109e JAARGANG NR 5 MEI 2016
IN DE PRAKTIJK
CHILLERS OOK IN DIT NUMMER: t LEKDETECTIE KOELINSTALLATIES t THEORIE BRUIKBARE ENERGIE t BEDRIJFSBEZOEK IN ITALIË
RETHINK
#45
RETHINK #45 WORDT DE DAIKIN AWARD DE BELONING VOOR UW VRVPROJECT? MELD UW PROJEC T
NU A A
DAIKINAWARD.NNLOP
Heeft u een VRV-project waar u écht trots op bent? Zet uw project dan in de schijnwerpers en ding mee naar de Daikin Award! Deze prijs beloont innovatieve en duurzame concepten. Ofwel, totaaloplossingen waar de huidige markt behoefte aan heeft. RETHINK #45 is onze oproep aan de branche om samen te werken en met elkaar tot de beste oplossing te komen voor de markt. We hebben dezelfde doelen; samen zetten we ons in voor een aangenaam, duurzaam en gezond binnenklimaat.
MEE DOEN AAN DE DAIKIN AWARD BETEKENT Media-aandacht voor uw bedrijf Kans op een trip naar New York Kans op € 25.000,- in mindering op een volgend VRV-project
U NI E CHE MIE
De kracht van koud en warm!
Uniechemie B.V. | Aruba 21 | 7332 BJ Apeldoorn Telefoon 055 533 45 29 | Fax 055 533 37 29 www.uniechemie.nl
UN 001
Koelen is een apart fenomeen. Weinig mensen hebben er kennis van. Koelen is voor velen een middel, het geeft Traploos regelen van de koelcapaciteit he eft z’n hun onderneming een bestaan. Het lekkerste stukje nut bewezen. De kra cht van de nieuwe Ec oline co mp ressoren is het ve vlees, de mooiste bloemen of een heerlijk klimaat worden rbeterde rendement. De capaciteitsrege ling met de nieuw gerealiseerd door middel van koelen. Maar koelen kan ook e CRII cilinderkoppen is traplo os regelbaar tussen verwarmen zijn. Ook hier zijn er vele toepassingen mogelijk. en 10 10% 0%. Voor de aanstur ing biedt Uniechemi e Er zijn steeds meer situaties waarin verwarmen elektrisch een zelf ontwikkelde combinatie aan met de Dix ell sta pp enregelaar XC645CX. moet, bijvoorbeeld als er zonne-energie gewonnen wordt, Dit is een uitgebreide regelaar met alarmreg dan brengen koelen en verwarmen uitkomst. istratie, dynamische setpuntverschuiving en veel meer functies. De koeltechnische branche ziet deze uitdaging en weet Bitzer en Dixell, een veel beproefde dat Uniechemie hierin haar toeleverancier is. Uniechemie en ideale combinatie ! biedt het productenpakket dat compleet beantwoordt aan de behoefte van installatiebedrijven die F-gassen gecertificeerd zijn. Ook voor wat betreft de koudemiddelen HFK’s, HFO’s en de natuurlijke koudemiddelen. Naast componenten beschikt Uniechemie over een eigen koudemiddelafvulstation en unitbouw voor koelinstallaties en warmtepompen.
inhoud
OP BEDRIJFSBEZOEK IN ITALIË ## #& ! # ! $ !# # ) # ! ! !" "'"# # " ! " ! $ # % ! -" # ! $"#! ,
30
16 KOELMACHINE VOOR WKOCENTRALE NUON
VERDER IN DIT NUMMER:
"" % - #! "# ! & " % ! $ # #! $ ! % ! # ( " !,
07
VOORWOORD
08
NIEUWS
12
VERENIGINGSNIEUWS
28
INVERTERTECHNOLOGIE
30
OPLOSSING OLIEPROBLEEM
22
40
KOELINSTALLATIE HOTEL
48
LUCHT MENGEN
ENERGIEGEBRUIK SNOEPFABRIKANT FORS OMLAAG ! ## " # ! !$ ! ! " % $ & # ! ", % ( ## ( " " " $ #,
25
51
VERS KOELEN IN BEWEGING
54
PROJECT NATUURLIJK KOELEN
56
BUITENLANDS NIEUWS
58
PRODUCTNIEUWS
62
COLOFON & VERWACHT
ADVERTEERDERSINDEX ADVANSOR
21
AIRVIEW LUCHTBEHANDELING AMBRAVA B.V. / SAMSUNG
33 BIJSLUITER
BITZER KÃœHLMASCHINENBAU
64
CARRIER AIRCONDITIONING BENELUX
11
CARRIER REFRIGERATION BENELUX
39
CENTRUM VOOR KOUDE- EN KLIMAATTECHNIEK
ENERGIE GAAT NOOIT VERLOREN
CLIMALIFE DEHON COOLENERGY
61 8 41
DAIKIN AIRCONDITIONING NETHERLANDS 2, 3
# ! # % ! ( ## " # /.. ! #, #" # % ! ! + ! !$ ! # & ,
35 SYSTEMEN EN SENSOREN VOOR LEKDETECTIE "#! ! & # % #! # $ # # # ! !,
44 Mei 2016
ENERGIE CONSULT HOLLAND
24
FAIRFIELD TECHNOLOGIES
41
GEA REFRIGERATION NETHERLANDS
53
ICEFISH
59
INTERCOOL TECHNICS
63
JOHNSON CONTROLS SYSTEMS & SERVICE 59 KUSTERS TECHNISCHE HANDELSONDERNEMING
6
MIDEA NEDERLAND
27
MULTI IMPORT
33
PANASONIC BENELUX PRINS TECHNICS
61 15, 47
SABROE PRODUCTS BENELUX
21
SMITSAIR JET SYSTEMEN
32
SPARKLING PROJECTS
43
STULZ GROEP
50
UNIECHEMIE
4
VRT-INTERNATIONAL
59
WESTERN AIRCONDITIONING
34
WIJBENGA, INGENIEURS- EN HANDELSBURO 34
5
Airconditioning • WiFi Controle via Smartphone-app • Infrarood afstandsbediening • I-Feel Sensor • 0.5 W Stand-by • Energiezuinig • Auto herstart
Making BETTER Air Conditioners Gree Airconditioning
Tel: 077-3540341 • www.gree.nl
redactioneel
Zo simpel kan het zijn
D
Sinds 2010 is het energiegebruik met maar liefst 80 procent teruggebracht
Uko Reinders Hoofdredacteur
at er nog veel te besparen valt bij koeling laat het artikel in dit nummer over snoepfabriek Perfetti van Melle in Breda goed zien. Sinds 2010 is het energiegebruik daar met maar liefst 80 procent teruggebracht. De besparing komt vooral door aanpassingen in de koeling. In een technisch blad als RCC K&L verwacht je te lezen dat een nieuwe koelinstallatie voor deze enorme energiewinst heeft gezorgd. Deels is dat het geval. Maar deels ook niet. De eerste stap die de fabrikant, van onder meer Fruittella en Mentos, zette was de koelmachines in het weekend uit te zetten. Daarmee werd per week 8.000 kilowatt bespaard. Zo simpel kan het zijn. De titel van het artikel luidt: je ziet pas wat je kunt besparen als je erop focust. Zo is dat ook bij het uitzetten van de machines gegaan. Peter Marijnissen, manager buildings, sites and energy bij Perfetti van Melle, legt uit dat een vakbladartikel de aanleiding was om het energiegebruik van de fabriek in kaart te brengen. In dat artikel las hij dat een fabriek in rust gemiddeld nog 50 procent van de energie gebruikt ten opzichte van in volle productie. In het weekend wordt er bij Perfetti van Melle geen snoep gemaakt en staan de machines stil. Koeling is dan niet nodig, dus werd besloten om de koelinstallaties uit te zetten. De tweede stap die bij Perfetti van Melle werd gezet, was het installeren van een frequentieregelaar die ervoor zorgt dat de koelmachines niet altijd op volle toeren hoeven te draaien. Daar werd vooral van geprofiteerd in de winter, wanneer koude buitenlucht de koeling een handje helpt. De stap daarna was de installatie van twee koudwatermachines. De besparing zou nog gunstiger kunnen uitvallen als meer restwarmte, die met de koudwatermachines wordt opgevangen, hergebruikt kan worden. Op de fabriek zelf is de warmtevraag echter niet zo groot, maar als de fabriek op het duurzame bedrijventerrein Park 20|20 in Hoofddorp had gestaan, was het wel mogelijk geweest om veel warmte af te geven. Bij dit project in aanbouw, dat ik voor een artikel in vakblad Warmtepompen bezocht, worden uiteindelijk dertien panden met een warmte- en koudedistributienet op elkaar aangesloten. Dat net is weer gekoppeld aan een wko. De warmte van de snoepfabriek zou in Hoofddorp goed van pas zijn gekomen voor een zorgcentrum met ouderen die van hoge temperaturen houden. Park 20I20 is nu nog een bijzonder project, maar ik kan me voorstellen dat een netwerk waarmee huizen, kantoren en fabrieken warmte en koude uitwisselen in de toekomst heel gewoon is. Als over pakweg twintig jaar een artikel wordt geschreven over een fabriek die warmte afgeeft aan een bejaardenhuis, zal daar vast ook met ‘zo simpel kan het zijn’ op worden gereageerd.
7
nieuws
BEDOMPTE LOKALEN ONDANKS HIGHTECH VENTILATIESYSTEMEN
Scholieren zitten vaak in een bedompt lokaal. Filters en batterijen worden niet op tijd vervangen en storingen niet opgemerkt of opgelost. Of de ventilatie
len hebben hightech-ventilatiesystemen, maar de leerlingen zitten lang niet altijd in een fris lokaal. "Scholen kunnen er niet goed mee uit de voeten", stelt Marco van Zandwijk van het landelijk kenniscentrum Ruimte-OK in het AD. Het ontbreekt onderwijsorganisaties meestal aan kennis over het gebruik en beheer van de technische snufjes. Het gevolg is dat sommige oude, tochtige scholen nog frisser zijn dan de moderne gebouwen met alle hightech apparatuur. Dat constateerde adviseur Bas Knopper tijdens een onderzoek op ruim veertig scholen. "Als je zo'n gebouw potdicht maakt en de ventilatie niet goed gebruikt, is het CO2-gehalte te hoog", verklaart hij.
maakt te veel herrie, waardoor leraren het systeem uitzetten of de ramen openen. Dat meldt het Algemeen Dagblad. Honderden basis- en middelbare scho-
STOP MET R-404A Wacht niet meer*, kies voor het beste!
95
R-404A
100
R-4XXA
105
R-407F
R-407A
110
R-448A (N40)
Best
Beter In % ten opzichte van R-404A
Doe het nu
Gecombineerde energie-efficiĂŤntie* lage en gemiddelde temperatuur
90 LT (-30oC) en MT (-10oC)@ 45oC condensatie
*33% van het geĂŻnstalleerd vermogen bij LT en 67% bij MT
www.climalife.dehon.com
8
GUSTAV LORENTZEN CONFERENCE NATURAL WORKING FLUIDS IN AUGUSTUS
D
e twaalfde IIR Gustav Lorentzen Natural
Working Fluids vindt plaats van 21 tot met 24 augustus in het conferentiecentrum van de Heriot-Watt University in de Schotse stad Edinburgh. De conferentie is gericht op een internationaal publiek van professionals met interesse in natuurlijke koudemiddelen, zoals installateurs, onderzoekers, en fabrikanten en aanbieders van installaties. Het programma is inmiddels ingevuld. De conferentie wordt ondersteund door de IIF/IIR-Commissies B1, B2,
Tekort aan technici veroorzaakt stress op de werkvloer Meer dan driekwart van de technici wijst stress aan als grootste gevolg van het kwantitatieve tekort aan technisch personeel. Dit laat ROVC, partner in trainingen en opleidingen voor technisch Nederland, zien in de eerste editie van de TechBarometer, een onderzoek uitgevoerd onder 1.231 respondenten uit de technische branche. Het rapport geeft inzicht in de markt-, HR- en opleidingstrends binnen de techniek. Naast stress wordt lagere kwaliteit van het werk (10%) als direct gevolg gegeven. In het onderzoek wordt teruggeblikt en vooruitgekeken naar het tekort aan technici. Zo heeft 63 procent van de respondenten de afgelopen vijf jaar een tekort ervaren. Dit werd zowel op kwalitatief als kwantitatief niveau gevoeld. Respondenten verwachten hier de komende vijf jaar ook nog mee te kampen (60%). Een slechte aansluiting van regulier onderwijs op het bedrijfsleven wordt aangewezen als de belangrijkste oorzaak van het tekort (28%). Daarnaast speelt vergrijzing een belangrijke rol (22%). John Huizing, algemeen directeur van ROVC: “Het is niet meer dan logisch dat medewerkers stress ervaren door het tekort aan technici. Maar dat het percentage zo hoog ligt én de komende vijf jaar nog geen daling wordt verwacht, onderstreept de urgentie. Stress is ongezond en leidt tot uitval van medewerkers, onnauwkeurigheid en een slechte werksfeer. Genoeg redenen om in actie te komen. De strijd om technisch talent is begonnen. Daarvoor moeten we de handen ineenslaan. Dat betekent een actieve houding van zowel het bedrijfsleven als het onderwijs. Samen kunnen we dit tekort een halt toeroepen.”
Mei 2016
D1 E1 en E2.
WARMTEPOMPCONGRES
O
p 7 juni 2016 vindt in Veenendaal het Nederlands Warmtepomp Congres plaats. Tijdens dit event kunnen adviseurs, installateurs, woningcorporaties, projectontwikkelaars, opdrachtgevers en andere partijen uit de bouwkolom zich bij laten praten over de nieuwste ontwikkelingen rond de toepassing van warmtepompen, realisatie van klimaatdoelstellingen, maar ook over economische waardevermeerdering van vastgoed. Informatie en inschrijven: www. nederlandswarmtepompcongres.nl
9
nieuws
Eendaagse gratis training in opleidingscentrum in Hasselt
Bitzer Benelux biedt de mogelijkheid om diverse trainingen te volgen in het speciaal daarvoor ingerichte opleidingscentrum te Hasselt. De standaardtrainingen die worden aangeboden, zijn gericht op meerdere doelgroepen en bieden steeds gerichte kennis. Al naar gelang
de wensen van de klant, is het eveneens mogelijk om trainingen op maat te organiseren, zowel in het Nederlands als in het Frans. De enthousiaste docenten zijn zowel theorie- als praktijkgericht en kunnen terugblikken op een jarenlange ervaring in de koude- en kli-
maatbranche. De eendaagse intensieve trainingen zijn kosteloos en worden in groepen van maximaal vijftien deelnemers georganiseerd, zodat er steeds voldoende ruimte overblijft om op individuele vragen en thema’s in te gaan.
ONDUIDELIJKHEID OVER DETACHERINGS- OF UITZENDCONSTRUCTIE Welke bedrijven kunnen gebruikmaken van de subsidieregeling praktijkleren? Een veelgestelde vraag waarbij vooral (in de bouwsector) onduidelijkheid bestaat over de begeleiding van bbl’ers. En eigenlijk is het antwoord heel simpel, stelt PNO Consultants. Vastgesteld is dat het bedrijf dat de daadwerkelijke praktijkbegeleiding van de bbl’er op de werkvloer voor zijn rekening neemt, degene is die aanspraak kan maken op subsidie. Het is daarbij niet van belang of de bbl’er ook daadwerkelijk op de loonlijst staat. Dus ook als bbl’ers werkzaam zijn via een detacherings- of uitzendconstructie komen zij in aanmerking voor subsidie. Wel moet er sprake zijn van een geldige praktijkovereenkomst tussen de leerling, het opleidingsinstituut en het - door het SBB erkende - leerbedrijf dat de praktijkbegeleiding verzorgt. Opgesomd komt de organisatie dus in aan-
10
merking voor subsidie als: t er sprake is van een erkend leerbedrijf; t de bbl’er wordt begeleid op de werkvloer van het erkende leerbedrijf; t het bedrijf medeondertekenaar is van de praktijkovereenkomst. Via de subsidieregeling praktijkleren stelt het ministerie van OCW subsidie beschikbaar voor praktijkleerplaatsen. Het gaat dan over leerwerkplaatsen in het schooljaar 2015/2016. Bedrijven en instellingen die hiervan gebruik willen maken, kunnen van 2 juni tot en met 15 september subsidie aanvragen. Net als in 2015 is ook dit jaar 205 miljoen euro beschikbaar, waarbij de subsidie voor een volledige praktijkleerplaats kan oplopen tot 2.700 euro.
A I R C O N D I T I O N I N G & V E R WA R M I N G S O P L O S S I N G E N
www.carrier.nl www.carrier.be
KNVvK verenigingsnieuws
HIGHLIGHTS JAARVERGADERING Op 20 april heeft de KNVvK haar jaarlijkse jaarvergadering gehouden in het OTIB-gebouw in Woerden. Gelukkig konden ook dit jaar de jaarrekening en de begroting voor 2016 weer worden goedgekeurd, en ook de lopende zaken zijn naar tevredenheid van de leden behandeld. Hierbij de andere highlights: WISSELING BESTUURSLEDEN In totaal is afscheid genomen van een viertal bestuursleden. De termijn van AB-leden Bart van der Wekken, Edo Wissink en Jan Broeze zat erop en zij waren derhalve niet herkiesbaar. Ook DB-lid Bernie Willems is gestopt. Op passende wijze en met mooie woorden is afscheid van hen genomen, daarbij hebben zij de ‘KNVvK Beer’ in ontvangst genomen! Ook mogen we een tweetal nieuwe bestuursleden verwelkomen, en wel Joop Hoogkamer, als nieuwe penningmeester/secretaris en DB-lid, en René van Gerwen als AB-lid. Beide heren zijn bekend en gerespecteerd in de koeltechnische wereld en behoeven dan ook
nauwelijks introductie. De KNVvK is blij dat beide heren hun kennis, netwerk en betrokkenheid willen inzetten om de volgende stap met de KNVvK te kunnen maken! Nadere introductie volgt in een volgende uitgave van RCC K&L. START MET ‘NIEUW ELAN’ De nieuwe verenigingsmanager Etty de Boer presenteerde het project ‘nieuw elan’, dat tot doel heeft om de KNVvK weer aantrekkelijk te maken voor jonge koeltechnische professionals. In haar betoog werd op aantrekkelijke wijze een context geschetst van de veranderende wereld met andere behoeften en wensen. Ook de korte kenschets van de jonge generatie maakte duidelijk dat een andere positionering, tone of voice en aanpak nodig zijn om als vereniging aantrekkelijk te zijn voor jonge professionals. Meer specifieke info op de website www.knvvk.nl. Ideeen/opmerkingen/kanttekeningen graag aangeven via ettydeboer@knvvk.nl. Als je actief wilt meedenken/meedoen, dan wordt dit zeer gewaardeerd!
