebben neergezet waar we trots op mogen zijn.”

2013-December / ZorgInstellingen 29

Veiligheid

Bedrijfshulpverlening

BHV beter organiseren met de hulp van ZOEF

Zorggroep Carinova heeft met behulp van de speciale methodiek ZOEF de bedrijfshulpverlening verbeterd. Hoe werkt deze methodiek en wat zijn de ervaringen? Tekst Gert Ligtenberg, Stan Ottevanger en Jurgen Blijenbergh*

2013-December / ZorgInstellingen

Veiligheid

Bedrijfshulpverlening

Veiligheid in de zorg is, mede na de brand met dodelijke afloop in Rivierduinen, voor alle zorgorganisaties topprioriteit. Na de brand in maart 2011 is het brandveiligheidsbeleid bij veel zorginstellingen aangepast conform weten regelgeving, maar is dit wel voldoende? Belangrijke factoren voor een veilige zorgorganisatie zijn het inzichtelijk hebben van de zelfredzaamheid van bewoners en een doorleefde veiligheidscultuur.

Carinova

Carinova is met circa 4.600 medewerkers een belangrijke speler in de sector thuiszorg, woonzorg en huishoudelijke hulp in Deventer en omstreken. Op het gebied van veiligheid liepen al een aantal afzonderlijke trajecten op het gebied van bedrijfshulpverlening (BHV), cliëntveiligheid, RI&E en gebouwgebonden veiligheid. Carinova heeft, naar aanleiding van onder andere de brand bij Rivierduinen, besloten veiligheid prioriteit te geven. De focus lag daarbij op de integrale benadering, zowel op technisch als op organisatorisch vlak. De borging op bestuurlijk niveau was een belangrijk startpunt. Om een slag te maken qua veiligheid heeft Carinova aan managementbureau Humanagement gevraagd om alle gebouwgebonden veiligheidsaspecten voor de elf intramurale locaties in kaart te brengen en hier vervolgens een helder beleidsplan voor op te stellen. Op basis van de richtlijn ‘Brandveiligheid van Zorginstellingen’ (VROMinspectie, december 2011) zijn de beleidsuitgangspunten compact en to the point geformuleerd en doorvertaald naar de lijnorganisaties. Carinova koos er in het veiligheidsbeleidsplan voor om een nieuwe BHVmethodiek te implementeren. Uit diverse onderzoeken is namelijk gebleken dat een standaard BHV-organisatie, die aan alle weten regelgeving voldoet, lang niet altijd in staat is om zelfstandig een ontruiming succesvol te

ZOEF (ZelfOEFenen) in een aantal stappen.

laten verlopen, met name in de avond- en nachtsituatie. Het aspect ‘zelfredzaamheid’ van bewoners is vaak onderbelicht, waardoor bij een ontruiming ongewenste en onvoorziene situaties kunnen ontstaan. Om de BHV-organisatie te professionaliseren, besloot Carinova de methodiek ZOEF te implementeren.

ZOEF

ZOEF staat voor ZelfOEFenen en heeft als doel bewustwording en verantwoordelijkheid te creëren bij alle medewerkers. De methodiek is bedoeld om de BHV’ers te helpen de bedrijfs-

gestart kan worden met de uitrol, is het van belang draagvlak te creëren bij de verantwoordelijke locatiemanagers en belangrijke stakeholders (stap A t/m C, zie afbeelding). Hierna wordt een kerngroep gevormd met een vaste bezetting met onder andere een locatiemanager en een medewerker met kennis van het gebouw en de installaties. Deze kerngroep wordt per locatie aangevuld met een flexibele bezetting bestaande uit vertegenwoordigers van de afdeling die centraal staat. Denk hierbij aan zorgcoördinatoren, teamleiders en zorgmedewerkers.

‘De opgedane kennis en de ervaring van eerdere afdelingen worden intern overgedragen’ hulpverlening nog beter te organiseren. ZOEF is gebaseerd op realistische scenario’s. De focus ligt op het trainen van alle medewerkers (als hulpverlener) op omstandigheden die betrekking hebben op de eigen locaties. Uitgangspunt is dat er jaarlijks wordt geoefend.

Implementatie

De implementatie van de methodiek bestaat uit een aantal stappen. Voordat

De kerngroep maakt een concrete vertaalslag naar de betreffende locatie. Afhankelijk van de grootte van een locatie wordt daartoe de implementatiecyclus (stappen 1 t/m 5) één of meerdere malen versneld herhaald.

Stappenplan

De kick-off (stap 1 & 2) met de kerngroep is gericht op het creëren van bewustwording en het toelichten van

2013-December / ZorgInstellingen 31

Veiligheid

Bedrijfshulpverlening

‘Table top’-oefening Bij een ‘Table Top’-oefening ligt de plattegrond van de afdeling vergroot op tafel. Met behulp van miniaturen en symbolen spelen de deelnemers situaties na. Doel van de oefening is bewustwording creëren bij de medewerkers. Wat voor incident kan zich voordoen, hoe moet ik dan handelen en wat is specifiek voor mijn eigen afdeling van toepassing?

de opdracht om de locatiespecifieke en/of afdelingsspecifieke aspecten (organisatie, techniek, mensen) te inventariseren en een aantal scenario’s op te stellen die herkenbaar zijn voor de medewerkers. Tijdens de tweede sessie (stap 3) worden de resultaten besproken, aangescherpt en vastgesteld. De kerngroep zal deze vervolgens verwerken in locatie- en afdelingsgebonden ontruimingsplannen. Vervolgens wordt tijdens een ‘tabletop’oefening een scenario van de afdeling geoefend op papier (stap 4). Hierbij wordt gebruik gemaakt van plattegronden, symbolen en miniaturen die zorgen voor een realistische weergave. De laatste stap (5) bestaat uit een live-oefening op de locatie van betreffende afdeling(en), waarbij de plannen in de praktijk worden getoetst. De

2013-December / ZorgInstellingen

hoofdafbeelding geeft de implementatie schematisch weer.

