Magazine RCC K&L nummer 3 2016

109e JAARGANG NR 3 MAART 2016

OPTIMAAL RENDEMENT SCHROEFCOMPRESSOREN OOK IN DIT NUMMER: t NIEUWE HFO-COMPRESSOR t EIA-CRITERIA GEWIJZIGD t TERUGBLIK VSK

Recycling waste heat on a mega-scale. ... isn’t industry cool!

Industrial heat pump technology using natural refrigerants.

Save Megawatts of energy by recycling waste heat and upgrading it to high temperature utility or process water.

These applications perfectly match our industrial Ask a MAYEKAWA partner or your local contractor Š www.koloriet.info

refrigeration solutions.

Member of

www.mayekawa.eu

inhoud

EIA-CRITERIA GEWIJZIGD

' ) & , " $ " ! . % " $ # ", " % !" ! + + $ " # & " " +

34

14 ‘ONAANGENAAM VERRAST DOOR NIEUWE EIA 2016’ %$ " & $ " & , , $" "+ "" $# & " , , ) & "" #$ " %' ' ) /-.1+

VERDER IN DIT NUMMER: 05

VOORWOORD

07

NIEUWS

12

VERENIGINGSNIEUWS

31

SPAR MET WTW-INSTALLATIE

34

TERUGBLIK OP DE VSK

36

BUITENLANDS NIEUWS

‘MET ELKAAR BEPALEN WELKE RICHTING HET BESTE IS’

39

PRODUCTNIEUWS

42

COLOFON & VERWACHT

$ "& ' $ $$( "* ! . "% " # # %' & ", # " & & +

ADVERTEERDERSINDEX

18

20

ADVANSOR

27

ALFA LAVAL BENELUX B.V.

30

BITZER KÃœHLMASCHINENBAU

43

CHEMOURS INTERNATIONAL OPERATIONS SARL

OPTIMAAL PARALLELBEDRIJF

CLIMA DIRECT

(# & $ " " 0, # " !" ## " , #$" $ " ! , $ $# " ' " +

24

15, 17 BIJSLUITER

CLIMALIFE DEHON

23

COOLJOB.NL B.V.

39

EASY COOL B.V.

23

ECR-NEDERLAND

10

EUROVENT

33

FAIRFIELD TECHNOLOGIES

38

GASCO NEDERLAND N.V.

11

GEA BOCK

32

GÃœNTNER GMBH & CO. KG

6

KUSTERS TECHNISCHE

PROTOTYPE HFO-COMPRESSOR "" " " $ "$ , !" ## " & " % $ 2 . ! " $+

28 maart 2016

HANDELSONDERNEMING

4

LG ELECTRONICS BENELUX

44

MAYEKAWA EUROPE

2

PANASONIC BENELUX

41

MULTI IMPORT B.V.

9

THERMOFIN GMBH

40

UNIECHEMIE

8

VRT-INTERNATIONAL

39

WIJBENGA

38

3

Airconditioning Type: U-CROWN

• Tweetraps compressor • 98% verwarmingscapaciteit bij -20°C • Werkgebied koelen: -18°C tot 54°C • Werkgebied verwarmen: -30°C tot 24°C • 180 graden horizontale air swing • Slaapstand 19 dB • 3D luchtstroom

Made in China Loved by the world Gree Airconditioning

Tel: 077-3540341 • www.gree.nl

redactioneel

Besluiten nemen

I Bij het nemen van besluiten kun je het vaak niet iedereen naar de zin maken.

Uko Reinders Hoofdredacteur

maart 2016

n de auto, onderweg van huis naar kantoor, luister ik vaak naar De Ochtendspits op BNR Nieuwsradio. Het is een lekker informatief programma, waarin actuele onderwerpen kort en bondig aan bod komen. Een van de rubrieken is een dagelijkse column. Als die ‘s morgens wordt uitgezonden, bevind ik me meestal op de A5 langs de start- en landingsbanen van Schiphol. Begin maart was Kustaw Bessems aan de beurt. Terwijl een Boeing 747 naast mij landde, sprak hij over het al dan niet apart zetten van homoseksuele asielzoekers. De aanleiding was een uitspraak van de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Hij vindt dat er met aparte opvang voor homo’s een verkeerd signaal wordt afgegeven. Asielzoekers die homo’s treiteren, bedreigen en mishandelen worden hiermee beloond.

Stel, zei Bessems, je gaat het beleid van Aboutaleb uitvoeren, dan moeten de autoriteiten aan homo’s gaan uitleggen dat het wellicht gevaarlijk kan worden in een AZC. Maar ze handelen wel volgens de Nederlandse waarden, waarin iedereen elkaar dient te respecteren, ongeacht de seksuele geaardheid. De homoseksuele asielzoeker kan erop rekenen dat de boosdoeners worden opgesloten of uitgezet.

