Gawalo VSK 2022 Beursmagazine by VMN Media

VAKBLAD VOOR INSTALLATEURS: VERWARMING - SANITAIR - KLIMAAT

www.gawalo.nl

ONZE TOEKOMST JOUW WERELD VSK ZET JE OP VOORSPRONG

BEURSMAGAZINE

f: Inclusie ten ctivitei • beursa nieuws ct • produ gus • catalo

17 t/m 20 MEI JAARBEURS UTRECHT

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 1

25-04-2022 09:56

Bezoek ons op STAND C034 | HAL 7

Met een NIBE All-Electric warmtepomp bespaar je 100% op gas! Voor het verduurzamen van een woning met een warmtepomp is een NIBE All-Electric warmtepomp de eerste keuze. Een All-Electric warmtepomp zorgt namelijk 100% gasloos voor verwarming, koeling en warmtapwater, zonder in te leveren op comfort. Dankzij het hoge rendement kan tot wel 50% op de totale energielasten worden bespaard. Heeft je klant ook pv-panelen, dan lopen de besparingen nog veel verder op! Is een All-Electric installatie (nog) geen optie? Adviseer dan een van de hybride warmtepompen van NIBE, want die zijn stuk voor stuk All-Electric Ready. Dit betekent dat je klant nú al fors kan besparen op het gasverbruik en later alsnog kan kiezen voor een 100% gasloze toekomst.

Ontdek alle All-Electric en hybride warmtepompen op VSK 2022

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 2

25-04-2022 09:56

We inspire at www.duco.eu

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 3

25-04-2022 09:56

INHOUD

7 Praktische informatie

22 Interview Jos van Dalen

(PAW)

Interview Lisanne Havinga (TU/e)

8 VSK 2022 klaar voor de toekomst op de VSK 24 “De gemiddelde woning, die bestaat niet” Het is feest! Iedereen is van harte

Niet alle Nederlandse

welkom om de 25ste editie van

woningen kunnen op dezelfde

de VSK te komen vieren.

manier worden verduurzaamd.

Sales & Projectmanager

Om de nuances in de gebouwvoor-

Joyce van de Hoef- van Zoeren geeft alvast een voorproefje wat de

raad goed in beeld te brengen, zijn betere rekenmodellen nodig. Dat zegt Lisanne Havinga,

bezoeker kan verwachten.

11 Interviews Vijf leveranciers aan het woord De opdracht tot verduurzaming brengt de markt in beweging. Waar voor installatiebedrijven een meer adviserende rol is voorzien, hebben leveranciers een uitdaging in het voorsorteren op de technologie van de toekomst. Zehnder, Euro Index, Nefit Bosch, Geberit en Celsis geven een kijkje in de keuken.

assistent professor gebouwde omgeving aan de Technische Universiteit Eindhoven.

Interview René Breman (Breman Groep)

Interview Rimme van der Ree (Klimaatexpert)

30 Interview Ruud Cuypers

(TNO)

Warmte-opslag is hot! Om een duurzaam energiesysteem te kunnen realiseren zijn eenvoudige, robuus-

te, betaalbare en compacte

Interview Henk Sijbring (NVI)

warmtebatterijen nodig voor

“Doelstelling om al vanaf 2024 100.000 hybride warmtepompen per jaar te installeren” Volgens de Nederlandse Verwarmingsindustrie (NVI) staat de hybride warmtepomp op het punt van doorbreken. Dan zul-

in woningen. Ruud Cuypers onderzoekt bij TNO verschillende technieken.

Overzicht exposanten

len door de stijgende volumes de prijzen dalen en is subsidie op termijn niet meer nodig, zo verwacht NVI-voorzitter Henk Sijbring.

34 Beursplattegrond

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 4

25-04-2022 09:56

INHOUD/COLOFON

Gawalo Beursmagazine VSK 2022 is een uitgave van Vakmedianet in samenwerking met Jaarbeurs Utrecht.

42 VSK Awards 2022

Oplage: 15.000 www.gawalo.nl

Duurzame techniek écht marktrijp De jury merkt dat veel fabrikanten de urgentie van de klimaatambities onder-

Vakmedianet Utrechtseweg 44 3704 HD Zeist

schrijven. Er wordt samengewerkt in de keten. Daarnaast wordt er goed nagedacht

gawalo@vakmedianet.nl

over hoe productvernieuwingen een directe rol kunnen spelen in energiebesparing,

Redactie André Weigand Maarten Legius (hoofdredacteur) (maartenlegius@vakmedianet.nl)

CO2-reductie, verbetering van het binnenklimaat en het ondersteunen van de vakmensen die het allemaal moeten realiseren.

Uitgever Vakmedianet Davey Cobben (daveycobben@vakmedianet.nl) Advertenties Richard van Dijk Media-adviseur Gawalo & Vakblad Warmtepompen 088 58 40 966 / 06 33 031 474 (richardvandijk@vakmedianet.nl) Vormgeving Inkvisible, Warnsveld Druk Rodi Rotatiedruk, Diemen

53 Activiteitenprogramma - Highlights 55 Programma VSK Kennis Theater

u Hal 10.F050

57 Programma Techniek Nederland Theater

u Hal 9.B010

59 Programma NVKL Paviljoen

u Hal 11.B070

61 Programma Partner Theater

u boven doorgang tussen hal 7 en 8

63 Programma VSK NieuwsCafé 64 Nieuws 65 Productnoviteiten

u Hal 10.A040

© 2022 Vakmedianet, Zeist Alle rechten voorbehouden. Behoudens de door de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd (waaronder begrepen het opslaan in een geautomatiseerd gegevensbestand) en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 5

5 25-04-2022 09:56

GET READY FOR HYBRID MAKE THE GREEN CONNECTION MET ONZE HYBRIDREADY PRODUCTLIJNEN

Burgerhout loopt voorop als het gaat om innovaties op het gebied van rookgasafvoer en ventilatiesystemen. Daarom zijn we klaar voor alles wat de toekomst brengt, zoals bijvoorbeeld hybride verwarmingstechniek. Onze HybridReady producten passen naadloos binnen dit segment en verbinden moeiteloos een breed scala aan hybride verwarmingsoplossingen. Zo zorgen we voor een “green connection” met duurzaamheid als einddoel. Voor meer informatie, lees meer op burgerhout.nl/hybridready

HAL 7 - STAND 07.C084

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 6

25-04-2022 09:56

INFORMATIE

Praktische informatie Openingstijden VSK 2022

• dinsdag 17 mei 09.30 - 17.30 uur • woensdag 18 mei 09.30 - 17.30 uur • donderdag 19 mei 09.30 - 20.30 uur (avondopenstelling) • vrijdag 20 meii 09.30 - 17.00 uur Toegang

Je gratis toegangsticket voor jou én je collega’s bestel je eenvoudig via vsk.nl. Zo loop je direct de beursvloer op en hoef je niet te wachten bij de registratiebalie. Bereikbaarheid

Kom je met de auto, volg dan vanaf de Ring Utrecht de blauwe ANWB-borden met ‘Jaarbeurs’. Bekijk het advies rondom de bereikbaarheid en de actuele plattegrond met aanrijroutes op www.jaarbeurs.nl/bereikbaarheid. Tip: pak de trein, Jaarbeurs bevindt zich op 5 minuten loopafstand van het CS Utrecht.

EHBO

Ingang Oost (zijde Utrecht CS) naast de informatiebalie en de kassa’s. Informatiebalies

Bij elke entree direct na de toegangscontrole. Meer informatie

T | + 31 (0)30 295 5911 E | info@jaarbeurs.nl W | www.jaarbeurs.nl VSK BeursAPP

Krijg toegang tot alle content van VSK. Start met het personaliseren van je eigen programma, vink exposanten aan als favoriet en kom in contact met andere vakgenoten. Download nu de VSK netwerk app.

We zijn weer open Wij, het team van VSK 2022, hebben er heel veel zin in om je live te ontvangen. Bovendien zijn er geen maatregelen meer nodig om de beurs te bezoeken. Elkaar live zien, het is toch zoveel meer waard. We kijken uit naar je komst!

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 7

7 25-04-2022 09:56

INTERVIEW

Klaar voor de toekomst op de VSK Het is feest! Iedereen is van harte welkom om van 17 tot en met 20 mei 2022 de 25ste editie van de VSK te komen vieren. Sales & Projectmanager Joyce van de Hoef- van Zoeren geeft alvast een voorproefje wat de bezoeker kan verwachten.

door Gerard Vos

Met de 25ste editie van de VSK is het vijftigjarig bestaan een feit. VSK 2022 is vier dagen lang dé ontmoetingsplek voor alle betrokken partijen binnen de installatiesector. VSK zet de thema’s Gezond Binnenklimaat, Digitalisering en Duurzaamheid centraal. Joyce van de Hoef: “Het is eindelijk tijd om elkaar weer live te ontmoeten. Het mag weer, zonder maatregelen of restricties. Wij kunnen niet wachten om de deuren te openen en de branche weer bij elkaar te brengen. Het wordt hoe dan ook een feestelijke editie, een editie die we niet snel vergeten.”

Trends leidend Deze VSK-editie kenmerkt zich door verbinding en kijkt naar de gouden toekomst die gloort voor de installatiewereld. Vooruitlopend op die toekomst heeft de organisatie een wat andere structuur gekregen, schetst Van de Hoef. “Bij de beurs is nu concept developer Camille Janssen betrokken. Hij bekijkt de trends en schetst het grote plaatje. Hij kijkt daarbij vooruit naar de ontwikkelingen die de installatiebranche de komende zes jaar kan verwachten. Hij toetst uiteindelijk zijn visie bij de VSK adviescommissie en andere stakeholders en draagt het plan over aan de sales & projectmanager. “Het mooie daarvan is dat de trends leidend zijn en je elkaar scherp houdt zodat je kwaliteit kan bieden.”

Trots op de sector Terugkijkend naar de afgelopen vijftig jaar, kun je wel zeggen dat installatietechniek een prachtig vak is, vertelt Van de Hoef. “We zijn trots op de sector. De techniek heeft door de jaren een mooie vlucht genomen. Deze VSK-editie heeft als thema: ‘Onze toekomst | Jouw wereld’. Als je kijkt naar de klimaatdoelstellingen dan zie je dat er een belangrijke rol is weggelegd voor de installatiebedrijven. De branche blijft altijd in beweging. Er is een eindeloze stroom aan goede ideeën en slimme innovaties, samen geven we de toekomst vorm.” Zelf introduceert het Jaarbeurs-team een matchma-

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 8

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

Kennissessies Kennis delen staat ook nu weer centraal tij-

nistheater zijn doorlopend presentaties.

teressante onderwerpen behandeld die

dens VSK. Veel inhoudelijke partners zoals

Een hands-on programma waar exposan-

het installatievak raken. Ondernemers,

Techniek Nederland, Binnenklimaat Neder-

ten en partners praktische presentaties

installatie-collega’s en fabrikanten met

land, NVKL, Fedet en ISSO pakken een of

over de belangrijkste ontwikkelingen in

een verhaal komen aan het woord.

meerdere onderwerpen op en organiseren

de branche geven. En in het VSK Part-

de hele week kennissessies.

nertheater presenteren exposanten o.a.

Meer informatie over het programma:

hun innovaties, cases en oplossingen In

www.vsk.nl/bezoekers/programma/

Daarnaast zijn er ook verschillende thea-

het VSK NieuwsCafe, een samenwerking

ters over de beursvloer. In het VSK Ken-

met Installatie.nl, worden actuele en in-

kingplatform voor de VSK. “We hebben de afgelopen anderhalve jaar geen beurzen gedraaid, maar hebben niet stilgestaan. Er is gekeken hoe de VSK geoptimaliseerd kan worden en hoe we vraag en aanbod makkelijker aan elkaar matchen. Niet alleen tijdens VSK, maar ook in aanloop en na afloop. Daarvoor hebben we een match makingplatform ontwikkeld. Hiermee kunnen exposanten en bezoekers aangeven waar hun expertise, interesses en ambities liggen. Daarmee kunnen ze heel makkelijk met elkaar in contact komen. Het netwerken kan dus al voor het event plaats beginnen, zelfs door

“E en W gaan steeds vaker hand in hand”

Bouwende ontwikkelaars gaan samenwerkingen aan met fabrikanten en installateurs. Dit gaat momenteel razendsnel en dat moet ook wel. Prefab is broodnodig om aan de enorme woningvraag te kunnen voldoen. Met een totaaloplossing kun je op voorhand fabriceren en voorprogrammeren.” Van de Hoef: “De installatiewereld ontwikkelt ook steeds vaker prefab-producten. Partijen als Geberit en Van Walraven hebben dat opgepakt. De laatste levert naar wens van de klant onder andere een groot assortiment aan luchtkanalen. Deze worden door Van Walraven vanaf de tekening in de eigen werkplaats gefabriceerd. Ik geloof dat prefab echt een game changer kan gaan worden. Het is in ieder geval een belangrijke trend die straks op de VSK wordt getoond.”

Voordeel

bezoekers onderling. Het vooraf online kwalitatieve afspraken maken, zorgt ervoor dat er veel makkelijker op de doelgroep en de wensen kan worden ingespeeld. Hiermee wordt een bezoek aan de VSK nog efficiënter. En ook na de beurs kunnen de contacten nog gelegd of verstevigd worden.”

Verbinden De laatste jaren ontstaan er veel samenwerkingen in de sector, signaleert Van de Hoef. “Er wordt steeds vaker integraal gewerkt. Denk aan partijen als Techniek Nederland, NVKL, ISSO, TVVL, Fedet en Binnenklimaat Nederland die het bedrijfsleven en onderwijs met elkaar verbinden. Maar ook de scholen zelf nemen het initiatief. Het hogere beroepsonderwijs pakt projecten op samen met het middelbare beroepsonderwijs op. Ze nodigen het bedrijfsleven uit om gezamenlijk deel te nemen aan pilots. Ze merken dat ze elkaar kunnen versterken, je investeert in de toekomst en dat je kunt bijdragen aan een mooiere wereld. Dat is echt iets om trots op te zijn.”

Belangrijke trend

Installateurs hebben hun handen vol momenteel, aldus Van de Hoef. “Er is een enorm tekort aan personeel. Dertig procent van de vacatures in de installatiesector is onvervulbaar, bleek recentelijk uit onderzoek van ABN AMRO. De verduurzaming van woningen loopt vertraging op door het tekort aan installateurs. De instroom ligt simpelweg veel te laag. Er komt veel op de installatiebedrijven af en prefab kan daar dan een rol in spelen.” Veel bedrijven in de branche ontwikkelen door naar totaalinstallateur, signaleert Van de Hoef. “Maar daar heb je wel de kennis voor nodig. En die is er niet van de een op andere dag, dat gaat gefaseerd. Daar spelen we met deze editie van de VSK op in. E en W gaan steeds vaker hand in hand en er worden gezamenlijk projecten opgepakt.” Het is dan ook zaak om je als installateur te blijven verdiepen in nieuwe technieken, weet Van de Hoef. “Op de VSK tonen of vertellen we waar de ontwikkelingen heen gaan en waar installateurs hun voordeel mee kunnen doen. Het motto is niet voor niets: ‘VSK zet je op voorsprong’ en laat je slimmer naar huis gaan. Je krijgt de kennis om de voorsprong te pakken. Ik zou zeggen: ‘grijp die kans.’”

VSK 25e editie De komende VSK is een extra feestelijke editie. De beurs bestaat dan namelijk vijftig jaar en beleeft haar 25e editie. Joyce van de Hoef: “VSK is trots op de branche, op de ontwikkelingen die er in de afgelopen vijftig jaar zijn geweest en de mensen die daar een onderdeel van zijn. Daar wordt zeker bij stilgestaan.”

Daar sluit prefab naadloos op aan, ziet Van de Hoef. “Er komen steeds meer prefab totaaloplossingen.

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 9

9 25-04-2022 09:56

#expectmore op de REHAU stand Hal 7 - stand B072

Engineering progress Enhancing lives

Met REHAU installeer je voor de toekomst De eisen aan installatiesystemen worden steeds complexer. Als installateur moet je daardoor sneller, slimmer en duurzamer installeren. Met REHAU ben je hierop voorbereid. Je profiteert namelijk van innovatieve oplossingen die perfect op elkaar zijn afgestemd. REHAU staat voor snelle, slimme, duurzame en hygiënische installaties die klaar zijn voor de toekomst. Meer dan alleen maar producten, van gegarandeerde kwaliteit. Er wordt meer van je verwacht, dus mag jij ook meer verwachten. Met REHAU heb je op alle situaties in de bouw eenvoudig een passend antwoord. Hoe we dit noemen? #expectmore

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 10

25-04-2022 09:56

LEVERANCIERS AAN HET WOORD

In sneltreinvaart de beste sprekers Op de Zehnder-stand kunnen installateurs zich laten bijspijkeren over de BENG en de TOjuli. Daarnaast worden er een aantal interessante innovaties getoond; bijvoorbeeld de voor de VSK Award ingezonden ComfoVar Aero: een innovatieve luchtregelaar voor de hoogbouw.

door Gerard Vos

Zehnder Productmanager Ellen Feddes is enthousiast over de 25ste editie van de VSK. “We hebben best veel innovaties om te laten zien. Er zijn de afgelopen jaren niet veel beurzen geweest en hier kunnen we uitpakken.” Kennistheater Zehnder wil op de VSK niet alleen nieuwe ontwikkelingen laten zien. Ook elkaar ontmoeten en kennisdelen spelen een belangrijke rol. Feddes: “In ons theater schenken we aandacht aan de snel veranderende wereld van installatie. Installateurs hebben met de BENG te maken. Daarnaast is er de veranderende Wet- en regelgeving met betrekking tot ventilatie, en dan speelt ook de TOjuli (zie kader) een belangrijke rol.”

TOjuli De TOjuli is bedacht als aanvulling op de BENG-eisen voor de energieprestatie. Waarom wordt TOjuli erbij toegevoegd? Een nieuwbouwwoning kan in de zomer te warm worden als deze alleen aan de BENG 1, 2 en 3 voldoet. Feitelijk is de TOjuli een vierde BENG-eis. Maatregelen om oververhitting te voorkomen zijn: - plaatsing van warmtepomp met koeling - gebruik van zonwering; - aanleg van airconditioning; - nachtventilatie.