Train de trainer

De methodiek werkt met het ‘train de trainer’-principe. Nadat op een locatie van Carinova één of eventueel meerdere keren samen met de kerngroep de implementatiecyclus is doorlopen, moet een locatie zelf zorgdragen voor de verdere uitrol/borging van ZOEF. Hier ligt de kracht van de methodiek: de opgedane kennis en ervaring van eerdere afdelingen worden intern overgedragen. Dit draagt bij aan gezamenlijke betrokkenheid en verantwoordelijkheid voor de juiste implementatie van de methodiek.

Draagvlak & zelfvertrouwen Door de inzet van de methodiek wordt veiligheid een integraal aandachtspunt

van alle medewerkers van binnen Carinova. Zodra de medewerkers van een afdeling de implementatie succesvol hebben doorlopen, ontvangen zij het NIBHV-certificaat ‘Ontruimer’. Na implementatie op meerdere afdelingen groeit het aantal opgeleide en gecertificeerde ‘ontruimers’. Dit resulteert in toegenomen bewustwording voor veiligheid en zelfvertrouwen bij alle medewerkers. Uit ervaring is gebleken dat medewerkers meer zelfvertrouwen krijgen doordat ze op een concrete wijze kijken naar veiligheid op de afdeling en in het gebouw waar ze dagelijks werken. Een doorleefde veiligheidscultuur wordt gecreëerd door mensen in hun werkomgeving met plezier te laten nadenken over veiligheid. Met de methodiek zijn alle medewerkers integraal bewust, enthousiast, betrokken en verantwoordelijk voor veiligheid op de werkvloer.

* Gert Ligtenberg (Hoofd Techniek/Hoofd BHV bij Carinova), Stan Ottevanger (interim- en projectmanager voor Humanagement) en Jurgen Blijenbergh (facilitair projectleider in de zorg).

LEKKER BETROKKEN

Kippenvlees

Duurzaam kippenvlees

In deze rubriek komen voorbeelden aan bod van producten of diensten met de aspecten die wel én niet duurzaam zijn. Het project ‘Lekker Betrokken!’, dat zorginstellingen ondersteunt in het structureel verduurzamen van product, proces en mens, wil zo de keuze voor een duurzaam product makkelijker maken. Productie Phyllis den Brok

Product:

Kipfilet, kip-spies en kip met diverse kruiden.

Producent: W&G Groep.

Duurzame aspecten:

Vleeskippen met twee sterren van het ‘Beter Leven’ keurmerk van de dierenbescherming zijn, vergeleken met reguliere kippen, op een aantal aspecten duurzamer. Zo krijgen de kippen meer ruimte en meer afleidingsmateriaal, ze groeien langzamer en leven langer (56 dagen i.p.v. 42 dagen), ze krijgen natuurlijk licht en een normaal lichtschema. Bovendien wordt de gezondheid planmatig aangepakt, het antibioticagebruik

wordt teruggedrongen, het veetransport is korter en beter en de dieren hebben een uitloop in de open lucht.

Niet duurzame aspecten:

De duurzaamheidskenmerken zeggen niets over de arbeidsomstandigheden van de arbeiders die met de kippen werken. Ze zeggen ook niets over het slachten zelf en de wijze van transporteren en de opslag na de slacht. Daarnaast zegt het ‘Beter Leven’ keurmerk niets over mogelijke voedselverspilling of over mogelijke ongewenste toevoegingen tijdens de bereiding van het kippenvlees.

Wordt gebruikt in: Deventer Ziekenhuis.

Reden voor gebruik:

Marian Streppel, operationeel manager bij het Deventer Ziekenhuis: “Als ziekenhuis vinden we het belangrijk om onder andere kip aan te bieden waar tijdens de groei het antibioticagebruik wordt teruggedrongen. Daarnaast willen we onze maatschappelijke betrokkenheid terug laten zien in de bedrijfsvoering. Eigen onderzoek heeft uitgewezen dat op het gebied van eten en drinken het dierwelzijn hoog op de agenda staat bij onze patiënten en personeel. Daarom bieden wij deze kip aan bij onze maaltijden.” Voor meer informatie over het project ‘Lekker Betrokken!’ zie www.vhmn.nl en www.phliss.nl/lb.html

2013-December / ZorgInstellingen 33

HEIJMANS UTILITEIT EN BALLAST NEDAM

Nieuwbouw Meander Medisch Centrum

Bouwbedrijven werken samen aan nieuwbouw Meander MC

Eind december gaat het nieuwe Meander Medisch Centrum in Amersfoort open. Voor de uitvoering van het ziekenhuis hebben de bedrijven Heijmans Utiliteit (voorheen Heijmans Utiliteitsbouw en Burgers Ergon) en Ballast Nedam samengewerkt in een unieke VOF. “We spreken dezelfde taal en vertrouwen elkaar.”

Het Meander Medisch Centrum selecteerde aanvankelijk bouwbedrijf Heijmans voor de realisatie van het complete ziekenhuis in 2008. “We hadden echter net een reorganisatie gehad binnen het bedrijf. Het leek de concerndirectie daarom verstandiger om er een partner bij te halen”, zegt Rolf Abbringh, directeur van Heijmans Utiliteit. Ballast Nedam kwam erbij, samen met Burgers Ergon installatietechniek. De drie bedrijven begonnen samen een VOF, met een derde aandeel voor elk bedrijf.

Budgetbewaking

In 2010 tekende het Meander Medisch Centrum de aannemingsovereenkomst met de uitvoerende partijen voor de bouw van het nieuwe ziekenhuis. Het proces dat hieraan voorafging, begon echter al in 2008. “De eisen en wensen die het ziekenhuis had, leverden behoorlijk wat discussie op”, zegt Rolf Abbringh. “Uiteindelijk is er vanuit de installatiekant meer verantwoordelijkheid genomen en zijn de adviseurs wat naar de achtergrond verdwenen. Toen is er een contract gesloten.” Het contract stelde de drie bedrijven

2013-December / ZorgInstellingen

verantwoordelijk voor het hele traject, inclusief de budgetbewaking. Arthur de Backker, directeur Ballast Nedam Bouw & Ontwikkeling Speciale Projecten: “Normaal is het ontwerp van een ziekenhuis al af wanneer er uitbesteed wordt. Het Meander koos er echter voor om veel eerder naar een aannemer op zoek te gaan. Vervolgens hebben ze ons verantwoordelijk gesteld voor de budgetbewaking, ook omdat wij de kennis in huis hebben om alles goed in de gaten te houden.”