Belangrijk is dat er aangifte wordt gedaan. Dat betekent echter niet dat de problemen voorbij zijn. De homoseksuele asielzoeker zit namelijk tussen honderden mensen die net zo van hem walgen als de man die net is aangepakt. De aangifte kan bovendien tot wraak leiden.

Het probleem van de homoseksuele asielzoeker laat volgens Bessems zien dat we mensen binnenhalen die ver afstaan van onze normen en waarden. De grenzen sluiten kan dat voorkomen, maar daar help je de homoseksuele asielzoeker ook niet mee. Immers, ook hij komt ons land dan niet meer in. En laat je alleen homo’s binnen, dan zijn er plotseling heel weinig hetero’s die asiel aanvragen.

Voor de echte homoseksuele asielzoeker wordt het dan lastig om aan te tonen dat hij geen fraudeur is. De conclusie van Bessems luidt dat er geen scenario bestaat dat onze principes respecteert én hulp biedt aan homoseksuele asielzoekers. De column ging verder, maar hier laat ik het bij.

Bij het nemen van besluiten kun je het vaak niet iedereen naar de zin maken. Dat laat de column goed zien. Dit brengt me bij het onderwerp waar ik het met deze aanloop over wil hebben: de gewijzigde criteria voor de Energie-investeringsaftrek (EIA) van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Die wijziging was nodig omdat creatieve ondernemers met trucjes aan de oude criteria konden voldoen (zie blz. 14). Het belastingvoordeel werd behaald, zonder dat uiteindelijk aan de milieudoelstellingen van de RVO werd voldaan. Een nieuwe energielijst moet dat voorkomen, maar die leverde de nodige onduidelijkheid op. Op basis van vragen uit de sector heeft de RVO voor een update gezorgd. Toch klinkt nog steeds niet overal applaus (zie blz. 18). Dat maakt duidelijk hoe lastig het is om het voor iedereen goed te doen, ondanks de inbreng. Maar dat komt vaker voor.

5

Tot

80 bar als

standaard

U bent beter uit met Güntner!

De nieuwe verdampers SLIM en CUBIC De nieuwe verdampers Slim en Cubic (GASC en GACC) zijn standaard geschikt voor een bedrijfsdruk tot 80 bar en geoptimaliseerd voor alle gangbare koudemiddelen. De hygiëne gecertificeerde units zijn eenvoudig te installeren en te reinigen. Ze zijn leverbaar in een capaciteitsbereik van 0,5 – 13 kW (GASC) en 1,5 – 69 kW (GACC) en bijzonder geschikt voor kleine en middelgrote koelruimtes. Een volledig overzicht met alle voordelen vindt u op onze website.

www.guentner.eu

nieuws

ENERGIEGEBRUIK ICT ZAL DALEN Tot 2020 zal het energiegebruik van ICT met tien tot twintig procent dalen. Dat meldt RVO op basis van onderzoek van CE Delft, waar het zelf de opdracht voor heeft gegeven. Cloudtoepassingen en efficiĂŤntieverbeteringen van ICT-apparatuur zullen een sterk besparend effect hebben, blijkt uit het ‘Trendonderzoek ICT & Energie, ontwikkeling in het energiegebruik?' Volgens het onderzoek liggen hier trends in de ICT aan ten grondslag, zoals meer verbonden apparaten, Internet of Things en meer verzameling en gebruik van data.

Het energiegebruik van ICT in Nederland is tussen 2008 en 2013 stabiel gebleven.

Bij consumenten daalde het met een vijfde, dankzij zuiniger apparaten en een toename in de toepassing van online applicaties. Het gebruik aan de aanbodzijde steeg door groei van opslag en verwerking bij de datacenters. Het energiegebruik van telecom daalde door efficiency-winst licht.