De bezoekers aan de Zehnder-stand in hal 7 kunnen ieder half uur terecht voor een lezing die twintig minuten duurt. “Hiervoor hoef je je niet aan te melden; je kunt gewoon langskomen bij het kennistheater.” Er worden presentaties gegeven over Wet- en Regelgeving (i.c.m. koeling); Duurzaamheid, Renovatie & Ventilatie en Ventilatie in de hoogbouw. Feddes: “Wij delen graag met de installateur hoe wij de toekomst voor ons zien. We weten hoe hectisch een beurs is, dus we schotelen in sneltreinvaart de beste sprekers voor. Daarnaast organiseren we voor onze relaties ontbijtsessies waar we dieper in bepaalde onderwerpen duiken.” Geen TOjuli-berekening In de kennissessies in het theater worden ook oplossingen geboden ten aanzien van de TOjuliberekening in de BENG. Bij toepassing van de ComfoClime met Thermal Shield is een TOjuliberekening niet meer nodig. De ComfoClime lucht-lucht warmtepomp wordt aangesloten op de bestaande ComfoAir Q ventilatie-unit. Daarna verdeelt het luchtverdeelsysteem Thermal Shield de koele of warme lucht over de kamers. De kanalen zijn geïsoleerd en daarmee condensvrij. Zo gaat er onderweg geen warmte of koude verloren. Met één energiezuinig systeem, krijgen bewoners verse lucht op een comfortabele temperatuur. Extra systemen zoals airco’s zijn niet meer nodig. Primeur De VSK-primeur is de ComfoVar Aero, vertelt Feddes. Hoogbouw is booming en de vraag naar systemen die

geen vloeroppervlakte innemen, is groot. Daarnaast is er een groot tekort aan technisch personeel. Belangrijk om met ventilatie-oplossingen te komen die je efficiënt kunt installeren en onderhouden. Reden dat Zehnder de ComfoVar Aero speciaal voor de hoogbouw heeft ontwikkeld. De ComfoVar Aero is een luchtverdelingssysteem met geavanceerde luchtregelaars die gebruik maken van een dubbele flowcross. Er wordt hiermee een nauwkeurige debietmeting gedaan in de woning. De druppelvormige luchtverdelers zorgen voor de perfecte hoeveelheid luchtverversing. Ook bij kleine luchthoeveelheden. Iets wat met gangbare kleppen onmogelijk is. Feddes: “Op het dak komt een grote luchtbehandelingskast te staan. Ruimte is een issue bij appartementen. Een wtw-unit ophangen in een berging kost best wat oppervlakte en dat is nu niet nodig. Een voordeel is ook dat alleen de luchtbehandelingskast op het dak onderhoud nodig heeft. Dat scheelt een installateur vele uren. In elk appartement zit een klep voor de toevoer en een klep voor de afvoer.” Daarnaast kan de installateur met een app alle informatie van alle appartementen uitlezen en waar nodig wijzigen. Deze variant is eenvoudig te koppelen aan een gebouwbeheersysteem. Bezoek het kennistheater van Zehnder in hal 7 stand D.010.

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 11

11 25-04-2022 09:56

LEVERANCIERS AAN HET WOORD

De VSK is altijd een prachtig moment om kennis en kunde te etaleren. Marketing & Communicatie Manager Marco van Raavens vertelt dat Euro-Index dit jaar tekst en uitleg geeft over de gevolgen van de Gasketelwet, en het meten aan en werken met warmtepompen.

door Gerard Vos

Marco Van Raavens van Euro-Index ziet dat de CO-certificering van de nieuwe Gasketelwet langzaam maar zeker aan belang toeneemt. De installateurs hebben in 2023 de verplichting om de concentratie koolmonoxide in de rookgassen van gastoestellen te meten en zo nodig tot afkeuring over te gaan. Van Raavens: “De wet schrijft voor dat je een nauwkeurige koolmonoxide-meting moet doen en daar heb je een deugdelijke en gekalibreerde rookgasanalyser voor nodig. De tijd dat je de ketel kon afstellen door naar de kleur van het vlammetje te kijken, is voorbij.”

Mobiele Service Euro-Index heeft sinds een jaar een laboratorium op wielen, de ‘Mobiele Service’. De bus heeft twee werkplekken en is voorzien van alle relevante gereedschappen en diverse kalibratoren voor gasanalyse, gasdetectie, druk, temperatuur en elektrische grootheden. Van Raavens: “Klanten zijn instrumenten gemiddeld drie tot vijf werkdagen kwijt voor onderhoud en kalibratie. Dat kan nog weleens een probleem zijn. Daar biedt mobiele service een uitkomst. Zo kan Euro-Index op locatie de meeste meetinstrumenten voorzien van een complete KWS-behandeling, inclusief voorkalibratie, preventief onderhoud, justage en nakalibratie en mocht het nodig zijn reparatie. We kunnen niet alles, maar wel heel veel.”

Als het om een meetinstrument gaat, moet je nooit beknibbelen Uitstelmoe Van Raavens: “De Gasketelwet is wederom uitgesteld en je merkt dat de installateurs een beetje uitstelmoe zijn. De CO-certificering loopt al sinds 2015. De nationale regelgeving lijkt weer aan te gaan sluiten op de Europese regelgeving. We weten in ieder geval dat de EN-50379 deel 2 gaat gelden bij de verplichte metingen van een rookgasanalyser.” Hieruit blijkt dat lang niet alle rookgasanalysers op de markt voldoen, vertelt Van Raavens. “Al heb je zo’n ding gisteren gekocht. Op het moment dat de wetgeving ingaat, mag je hem niet meer gebruiken. Zaak dus om je goed te laten informeren.” Vacuümpomp Voor het meten aan en werken met warmtepompen is een goede kennis nodig van f-gassen en moet je gebruikmaken van specifieke instrumenten. Denk aan een afpompunit om koudemiddel in of uit een installatie te pompen. Van Raavens: “F-gassen is een erg specialistisch vakgebied. Reden voor ons om een samenwerking aan te gaan met Fieldpiece. De kennis en kunde die dit Amerikaanse bedrijf inbrengt, is voor ons erg belangrijk.” Van Raavens geeft de vacuümpomp als voorbeeld. “Die dingen zijn doorgaans zwaar en lastig te vervoeren. Ze maken veel lawaai en doen er lang over voordat de gewenste onderdruk is bereikt. De Fieldpiece-vacuümpomp is veel efficiënter. Een vacuümpomp maakt gebruik van olie. Dit om de verontreinigingen uit het systeem op te vangen. Die olie moet je voortdurend bekijken of die niet teveel verontreinigd is en vervangen moet worden. Fieldpiece biedt een handig venstertje met verlichting, waarmee je kunt zien of de olie troebel wordt. Mocht dat zo zijn, dan heeft de pomp een handig systeem waarmee je de olie direct kunt vervangen. Je hoeft het vacumeren zelfs niet te onderbreken.”

werkzaamheden doen als je van goede apparatuur gebruikmaakt. Daarnaast zie je bij veel goedkope apparatuur dat er een mindere kwaliteit sensoren in zitten of goedkope filters. Met als gevolg dat je die vaker moet verwisselen en dat kost ook geld. Denk daar bij aanschaf over na.” Euro-Index is op de VSK te vinden in hal 7 stand B.034.

Goede apparatuur Als het om instrumenten gaat, heeft Van Raavens de tip om nooit te beknibbelen. “Goedkoop is duurkoop. “Goede apparatuur verdien je terug in tijdswinst gedurende de werkzaamheden. Je kan simpelweg meer

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 12

25-04-2022 09:56

LEVERANCIERS AAN HET WOORD

Een van de oudgedienden op de VSK is Nefit Bosch. Dit jaar presenteren ze in Utrecht maar liefst zes innovaties waaronder een nieuwe lijn split luchtwarmtepompen, grootvermogen HR-toestellen, prefab solutions en een Monoblock luchtwarmtepomp voor schuine daken.

door Gerard Vos

Marketingcommunicatie manager Jan Bosch: “Een van de innovaties van Nefit Bosch die op de beurs voor het eerst wordt getoond is een monoblock warmtepomp voor schuine daken. Deze hebben we in eigen huis ontwikkeld samen met een aantal ketenpartners, woningcorporaties en universiteiten. Ook al worden de units los verkocht, de vinding is bedoeld voor grootschalige renovatieprojecten en kan ook voor nieuwbouw worden ingezet. Voor mij is dit een van de highlights deze beurs.” Warmtepomp voor schuine daken Waar de meeste oplossingen bestaan uit een frame met omkasting voor een standaard split warmtepomp, komt Nefit Bosch met een compleet geïntegreerd monoblocksysteem dat specifiek voor schuine daken is ontwikkeld. Dankzij de innovatieve constructie is de buitenunit relatief snel te installeren. Een ander voordeel is dat de thermische schil van de woning intact blijft. De gepa-

Warmtepomp Nefit Bosch investeerde de afgelopen jaren honderd miljoen euro in nieuwe warmtepomptechnologie. Tijdens de VSK worden de eerste modellen getoond van de geheel nieuwe lijn Split luchtwarmtepompen. De Compress 3400i AWS vervangt de Nefit EnviLine Split luchtwarmtepompen. De Compress biedt een hogere aanvoertemperatuur, een hogere COP en een energielabel tot A+++. Een buffervat is in de meeste opstellingen niet meer nodig en dankzij het R32 koudemiddel is het GWP lager.

Nefit presenteert op VSK zes innovaties

tenteerde constructie rekent af met geluid en trillingen. Dankzij de hoge aanvoertemperatuur is deze oplossing ook geschikt voor bestaande afgiftesystemen. Er wordt gebruik gemaakt van een klimaatvriendelijk koudemiddel (propaan R290). Bosch: “Deze vinding vult een gat in de markt. Er zijn weliswaar verschillende dakoplossingen, maar die zijn bijna allemaal geënt op bestaande buitenunits. Die zijn lang niet optimaal voor een dakopstelling, laat staan een schuine dakopstelling. Het is een mooi ontwikkeltraject geweest waarbij ook woningcorporaties betrokken waren. Eind dit jaar is de monoblock warmtepomp voor schuine daken beschikbaar.” Grootvermogen HR-toestel Voor het eerst in meer dan vijftien jaar komt Nefit Bosch met nieuwe grootvermogen toestellen. De Condens 7000WP HR-ketels met vermogens van 50 tot 150 kW volgen de bekende Nefit TopLine-toestellen op. Met het verbeterde cascadesysteem kan de installateur 65 procent installatietijd besparen. “We hebben daar flink op ingezet. De ketel is in Deventer ontwikkeld. Het vermogensbereik van de nieuwe cascadesystemen gaat tot 900 kW.” Het systeem is compacter dan vergelijkbare systemen en de toestellen hebben een hoger rendement. De nieuwe Condens 7000 WP is in het voorjaar verkrijgbaar. Prefab Nefit Bosch is tegenwoordig flink met prefab bezig. In Deventer verrijst een prefab configuratiecentrum. Jan Bosch: “We assembleren hier montageframes op basis van klantspecificaties. Van heel eenvoudig tot complex. Denk aan een frame met een warmtepomp of een frame met een ketel en een buffervat. Hiermee kan de installateur op locatie veel tijdwinst kan halen.” Daarnaast worden er in Deventer heel complexe units gemaakt voor renovatie- en nieuwbouwprojecten, waarbij alle installatiecomponenten van een woning zijn ingebouwd.

beheer meedenken. Het is een nieuw traject voor ons. We hebben onder andere een groot project lopen met Dura Vermeer waar we voor 220 woningen een unit met warmtepomp, wtw, elektrische cv-ketel en omvormer compleet aanleveren. Van dit soort projecten willen we er de komende jaren veel meer gaan doen.” Nefit Bosch is op de VSK te vinden in hal 7 stand B.011.

Nefit Bosch zoekt hierin de samenwerking met groothandels en grote installateurs. “We hebben een grote productielijn met medewerkers die ruime ervaring hebben met seriematige productie en tijdskritische processen. We kunnen snel opschakelen en van ontwerp tot

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 13

13 25-04-2022 09:56

Stand 07.B011

Tijd om te switchen! Condens 7000 WP HR-toestellen Met de nieuwe Condens 7000 WP toestellen hou je tijd over! Veel vermogen, tot 900 kW in cascade, en supersnel te installeren. Bovendien ook het meest compacte systeem: past altijd. Cascade. Het begint bij Nefit Bosch.

Cascade in 21 minuten geinstalleerd. Bekijk de video.

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 14

nefit-bosch.nl/7000wp

25-04-2022 09:56

LEVERANCIERS AAN HET WOORD

Revolutionair aanvoersysteem Op de VSK is FlowFit van Geberit te zien en te ervaren. Met het innovatieve aanvoersysteem is een vloeiend installatieproces mogelijk. Met slechts twee persbekken kunnen alle leidingdiameters van d16 tot en met d75 worden verwerkt.

door Gerard Vos

Wil je schaatsen dan moet je nooit over één nacht ijs gaan, zo is het ook met goede vindingen. De ontwikkeling van het Geberit FlowFit aanvoersysteem heeft meerdere jaren in beslag genomen, vertelt Esther Osnabrugge Communicatie Manager B2B bij Geberit. Er is een intuïtief systeem bedacht voor een vloeiend installatieproces. Osnabrugge: “Uitgangspunt was om voor installateurs een uiterst efficiënt installatieproces

Genomineerd voor VSK Award Geberit is genomineerd voor de VSK Award 2022 in de categorie Installateurszaken met het innovatieve Geberit FlowFit aanvoersysteem. Het systeem biedt een eenvoudige, tijdbesparende en veilige installatie van het aanvoersysteem. Concreet betekent dit voor de installateur dat hij/zij nooit meer hoeft te ontbramen of kalibreren, dat er tijdens het installatieproces zekerheid is of een fitting wel of niet verperst is, dat de installateur zelf de handigste perspositie kan bepalen én dat er slechts twee persbekken nodig zijn voor alle leidingdiameters. Volgens de jury is de FlowFit een praktische toevoeging aan het complete palet van vernieuwde perssystemen voor drinkwater en cv. Er is goed gekeken naar praktische struikelblokken die monteurs ervaren: de krappe ruimtes en de persbekken die je bij je moet hebben. Meer informatie: www.geberit.nl/flowfit

te ontwikkelen. We willen het de installateur in de dagelijkse praktijk op de werkvloer zo gemakkelijk mogelijk maken.” Persbekken En dat is gelukt. Osnabrugge: “We hebben dit in samenspraak met diverse marktpartijen opgepakt. Er is veel onderzoek gedaan. Je mag gerust van een revolutionair leidingconcept spreken, want de installateur hoeft nooit meer te ontbramen of te kalibreren. Verder is een onhandige werkhouding verleden tijd en er hoeft nooit meer gereedschap gewisseld te worden. Normaal gesproken moet je voor iedere maatvoering een andere persbek gebruiken en nu heb je er voor alle maten slechts twee nodig.” Met FlowFit kunnen installateurs alle leidingdiameters van d16 tot en met d75 met twee persbekken verwerken. Dit scheelt flink in het gewicht van de gereedschapskoffer. Verder is het mogelijk om grote afmetingen te verpersen zonder dat er zware perskettingen nodig zijn. Het maakt het installatieproces een stuk eenvoudiger, vooral bij het werken boven het hoofd. Draaibare fitting “Normaal gesproken gaat de persbek in zijn geheel over de koppeling met ingestoken buis heen. Dat is nu niet zo, vertelt Osnabrugge. “Je gaat zijdelings over de blauwe of oranje persindicator heen. Eerst draai je hem in de juiste positie en daarna plaats je de persbek. Dus je draait hem daar naartoe waar je het makkelijkst kunt persen.” Normaal gesproken had je al meer ruimte nodig omdat je de persbek over de fitting heen moest doen, nu draai

je hem simpel in de beste richting. “Het maakt het mogelijk om eenvoudig in hoeken of op krappe plekken te werken.” Met de blauwe persbek kunnen kleine leidingdiameters van 16 tot en met 40 mm worden verwerkt. Met de oranje persbek kunnen grotere leidingdiameters van 50 tot en met 75 mm worden verwerkt. Het inspectievenster zorgt er voor dat de installateur direct kan zien of de fitting diep genoeg is ingestoken. Dat is in alle richtingen duidelijk te zien. Als de fitting is geperst valt de persindicator er af. Minimale drukverliezen Een ander voordeel is de geoptimaliseerde uitvoering van de FlowFit fitting. De fitting is zo geconstrueerd dat het tot minimaal drukverlies leidt. “Als je de buis in de fitting steekt, ontstaat er een vernauwing van de doorlaat. De FlowFit fitting is stromings-geoptimaliseerd. Daardoor heb je bij richtingsveranderingen minder drukverlies en een betere doorstroming. Met een optimale doorstroming is ook de drinkwaterhygiëne beter. Maar het betekent ook dat je in het ontwerp voor de installatie van het leidingsysteem kleinere diameters kunt realiseren. Dat scheelt in kosten en in materiaal.” In hal 8 stand A.054 kunnen installateurs het gemak van de FlowFit zelf ervaren.

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 15

15 25-04-2022 09:56

Bezoek ons: HAL 7 stand B093

ENERGIEZUINIG VERWARMEN MET ELEKTRISCHE RADIATOREN

VENTO, DE ULTRA-LAGETEMPERATUURRADIATOR

met geïntegreerde ventilatoren voor een betere convectie

Wist je dat... In combinatie met een warmtepomp, ingesteld op een minimum van 17°C, kan je met een VENTO radiator ook koelen. Geen overbodige luxe, want huizen zijn tegenwoordig steeds beter geïsoleerd wat in de zomer het risico op oververhitting vergroot.

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 16 GAWALO VSK 2022.indd 1

r Ideaal voo en p m o p warmte

25-04-2022 09:56 11/04/2022 9:07:36

7:36

LEVERANCIERS AAN HET WOORD

Technische allrounder ondersteunt installateurs Celsis uit Apeldoorn laat op de VSK zien hoe ze de installateur optimaal kunnen ontzorgen. De distributeur toont onder andere koelen klimaattechnische oplossingen.

door Gerard Vos

Celsis, voorheen Uniechemie, begon ooit als producent van koudemiddelen en distributeur van Bitzer compressoren, maar door de jaren heen heeft het bedrijf zich steeds verder doorontwikkeld, vertelt marketing manager Teun te Loo. “Eerst lag de focus op de koudetechniek, maar daar is de laatste jaren ook klimaattechniek bijgekomen. De naam Uniechemie dekte de lading van onze activiteiten niet meer en sloot bovendien niet meer aan bij onze ambities op het gebied van verduurzaming. Het werd mede daarom dan ook tijd om de naam Uniechemie om te dopen in Celsis. Dit past beter bij wie we zijn en wat we doen. En dat brengen we tijdens de VSK opnieuw voor het voetlicht.”

Warmtepompen Naast de Tecnofreddo warmtepompen toont Celsis op de VSK de range warmtepompen van Maxa. De warmtepompen met het koudemiddel R32 bestaat uit 4 series variërend van 4 tot 70 kW. Deze Maxa range heeft een GWP van 675 en een energieklasse van respectievelijk A++ en A+++. De range op basis van R410A bestaat uit een achttal series warmtepompen. Zowel de R32 als de R410A series zijn Eurovent gecertificeerd. Er wordt een compleet assortiment binnendelen en accessoires geboden; van kanaalunits en cassettes tot ultra dunne fan coils en wandregelaars.

Van oudsher is het bedrijf gespecialiseerd in koeltechniek, vertelt Te Loo, als toeleverancier voor gespecialiseerde koeltechnische installateurs in de vorm van groothandel voor bijvoorbeeld componenten, installatiemateriaal en gereedschappen, maar ook door middel van een afvulstation voor koudemiddelen. “En met onze projectenafdeling hebben we de specialistische kennis in huis om complete koelen klimaattechnische installaties voor de installateur te helpen ontwerpen en ontwikkelen.” De afgelopen jaren is het portfolio van Celsis uitgebreid met een kwalitatief hoogwaardige range warmtepompen van Maxa en Tecnofreddo en Sinclair airconditioning, waarvoor het bedrijf ook de toebehoren levert. “We kunnen ook klimaat installateurs van a tot z ondersteunen. Dit komt omdat Celsis de kennis hiervan reeds in huis heeft en we met een groot deel van het productportfolio ook al in de behoefte van de klimaat installateur konden voorzien. We onderscheiden ons door de compleetheid van ons assortiment, als een van de weinigen leveren we ook de koudemiddelen. Maar bijvoorbeeld ook door onze ‘6 beloftes’ uit ons Sinclair Premium Partnerprogramma. Een programma waarmee we onze Sinclair-partners een aantal harde garanties bieden.