Samenwerken

De samenwerking tussen de drie bedrijven bij het bouwtraject is uniek vanwege de integrale inpak, aldus Arthur de Backker. “In bouwtrajecten zie je vaak dat de bouw en de installaties los van elkaar staan, maar wij hebben ze samengevoegd. We hebben de begroting samen gemaakt.” Waarom is er gekozen voor zo’n nauwe samenwerking? “De marges in de bouwwereld worden steeds kleiner”, zegt De Backker. “Iedereen probeert het optimale te bereiken op een zo efficiënt mogelijke manier. Voor ons was het een logische stap om samen te

gaan werken. Samen staan we sterk én zijn we veel efficiënter.” Ook de directeur van Heijmans Utiliteit is blij met de keuze voor de samenwerking. “Zonder Ballast Nedam hadden we niet het resultaat neergezet dat er nu staat. De samenwerking verliep ook goed, omdat de werkcultuur in onze bedrijven hetzelfde is. We spreken - ook op directieniveau - dezelfde taal en vertrouwen elkaar.” Op 12 september 2013 is het ziekenhuis opgeleverd. Eind december 2013 gaat het Meander open voor patiënten en bezoekers. Het gebouw moest dus in drie maanden gebruiksklaar gemaakt worden. Beide mannen: “Gelukkig heeft het ziekenhuis alles op tijd afgekregen. Maar we hadden eigenlijk niet anders verwacht. Ze hadden de touwtjes tijdens het hele bouwproces strak in handen en ze wisten precies wat ze wilden. Dat is absoluut een compliment waard!” Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Heijmans Utiliteitsbouw en Ballast Nedam.

Koffie en thee

Minispecial van Facto Magazine, Management Support Magazine en Zorginstellingen| December 2013

KOFFIE- EN THEEWEETJES NEDERLANDER ENTHOUSIASTE KOFFIEDRINKER

50 DOLLAR PER KOPJE

De Nederlander dronk in 2012 gemiddeld 150 liter koffie en 90 liter thee. Dat zijn ruim drie kopjes koffie en twee kopjes thee per hoofd van de bevolking per dag. Koffie en thee staan (samen met water) zelfs in de top drie van de meest gedronken dranken in ons land. Koffie is met 27 procent van de dagelijkse vochtinname zelfs de meest gedronken drank in Nederland. Het is dan ook niet gek dat Nederlanders wereldwijd tot de groep ‘enthousiaste koffiedrinkers’ behoren. Alleen de Scandinaviërs, Oostenrijkers en Zwitsers blijven nog voor.

Wil je een exclusieve koffie proeven van de bijzondere koffieboon Black Ivory uit Noord-Thailand? Dan moet je diep in de buidel tasten: voor één kilo betaal je bijna 1100 dollar, omgerekend zo’n 50 dollar per kopje. Waarom zo duur? Welnu, de bijzondere kof-

THEETRENDS Ook binnen de theeconsumptie gaan Nederlanders steeds meer variëren tussen het brede aanbod van zowel soorten thee als de manier waarop de thee wordt gezet. (Losse thee of voorverpakt in eenkops- of meerkopszakjes). Ondanks dat zwarte thee nog steeds het merendeel van de markt beslaat, maken groene thee en tal van kruidenmelanges een sterke opmars.

fieboon wordt gemaakt van... de uitwerpselen van olifanten! Zij eten koffiebessen, poepen de pitten uit en dan is het een kwestie van (met de hand!) drollen verzamelen en de pitten eruit halen. En dan goed wassen natuurlijk. Daarna kan het brandingsproces beginnen.

KOFFIE EN THEE NIET VOCHTAFDRIJVEND Volgens nieuwe inzichten blijkt koffie, net als thee, volledig te passen in een verantwoord en gevarieerd voedingspatroon en een gezonde leefstijl. Zo leveren beide dranken een belangrijke bijdrage aan de vochtbalans. Dat koffie en thee vochtafdrijvend zouden werken is een hardnekkig misverstand dat door wetenschappelijk onderzoek wordt weerlegd. Bovendien leveren zowel koffie als thee, mits gedronken zonder suiker en/ of melk, geen calorieën.

THEETUIN Thee wordt geteeld op plantages of in theetuinen die meestal op een berghelling liggen. Hoe hoger de tuin, des te beter de kwaliteit van de thee. De theeblaadjes groeien er langzamer, wat bijdraagt aan een hogere kwaliteit.

M i n i s p e c ia l Ko ff ie e n the e | december 2013

Bro n: Ke nni sce ntr um Ko ffie en Gezon d h eid

KOFFIE- EN THEEWEETJES DUURZAME KOFFIEBEKER

Is jouw organisatie bezig met duurzaam ondernemen? Denk dan ook eens aan een terugkomend proces in ieder bedrijf: het koffiedrinken! Dit kost dagelijks grote hoeveelheden wegwerpbekers. Of afwasmiddel en water. Dat kan ook anders. Cup2paper is een duurzame wegwerpbeker. De bekers zijn gemaakt van karton en voorzien van een milieuvriendelijke, biologische coating. Het papier van de bekers is 100 procent recyclebaar. Daarnaast wordt de CO2-uitstoot die vrijkomt bij de productie en het transport van de bekers, volledig gecompenseerd. De milieubelasting is zodoende maar liefst 76 procent lager dan van plastic bekers die bij het restafval gaan, en 65 procent minder dan papieren bekers met een plastic coating. Daarnaast stimuleert het design hergebruik: op de beker kun je je naam zetten en aangeven hoe je je koffie of thee drinkt. Kijk voor meer informatie op: www.cup2paper.nl.

OFFICECONCEPTEN; VOOR ELK WAT WILS

APPELTJE IN JE KOFFIE

Altijd al eens zelf een mooi figuur – latte art – in het melkschuim van je cappuccino willen maken net als een echte barista? Het vereist flink wat oefening én aandacht. Maar dan heb je ook iets: van appeltje tot hart en rosetta. Een appeltje is het makkelijkst en maak je zo: schenk de melk bij de rand door de crèmelaag van hoog naar laag, blijf in het midden van de appel schenken tot de figuur af is.