DAG VAN DE KOUDE Het onderwerp 'nanovloeistoffen als koelmiddel' stond centraal tijdens de Dag van de Koude. Het onderwerp werd neergezet vanuit het bedrijf Hydromx. Hydromx brengt na jaren onderzoek een stabiele nanovloeistof op de markt. De eerste buitenlandse praktijkresultaten lijken positief: tot wel 30 procent efficiency-voordeel. Vanuit de TU Delft heeft Carlos Infante Ferreira de wetenschappelijke bevindingen
op een rij gezet. Hij plaatste daarbij ook een aantal kanttekeningen bij de positieve effecten van nanovloeistoffen. In de discussie kwam naar voren dat de exacte samenstelling van de Hydromx-vloeistof geheim is (en blijft). Meer onderzoek onder Nederlandse koeltechnische omstandigheden lijkt nodig om de waarde van nanovloeistoffen reëel te kunnen inschatten.
OPROEP Tijdens de Dag van de Koude ontstond behoefte aan het onafhankelijk testen van de Hydromx-nanovloeistof. De KNVvK wil hierin graag faciliteren; daarom bij deze de oproep voor bedrijven en/of personen die hierin geïnteresseerd zijn. Aanmelden via ettydeboer@knvvk.nl voor 1 juni 2016.
AGENDA 7 juni Nederlands Warmtepomp Congres 2016, Van der Valk Hotel, Veenendaal 16 juni Congres Vers Koelen in Beweging, Wageningen University, Wageningen 21-24 augustus Gustav Lorentzen Conference, Heriot-Watt University in Edinburgh
12
STEK verenigingsnieuws
DRUK BEZOCHTE UPDATE-BIJEENKOMSTEN STEK heeft in april per regio Update-bijeenkomsten gehouden. Onderwerp: de gevolgen van de nieuwe F-gassenregeling - en de bijbehorende BRL 100 en 200 - voor
sen certificaat categorie 1 en 2 nu op basis van 5 ton CO2-equivalent ligt in plaats van 3 kg. Wat niet verandert is dat STEK exameninstelling is en blijft voor de stationaire sector.
bedrijven in de koelsector. De vijf bijeenkomsten werden zeer druk bezocht. Dordrecht spande daarbij de kroon: we mochten er bijna 100 aanmeldingen ontvangen.
BRL 100 – 200 Bij de uitleg over de BRL 100 en 200 is onder andere ingegaan op de verantwoordelijkheden met betrekking tot de F-gassenverordening. De getrapte verantwoordelijkheid wordt soms wat uit het oog verloren: t Europese wetgeving, geldt voor alle 28 lidstaten. t Nederlandse invulling door BRL100 en BRL200. t Keuringsinstanties voeren controles uit op basis van BRL100. t STEK ondersteunt installateurs in dit proces. t Onderneming krijgt certificaat na goed doorlopen controle. t Personen krijgen een persoonscertificaat op basis van een examen conform BRL200. BRL 100: VOOR ONDERNEMINGEN De informatie over de BRL 100 richtte zich onder andere op het feit dat kwaliteitsbeleid schriftelijk vastgelegd moet worden. Daarbij moeten bedrijven aantoonbaar verbeteren; bijvoorbeeld door aan te tonen dat er minder lekkage was dan vorig jaar. Ook klachten moeten aantoonbaar correct afgehandeld worden. Nieuw is ook dat het CO2-equivalent op de balans en etiket erbij moet. BRL 200: VOOR PERSONEN Bij de BRL 200 Is onder meer uitgelegd dat nu uitgebreide kennis nodig is van GWP-cijfers en dat deze ook toegepast kunnen worden. Een andere verandering is de grens tus-
mei 2016
Geldigheid certificaten/diploma’s: t Het certificaat volgens de nieuwe regeling blijft onbeperkt geldig. t ‘Oude’ F-gassendiploma’s blijven geldig. t Het oude CFK-diploma is niet meer om te ruilen. STEK-BEDRIJFSCERTIFICAAT STEK is bezig het STEK-bedrijfscertificaat onder de Raad voor Accreditatie te brengen. Dit houdt in dat er een onafhankelijke toets op de eisen en de wijze van controleren van STEK door de Raad plaatsvindt en het certificaat nog meer aantoonbaar kwaliteit, duurzaamheid en veiligheid vertegenwoordigt. In de (nabije) toekomst wordt het STEK-bedrijfscertificaat ingedeeld in modules. U kunt dan bovenop de algemene STEK-eisen (of een vergelijkbaar kwaliteitssysteem) enkele modules kiezen of voor een totaal certificaat gaan met F-gassen, EPBD en eventueel CO2. Verder overweegt STEK bedrijfscertificaten te ontwikkelen voor ammoniak en brandbare koudemiddelen (koolwaterstoffen en HFO’s). KEURINGSINSTANTIES Tijdens de bijeenkomsten is ook Kiwa als nieuwe keuringsinstantie voor STEK geïntroduceerd. Naast SGS INTRON kunnen bedrijven voor STEK-certificering nu dus ook Kiwa als certificeerder kiezen. EPBD: KANSEN VOOR PERSONEN ÉN BEDRIJVEN EPBD-persoonscertificering Vanaf juni 2016 moet elk utiliteitsgebouw met comfortkoeling (vanaf 12 kW) voorzien zijn van een EPBD-
inspectierapport. Deze inspecties moeten uitgevoerd worden door gecertificeerde personen (inspecteur EPBD-A en/of EPBD-B). Op dit moment is slechts een handjevol gebouwen gekeurd. De EPBD-aircoinspectie moet daarbij ook elke vijf jaar herhaald worden. EPBD-bedrijfscertificering Gebouweigenaren zoeken voor de airco-inspecties betrouwbare en kwalitatieve leveranciers. U kunt zich profileren in deze markt met een EPBDbedrijfscertificaat. Met een aantal bedrijven en onze keuringsinstanties is STEK een traject gestart om op korte termijn de eerste EPBD-bedrijfscertificaten te kunnen afgeven. Bij STEK kunt u terecht voor examens EPBD-A en B en voor EPBDbedrijfscertificering. Daarmee kunt u de kansen die er in de markt liggen, ook daadwerkelijk benutten.
Op www.stek.nl kunt u de presentatie of video-impressie van de bijeenkomsten bekijken. Ook vindt u er meer informatie over de BRL 100 en 200 en EPBD.
13
NVKL verenigingsnieuws
LEDENVERGADERING NVKL IN WILDLANDS Op vrijdag 3 juni houdt de NVKL haar ledenvergadering in het nieuwe dierenpark in Emmen, Wildlands Adventure Zoo. Een hagelnieuw safaripark waar één van de NVKL-leden een groot deel van de koeling heeft verzorgd. De dag start met de ledenvergadering om 10.00 uur. Daarna volgt een lezing over hoe Wildlands is ontstaan. Wat is het verhaal achter de werelden van Wildlands? En wat is het idee achter het nieuwe park en wat is de positie in de markt? Het middagprogramma trapt af met een lunch en daarna volgt natuurlijk een rondleiding door het safaripark. Het programma duurt tot circa 15.30 uur. Aanmelden voor de ledenvergadering kan op www.nvkl.nl.
NVKL-KRINGBIJEENKOMSTEN GOED BEZOCHT In de afgelopen periode zijn er zeven kringbijeenkomsten gehouden voor alle installateurs binnen de NVKL. De bijeenkomsten zijn dit jaar beter bezocht dan ooit. Tijdens de bijeenkomsten zijn de komende veranderingen in de F-gassenbedrijfscertificering toegelicht, die vanaf 1 juni volgens de BRL100 worden geaudit. Ook zijn de nieuw ontwikkelde PED web-applicatie, de bedrijfs RI&E en de certificering voor natuurlijke koudemiddelen gepresenteerd.
MODELCONTRACT IN PLAATS VAN VAR Veel bedrijven zitten te wachten op een modelcontract dat de plaats kan innemen van de VAR die gaat verdwijnen. Binnen de Metaal & Techniek is er een modelovereenkomst gemaakt en inmiddels heeft ook de belastingdienst deze goedgekeurd. Er komen twee overeenkomsten, namelijk 'werk op locatie' en 'in of vanuit eigen werkplaats'. In de praktijk van alledag zal voor installateurs vooral het model 'werk op locatie' van belang zijn. Het model 'werk op locatie' is bedoeld voor als de uitvoering van de klus op het project of bij de klant gebeurt. Als de uitvoering van de klus vooral in eigen werkplaats gebeurt, komt het model 'in of vanuit eigen werkplaats' in aanmerking. De NVKL heeft de overeenkomst ‘werk op locatie’ al beschikbaar gesteld. Het model ‘in of vanuit eigen werkplaats’ komt binnenkort beschikbaar.
VERHUIZING NVKL De NVKL verhuist naar een andere locatie in Zoetermeer. Vanaf 17 mei zijn we te vinden op: Zilverstraat 69 2718 RP Zoetermeer. De overige adresgegevens blijven ongewijzigd.
14
chillers Tekst: ing. Dick Havenaar
PRODUCENT VAN CHILLERS EN SYSTEEMKLIMATISERING
" " $ # ! $# $' "!$ !" % "$ $$ ! $ !" " "# #(#$ $ # " #!" % $ - ) ' & " /# $ " # %#$" . $$ #$ $ " & $ ' $ $- !" #& " $ " & / $ . $ $ $ $ # !" % $ . # " + " " .
De fabriek van Rittal in Valeggio, Italië.
16
$ $ # # $"% & $$ $/ ' $ %' #(#$ ' " ' ' " $ ! #$ & " $ $ # " & # / #$ /$ ! ## ) # $ / # "& ""% $ $ $ "#. " ' " $ / "% $ & !%$ & $ " $ ! / " " $$ / $' " #! #$ - ' " " "$ - " % $ " / " #$"% $%%" & " # $$ /& #$ . 2874 ' " " " / $ * ! " $ " & . # 3122 # $ " $#$ !" % / $ /% $ & $$ ! $ & #(#$ / $ # " . " ' " 344 ' " "#- "/ # ) $ " # " & 71 %" . # 3118 ' " $ " # ) $ " & 34 !" / $ 3124 ) 226.111 #(#$ / - ' " " "#- !" % " . " $ " $ " ) # & #/ $ ! " #$ "" & 25.111 3- ' "& 8.111 3 # %' . " )) " - / " " % $ "0 $ "/ $ ( % $ "- !" # / $ $ ' " " & " #$ $ ' / "# #(#$ $ # " #!" % $ " ' " !" % " . $ & " #/
Andrea Lazzaro (links) en Elbert Raben controleren een 12 kW LCP-
Luchtgekoelde chiller wordt getest.
rack in DX-uitvoering.
" " # "& " & "# " 2 % $ " 0 "# & " " # %#$" / " $ "# & " 2" " ' / 2 %#$" + # #$ " $ & " 2 ' $ / ' " $ ' ## "# % $3' 2 $ "2 % $3 % $2% $& " 1
% $ #)#$ & " $ & 2 %#$" + # #$ ' " " " $ & " & 5 $ $ 64 1 "# & " $ & 2" # $ $ "# ' " 2 " " $ & " & 59 $ $ 8;5 * & "* & $ % 854 1 ‘Â? ™‘”†‡Â? ‹Â?†—•–”‹´Ž‡ …Š‹ŽŽ‡”• ˜‘‘” •’‡…‹Ď?‹‡Â?‡ ÇŚ $ ## & " / ' $ " % $ % $& " $ " " % 2 " % $# , $ " " ($ " " 2 Ž‹Â?‰Ǥ ÂƒÂ–Â‡Â”Č€Â‰ÂŽÂ›Â…Â‘ÂŽÇŚÂ’Â‘Â?’‡Â? ™‘”†‡Â? ƒĎ?ŠƒÂ?Â?‡Ž‹ŒÂ? ˜ƒÂ? ' # & $ % $ & " $ $ " " 2 3 " % $1 $ $ # & " ## " $ " #$ ' " $ & " " / % "# ' " & " $ % "& $1 #)#$ ' " #$ " & "* & " 2 $ # " $%%" & " 1 % $ "# * #$ " % $ ' $ " $" 3% $$" 2 2$ " $%%" & 64 < 359 < & #2 $ " $%%" & =79 < > (1 =8: < ?1
Mei 2016
" # " $ $ & $ # $' 2 / % $ ' " $ " % " / * # 2 " $ % = " $ / %' " $ "#/ $" (2 $ "# 2 #)#$ & " # "& "2 $' " " #1 > #$ $ & " !% # 2 * 2 #$ ' " #$ $ #?1 "# #)#$ $ # " # " % $ ' " $ #$ %$ $ # " 3 2 " 2 %#$" / %$ %#$" / & # 2 %#$" > " " " $ $ $ ) + ?/ " # " % $ " & / $ % 2 $ / $2 " #)#$ %$ ' % # $ "/ # " 2 # %#$" / 2 $ $ "# # "& "2 %$ ""% $ #1
" % $ " ## & $# & # $
/ ' $ #$ $ & " $$ " % $ )#$ 1 $ # $ #$ " " # $ $ $ # $ 2 " % $ " #1 "# #)#$ 2 $ # " # " % $ ' " " " " % $ #$" & # $ 2 " / $ # " $ $ " & & 1 2 & $ " #/ ' & " $ # ' " 2 # $1 * * $ # $ " #$ $ ' $ $ & " % $ $ & " / & "$ $ & " "$ #2 $ $ & " 1 $ $ # & "$ %"
17
bedrijfsbezoek
% " " # + " * # + ! ! # * ! " $ " + " + * + # & " $ " ! * " # + $ ! *
! " " ) # + !# " $ + ) ! + # + * % !# ! " $ + ) # + + †‡Ǥ ‹‡”Â?‡‡ ™‘”†– „‹Œ ‘Â?‡nj’‹‡…‡njĎ?Ž‘™ ‘ˆ •–—Â?•nj’”‘+ ! ! " " ! ! * + # + Productielijn industriĂŤle mini chillers.
INNOVATIEPRIJS VOOR NIEUWE GENERATIE KOELAGGREGATEN
Blue e+ koelaggregaat.
18
Voor de meest efficiĂŤnte serie industriĂŤle koelaggregaten Blue e+ ontving Rittal in maart 2016 de Innovationspreis Deutsche Industrie voor 'het beste product'. In het juryrapport werden onder andere de hoge energie-efficiĂŤntie, intuĂŻtieve bediening middels een touch display, de gestandaardiseerde communicatiepoorten en intelligente interfaces, en monitoring op afstand genoemd. De verkiezing, georganiseerd door vakblad Produktion en adviesbureau Staufen AG, werd dit jaar voor het eerst georganiseerd. Het koelsysteem is energie-efficiĂŤnt dankzij innovatieve hybride technologie. Mede door het gebruik van een heat pipe ligt het energiegebruik tot 75 procent lager dan bij conventionele systemen. De revolutionaire klimatisering vindt plaats door het gebruik van een actief koelcircuit met toerengeregelde componenten voor een op de behoefte afgestemde koeling, en een in het systeem geĂŻntegreerde heat pipe voor passieve koeling. De warmte uit de kast wordt door de heat pipe afgevoerd zodra de omgevingstemperatuur lager is dan de ingestelde waarde. De compressor wordt alleen ingeschakeld als de passieve koeling ontoereikend is. Er zijn transparante efficiĂŤntievergelijkingen beschikbaar, op basis van berekening van de gestandaardiseerde Energy Efficiency Ratio (EER) en Seasonal Energy Efficiency Ratio (SEER), die de werkelijke seizoensgebonden energieefficiĂŤntie aanduidt.
% ! * ! ! " "" # ! $ ! # /- ! #* & # # " % ! # ! ! # !$ % " $# # " & ! # "#"# + # ! # # $ % ! # ! % # % + # % & ! !"*
! ! "'"# !" & ! % # "#* # "#! "$ # # & ! ! + ! "#! ! " # $# !+ "'"# ) ( # #! # ! "* & # # # & % $ #" #" % % !+ " # ! "# ! "'"# + !"* !" "'"# & ! % ! Â?‡– ‡‡Â? ÇŚ o ÇŚ ‡Â? nj…‡”–‹Ď?‹…ƒƒ–Ǥ " & ! ! #! !" # "# ! + $ # "'"# #! " !#% ! ! # #! ( % ## $ #" % !+ % ! * $" # & ! & #! $& ! % !# # ! $ ! % ! # * "# % ! # ! " % !# # % !" + * ! "# ( # % ! # ! % # " !% ) # # !$ ! % # + # $# ) # % !( ! % & ! " " # # !$ ! % ( ) % " # # !" *
Zijaanzicht luchtgekoelde IT-chiller tijdens het installeren van de elektrische bekabeling.
Čˆ
% ! + # "" ( " ## $ #,& # !+& ! # & "" !" ( ( + !" % !( % ! $ # # ! ! ) ! ! $ ! $ #") ! ! ! "+ " ! $ !% #* !" ( " ! # % ! % .1 # # 02. % !+ ! & # !+ $ # $ #% ! * Čˆ # "'"# % !# % # $ #+ ! # % ! * 3 $
4 ($ # $ # % ( # + # !( % # " !% !! "# + $ # % ( # & ! ! # % !"# % # " !% !! * Čˆ # +"'"# # # " ! + " "# ! $ ( * & !+ $ # & ! # # !( % ! + #$$! ( ) ! % ! $ ( * Čˆ ‹“—‹† ‘‘Ž‹Â?‰ ƒ…Â?ƒ‰‡ ƒ…Â? Íľ ÇŚ ʹͲ Â? # +"'"# % !# ! + " ") % ! #& +! "* !$ % % ! " ! ! "" ! # "'"#
Mei 2016
LCP DX-rack tijdens de montage.