De warmtepompen van dit merk hebben een uitzonderlijke kwaliteit, vertelt Te Loo. “De warmtepomp is een duurzame oplossing door het gebruik van het natuurlijke koudemiddel R290. Dit koudemiddel heeft een lage GWP-waarde (3).” Naar deze oplossing wordt ook steeds vaker gevraagd”, aldus Te Loo. De warmtepomp valt in energieklasse A+++. Een belangrijke pijler: op dit type warmtepomp is een EIA-subsidie van toepassing. Te Loo: “We kunnen onze klanten geheel ontzorgen door projecten vanaf de calculatiefase tot en met het in bedrijf stellen te ondersteunen. Een échte meerwaarde! We zijn en blijven betrokken bij de uitdagingen van onze klanten en zijn sterk in het vinden van de best passende oplossingen. Deze technische ondersteuning wordt door onze klanten enorm gewaardeerd.” Ook merkt Te Loo dat installateurs tegen de nieuwe geluidseisen aanlopen. “Dit wordt vaak ervaren als een complexe materie. Ook daar staan we ze graag in bij. We maken de berekening voor ze en denken mee. Het is belangrijk om de installateur te ontzien, die heeft al zoveel aan zijn hoofd.” Celsis is te vinden op de VSK in hal 7 stand E.097

Tecnofreddo Op de VSK laat Celsis een aantal nieuwe producten zien, waaronder de Tecnofreddo warmtepompen. “We demonstreren onder andere een unit van 70 KW van de Tecnofreddo R290 warmtepomp. Dat is een echte eye catcher. Het is een luchtgekoelde warmtepomp met een capaciteitsrange van 25 tot 200 kW. De warmtepomp heeft een omkeerbare cyclus en kan dus zowel koelen als verwarmen.”

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 17

17 25-04-2022 09:56

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 18

25-04-2022 09:56

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 19

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

Hybride warmtepomp op punt van doorbreken

Volgens de Nederlandse Verwarmingsindustrie (NVI) staat de hybride warmtepomp op het punt van doorbreken. Dan zullen door de stijgende volumes de prijzen dalen en is subsidie op termijn niet meer nodig, zo verwacht NVI-voorzitter Henk Sijbring.

door Joop van Vlerken

De sector verwacht al in 2024 100.000 hybride warmtepompen per jaar te installeren, in 2030 moeten dat er 300.000 zijn. Met de huidige stijgende gasprijzen zou de groei nog sneller kunnen gaan. Als dat gebeurt, zullen door de stijgende volumes de prijzen dalen en is subsidie op termijn niet meer nodig, becijfert Henk Sijbring, voorzitter van de Nederlandse Verwarmingsindustrie (NVI). Dan moet natuurlijk nog wel even de resterende benodigde hoeveelheid gas vergroend worden om volledig CO2-neutraal te worden. “Het aantal cv-ketels dat opgehangen wordt, is nog bijna hetzelfde als voorgaande jaren. Terwijl we eigenlijk wel een daling hadden verwacht, omdat cv-ketels in nieuwbouw niet meer worden toegepast en we ook in de bestaande bouw een stijging van het aantal geïnstalleerde warmtepompen zien.” De verwachting is wel dat het aantal geïnstalleerde cv-ketels op termijn langzaam afneemt, benadrukt Sijbring. Maar vooralsnog hangen Nederlandse installateurs nog altijd 400.000 tot 425.000 cv-ketels per jaar op. “Veel mensen vervangen toch nog gewoon hun ketel. En er zijn nog zo’n 7 miljoen huizen met een gasaansluiting. Dat verander je niet van de ene op de andere dag.” Marktontwikkeling In 2030 ziet de markt er al heel anders uit, verwacht Sijbring. “We verwachten tegen die tijd 300.000 hybride warmtepompen per jaar te installeren, dat zijn er nu nog maar 30.000.” Maar de precieze statistieken voor hybride warmtepompen zijn volgens hem nog lastig te bepalen. “We kunnen in de data niet zien of het om een klein warmtepompje gaat of een hybride warmtepomp. Daar kijken we nog naar, samen met de Nederlandse Ver-

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 20

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

eniging voor Warmtepompen. Zeker in combinatie met subsidieverstrekkingen moeten daar betrouwbaardere cijfers uit kunnen rollen. En dat is nodig, want iedereen wil weten hoe de markt zich precies ontwikkelt.”

“Voorlopig hangen Nederlandse installateurs nog altijd 400.000 tot 425.000 cv-ketels per jaar op” Monteurs raken steeds vertrouwder met warmtepompen. “Veel installatiebedrijven hangen graag een cvketel op. Een goede monteur kan er wel twee per dag doen, terwijl de installatie van een hybride systeem vaak nog twee dagen kost. Maar ze zien ook dat de wereld verandert.” Steeds meer installatiebedrijven zijn dan ook op zoek naar informatie over warmtepompen, benadrukt Sijbring. “Fabrikanten zijn wat dat betreft veel verder en al enkele jaren bezig met het ontwikkelen van nieuwe systemen. Zij krijgen ook steeds vaker monteurs over de vloer die op de hoogte willen worden gebracht van deze innovaties. Om snel van het aardgas af te komen, zullen monteurs sneller opgeleid moeten worden.” Alternatieve gassen In de sector wordt veel gesproken over de toepassing van waterstof en groengas ter vervanging van het aardgas. Veel bedrijven zien daar meer in dan een volledige elektrificatie van de warmtevoorziening middels warmtepompen. Maar volgens Sijbring is dat niet het hele verhaal. “Natuurlijk kunnen we waterstof en groengas goed gebruiken, maar we zullen uiteindelijk toch met minder gas toe moeten kunnen. Dus we moeten de woningen goed isoleren en waar mogelijk warmtepompen toepassen. Hybride warmtepompen zijn een ideale oplossing omdat voor warm tapwater en piekvermogen nog steeds de ketel kan worden gebruikt. Je kunt dus met een heel kleine warmtepomp een heel huis verwarmen. Het geeft mensen bovendien nog even de ruimte. Ze hoeven niet meteen hun hele huis aan te pakken.” Met de installatie van hybride warmtepompen wordt bovendien een significante CO2-besparing bereikt, benadrukt Sijbring. “We hebben als doelstelling om al in 2024 100.000 hybride warmtepompen per jaar te installeren. Dan zou 25% van de te vervangen toestellen dus hybride zijn. Dat levert echt significante besparingen op. Dat hebben we ook door laten rekenen door Berenschot.” De huidige hoge gasprijs zal dit proces alleen maar versnellen, legt Sijbring uit. “Hierdoor kunnen we de doelstelling misschien nog een extra jaar naar voren halen en zal het aantal geïnstalleerde hybride warmtepompen nog sneller toenemen.” Stijgende gasprijs Aan de toename van het aantal geïnstalleerde warmtepompen kan niet alleen de stijgende gasprijs bijdragen,

vertelt Sijbring. “Ook vanuit de overheid kan er meer gedaan worden. Het is met name belangrijk om gemeenten te informeren. Zij moeten meer aandacht krijgen voor deze oplossingen. En er is de komende jaren ook nog subsidie nodig om het installeren van hybride warmtepompen vlot te trekken.” Maar binnen niet al te lange tijd zouden hybride warmtepompen ook zonder subsidie moeten kunnen, denkt hij. “Ik verwacht dat het nog vijf tot zes jaar duurt voordat de prijzen van hybride warmtepompen zover gedaald zijn dat de markt zonder subsidie kan.”

“We hebben als doelstelling om al in 2024 100.000 hybride warmtepompen per jaar te installeren” Oplossingen die aansluiten bij zeer lage temperatuurnetten, zoals boosterwarmtepompen, zijn bij meeste fabrikanten die aangesloten zijn bij de NVI nog in ontwikkeling. “We zien een aantal fabrikanten die die kant op bewegen, maar dat zit vooral ook nog in het visie- en ontwikkelingsstadium.” Sijbring verwacht bovendien dat het in de Nederlandse situatie lastig concurreren is met hybride warmtepompen als die eenmaal doorgebroken zijn. “Als de gasleidingen in stand blijven en we kunnen groengas of waterstof gaan gebruiken, is de hybride warmtepomp natuurlijk de meest interessante optie.” NVI zou het zonde vinden als de Nederlandse gasinfrastructuur verwijderd zou worden, legt Sijbring uit. “We

hebben hier de beste gasinfrastructuur van de wereld. De hoeveelheid gas moet natuurlijk vergroend worden. Maar het duurt nog wel even tot we helemaal kunnen stoppen met fossiel gas en over kunnen gaan op groengas of waterstof. Nu verbruikt de gebouwde omgeving 9 miljard m3. Door de hybrides grootschalig toe te passen kan dit verminderen naar 2 à 3 miljard m3.” Voorsorteren Sijbring vertelt dat verschillende fabrikanten al voorsorteren op deze ontwikkeling en ketels maken die geschikt zijn voor waterstof. “Steeds meer cv-ketels kunnen naast aardgas ook waterstof gebruiken. Ik kan me heel goed voorstellen dat we ook in de toekomst nog 20 tot 25 procent groen- en/of waterstofgas blijven gebruiken in hybride warmtepompen. Wij Nederlanders letten toch goed op onze portemonnee en 40.000 tot 60.000 euro investeren voor een nul-op-de-meter-woning is gewoon te veel. Wij kunnen met onze techniek ook heel veel CO2 reduceren, tegen een betere prijs.” Deze positieve instelling ziet Sijbring terug in de hele sector. “Het moet nu maar eens gebeuren. De hele sector is bezig met de energietransitie en CO2-reductie en dat vertellen ze ook aan hun klanten.” Wat kunnen we verwachten in de nabije toekomst als het om innovaties gaat? “Je ziet in de sector steeds vaker plug & play-activiteiten en uiterst complexe design-projecten. Een vorm van industrialisatie gecombineerd met slimme logistiek is in de toekomst dan ook onvermijdelijk. We zien gelukkig dat steeds meer leden snappen welke kant we als sector opgaan en die de verantwoordelijkheid nemen die hierbij hoort.” t

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 21

21 25-04-2022 09:56

INTERVIEW

“Aardgasvrij maken van een wijk is complexer dan gedacht” Volgens het Klimaatakkoord moeten in 2030 1,5 miljoen woningen aardgasvrij zijn en vanuit het Programma Aardgasvrije Wijken zijn – begin 2022 – zo’n 1.200 woningen van het aardgas gehaald. Dit programma heeft als doel te leren, om via een wijkaanpak het aantal aardgasvrije woningen op te schalen. “Bij de wijkgerichte aanpak hoort voldoende budget voor de gemeenten om het gewenste doel te realiseren”, geeft programmamanager Jos van Dalen aan.

door Tim van Dorsten

Afgelopen maart zijn de veertien laatste proeftuinen bekendgemaakt vanuit het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Deze proeftuinen zijn gekozen uit de 47 gemeenten, die zich hiervoor tussen juli en oktober 2021 hadden aangemeld. In deze derde en laatste selectieronde lag de nadruk op isolatie, eventueel gecombineerd met een gefaseerd en stapsgewijze aanpak die moet gaan zorgen voor aardgasvrije woningen. “Bijvoorbeeld met een hybride warmtepomp als tussenstap”, vertelt programmadirecteur Jos van Dalen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. “We zoeken naar proeftuinen die een aanvulling zijn op de huidig aanwezige proeftuinen.” Het PAW-programma is in 2018 van start gegaan, nadat in het regeerakkoord – en later in het Klimaatakkoord – het belang van een wijkgerichte aanpak werd benadrukt voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Sinds de start zijn in de eerste twee rondes 46 proeftuinen geselecteerd. “De proeftuinen uit die twee rondes hebben ervoor gezorgd dat we al veel binnenboord hebben. We hebben bijvoorbeeld een grote spreiding vanuit het land, zowel grootstedelijk als dorpen, en beschikken over veel verschillende aanpakken op technisch gebied. Hierbij vind ik het gebruik van veel verschillende technieken gebaseerd op de lokale situatie opgevallen. Denk aan het type woning en de aanwezigheid van welke duurzame warmte. Dat is heel fijn, want dan kunnen we ook maximaal leren wat handig en verstandig is op dit vlak. Hierbij gaat het vooral om bestaande technieken.” Uit een analyse van de proeftuinen uit de eerste twee rondes bleek echter dat er nog weinig proeftuinen zijn die een wijkgerichte aanpak combineren met isolatie, eventueel in combinatie met een gefaseerde oplossing

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 22

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

om CO2 te besparen. “Ook een stap-voor-stapaanpak kan goed zijn”, vertelt hij. “Als er bijvoorbeeld nog geen duurzame bron beschikbaar is, dan kan het goed zijn om de woningen in een wijk eerst goed te isoleren en vervolgens de warmtevraag zo veel mogelijk te beperken.” De veertien proeftuinen, met zo’n 8.400 woningen en 480 utiliteitsgebouwen, moeten hiervoor in oplossingen gaan voorzien. Het totale budget voor deze laatste PAW-proeftuinen is maximaal 50 miljoen euro.

het Rijk voor de proeftuinen wordt het onrendabele deel van de aanpak in de voorgestelde wijk of buurt vergoed. Ook kunnen van deze Rijksbijdrage advies-, onderzoeksen proceskosten worden vergoed. Hiermee kan via de proeftuinen zo veel mogelijk worden geleerd voor de verdere opschaling. Hiervoor zijn vanuit een nieuw kabinet wel voldoende middelen nodig om invulling te geven aan een haalbare en betaalbare aanpak.”

Wijkgerichte aanpak Alle proeftuinen vanuit PAW zijn bedoeld om te leren vanuit de praktijk (zie kader) en om ervaringen op te doen. “Mede dankzij het leren vanuit de praktijk zijn we erachter gekomen dat het aardgasvrij maken van een wijk complexer is gebleken dan gedacht, op organisatorisch, technisch en financieel gebied”, geeft Van Dalen aan. “De opgedane ervaringen uit de verschillende proeftuinen willen we vertalen naar concrete instrumenten ter ondersteuning bij het maken van wijkuitvoeringsplannen, zoals een stappenplan, een handreiking voor participatie of hoe te komen tot een goede wijkgerichte businesscase.” In een aantal gevallen is de businesscase inmiddels rond en is of wordt gestart met de uitvoering. “We merken dat leren in de praktijk en opschalen in elkaar gaan overlopen en er steeds kennis en instrumenten beschikbaar komen om gemeenten hierbij te ondersteunen. Ik verwacht dat de meeste proeftuinen de komende tijd echt in de uitvoering komen.” De uitvoeringsplannen met bijbehorende businesscases moeten eraan bijdragen dat in 2030 – volgens het Klimaatakkoord – 1,5 miljoen bestaande woningen zijn verduurzaamd of van het aardgasnet zijn gehaald. Eind september gaf demissionair minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in een brief aan de Tweede Kamer aan dat, op basis van plannen van 93 verschillende gemeenten, 452.000 woningen aardgasvrij en 206.000 woningen geïsoleerd worden. “Het aantal van 1,5 miljoen is een inschatting dat is gericht op het behalen van het CO2-doel in 2030”, zegt Van Dalen. “Dit jaar zijn gemeenten vanuit het Klimaatakkoord aan de slag gegaan met hun Transitievisies Warmte, waarin ze aangeven wanneer ze welke wijken of buurten van het aardgas willen halen of aardgasvrij-ready willen maken. Begin volgend jaar wordt bekend om welke wijken en om hoeveel wijken het in totaal gaat.” Het aardgasvrij maken van een wijk is geen doel op zich, geeft hij aan. “Het gaat om een CO2-neutrale omgeving in 2050. Wij hebben dat ingevuld in de vorm van ‘aardgasvrije woningen’ en hierbij is PAW een van de manieren om voor dit doel te gaan zorgen. Er bestaan echter nog meer manieren om dit doel te bereiken. Vandaar dat we ook zoeken naar wijken met een stapsgewijze aanpak.”

“Bij de wijkgerichte aanpak hoort voldoende budget voor de gemeenten en regelgeving om de levering van aardgas te kunnen beëindigen”

Overheidsbijdrage Om te komen tot goede businesscases en een betaalbaar aanbod, speelt de bijdrage vanuit de Rijksoverheid een belangrijke rol, geeft hij aan. “Met de bijdrage vanuit

Die middelen moeten in zijn ogen aansluiten bij het doel dat het nieuwe kabinet gaat stellen. “Het gestelde doel en de mate van ambitie zullen afhangen van de invulling van de klimaatmaatregelen door het nieuwe kabinet. Voor de gebouwde omgeving gaat dat om een realistische mix van maatregelen via een wijkgerichte en een individuele aanpak die samen voldoende zijn om het doel van 2030 te halen. En bij de wijkgerichte aanpak hoort dan vooral voldoende budget voor de gemeenten en regelgeving om als sluitstuk de levering van aardgas te kunnen beëindigen. Dan hebben we een realistische opdracht en wordt het uitvoerbaar.” t

Geleerde lessen uit de praktijk Op basis van de ervaringen van de proeftuinen uit de eerste selectieronde heeft het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) al voor verschillende lessen gezorgd: • Zet bewoner centraal: zorg voor een laagdrempelig contact en een persoonlijke benadering van bewoners. Hierbij helpt een consequente en geregelde communicatie over het project en de voortgang om ze goed bij het proces betrokken te houden. Zo zorgen gemeenten voor draagvlak bij bewoners. • Enthousiasmeren: om bewoners te enthousiasmeren moet de overstap laagdrempelig zijn. • Onderlinge afstemming: voor een wijkgerichte businesscase is het van belang dat onder regie van de gemeente de verschillende investeerders – zoals woningcorporaties, netbeheerders en warmtebedrijven – plannen, planningen en investeringsagenda’s op elkaar afstemmen. • Voldoende middelen: een nieuw kabinet moet voldoende middelen beschikbaar gesteld worden voor de uitvoering. Het proces om te komen tot een aardvrije wijk is arbeidsintensief en vraag veel inzet van de gemeenten. • Eenduidige boodschap: gemeenten vragen de Rijksoverheid om te zorgen voor een duidelijke en eenduidige boodschap om naar bewoners te communiceren.

PAW proeftuin Zandweerd, Deventer. ZLT-warmtenet (13 - 22 °C) met warmte uit rioolwaterzuiveringsinstallatie. Grondgebonden woningen krijgen een individuele warmtepomp. Appartementen een collectieve warmtepomp (naar 70 °C). Systeem kan ook koelen. Foto: Kick Smeets.