Branderij en groothandel Hesselink is een familiebedrijf en levert al 125 jaar koffie en koffiemachines aan bedrijven en horeca. Inkoop en branden voeren ze zelf uit. Inmiddels biedt het bedrijf ook ‘officeconcepten’ aan: machines voor bedrijven van 15 tot 25 personen, 25 tot 50 personen en 50 tot 75 personen. De machines zijn eenvoudig te bedienen, dus je maakt met één druk op de knop elke koffiespecialiteit: espresso, café crème, cappuccino en koffie verkeerd. Je kunt een machine zelfs een week proberen. Van mild tot robuust, pittig of fruitig; ook de keuze in koffiesoorten is groot. Kwestie van uitproberen dan maar!

THEE BEWAREN Thee kan slecht tegen licht en vocht, bewaar daarom de thee altijd op een droge, koele plaats in een goed sluitend blik. Thee blijft dan ongeveer een jaar houdbaar. Verder heeft thee de eigenschap om makkelijk geuren en smaken uit de omgeving aan te nemen. Bewaar daarom iedere thee apart, om geuroverdracht te voorkomen.

SMAAK VAN BONEN Koffiebonen hebben, net als wijn of bier, ‘karakter’. Hoe komen ze aan die specifieke smaak? Dat komt door het brandingsproces: daar ontstaan het aroma, smaak, geur en kleur. Tijdens dit proces loopt de temperatuur langzaam op naar 200 graden. Afhankelijk van de brandingsgraad ontstaan er verschillende smaken. Bij een lichtere koffiebranding krijg je een meer zoetige, lichte smaak en bij zwaardere branding krijg je meer bittere smaken. Hoe langer de bonen worden gebrand, hoe donkerder de bonen en hoe sterker de smaak.

Mi ni spe c i a l Ko ffi e e n t hee | d e cem b er 2 0 1 3

Koffie is verwennerij B A K K I E T R O O S T 2.0 Een van de grootste kantoorergernissen: vieze koffie uit de automaat... Is het bakkie troost echt ondrinkbaar? En wat zijn de trends op het gebied van koffie en thee op kantoor? Wij voelden koffiekenner Jeroen Veldkamp van Coffeelab op een vroege maandagochtend aan de tand.

en bartender bracht hem zijn liefde voor koffie bij. In 2002 werd hij de eerste baristakampioen ooit. Ook deed hij mee aan de wereldkampioenschappen. Hij werkte jaren bij Douwe Egberts in verschillende functies. Inmiddels is hij kenner van de wereld van de warme dranken en richtte in 2011 Coffeelab op. Nu organiseert hij inspiratie-trend-tours: een dag op de fiets door een stad waarbij je veel locaties aandoet, de laatste koffie- en theetrends leert kennen en waar ‘ruiken, voelen, proeven’ centraal staan. Aangenaam: Jeroen Veldkamp.

Hoe drink je zelf je koffie? “O, dat ligt helemaal aan het tijdstip, op dit moment in de auto drink ik ‘filterkoffie 2.0’. Ik heb net thuis de bonen vers gemalen en er met de hand kokend water op geschonken. Zo maak je slow coffee; en dat is lekkerder dan gewone filterkoffie. De bonen zijn een grand cru uit Kenia en zijn licht gebrand waardoor de fruittonen duidelijk te proeven zijn. Als ik later vanochtend zin krijg in iets stevigers, haal ik dat in bijvoorbeeld een koffiezaak of bij een van mijn favoriete tankstations waar ik weet dat de machines schoon zijn en waar ze goede bonen gebruiken. Ga ik op bezoek in een bedrijf, dan moet ik soms genoegen nemen met instantkoffie. Daar word ik niet zo blij van, maar ik probeer positief te zijn.”

Wat betekent koffie op kantoor? “Het is simpel: als de koffie goed is, voel je je beter. Je zit beter in je vel, je voelt je comfortabel en presteert beter. Koffie is heel belangrijk voor een goed gevoel. ”

Welke trends zie je?

Jeroen Veldkamp: “Door een goede koffie te drinken ervaar je – in welke omgeving je je ook bevindt – een geluksmomentje.” M i n i s p e c ia l Ko ff ie e n the e | december 2013

“Instantkoffie is wel aan het verdwijnen. Iedereen zet thuis koffie op zijn eigen manier: Senseo, Nespresso... Je kunt je koffie daar volledig zelf bepalen. De meeste uren van de dag ben je echter

op kantoor en ook het verwachtingspatroon dáár is veranderd. Je wilt iets drinken dat bij je lifestyle past. Bijvoorbeeld een crèmelaagje op je koffie en bij voorkeur vers gemalen. Mensen willen hóren dat de bonen vers gemalen worden, en ze willen keuze hebben: cappuccino, latte machiato, lungo... Een paar jaar geleden was het prima om een ‘gewoon’ bakkie koffie te krijgen. Nu liggen de verwachtingen veel hoger. Dit is logisch als je naar de algemene trend kijkt die erachter zit: als consument kun je zaken naar je eigen hand zetten. Dat geldt ook voor telefoonabonnementen en verzekeringen. Daar zijn we inmiddels aan gewend. Had je vroeger vaste belbundels, nu heb je volledige controle over je abonnement. Je hoeft geen smsbundel, maar je wilt wél meer dataverkeer. Dit geldt ook voor verzekeringen: je stelt vandaag de dag je eigen pakket samen. Je modelleert naar eigen behoefte. Dús wil je ook zelf bepalen waar en hoe en wat voor koffie je drinkt.”

Komt dat ook omdat we individualistischer zijn geworden? “Ja, zeker. Vroeger was de koffievoorziening simpel: je had filterkoffie en zette een volle pot, niet alleen voor jezelf, maar ook voor anderen. Toen kwam Senseo op de proppen met een nieuw concept: per kopje zetten. Dit betekende enorme luxe: koffie met een crèmelaagje voor jezelf. Dit doet het nog steeds heel goed. Intussen zijn veel mensen toe aan een volgende stap: Nespresso. Al een hele tijd is er de trend van indulgence: verwennerij. Je ‘verdient’ een goede kop zwarte koffie, of cappuccino of espresso ná of juist voor of tijdens het werk. Je stelt een eigen kop koffie samen, de manier waarop je het het lekkerst vindt. Het is een verwenmoment voor jezelf.”