19
bedrijfsbezoek
HEAT PIPE-TECHNOLOGIE Een heat pipe is eigenlijk een transportmechanisme dat grote hoeveelheden warmte kan verplaatsen. De verplaatsing is veel groter dan normaal door geleiding alleen mogelijk zou zijn bij kleinere temperatuursverschillen en/ of over grotere afstanden. In een heat pipe zit een transportmedium, in dit geval koudemiddel R134a, dat aan de warme kant verdampt, waarbij het energie of warmte opneemt en zich als gas voortbeweegt naar de koude kant. Daar condenseert het en geeft het zijn warmte af, om vervolgens weer als vloeistof terug te stromen naar de warme kant.
Lucht/water-warmtewisselaar LCP Hybrid.
Werking van de heat pipe met het verdampende en condenserende koudemiddel R134a.
De werking berust op het principe van Watt: 1. Het koudemiddel R134a verdampt op het moment dat het in contact komt met het warme oppervlak. Hierbij neemt het de verdampingswarmte plus de soortelijke warmte maal de temperatuurstijging aan energie op (hoewel dit tweede deel meestal een relatief kleine component is vanwege de grote verdampingswarmte en het relatief kleine temperatuurverschil). 2. Aan de koude kant condenseert de damp weer, waarbij de opgenomen warmte vrijkomt. 3. Door het condenseren enerzijds en het verdampen anderzijds ontstaat een drukverschil dat ervoor zorgt dat het gas gaat stromen, zodat het eigenlijke warmtetransport plaatsvindt. 4. Om de gecondenseerde vloeistof terug te krijgen naar de warme kant van de heat pipe, wordt gebruikgemaakt van de zwaartekracht waardoor de vloeistof naar beneden wordt getransporteerd. Het grote voordeel van heat pipes is hun capaciteit om extreem efficiĂŤnt warmte te verplaatsen. Hier wordt optimaal gebruik van gemaakt in de LCP Hybrid, waarbij de heat pipe met de warmtewisselaar is geĂŻntegreerd in de eveneens passieve achterdeur van een racksysteem. Een heat pipe is een compleet passief apparaat. Er zitten geen bewegende delen in en zolang het omhulsel intact blijft, kan de heat pipe eeuwig blijven functioneren.
Čˆ ‹“—‹† ‘‘Ž‹Â?‰ ƒ…Â?ƒ‰‡ Â?Ž‹Â?‡ Íľ njʹͲ Â?
20
Over de auteur Ing. Dick Havenaar is redactioneel coÜrdinator van de KNVvK-beleidsgroep Marcom en technisch adviseur van de redactie van RCC K&L. Meer informatie Rittal T: 0316–591660 E: sales@rittal.nl I: www.rittal.nl
1
( * #" $ 0 * )710/ #! * 934 6106 /063 * , $ ! ' * %%%' $ ! ' " " ! $ + & " " * 920 6/ 224 82 71 * 920 5 41 78 42 15 * !, $ ! '
High-quality waterkoeler
„ „ „ „ „
chillers Tekst: Frans Keizer
" $$ ' - %# $% # ( $ '!!# &! ! &( # % *! , ' '!!#( # ( $ % ! ! # '! $% ! % $ 1,300 !& ! % & ' # % !& %, &* ' !" % %# & #,
# ' # # &! ' #% %# % %+ ( # % + !& $ # 2 ! # $ ! $& % + # ' !# $ % $, ϐ ϐ Ǥ &&#* # #! *! $ ( + # !! Ǧ ϐ ´ Ǧ %# $, ' %# $ $ ' - %# $% # , % !&( ! % % * % %&$$ $% + $" #%# -
Figuur 1: Deellastgrafiek YMC².
22
' #%+ % $% $% % ! #, # & ( # $% $ #" ! % %, '#! # % $ " % $ " ( # * % * %% + !! .! ' / , &! '!!#* % % ' -( # % # % %# 4 5 ! %!!#%!# $ ! # + # % # # %+ % % # ' % !) + ! - "" #% % + %!!# ! # (! ' ( # % !& ,
De nieuwe chiller wordt bij de Omval-centrale afgeleverd.
&' ' "! % ! % ( ' ) % * % ' 2 % ' "## ! ! A
3&B ! ! " !&' ' 1 - '&' &' ' ( ' ! &"%#' " 2 ! ! '* !'% ( " ! & ' ! '"' "# &' " ) % " ! ) ! "! ) % :09 ' 1 " !&' ' ) %' "( ! ! %& ) ! "! % %"! & "( ! '1
) %' '% 2 ' ' ! #%" ( %' % &'* % ' '"' )""% "%' 2 %( ' * % " &"%#' " ! ' )" !1 ""% ( ' % ! ) ! ' "! % %"! & &' &* % 2 ' ! ' ) ! &' % ! % ) ! ' 2 &' & ' !( " % &'* % ' ) !( '
("!2 !'% ! ! ' ) % ! ! !'""%2 "(* ! ! *"! ! ! ! ' ) %-"% ! & 2 ) ! ) 2 !'% 1 ""% !'% ! ' & ( ' ! "# &' &) %* % ! * % &' !
2 !&' ' ") % " 1 - & ! & ) %2 * % 1 &' ! &"%#' " ! # &2 ' % ""% ! ' % ! ' "! #' ) ! "( 2"#2 * ! ! " &' *"% ! ) %) ! !1
("! &' ! !' & ! ! ! (* " 2 ! 0 <1;:4 ((% # % % ! % - - !1 " " ' ! ! &' ' - ! "! % )" &' "!2 ' & 51;44 "( ' ) % ! ! ' "( ! '1 ! * !' %# % " - " ! ) % 2 (% ! ! "# ! "( )% ) ! 844 '"' ;44 1 "( " ' ) % *"% ! ' ! !&' % !)" %' # % '((% '(&& ! 809 ! 5404 @ ! 2 " * ' % " ) - ) % .% ! '(&& ! 74 ! 544 #%" !'1 " ! " ' + % !2 % ! " "( ) % ! ' (!! ! % ! % ! ' ! -" " ! % %( 1 " !&"! "!2 '%" & & ' % %" )""% ' #%" ' "% ! ' !'% ( % A 6B1 " 2 ! & )""%- ! ) ! ! % $( !' % % ! ! ! "* " &' & %1 - " ! ' ' '
Mei 2016
De chiller, klaar om twintig jaar te draaien.
" ! ! % ' "( ! ! Â?‘‡Ž˜‡”Â?‘‰‡Â? ˜ƒÂ? ͡ –‘– ͳͲͲ ’”‘…‡Â?– áˆşÂœÂ‹Â‡ Ď?‹‰——” ÍłáˆťÇ¤ %! &' )%" ("! ! ! ) % ! %& ) ! & "' ! ' # ' ) ! " 2 ! ' % ! !1 ) % ! %& ! ! % #% &' ' ) ! " ! "! % ) %& ! % & "! ' &0 "! % "( & "&' ! "# & & ) ! 2 ! "! % "( ! !) &' % ! ! ' )( !0 " -" "( #% & # % ' (!! ! % ! !1 ( ' " &' ) ! 2 % ! ! & # ! )""% (- ) ! ' ',# ! % ' " ! 1 !& ) ! ! % " ! " ' - 2 % ! ! 2 "# & & ) ! ! ! " ' ˜‡”™ƒ…Š–‡Â? „‡Žƒ•–‹Â?‰’”‘Ď?‹‡Ž ÇŚ †ƒÂ? ‘‘Â? ƒŽ–‹Œ† ™‘”†‡Â? ' " '"' ! ( &' (- ' " !1 "( #% & *"% ' ! ' ) )""% ;; #%" !' # ""% ' ! % %( 0 )""% - ) ! #%"2 !' ""% ' 2 ! "! % "( ! )""% - &' ! #%"2 !' ""% !) &' % ! 1 "( #% & ) ! 6 &' ' - ! ! ) % ! 0 * % ""% " ! & &' ( ' & ' * 1
"% 6 ‹• †‡ Â?‡‡•– ‡ˆĎ?‹…‹´Â?–‡ Â?‘‡ŽÂ?ƒ…Š‹Â?‡ ‹Â? - ! &""%'1 " #% &&"% ' ! ' & 2 % ! & "!'&' ! ( ' ! & !* % ! '(&& ! ! "% ), ,&' &1 ! 5==< *"% ! 2 ! ' & % !'% ( " #% &&"% ! ""% "% '" # &' ! & #) %'0 )""%! ! "! %- .%&1 ! 6456 & > & " 2 ! )""%- ! ) ! - ! ' & % "2 '"% " #% &&"% % ) ! ! & % "# (2 %"# & % '1 ! % ! "!''% ! >3& ! & % 69 * % ' ! ) %& ! #%" && !1
23
chillers
Â?‡– †‡ Â?ƒ‰Â?‡–‹•…Š‡ Žƒ‰‡”‹Â?‰ǥ †‡ ǎˆƒŽŽ‹Â?‰ Ď?‹ŽÂ?ÇŻÇŚÂ˜Â‡Â”ÇŚ % & ! ! ÇŚ " ™‡”Â?– †‡ Â?ƒ…Š‹Â?‡ Â?‡– ‡‡Â? ‹Â?–”‡†‡njÂ?‘‡Ž™ƒ–‡”–‡Â?’‡nj ”ƒ–——” ‰‡Ž‹ŒÂ? ‘ˆ œ‡Žˆ• Žƒ‰‡” †ƒÂ? †‡ —‹––”‡†‡nj‰‡Â?‘‡Ž†nj ™ƒ–‡”–‡Â?’‡”ƒ–——”Ǥ ‹– ”‡•—Ž–‡‡”– ‹Â? ǯ• ‹Â? †‡‡Žnj ('& ) &
˜ƒÂ? Š‡– ‘œ‘Â?ƒĎ?„”‡Â?‡Â?† ˜‡”Â?‘‰‡Â? Â?—Ž ‹•Ǥ ‡ —Â?‹‡Â?‡ ‡‹‰‡Â?•…Šƒ’’‡Â? ”‡•—Ž–‡”‡Â? ‹Â? ‡‡Â? œ‡‡” Š‘‰‡ ‡ˆĎ?‹…‹´Â?ÇŚ ÇŚ ! & ‡ Íž Â?‡– œ‹ŒÂ? Â?ƒ‰Â?‡–‹•…Š‡ Žƒ‰‡”‹Â?‰ ‡Â? ÇŚÂƒÂƒÂ?ÇŚ †”‹Œ˜‹Â?‰ ‹• ‘Â?–™‘”’‡Â? ˜‘‘” Â?‡‡” †ƒÂ? ͳ͚͡ǤͲͲͲ „‡nj ! & Â?Â˜ÂƒÂŽÇŚÂ…Â‡Â?–”ƒŽ‡ ˜‘‘” †‡ Â?‘Â?‡Â?†‡ –™‹Â?–‹‰ Œƒƒ” Â‰Â‡Â‰ÂƒÇŚ &
‡ ÇŽÂ?ƒ‰Â?‡–‹•…Š‡ œ™‡‡Ď?Žƒ‰‡”–‡…ŠÂ?‘Ž‘‰‹‡ǯ „‡™‡”Â?ÇŚ ÇŚ ! + , ÇŚ & ) ͚; † áˆş áˆť ‘’ ¹¹Â? Â?‡–‡” ˜‘Ž‰‡Â?• nj͚͡͡ ‡Â? Â?Ž‹Â?Â?– ! ÇŚ & ) ! ÇŚ „”—‹Â? ˜ƒÂ? Š‡– Â?‘‡ŽÂ?‹††‡Ž ÇŚÍłÍľÍśÂƒ ‘ˆ ͡ͳ; ÇĄ Â™ÂƒÂƒÂ”ÇŚ
Over de auteur Frans Keizer is Sales Manager Large Tonnage Solutions HVAC bij Johnson Controls. Meer informatie T: 06-55734618 E: frans.keizer@jci.com I: www.johnsoncontrols.nl
NotiďŹ ed Body voor Drukapparatuur (PED) Gespecialiseerd in koudetechniek
Wilt u meer informatie aanvragen of een afspraak maken?
Alle PED modules Keuring voor ingebruikneming
Energie Consult Holland B.V.
Periodieke herkeuringen
6716 BT EDE
Soldeer- en laskwaliďŹ caties
NoBo/AKI-nummer 1242
Hertzstraat 14
Beoordelingen PGS 13 T +31 (0)318 55 11 06 F +31 (0)318 55 13 22 info@energie-consult.nl www.energie-consult.nl
24
chillers Tekst: Frank Theunissen
ENERGIEBELEID BIJ SNOEPFABRIKANT PERFETTI VAN MELLE
$ ! " # # %% # $ % # #& $ $ 5343 !#$ ! # %. $ #$% $% " ! % % # ( # ! $ % ( & % * %. %$% $% "- '!# # ( # & % '! # - $%! & % / $% % ' %( &( !& ( % # $. # $ % # #& ' % # % $% 83 "#! % % !"* % ' % ' & 5343.
% # # $$ $ 4987 # %%
! $ ! % &#. $ $ "#! !' # %!% # & $- % $ # ). $ ' # %(!!# '!!# % ! #/ !& !&( ! $% % $ ' # #! " ' $ ! " # %. 1 5343 * ( ! $ # #& * % . $ ( ' ( $% .2 # %% !" # #% ( # ( $ "#! &/ % ' ! # # #& %% - !! / / !! - / - &" &"$ %!$. #!!% '
%!$ (!# % "#! & # # # . 1 "#! & # ! #! " # 2- * % / # $$ . 1 #'!!# ( # *!0 %( ! # # .2 % "#! & % "#! $ ' *! %( # ! % ' ( # % '# . $ *+' - % # $ ┬Д┬Ч┬Л┬Ц┬З┬Р┬Ц┬З┬П┬Т┬З┬Ф┬Г┬Ц┬Ч┬Ч┬Ф ┬Ш┬Г┬Р ┬Д┬С┬Ш┬З┬Р ┬Ж┬З ╟ж═╖сдк ┬Г┬О┬Ц┬Л┬М┬Ж ┬Й┬З┬Н┬С┬З┬О┬Ж ! % (!# . #! $ # & % #&$% % %( % $ ! $. 1 # '#! / # %- !! % ( 2- ' #% % # / $$ . 1 & % $ $% 96 "#!/
De twee EWAD 220 TZ/XR-koudwatermachines van Daikin staan naast het bedrijfsgebouw.
Mei 2016
25
chillers
" $ " " " ! , !" $ " # " % $ ! ,0
4232 " "" ", !! + / $ " ! " " #!" ) $ ┬Ш┬З┬Ф┬Д┬З┬Ц┬З┬Ф┬Л┬Р┬Й ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬З┬Р┬З┬Ф┬Й┬Л┬З╟ж┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц┬Л┬З╟д ┬Г┬Г┬Ф┬Л┬Р ┬Л┬Х ┬Ш┬Г┬Х┬Ц┬Й┬З┬О┬З┬Й┬Ж ┬Ж┬Г┬Ц ┬Л┬Р┬Ж┬Ч┬Х┬Ц┬Ф┬Л┬┤┬О┬З ┬Д┬З┬Ж┬Ф┬Л┬М┬Ш┬З┬Р ┬П┬С┬З┬Ц┬З┬Р ┬Х┬Ц┬Ф┬З┬Ш┬З┬Р "% " # , " 1 !" # " $ " #" 1 % ! # #% # " , % % " " ( "!" !" % !* 4)5 % "" , " % ! "% " $ ! " " # ,0 !" !" (# % ! ! ! + ! !" " % # ", / ! % 7,222 % "" % 0) $ " " !! , / $ ! % ( # " ! !" ! " $ - #% !'!" , " . ! " ┬Д┬Ч┬Л┬Ц┬З┬Р ┬Н┬С┬Ч┬Ж┬З┬Ф ┬Л┬Х ┬Ж┬Г┬Р ═│═┤сдк ╟б ┬Н┬Ч┬Р┬Р┬З┬Р ┬Щ┬З ┬С┬Р┬Ь┬З ┬И┬Г┬Д┬Ф┬Л┬З┬Н % " # " # " " "## # , !" % # " , $ ! " " # & " " " , ! " " ) $ % " . # % ! " " # ! , " % ! % !" " ,0
"" ! " " $ " , / ! % % " # " # " # ") % " " " ! ! 0) " !! # ", / ! ,
$ ( % $ , $ ! % ( # " ! " " , $ !" % $ !" % " % , " % "% # % " ! $ ) ## $ ┬Т┬Ф┬С┬Е┬З┬Х┬Н┬С┬З┬О┬Л┬Р┬Й╟д ┬О┬Х ┬К┬З┬Ц ┬Д┬Ч┬Л┬Ц┬З┬Р ┬С┬Р┬Ж┬З┬Ф ┬Ж┬З ═│═┤сдк ┬Д┬О┬Л┬М┬И┬Ц╟б # % ( " ! # # "! , !"$ " $ 4236 ( % ┬С┬Ш┬З┬Ф┬Й┬З┬Х┬Ц┬Г┬Т┬Ц╟д ┬С┬Р┬Ц┬Л┬Р┬Ч├Г┬Ц┬З┬Л┬Ц ┬Л┬Р ┬К┬З┬Ц ┬Т┬Ф┬С┬Ж┬Ч┬Е┬Ц┬Л┬З┬Т┬Ф┬С┬Е┬З┬Х ┬Л┬Х $ !, % ! $ " # !" $ " ,0 !! "% $ # % " ! " ( + / !" , ! #! " $ ( " !" " , " % ( !" $ -
26
( " #% % " ) % ! " $ !" , !" % " ┬Й┬З┬Р ┬С┬П ┬Ц┬З ┬Н┬Л┬З┬Ь┬З┬Р ┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Ж┬З ┬П┬З┬З┬Х┬Ц ┬З┬Р┬З┬Ф┬Й┬Л┬З╟ж┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц┬З !! , $ # " " ! " #( #! $ , ! # $ ! ! #% !'!" ) ( !# " " $ " !" ! + % # "% " " $ $ % 4232 # " , " # $ " " ( " $ ! "# " $ # " ! 5)6 ,0
# % " ! $ ( # " #!" " 322 " % " " # % , % " "!" " " !) #! % # " % , !! + / # ( $ % " " % " ( % " % " % " &" % " " , ( # " % ( % " !" # $ % , ! % $ ! ) 52 , $ % $ ! "! # % !"% " ,0 "% " # + "" $ " " , / ( "" % % ( ! " 0) ( " !! " "!, / % , " " ) % # " "% ",0 % " "" 54 # " " !, / " ! " % !" ! , " % $ # " , % # ! ) % ", " % ( ! % , " ! #!") ( ! % " # " % ,0 Over de auteur Frank Theunissen is Consulting Sales Engineer bij Daikin Nederland. Meer informatie www.daikin.nl
Midea Airconditioning loopt voorop met een uitdagende lijn: alle units een SCOP van 4.0! Ook bij vermogens boven de 7kW Maak nu een afspraak met uw accountmanager en laat u verrassen Samen met een GROEN MIDEA naar een betere wereld
W W W . M I D E A - N E D E R L A N D . N L
chillers Tekst: Uko Reinders
#* &( &( #$!$ 0 " # $ # 3'-'( " #0 " ( # $* &'( % # & !3 ! &'2 ( . ( #$!$ )## # $"%& ''$& # (& %!$$' ( , ( * &"$ # ! * 3 & # ( #$ '2 ( # $$ & # " #( # !! '( !' *$! 2
# * # !! &' + & #* &( &( #$3 !$ +$& ( ($ % '(0 ' # )+ ! # * # !) ( $ ! !! &+ &"( %$"% # * # ! 3 (&$# '2 ( . ! # '( %( ( ) 3 $& #' 3 & # !! &" & (2 '-'( " # . # ! ! #3 & # . ( ' ! # # # *$$& ! $$& 3 # ) 3 " & $% " & (0 " & #$ # ( # )&$3 % 2 & $"( # )# * & # & # #0 + ## & . $% # !),3" & ( +$& # ! # & 2 ( #3 * &( &'()& # # ( ($ & #( ! * # $"%& ''$& (& %!$$' +$& # & ! 0 + & $$& ( $#( #) $%
, ( + &"( 3 # $) *& +$& ( '( " 2 ( & ')!( &( # # ! # & &) 2 ( '-'3 ( " +$& ( # ( !! # $$& ($ % '(2 & . # " & & & #( # ( $ #0 !! $% )# 3 # " # &2 ( #* &( &( #$!$ # ( * &"$ # ($( $% ( # %&$ #( * # ( " , ")" +$& # ( &) 3 & (2 4 # (& ( $# ! !! &' # $"%& ''$& !! # # $ ) (2 $ ( &) * # " & 3 & $"%& ''$& #0 + & # #( ! # $ ) ( # +$& # ' ! 0 )# #$$ ( # )+ )& # * &"$ # & # " ( #* &( &( #$!$3 "$ ! '50 . ( & !0 & ( )& & $# ( $# # / # & - $!)( $#' ! (&$# '2 4 ( ' # + . # ( #$!$ # 3'-'( 3 " #0 # # + $% & # & !! &25 # # & *$$& ! * # #* &( & $"%& ''$& # ' ( # '$ ( '( &( & # ( #$ '2 ( $"( $$& ( . '! (' # . & ! '( &('(&$$" #$ #2
De 60RT bij DMG in Waalwijk. Het systeem heeft hier een chiller met R22 vervangen.