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 23

23 25-04-2022 09:56

INTERVIEW

De gemiddelde woning, die bestaat niet Niet alle Nederlandse woningen kunnen op dezelfde manier worden verduurzaamd. Om de nuances in de gebouwvoorraad goed in beeld te brengen, zijn betere rekenmodellen nodig. Dat stelt Lisanne Havinga, assistent professor gebouwde omgeving aan de Technische Universiteit Eindhoven. Dat moet leiden tot toekomstbestendige keuzes waarin suboptimale oplossingen zoals warmtenetten worden voorkomen.

door Joop van Vlerken

“We moeten een integrale afweging maken waarin alle woningen en producten vallen en waarmee je een groot palet aan mogelijkheden creëert voor de renovatie van bestaande woningen.” Daarvoor zijn volgens Lisanne Havinga, assistent professor gebouwde omgeving aan de Technische Universiteit Eindhoven, goede rekenmodellen nodig. Daarom heeft de overheid besloten ‘De Renovatieverkenner’ te laten ontwikkelen met als hoofddoel burgers en partijen zo goed mogelijk te ondersteunen met inzichten over optimale energierenovaties. Havinga won met haar team de aanbesteding voor deze Renovatieverkenner. “TU Eindhoven zal samen met TNO en Woonconnect gaan werken aan de ontwikkeling van rekenmodellen die de verduurzaming van bestaande woningen optimaliseren op een divers palet KPI’s (comfort, gezondheid, kosten, CO2, etc.). Dit zijn dynamische modellen die door een supercomputer berekend worden.” Gemiddelde bewoners bestaat niet Havinga benadrukt dat de bestaande modellen op een aantal vlakken tekortschieten. “Daarom willen we van maandelijkse klimaatgemiddelden naar echt toekomstbestendige en dynamische modellen. Als je rekent met de meteorologische gegevens van tien jaar geleden, loop je nu al tegen je grenzen aan. Je moet dus naar modellen die rekening houden met weersextremen.” Daarnaast wordt in bestaande modellen vaak gerekend met een gemiddelde bewoner, maar die bestaat volgens Havinga niet. “Je moet rekening houden met een breed palet aan wensen en comfortniveaus. Hetzelfde geldt voor de gemiddelde woning, die bestaat ook niet. En tot slot moet je niet een paar renovatie-oplossingen meenemen, maar alle oplossingen. Een te grote versimpe-

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 24

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

ling van de mogelijkheden leidt tot besluiteloosheid en vertraging. Je kunt alleen optimale adviezen geven als je daadwerkelijk alle mogelijkheden en oplossingen voor renovatie meeneemt.”

“Als je alle woningen verder gaat isoleren dan de huidige nieuwbouwstandaarden, kost dat heel veel geld, bouwcapaciteit en materiaalgebruik”

Doelstellingen 2030 De bestaande modellen en renovatieoplossingen hebben volgens Havinga nog niet geleid tot de gewenste voortgang. Op de vraag of we op de goede weg zitten om de doelstellingen voor de gebouwde omgeving in 2030 te halen, komt dan ook het stellige antwoord: ‘nee’. Havinga: “Ik ben bijvoorbeeld teleurgesteld in de eerste ronde van het Programma Aardgasvrije Wijken. Daar zitten projecten tussen die niet ambitieus of innovatief zijn, zoals simpelweg uitbreiden van bestaande hoge temperatuur warmtenetten die nog niet duurzaam zijn. In de tweede ronde zitten gelukkig meer lagetemperatuurnetten. Dat is juist waar de subsidie naartoe zou moeten gaan, want daarin zit de meest complexe opgave. Men durft niet in te zetten op lagetemperatuurnetten vanwege de kosten en omdat overschat wordt hoeveel warmte nodig is voor een woning. Hoog- en middentemperatuurnetten zijn ook duur, maar dan op de energierekening van de bewoner. En, vergeten wordt dat er onvoldoende bronnen zijn om alle voorgenomen warmtenetten te verduurzamen.” Tempo te laag Het tempo van renovaties ligt nog veel te laag, stelt Havinga. “In het vorige regeerakkoord wordt gesproken over 35.000 renovaties per jaar vanaf 2021, maar daar komen we nu bij lange na niet aan. De overheid moet heel veel subsidie verstrekken om deze aantallen te laten toenemen. Met de 130 miljoen die voor de Renovatieversneller uitgetrokken was, gaan we het in ieder geval niet redden. Je moet de markt laten weten: ‘Nu gaan we het echt doen’ en daar ook echt geld tegenover zetten.” Het is bovendien essentieel om oplossingen te creëren voor alle woningen en daar komt de Renovatieverkenner om de hoek kijken, legt ze uit. “Het afwegingskader is echt heel breed en het is onmogelijk te zeggen dat één bepaalde oplossing voor woningen van een bepaalde leeftijd het beste is. De laatste jaren hebben we bijvoorbeeld een nadruk op NOM-renovaties gezien, terwijl het maar een van de mogelijkheden is.

Waterstofopslag in de wijk. (Foto: H2Platform

Bouwbedrijven hebben er veel in geïnvesteerd en zijn nu huiverig om naar andere mogelijkheden te kijken tenzij daar een bepaalde zekerheid tegenover staat.” Dat terwijl die andere oplossingen wel nodig zijn, benadrukt ze. “Als je alle woningen verder gaat isoleren dan de huidige nieuwbouwstandaarden kost dat heel veel geld, bouwcapaciteit en materiaalgebruik, terwijl woningen ook op andere manieren verduurzaamd kunnen worden.” Betere coördinatie Een van de problemen waardoor het niet tot echte opschaling komt, is volgens Havinga dat er te weinig innovatie plaatsvindt. “Dit komt doordat er op te kleine schaal gewerkt wordt en er daardoor hoge kosten zijn. Industrialisatie is zeker nodig om de prijs voor renovatie per woning omlaag te krijgen. En we moeten van

“Ik zie wel een rol voor waterstof bijvoorbeeld op wijkniveau als opslag”

versnippering naar landelijke opschaling met regie. Er zijn straks 355 transitievisies warmte geschreven door allemaal verschillende adviesbureaus. Als je dat geld centraal had besteed, was er een beter resultaat uitgekomen.” Havinga is benieuwd wat er gebeurt als de data uit de transitievisies worden gecombineerd. “We zijn nu bezig met een digital twin met daarin de wijken als agents. Zo kun je ook achterhalen wat de kantelpunten in de piekbelasting van het net zijn.”

Onrealistische doelen en technieken Een betere coördinatie voorkomt ook dat gemeenten aan de slag gaan met onrealistische doelen en technieken, legt Havinga uit. “Directe elektrificatie lijkt me bijvoorbeeld beter dan het gebruik van waterstof voor de verwarming van huizen. De COP’s van warmtepompen nemen nog steeds toe, terwijl de rendementen bij de toepassing van waterstof door omzettingsverliezen laag zijn. In feite heb je een factor 8 tot 10 keer meer duurzame elektriciteit nodig voor dezelfde hoeveelheid warmte. Ik zie wel een rol voor waterstof bijvoorbeeld op wijkniveau als opslag. Maar het direct invoeden van waterstof op het gasnet is inefficiënt. Dan kun je beter biomethaan inzetten voor een klein deel van de gebouwen die echt heel moeilijk verduurzaamd kunnen worden.” Ultieme model Wat het beste model is voor de verduurzaming voor wijk of gebouw, is nog niet uitgekristalliseerd, vertelt Havinga. “Het ultieme model is er nog niet. Dat hang af van meerdere factoren zoals de dichtheid van de wijk, beschikbaarheid van warmtebronnen en de typologie van de bebouwing.” Maar ook niet-technische zaken spelen een rol, benadrukt ze. “Ook governance en sociale aspecten hebben invloed op het model.” Daarnaast moet ook naar het totale energiesysteem gekeken worden, zegt Havinga. “Nu wordt vaak gefocust op duurzame energie opwek, maar niet op de gelijktijdigheid van die opwek met vraag, en de benodigde opslag om dit te matchen. Ook moet integraal gekeken worden naar de investeringen in de infrastructuur, inclusief netverzwaring, en de investeringen in gebouwen.” t

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 25

25 25-04-2022 09:56

INTERVIEW

We moeten stoppen met ‘consumenten vragen ketels, dus dan krijgen ze ketels’ De nummer zeven van de installatiebranche wil woningen niet aardgasvrij maken of nul-op-demeter, maar energiepositief. “Je woont straks in een woning die meer aan de aarde teruggeeft dan ze gebruikt.” Aan het woord is René Breman, CVO en onruststoker bij Breman Installatiegroep.

door Benne Holwerda

“We zijn ons bij Breman bewust van onze verantwoordelijkheid in de energietransitie. Toen we daarover nadachten, beseften we dat we de enige speler op landelijk niveau zijn die zowel service en onderhoud bij de mensen thuis doet, als groot en projectmatig installatiewerk.” Aan het woord is René Breman, directielid van de Breman Installatiegroep. “De vraag is: wie gaat zich nu druk maken om het verduurzamen van woningen? Wij zijn in de positie dat we die handschoen willen oppakken. Met ons innovatiebedrijf willen we helpen om alle acht miljoen woningen in Nederland, dus inclusief de huizen die straks nog gebouwd worden, energiepositief te maken. Niet energieneutraal of nul-op-de-meter, maar energiepositief. En we hebben gezegd: dat gaan we in 2030 klaar hebben.” Energiepositieve woningen “We zijn van oudsher een heel sociaal bedrijf, maar het duurzaam wakker worden is van de laatste jaren. Dat idee van energiepositieve woningen is bij ons geboren in 2017, toen we met onze medewerkers nadachten over een ‘gewaagd doel’. En dan is natuurlijk meteen de vraag: wat bedoel je met energiepositief? Is dat nul-opde-meter met een Wattje meer, en wat reken je dan wel en niet mee? Maar ik wil ervoor waken dat energiepositief een norm wordt. Het gaat erom dat we de mindset krijgen: jij woont straks in een woning die elke dag iets meer aan de aarde teruggeeft dan ze gebruikt.” “Aan mensen als Jan Rotmans, Jan Willem van der Groep en Thomas Rau hebben we gevraagd welke grote belemmeringen zij zien om in 2030 die woningen energiepositief te hebben. Dat leverde drie knelpunten op: arbeidscapaciteit, betaalbaarheid en gebrek aan

foto: Pieter Magielsen

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 26

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

urgentie. Arbeid spreekt voor zich: we hebben te weinig handen of te veel werk voor de handen die we hebben. Met ‘betaalbaarheid’ bedoel ik niet de financiering, maar heel eenvoudig de kostprijs. Als je echt alle woningen

“Het duurzaam wakker worden is van de laatste jaren”

in Nederland bij de kop wilt pakken, dan is het absoluut nodig dat de prijzen omlaaggaan. En de derde, het gebrek aan urgentie, betekent dat de opdrachtgevers in dit land nog steeds niet zijn doordrongen van de echte problemen. Er wordt nog steeds op laagste prijs gekozen.” Gevoel van urgentie “Dat gevoel van urgentie begint overigens wel langzaam te komen. Maar we hebben als branche het probleem dat we geen fouten durven te maken. Gaat ergens iets fout, dan word je afgemaakt. Terwijl echte innovatie alleen maar tot stand kan komen door te proberen. Als er iets fout gaat moet je elkaar juist opzoeken. We moeten léren van fouten tot kunst verheffen. Onze focus ligt dan ook bij de sociale kant van innovatie: hoe gaan we partijen bewegen en aanjagen. Hoe gaan we anders met elkaar werken? Daarom hebben we BREiNN opgericht, wat staat voor Breman Innovatie. We hebben een oud ketelhuis gehuurd en dat gebruiken we als omgeving om inspiratie op te doen en buiten de hokjes te denken. Anderen kunnen er ook gebruik van maken.”

“We moeten als sector iets bieden dat beter is dan wat consumenten zich kunnen voorstellen” “Ook technologische innovatie blijft nodig, maar daar zit niet onze grootste uitdaging. We moeten eerst eens stoppen met: consumenten vragen ketels dus dan krijgen ze ketels. Steve Jobs heeft nooit iemand gevraagd: wil je een iPhone? We moeten als sector iets bieden dat beter is dan wat consumenten zich kunnen voorstellen. Dan moet je anders denken en creatief durven zijn. En dan helpt het natuurlijk niet dat we in de branche zo druk zijn met elkaar. Er is weinig tijd en ruimte om creatief te zijn en na te denken over morgen.” Betalen voor beschikbaarheid “Als je doordenkt over energiepositief: ik kan me voorstellen dat we in de toekomst zoveel energie opwekken

De Breman Installatiegroep René Breman is volgens zijn visitekaartje niet alleen ‘verbinder, beginmaker en energiepositieve onruststoker’, maar ook chief vision officier bij de Breman Installatiegroep. René Breman vormt samen met zijn neef Bernardo Eenkhoorn en Erik van Heuveln (geen familielid) het directieteam van Breman Installatiegroep. Het is een landelijk opererende groep van 28 gespecialiseerde installatiebedrijven en zo’n 1.800 medewerkers in dienst.

dat het verbruik geen probleem meer is. Dat zie je ook bij internet. Vroeger betaalde je per tik en nu betaal je voor de beschikbaarheid. Misschien is duurzame energie straks ruim voorhanden. Dat maakt de transitie tegelijk complex. Er zijn veel verschillende meningen en waarheden en oplossingen. We moeten elke dag bereid zijn om nieuwe inzichten te omarmen. Misschien zien we, als we over dertig jaar terugkijken, dat de installatiebranche en de bouwsector de energietransitie hebben aangejaagd. Ik zie op dit moment in elk geval veel welwillendheid om ermee aan de slag te zijn.” t

Installatietechniek van de toekomst In de toekomst zullen we niet meer één technologie hebben voor alle toepassingen, zegt René Breman. Vijf overwegingen, met vier keer een ‘maar’: • “Technisch is de grondgebonden warmtepomp een van de betere keuzes, maar we kunnen niet heel Nederland lekprikken.” • “Luchtwarmtepompen worden steeds beter, maar in veel gebieden blijven ruimtebeslag en geluid een uitdaging.” • “Waterstof is niet de heilige graal, maar in oude binnensteden is het interessant als energiedrager; daar wordt het lastig met warmtepompen.” • “Warmtenetten zijn soms een goede oplossing, maar reken je niet rijk, want industriële restwarmte gaat grotendeels verdwijnen.” • “Collectiviteit op buurtniveau is interessant. Dus kleine bronnetten voor een rijtje of een buurtje. En dan zou je de opwek van elektriciteit en de laadinfrastructuur meteen kunnen meenemen.”

INSTALLATIENIEUWS

Kopen?

Techniek Nederland lanceerde de website installatiebedrijfkopen.nl. Het online platform is bedoeld om kopers en verkopers van installatiebedrijven bij elkaar te brengen. Met installatiebedrijfkopen.nl gaat een lang gekoesterde wens van veel leden van Techniek Nederland in vervulling. Veel bedrijven waarvan de eigenaar hoopt dat het bedrijf wordt voortgezet na zijn vertrek hebben geen directe opvolger in het vizier. Aan de andere kant zijn veel bedrijven op zoek naar uitbreiding of zijn ambitieuze ondernemers op zoek naar een bedrijf om over te nemen. Zij kunnen vanaf vandaag gebruikmaken van een platform met een groot bereik. Marktplaats voor de technieksector Laurens de Vrijer, Teamleider Techniek Nederland Advies, verwacht dat installatiebedrijfkopen.nl dé marktplaats wordt voor matchmaking in de technieksector. ‘Niet iedere ondernemer die wil stoppen heeft in zijn of haar directe omgeving een overnamekandidaat. In zo’n geval is deze website een uitkomst. Bovendien kunnen ondernemers die op zoek zijn naar groeikansen zich hiermee oriënteren. Ze zien voortaan in één oogopslag of er overnamemogelijkheden zijn.’ Gegarandeerd anoniem Het voornemen om een bedrijf te gaan verkopen of kopen ligt vaak gevoelig. Het is daarom belangrijk dat de plannen niet voortijdig op straat komen te liggen. Op het nieuwe online-platform blijven de gegevens daarom 100% anoniem. De Vrijer: ‘Het systeem gaat vertrouwelijk om met de informatie. In de advertentie zijn de bedrijfsnaam en de adresgegevens niet te zien.’ Geen kosten Leden van Techniek Nederland kunnen op installatiebedrijfkopen.nl gratis een advertentie plaatsen. Niet-leden kunnen ook tegen betaling een advertentie voor te koop gevraagd plaatsen. De brancheorganisatie faciliteert het nieuwe platform, maar is niet inhoudelijk betrokken bij de onderhandelingen of het sluiten van een deal. Op Installatiebedrijfkopen.nl staat exact beschreven hoe ondernemers zich kunnen aanmelden en gebruik kunnen maken van het platform.

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 27

27 25-04-2022 09:56

INTERVIEW

“Kijk anders naar verwarmen”

Rimme van der Ree is directeur van Klimaatexpert en geeft onafhankelijk advies over duurzaam verwarmen, koelen en ventileren. Hij is van mening dat we anders naar verwarmen moeten kijken.

door Marion de Graaff

“In een jaar of vijftig, zestig hebben we een enorme hoeveelheid hoogwaardige energie aan de aardbol onttrokken”, zegt Van der Ree. “Met gas maken we een vlammetje van 1200 °C, daarmee maken we water van 90 °C en daarmee brengen we een huis op een temperatuur van 20 °C. Hoe bizar, maar ook zonde is dat eigenlijk. We hadden we in de jaren ’60 grotere radiatoren op moeten hangen, zodat we op een lage temperatuur konden stoken. Maar ja, men koos voor de makkelijkste manier. Als je start met 1200 °C krijg je alles warm. Nu willen we graag naar lagetemperatuurverwarming, maar dat luistert veel nauwer. Bij een warmtepomp is dat kritisch. Hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe hoger het rendement. Er is maar heel weinig overcapaciteit. Daarom is isolatie ook zo belangrijk. Is dat niet in orde, dan kom je tekort.” Complex “Het concept verwarming is in z’n geheel best complex”, stelt Van der Ree. “Traditionele radiatoren bevatten een grote hoeveelheid water en dat zorgt voor een stabiliserende factor. Als we lage temperatuur gebruiken voor vloerverwarming en ventilatorconvectoren, dan zit daar een warmtewisselaar in met heel weinig waterinhoud. Af en toe gebruikt het systeem warmte om het buitendeel te ontdooien, en dat is merkbaar. En dus is een buffervat nodig, niet te groot maar ook niet te klein. Je moet eerst kijken of je met het water wel wegkomt in je systeem. Bij ltv (lagetemperatuurverwarming) is er meestal een temperatuurverschil van 5 graden. Bij een cv-ketel is dat verschil 20 graden. Bij ltv moet er dus vier keer zoveel water doorheen en dat vraagt om leidingen met een grotere diameter.”