CE Delft adviseert de overheid om door te gaan met het stimuleren van energie-efficientie, zoals met de MJA-ICT. Het adviseert ICT-aanbieders om gebruikers uitsluitend energie-efficiĂŤnte oplossingen aan te bieden. Het roept ICT-gebruikers op te kiezen voor zuinige oplossingen en om apparaten bewuster te gebruiken. Ten slotte doet CE Delft aanbevelingen voor een vervolgonderzoek naar de beschreven trends en naar de positieve impact van ICT-oplossingen op het energiegebruik in andere sectoren.

maart 2016

RICHTSNOEREN VOOR LIFE CYCLE CLIMATE PERFORMANCE eventien procent van het wereldwijde elektriciteitsgebruik komt van alle koelinstallaties en airconditioningsystemen, zo toonde de IIR/IIF in november 2015 aan. En dat terwijl veel bedrijven zich toespitsen op de milieu-impact van bijvoorbeeld koudemiddelen. Daarom is het evalueren van de LCCP (Life Cycle Climate Performance) voor koelapparatuur een noodzaak. Naar aanleiding van een aantal bijeenkomsten heeft de IIR Working Group (WG) een gids met richtsnoeren voor de LCCP voorbereid. Het is belangrijk om uitgebreide indicatoren te gebruiken waarmee de uitstoot van broeikasgassen van de systemen gedurende hun gehele leven kan worden geschat. Deze gids geeft een geharmoniseerde methode om de LCCP te berekenen voor alle soorten stationaire airconditioning, warmtepompen en koelsystemen. En informatie over het proces en de aannames die moeten worden toegepast en worden uitgediept.

De IIR-richtsnoeren bieden ontwerpers, facility-operators, fabrikanten en beleidsmakers een manier om effectief de milieu-impact van de verschillende systemen in de loop van hun leven te evalueren en te vergelijken.

Op de website van de IIR kunt u de richtlijnengids downloaden.

Z

7

UNIE CHE MIE

De kracht van koud en warm!

Uniechemie B.V. | Aruba 21 | 7332 BJ Apeldoorn Telefoon 055 533 45 29 | Fax 055 533 37 29 www.uniechemie.nl

De kracht van Uniec hemie met MURCO voorkomt onnodige emissie.

UN 002

Koelen is een apart fenomeen. Weinig mensen hebben er kennis van. Koelen is voor velen een middel, het geeft hun onderneming een bestaan. Het lekkerste stukje vlees, de mooiste bloemen of een heerlijk klimaat worden gerealiseerd door middel van koelen. Maar koelen kan ook verwarmen zijn. Ook hier zijn er vele toepassingen mogelijk.

Er zijn steeds meer situaties waarin verwarmen elektrisch moet, bijvoorbeeld als er zonne-energie gewonnen wordt, dan brengen koelen en verwarmen uitkomst.

De koeltechnische branche ziet deze uitdaging en weet dat Uniechemie hierin haar toeleverancier is. Uniechemie biedt het productenpakket dat compleet beantwoordt aan de behoefte van installatiebedrijven die F-gassen gecertificeerd zijn. Ook voor wat betreft de koudemiddelen HFK’s, HFO’s en de natuurlijke koudemiddelen. Naast componenten beschikt Uniechemie over een eigen koudemiddelafvulstation en unitbouw voor koelinstallaties en warmtepompen.

100% garantie op 0% lekkage koudemiddel is een uitdaging. Om bij calamiteiten toch ale rt te zijn, zodat erger kan worden voorkom en, biedt Uniechemie een uiterst betrouw ba ar en multifunctioneel gasdetectiesysteem va n Murco voor HFK’s, HFO’s en alle natuu rlij ke koudemiddelen. De sensoren kunnen wo rden gebruikt op een stand -alone basis of geïnteg ree rd in Controls of Build ing Management sys tem s (BMS) met behulp van digitale en an alo ge uitgangen.

Lappendeken aan veiligheidssignalering leidingen en opslagtanks Bent u verantwoordelijk voor de veiligheid van leidingsystemen of opslagtanks? Er wordt een ISO-norm ontwikkeld voor leiding- en tanksignalering. Op donderdag 24 maart houdt NEN een informatiebijeenkomst. De Nederlandse initiatiefnemer Willem Heijboer, namens Blomsma lid van de NEN-normcommissie Grafische symbolen, vertelt tijdens de informatiebijeenkomst over de inhoud van het voorstel. Annemiek Rijnsent van het expertisecentrum van Inspectie SZW geeft een nadere toelichting op het wettelijk kader. Momenteel bestaat er internationaal een lappendeken van systemen voor veiligheidssignalering op leidingen en opslagtanks. Er zijn veel overeenkomsten, maar ook verschillen. Deze verschillen kunnen leiden tot verwarring. Met het initiatief om te komen tot een ISO-norm wordt geprobeerd hier een einde aan te maken en zo het veiligheidsniveau te verhogen. Voor een gedragen ISO-norm is de bijdrage van belanghebbenden uit de betrokken sectoren onontbeerlijk. Die betrokkenheid is belangrijk voor het delen van ‘best practices’, maar ook om te voorkomen dat de Nederlandse industrie onnodige aanpassingen moet maken in de huidige manier van signalering.