28
# )+ ! # '( ( ) ( & "$ !! #1 860 :6 # <6 2 * &' !! # # * &"$ #1 86 ( # * &"$ # *$$& $ ! # * # <; # *$$& * &3 + &" # * # :> 0 :6 ! # + & # $% & '% ( * ! 796 # ?; # <6 $% 7?< # 7:9 2 ( * &' !! # "$ !3 Ž‡Â? Â?ƒÂ? ‡‡Â? Ď?Ž‡š‹„‡Ž Â?‘†—Žƒ‹” •›•–‡‡Â? ‘’‰‡„‘—™† ™‘”†‡Â?Ǥ Ď?ŠƒÂ?Â?‡Ž‹ŒÂ? ˜ƒÂ? †‡ „‡Â?‘†‹‰†‡ ™ƒ”Â?–‡nj ‡Â? $) *& # # $" # ( * # . !! &' +$& # " (0 " ( # " , ")" * # * '() '2 ( ( #( ( # " , ")" * # ?>6 *$$& $ ! # # =7; *$$& * &+ &" # # +$& # 3 & (2 ( ! " ( * ! (0 $"( # &. ' $$&3 ( #(& ! $#(&$!! & # ( " & # ( #( ! # * &+ & #2 # &. ' +$& # &$( & * &3 "$ #' # 72666 # & '-'( " # #(& 3 ! &0 *$$& ! '-'( " # " ( ' &$ $"%& '3 '$& #2
Bij Meco in Eemnes werd gekozen voor de 40RT.
)! 76 $ ++ " % $ $ $' & "$ "1 !" ## " - )! 86 $ $' " % $# $ & " !" ## " $)! :6 $ " " % $# $ * # !" ## " 0 $ 86 :6 " " " % $# - $ # & " $ " $ # $ $ " " 1 $ " #$ # ++ " % $ $ ' " $0 86 " ++ " % $ " " . :6 * $ " $' 0 "# % "1 " $ # $ $ " #! $ & $ $' " & $ ( % & " 1 ˜‡”‡Â?Ǥ ‡ ˆ”‡“—‡Â?–‹‡ ˜ƒÂ? Š‡– ‘Â?–†‘‘‹‡Â? ‹• ƒĎ?ŠƒÂ?1 & % $ $ ! " $%%" % $& $ 1 - " $ * ! " " ! " ! $#& 0 ) %# %%"$ & $ $ $ %$ 0
" * " & !" ## " # 2 !" ##%" " $%" 3 ; <1$ 0 $ # " ! $ $ " #)#$ 0 $ % $/ 4 $ # "% $ " $ %" & *% * & !" ## " ! $#& $0 " " $ " 2 "$# % $ 3 $%## "% $#$ $- $" $ " " $#& " # !0 $ " $#& " # $ " - & $ 1 !" ## " " $ %" ! $# $ "% $ & $ #)#$ 0 "' " $ ! ! # & & "* & & ! "1 $ $ ' " ($" % 1 " #! ! "$ ! !" ## " $ !" ## !" # ' " $ " $0 "' " 1 $ ! ! # & "* & 95 $ % # " ' "1 & "' " $ ! !1% $# % ' " 0
Mei 2016
" $ * ! %(1 " $ * % - ' "# "#$ " $ 1 #$ & * " $ #$ 0 $ %" ' #0 ' " " $ 77 & "& 0 "& " ! $# ' :6 - ! $ #$ 1 $ #)#$ ' " # $ - #$ % $ $ 1% $# % $ # #$0 !" %%" $ - ' " %1 ' " # $ " 78 %%" ! " $ $ " 0 4 $ )# & & # * * " " & 0 1 ' # $ # " & " $ $ & "* - $ " #$ # $ # & $ $0 ' " & " $ $1 ! #$5- * $ 0 $ #$ # # 86 # $ ! $ #)#$ $ & "& "' " 0 $ 1 #$ 1#)#$ # " ! " $ 1 & & " 0 4 " * $ ' '%#$ * 0 & "& "' " # " ' $ "* " $ !! 05
$ $ #$ * "# " ! " $ $ - ' $ % * %" 0
Meer informatie LG Klimaat T 020 456 31 68 E lg.klimaat@lge.com I www.lgklimaat.nl
29
chillers Tekst: John Lelieveld
" $ ! ! - *,). ! # # !! " $ ' ! ! # # ( ! %" ' ! ( " ! $ ! ( % # '
!$ # ! ( —Â?‹–• Â?‡– ’”‘’ƒƒÂ? †‘‘” Š‡– „‡†”‹Œˆ …‡Ď?‹•Š „‡( ! ! ! ! ! ! # ! ' ! ! " " " ! ' !$ # ( ! # " # - " ( # ++ . $ ' " $ ( ! $ * & ! $ ! *&+ ! % ' ! " # $ # # & # ! # # " # '
! & " ! ! ' "
Koudwatermachine met propaan.
30
# )&, ' # ! # ! ( ! & # ! ( ! ! ' ! ! ( ! $ # ! ' "$ ( ! & ! " ! & ‰‡™‹••‡Ž† ‡Â? ‘Ž‹‡Ď?‹Ž–‡”• •…Š‘‘Â?‰‡Â?ƒƒÂ?–Ǥ ! ! ! % ! ! % # ! # $ ' " " !% $ ! ! # # % ! ' ! !$ (
%
%
%
%
%
%
%
%
##
##
##
#
%
!
!
%
%
!
%
%
!
!
!
#
%
"
W^ĎĎ
#
#
&& 77
%
%
&&
#
77
#
##
%
(
%
" %#"
"
"%
##
%#"
"%
" "%
'
%
3-+970+)3 +)*05-9
"
05;-79-7
" !
05;-79-7
%
% %
,-590.0+)9065 56
! ! !
! # $ # " " ! &
2/ !
" " %"
!-.70/-7)59 +07+:09
"
% #
2/ !
761-+9
& 761-+9 +:8964-7
!-.70/-7)59 +07+:09
%
Schema van een koudwatermachine met propaan.
# & $ %
% & # %
&
$
!
+ (,$ & % $ &
# & & # %
% & $ # " &
#
%
& %
# %
# $ &
Mei 2016
’”‡••‘” Â•Â–ÂƒÂ”Â–Â–Â‡ÇĄ ‡‡”•– †‡ ˜Ž‘‡‹•–‘Ď?Â?Ž‡’ ‡‡Â? ƒƒÂ?–ƒŽ •‡&
% ! $ % & &
% !
% #
& $ # & %
& #
% # & % # $ &
)' % #
$ #
& $
% $ & # $
*' *' #$
&
+
31
chillers
! ! !
!
Bij demontage werd veel slijtage aan oliepompen geconstateerd, zowel bij het tandwiel als bij het pomphuis.
" ! !
Over de auteur John Lelieveld is directeur van Icefish, producent en importeur van indirecte koelunits en warmtepompen Meer informatie T: 0182-636239 E: info@icefish-scs.com I: www.icefish-scs.com
-JETsystemen Toepassingsgebieden JETsystemen; o GBCSJFLTIBMMFO FO MBTIBMMFO o NBHB[JKOFO FO EJTUSJCVUJFDFOUSB o WPFETFMWFSXFSLFOEF JOEVTUSJF o TQPSUIBMMFO FO [XFNCBEFO o DPODFSU[BMFO UIFBUFST FO EJTDPUIFLFO o NVMUJGVODUJPOFMF FWFOFNFOUFOIBMMFO o XJOLFMT CPVXNBSLUFO o BUSJB FO CJOOFOUVJOFO o LBOUPPSSVJNUFO IPUFMLBNFST o TDIPMFO LMBTMPLBMFO
SMITSAIR +&5TZTUFNFO # 7
-6$)5%*453*#65*& 01 .""5 o 130+&$5."5*(& ""/1", o -6$)57&3%&-*/( 01 .""5 o 4/&--& */45"--"5*& o -""( &/&3(*&7&3#36*, o 8&*/*( 53"/41035,"/"-&/ /0%*( o 50$)573*+ &/ )0.0(&&/ ,-*.""5 o )00(*/%6$&3&/% 4:45&&. o */$-64*&' */#&%3*+'45&--*/( o 0/%&3)06%473*+ o (&4$)*,5 7003 ,0&-*/( 7&38"3.*/( &/ 7&/5*-"5*&
32
5FM 'BY F NBJM KFUTZTUFNFO!TNJUTBJS OM JOUFSOFU XXX TNJUTBJS OM
Exclusief importeur Clivet Airview Luchtbehandeling BV is exclusief importeur van Clivet voor Nederland. De volledige range van Clivet koudwatermachines, luchtbehandelingsunits en commerciële airconditioners en de residentiële warmtepompen van Clivet Home worden door Airview vertegenwoordigd.
HET MULTI VOORDEEL VAN DE ALLES-IN-1 PARTNER.
Het volledige leveringsprogramma Clivet producten bestaat uit:
UITGEBREIDE WEBSHOP KOUDWATERMACHINES
Luchtgekoeld & Watergekoeld
EXTRA DIENSTEN
WARMTEPOMPEN
Lucht/Water & Water/Water
LEVERING EN VOORRAAD
ROOFTOPUNITS
Inverter rooftops & complete dakcentrales
SERVICE EN GARANTIE
LUCHTBEHANDELINGSUNITS
Warmteterugwinning & luchtbehandeling
Multi Import staat bekend om zijn kwaliteitsproducten, snelle levering door voldoende eigen voorraad, uitstekende service en scherpe prijzen. In Nederland is Multi Import sinds 2011 officieel distributeur van Panasonic Airconditioning. Maak ook kennis met het alles-in-1 principe van Multi Import: WATERGEKOELDE AIRCONDITIONING Packaged consoles en kanaalunits
INDUSTRIËLE AIRCONDITIONING Verticale units & kanaalunits
1. LEVERING EN VOORRAAD Ruime voorraad Vóór 14.00 uur besteld, volgende dag geleverd W Tijdslevering tegen meerprijs mogelijk W Afhaal mogelijk aan onze balie
W
W
W
CLIVET HOME
Residentiële warmtepompen
Naast de levering van de apparatuur vormen advies, ondersteuning en service & aftersales belangrijke ondersteunende onderdelen in de totaaloplossingen van Airview. Wij laten u graag zelf de toegevoegde waarde van ons concept ervaren en nodigen u uit om contact met ons op te nemen voor het bespreken van de mogelijkheden.
Anders denken in klimaatoplossingen
ADVISERING I ONDERSTEUNING I TOTAALOPLOSSING Airview Luchtbehandeling BV I 078 - 652 18 00 I www.airview.nl
4. SERVICE EN GARANTIE
Project- technische ondersteuning op locatie W MI-Deal app W
PRECISIE AIRCONDITIONING
24 uur - 7 dagen online Direct bestellen W Order history bekijken W Volledige product informatie
W
3. EXTRA DIENSTEN
Luchtgekoeld, watergekoeld & koudwater
2. UITGEBREIDE WEBSHOP
Snelle afhandeling garantie Garantietermijnen geldig vanaf factuurdatum W Panasonic 5 jaar garantie W Space-Saver 5 jaar garantie W Condenswaterpompen 2 jaar W W
VRAAG DE NIEUWE PRIJSCATALOGUS AAN MET ONS COMPLETE LEVERINGSPROGRAMMA INCL. PANASONIC! HONGKONGSTRAAT 10-14 3047 BS ROTTERDAM T +31 (0)10 437 62 55 E INFO@MULTI-IMPORT.NL WWW.MULTI-IMPORT.NL
OFFICIEEL DISTRIBUTEUR VOOR NEDERLAND
Koudwatermachines
‘De toekomst kan niet wachten’ UĂŠ >ÂŤ>VÂˆĂŒiÂˆĂŒĂŠĂ‡ĂŠqÊ£ÓÎäʎ7 UĂŠ,әäÊÉÊ,ÂŁĂ“ĂŽ{âi UĂŠ6Ă€ÂˆÂ?iĂŠÂŽÂœiÂ?ˆ˜} UĂŠ7>Ă€Â“ĂŒiĂŒiÀÕ}ĂœÂˆÂ˜Â˜ÂˆÂ˜} UĂŠ >}iĂŠ 7*Â‡Ăœ>>Ă€`i Voor meer informatie:
033 - 247 78 00
www.western.nl
info@western.nl
!
Q-plateÂŽ iQ-plateÂŽ
energieleer Tekst: ir. Bob van den Hoogen
!" % " $ " ' ( " " " $ "+ " " $ ( "" ! #! " 100 "+ " % " $ !'!" $ $ % " $ , $ + "! " $ ) # " % + " ! " , " # ( "" # , " $ -
!" $ % " ! /" , ' $ # '.!/+ $ !, % " $ $ #" ! $ # " % " " $ % + ! % " $ !$ ) ! 10 $ $ " #" $ " " % " ( "" + ! % ( $ !" % " $ " ! ) % " $ " $ " #"" % " % + " % " " ( " $ $ "+ " $ $ % " ! " % " $ $ $ ) $ % " !! +
! " ! # % $ % " ( "" + " $ !" " $ $ + " ( "" $ % " $ # " ( " + " ! " % " % ) $ ! " $ $ + % " " $ , " ! ! ! , $ % " + % " ! % " % " ! ! " "# +
!* ! % " " " $ !" % " $ " ) % " $ " #"" % % "+ " " ( " " % $ % " " $ " !+ $ !* % % " " "## $ # " , " # % $ " " " " % - " % " $ 230 " " " # ) " ! % " , # $ $ $ #" +
De verbrandingswarmte van een halve kilogram butaan is voldoende om een badkuip met water te verwarmen.
Mei 2016
! #! ( "! ! % " " $ + " ' % " % " " % $ " $ ! $ !" + " , !" ! " " ! " $ " , ! ( " % + "% % " $ " ' ( " " !'!" & % $ " !" " " % " " $ , % ( "+ $ % #"" # % ) % " #! , " " " "+ " " $ # " !+ " ! !! " " $ % + ! " , " ! !'!" ! ! % " " $ +
35
energieleer
02SUBKOP01
01KOP01
05Intro02
Een voorbeeld van een lage (links) en hoge (rechts) entropie.
ϐ Ǥ ሺ ǡ ሻ Ǥ Ǥ ǡ Ǥ Ǧ Ǥ ሺ ϐ ͳሻǤ ǣ ᐭൌ ሺ Ǧ ሻ Ȁ ´ ϐ ǣ ൌ Ȁ ሺ Ǧ ሻ ǡ Ǥ 1e hoofdwet QH
rev. cycle
Work
W = QH – QC
2e hoofdwet (in KELVIN !)
QC
Wrev
36
= QH *
QH TH TH
=
ሺ ሻ Ǥ ǣ ǡ Ǥ ǡ ǣ Ǧ Ǥ Ǧ Ǧ Ǣ Ǥ ´ ǡ ሺ ǡ ሻǤ 120 100
QH / Wrev = efficiency
80 60
QC
40
TC
20
– TC TH
eff.
Energie [kJ]
eff.