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 28

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

Warmtepomp Het voordeel van een bodemwarmtepomp ten opzichte van een luchtwarmtepomp is volgens Van der Ree niet meer zo groot als het was. “De temperatuur van de lucht

“We hadden in de jaren zestig grotere radiatoren moeten ophangen”

is als gevolg van de opwarming van de aarde aan het oplopen, en dus neemt het rendement toe. Een beetje wrang is dat natuurlijk, maar wel een feit. De luchtwarmtepomp is bovendien flink verbeterd in de afgelopen jaren. De units moduleren en de warmtewisselaars werken efficiënter. Omdat we heel goed isoleren, gebruiken we steeds minder energie voor verwarming maar de vraag naar warm tapwater is het hele jaar rond gelijk. In de zomer is de luchtwarmtepomp daarom altijd in het voordeel. Wij adviseren vaak een net iets te kleine warmtepomp, waardoor er bij een buitentemperatuur van ongeveer -6 °C (het bi-valentpunt) een capaciteitstekort ontstaat. Dat lossen we op door elektrisch bij te verwarmen. Mensen realiseren zich niet dat het tegenwoordig jaarlijks gemiddeld maar 34 uur kouder dan -5 °C is. Uren dus, niet nachten. Groot voordeel hiervan is dat de unit in zijn optimale werkgebied draait bij buitentemperaturen tussen de 2 en 10 °C, waarbij ook het pendelen van de installatie wordt voorkomen. De oude gedachte was: liever een te grote ketel, dan zit je altijd goed. Die opvatting pakt bij de warmtepomp negatief uit en is slecht voor het rendement. De cv-ketel heeft een bepaald aantal kilowatt aan capaciteit, meestal ergens tussen de 28 en de 40 kW puur en alleen om direct warm tapwater beschikbaar te hebben, met als gevolg een enorme overcapaciteit. Alleen voor het verwarmen van de woning zal 6 kilowatt vaak volstaan en voor een gemiddelde nieuwbouwwoning is 4 kW al ruim voldoende. Bij de warmtepomp is het andersom: die selecteren we zo klein mogelijk en voor het douchen maak je gebruik van een buffervat. Het zekere voor het onzekere; van die opvatting moeten we echt af.” Onafhankelijk “Een toverwoord van nu is het dynamisch waterzijdig inregelen van het warmteafgiftesysteem”, zegt Van der Ree. “Prachtig, maar een warmtepomp wil dat zelf ook. Ga je het afgiftesysteem dynamisch inregelen dan gaat dat ten koste van de efficiëntie van de warmtepomp. Een dynamisch ingeregeld afgiftesysteem zul je daarom moeten voorzien van een open verdeler waarin de energie-uitwisseling zo plaatsvindt dat de volumestroom van beide systemen onafhankelijk is. Technisch gezien is dat niet ingewikkeld, maar je moet het weten. We zijn natuurlijk altijd verwend geweest met de hoge temperaturen van de ketel en de overgedimensioneerde

“Een toverwoord van nu is het dynamisch waterzijdig inregelen van het warmteafgiftesysteem.”

installaties. Dan komt het niet zo nauw. Een ander systeem vraagt om een andere benadering.” Eerlijke rekensom Van der Ree pleit er al jaren voor om voor energie één grootheid gebruiken. “Mijn voorkeur gaat dan uit naar kWh. Nu doen we gas in kubieke meters, propaan in kilo’s, stadsverwarming in gigajoules, benzine in liters, kolen per mud, en ga zo maar door. Dat is eigenlijk heel vreemd, want ik koop in principe hetzelfde, namelijk potentiële energie. Door verschillende grootheden te hanteren, is het heel lastig vergelijken. Kijken we naar een gemiddeld woonhuis, dan verbruikt dat 1.600 m3

betaalt aan warmte. Bij een cv-ketel op gas is dit: 0,20 €/kWh / ketelrendement 90 % = 0,22 €/kWh. Bij een warmtepomp is dit 0,42 kWh / SCOP 4,5 = 0,093 €/kWh. Dat zet pas echt zoden aan de dijk. Nog belangrijker is dat we met de kWh-benadering meer beleving en gevoel bij ons energiegebruik krijgen. Het maakt de opbrengst van zonnepanelen en het verbruik van je auto inzichtelijk. Tank je bijvoorbeeld benzine en is het verbruik 1 op 15, dan staat dat gelijk aan 0,646 kWh /km met een middenklasse elektrische auto die 0,15 kWh/km verbruikt. Zo creëren we bewustwording en draagvlak voor verduurzaming!” t

“Zet je de gasprijs om van kubieke meter naar kWh, dan kun je een eerlijke rekensom maken” aardgas en 4.000 kWh elektriciteit. Dat getal 4.000 lijkt hoog maar mensen realiseren zich niet dat 1.600 m3 aardgas gelijkstaat aan 15.632 kWh aan energie. In dat gemiddelde woonhuis wordt dus 4 x meer energie gebruikt voor verwarming en warm tapwater als voor elektra. Zetten we de gasprijs nu om van kubieke meter naar kWh, dan komt dat neer op ongeveer 0,20 €/kWh. Daarmee kun je duidelijk en eerlijke rekensom maken. Met de actuele prijzen van 1,99 per m3 voor aardgas en 0,42 per kWh kun je uitrekenen wat je daadwerkelijk

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 29

29 25-04-2022 09:56

INTERVIEW

Warmte-opslag is hot! Warmteopslag is eigenlijk een simpel principe: je slaat warmte die je over hebt op om die op een later moment te kunnen gebruiken. Om een duurzaam energiesysteem te kunnen realiseren zijn eenvoudige, robuuste, betaalbare en compacte warmtebatterijen nodig voor in woningen. Ruud Cuypers onderzoekt bij TNO verschillende technieken.

door Marion de Graaff

Het doel van warmteopslag is om meer hernieuwbare energie in het systeem te krijgen zonder dat problemen ontstaan op het elektriciteitsnetwerk en tegelijk de energierekening voor gebruikers te verlagen. TNO onderzoekt onder andere mogelijkheden voor warmteopslag voor de woningmarkt. Een van de mensen die zich daar intensief mee bezighoudt, is Ruud Cuypers. Hij is Senior Scientist & Programma manager “Thermochemische Opslag” binnen de afdeling Sustainable Process & Energy Systems bij TNO. “De laatste tijd bruist het echt omtrent dit onderwerp”, zegt Cuypers. “Warmteopslag is hot: elke week verschijnen in de krant wel berichten over dat het stroomnet te vol raakt, en dat duurzame energie-opwekkers zoals zonnepanelen en windmolens worden afgeschakeld om problemen op het netwerk te voorkomen. Warmteopslag kan een grote rol spelen in het voorkomen van deze problemen zonder afschakelen van duurzame energie, en we krijgen heel veel vragen hierover, onder andere van installateurs. Ze willen weten wat er al is en wat er kan, en waaraan gewerkt wordt. Ze willen meewerken aan een pilot of proefopstelling, vaak ook gedreven vanuit hun eigen nieuwsgierigheid.” Module ‘achter de voordeur’ Energieopslag kan op drie manieren: in de vorm van elektriciteit, warmte en in chemische dragers, zoals olie en gas. Iedere toepassing heeft z’n eigen gebruiksprofiel. Cuypers: “Voor warmteopslag in de gebouwde omgeving werken wij aan modules of batterijen die decentraal, dus in woningen (‘achter de voordeur’) kunnen worden geïnstalleerd. De energie die wordt opgeslagen is elektriciteit uit duurzame bronnen (PV

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 30

25-04-2022 09:56

INTERVIEW

of wind) of warmte (via warmtepompen of zonnecollectoren). Beide manieren kunnen interessant zijn voor de woningmarkt, als de opslag compact genoeg kan plaatsvinden.”

“Het zou ideaal zijn als je het warmte-overschot van de zomer in de winter kunt gebruiken” Drie uitdagingen “Warmteopslag kent drie uitdagingen”, stelt Cuypers. “In de eerste plaats gaat het om het overbruggen van tijd tussen het opwekken en het gebruik. Met ‘voelbare warmteopslag’, een warmtebuffer die gebruik maakt van een medium dat wordt opgewarmd voor gebruik, zoals een waterboiler, kan dat prima. In dat geval kun je de warmte meestal binnen 24 uur gebruiken. Een warmtepomp die is uitgerust met een boiler is een mooi voorbeeld van zo’n korte termijn opslag. Het is waarschijnlijk dat in de toekomst ook warmte wordt opgeslagen voor langere periodes. Het zou ideaal zijn als je het overschot van de zomer in de winter kunt gebruiken. Voor opslag langer dan een week (of misschien wel zomer - winter) is het voorkomen van verliezen essentieel. Met een waterboiler zal dit niet lukken, dan zijn andere technieken nodig. De tweede uitdaging is het ruimtebeslag. Bij een nieuwbouwwoning kun je direct rekening houden met het feit dat je voor een warmtebuffer ruimte nodig hebt. Voor de bestaande bouw moet een oplossing voldoende compact zijn om te kunnen worden geïnstalleerd in de beschikbare ruimte. Ten derde is de prijs een uitdaging. Tegenwoordig zijn waterboilers eenvoudig van opzet: het is een watervat met een isolatielaag eromheen. Tamelijk rechttoe rechtaan technologie dus, en daardoor niet duur. Bij alle andere oplossingen is het belangrijk dat de kosten ten opzichte van de opbrengsten goed zijn, zodat de eindgebruiker er voordeel van heeft. Het moet ‘goedkoop genoeg’ zijn.” Drie technieken “TNO is met drie technieken van warmteopslag bezig die interessant zijn voor de woningbouw”, vertelt Cuypers. “Dat is ‘voelbare warmteopslag’ in boilers, zoals hiervoor genoemd. Recent hebben we daarin een mooie innovatie gedaan die onze spin-out Newton Energy Solutions binnenkort naar de markt gaat brengen: een sterk verlaagd warmteverlies zonder grote systeemveranderingen. ‘Voelbare warmteopslag’ kan ook worden toegepast met keramische materialen of metalen. Dan praten we meestal over temperaturen tot wel 1.000 graden. Dat staat nog in de kinderschoenen, maar het is wel iets wat we aan het onderzoeken zijn. Voor de woningmarkt is het interessant omdat er potentieel een

Warmte-opslag onder de woning (beeld: TNO).

zeer hoge opslagdichtheid (tot wel 20x zo hoog als voor water) mee kan worden bereikt.” “De tweede techniek is het gebruik van phase changing materials (PCM), waarbij een materiaal dus een faseovergang doormaakt. De transitie van water naar ijs en viceversa bijvoorbeeld. IJs smelt bij 0 graden, maar er zijn materialen met een hoger smeltpunt en dat zou wel eens interessant kunnen zijn om te gebruiken in combinatie met de ‘voelbare opslag’. Je waardeert je waterbuffer dan als het ware op, omdat die door de PCMs meer energie kan bevatten in hetzelfde volume, en het temperatuurniveau beter vast kan houden.” En dan is er nog de mogelijkheid van thermochemische warmteopslag. “Dat is warmteopslag door middel van het doorlopen van een omkeerbare chemische reactie. Wij doen dat met zouthydraten waarbij warmte ontstaat door de reactie van zout en water. We ontwikkelen twee

“Specifiek voor de woningmarkt is een eenvoudige, robuuste, compacte en betaalbare warmtebatterij nodig”

typen concepten: het closed loop concept en het vacuümconcept. Van beide concepten hebben we demonstratiemodules gemaakt en zijn we aan het doorontwikkelen. De closed loop technologie wordt sinds vorig jaar naar de markt gebracht door de spin-out Cellcius, en voor het vacuümsysteem zijn we op zoek naar investeerders om deze techniek verder uit te werken en op termijn voor de markt beschikbaar te maken.”

Eenvoudig, robuust, compact en betaalbaar “Waar ik de meeste toekomst in zie? Dat is best een lastige vraag”, zegt Cuypers. “Laat ik allereerst zeggen dat ik toekomst zie in opslag. Specifiek voor de woningmarkt is een eenvoudige, robuuste, compacte en betaalbare warmtebatterij nodig. Daarmee kan in de zomer overtollige zonne-energie uit zonnepanelen en/of zonnecollectoren worden opgeslagen, om in de winter te kunnen gebruiken. De energierekening wordt lager en het elektriciteitsnet wordt daarmee minder belast. Voor verschillende toepassingen kunnen verschillende technieken het beste zijn. Voor nieuwbouw ligt warmteopslag al op korte termijn voor de hand. Er kan relatief eenvoudig ruimte worden gecreëerd waar een batterij geplaatst kan worden.” “Voor bestaande bouw is het een grotere uitdaging, daar is echt een compacte oplossing nodig. Warmteopslagtechnologie die een hele hoge opslagdichtheid kan genereren, zoals metalen voor de korte termijn en thermochemische methoden voor de lange termijn zijn dan mogelijke opties. Of mensen dan beide systemen in huis zouden moeten hebben weet ik niet. Ik wil echt pleiten voor een eenvoudige oplossing; alleen daarmee kunnen we grootschalige toepassing laten slagen. Zo’n oplossing is er nu nog niet, maar we werken er keihard aan samen met verschillende bedrijven.” In contact met installateurs TNO gaat graag partnerschappen aan met verschillende marktpartijen, en dus ook met installatiebedrijven. Cuypers: “Vaak werken we samen aan demonstratieinstallaties, maar ook bij het monitoren, onderhouden en optimaliseren van zo’n opstelling. Door samen te werken zijn marktpartijen in een vroeg stadium betrokken bij de ontwikkeling van warmte-opslagsystemen, kunnen wij hun expertise benutten en verkennen we gezamenlijk mogelijke routes naar concrete toepassing in de praktijk.” t

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 31

31 25-04-2022 09:56

WP INNOVATIEROUTE OP VSK 2022 17- 20 mei Jaarbeurs Utrecht

Op de vakbeurs VSK 2022 organiseert

DEELNAME IS GRATIS

Vakblad Warmtepompen dagelijks de WP Innovatieroute. In een rondleiding

WP Innovatieroute

langs diverse standhouders wordt u in

De deelname is gratis. Hier vindt

korte tijd op de stand geïnformeerd

u meer informatie over de

over de nieuwste ontwikkelingen

WP Innovatieroute:

op het gebied van duurzame

www.innovatieroutewpvsk.nl

klimaattechnologie. Bent u als technisch professional actief bij/of voor een installatiebedrijf, adviesbureau, projectontwikkelaar, gemeente, corporatie, vastgoedbedrijf,

VSK 2022

architectenbureau of bouwbedrijf?

Deelname aan de VSK is ook

Dan biedt deze Innovatieroute u veel

gratis. U kunt zich daarvoor

nieuwe informatie!

hier inschrijven: events.jaarbeurs.nl/vsk2022

Aan elke route kunnen maximaal 30 deelnemers deelnemen. Schrijf u snel in, want vol is vol!

Deelnemers aan de WP Innovatieroute zijn de volgende bedrijven:

265x370_AdvWarmtepomp_VSK22.indd VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 32 2

25-03-2022 09:56 14:29 25-04-2022

OVERZICHT EXPOSANTEN

«A

ATAG Verwarming Nederland BV 07.D106

Burgerhout B.V. 07.C084

ACIN instrumenten B.V. 10.C017

www.atagverwarming.nl

www.burgerhout.nl

ATC PDFadvies 10.B048

«C

www.controlin.nl

www.atc-pdfadvies.nl

Caleffi International N.V. 09.C040

Coolmark B.V. 07.A051

www.acin.nl ACOND warmtepompen 07.B077

www.eco2all.nl Acqua-Systems srls 08.A021

www.acqua-systems.com ACR- Airconditioning BV 07.B109

Auer & ACR Airconditioning B.V. 07.B109

www.acr.nl Avans+ 10.A047

www.avansplus.nl

Aerkoel B.V. 11.C094

«B

www.alkoel.nl

Bartholomäus GmbH GEBA Brandschutz /Compart Control 11.A062

A-Gas Rapid Recovery 11.C050

www.agas.com Air Concepts BV 11.C051

www.air-concepts.nl AircoSkins 11.A063 Alklima/ Mitsubishi Electric 07.D138, 07.E115