Wat zijn de beste koffiemachines op kantoor? “Ik weet dat Douwe Egberts bezig is met de allerbeste machines op kantoor te krijgen. En dat mensen een sympathiek bedrag willen betalen voor een beter product. Kwaliteit is in koffie superbelangrijk. Koffie van de allerbeste gebrande koffiebonen, vers gemalen en à la minute een overheerlijke verse kop koffie.” Door zo’n goede koffie te drinken ervaar je – in welke omgeving je je ook bevindt – een geluksmomentje.”

Wat zijn de trends op het gebied van thee? “Wat ik spot in de horeca is vooral verse losse thee. Niet zozeer meer de aardbei- en stroopwafelsmaken. Maar juist: ‘thee in sferen’. Beter gezegd: ‘themathee’. Ochtendsferen, middagthee, thee om

Coffeelab

Opgericht in 2011. Onafhankelijk platform over koffie dat inspireert, kennis deelt, organiseert, presenteert en motiveert.

actief te worden. Hier gaat ook luxe van uit. En bewuster bezig zijn. Je wilt jezelf verwennen, maar ook een bewuste keuze maken en aan je gezondheid denken.”

Hoe zit het met de fabels over vochthuishouding en koffie en thee? “Het is inderdaad een fabel dat koffie en thee slecht zijn voor je vochthuishouding. Koffie is niet vochtafdrijvend. De reden waarom die fabel zo hardnekkig is, is wel begrijpelijk. Als je een sterke, strakke espresso drinkt, krijg je een droge mond. Dat komt omdat zo’n bak met weinig water wordt gezet. Daarom drinken veel Italianen een glas water voordat ze een espresso drinken. Italianen eten met veel smaken. Na het eten drinken ze een glas water om hun mond te spoelen en de koffie beter te proeven.”

Nu we het toch over Italianen hebben? Mag je écht geen cappuccino na het eten? “Tja, dat is wel de etiquette van de Italianen. Na het eten zou je moeten genieten van de echte, onvervalste en delicate koffiesmaak, zonder wolken melk. Maar in Italië schenken ze je na twaalf uur ‘s middags echt nog wel een cappuccino hoor!”

Hoe zie jij de toekomst op het gebied van koffie en thee? “Ik verwacht meer koffieunits: een keuken waar iedereen zijn eigen koffie maakt. Verwenkoffie met bijvoorbeeld een beetje siroop of toefje slagroom. De andere kant van de medaille is juist dat het gezellig is om samen koffie te drinken. Het is een moment dat je mensen spreekt bij de koffiemachine de laatste roddels doorneemt, je weekend, de voetbal of wat je op de radio of de tv hoorde. Wat ik ook veel zie is dat mensen met hun laptop naar een koffietent gaan en dan aanschuiven aan de ‘stamtafel’: de community table. Je kiest je koffie, zet ‘m helemaal naar je eigen hand door te kiezen uit de vele mogelijkheden van decafé, volle melk, suiker, siroop, slagroom, maar die drink je dan wel samen op. Het betekent gemeenschapszin, iets samen delen. Dat dan weer wel.” l Door Vera Bot hoofdredacteur Management Support Magazine Mi ni spe c i a l Ko ffi e e n t hee | d ecem b er 2 0 1 3

Koffie en thee over de grens Je zult het niet echt verwachten maar ook het drinken van een kopje koffie of thee is sterk vervlochten met de eigen cultuur. Er zijn allerlei lokale conventies over wat en wanneer je iets drinkt. Een bloemlezing.

ederland heeft een grote rol gespeeld in de verspreiding van koffie. Koffieboompjes werden behandeld alsof het nucleaire kennis betrof. Zo is een boompje dat vanuit de Amsterdamse Hortus aan de Franse Koning werd gegeven de moederboom geworden voor veel van de huidige Zuid-Amerikaanse koffieproductie. De wereldwijde koffiehandel is trouwens goed voor jaarlijks meer dan vijftig miljard dollar. Die omzet wordt slechts door een ander bruin goedje overtroffen, namelijk... aardolie.

Frans bakkie Koffie is in Nederland steevast verbonden met zakelijke gesprekken. Wij zijn nog niet goed en wel binnen, of er wordt al een ‘bakkie’ geschonken, doorgaans in een plastic of kartonnen bekertje. Ik zat eens in Frankrijk met een opdrachtgever, om diens onderhandeling te begeleiden, en hij mopperde dat het niet echt goed ging, want: ‘Ze hadden nog geeneens koffie aangeboden’. Toen zijn cafeïnegebrek zulke vormen aannam dat hij er

M i n i s p e c ia l Ko ff ie e n the e | december 2013

maar eens om ging vragen, stuurde de Franse handelspartner uiteindelijk het secretariaat erop uit om koffie in het café aan de overkant te halen. Het werd een ‘petit café’, een piepklein kopje. Reactie van mijn landgenoot: “Hm, wat een klein bakkie, en het is nog koud ook, nee dat wordt allemaal niks zo...”

Italiaanse cappucio Nederlanders houden van melk, ook in hun koffie. Nou, niet in het land aan de andere zijde van de Alpen. Daar bestel je echt geen ‘cappuccio’ meer na een uur of elf ’s ochtends. Je ziet de bediening dan ook denken: “Dat moet wel een Duitser zijn, die daar na het avondeten nog om vraagt”. (‘Cappuccio’ is trouwens geen typefout. Het achtervoegsel ‘(n)ino’ is namelijk een verkleinwoord.)

Turkse koffie In Istanboel, de oude, bruisende wereldstad, krijgen we in kleine sierlijke kopjes een zogenaamde ‘Türk kahvesi’ ofwel Turkse koffie voorgeschoteld.

Deze wordt filterloos gezet met kort gebrande, zeer fijn gemalen koffiebonen. Het kopje bevat zodoende een aardige hoeveelheid koffiedik, en het is daarom zaak de laatste slokjes heel voorzichtig te nemen. In gezelschap ontspint zich dan soms een schier oneindige koffieceremonie, waar de toekomst van de aanwezigen wordt besproken, aan de hand van de achtergebleven koffieprutpatronen.