Exergie [kJ]
0 0
500
1000
1500
2000
T [ºC]
Figuur 2. Exergie en energie in relatie tot het temperatuurni-
Figuur 1. Een cyclus om warmte in arbeid om te zetten.
veau. De exergie is in tegenstelling tot de energie afhankelijk
W - geleverde arbeid
van de temperatuur van het medium. Gaan we uit van een me-
QH - toegevoerde warmte
dium met een energieinhoud van 100 kJoule, dan kan het me-
QC - aan de omgeving afgestane warmte
dium bij verschillende temperaturen deze energie-inhoud van
TH - hoogste temperatuur
100 kJoule hebben. De exergie neemt af naarmate de tempera-
TC – laagste temperatuur
tuur lager is.
( ! ) " ! ! & ! " ( ! ! # ) ! ) ' " " ! ) ! & ! % ! ! " ) " ( $ % ) ‡ˆĎ?‹…‹´Â?– ‘Â? †‡ Š‘‘‰™ƒƒ”†‹‰‡ ‡Â?‡”‰‹‡ ‹Â? †‡ ˜‡”„”ƒÂ?) ! " " .++ ! " ( " ! $ ! & " " % ' ! ) ( ! " " ) ) " ! (
& " ! " 1 ,áˆť ˜ƒÂ? ,+ ! ! ,(/+++ ) •…Š‹Â?Â?‹Â?‰ áˆşÂœÂ‹Â‡ Â?‘‰‡Ž‹ŒÂ?Š‡‹† áˆťÇĄ „‹Œ˜‘‘”„‡‡Ž† ”‘‘Â?‰ƒ•) ! ( ! " ! ! ,+++ " * " % ) " ! ) & ! ,++ & ͳͲ Ǥ ‹‡–• ‰‹Â?‰ ‡” ˜‡”Ž‘”‡Â?Ǥ ‘Ž‰‡Â?• †‡ ‰”ƒĎ?‹‡Â? ‹Â? Ď?‹) - ! " ! 0+ & ! .+ (
Mogelijkheid l
Mogelijkheid â…Ą
1500 ÂşC
" ! ! ) ˜‡Â?•–ƒƒÂ?†‡ –Š‡‘”‹‡ ‡‡Â?• ‹Â? „‡‡Ž† „”‡Â?‰‡Â? áˆşĎ?‹‰——” ÍľáˆťÇ¤
Q1
100 ÂşC
Opwekken elektriciteit
1500 ÂşC
27 ÂşC
W
100 ÂşC
Q1
Opwekken warmte met Wp
Mogelijkheid III a
Opwekken elektriciteit
Mogelijkheid III b 1500 °C
Q2
1500 °C
800 °C
800 °C
100 °C
W
Q1
Opwekken elektriciteit
800 °C
Q1 27 °C
Opwekken warmte met WP
Q2 bij 100 ÂşC
bij 27 ÂşC
Q1
Q2
Q2 27 °C
Q2 W
100 °C
800 °C
100 °C
Q1 27 °C
Opwekken warmte met WP
Q2 100 °C
Figuur 3. Mogelijke schakelingen voor een CV- en HRe-ketel, met opwekking van elektriciteit en warmte.
Mei 2016
37
energieleer
" !
$ &### ሺ ϐ ͵ǡ
ሻǤ %'# ǡ ሺ Ǧ ሻ ! ͺ͵ Ǥ %'# ! $### ǡ ͷǡͳǤ ͳͲ ͳǤͷͲͲ# ͳͲ Ǥ Ͳǡͺ͵ Ǥ ͷǡͳ ൌ Ͷʹ Ǥ
Ǧ ! ! ǡ Ǧ ! ! $ &### $###
$ &### (### $### ሺ
ሻǤ $ &### (### ! ͵ͻǡͷ Ǥ ! ͳͲ ሺ $ሻ ͵ǡͻͷ ǡͲͷ Ǥ ǡ ǡ ͷǡͳ ͵ǡͻͷ Ǥ ͷǡͳ ൌ ʹͲ Ǥ ሺ %ሻǡ ͷ ! (### ǡ Ǥ ʹͷ Ǥ
ሺ
ሻ ͺͲͲ# $### Ǥ ! ͷ Ǥ $ ͷ ! (### ǡ ! ͺͲͲ# Ǥ ʹ ! Ǥ ͷ Ǥ Ͳǡʹ ൌ ͵ǡ ! ǡ $### ! Ǥ ǡ ͷǡͳǡ ͵ǡ Ǥ ͷǡͳ ൌ ͳͺǡͶ Ǥ ͷ ! ǡ $### ʹ͵ǡ Ǥ
Ǥ !
38
! Ǥ
! Ǥ ǡ ! ! ǡ ! ! Ǥ !
$$# Ǥ Ǥ
! ǫ ! ሺ ̵ ሻ ! ̵ Ǥ Ǥ Ǧ Ǥ Ǥ
Conclusies die uit de behandelde stof getrokken kunnen worden: 1. Benut gratis warmte uit restwarmtestromen. 2. Gebruik de warmte op een zo hoog mogelijk temperatuurniveau. 3. Maak eerst elektriciteit en gebruik daarna de restwarmte - niet andersom. 4. Kies bij verwarming voor een zo laag - en bij koeling een zo hoog - mogelijk temperatuurniveau. 5. Regel de processen op basis van de variaties in de omgevingstemperatuur. 6. Niet mengen en niet smoren. 7. Benut buffers voor een gunstiger waarde van de ondergrens van het proces.
Hoe voeden we een groeiende planeet? ,--,*;0,- ),/,,9 =(5 /,; .,26,3+, =6,+:,3=,9=6,9:@:;,,4 =669264; =,9:703305. A69.; +(; 4,,9 4,5:,5 ;, ,;,5 2901.,5 ,5 ),:*/,94; 65A, 5(;<<93012, )9655,5
Carrier en de gekoelde keten Meer weten? www.carrier.com
=(5 )6,9+,901 5((9 )69+ 1
2
Bederfelijke goederen worden in containers geladen die gekoeld worden door Carrier Naturaline™-units. Door gebruik te maken van een natuurlijk koudemiddel verminderen de units de CO2-uitstoot met wel 35%. Elke dag vervoeren de door Carrier gekoelde containers bederfelijke levensmiddelen ter waarde van 6 miljard dollar over de wereldzeeÍn.
De levensmiddelen worden over de weg naar de supermarkten vervoerd in vrachtwagens en aanhangwagens die door Carrier worden gekoeld door middel van het E-Drive™-systeem. De aandrijving hiervan is volledig elektrisch waardoor er minder brandstof wordt gebruikt en minder geluidsoverlast en uitstoot is ten opzichte van andere technologieÍn.
3 Gedurende het hele transporttraject registreert Sensitech de producttemperaturen om de versheid, kwaliteit en veiligheid van het voedsel te behouden.
4
Het voedsel wordt gepresenteerd in koel- en vriesmeubelen die gebruikmaken van de baanbrekende Carrier CO2OLtec™-koelsystemen op basis van het natuurlijk koudemiddel CO2. Deze technologie heeft geleid tot een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen die gelijkstaat aan het van de weg halen van bijna 70.000 personenwagens in Europa. Š 2016 United Technologies Corp.
>PZ[ \ KH[ TLLY KHU ]HU HS OL[ ]VLKZLS KH[ LSR QHHY ^LYLSK^PQK ^VYK[ NLWYVK\JLLYK UVVP[ ^VYK[ NLNL[LU& ,U KH[ TLLY KHU ]HU KP[ ]LYZWPSKL L[LU SHUNLY OV\KIHHY aV\ aPQU HSZ NLIY\PR ^LYK NLTHHR[ ]HU LLU IL[LYL NLZSV[LU RV\KL RL[LU& +L YLHSP[LP[ PZ KH[ HTWLY ]HU HSSL ILKLYMLSPQRL ]VLKPUNZTPKKLSLU [LY ^LYLSK NLRVLSK ^VYK[ IL^HHYK ,Y SPN[ K\Z LLU LUVYTL RHUZ VT ]VLKZLS]LYZWPSSPUN LU KHHYTLL KL \P[Z[VV[ ]HU IYVLPRHZNHZZLU KPL OPLYTLL NLWHHYK NHH[ [LNLU [L NHHU *HYYPLY OLLM[ KL ZSL\[LS Vers van boerderij tot winkel +L ILSHUNYPQRZ[L YLKLU ]VVY ]VLKZLS ]LYZWPSSPUN PZ OL[ VU[IYLRLU ]HU LLU Lɉ JPwU[L RV\KL RL[LU 2VLSPUN PZ KL ILZ[L [LJOUVSVNPL VT KL ]VLKZLS]LPSPN OLPK ]HU ILKLYMLSPQRL L[LUZ^HYLU [L R\UULU NHYHUKLYLU LU KL OV\KIHHYOLPK LY]HU [L ]LYSLUNLU +L PTWSLTLU[H[PL VM ]LYIL[LYPUN ]HU KL RV\KL RL[LU PZ K\Z KL ZSL\[LS /L[ VT]H[ aLLJVU[HPULY [Y\JR [YHPSLY LU MVVK YL[HPSRVLSPUN LU OV\K[ ]VLKZLS ]HU ^HHY VVR [LY ^LYLSK ]HU IVLYKLYPQ [V[ ^PURLS ]LYZ ]VVY LLU ]LPSPNL JVUZ\TW[PL
1
MILJARD ondervoede mensen en 2 miljard ton voedselafval.
The Age of Food EfďŹ ciency +L HMNLSVWLU QHHY ILSLLMKLU ^L KL Âş(NL VM ,ULYN` ,ɉ JPLUJ`Âť +VVY LULYNPL Lɉ JPwU[LY [L KPZ[YPI\LYLU LU [L NLIY\PRLU ]VUK KL ]LYZ[LKLSPQRPUN K\\YaHTLY KHU VVP[ WSHH[Z 5\ PZ OL[ [PQK ]VVY KL Âş(NL VM -VVK ,ɉ JPLUJ`Âť! LY SPN[ LLU I\P[LUNL^VUL RHUZ VT KL ]VLKZLS JHWHJP[LP[ \P[ [L IYLPKLU TL[ ILO\SW ]HU LLU ]LYIL[LYKL ÂşNYVLULÂť RV\KL RL[LU 6W IHZPZ ]HU KL ILZ[HHUKL ]VLKZLS WYVK\J[PL R\UULU TPSQHYK TLUZLU ^VYKLU NL]VLK +H[ PZ PLKLYLLU KPL U\ op aarde leeft ĂŠn iedereen die er nog tot IPQRVT[ +HHYTLL ]VVYRVTLU ^L KH[ LY TLLY TVL[ ^VYKLU NLWYVK\JLLYK TL[ HSSL UHKLSPNL LɈ LJ[LU ]HU KL \P[Z[VV[ ]VVY OL[ TPSPL\ Carrier draagt actief bij (SZ ^LYLSKSLPKLY PU OPNO[LJO RVLSVWSVZ ZPUNLU KYHHN[ *HYYPLY HJ[PLM IPQ HHU KL VU[^PRRLSPUN ]HU LLU K\\YaHTL RV\KL RL[LU +HHYTLL ]LYTPUKLYLU ^L ]VLKZLS]LYZWPSSPUN LU KYHNLU ^L LY[VL IPQ KH[ KL NYVLPLUKL ^LYLSKIL]VSRPUN ]LYZL ]VLKPUNZTPKKLSLU [L L[LU RYPQN[ Tt[ ILOV\K ]HU HSSL TPJYVU\[YPwU[LU KPL UVKPN aPQU ]VVY LLU NVLKL NLaVUK OLPK LU VU[^PRRLSPUN
Als voedselverspilling een land was, dan zou het qua uitstoot van broeikasgassen op de
DERDE PLAATS
eindigen, na China en de Verenigde Staten.
70%
70% van al het beschikbare zoetwater op aarde wordt gebruikt voor de landbouw.
:V\YJLZ! <UP[LK 5H[PVUZ +LWHY[TLU[ VM ,JVUVTPJ HUK :VJPHS (Ɉ HPYZ 1\UL ¸>VYSK 7VW\SH[PVU 7YVQLJ[LK [V 9LHJO )PSSPVU HM[LY š" :TP[O , 4H` ¸-YLZOLY -VVK 3HILSZ š ;OL ([SHU[PJ
condensing units Tekst: Ton Kusters
KOELINSTALLATIE BLIJFT GROTENDEELS IN BEDRIJF TIJDENS OMBOUW
$ ! !&( ' ! $% % % # 0 !% 0 ( #0 % !& ( # ' #' 0 ! $% ! #!% $ ' & % !0 # / ! !&( $% % $ *& #. $% # '& % &'# 0 # !& /
! & ' '!!# . # # ' % # 0 !% . % ! 0 % $ ' !$' $% !" # % ' #$%# % %!% ! !&( ' $% 515 0 ! $% % $. *! % % !& ( # ' #0 ' !!# &'# # % # % / !$' $ $" $ # ! %( "#!0 & % ' #! $%'# $% "#! & % '!!# #!!%0 & % . % # % !' ! % $ / !& $ %& % $ % % !% !' # * ' ! "'# $ / # ! $ & % % ' ' % 0 !&( ( $ ' $% / * ! $ & %$ "#!0 & # ! ( % ( . "#! % !! ! (!# !" !$% ! !&(/ # 0 '!!#( # # ( $ % ! % $ ! !&( #!% $ ! $% ' & % ! # / De condensing units op het dak van het hotel.
( ! 0( # ' % !& 0 515 ;4:33< $ % ' #' !!# % # &'# % # % ' !& 559 . % % ' 2497/ $% & % ! #$ )" $ ' % * # #& %/ !!# ! $ !* '!!# %( & $ #0 . % !" 0186 ! $ & %$ % " % %$ # ' 31 %!% 211 "#! %/ & % ! % # % # ! . 0 # & % ' #/ !!# '# $ $ !* '!!# 0 & $ # !" 0171 ! $ & % % + % # # ! ! $ #. ( # !!# * # !! # % (!# % ' # # / & %$ * 0 $ &% !" $% . !' !" % ' % !&(/ !!# % !$ ' # ! . ! % ' !$' . $ % 0 # ; ' # # ' 0& %$< % $ $ "" '
40
& %$ & %'! # !!# $"#! . '& %# '! % %# %!% $% 0 ' # #$/ !!# !" $ ! ! % % (!# ' # !#% ! —Â?‹–• •Â?‡Ž ‡Â? ‡ˆĎ?‹…‹´Â?– ‹Â? „‡†”‹Œˆ ™‘”†‡Â? ‰‡•–‡Ž†Ǥ Â?0 $ $ ! !&( $% % # "#! !!$ $%!# '# # /
Over de auteur Ton Kusters is product manager bij ECR Nederland. Meer informatie Copeland is een compressormerk van Emerson Climate Technologies. I: www.emerson.com I: www.ecr-nederland.nl
INTRODUCING THE MANTOOTH WIRELESS DIGITAL VACUUM GAUGE
67020 – The YELLOW JACKET ManTooth V (Vacuum Only)
NEW L
M ACUU ESS V
WIRE
GAUG
E!
67023 - The YELLOW JACKET ManTooth PTV
THE MANTOOTH WIRELESS DIGITAL VACUUM GAUGE Monitor the vacuum process wirelessly with the new ManTooth wireless vacuum gauge. This new state-of-the-art tool utilizes the ManTooth RSA app that accurately calculates and displays a system’s actual readings conveniently on your iPhone, iPad or Android device. Combine it with the ManTooth pressure/temperature gauge and you have a full system analysis tool with data logging and improved connectivity. In other words, HVAC techs everywhere have a new favorite high-tech tool. VISIT THE APP STORE OR GOOGLE PLAY TO DOWNLOAD THE YELLOW JACKET® MANTOOTH™ RSA APP.
ASSEMBLED IN THE U.S.A. LEARN MORE AT YELLOWJACKET.COM
THE TEMPERATURE CONTROL SPECIALISTS. VERHUUR. VERKOOP. SERVICE.
NEXT GENERATION CHILLER )25 <285 ,1'8675< De nieuwste reeks i-Chillers van ICS Cool Energy JT speciaal ontworpen voor gebruik in industriële toepassingen en bieden een koelcapaciteit variërend van 0.9kW tot en met 175kW.
Gebruik van het milieuvriendelijke R410a koudemiddel Compleet met buffertank met geïntegreerde koeler Innovatieve i-Chill microprocessor )JHI FGGJDJFODZ FOFSHJFMBCFM "
Plug & Play aangeleverd
Bel voor meer informatie +31 (0)88 – 258 258 0 of stuur een F mail naar info@icscoolenergy.nl
WWW.ICSCOOLENERGY.NL
1 ( * 1 , 1 ( * :$ 7 , ( 7 , 6 5 ( 1,9 8 ã -81,
"+0 1 ,++"" 2 + %"0 * $ 5&+" ,# &/0.&#,,! ,,!* $ 5&+" )&! 2 + 2 ,# ""+ .") 0&" 2 + $"+&+$
+ ,+02 +$0 1 , !#% ,- !" ."$1)&"." 0,"$ +$/-.&'/ "0 )0 /)" %0/ 6 2,,. !"5" ! $
% # " $ " !" " % ! # $ % & ) % D ."+!/ ,- %"0 $" &"! 2 + (,")"+ 2 + 2"./-.,!1 0"+ D ,"(,*/0 2 + !11.5 * (,")"+ D +/"+ 2 + 0" %+,),$&/ %" ,+03&((")&+$"+
( !% $" #$ D ++"(" **".) + 0."+!3 0 %". #,,! )0. 2"./ 0."+! 5"0 (,1!"("0"+ ,- / %".- D ". .! 100" /1-".* .(0 "4-".0 .0&'"+ &+ (,") 2"./("0"+ /0.&'!"+ *"" &+ /1-".* .(0 00)" ,* ,+/1*"+0 ! % # $$ % $ $$ $ '!!# D ".- ((&+$ 2 + !" 0,"(,*/0 ))""+ *,$")&'( *"0 ,-0&* )" (,")&+$ D " %+&/ %" ,+03&((")&+$"+ &+ !" (,1!"("0"+ 2 + 2"./ D + !" -. (0&'( ),"*"+ 1&0 "+& D ,+!)"&!&+$ ) $"+&+$"+
+% ! # $ '!!# "#! $$ ! $ % % % ! ' ' #$"#! & %
Sparkling Projec rojects roj
vof
$ ! "
advertorial Tekst: ir. Steven Lobregt
VAN TREND NAAR KOELTECHNIEK SESSIE 1.4 Innoveren, een toverwoord. Als je niet innoveert, mis je de boot, gaat je concurrent de slag winnen en zal je bedrijf uiteindelijk ten onder gaan. In de koeltechniek valt volop te innoveren; andere koudemiddelen, energiezuinige apparaten, warmtepompen, digitaliseren, op afstand monitoren.