www.alklima.nl AL-KO Luchttechniek B.V. 11.C094

www.alkonl.com Altena Group 11.D009

www.altena.com Altop International / Euroclima 11.B029

www.altop-international.nl Altrex BV 09.C067 Aluca Nederland 09.D066

www.aluca.nl Alutherm Heating 07.E055

www.aluthermheating.nl AQ Group b.v. 11.A016

www.aqgroup.nl Aqualisa Products 08.F033

www.aqualisa.co.uk AstroVac centrale stofzuiginstallaties 07.B073

www.astrovac.nl

Conti Sanitararmaturen GmbH 08.E019 Controlin B.V. 10.C041

www.caleffi.nl

www.coolmark.nl

CaloreClima Nederland BV 07.E038

Ctrack Benelux B.V. 10.B040

www.caloreclima.nl

www.ctrack.nl

Caradon Stelrad 07.B093

Cumulus Nederland B.V. 11.A007

Carrier 10.F080

www.carrier.nl

www.cumulus.nl Custers Hydraulica B.V. 07.A076

www.custers.nl

www.geba-emerkingen.de

Catec B.V. 10.C051

Belimo Servomotoren B.V. 11.D030

www.catec.nl

«D

www.belimo.nl

Celsis 07.E097

Daikin Nederland 08.C034

Berens Badkamers 07.B123

www.celsisbv.nl

www.daikin.nl

www.berensbadkamers.nl

Cema BV 07.B123

Dajo International B.V. 07.E070

Bio Energie op maat 07.D008

www.cema.nl

www.dajo.nl

www.bioenergieopmaat.nl

Chainless 10.D067

Danfoss B.V. 11.C032

BITZER Benelux bv 11.B065

www.chainless.nl

www.danfoss.com/nl-nl

www.bitzer.nl

CIAT Nederland B.V. 10.F080

BLT Luchttechniek B.V. 11.A020

www.ciat.nl

Data Design System / Graphisoft Buildings Systems 10.B042

www.bltluchttechniek.nl

CINTROPUR 08.F035

BluEdge 10.F080

www.cintropur.com/nl/

www.carrier.com

Clima Direct BV 07.D109

Bo-Air Luchtbehandeling B.V. 11.B012

www.climadirect.nl

www.dds-cad.nl De Bruin B.V. 07.B123

www.debruinbv.nl/ De Nederlande Verwarmingsindustrie 09.A064

www.verwarmingsindustrie.nl

www.bo-air.nl

Climapulse 10.B054

BONFIX B.V. 08.B011

www.climapulse.com

DE WIT Datacenterkoeling 11.D040

www.bonfix.nl

ClimaRad BV 07.E065

www.dewitdatacenterkoeling.nl

Boshuis Thuis in Water 08.B004

www.climarad.com

DE WIT ventilatoren BV 11.D040

www.boshuis.nl

Climatools 11.C002

www.dewitventilatoren.nl

Bott Nederland B.V. 09.A110

www.climatools.nl

DELABIE Benelux bvba 08.A028

www.bott.nl

Co-Fastening B.V. 09.B051

www.delabiebenelux.com

BouwBeurs Saleslounge 09.B078

www.co-fastening.nl

Delta Technics Engineering B.V. 11.C071

Comfort Heating Infrared Technology BV 07.A098

www.deltatechnics.nl

www.bouwbeurslive.nl Brink Climate Systems B.V. 08.B030, 08.B036

www.brinkclimatesystems.nl Brouwer Technische Groothandel 07.B123

www.brouwer.nl

www.comfort-heating.nl Condair BV 11.C052

www.condair.nl

Delta Water Softeners Nederland BV 08.F064

www.deltawatersofteners.nl Deltrian Nederland 11.C040

www.deltrian.com

VSK 2022 beursmagazine

14:29

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 33

33 25-04-2022 09:56

BEURSPLATTEGROND VSK plattegrond 2022 (def).pdf

11-04-2022

18:15

Bedrijfsnaam Standnummer ACIN instrumenten BV 10.C017 ACOND warmtepompen 07.B077 Acqua-Systems srls 08.A021 ACR- Airconditioning BV 07.B109 Aerkoel BV 11.C094 A-Gas Rapid Recovery 11.C050 Air Concepts BV 11.C051 AircoSkins 11.A063 Sponsored by Carrier, CIAT en BluEdge Alklima BV/Mitsubishi Electric 07.D138, 07.E115 AL-KO Luchttechniek BV 11.C094 Altena Group 11.D009 Altop International / Euroclima 11.B029 Altrex B.V. 09.C067 Aluca Nederland 09.D066 Alutherm Heating 07.E055 AQ Group BV 11.A016 Aqualisa Products 08.F033 AstroVac centrale stofzuiginstallaties 07.B073 ATAG Verwarming Nederland BV 07.D106 ATC PDFadvies 10.B048 VSK ZET JE OP VOORSPRONG Auer & ACR Airconditioning BV 07.B109 Avans+ 10.A047 Bartholomäus GmbH GEBA Brandschutz / Compart Control 11.A062 Belimo Servomotoren BV 11.D030 Berens Badkamers 07.B123 Bio Energie op maat 07.D008 BITZER Benelux bv 11.B065 BLT Luchttechniek BV 11.A020 Powered by Installatie.nl BluEdge 10.F080 Bo-Air Luchtbehandeling BV 11.B012 BONFIX BV 08.B011 Boshuis Thuis in Water 08.B004 Bott Nederland BV 09.A110 BouwBeurs Saleslounge 09.B078 Brink Climate Systems BV 08.B030, 08.B036 Brouwer Technische Groothandel 07.B123 Burgerhout BV 07.C084 Caleffi International N.V. 09.C040 CaloreClima Nederland BV 07.E038 Caradon Stelrad 07.B093 Carrier 10.F080 Catec BV 10.C051 Celsis 07.E097 Cema BV 07.B123 Chainless 10.D067 CIAT Nederland BV 10.F080 CINTROPUR 08.F035 Clima Direct BV 07.D109 Climapulse 10.B054 ClimaRad BV 07.E065 Climatools 11.C002 Co-Fastening BV 09.B051 Comfort Heating Infrared Technology BV 07.A098 Condair BV 11.C052 Conti Sanitararmaturen GmbH 08.E019 Controlin BV 10.C041 HORECA Coolmark BV 07.A051 Ctrack Benelux BV 10.B040 Cumulus Nederland BV 11.A007 Custers Hydraulica BV 07.A076 Daikin Nederland 08.C034 Dajo International BV 07.E070 TERRAS Danfoss BV 11.C032 Data Design System Graphisoft Buildings Systems 10.B042 De Bruin BV 07.B123 De Nederlande Verwarmingsindustrie 09.B064 DE WIT Datacenterkoeling 11.D040 DE WIT ventilatoren BV 11.D040 TOILETTEN DELABIE Benelux bvba 08.A028 Delta Technics Engineering BV 11.C071 Delta Water Softeners Nederland BV 08.F064 Deltrian Nederland 11.C040 DERO Uitgevers BV 07.E062 DGMR Software 09.C040 GARDEROBE Dicks CV & Sanitair 07.B123 Dirksen Opleidingen 10.A039 Diversitech International 09.D078 DUCO VENTILATION & SUN CONTROL 08.B010 Duijvelaar Pompen 08.C064 INFORMATIE Duurzaamheidsplein Hal 9 Easy-Fitt Installatiematerialen BV 08.A003 Econox BV 08.C044 Eco2all 07.B077 Bedrijfsnaam Standnummer ECR-Nederland BV 11.B080, 11.B084 HakaGerodur AG 07.A069 Energie Est 07.E016 Handelsonderneming Verholt BV 07.D089 Enjay BV 09.A064 Have Verwarming BV 07.E118 ENK Software 11.A013 HEATSTRIP- the Old com. B.V 10.A058 Eplucon BV 07.C110 Henk & Fred 11.E050 ESBE GmbH 07.E054 Henrad NV 07.B093 Euro-Index BV 07.B034 Hero Balancer 10.B023 Eurotis Srl 08.E018 Herz Nederland BV 08.A032 EVOLAR.nl 07.E112 HMS Networks Benelux 10.A022 Fernox 07.E052 Hoomie.online 07.A097 Fieldpiece Instruments BV 11.B063 HS Climate Solutions BV 11.D010 Fire Proof BV 11.B018 HSV Packaging & Insulation Nederland NV 07.E010 Fortes Energy Systems 08.D034 Hydroscope 09.C040 G.K. Scholte BV 07.B123 Icefish b.v 11.C061 Gafco BV 07.A088 IMI Hydronic Engineering BV 09.C040 Gasco Nederland 11.B075 Immergas Nederland BV 07.E124 Geberit BV 08.B054 Installatie.nl 10.A040 Geofuture 07.A111 Installq 09.D084 Georg Fischer NV 07.D096 Interfilter HVAC 11.C040 Giddix 11.E016 Intergas Verwarming BV 07.C050 Green Point 11.B069 Inventum Technologies BV 07.B010 Groupe Atlantic Nederland (voorheen Orcon Thercon) 07.D074 IPCO BV 09.D050 H&K Technische Groothandel 07.B123

ONZE TOEKOMST JOUW WERELD

BINNEN

VSK KENNIS THEATER

S 11.E050

11.E040 11.E036 11.E032 11.E028

START-UP STRAAT

11.D050

11.D040

VSK AWARD GALLERY

11.D053

11.C094 11.C052

VSK BEURSCAFÉ

11.B068 11.B064

11.B084 11.B080

NVKL PAVILJOEN

11.C061 11.C057

NVKL

11.C050 11.C071

11.B070

11.B054

11.B081 11.B079 11.B075

11.B069 11.B065 11.B029

VSK NIEUWSCAFÉ

11.A032

NAAR

11.A070 11.A062

11.A074

11.A078

11.A081

11.A075

11.A073

11.A063

11.A071

11.A059

VSK LOOPBAANSTRAAT VSK TOOLS & TRY

TECHNIEK NEDERLAND THEATER

CMY

DUURZAAMHEIDSPLEIN VSK PARTNER THEATER

LEGENDA

07.E134

07.E124

07.E118

07.E115

NAAR

07.E112

07.E090

07.E070

07.E074

07.E097

07.E068

07.E062

07.E054

07.E038

07.E052

07.E020

07.E016

07.E012

07.E010

07.E059 07.E055

07.E065

07.E109

07.D106

07.D096

07.D093

07.D064

07.D074

07.D056

07.E050

07.D010

07.D011

07.D033

07.D071

07.D089

07.D034

07.D023

07.D138

07.C032

07.D008

07.D109

07.C110

07.B106

07.B124

07.B.117

07.B115

07.B123

07.A111

07.A103

07.A101 07.A099 07.A097

07.B109

07.A095

07.C096

07.C084

07.B072

07.B088

07.B083

07.B099

07.A098

07.C050

07.C072

07.B093

07.A093

07.A080

07.A085

07.C034

07.B050

07.B077

07.A078

07.A075

07.A076

07.C022

07.B034

07.B022

07.C010

07.B010

07.B073

07.A072

07.A069

07.B047

7.A065

07.A061

07.B037

07.A051

07.B011

BINNENKLIMAAT

Bedrijfsnaam ISSO Kennisinstituut voor de installatiesector Itho Daalderop Nederland BV Iventionair J. Hoogeveen & Co. BV JLF Products John Guest GmbH Johnson Controls JUDO Waterbehandeling, Filiaal Benelux Kabra Karbonik KEYTER INTARCON NEDERLAND BV Kieback & Peter Nederland BV Kingspan Insulation BV Laevo Exoskeletons Lanova laadpalen LG Electronics Benelux Sales BV Life Cycle Vision Loopbaanstraat Lubron Waterbehandeling BV Lucam Climate Solutions Lught BV Luxxor sustainable Drain Systems BV

Standnummer 09.C040 08.D054 11.D004 07.B123 07.E109 08.A046 10.B018 08.E002 07.B123 07.A072 11.B068, 11.B064 10.C011 07.A095 09.A062 09.A078 07.C022 09.C040 Hal 10 11.D053 11.C057 07.A093 08.B042

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 34

11.B

NVKL PAVILJOEN

25-04-2022 09:56

11.A049

BEURSPLATTEGROND

REGELTECHNIEK GEBOUWAUTOMATISERING EN ELEKTROTECHNIEK

BINNENKLIMAAT

VSK

KENNIS

11.E024 11.E022 11.E018 11.E016 11.E012

SPONSORED CONTENT

Remeha toont op VSK vele oplossingen. Voor jou. Voor duurzaam. we op deze beurs ook ‘heroes of the future’, een speciaal programma waarmee we ons richten op zowel nieuwkomers als doorstromers in de sector die, naar we hopen, het personeelstekort iets kunnen verminderen.” Midden in een kennistransitie Naast de energietransitie zitten we ook midden in een kennistransitie, zeggen zowel Haukes als Van de Hoef. “Wij zullen installateurs helpen, vandaar ook ons motto ‘voor jou’, met adviezen, tools en apps. Zodat zij sneller met het passende concept bij de klant kunnen aankomen. Opdrachtgevers worden als gevolg van de strengere eisen rond verduurzaming steeds veeleisender en zijn ook beter geïnformeerd. Dit vraagt om meer kennis bij de installateur van bovendien veel meer producten en toepassingen”, zegt Haukes.

Als op 17 mei in de Jaarbeurs de VSK 2022 van start gaat, staat Remeha klaar om alle relaties op haar stand te ontvangen. Na twee jaar waarin bijna geen persoonlijke ontmoetingen mogelijk waren, zal de VSK een keerpunt zijn. Dat verwacht Rick Haukes, Brand & Insight Lead bij Remeha. Ook Joyce van de Hoef, sales- en projectmanager bij de Jaarbeurs, verwacht een zeer succesvolle beurs. “Mensen willen elkaar weer zien en spreken. Met de VSK bieden we hiervoor alle mogelijkheden en met exposanten als Remeha kunnen bezoekers ook qua innovaties hun hart ophalen.”

laten zien dat we in onze sector voor een enorme transitie staan die zowel ‘voor jou’ - dus voor de vakman - ingrijpend is, maar ook ‘voor duurzaam’. De installateur, maar ook zijn adviseur of opdrachtgever, merkt dat de verduurzaming grote aanpassingen vereist. Qua kennis en opleiding, maar ook als het gaat om de juiste mensen aan je te binden en te behouden. Daar hebben wij, onder het motto ‘voor jou’ aandacht voor op onze stand”, vertelt Haukes.

Met editie 2022 is het de 25 keer dat de VSK wordt georganiseerd. In praktisch al deze edities was Remeha een vast ankerpunt op deze vakbeurs. Vandaar dat de Jaarbeurs ontzettend blij is dat Remeha ook dit jaar groots uitpakt. Rick Haukes: “Voor ons is deze beurs een feestje. Op onze stand van 500 vierkante meter laten we de oplossingen zien waar we met de verduurzaming heen gaan. De wegen daarnaar toe zijn enorm divers. Op de VSK kun je zien wat nieuw is, wat jou kan helpen en verder brengen. Remeha werkt aan duurzaamheid, maar maakt ook jouw werk gemakkelijker. We denken in oplossingen die ook echt iets oplossen. Een stand vol met inspiratie. Voor duurzaam. Voor jou.”

Verschillende concepten Zodra een installateur een aanbieding voor verduurzaming moet uitwerken, zal hij steeds vaker ervaren dat de oplossing niet zo eenvoudig is als vroeger. “Die meerdere wegen naar duurzaam geven wij echt invulling op onze stand. Wij zullen laten zien dat je met verschillende concepten voor woningbouw, voor nieuwbouw én voor de utiliteit sterk voor de dag kunt komen. Daarom bieden wij de bezoeker op onze stand volop inspiratie en inzichten ‘voor duurzaam’.”

ste

Voor jou. Voor duurzaam. Wie de stand van Remeha bezoekt, zal daarom direct zien dat deze twee slagzinnen de stand domineren: Voor duurzaam. Voor jou. “Wij willen onze bezoekers

Beurs zonder restricties “Ik verwacht ook dat heel veel mensen in onze sector dit ‘feestje’ niet aan zich voorbij zullen laten gaan”, valt Haukes de oproep van haar bij. “Dit is de eerste grote beurs zonder restricties. Groot respect ook voor de Jaarbeurs, omdat zij besloten hebben om de beurs naar mei te verplaatsen. Het momentum is nu perfect.” “We hebben het besluit tot verplaatsing met alle exposanten genomen”, zegt Van de Hoef. “Daarmee is dit een mooie parallel met de energietransitie. We doen dit echt met alle schakels in de keten.”

Drie inhoudelijke onderwerpen De beurspresentatie en het beursthema van Remeha sluiten echt perfect aan bij het thema van de beurs, vertelt Joyce van de Hoef. “Wij geven deze editie van de vakbeurs het thema ‘Onze toekomst, jouw wereld’. Natuurlijk is verduurzaming daarin zeer belangrijk. Daarnaast focussen we ook op een gezond binnenklimaat en digitalisering. Tegelijk lanceren Dit artikel is gesponsord door Remeha

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 51

Dagelijks vele kennissessies “Ook wij zien kennisontwikkeling als een must en dus als een taak van de VSK”, vertelt Van de Hoef. “Dagelijks verzorgen we kennissessies in ons kennistheater, maar die zijn bijvoorbeeld ook te vinden op de podia van Techniek Nederland en het Nieuwscafé van Eisma. Wat ik eigenlijk wil zeggen is dat de hele vakbeurs één grote kennissessie is. En tegelijk is ook het ‘fun-element’ erg belangrijk; laten zien dat het vak zo enorm leuk en mooi is. Met de ondertitel van deze beurs - ‘VSK zet je op voorsprong’ - hebben we dat kennisaanbod ook willen uitdrukken. Ben je serieus met je vak bezig dan mag je een bezoek aan de beurs gewoon niet missen.”

VSK 2022 beursmagazine

51 25-04-2022 09:57

9 JUNI 2022 / 13.30-16.45 / LEUSDEN

PV INSTALLATIES Praktijkgerichte oplossingen

Voor niks gaat de zon op

Maar voor PV-installaties is kennis nodig! Op deze kennismiddag worden alle belangrijke aspecten voor het ontwerpen, aanleggen en opleveren van een PV-installatie besproken. Nieuwe regelgeving, nieuwe ontwikkelingen in de technologie en ervaringen vanuit de praktijk leren dat er een grote behoefte is aan kennis en bijscholing op dit gebied. Zo vanzelfsprekend dat de zon opkomt, zo weinig vanzelfsprekend is het ontwerpen en opleveren van een goede PV-installatie. Deze kennismiddag is vooral bedoeld voor installateurs, adviseurs, eigenaren van grotere PV-installaties, leveranciers van PV-systemen en inspecteurs.

Inclusief gratis boek (t.w.v. € 79,-)

Dagvoorzitter en spreker Prof. Dr. Ir. J.F.G. (Sjef) Cobben Sjef Cobben is als hoogleraar verbonden aan de TU Eindhoven. Hij heeft diverse publicaties op zijn naam staan, levert bijdragen aan magazines in binnen-en buitenland en is regelmatig gastspreker op congressen. Bovendien is Sjef Cobben hoofdredacteur van de Kennisbank Installatie Journaal waarin praktische informatie is opgenomen op het gebied van de NEN 1010, NEN 3140, Power Quality, Verdeelsystemen, ATEX en Machineveiligheid.

Het nieuwe Praktijkboek PV-installaties van Prof. dr. ir. J.F.G. (Sjef) Cobben en Ir. S. (Samina) Subhani.

Aanmelden: kennismiddagpv.installatiejournaal.nl

PARTNERS

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 52 0100_Adv_Kennismiddag_PV_Installaties_PV_9juni2022_265x370.indd 1

25-04-2022 15:31 09:57 11-04-2022

ACTIVITEITENPROGRAMMA

HIGHLIGHTS VSK is dé beurs waar je in één bezoek op de hoogte bent van alle ontwikkelingen in de wereld van installatie. En het is ook nog eens een feestelijke editie. VSK 2022 viert de 25e editie van deze belangrijke installatiebeurs! Op verschillende podia en locaties vind je een afwisselend en branchegericht programma. Opening en uitreiking VSK Awards | VSK Kennistheater Hal 10 stand F050

Op dinsdag 17 mei opent Doekle Trepstra, voorzitter Techniek Nederland, om 10.30 uur officiëel de 25 editie van de VSK. Aanvullend worden de winnaars van de VSK Awards bekend gemaakt, in de categorieën Energietransitie, Gezond & Comfort en Installateurszaken. Naast deze jury awards wordt dan ook de winnaar van de publieksprijs bekendgemaakt. VSK.nl/genomineerd VSK Kennis Theater | hal 10 stand F050

In het VSK Kennis Theater in hal 10 zijn doorlopend, onafhankelijke presentaties. Een hands-on programma waar praktische presentaties gegeven worden over de belangrijkste ontwikkelingen in de branche. Denk aan sessies over E & W, ecosystemen, luchtkwaliteit en binnenklimaat, gezonde gebouwen en remote monitoring. Sponsored by: Carrier, CIAT en BluEdge

NVKL | Hal 11, stand B070

Op het NVKL Paviljoen beleef je interactief wat koeltechniek inhoudt. Je vindt hier onder andere: • Sessies over uiteenlopende thema’s zoals instroom jongeren in koudetechniek, goed werkgeverschap en vrouwen in (koude)techniek. • De Duurzaam Koelen Route; een route langs alle deelnemers die op het NVKL paviljoen staan, waarbij ieder bedrijf de gelegenheid krijgt om in circa 5 minuten een nieuw ontwerp, idee of product te pitchen. • De Klimaat Quiz; aansluitend aan de route wordt de algehele kennis van de deelnemers getest op het gebied van koude en klimaattechniek. Deelnemen aan de Klimaat Quiz gaat eenvoudig via Kahoot! En uiteraard gaat de winnaar naar huis met eeuwige roem én een NVKL Goodiebag. • Op woensdag 18 mei wordt de NVKL Koeltrofee uitgereikt. Warmtepompen Innovatieroute | hal 8 stand A016

Techniek Nederland Theater | Hal 9 stand B010

Partner Techniek Nederland heeft elke dag een heel divers en vooral nieuwsgierigmakend programma. Van de Gasketelwet, legionellawetgeving, elektrificering van klimaatinstallaties, transitie in koudemiddelen tot aan de energietransitie en de kansen voor jouw bedrijf.

Werk je als technisch professional bij een installatiebedrijf, adviesbureau, projectontwikkelaar, gemeente, corporatie, vastgoedbedrijf, architectenbureau of bouwbedrijf? Dan mag je de WP Innovatieroute van het Vakblad Warmtepompen niet missen. Er worden in totaal 6 routes georganiseerd langs standhouders die innovaties tonen op het gebied van warmtepompen en gerelateerde techniek. Deelnemen alleen mogelijk na aanmelding. Meer informatie op de stand van VMN Media: hal 8, stand A016 Meer informatie op www.innovatieroutewpvsk.nl.