Thee is big business Aziaten zijn over het algemeen fervente theedrinkers. In steeds meer landen schijnt het hip te zijn om in Starbucks af te spreken, maar liever zouden ze gewoon thee drinken, is mij toevertrouwd. Overigens zie je daar zelden fruitsmaakjes of suiker op tafel staan. Thee is serious business dames en heren. Het is veelal een traditie van enkele duizenden jaren. In Japan is het groene thee of thee met gepofte rijst waar het om draait. Je kunt geen bar of restaurant binnengaan of je krijgt meteen water en groene thee van het huis voorgezet. Bij mensen thuis wordt soms een vermogen aan een zakje theebladeren uitgegeven. Toegegeven, het smaakt dan

ook echt veel beter dan wat ik thuis met een theezakje maak. Ook in China is thee serveren een klus. Beeldschone potjes van klei, die je vooral niet mag wassen, want dat beïnvloedt de smaak te veel. Er zijn houten bladen met een ingenieuze lekbak waar je heet water in kunt gieten om de kopjes voor te verwarmen. Ook kun je er geperste theebladeren ‘op jaar’ kopen, een beetje zoals wij wijn of whisky aanschaffen. Zoals ik al zei: thee is big business...

Teh Tarik Dat brengt me bij Kuala Lumpur, Maleisië. Ik geef daar na Nieuwjaar vaak een cursus en dan valt me op dat als ik iets gedaan wil krijgen van mensen, ik eerst samen een ‘Teh Tarik’ moet gaan drinken. Dan moet je vooral niet over zaken praten, maar juist de relatie voorop zetten. De ‘Teh Tarik’ thee is overigens een melange van thee, melk en gecondenseerde melk. In Maleisische cafetaria zie ik soms ook ‘Kopi’, dat vind ik zo ingenieus en simpel tegelijkertijd: een theezakje met gemalen koffie! l Door Sander Schroevers, gastspreker en schrijver over internationale communicatie.

Sfeervolle feestmaanden - gratis feestzaal Woudschoten Hotel & Conferentiecentrum in Zeist is een unieke locatie om tijdens de feestmaanden uw zakenrelaties of medewerkers fijne feestdagen of een gelukkig nieuwjaar te wensen. Onze multifunctionele locatie biedt u voor elke gelegenheid- een kerstdiner nieuwjaarsborrel of feestavond- de perfecte ruimte. In december en januari krijgt u een gratis feestzaal. Uiteraard maken wij voor u een arrangement op maat. Neem contact op met de afdeling reserveringen (0343-492 492) of kijk op www.woudschoten.nl.

Woudenbergseweg 54 3707 HX Zeist

T 0343-492 492 F 0343-492 444

E info@woudschoten.nl I www.woudschoten.nl

Mi ni spe c i a l Ko ffi e e n t hee | d ecem b er 2 0 1 3

l e e n o i s s e f o r P

e e h t e . t n t e m s o i u j m De k l gebruik e l e n e o i ers s r s . voovoor profe Lipton

Speciaal

Handige verpakking van 25 zakjes. De Lipton Professioneel range is speciaal ontwikkeld om de juiste thee te bieden voor elke stemming of moment. • Zwarte thee - ENERGISE • Gearomatiseerde zwarte thee REFRESH • Groene thee - BALANCE • Infusies - RELAX

De theezakjes van Lipton Professioneel zijn 100% composteerbaar.

Lipton streeft naar verantwoorde theeproductie via Rainforest Alliance™.

Elke envelop is lucht & waterdicht afgesloten, zo blijft uw thee tot 4 keer beter bewaard dan met een papieren envelop.

Unilever Food Solutions, Postbus 1250, 3000 BG Rotterdam Service Center 010-4394308 - info@unileverfoodsolutions.nl www.liptonsolutions.nl

column

De cirkel weer rond ‘The Visiting Nurse Service van NYC ontslaat 500 medewerkers’, zo luidt de aanhef van een krantenartikel dat ik krijg opgestuurd van een oud-collega uit New York. En ik denk bij mezelf: ‘L’histoire, se repête.’ In gedachten ga ik terug naar de jaren tachtig toen ik voor The Visiting Nurse Service werkte. Eerst als visiting nurse in een wijk op Manhattan, waar ik met een rugzakje op mijn rug cliënten bezocht in de meest uiteenlopende woningen. Na een jaar kreeg ik promotie en werd ik manager van een team wijkzusters. Ons kantoor besloeg de hele vierde en vijfde verdieping van The Empire State Building. Geen slechte locatie om te werken, zeker niet voor iemand uit het kleine, provinciale Nederland. Maar voor een non-profit thuiszorgorganisatie misschien wel een tikkeltje te prestigieus. Dagelijks ging ik samen met vijf collega’s lunchen in een warenhuis. Hoewel we hard moesten werken en goed moesten presteren, was het ook gezellig. Er hing een goede sfeer. Totdat ik op een zekere ochtend in het najaar van 1987 de afdeling opstapte en dacht ‘Goh, wat is het hier merkwaardig stil’. Ik keek om me heen en zag dat alle kantoordeuren gesloten waren. Ik ging mijn eigen kamer binnen en probeerde over te gaan tot de orde van de dag, maar ik had een akelig voorgevoel. Een uur later stapte mijn baas mijn kamer binnen en bracht het slechte nieuws: vijfhonderd medewerkers zonder pardon op straat wegens financieel wanbeleid. Drie ervan waren mijn collega’s met wie ik elke dag zo gezellig had geluncht. In de VS moet je bij ontslag onder toezicht meteen je spullen inpakken en onder begeleiding het gebouw verlaten, zodat je de ‘staatsgeheimen’ niet mee kan nemen. Ik kreeg dus geen gelegenheid afscheid te nemen van mijn collega’s. Er is die dag niet veel nuttigs uit mijn handen gekomen. ’s Avond brieste ik tegen mijn Amerikaanse echtgenoot dat ik onder géén voorwaarde mijn kinderen in dit land wilde grootbrengen. Een dergelijke mentaliteit was voor mij, met mijn Nederlandse normen en waarden, onbegrijpelijk. Zes jaar later verhuisden wij inderdaad, inmiddels met twee kinderen, terug naar Nederland. Maar zoals veel dingen uiteindelijk overwaaien uit de Verenigde Staten, zijn ook dit soort praktijken, weliswaar in een iets humanere verpakking, vandaag de dag niet meer ongebruikelijk in ons land. Alle protestmanifestaties ten spijt zullen een aantal zorgorganisaties zich in de komende periode ontdoen van vele thuiszorgmedewerkers. Ook de ontslagvergoedingen worden teruggedraaid, zodat het leven ook in Nederland een stuk kwetsbaarder wordt voor ons allemaal. Een kwestie van wennen, zeggen ze en dat zal ook wel, maar toch vermoed ik dat in de toekomst minder mensen voor een loopbaan in de zorgsector zullen kiezen met een toekomst die even onzeker is als in het bedrijfsleven. En in het bedrijfsleven kan je toch nog altijd meer verdienen dan in de zorg en dus ook meer sparen voor de ‘zeven magere jaren’.