"" # % % % " " # & # ! ( # - # . ! " !" & 13 $ ! !# # $ . "# "#! % % " % !. ! - ! ! " & % % # % !#! $& $& " ! - " % # " $ ! # (0 ( #. # - # ! # % !" $ % # % " . "" !# # ! ! % !"- ! !# % . # " ! ! % ! ! !# - ! #"# # Ď?‹Â?ƒÂ?…‹´Ž‡ ”—‹Â?–‡ ˜‘‘” „‡–‡”‡ –‡…ŠÂ?‹‡Â?Ǥ ‡ŽÂ?‡ Â?Â?‡Ž’—Â?–‡Â? $ ( #! " # / $ ! % # / !# + & ! # "-
! ! #& ! # % !. –ƒƒŽ•Žƒ‰ Â?ƒÂ?‡Â? ‹• †‘‡Â? ‡Â? Šƒ”† ™‡”Â?‡Â?Ǥ ‡ ‰ƒƒÂ? Â?‡– ‡Ž. ! " - & ! " % # "#! ! # ! % ! % $# - $!" % ! ! #" !"# $ ( ! !. ˜‘‘” †ƒ– †‡ Â?‡Â?Â?‹• Â?ƒ ƒĎ?Ž‘‘’ ‘Â?†‡”Ž‹Â?‰ ™‘”†– ‰‡†‡‡Ž†Ǥ ! % $# " #" $! % # % % ! ! ! "" ( % # #- "# " "# ", % ! ! # " ! . " # - # % ! $ " # !# % ! $ % ) % ! ( + # % !" - & ! . " " % ! ( " -
‡Â? ˜”‹‡•Š—‹œ‡Â?Ǥ ‹Œ œ‹ŒÂ? –‡…ŠÂ?‹‡Â?‰‡†”‡˜‡Â?ÇĄ Â?ƒƒ” ™‡Ž Â?‡– % ! ! # #& - !" & # # ! #- "# ! % ! # ! '" "$ ! ! . # / ! $ # ($ % !+ % ". •‡” ‘ˆ ˆƒ„”‹Â?ƒÂ?– Â?ƒƒ” †‡ …‘Â?•—Â?‡Â?– „Ž‹Œ˜‡Â? ‰ƒƒÂ?Ǥ ‡ •–ƒƒÂ? % ! % # & ! " " # ! "$ "% % -
Wat ga je doen als aardappelboer? De consument roept om vers en betaalt daar ook voor. Om marge te maken, moet je weg bij de fabriek en naar de lokale specialist toe. Dat vraagt een nieuwe koudeketen. Dit soort vragen dus.
Waarom biedt Sparkling Projects deze workshop aan?
! ! #" % "# !# # $ $& . "- # !# !" #& & 2. ' ! #" $!!'+ # % " " ! # $ - ( % ! !( " # ! #! - #. & & # ( . . "# # " .
Mei 2016
Meer informatie www.sparklingprojects.nl www.verskoeleninbeweging.nl
43
lekdetectie Tekst: Günter Huber
TIJDIGE ONTDEKKING VAN KOUDEMIDDELLEKKAGE WORDT STEEDS BELANGRIJKER
$%# # ( % ' %# % & % % % # #- ( ' $% $ % $ ( $ ' #$% $ '# % % % - #' # & $% % % % ! $$ , &+ ( # . % & % %( $*$% ' # $ #% $ $ # -
$ &# ! $ ! 3 & # 4237 . ' # # 73804236, % ( &( . $$ ' # # , $% , $% % # ' #( ## ' # ' ' # & ( - + ' # # ' # $% % % # ' % % # ! !! # %&&#- ' #. #% % $% # ' % % . $%#& . % , # % # # ! # %# $ ( #. ' # $%- # "& % ' % %*! # & $ + $ ' # & - + &( ' $ ! & . $ % # % % *$ ' . & ' & $% % , # %# & #% % : # . % % 1 % ' # % % !( # ' #. ; % 4. "& ' %- $% &.
# $ %# % # , # % % "& ' % ' ' % 4- % ' #% % + 356 , % % ' 3-652, ' # ' # 5,7 - . $$ ' # # $% % & % . $ # $$%# % ' $% ' % # /$ & % % % ! $$ % ' #( # # + ' #$ # # & % % $*$% % $% # - O 1 % ' # % & . $ % ' $ %O # # ' ! # % $% 1 ϐ ´ Ǧ #+ % ' # $ % , ! &$ $% ' # % ! &( '& ' % $*$% O &&#+ 1 % % #& # ' # . ϐ Ǧ % $% ., . . & # $( # ' # # !$ % %. $% : 9 &! % )! $&# %; ' 3-222 !! :! #%$ ! # ; #- % . # $% !# % # ( # ' # #+ %, $ +&&#$% ' # # - + & +( # # + & %, + # % $% !& % % $%# - % & ( # !&%% , % %# !! & + + - ( # #$% '& , ' #. % % % # ' &( &#%-
Een infrarood point-detector.
44
! % % % , $ % # $ $ # % ! %$ ( $% & %. Ǥ ϐ ' $%#& %&&# ' % &( #& % , $ $ # % # &$ ' %&$$
Een infrarood point-detector voor natuurlijke koudemiddelen.
' % % # ! %!# 3 # &$ (!# % - 4 ' ! !!# '!!# ! $% $0 & %$%#! %! %3 # ! % " %$ # (!# !& 3 $!# ! % # % (!# !" " %$ ( # % # $ ! ' ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย วก ฯ ย ย ย ย ย ย ย ย วก ฯ ย ย ย 4 + 0 ' # 0 " '& 4 % "4 "& % 3 %&&# !& 0 +! $ ! ? <6<0 8@ !! $%! !) ? <990 7@0 $" % %!) % % #!% #! 3 '!!# 8 4 # % $ %$ 75 "" '!!# 7 :3555 "" 3 # # $ ! ( # ( # # ! % (!#4 !& 2 ? % * #!&$ %! % 1 ! ' # '!!# ' +! @3 + # % 855 "" '!!# 8 953555 "" '!!# 73 % %# ' 4 ( # $ # %0 ' # !! ' 4 $ %# 0 +! $ $%! $% ? 1 $ 4 ! % # % "" # %&$@3
# + #! ( %( $!!#% % % $*$% 3 % #$% $*$% $ "& % % % 0 ( # $ $!# !" ! % ( #$ "& % (!# % " %$%3 % %( $ +& $*$4 % 0 ( # $ ' ' ' #$ ! % $ %# $ $!# (!# % ! $% # 3 & % % %!# % '!!# % + & % % # " %$ ! % & ( 0 ( # !!# # 4 % % !#% $3 & !! (!# & % #&$% % - % # # # $ ! # "" # % 0 +! $ "" # % $ !!# $0 % %
Mei 2016
0 +! # % # ' %# 4 $ # ! %#! $*$% ! $3 % %$ (!# !' # # % # !&( #4 $*$% '!!# ' # # ' & % %# 3 +& $*$% & # $ '! %# $%&# $$*$% 3 +! & % (!# % % $*$% ,' & # %( # ' ' #$ ! $% # $"& % (!# %# & % ( # ' 3 % ! 4 ! # # $ & % # "" # %&&# $ 3 % ( # & % & " ' 4 ' #$ % # $ ? '!!# !! 9475 0 ! &$0 %0 @ # !&( #4 $*$% (!# ' #+! 3 !!# #!% # $*$% 4 +& $*$% + !$4 % $" # % !"+ % ' "& % % %!# 3 ! ! ) + $% 4 ! $% # $ ?%!% 8;: % # % @ % $ & % 0 % & (!# !" 4 $" %$% %( ! # "& % ! #!% # % ! %!# ? '!!# %( "& % !" ! @3 !!# %! !" $% # $*$% %( $ # & % % ( $ (!# - $% # 0 % '! 4 & % ! % % ! % $% %&$ 4 !# % % ' # # +! # % % ! % % (!# %# 3
# (!# ' # # $ $!#"# " $ 4 #& % $*$% '!!# !& % % 3 % + #40 # #!! 4 0 %#! $ % *% $ $ $!# 3 #$ $!# & 4 !" + # # $ $$ # # ' + # "# $ $$ 3 # #!! 4 ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฯ ย ย ย ย ย !"" ! # "# $% % $ &( &# # % % % 3 % *% $ $ $!# (!#4 !!# $ #& % '!!# % ( ' ! #$% )" !$ # $ ? 1 !( # )" !$ ! ' @ ' !! ( % #$%! 0 +! $ "#!" ? 7=5@ &4 % ? ;55@3
#$ $!# ? 1 % !) $ 4 ! 4 & %!# $ $ $!#@ !# %!% $% ' + $ $!# # %! " $$ $ 3 & (!# #& % ! ' #$ 4 $$ " ! %# % $ % % % # 3 $ $!# $% % & % $ ' ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ฯ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย $$ 0 (!# ' #( # %!% % " # %&&# ' %&$$ 6:5 97: > 3 ( # % " # %&&#
45
lekdetectie
* + ) ' ( ) ) ' ) ( ' ) ' ' ) " ) $ (
) ϐ ( !) ) ϐ Ǥ
( ' " ) ǡ ϐ ' ) ( ) ' " ' ( ( # ) ) ( ) ϐ ͻ Ɋ Ǥ ' Ǥ
# ( ! ) ( ! ) ' ) ( " ) ) (
' ! ) ' " ) ( " ' ሺ ) +(
46
Een multipoint-systeem voor detectie van diverse koudemiddelen, zoals HFO’s en HFK’s.
! # Ǥ )
( ) Ǥ )
' ! * +( ( Ǥ )
( ! ( ( ' " ǡ ) (
Over de auteur Günter Huber is product marketing manager voor vaste gasdetectieystemen van Bacharach, producent van geavanceerde test- en meetinstrumenten voor onder meer koudemiddelen. Meer informatie www.mybacharach.com
luchtbehandeling Tekst: Tijmen de Groot
! "$ ! " ! ! ! # # " ! , "$ " ! ! & " ! + ! ! " # ! # + " ! $ # ! ! "$ ! ! +
! ! # # & , ! $ " ! , " ! " ! ! ! ! ! + !* " # , ! !# $ ! , ! . $ # # Â?‘‡•– ™‘”†‡Â?Ǥ Ď?Â?‘Â?•–‹‰ —‹– Š‡– „‡”‰ƒ…Š–‹‰‡ —‹†nj " ! $ " ' # # " ! * # # ! # " ! " * ! !"" , # + # # $ ! ! # , ! # # " # + " " ! # ! ! $ , " ! ! " !* ! ! ! ! + ! # # # ! " + "! " & , &" ! $ " ! ! !"" ! ! ! ! !$ ! + ! # ! # " ! , % ! ! " ! # # ! , !" ! " ! " "$ " ! ! ! ! + / ! ! # " ! ! , ! $ !"" $ ! " ! " /
! ! # # !+ ! # " !" $ ! ! & " # 3!" ,0 21 ! & ! # " ! 4 " ! # $ ! " , " + # ! $ & # " ! # ! ! ! " ! " ! ! 3 " 4 ! $ & " ! " !* ™‡”�– ƒ ’– Œ—‹•– �‡– Žƒ‰‡ Ž—…Š–•�‡ŽŠ‡†‡�Ǥ ‘�†‡” & -$ . " ! # , ! " ! " ! ! " , ! ! * # ! ! ! ! " ! + ! $ ! " ! & $ +
! ! ! $ ! * & "! $ ! ! ! & !+ # # * $ , ! # $ ! "$ & ! $ !"" + # ! # " ! # + $ ! ! $ " ! ! ! " ! # & ! ! ! ! ! + ! , # " ! ! ! ! + ! ! $ * $ ! ! ,
BaOpt is toegepast in uiteenlopende bestaande en nieuwe gebouwen.
48
# ! ! % ( + * " % ! " ( + !! * " " + ! " * " ! ! ! # *
! " + * ! % + # !! * % ! ! *
! " + 1/0/ % ! 0// !# ! + !# " $ " % * " !# + * # # !# !# " ! * # % # ! + ! # * ! ! !# ! ( # " ! ( " + * # + ) % " + " 1( !! " ! " " + # ! ( ! + . * !#+ ! ! ! ! " " + " " !# ! + # * ! + % " % % * % % ! + " % " " # + *
Mei 2016
$ ! " ( %! " + ! " ! " + " " * " " 2/ " ! ( # & % " 1+! * " " # ! ( " $ !# ! * " + " 3 !! + & 4( % + % !# " * ! ) %# ! !! + " !* " , ! % - ! % ( " + ! # *
Over de auteur Tijmen de Groot is accountmanager bij BaOpt Benelux Meer informatie T: 06-51257495 E: degroot@baopt.nl I: www.baopt.nl
49
AIR COOLED CHILLER
STULZ Explorer chillers Koelvermogen voor al uw wensen Data Centers Process Cooling Comfort Cooling
De STULZ Explorer biedt de meest geavanceerde technologie in combinatie met betrouwbaarheid, flexibiliteit en innovatieve oplossingen.