Start-upstraat | Hal 11

Om de nieuwe initiatieven en innovaties die geïntroduceerd worden binnen de sector een podium te geven, is de Start-upstraat ontwikkeld. Bedrijven presenteren hier hun innovatieve oplossingen die jou verder gaan helpen in je werk en binnen de thema’s die nu actueel zijn. VSK Loopbaanstraat | Hal 9

De installatiesector is in transitie. Blijven bewegen en ontwikkelen is dus essentieel. Instroom, doorstroom en ontwikkeling van personeel zijn actuele issues binnen de sector. Daarom biedt VSK een loopbaanstraat aan waar diverse opleiders, kennisinstituten en werving- en selectiebureaus jou verder helpen je vak nóg beter te beoefenen en klaar te zijn voor de toekomst. VSK Duurzaamheidsplein | Hal 9

Duurzaamheid is een van de hoofdthema’s tijdens VSK. Op het VSK Duurzaamheidsplein vind je exposanten en kennisinstituten die hun oplossingen presenteren en kennis overdragen. Naast Enjay en Laevo vind je er de Nederlandse Verwarmingsindustrie die tevens 3 kennissessies zal verzorgen.

VSK Beurscafé | Hal 10

Waar kan je op je gemak je bezoek voorbereiden met een kop koffie? Even zitten om te overleggen? Maak je beursdag extra gezellig met een biertje, goede muziek en een lekkere hap eten? Dat kan allemaal in het VSK Beurscafé in hal 10. VSK Studentenroute/ collegetour

17 mei is de studentendag. Dan kun je als aankomend talent kennis maken met het mooie vak van installatietechniek. Ga in gesprek met exposanten, bekijk de laatste innovaties en productontwikkelingen en ga vol nieuwe kennis en inspiratie weer naar huis. VSK zet je op voorsprong! VSK NieuwsCafé powered by Installatie.nl | Hal 10 stand A040

De hele beursweek staat het VSK Nieuwscafé in het teken van actuele en interessante onderwerpen die het installatievak raken. Ondernemers, installatiecollega’s en fabrikanten met een verhaal. Gastheer is Frans Reichardt. Het VSK Nieuwscafé is te vinden in het hart van hal 10. Iedereen kan rustig plaatsnemen in het Nieuwscafé.

VSK Tools & Try Hal 9 Stand C050

Ben jij de ultieme vakman? Test je vakmanschap, vaardigheden, kennis én snelheid op verschillende onderdelen! Tools & Try brengt kennis over installatietechniek en hilarische spellen bij elkaar. Je wordt uitgedaagd om 3 spellen mee te spelen: De Lopende Band: “Band met techniek”, Duurzaamheidroute: “Duurzaamheid – jouw wereld” en Kennisquiz: “Voorsprong door kennis”. Weet jij alles over het vak? Doe mee en misschien win jij wel jouw droomprijs! Powered by Amwittools B.V.

VSK 2022 beursmagazine

15:31

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 53

53 25-04-2022 09:57

stand A088 in Hal 9

Kom langs op onze stand A088 in Hal 9 en doe mee aan onze unieke winactie!

what ’s Jí j v l i e gt i e d e re e n i n é é n st ro o m vo o rbij!

Ontwikkelingen in de installatietechniek gaan razendsnel. De vraag naar kennis over nieuwe concepten en producten en de praktische implementatie ervan is groter dan ooit. Zehnder speelt hierop in. Wij draaien op vol vermogen om jou door te laten stromen naar jouw NEXT BEST! Hiervoor onthullen we maar liefst 8 nieuwe

Nieuwbouw of renovatie, een woonhuis of een heel complex installeren is voor jou superluchtig én gemakkelijk!

hightech oplossingen om te ventileren, koelen en verwarmen.

MELD JE NÚ GRATIS AAN VOOR DE ONTBIJTSESSIES OP ZEHNDER.NL/VSK Ha l 7 | S t a nd D 01 0

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 54

25-04-2022 09:57

ACTIVITEITENPROGRAMMA sponsored by Carrier, CIAT en BlueEdge

VSK Kennis Theater • hal 10 14:15 - 14:45 uur Programma van Eisen Gezonde Woningen – prestatie eisen vastgelegd! Walid Atmar, namens Binnenklimaat Nederland 15:15 - 15:45 uur Wat doen luchtkwaliteit en binnenklimaat met ons? Gerard Mojet, Business Developer Gezonde Gebouwen & Luchtkwaliteit Binnen, CIAT 16:00 - 16:30 uur E & W = WE Anne-Jaap Deinum, directeur, Fedet

10:00 - 10:30 uur Remote monitoring Frank van Klink, Team Leader Technical Support, BlueEdge 10:45 - 11:15 uur Vakcentrum Binnenklimaat: Dé plek voor aankomende en ervaren ventilatiemonteurs Nico van Leeuwen, namens Vakcentrum Binnenklimaat techniek 11:45 - 12:15 uur Oververhitting in woningen voorkomen met ventilatietechniek Jerôme Corba, adviseur, Zehnder Nederland 12:30 - 13:00 uur De kracht van zij-instroom Frans Bergman, coördinator Servicepunt Techniek Utrecht, Amersfoort en Gooi en Vechtstreek

13:30 - 14:00 uur As A Service Yann Toutant, Founder, Black Winch / namens Carrier 14:15 - 14:45 uur Is waterstof haalbaar in en voor de gebouwde omgeving Gerrit Zijlstra, research engineer, Intergas Verwarming 15:15 - 15:45 uur Gezonde gebouwen: Onderzoek naar de volgende stap voor gebouwinstallaties Joost Jongen, Lectoraat technologie voor zorginnovaties, Hogeschool Utrecht 16:00 - 16:30 uur Vakcentrum Binnenklimaat: Leer de basis over lucht behandelingstechniek Nico van Leeuwen, namens Vakcentrum Binnenklimaat techniek

Donderdag 19 mei

10:00 - 10:30 uur Richtlijn Luchtreiniging voor reductie pathogenen Francesco Franchimon, namens Binnenklimaat Nederland 10:45 - 11:15 uur E & W = WE Anne-Jaap Deinum, directeur, Fedet 11:45 - 12:15 uur As A Service Yann Toutant, Founder, Black Winch / namens Carrier 12:30 - 13:00 uur De toekomst van Smart Energy Systems Stephen Abraham-Reynolds, Junior Researcher Smart Energy Systems, Hogeschool Utrecht 13:30 - 14:00 uur Voldoe eenvoudig aan de geldende geluidseisen Miranda Groot Zwaaftink, Projectmanager Wetgeving en Innovatie, NVKL

14:15 - 14:45 uur Binnenklimaat Label Kantoren – gezond binnenklimaat in één oogopslag Walid Atmar, namens Platform Binnenklimaattechniek 15:15 - 15:45 uur Hoe warmtepompen en bodemenergie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn in de energietransitie Frank Agterberg, voorzitter, Vereniging Warmtepompen 16:00 - 16:30 uur Wat doen luchtkwaliteit en binnenklimaat met ons? Gerard Mojet, Business Developer Gezonde Gebouwen & Luchtkwaliteit Binnen, CIAT

10:00 - 10:30 uur Remote monitoring Frank van Klink, Team leader Technical Support, Blue Edge 10:45 - 11:15 uur Nieuwe Rekentool Energiebesparing luchtgordijnen 2022 Xander van Bree, namens Binnenklimaat Nederland 11:45 - 12:15 uur Legionellabeheer in een ander perspectief “(drink) water veiligheid en duurzaamheid”! Paul Debets, technisch directeur, Wel Inspectie

12:30 - 13:00 uur Een nieuw gelaagd energie ecosysteem met optimale energie-uitwisseling en zo laag mogelijke CO2-uitstoot. Frans Dijckmeester, Lectoraat Co-Design, Hogeschool Utrecht 13:30 - 14:00 uur De toekomst van koudemiddelen & regelgeving begint nu Ed van Kempen, Product Specialist, Carrier 14:15 - 14:45 uur Met infrarood verwarming naar duurzaam, comfortabel en betaalbaar aardgasvrij Freek Houtepen, namens IG Infrarood

Woensdag 18 mei

Dinsdag 17 mei

11:45 - 12:15 uur Ecosystemen als inspiratiebron voor de energietransitie Gerda van Dijk, hoogleraar Publiek Leiderschap en Directeur het Zijlstra Center, Vrije Universiteit, Amsterdam, namens Carrier-CIAT-BluEdge 12:30 - 13:00 uur BinnenklimaatCheck op comfortprestaties klimaatinstallatie Roelant van der Putten, namens TVVL 13:30 - 14:00 uur Samen innoveren in de bouwen installatiebranche. Hoe een innovatietraject met studenten werkt en wat wij daarvan kunnen leren Eugène Zaaijer, projectleider Innovatiewerkplaats Celsiushuis, Centre of Expertise Smart Sustainable Cities

Vrijdag 20 mei

stand F050

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 55

55 25-04-2022 09:57

VIP BORREL POWERED BY

Donderdag 19 mei 2022 vanaf 16.00 uur hal 7, stand B050 & B051 Live entertainment DJ Thomas Hensbroek en Saxy Mr. S

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 56

25-04-2022 09:57

ACTIVITEITENPROGRAMMA

Techniek Nederland Theater • hal 9 Dinsdag 17 mei

10:00 - 10:40 uur De energietransitie en de toekomst van uw bedrijf Thomas Piessens, Techniek Nederland 10:50 - 11:30 uur De Gasketelwet: wat nu? Fred Vos, Techniek Nederland 11:40 - 12:20 uur De HR-hybride, dé opvolger van de HR-ketel Marco Bijkerk, Nederlandse Verwarmingsindustrie 12:30 - 13:10 uur Water en energie besparen met leidingwaterinstallaties. Hoe doe je dat? Michiel van Bruggen, De Energiemanager

13:20 - 14:00 uur Wat betekent de elektrificering van klimaatinstallaties voor de W-installateur? John van Vugt, Techniek Nederland 14:10 - 14:50 uur De leidingwaterinstallatie onder druk Nick Post, ISSO 15:00 - 15:40 uur Recycling van installatie-apparatuur. Hoe werkt dat? Rene Eijsbouts, SMR 15:50 - 16:30 uur De noodzaak van gekoeld ventileren met schone lucht voor scholen! Piet Jacobs, TNO

Woensdag 18 mei

10:00 - 10:40 uur De energietransitie en de toekomst van uw bedrijf Thomas Piessens, Techniek Nederland 10:50 - 11:30 uur De Gasketelwet: wat nu? Fred Vos, Techniek Nederland 11:40 - 12:20 uur Hoe ga je in het kader van Scope 14 te werk bij het inspecteren van installaties? Hans Boijmans / Chantal Dupuis, Parkstad Inspecties 12:30 - 13:10 uur Het hoe en waarom van hergebruik van water Henk Postma, Hydrolook

13:20 - 14:00 uur Een duurzame wereld vraagt om slim digitaal bouwen, samenwerken en installeren. Arnold Kampstra / Jeroen van der Holst, 2BA / ETIM 14:10 - 14:50 uur Wat betekent ‘Installatieverantwoordelijkheid’ eigenlijk? Remco Floors, Heijmans 15:00 - 15:40 uur Ben jij als vakmens al klaar voor het Vakpaspoort? Marcel van Lieshout, CRT 15:50 - 16:30 uur De rijkdom van data bij monitoring installatieprestaties Barry Tuip, SPIE Building Solutions

Donderdag 19 mei

10:00 - 10:40 uur De Gasketelwet: wat nu? Fred Vos, Techniek Nederland 10:50 - 11:30 uur Transitie in Koudemiddelen: waar moet je op letten? Zohar Tzur, NVKL 11:40 - 12:20 uur Hoe kies je duurzame installatieconcepten José van der Loop / Marten Witkamp, Stroomversnelling 12:30 - 13:10 uur De impact van extreme buien Erik Reumer, ERAdvies 13:20 - 14:00 uur EPBD III Lessons learned Remco Joosten, Feenstra

14:10 - 14:50 uur De legionellawetgeving: hoe verder? Oscar Nuiten, Edu4Install 15:00 - 15:40 uur Wat betekent de elektrificering van klimaatinstallaties voor de W-installateur? John van Vugt, Techniek Nederland 15:50 - 16:30 uur We consumeren 10.000 liter lucht per dag. Mag het dan veilig en gezond zijn? Francesco Franchimon, Inventionair

Vrijdag 20 mei

stand B010

10:00 - 10:40 uur Het nieuwe PvE Gezonde Kantoren Stijn van der Horst, BBA Binnenmilieu 10:50 - 11:30 uur Wat betekent de wet Kwaliteitsborging voor het beproeven van installaties? Ronald Velsink, Unica 12:30 - 13:10 uur Transitie in Koudemiddelen: waar moet je op letten? Zohar Tzur, NVKL

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 57

57 25-04-2022 09:57

Contactloos, waterbesparend, stevig … en mooi!

Naast de bekende hoekregelkranen biedt SCHELL een buitengewoon assortiment aanraakvrije armaturen voor wastafels, keukens, douches, WC’s en urinoirs voor de aantrekkelijke inrichting van sanitaire ruimtes. Allemaal zijn ze even betrouwbaar, robuust en duurzaam. Met de bekroonde armaturen van SCHELL zorgt u voor hygiënisch drinkwater en bespaart u water. Meer informatie op www.schell.eu. Verantwoordelijkheid voor gezondheid.

. SCHE_Anzeige2022_Produktuebersicht_NL_120x170+3_RZ.indd 1

Voorwandsysteem met TEMPOMATIC dubbele bediening elektronische toiletkraan voor directe spoeling Hygiëne: geen stilstaand water of bacterievorming, directe spoeling zonder reservoir, automatische spoeling zonder manueel contact, hygiënische periodieke spoeling elke 24 uur Doeltreffendheid: krachtige spoeling steeds beschikbaar Gemakkelijke installatie: voorgemonteerd zelfdragend voorwandsysteem met aanpasbare en moduleerbare waterdichte inbouwdoos Waterbesparing: «intelligente» automatische spoeling (het spoelvolume past zich aan in functie van het gebruik) Comfort: automatische spoeling (elektronisch) of gevraagde spoeling (drukknop)

Stand A028 Hal 8

DELABIE, expert in sanitaire voorzieningen en kranen voor publieke ruimten, stelt water- en energiebesparing voorop bijhet ontwerpen van hoogwaardige en verantwoorde productlijnen.

Meer informatie op delabiebenelux.com

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 58

08.04.22 09:56

Adverteerdersindex

Alklima

18, 19

Mascot international A/S

Belimo Servomotoren

NIBE Energietechniek

Bosch Thermotechniek

Quooker International

Brink Climate Systems

REHAU

Remeha

Burgerhout Caradon Stelrad

SCHELL GmbH & Co. KG

Delabie Benelux SPRL

Spirotech

Duco Ventilation & Sun Control 3

Technolab

54 48

Euro Index

VIEGA Nederland

Fieldpiece

VMN Media

Geberit

Walraven

Intergas Verwarming

Warmteservice Groep

Itho Daalderop Nederland 36, 37

Winterwarm Heating SOL

Jaarbeurs

Zehnder Group Nederland

MAGNUM Heating

32, 52

25-04-2022 09:57

ACTIVITEITENPROGRAMMA

NVKL Paviljoen • hal 11 Dinsdag 17 mei

11:30 - 12:00 uur Instroom jongeren in koudetechniek Brenda Witzier / Henk Dijksma / Hans Haring, NVKL / Dijksma Koudetechniek / Wij Techniek 13:30 - 13:40 uur Onderzoek personeelsbehoefte arbeidsmarkt Brenda Witzier, NVKL 13:40 - 14:00 uur Goed werkgeverschap; binden & boeien van medewerkers Brenda Witzier / Martijn Verspeek / Peter de Bruijn, NVKL / Installatiebedrijf Verspeek / APAC

Woensdag 18 mei

11:30 - 12:00 uur Innovatie wat levert het op? Zohar Tzur / Fons Pennartz, NVKL / KWA Bedrijfsadviseurs 14:00 - 15:00 uur Uitreiking Koeltrofee 2022 Jan-Willem Voshol / Bram Tankink / Fons Pennartz, NVKL / KWA Bedrijfsadviseurs 14:45 - 15:15 uur Duurzaam Koelen Route Zohar Tzur, NVKL 16:00 - 16:15 uur Klimaat Quiz Brenda Witzier, NVKL

Donderdag 19 mei

11:30 - 12:00 uur Verhoog je waarde door certificering! Miranda Groot Zwaaftink / Marcel van Lieshout / Jan-Willem Voshol, NVKL / CRT / NVKL 14:00 - 14:30 uur PED bij warmtepompen en airco’s Miranda Groot Zwaaftink / Reind Westerveld, NVKL / KnvvK 14:45 - 15:15 uur Duurzaam Koelen Route Zohar Tzur, NVKL 19:00 - 19:15 uur Klimaat Quiz Brenda Witzier, NVKL

Vrijdag 20 mei

stand B070

10:00 - 12:00 uur Vrouwen in (koude- en klimaat)techniek Brenda Witzier / Michelle Hoogsteen / José Komin / Hendine Kalkman / Jenny van de Bovenkamp, NVKL / NVKL / IJskoud / Frimex / GO 14:45 - 15:15 uur Duurzaam Koelen Route Zohar Tzur, NVKL 16:00 - 16:15 uur Klimaat Quiz Brenda Witzier, NVKL

14:00 - 14:30 uur Diploma-uitreiking Post-HBO koudetechniek Brenda Witzier / Matthijs Montsma / Geert Doornbos, NVKL / Stichting Post-HBO Koudetechniek / Post-HBO Opleiding Koudetechniek 14:45 - 15:15 uur Duurzaam Koelen Route Zohar Tzur, NVKL 16:00 - 16:15 uur Klimaat Quiz Brenda Witzier, NVKL

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 59

59 25-04-2022 09:57

DE BEURS VOOR DE TOTALE INSTALLATIEBRANCHE

ONZE TOEKOMST JOUW WERELD VSK ZET JE OP VOORSPRONG NIEUWE DATUM

17-20 MEI 2022 MELD JE AAN OP

WWW.VSK.NL

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 60

25-04-2022 09:57

ACTIVITEITENPROGRAMMA

VSK Partner Theater Dinsdag 17 mei

10:00 - 10:30 uur Trends voor een gezond en aangenaam binnenklimaat Erik Stolk / Martin Pennings, LG Electronics Benelux 10:45 - 11:15 uur Siemens 11:30 - 12:00 uur Infrarood verwarming mag je niet missen Rob Verbrugge, Masterwatt 12:15 - 12:45 uur De toekomst van ventileren in de energietransitie Simon van de Kamp / Albert van Lohuizen, Brink Climate Systems 13:00 - 13:30 uur ComfoVar Aero: dé revolutionaire binnenklimaat oplossing voor gestapelde bouw Ellen Feddes, Zehnder Nederland

13:45 - 14:15 uur De hybride Inventum Spaarpomp: ventileren én verwarmen zonder buitenunit Richard Vermeeren / Leon de Groot, Inventum Technologies 14:30 - 15:00 uur De hybride warmtepomp binnen de energietransitie. Eindoplossing of tussenoplossing? Sander Zuidgeest, Itho Daalderop 15:15 - 15:45 uur All-Electric Ready – De hybride oplossing van de warmtepomp expert Rudy Grevers, Alklima / Mitsubishi Electric 16:00 - 16:30 uur Aranet: draadloos IAQ sensorsysteem ondersteunt GBS Erik van der Made, SAF Tehnika 16:45 - 17:15 uur Robot Vloerverwarming