Frederiek Morees is directeur van een zorginstelling ergens in Nederland. Zij schrijft over zaken waarmee zij in de dagelijkse praktijk te maken heeft. Morees heet in werkelijkheid anders.

Dat betekent dat er in de toekomst toch weer tekorten zullen ontstaan onder zorgmedewerkers. En zo is de cirkel weer rond!

2013-December / ZorgInstellingen 43

Servicewijzer AutomAtisering

Bedrijfskleding Lloyd’s Register

Quarto

De specialist in betaaloplossingen voor (kleinschalige) zorginstellingen Westbaan 200 2841 MC Moordrecht Postbus 59 2840 AB Moordrecht T 0182-700500 E info@quarto.nl I www.quarto.nl

Beveiliging

VDZ Security

Hoofdkantoor Papendorpseweg 53-59 3528 BJ Utrecht Tel: 030-7991106 Regio Kantoor Oost Nederland Metaalstraat 2c 7483 PD Haaksbergen T 053-5742294 E info@vdzsecurity.nl I www.vdzsecurity.nl Beveiligingsdiensten voor zorgsector VDZ Security levert vakbekwaam en goed opgeleid beveiligingspersoneel.

fAcilitAire diensten

George Pisa & Zn.

Stijlvolle bedrijfskleding George Pisa & Zn. Tailleurs Kanaaldijk Noord 15B 5613 DZ Eindhoven T 040-2433631 E info@georgepisa.nl I www.georgepisa.nl

erkende certificAtieinstellingen

Bureau Veritas Certification

Computerweg 2 3821 AJ Amersfoort T 088-4505500 E verkoopnederland@ nl.bureauveritas.com I www.bureauveritas.nl

Quality Assurance Certificatie en Training P.O. Box 701 3000 AS Rotterdam K.P. van der Mandelelaan 41a 3062 MB Rotterdam T 010-2018445 I www.lrqa.nl

TUV Nederland QA

De Waal 21c 5684 PH Best T 0499-339500 E info@tuv.nl I www.tuv.nl TUV Nederland is uw partner in certificatie: o.a. de HKZ T, V&V, Gehandicaptenzorg, Jeugdzorg, Revalidatie, Kinderopvang en Zorg-boerderijen en Veiligheidsmanagementsystemen. Wij komen graag bij u langs !

evAcuAtie DNV

Postbus 9599 3007 AN Rotterdam T 010-29 22 700 E certificatie@dnv.com I www.dnv.nl/zorg Zichtbare kwaliteit door certificering? DNV certificeert managementsystemen volgens: HKZ, ISO 9001, NTA 8009, NEN 8048, OHSAS 18001, ISO 14001. Onze unieke auditmethode Risk Based Certification® gaat nét even verder en haalt het maximale uit uw certificatietraject. Resultaat? Betrouwbare zorg van hoge kwaliteit.

2013-December / ZorgInstellingen

Landuwasco

Bellstraat 10 3133KE Vlaardingen E mail@landuwasco.nl I www.landuwasco.nl Landuwasco Wasserijtechniek levert meer dan 48 jaar het totale pakket wasmachines, droogmachines en strijkmachines aan de wasserijindustrie, instellingen, campings, hotels, scheepvaart en professionele inhuiswasserijen.

Newasco

Newasco Diensten BV Nijverheidsweg 40 2102 LL Heemstede T 023-5474004 E diensten@newasco.nl I www.newasco.nl Innovatieve regionale wasserijbedrijven met hoge kwaliteit, ontzorgt volledig op het gebied van textielvoorziening. Onze dienstverlening sluit aan op de nieuwe AWBZ. Facturatie per bewoner is mogelijk.

inrichting

ARTIMO textiles Escape Mobility Company

Marconistraat 32 6372 PN Landgraaf T 045-5727031 E info@escape-mobility.com I www.escape-mobility.com

Postbus 1150 4700 BD Roosendaal De Meeten 53 4706 NK Roosendaal T 0165-543940 E info@artimo.nl I www.artimo.nl Artimo is leverancier van permanent vlamvertragende gordijnen meubelstoffen voor projecten.

Eromes Projectinrichters

Nieuweweg 240 Postbus 13 6600 AA Wijchen T 024-7502300 I www.eromes.nl Eromes ontwerpt, produceert en levert creatieve oplossingen voor zorgen werkomgevingen. Creativiteit die voorkomt uit nieuwe inzichten en ook door anders te kijken naar bestaande.

E.S.T.I.D.A Interieurontwerp en - fabricage Amsterdam Scannerstraat 21 1033 RV Amsterdam T 020-3371576 E info@estida.nl I www.estida.nl E.S.T.I.D.A ontwerpt, realiseert en produceert totaalinterieurs en interieuronderdelen voor zorginstellingen, horeca, retail, kantoren en wellness. Uw inrichtingspartner voor nieuwbouwprojecten, uitbreiding, renovaties en stoffering.

Gerflor Benelux

Postbus 7102 5605 JC Eindhoven T 040-2661700 E gerflornl@gerflor.com I www.gerflor.nl of www.gerflor.be Sinds 1937 wereldwijd producent van professionele PVC projectvloeren en specialist in vloeroplossingen voor de gezondheidszorg.