Wilt u meer informatie of een afspraak? Neem dan contact met ons op. Telefoon +31 (0)20-545 11 11 | Weverij 7-9 | 1185 ZE Amstelveen | www.stulz.nl | info@stulz.nl
congres Tekst: Uko Reinders
CONGRES VERS KOELEN IN BEWEGING
%! ' ! 0' # !!" ! $& % ' # # ' # " ' % $$!#% % * ! %( '!!# !& % ' ' #$"#! & % ! '! *& / % $% % !!$% $- ! #*! # / $ $ ' $"# #$ !" % ! # $ #$ ! ( % !" 67 & (!# % !# $ # /
% ! % ! # ' ' #$"#! & % ! 0 0' # !!" (!# % '! $ $ ! 0 # # & % / # ' "# % $ !' # % $ #% ! #$- % * # # $ !" $ ! $% ' ' #$ ( $ !"$ % ' #$"#! & % ' #*!# %/ ! ! #$ $ $"# # !" % ! # $ #$ ! Ǥ Dz ϐ ǡ ( #! # ' #$"#! & % ( $ !" * ! %- ! % ' / % % ' !& 0 # - ' #$ - ! "'# $"#! & % !" & % !" % " # %&# ( # ! % (!#0 %! $ ' # % ! % ! 5- * % ! #$/ ! $ $ % # ϐ ሺ " &$ ' #'! # 8 ! ! % $ & % !" ! #! "/ ! #! " % *3 !" !$$ / # ! ! ' #$"#! & % % $0 %# & # $ * "!%$ ( % ' # / Dz ϐ Ǥ & %$ - + '!!# # % % (!# % % "# % %! " $%5- * % ! #$/
$% ! 0' # !!" * # '! $ $ # & % '!!# ! ' ' #$"#! & % / #' $ % !"% ( # % ' % $% $ #!% # $$!#% %- % ' %0 0 # $ "#! & % / 4 % $ $% - ! % !"% ( #% " # %&&# ' "#! & % ' #0 $ %/5 % #& # $$!#% % * %% !! $% $ # )!% & % %#!" $ $& %#!" $ 0 / $. 4 % # ! % - * "#! & % ! #( * % & $% # " $$% 0 & ! $& % % & ' # !" /5
Mei 2016
# # & % $ % ! !" 0 # % $ & % ' ' #$ $ $ !& % ' ' #$"#! & % / $. 4 % '# % ! ! !# % 0& %( $$ / # & '!!# !$% $" # $ ( % % ! '! $ ! !" !# $/ % !# # ! & 0 '!!# & %$" # - ! % % % # ! $/5
ANDERE SESSIES ULTRAVERS-TREND ZET KOUDEKETEN OP SCHERP Door: food watcher Anneke Ammerlaan
# * ' & % ! $& % %# $ # ' $ !" !& % ' - !" # ' ! ' #" / %# # $ * % * $ # %# / $" % % % &( ! ( # !" & %# ' #$0 ! $& % % 0 # & $/ % # ' & %# ' #$ $ ! 0 ' #$- ( # !!" !! %- % $ ' #" % " $% !& #/ PARTIJEN IN KOEL-VERSKETEN STRIJDEN MEE IN SUPERMARKT-BATTLE OM CONSUMENT Door: Gerard Rutte, supermarkt trendwatcher
% #$ *& '! $ &%% ! # $%# ! ' % !" %( #! % '! 0 # . ( $ ! 0 / ! & " #% ! 0' #$ % * * 2 %% 3 ! #$ 1
51
congres
VAN TREND NAAR KOELTECHNIEK Door: Gerben Koeslag, Hans van der Stoel en Steven Lobregt van Sparkling Projects
# ' "#! $$ ! (!# $ !" 1 # % & %# $ ' #% # &( ! #1 0 # ) %% $ !" !#% ! % # ( #! $" % ! % # 2 SAMEN EEN VUIST MAKEN TEGEN VOEDSELDERVING Door: Eric Prieur, directeur cold chain sustainability van Carrier in Frankrijk
#)! % & % 43 "#! % ' % ' #$ '! $ ' # !# %0 % #!!%$% 1 &#% $%# &% % 0 # ( % % ! % # &# # ' & % ! ! # & ' # %(!!# % % $ ( # 0
!& % ' #$ % 0 ! % % %(!!# ) !" ' # # ) % # % % / ! !& % % !"% $ # & %$%!!% ' #! $ $$ % # #& % ' # 0 KOUDEKETEN BLOEMEN UIT KENIA IN DE PRAKTIJK Door: Pieter van der Hulst van FlowerWatch
# & $% % ' #% !' # #!% $%#! ! ' ( # % !" + # "& % &#!" / ! " 0 ' #% % !' # "# % !' # ( % ! $ ! ' $ ' ' ! % & # # 0 VERPAKKING VAN DE TOEKOMST ALLEEN MOGELIJK MET OPTIMALE KOELING Door: Ulphard Thoden van Velzen, onderzoeker bij Wageningen
VERANDERINGEN IN VERSKETEN EN KOELING
UR Food & Biobased Research
Door: Joost Snels, onderzoeker bij de afdeling Fresh Food and
$ $ $" $% % $ ' ' #$"#! & % 0 ) !" ' #$ % ! ' # #% !!# ! %( ) % !!# &%% # ) $ %$%0 % % % % '!!# ! % 2
" ' #" / ( # ! ) ! 1 #)! # ! %/ !& ' #$"#! & % # ' #$0 ) ) "# $ % % !' # % ! #)! ' #% 0 ! ! $ $$ % ! % '!!#1 ' &&# # $ # ' #" % ' #( ) 0 $ !& % (!# $% (!# # ! #0
TECHNISCHE ONTWIKKELINGEN IN DE KOUDEKETEN VAN VERS
LANGER VERS MET MILDE CONSERVERING (MET RANDVOORWAARDEN VOOR KOELING)
Door: Dennis Wentink, adviseur en directeur/eigenaar van
Door: Ariette Matser, onderzoeker bij Wageningen UR Food &
Adviesbureau Verhoef
Biobased Research
% % & ! %(
% ! $ #' # & ' #$ $ "1 " ' ' $ # !& ' 0 !& # ' ' #$ '#& % $ " % '!!# ' ** # ' # ( 0 % ) # $% ! %( !" % ! & % & # &( &$ $$ !" $" / !! % ! 2
Chains van Wageningen UR
INFORMATIE OVER HET CONGRES Datum: donderdag 16 juni 2016 Locatie: gebouw Orion, Wageningen University Centre in Wageningen Programma 13:00 - 13:30 ONTVANGST 13:30 - 13:45 OPENING 13:45 - 14:50 ANNEKE AMMERLAAN EN GERARD RUTTE 14:50 - 15:30 PAUZE 15:30 - 17:50 KEUZESESSIES MET PAUZE TUSSENDOOR 17:50 - 18:20 ERIK PRIEUR 18:20 - 18:30 AFSLUITING 18:30 - 20:00 NETWERKBORREL
Meer informatie en aanmelden via de website: www.verskoeleninbeweging.nl
52
INSPELEN OP STRENGERE EISEN VERSHEID EN SHELF LIFE Door: Theo Vliek, commercieel directeur RBK Group
% %# , %# (!# "#! & % !!# % '! 0 &" # # % ( !! % " # %&&# !!# % '! 0 % ) 1 '! #' '!!# !& % 2 RONDLEIDING FOOD & BIOBASED RESARCH
( # % &( !' % $ '!!# '! $ ' #( # ( # 0 !% "" # %&&# #'!!# $% % !" $% !! 0 !!# ) &%! % $ # ' #" $ ! 1 #& "" # %&&# '!!# ! $ #' # ' ' $ 1 0
IPC-project Tekst: Joop Hoogkamer
EINDRAPPORTAGE PROJECT NATUURLIJK KOELEN
+ %%&- + ) *+ + &%+) + % @ A6*, * - % !"* %*+ -&&) % )6 % $ % )# % @ A + - + ')&! + 7 +,,)# !" "& # %8 , + # + % -& ) %5 + ')&! +3 )&% + &%+. "" # % - % "# % 6-) ! "& # %*+ ## + * $ + % +,,)# !" "&, $ # % #* ')&' %3 ;3 $$&% "3 . + ) % 1&,+ % * &%# % * )&% % 1 # % - )* )+ " # % % 2 .&) % # +5
+ ')&! +3 &% ) # % - % - % , + -& ) &&) ' )"# % )&! +* % ' #6 &&)%3 * % * $ %. )" % *&% )1& " - % +. %+ &% )% $ )*3 &% )- ) # % #,*+ )*4
$ * " %A + -&&) ;9:= ;5>?<5999 ,)& 6 * " ) *+ # &$ * $ %. )" % % %%&- + % + + - )*+ )" % &&) &' %*+ ## % - %
%%&- + ) *+ + &%+) + % @ A6) # % 5
&&%*+&'' # % % ) % 3 % ) 0 ,+*&,) % &6 #,+ &%*3 #& #6 6*0*+ $* ,)&' 3 5 - % ) # % + + ( &&# % 5
)& )* + )* ), + % #3 )- / & #6 % ) *+ % "3 )#& * & #+ % "3 +&) /3 # 6 ),$ & #+ % "3 5 5 5 - % $ &+ %3 ), +6 % & # ) ! &)% # * !++ . #3 ) ! *"& # % 3 &&# ) % &#,+ &%* % &)+ ) & #6 % # 6 $ ++ % "5 $ " ) *3 & #+ % " % + /5
) # - % % ,)&' $ + +) "" % +&+ + +& ' ** % - % *0%+ + * "&, $ # % * 6 . !1 % - *+ # % + 6 ** % *#, + % &6 * % ) + - *5 % ;9:< 1 !% )*+ ' )6 " % % - % ") + .&) % % * &%% % $ + % (,&+ ) % **0*+ $3 . ) ! % - ! + % ! ) $ ** * $ + ) ?9 ')& %+ &,. $& 6 + % 1 !%5 8* ) %3 #* 1 ! -) !"&$ % % + $ # 6 ,3 ! % + )& " * + % -&)$ % . ) # . ! ‡‡Â? •Â?‡Ž •–‹Œ‰‡Â?† Â?‹Ž‹‡—’”‘„Ž‡‡Â?Ǥ ‡ ‰”ƒĎ?‹‡Â? Š‹‡”6 &% ) + + *+ ! % ), " % @+&+ ;9:9A3 %6 #,* '&# + " $ + &$ % ;9:9 + ), " - % 6 &, % "&, $ # % + ), + ) %6 %5
. % &, + % "5
* % *, * -&&) * $ %. )" % 6&%6 )% $ % % % 1 # ) &3 " + % & ) % % $ )! ) %%&- + +) ! + , +-& ) %5 %% % % 6- ) % -& ) % + % +&+ +. %+ 6&%6 )% $ % % @ &## + - A %%&- + ')&! + % , +3 &% ) # % - % % ' %-& ) ) @&) % * 6 + -&# %* ' # ) #* # % % )6 + + - % &% )% $ )*A5 %%&- + 3 * $ %. )" % % " %% *&- ) ) + *+ % % + +. ! ) 6')&6 ! + %+) #5 % *+ ) $' @$ % *+ ) - % &%&6
54
Figuur 1: CO2-uitstoot (megaton) van koelinstallaties in de EU (alle koudemiddelen).
$% % &#$ #& #$ $ %( ' # &( & # ' # !# % ' ( ' #% &( ! & - ' #%# &( !% / 0 $ ) # # % #$ # $ 0 $ $ "& % $ % ) ϐ ´ Ǥ #& ' ' # $ % $ %$% - % 0 $ # $ 1$ % $ %# $ % %# % 0 $ % ( # / 2 #&$$ 2 ) % % % ' % - & $ % # / Ǥ ' - ! ' # # ' % 0!# %- % #0 Ƭ Ǧ % ) / Ǧ #& ' %&&# & 0 % $ ' #$!# ) ) % 0 % # % ' #% $% # # 0 &## % ! $ % - ) ( ' # $% % &# $ ' # #& #/
% % #) ) ' &$ $ 0 %# . ( &( ' $ &$0 ´ ´ 0 !# % # % ' # ' # 0 & & / $% % & % $ # ' 1$ % % !# % ' # % # ! ' # ! % ' !# $$ &( / $% #) % % !# % ' # &# ' #' ' $% # ! 0 ' # $ # ' # # ' &# ) % # $ # / % !# % % 4 5 % # Ǥ # # ' ( ' #( %/ ! ** ) #) $ /
- ) % %( % #& #$ #& # # 0 $ % # % %/ & % # % ' % ' # 0 &0 & ! # % ) - % 0 ! $$ % # % # - ) 30 !# % ' $ % # ' # # % #& % # / ' # % %# % ' # ' ## $ ( # % ( # $ ' # # %/ & % # $% ( ' # # #' # # $& % % % # % / 0 + 0& % ' % ' # ! # ! # ' # 0 $ # $% % $ 4!# % 5/
' % !# % ( # ' ' ' # $% . ' ) #) !0 ) %% ( # ) ) ' #$ 0 $ % # & % % % % % 0 / # % # ' $ ' # # %- # %
Mei 2016
Meer informatie Het eindrapport is op aanvraag voor KNVvK-leden beschikbaar. E: info@knvvk.nl I: www.knvvk.nl
55
internationaal nieuws
Eerste koelinstallatie met propaan in wijnproductie
Bedrijven ontwikkelen modulerende ejectoren voor CO2-systemen ┬Г┬Ф┬З┬О ┬З┬Р ┬Г┬Ф┬Ф┬Л┬З┬Ф ┬С┬П┬П┬З┬Ф┬Е┬Л┬Г┬О ┬З┬И┬Ф┬Л┬Й┬З┬Ф┬Г┬Ц┬Л┬С┬Р ┬Ч┬Ф┬С┬Т┬Г ! ! . ┬Ж┬Ч┬О┬З┬Ф┬З┬Р┬Ж┬З ┬З┬М┬З┬Е┬Ц┬С┬Ф┬З┬Р ┬Ш┬С┬С┬Ф 3. % # . ! - ! " $ " . ! . ┬Е┬Л╧Р┬Л┬З┬Н┬З ┬Щ┬З┬Ф┬Н┬С┬П┬Х┬Ц┬Г┬Р┬Ж┬Л┬Й┬К┬З┬Ж┬З┬Р╟д ┬С┬Р┬Ц┬Л┬Р┬Ч┬З ┬П┬С┬Ж┬Ч┬О┬Г┬Ц┬Л┬З ┬Й┬Г┬Ф┬Г┬Р┬Ж┬З┬З┬Ф┬Ц ┬З┬З┬Р ┬С┬Т┬Ц┬Л┬П┬Г┬О┬З ┬З┬Р┬З┬Ф┬Й┬Л┬З╟ж┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц┬Л┬З ┬П┬З┬Ц ┬Д┬З. ! " " . - # " . ┬Й┬Л┬З╟ж┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц┬Л┬З ┬Ш┬Г┬Р ┬Ц┬Ф┬Г┬Р┬Х┬Н┬Ф┬Л┬Ц┬Л┬Х┬Е┬К┬З 3. % ┬Щ┬Г┬Ф┬П┬З┬Ф┬З ┬Н┬О┬Л┬П┬Г┬Ц┬З┬Р ┬Ц┬З ┬Ш┬З┬Ф┬К┬С┬Й┬З┬Р╟д ┬С┬Н ┬Щ┬С┬Ф┬Ж┬З┬Р ┬Ж┬З ┬П┬С. ┬Й┬З┬О┬Л┬М┬Н┬К┬З┬Ж┬З┬Р ┬С┬П 3 ! ! ! ! " . " # , " !! # % -
/ ( ' # . - - # " . ! - . " . & " " 436 - ! # & ! + # 761 ! -
& ! . % - # ! " ! ┬Ж┬З ═╖ ┬З┬Р ═│═▓сдк ┬К┬С┬Ч┬Ж┬Ц ┬Ж┬З ┬Ц┬З┬П┬Т┬З┬Ф┬Г┬Ц┬Ч┬Ч┬Ф ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬Щ┬Л┬М┬Р ┬Ц┬Л┬М. !
Airconditioning met CO2-koudemiddel volgend jaar beschikbaar ! . ! ! ! ! . # ! : ; ! " ┬З┬З┬Р 3. % ! & # 245 . % - " & . " ! " ! 3119 ! ! ! ┬З┬З┬Р 3. % - # ! " 276-111 . " - " " ┬Ж┬Ф┬Ч┬Н ┬Д┬Л┬М 3 ! " !. ! " + & " " % . ┬Х┬Е┬К┬Л┬Н┬Д┬Г┬Г┬Ф ┬Н┬С┬П┬З┬Р╟д ┬Р┬Ж┬З┬Ф┬Ц┬Ч┬Х┬Х┬З┬Р ┬Щ┬С┬Ф┬Ж┬З┬Р ┬С┬С┬Н ┬Т┬Ф┬С. ┬Ц┬С┬Ц┬Ы┬Т┬З┬Х ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З 3. " . ! 0 #
Onderzoek naar kosten koelkast op basis van magnetische koeling ┬З┬Р┬З┬П┬Г┬Ф┬Н┬З┬Р ╟ж ┬Р┬Ж┬З┬Ф┬Ь┬С┬З┬Н┬З┬Ф┬Х ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬Ц┬З┬Е┬К┬Р┬Л┬Х┬Е┬К┬З ┬Ч┬Р┬Л┬Ш┬З┬Ф┬Х┬Л┬Ц┬З┬Л┬Ц ┬Л┬Р ┬З┬Р┬З┬П┬Г┬Ф┬Н┬З┬Р ┬К┬З┬Д┬Д┬З┬Р ┬Ч┬Л┬Ц┬Й┬З┬Ь┬С┬Е┬К┬Ц ┬Щ┬Г┬Ц ┬Ж┬З ┬Ц┬С. & " " " 36 " !! " " - ! 241 458 ! - & " # " & " - & ! + " - " & " # & -
56
Efficiënte koeling verlaagt kosten Duitse retailers ' &% ! . " !% ! $ "! &"$ ( ! & ' &% $ & !%& &''& $ ! ! $ "%& ! ( ! $ & $' & ! ( !% ! ! 78 '$" # $ ( $ !& & $, & ! 54 '$" (""$ !"!. "" - & "!. $+" &""!& ! & ! $ "%& ! ( ! ' &% $ & . ( !% ! ! '%&$ ! 4237 & ( #$". !& + ! - %& & $' ( ! ( $ & ! ! $ ! $ #$ + ! % + ! & (" ϐ ´ ǡ Ǧ Ǥ
Nieuw smeermiddel voor CO2 in industriële koeling . ! $ (""$ 4Ǧ ´ Ǥ 9 :- +"$ ! (" !% & $ (""$ ! & $ % $( $ " !, ! & $ ! % ! . % % $ ! ! & $ % %& & &- $ ! $ %& ) & & ! & $ !" & + ! ' &%& ! ( " $ & # $ &''$, ( %. "% & &% "!&$" & !% & $ ! ! #"& !& . ϐ ´ Ǥ
ͺͲ . ) & %! $" ( ! "" "* % ! ! '%. &$ "' ! " ! ( $ $
HCFK-uitfasering in China opent deuren voor natuurlijke koudemiddelen ! . ' & % $ ! ( ! 1% ! ! $+ ! ! ʹͲͳͷ ´ !% ! (""$ ! &''$ "' ! ! $"" . ǡ ǡ ´ ´ Ǥ ' & !% +"! 4 & . "! $ !& ( ! / ! $ $ & "!0, ! #$ ! ! ) $ . "' !- ! & $ ( ! & $"&" " ( ! "!&$ . & ! ! %& & & (" ! . $ ! ( ! #$" ' & ! "!%' #& ( ! 0% ! 4252- ! % ! $"& #$" ' !& ( ! 0%- "( $%& # ! $ $ ' $ $' ( ! + "' . ! + ! $ ( $) & ! ) $ ) ! . ! $ # & !-
Koudemiddel met lagere GWP voor systemen met natte verdampers Ǧ Ǧ )"$ ! ! $% & ! && ( $ # $%- & "' , ! "! $ $ ! " %& 35 +, % ͷͳͷ Ȁ ͵ͶǦʹͲͳ͵ǡ . ϐ Ǥ Ǧ . & (""$ ' % "' " %& ! & 356 - 737 %& & ' & 3456+ 9 : & &) #$" !& ( ! ʹʹ ሺ ϐ ሻǤ ͷͳͷ ͶͲͲ + ! $ ( $) & ! " # & + ! & (""$ " %& . " '$ " #$ %%"$ !- & ! ') "' ! "" )"$ ! $' & ! $% & ! && ( $ # ! , ! &" # %% ! ) $(""$ &"& !' &" ! & $! & %& & & ! &. $ ! $ % ! ! $ &
mei 2016
57
productnieuws
NIEUWE GENERATIE ENERGIEBESPARENDE MOTOREN De NiQ, een aandrijfmotor voor koudeverdeling in verdampers en voor koeling in condensors, is een doorontwikkeling van de iQ-motorenserie van ebm-papst. De EC-motor overtuigt volgens de fabrikant door verdere rendementsverhoging en kostenoptimalisatie. De NiQ is eveneens bruikbaar in de voedingsmiddelenindustrie. Bij de motorkeuze voor condensors en verdampers behoren traditionele AC-motoren tot het verleden. De iQ-motorserie van ebm-papst is dankzij de efficiĂŤnte GreenTech EC Technologie beduidend intelligenter en milieuvriendelijker, en hij wordt al bij veel supermarktketens in grote aantallen gebruikt. Met de NiQ stelt ebm-papst de volgende generatie iQmotoren voor: de compacte motor combineert de beste eigenschappen met een nieuw design, zowel van binnen als van buiten. De ontwikkelaars hebben de NiQ nog energiezuiniger en economischer gemaakt. Omdat het toepassingsgebied om lage toerentallen vraagt is het toerental van de motor geoptimaliseerd tussen 800 en 2.000 rpm, met het daarbij behorende koppel. Het resultaat: een hoog rendement en laag geluidsniveau. De nieuwe behuizing is van kunststof. Dit is niet alleen milieuvriendelijker dan aluminium, maar ook geschikt voor toepassing bij indirect levensmiddelcontact, bijvoorbeeld bij open groentevitrines. Eveneens heeft een nieuwe motorwikkeltechniek bijgedragen aan een verbeterde temperatuur van de motor. De NiQ is beschikbaar in drie bouwgroottes, met een vermogen van 5, 12 en 18 watt. Deze vervangen technisch gezien meerdere groottes van de oude AC Q-motor. Hierdoor is de NiQ volgens de fabrikant niet alleen ideaal voor nieuwe ontwikkelingen maar ook zeer geschikt voor retrofit van oude vitrines en koelingen.