Woensdag 18 mei

10:00 - 10:30 uur Leren Innoveren Gerard de Mol, Avans+ 10:45 - 11:15 uur Trends voor een gezond en aangenaam binnenklimaat Erik Stolk / Martin Pennings, LG Electronics Benelux 11:30 - 12:00 uur Infrarood verwarming mag je niet missen Rob Verbrugge, Masterwatt 12:15 - 12:45 uur De toekomst van ventileren in de energietrasmissie Simon van de Kamp / Albert van Lohuizen, Brink Climate Systems 13:00 - 13:30 uur ComfoVar Aero: dé revolutionaire binnenklimaat oplossing voor gestapelde bouw Ellen Feddes, Zehnder Nederland

13:45 - 14:15 uur De hybride Inventum Spaarpomp: ventileren én verwarmen zonder buitenunit Richard Vermeeren / Leon de Groot, Inventum Technologies 14:30 - 15:00 uur De hybride warmtepomp binnen de energietransitie. Eindoplossing of tussenoplossing? Sander Zuidgeest, Itho Daalderop 15:15 - 15:45 uur All-Electric Ready – De hybride oplossing van de warmtepomp expert Rudy Grevers, Alklima / Mitsubishi Electric 16:00 - 16:30 uur De HR-hybride, dé opvolger van de HR-ketel Marco Bijkerk / Henk Sijbring, Nederlandse Verwarmings industrie

Donderdag 19 mei

10:00 - 10:30 uur Trends voor een gezond en aangenaam binnenklimaat Erik Stolk / Martin Pennings, LG Electronics Benelux 10:45 - 11:15 uur Robot Vloerverwarming 11:30 - 12:00 uur Infrarood verwarming mag je niet missen Rob Verbrugge, Masterwatt 12:15 - 12:45 uur De toekomst van ventileren in de energietransitie Simon van de Kamp / Albert van Lohuizen, Brink Climate Systems 13:00 - 13:30 uur ComfoVar Aero: dé revolutionaire binnenklimaat oplossing voor gestapelde bouw Ellen Feddes, Zehnder Nederland 13:45 - 14:15 uur De hybride Inventum Spaarpomp: ventileren én verwarmen zonder buiten-unit Richard Vermeeren / Leon de Groot, Inventum Technologies

14:30 - 15:00 uur De hybride warmtepomp binnen de energietransitie. Eindoplossing of tussenoplossing? Sander Zuidgeest, Itho Daalderop 15:15 - 15:45 uur All-Electric Ready – De hybride oplossing van de warmtepomp expert Rudy Grevers, Alklima / Mitsubishi Electric 16:00 - 16:30 uur Het nieuwe douchen Eric Remijn, Aqualisa International 16:45 - 17:15 uur HR-hybride, dé opvolger van de HR-ketel Marco Bijkerk / Henk Sijbring, Nederlandse Verwarmings industrie 17:30 - 18:00 uur Een cyberveilig gebouw. Wat kan gebouwautomatisering leren van industriële automatisering? Kurt van Buul, HMS Networks Benelux

Vrijdag 20 mei

boven doorgang tussen hal 7 en 8

10:00 - 10:30 uur HR-hybride, dé opvolger van de HR-ketel Marco Bijkerk / Henk Sijbring, Nederlandse Verwarmings industrie 10:45 - 11:15 uur Trends voor een gezond en aangenaam binnenklimaat Erik Stolk / Martin Pennings, LG Electronics Benelux 11:30 - 12:00 uur Infrarood verwarming mag je niet missen Rob Verbrugge, Masterwatt 12:15 - 12:45 uur De toekomst van ventileren in de energietransitie Simon van de Kamp / Albert van Lohuizen, Brink Climate Systems

13:00 - 13:30 uur ComfoVar Aero: dé revolutionaire binnenklimaat oplossing voor gestapelde bouw Ellen Feddes, Zehnder Nederland 13:45 - 14:15 uur De hybride Inventum Spaarpomp: ventileren én verwarmen zonder buitenunit Richard Vermeeren / Leon de Groot, Inventum Technologies 14:30 - 15:00 uur De hybride warmtepomp binnen de energietransitie. Eindoplossing of tussenoplossing? Sander Zuidgeest, Itho Daalderop 15:15 - 15:45 uur All-Electric Ready – De hybride oplossing van de warmtepomp expert Rudy Grevers, Alklima / Mitsubishi Electric VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 61

61 25-04-2022 09:57

Fieldpiece

Tools waar HVACR professionals op vertrouwen

Ontmoet de Fieldpiece familie! Met 32 jaar ervaring in het vak en als marktleider is het tijd om ons aan jou voor te stellen. Bij Fieldpiece maken we het werk van installateurs makkelijker, sneller en beter met de juiste gereedschappen. Het dagelijkse werk van de HVACR installateur, de hoge werkdruk en BRL100: Fieldpiece denkt met je mee! Om dat succesvol te doen zijn wij continu op zoek naar jouw feedback en horen we graag wat er in het veld nodig is.

Daarom nodigen wij je tijdens de VSK beurs van 17-20 mei 2022 uit bij onze stand (11.B063). Geniet samen met ons van een goede kop koffie van onze barista’s en vertel ons jouw verhaal. Wij zijn benieuwd wat er bij jou speelt! Laat je gegevens achter op www.fieldpiece-europe.com/VSK en kom langs bij onze stand, dan ontvang je een gratis Fieldpiece ST4 thermometer t.w.v. 80 euro!

Voor meer informatie ga naar www.fieldpiece-europe.com

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 62

25-04-2022 09:57

ACTIVITEITENPROGRAMMA

VSK Nieuwscafé • hal 10

Woensdag 18 mei

10:30 - 11:00 uur VSK Highlights: De kade als warmtepompbron Peter Centen, Nathan 11:00 - 11:30 uur Leren ventileren Steven van den Bergh, Binnenklimaat Nederland 11:30 - 12:00 uur Het bestaande optimaliseren, en dán verduurzamen Lars van Boelen, Felix van Gemen, Slimme Stappen 13:00 - 13:30 uur Hybride, maar hoe dan? Rick Bruins / Pieter Reijnders, Remeha / Remeha 13:30 - 14:00 uur Vergeet het afgiftesysteem niet Jan Verdonck, Nederlandse Verwarmingsindustrie

14:00 - 14:30 uur Het juiste pad in de energietransitie Sven Ringelberg, Transitiepaden.nl 14:30 - 15:00 uur De weg naar Vakmanschap CO en bedrijfscertificering Willem-Jan Broekkamp, Bonarius 15:00 - 15:30 uur VSK Highlights: gezoneerd ventileren met de HRU 400 Quattro zone Jimmy Onstenk, Itho Daalderop 15:30 - 16:00 uur NVKL Koeltrofee 2022 Winnaar Koeltrofee

Donderdag 19 mei

11:00 - 11:30 uur VSK Highlights 11:30 - 12:00 uur Gasketelwet: op weg naar 2023 Remco van der Linden,Techniek Nederland 13:00 - 13:30 uur De opmars van hybride Henk Sijbring, Nederlandse Verwarmingsindustrie 13:30 - 14:00 uur BENG, en een blik op de toekomst Harm Valk, Nieman Raadgevende Ingenieurs 14:00 - 14:30 uur Nooit uitgeleerd: trends in opleiding en ontwikkeling Nico van Leeuwen, ROVC 14:30 - 15:00 uur Koudemiddelen van de toekomst Luc van Kessel / Zohar Tzur, Gasco / NVKL 15:30 - 16:00 uur VSK Highlights: Ventus van Ubbink Jan Willem van Boven, Ubbink

10:30 - 11:00 uur VSK Highlights: warmtepomp Vincent Niek de Jong, Itho Daalderop 11:00 - 11:30 uur VSK Highlights 11:30 - 12:00 uur VSK Highlights: warmtepomp met PVT Panelen Cees Mager, Triple Solar 13:00 - 13:30 uur Het tekort aan vakmensen te lijf Doekle Terpstra, Techniek Nederland 13:30 - 14:00 uur Nederland warmtepompland Frank Agterberg, Vereniging Warmtepompen

14:00 - 14:30 uur Uitdagingen in koudetechniek en luchtbehandeling Jan-Willem Voshol, NVKL 14:30 - 15:00 uur Duurzame goeie gasten Martijn Verspeek, Installatiebedrijf Verspeek 15:00 - 15:30 uur Kennispartner in de energietransitie Mark Sprenkels, Breman Installatiegroep 15:30 - 16:00 uur Waterstof en groen gas Marco Bijkerk, Nederlandse Verwarmingsindustrie

Vrijdag 20 mei

Dinsdag 17 mei

stand A040

10:30 - 11:00 uur VSK Highlights 11:00 - 11:30 uur VSK Highlights: ComfoClime Mark van Ooijen, Zehnder Nederland 11:30 - 12:00 uur VSK Highlights 13:00 - 13:30 uur De échte prestaties van installatiebedrijven Stefan van Maasakkers, RHM 13:30 - 14:00 uur Vrouwenwereld Brenda Witzier / José Komin / Patricia Verbruggen, NVKL / IJskoud / Knvvk & Young Cool 14:00 - 14:30 uur Vakmanschap CO en bedrijfscertificering: ervaringen van een eenpitter Joni Fleischer, JF Totaaltechniek 15:00 - 15:30 uur VSK 2022: de samenvatting Joyce van de Hoef / Eddy Buiting, Jaarbeurs / Installatie.nl VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 63

63 25-04-2022 09:57

NIEUWS / PRODUCTNOVITEITEN

Installatiebranche gaat veel minder verpakkingsmateriaal gebruiken In 2025 wil de installatiebranche twintig procent minder plastic en kartonnen verpakkingen gebruiken. Bovendien zullen de verpakkingen die de branche over drie jaar nog gebruikt, volledig recyclebaar zijn. Die doelen staan in het Brancheplan Verpakkingen. Voorzitter van Techniek Nederland Doekle Terpstra overhandigde het plan aan staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat.

pilots voor duurzame verpakkingsalternatieven. Als de pilots succesvol zijn, nemen alle deelnemende bedrijven (en liefst de hele branche) de alternatieven over. De deelnemers zullen zoveel mogelijk best practices delen om zo snel mogelijk resultaat te boeken. Bedrijven die achter de doelstellingen van het plan

staan én willen helpen om het gebruik van verpakkingen terug te dringen, kunnen het plan ondertekenen op technieknederland.nl/verpakkingen. Hier is ook alle informatie over het Brancheplan te vinden.

is er een staande binnen-unit met geïntegreerde warmwaterbereiding. De Compress 3400i heeft een energielabel tot A+++ en een COP tot 4,75 (A7/W35) voor verwarming. Ook de COP voor warm water is royaal, tot 3,2 (XL-profiel volgens EN16147). Met zijn hoge aanvoertemperatuur van 60 °C is de Compress 3400i ook aantrekkelijk voor renovatie van bestaande hogetemperatuur-afgiftesystemen. Een ander pluspunt is de compacte opstelling: een buffervat is meestal niet nodig dankzij het lage debiet. Naast ruimte, bespaart dit tijd en kosten bij installatie. Naast verwarming en warm water kan de Compress 3400i - in combinatie met een lagetemperatuur afgif-

tesysteem - ook zorgen voor topkoeling. Alle modellen hebben een kwaliteitsverklaring en voldoen aan de eisen voor BENG (Bijna Energieneutrale Gebouwen). Het koudemiddel met een laag GWP (R32) draagt bij aan kleinere ecologische voetafdruk.

De installatiebranche gebruikt veel verpakkingen voor apparatuur, installatiecomponenten en materialen. Het Brancheplan Verpakkingen moet die hoeveelheid verkleinen, verduurzamen en hergebruiken. Terpstra: ‘De sector wil de milieu-impact verlagen en levert tegelijkertijd een bijdrage aan de circulaire ambities van de Rijksoverheid. Dit baanbrekende initiatief nemen we niet alleen, maar met de hele keten.’ Staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat is blij met het initiatief. Zij roept bedrijven en organisaties in de installatiebranche op om het initiatief te omarmen. Deelnemers aan het Brancheplan zullen jaarlijks een actieplan vaststellen met onder meer kennissessies en

Nieuwe warmtepompen Op de VSK introduceert Nefit Bosch een nieuwe serie split warmtepompen, de Compress 3400i AWS. Met een brede range all-electric en hybride varianten zijn de nieuwe luchtwarmtepompen geschikt voor zowel BENG-nieuwbouw, als renovatie van bestaande verwarmingsinstallaties. De Compress 3400i-serie volgt de Nefit EnviLine split warmtepompen op. Belangrijkste voordelen: een hoge COP, installatie- en onderhoudsgemak en een concurrerende prijsstelling. Het vermogensbereik van de nieuwe warmtepompen bedraagt 4 tot 14 kW. Naast een compacte binnen-unit

Nefit Bosch Standnummer: 07.B011

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 64

25-04-2022 09:57

PRODUCTNOVITEITEN

Ruimteregeling De Easy Flex ruimteregeling is een eenvoudig te installeren Smart Home-oplossing waarmee diverse ruimtes afzonderlijk worden geregeld - zowel koeling als verwarming. Daarnaast is het mogelijk de temperatuur per ruimte te regelen via een app. Hiervoor moet het bedieningspaneel worden aangesloten op de master. Uiteraard kunnen ook radiatoren draadloos worden geregeld met de radiatorknop die is voorzien van een automatische slagherkenning. Per master is het mogelijk om maximaal acht thermostaten en circa dertig thermomotoren aan te sluiten. Bijzonder aan deze ruimteregeling is dat thermostaten zowel bedraad als draadloos worden aangesloten in dezelfde master. Gaat het om een grote woning? Dan kunnen maximaal vier masters onderling met elkaar worden verbonden. Programma’s zijn eenvoudig in te stellen op de master of via de app. En als het niet mogelijk is om de master bedraad met de ketel te koppelen ten behoeve van het ketelsignaal, dan biedt het RF-ketelcontact uitkomst. Robot vloerverwarming Standnummer: 07.E090

Innovatieve WTW-oplossingen Met het vernieuwde Energy gamma WTW-units - met een debiet tot 550 m³/h bij 200 Pa - biedt DUCO een veelzijdige oplossing. De DucoBox Energy Comfort Plus en Energy Premium zijn stil dankzij hun geluiddempende mantel (extra demping 10 dB). De WTW-units zijn voorzien van de stilste ventilatoren op de markt en daardoor vrijwel geluidloos. Niet onbelangrijk omdat straks met de Wet Kwaliteitsborging de werking van het ventilatiesysteem wordt gemeten en de balansmeting moet worden voorgelegd. Alle WTW-units zijn nu verkrijgbaar met slimme 2-zoneregeling. De externe regeling in de DucoBox Energy Comfort (Plus) verbetert het akoestisch comfort én is energiebesparend. De sturing werkt met een dynamische klep die de luchtstromen optimaal verdeelt tussen de twee zones, op basis van vraagsturing (CO2 en Vocht). Het voordeel van interne sturing in de DucoBox Energy Premium zit ‘m in het handige plug & play con-

cept: er is alleen basisbekabeling nodig voor de voeding van de ventilatiebox. De automatische inregeling zorgt voor een snelle en kwalitatieve installatie van alle WTW-units. Door inregeling op constante druk bespaart de installateur 50% op de inregeltijd. Met de kopieerfunctie in de software van de compacte DucoBox Energy Comfort (Plus) is het bovendien mogelijk om binnen seriematige bouw de instellingen over te nemen binnen een gelijkaardige woning. En dat vertaalt zich in tijdswinst op de bouwplaats. Duco Ventilation & Sun Control Standnummer: 08.B010

Industriële luchtverwarmer Magazijnen, garages, droogkamers en soortgelijke panden bevatten vaak grote hoeveelheden lucht. Dergelijke hoeveelheden vragen om elektrische verwarming op schaal. De Airbooster is verkrijgbaar in vermogens tussen de 2 en 15 kW, en kan snel grote hoeveelheden lucht verwarmen en rondblazen. Deze elektrische luchtverwarmer wordt gemonteerd aan de wand. De Airbooster wordt geleverd met een kamerthermostaat. Masterwatt Standnummer: 08.B084 VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 65

65 25-04-2022 09:57

PRODUCTNOVITEITEN

Energiezuinige WTW-unit De Ecovent DAPHNE FLAT is een energiezuinige WTWunit die is ontworpen voor installatie aan of in het plafond of aan de muur (bij model 350). Dankzij het bijzonder lage profiel is de unit geschikt voor toepassing in kleinere interieurs, zoals woningen, appartementen, kleine kantoren, winkels en restaurants. De energiezuinige EC-ventilatoren met een lage SFP zorgen voor een nagenoeg geruisloze werking. De unit is eenvoudig te installeren en is door het slimme ontwerp ook onderhoudsvriendelijk. Het geïntegreerde slimme AirGENIO

COMFORT-besturingssysteem met touchscreen kleurendisplay zorgt voor een gebruikersvriendelijke bediening. Het profiel van de Ecovent DAPHNE FLAT is 281, 322 of 364 mm hoog. De units zijn verkrijgbaar in drie typen: 350, 520 en 770 m3/h, geschikt voor plafond- en wandinstallatie en worden Plug & Play geleverd. Bo-Air Luchtbehandeling Standnummer: 11.B012

Natbouw vloerverwarming en -koeling SpeeTile is een dun watergedragen systeem geschikt als vloerverwarming, wandverwarming en plafondverwarming en -koeling – waaronder ook hoofdverwarming. Het systeem is geschikt voor alle zwevende, verlijmde en gegoten vloeren zoals laminaat, parket, tegels, PVC of gietvloeren. Kenmerkend voor dit nat systeem met egalisatielaag zijn de lage opbouwhoogte vanaf 15 mm, de snelle reactietijd, en het ontbreken van snijverliezen. De vloer is beloopbaar na vier uur, ook af te werken met stuc of leemstuc bij toepassing in wanden of plafonds. WARP Systems Standnummer: 11.A059

Datalogger voor CO2, vocht en temperatuur Sinds de coronapandemie is ventilatie belangrijker geworden in openbare gebouwen en andere bevolkte binnen locaties. Vooral scholen en kinderdagverblijven vertrouwen op IAQ-monitoring om de blootstelling aan virussen tot een minimum te beperken, aangezien bekend is dat gesloten ruimtes een groter risico op infecties hebben. Niet alleen druppeltjes die worden uitgestoten bij hoesten of niezen bevatten virale agentia, maar ook kleine aerosolen die worden geproduceerd bij ademen en spreken. CO2 wordt door de mens uitgeademd en leent zich dus als ideaal surrogaatmaatregel voor het in kaart brengen van een virus met beladen aerosolen. De DK Klima combineert alle functies van de DK Klima Licht IAQ indicator en een datalogger. Naast een op led gebaseerde CO2-indicatie in stoplichtstijl, wordt de logger geleverd met voldoende geheugen voor maximaal vier miljoen metingen. Het eenvoudig af te

lezen display toont niet alleen het huidige CO2-niveau in ppm, maar ook temperatuur, relatieve vochtigheid en luchtdruk. De DK Klima kenmerkt zich verder door de onderhoudsvrije NDIC CO2-sensor, hoorbaar alarm (uitschakelbare zoemer), batterij- of netvoeding, gratis InfraLog Basis software, en uitgang 0-5000ppm (010000 ppm optioneel). Catec BV Standnummer: 10.C051

VSK 2022 beursmagazine

VSK2022_1-72(rev3)adv(revjb).indd 66

25-04-2022 09:57