Servicewijzer s

lABels

Artevo

Alexanderstraat 6 6882 BG Velp T 026-3619334 E top@artevo.nl I www.naamlabels.nl Zelf investeren of uitbesteden? ARTEVO naamlabels maakt al ruim dertig jaar naamlabels voor uw kleding die wasecht en chemisch reinigbaar is.

instAllAtietechniek en onderhoud

trAiningen

Straight Systems

BLR-Bimon

airconditioning Postbus 72 3417 ZH Montfoort T 0348-472247 E airconditioning@ blr-bimon.nl I www.blr-bimon.nl BLR-Bimon is de specialist op het gebied van airconditioning.

Imtech Care & Cure

Rivium Boulevard 122 2909 LK Capelle aan den IJssel Postbus 8584 3009 AN Rotterdam T 010-4477400 I www.zorg.imtech.nl

kAssAsystemen

Bureau Veritas Training

Computerweg 2 3821 AJ Amersfoort T 088-4505551 F 088-4505555 E bvct@ nl.bureauveritas.com I www.bureauveritas.nl Theoretisch of toege-past, standaard of maatwerk, intern of open inschrijving: training is altijd een bron voor het creëren van meerwaarde.

Straight Systems, één adres voor al uw kassa- en betalingsuitdagingen in de zorg en ziekenhuizen. Kattenburg 29-31 6651 AL Druten T 0487-517700 I www.straight.nl

De kosten voor een vermelding in deze Service-rubriek (logo, adresgegevens en ca. 20 woorden tekst) bedragen 750 euro per jaar. Inclusief plaatsing van een logo/link op de website www. zorginstellingen.nl in de rubriek producten. Informatie: Michel Lases T 06-52867256 E michellases@ vakmedianet.nl Bert Renkema T 06-30060061 E bertrenkema@ vakmedianet.nl

Schoon tot in detail Als het om gebouwenonderhoud gaat, is geen detail te klein – en elk oppervlak van belang. Daarom vertrouwen schoonmaakbedrijven wereldwijd al meer dan een eeuw op Diversey voor de levering van de door hen benodigde reinigings-, desinfectie- en hygiëneoplossingen. Wij vereenvoudigen processen, verbeteren de doeltreffendheid en leveren innovatieve producten die onze klanten nodig hebben om vertrouwen op te bouwen en de rentabiliteit te verhogen. Wij zijn Diversey en wij leiden de wereld naar een schonere, gezondere toekomst. Meer informatie? Bezoek ons op www.diversey.com of bel 030 - 247 6911

12623 Brand_Awareness_Clean_BSC A5 nl-NL.indd 1

21/02/2012 11:08

2013-December / ZorgInstellingen 45

agenda

Agendatip? Mail de redactie van ZorgInstellingen: redactie@zorginstellingen.nl

15-17 januari 2014

14-15 mei 2014

â€˜s-Hertogenbosch www.vakbeursfacilitair.nl

Utrecht www.welkomindezorg.nl

Vakbeurs Facilitair

Welkom in de Zorg

30 januari 2014

12 juni 2014

Utrecht www.veiligvoedsel.nl

Ede www.zorgmetsterren.nl

Nationaal Congres Veilig Voedsel

Nationaal Congres Gastvrijheidszorg 2014

5-6 februari 2014

LED Expo

Utrecht www.ledexpo.nl

12 maart 2014

Facilitair Contact 2014

www.branchecontact.nl/facilitaircontact

advertentie-index advertentie-index Ballast nedam Brother international CleanLeaseFortex dr. Weigert nederland Heijmans Utiliteit HoLaPress Communicatie Kimberly-Clark Miele Professional rentokil initial virobuster

2013-December / ZorgInstellingen

34 7 2 15 34 bijsluiter 48 4,11 11 4

Noteer alvast in uw agenda:

Veilig, gezond en herkenbaar werken

Safety&Health@work is de plek om: • de laatste vernieuwingen, verbeteringen en innovaties op het gebied van veilig, gezond en herkenbaar werken te ervaren • hoogwaardige kennis op te doen en te leren • inspiratie te krijgen • te netwerken • zaken te doen

Om veilig te kunnen werken moeten organisaties ervoor zorgen dat gevaren en risico’s tijdens het werk zo efficiënt mogelijk worden beheerst. Tijdens dit event komen alle partijen bij elkaar die bij het managen van veiligheidsen gezondheidsrisico’s tijdens het werk betrokken zijn. De nieuwste aanpakken, visies, technieken en producten op het gebied van veilig, gezond en herkenbaar werken worden gepresenteerd door kennispartijen, bedrijven en standhouders. Naast de stands op de beursvloer is er een doorlopend programma met gratis kennissessies van hoog niveau, toegespitst op verschillende thema’s en disciplines. Daarnaast zijn er op de beursvloer activiteiten en workshops waarbij het accent vooral ligt op de uitvoering en toepassing van al die kennis in de praktijk. Wat zijn de nieuwste ideeën en voorbeelden op het gebied van risicomanagement tijdens het werk, van persoonlijke beschermingsmiddelen en (bedrijfs)kleding?

Safety&Health is een initiatief van:

In samenwerking met:

P P M

een initiatief van:

1SFWFOUJF 1SPKFDU .BOBHFNFOU

www.safetyandhealthatwork.nl

LOGO: POSITIVE Cyan & Magenta KCP Brand Assets June 5, 2012

Onze meest hygiënische dispensers ooit AQUARIUS* is onze meest hygiënische dispenserlijn ooit.

reinigen zijn. Naast hygiënisch is het compacte ontwerp

Niet voor niets koos Isala bij het inrichten van de toiletten

bovendien praktisch. Zo is via een venster snel te zien of

in de nieuwbouw van het Zwolse ziekenhuis voor de

het product bijgevuld moet worden. Last but not least:

AQUARIUS* Dispensers. Bij de keuze hebben zowel het

net als al onze andere producten worden de AQUARIUS*

hygiënische ontwerp als het gebruiks- en navulgemak

Dispensers geproduceerd met behulp van duurzame

een rol gespeeld. Dankzij het anti-overvulmechanisme

leveringsketenprocessen. Een duidelijke pre.

zijn de uitgifte en verbruikskosten bijvoorbeeld sterk verbeterd. Het ontwerp voorkomt vuilophoping en zorgt

Meer weten? Surf naar www.kcprofessional.com/nl of

ervoor dat de dispensers uitzonderlijk gemakkelijk te

bel met Sales Support: 0318 697 625 of 626.