58
FLEXIBELE TIJDELIJKE KOELOPLOSSING IN NIEUWE KOELCEL Van Uden Logistics uit Waddinxveen breidt haar opslagcapaciteit voor gekoelde producten uit met de bouw van een nieuwe koelcel in een bestaande expeditiehal. Celtic Cooling bouwt de koelcel met ideale bewaarcondities voor de opslag van diverse levensmiddelen. De koelcel is klaar, alleen de permanente koelinstallatie moet nog geĂŻnstalleerd worden. In deze tussenliggende periode biedt ICS Cool Energy een tijdelijke oplossing, waardoor de koelcel al acht weken eerder door de klant in gebruik genomen kan worden. De koelcel is een afgesloten ruimte, gerealiseerd in een bestaande expeditiehal. Met een oppervlakte van circa 725 m2 en een hoogte van 13,5 meter biedt de koelcel ruimte voor hoge stellages, voor de opslag van onder andere diverse levensmiddelen. De koelcel is opgebouwd uit hoogwaardige 120mm PIR(polyisocyanaat)-sandwichpanelen voor het realiseren van de beste bewaarcondities, zoals een temperatuur van 4 graden Celsius. "Eerst bouwen wij de koelcel en daarna wordt de koelinstallatie geĂŻnstalleerd", vertelt de heer Duivenvoorden, account manager Celtic Cooling. "Deze levering en installatie neemt ongeveer acht tot tien weken in beslag. Om deze periode te overbruggen, zodat de klant al eerder gebruik kan maken van de koelcel, hebben wij contact opgenomen met ICS Cool Energy."
NIEUWE KOELUNITS VOOR KLEINE BESTEL- EN VRACHTWAGENS Thermo King brengt de nieuwe V-200sserie koelunits op de markt. Deze voertuigaangedreven units zonder dieselmotor bieden efficiĂŤntie en milieuvriendelijke transportkoeling voor kleine bestelen vrachtwagens. De nieuwe serie biedt volgens het bedrijf de prestaties en efficiĂŤntie van de bewezen V-200 MAX-serie, maar nu in een compacter ontwerp. De V-200s-serie biedt optimale koelcapaciteit voor voertuigen voor de levering van tot 10 mÂł aan diepvriesproducten en tot 19 mÂł aan verse producten. Doordat de condensor hetzelfde kleine formaat heeft als die van de V-100-units van Thermo King, blijven de koudemiddelvulling en het gewicht van de unit beperkt en neemt het laadvermogen toe. Er is geen aparte motor nodig, waardoor een afname van uitstoot en geluidsoverlast wordt gerealiseerd. De units uit de V-200s-serie bevatten standaard het nieuwe R452A-koudemiddel dat Thermo King samen met Chemours heeft ontwikkeld en dat een lagere GWP heeft dan R404A.
VRT International koopt, verkoopt en bemiddelt in occasion commerciĂŤle - en industriĂŤle koelapparatuur en overjarige voorraden. Het grootste deel van de apparatuur wordt geĂŤxporteerd naar de diverse landen over de gehele wereld.
Met een vernieuwde serie indirecte koelunits met natuurlijk koudemiddel R290 en R717
Wij zijn op zoek naar
s Serie ISCS290/-2-400-280K Capaciteit tot 400kW
ƒ ƒ ƒ ƒ ƒ ƒ
Compressoren Grasso, Sabroe, Mycom, Bitzer, Copeland, etc. Water chillers Trane, Carrier, York, Ciat, Climaveneta, etc. Verdampers Helpman, Goedhart, Gßntner, Kßba, etc. Condensors Baltimore, Helpman, Goedhart, Gßntner, etc. Complete koelinstallaties en vriesinstallatie. IQF vriezers - spiraalvriezers – invriestunnels
s Serie ISCS717/1-1000-280K Capaciteit tot 1000kW s Luchtgekoeld of watergekoeld s Mogelijkheden voor volledige warmte terugwinning
Indien u op zoek bent naar betaalbare occasion of overjarige koelapparatuur, Wij hebben ongeveer 6.000 m2 koeltechnische apparatuur op voorraad. kijk voor ons aanbod op www.used-refrigeration.com. VRT International is F-gassen gecertificeerd en beschikt over een professioneel demontage-team. Wij kunnen indien gewenst uw gehele installatie(s) in eigen beheer ontmantelen.
VRT international CV Nucleonenweg 25 3542 CD Utrecht T M W E
+31 (0)30 700 9712 +31 (0)6 16063677 www.vrt-int.com info@vrt-int.com
cool with ÂŽ
importeur van:
hitema.com
international
www.iceďŹ sh-scs.com
T 0182 636239
info@iceďŹ sh-scs.com
Johnson Controls .7 **3 '*1&3,6./0* 8*(-3414,.7(-* *3 .3)9786.?1* ;*6*1)1*.)*6 2*8 01&38*3 .3 2**6 )&3 1&3)*3 3 &YMPHMRK )J½GMIRG] =./3 ;* **3 78*60* 564:.)*6 :&3 (42543*38*3 .378&11&8.*7 (4386417 *3 7*6:.(*7 :446 :6.*7 04*1 *3 PYGLXFILERHIPMRKW]WXIQIR ,:%' ;MN ZIVFIXIVIR TVSHYGXMITVSGIWWIR ZIVLSKIR IRIVKMI IJ½GMtRXMI IR ZIVPEKIR IRIVKMIOSWXIR =4;*1 .3 ,*'49;*3 &17 .3 )* .3)9786.* *3 7(-**5:&&68 2 43=* ,64*. 8* 43)*678*93*3 =./3 ;* :446 )* &+)*1.3, ! "*6:.(* #*&2 3)9786.* .3 46)6*(-8 45 =4*0 3&&6
TEAMLEADER SERVICE (M/V) Jij ,**+8 1*.).3, 438;.00*18 )* 42=*8 :&3 *.,*3 01&38*3 ) 2 : :*60445&(8.*7 :41,8 )* 42=*8 :&3 /* 8*&2 :41,*37 )* &+,*75640*3 )4*1*3 :*6=46,8 2&3&,*2*38 .3+462&8.* (4@6).3**68 )* :*6'*8*6564(*77*3 '*38 43)*6)**1 :&3 -*8 "*6:.(* &3&,*2*38 #*&2 SRHIVLSYHX GSRXEGXIR QIX OPERX PIZIVERGMIVW FI[EEOX XIGLRMWGLI ½RERGMtPI ZSSVXKERK TEWX HI GSRXVEGXYIPI ZSSV[EEVHIR ;*88*1./0* *.7*3 2*8 8&(8 84* *3 2*8 6*75*(8 :446 )* *8-.7(-* 3462*3 :&3 4-3743 4386417 '*446)**18 24,*1./0 564'1*2*3 564 &(8.*+ 43)*63**28 &(8.* 42 3*,&8.*:* .25&(8 8* '*5*60*3 )4*8 )* 45:41,.3, -*8 '*-**6 :&3 )* :*.1.,-*.)7564(*)96*7 $ ./ '*38 01&38,*6.(-8 =*1+78&3)., >3 8*&251&<*6 564&(8.*+ 6*7918&&8 *3 451477.3,7,*6.(-8 786*77'*78*3)., &3&1<8.7(- *3 2*8-4).7(- 3&89961./0 -*' /* 9.878*0*3)* (4@6).3*6*3)* *3 78*60* (42293.(&8.*:* :&&6).,-*)*3 =4;*1 .3 -*8 *)*61&3)7 &17 .3 -*8 3,*17 .I LIFX **3 8*(-3.7(-* 451*.).3, 2.3 3.:*&9 4+ '*;*=*3 ;*60*6:&6.3, 6*1*:&38* ;*60 *3 8*(-3.7(-* *6:&6.3, './ :4460*96 .3 **3 7*6:.(* 46,&3.7&8.* 69.2* 049)*8*(-3.7(-* 0*33.7 ,4*)* (42293.(&8.*:* :&&6).,-*)*3 69.2* *6:&6.3, .3 564/*(8 *3 (4386&(82&3&,*2*38 78*60* 1*.).3,,*:*3)* (&5&(.8*.8*3 &1,*2*3* 2&3&,*2*38 :&&6).,-*)*3 &&63&&78 '*7(-.0 /* SZIV KSIHI 4' WOMPPW 17 3J½GI :MWMS 4VSNIGX ;MN FMIHIR **3 .38*6*77&38* 9.8)&,*3)* +93(8.* ;&&6.3 /./ -*8 :*67(-.1 0&3 2&0*3 2*8 69.28* :446 5*674431./0* .3'6*3, :*6&38;446)*1./0-*.) 451*.).3, 43 8-* /4' 2*8 )446,64*.24,*1./0-*)*3 &+;.77*1.3, MR LIX [IVO žI\MFMPMXIMX ^IPJWXERHMKLIMH IR KSIHI EVFIMHWZSSV[EEVHIR -RXIVIWWI# "8996 /* $ 2*8 248.:&8.* 3&&6 2&6.7(& ;*6,*6 /(. (42 $446 .3-49)*1./0* :6&,*3 4:*6 )* +93(8.* 3**2 /* (438&(8 45 2*8 **7 )*3 498.3, 0**7 )*3 -498.3, /(. (42 **6 .3+4 4:*6 4-3743 4386417 [[[ NSLRWSRGSRXVSPW RP
productnieuws
PLATFORM OM SNEL EEN COMPUTERRUIMTE OP TE BOUWEN Op de CeBIT 2016 presenteerde Rittal voor de allereerste keer het infrastructuurplatform 'Smart Package' waarmee het MKB snel een computerruimte kan opbouwen. Als partner van Rittal integreert IBM dit aanbod in zijn gestandaardiseerde computerruimtesystemen, zoals het SMDC (Scalable Modular Data Center). Dit maakt het mogelijk om op korte termijn en tegen optimale kosten complete computerruimten op te bouwen. Het Rittal Smart Package is een platform dat bestaat uit vooraf geconfigureerde componenten waarmee klanten snel een IT-omgeving kunnen opbouwen. Het plat-
form bestaat uit TS IT-racks van Rittal en op de toepassing afgestemde modules voor klimaat, energieverdeling, UPS, brandbeveiliging, monitoring en beveiliging tegen toegang door onbevoegden. De modulen zijn beschikbaar in verschillende vermogensklassen en kunnen snel tot een inzetbaar systeem worden gecombineerd. Hierdoor kunnen ondernemingen veel sneller een computerruimte opbouwen. Door de perfect op elkaar afgestemde modulen werkt de computerruimte met een optimale efficiĂŤntie.
PANASONIC INTRODUCEERT NIEUWE ETHEREA R32-AIRCONDITIONERS
Panasonic vernieuwt zijn Etherea productlijn met de Z-, XZ- en TZreeks airconditioners voor woningen. Dankzij een volledig nieuw ontwerp zijn ze compact, modern en geschikt voor ieder interieur. De nieuwe modellen zijn daarnaast de eerste airconditioners van Panasonic die volledig zijn geoptimaliseerd voor het koudemiddel R32, waarmee op milieuvriendelijke wijze efficiĂŤnt kan worden verwarmd en gekoeld. Belangrijkste kenmerken zijn: R32-koudemiddel, energiela-
60
bels A+++ / A++, geluidsproductie van 19dB(A) of 20 dB(A), slank en compact ontwerp, Nanoe-luchtzuiveringssysteem en Econavi-sensoren op de Z-reeks airconditioners. De nieuwe Z-reeks Etherea-producten is volledig herontworpen met het oog op woningen en commerciele panden. Het slanke nieuwe ontwerp voorkomt dat de toestellen de esthetiek van het interieur verstoren en maakt de units compacter dan ooit. Het discrete ontwerp van de nieuwe Etherea-modellen sluit goed
aan op de lage geluidsproductie van de airconditioners. De nieuwe Z- en XZ-reeks zijn met een geluidsproductie van 19dB(A) zeer stil, wat bijdraagt aan het comfort van eindgebruikers. Het geluid van de airconditioners is vergelijkbaar met het geluid dat 's nachts hoorbaar is in een bibliotheek. Panasonic kan hierdoor garanderen dat de toestellen de nachtrust of werkomgeving van gebruikers niet verstoren.
GAS WARMTEPOMP EFFICIËNT EN DUURZAAM
Panasonic GHP systeem; meest efficiënte en duurzame oplossing voor VRF systemen - Hoge efficiëntie door onder andere het gebruik van de restwarmte - Ideale oplossing beperkte electravoorziening - Aansluitbaar op aardgas en propaan - Grote range aan capaciteiten (van 45 t/m 142 kW) - Bedrijfssituatie tot -20°C met behoud van capaciteit - Geen ontdooicyclus, dus maximaal comfort - Aansluitbaar op alle VRF DX binnendelen - Aansluitbaar op de watermodulen voor gekoeld en verwarmd water - Diverse oplossingen voor de integratie in gebouwbeheer systemen High
savings
Environmentally
Down to
friendly
-20°C in
Easy
refrigerant
heating mode
control by BMS
R410A
OUTDOOR TEMPERATURE
CONNECTIVITY
Officiële Panasonic distributeurs
B.V.
KLIMAAT OPLOSSINGEN
www.aircon.panasonic.eu
RCC K&L IS EEN UITGAVE VAN VAKMEDIANET OfďŹ cieel Orgaan van: KNVVK, KONINKLIJKE NEDERLANDSE VERENIGING VOOR KOUDE Internet: www.knvvk.nl E-mail: info@knvvk.nl Naast de KNVvK leveren deze verenigingen op het gebied van koude, koeling, luchtbehandeling en ventilatie vanuit hun expertiseveld bijdragen aan RCC K&L:
NVKL, NEDERLANDSE VERENIGING VAN ONDERNEMINGEN OP HET GEBIED VAN DE KOUDETECHNIEK EN LUCHTBEHANDELING Internet: www.nvkl.nl E-mail: info@nvkl.nl STEK, STICHTING EMISSIEPREVENTIE KOUDETECHNIEK Internet: www.stek.nl E-mail: info@stek.nl NEKOVRI, VERENIGING VAN NEDERLANDSE KOEL- EN VRIESHUIZEN Internet: www.nekovri.nl E-mail: info@nekovri.nl VERAC, VERENIGING VAN LEVERANCIERS VAN AIRCONDITIONING-APPARATUUR Internet: www.verac.nl E-mail: info@verac.nl LUKA, NEDERLANDSE VERENIGING VAN LUCHTKANALENFABRIKANTEN Internet: www.luka.nl E-mail: info@luka.nl VLA, VERENIGING VAN LEVERANCIERS VAN LUCHTTECHNISCHE APPARATEN Internet: www.gezondeluchtingebouwen.nl E-mail: vla@fme.nl NEDERLANDSE KOELTECHNISCHE INDUSTRIE (NKI) Internet: www.koelindustrie.nl E-mail: nki@fme.nl RCC K&L komt tot stand in samenwerking met de KNVvK-beleidsgroep Marcom. Het bestuur hiervan bestaat uit: ing. M. Bouwman en H. Blok (secretaris). Hoofdredacteur Uko Reinders, ukoreinders@vakmedianet.nl, tel. 06-46652579 Eindredacteur Christine Linneweever Technisch adviseur Ing. Dick Havenaar Uitgever Frederique Zeemans Accountmanager Gejo Flierman, gejoierman@vakmedianet.nl, tel. 06-53227316 Vormgeving & opmaak colorscan, www.colorscan.nl Druk Ten Brink, Meppel Adres Vakmedianet, Postbus 448, 2400 AK Alphen aan den Rijn Website RCC K&L www.koudeenluchtbehandeling.nl Abonnementenadministratie klantenservice@vakmedianet.nl, tel. 088-5840888
in nummer 6 van RCC K&L onder andere:
t 5)&." %"5"$&/5&34 alles over de koeling t )&5 7&/563* &''&$5 invloed op efficiĂŤntie van koeling in datacenters t ,0&-*/( %"5"$&/5&34 7&3"/%&35 door nieuwe specificaties en technieken t %"5"$&/5&3 */ /0038&(&/ voorzien van nieuwe koeltechniek
Abonnementen RCC K&L verschijnt maandelijks. Jaarabonnement ₏ 135,00. Verzendkosten buitenland per jaar ₏ 29,50 (EU) en ₏ 41,50 (niet-EU-landen). Prijzen zijn exclusief btw. Op alle uitgaven van Vakmedianet zijn de Algemene Voorwaarden van toepassing. Die zijn te vinden op www.vakmedianet.nl. Oplage Door onafhankelijk accountant gecontroleerde oplage. Zie voor accountantsverklaring van Grant Thornton www.vakmedianet.nl Copyright Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieÍn, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Š Vakmedianet 2016 Publicatievoorwaarden Op iedere inzending van een bijdrage of informatie zijn de standaardpublicatievoorwaarden van Vakmedianet van toepassing. Deze staan op www.vakmedianet.nl. Disclaimer Alle in deze uitgave opgenomen informatie is met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. De juistheid en volledigheid kunnen echter niet worden gegarandeerd. Vakmedianet en de bij deze uitgave betrokken redactie en medewerkers aanvaarden dan ook geen aansprakelijkheid voor schade die het directe of indirecte gevolg is van het gebruik van de opgenomen informatie. ISSN 0925-630X
62
De nieuwe dimensie in comfort.
De verwachtingen die een gebruiker
TOSHIBA SMMS-e systeem verenigt
heeft van een airconditioningsysteem
innovatie, nieuwe technologieën en
zijn de afgelopen jaren geëvolueerd.
kennis en ervaring uit het verleden tot
Comfort gaat vandaag de dag hand in
LLU OVNL LULYNPL LɉJPwU[PL LU TH_P-
hand met energiebesparing en opera-
maal comfort voor de gebruiker.
tionele betrouwbaarheid. Het nieuwe
TOSHIBA-AIRCONDITIONER.NL
WAAROM IS GROEN ZO COOL?
CH I LLVENTA Van 11 tot en met 13 oktober 2016 Hal 7, stand 330
*52(1 VWDDW YRRU %,7=(5 8Z LQQRYDWLHYH SDUWQHU YRRU GH KRRJVWH HI¿ FLsQWLH HQ LQWHOOLJHQWH NRXGHRSORVVLQJHQ :LM VWDDQ X WHU]LMGH ZHUHOGZLMG GDJ HQ QDFKW 2S RQV HQ RQ]H SURGXFWHQ NXQW X YHUWURXZHQ %H]RHN RQV RS GH &+,//9(17$ HQ JD YRRU PHHU LQIRUPDWLH RYHU %,7=(5 QDDU ZZZ ELW]HU GH