HET MULTI VOORDEEL VAN DE ALLES-IN-1 PARTNER. UITGEBREIDE WEBSHOP

EXTRA DIENSTEN

LEVERING EN VOORRAAD

SERVICE EN GARANTIE

Multi Import staat bekend om zijn kwaliteitsproducten, snelle levering door voldoende eigen voorraad, uitstekende service en scherpe prijzen. In Nederland is Multi Import sinds 2011 officieel distributeur van Panasonic Airconditioning.

Maak ook kennis met het alles-in-1 principe van Multi Import:

RITTAL IN ORGANISATIE VAN DATACENTERS IT-infrasysteemleverancier Rittal is toegetreden tot de Dutch Datacenter Association (DDA). DDA-directeur Stijn Grove: “Kennisdeling is de drijvende kracht achter de verdere modernisering van datacenters. Rittal is een innovatieve marktpartij die andere organisaties kan inspireren en motiveren om kennis te delen en toekomstgericht samen te werken. Gezamenlijk bouwen de leden van onze brancheorganisatie aan een sterke internationale concurrentiepositie van Nederlandse datacenters.” Sinds 1 januari 2016 is Rittal officieel lid van de DDA. Rittal Sales Manager IT Marcel Pol is een voorstander van brede kennisdeling in de datacenterbranche. Pol: “Datacenters zijn complexe systemen.

Alleen datacenters die echte prestaties leveren op gebieden als energie-efficiëntie kunnen duurzaam succesvol zijn. De voortschrijdende technologische ontwikkelingen stellen ons in staat om datacenters steeds efficiënter te laten functioneren."

maart 2016

1. LEVERING EN VOORRAAD Ruime voorraad W Vóór 14.00 uur besteld, volgende dag geleverd W Tijdslevering tegen meerprijs mogelijk W Afhaal mogelijk aan onze balie W

3. EXTRA DIENSTEN Project- technische ondersteuning op locatie W MI-Deal app W

2. UITGEBREIDE WEBSHOP 24 uur - 7 dagen online Direct bestellen W Order history bekijken W Volledige product informatie W W

4. SERVICE EN GARANTIE Snelle afhandeling garantie Garantietermijnen geldig vanaf factuurdatum W Panasonic 5 jaar garantie W Space-Saver 5 jaar garantie W Condenswaterpompen 2 jaar W W

HONGKONGSTRAAT 10-14 3047 BS ROTTERDAM T +31 (0)10 437 62 55 E INFO@MULTI-IMPORT.NL WWW.MULTI-IMPORT.NL

OFFICIEEL DISTRIBUTEUR VOOR NEDERLAND

9

1 $ ') % 1 ' % %! $ ! #$ %%!$$' & 1 # & &%$ ( 0 4/3 &!& 76 1 * + & $ 1 %& $ $' ( (! %

1 ( $+ & % # Ͳ /ŶƐƚĞůďĂƌĞ ǀĞŶƟ ůĂƚŽƌƚŽĞƌĞŶƌĞŐĞůĂĂƌ 1 (!' ! $ !'

1 $ $!& ! %!$

' & (!!$ ( $% !' . <ŽĞů͗ Zϰϰϴ ͕ Zϰϰϵ ͕ ZϰϬϰ ͕ ZϰϬϳ ͕ ZϭϯϰĂ͕ ZϰϱϬ $ %0 557 / 558 / 535 / 536

1 !# ! &+ $ ! #$ %%!$ 1 ! # & ' & $'%& Ͳ <ǁĂůŝƚĂƟ ĞĨ 1 ' + & $ Ͳ sĞŶƟ ůĂƚŽƌĞŶ ZWϮϬϭϱ

KƉƟ ŽŶĞĞů ƵŝƚǀŽĞƌďĂĂƌ ŵĞƚ͗ Ͳ ǀĞŶƟ ůĂƚŽƌĞŶ ĞŶͬŽĨ Ͳ &ƌĞƋƵĞŶƟ ĞƌĞŐĞůĂĂƌ

KŶnjĞ ǀĞƌŶŝĞƵǁĚĞ ƵďŽ WĂĐŬƐ͘​͘​͘

' !# " ! $ ( '.

WƌŽĨĞƐƐŝŽŶĞĞů͕ ĞƌǀĂƌĞŶ͕ ĚĂĂĚŬƌĂĐŚƟ Ő͘ tŝũ njŝũŶ ͚Ƶǁ ŝŶŶŽǀĂƟ ĞǀĞ ŬŽƵĚĞƐƉĞĐŝĂůŝƐƚ͚͊

UX

BE NE

L

GASCO

B EN ELU X

‘Europese verwarmingen koelingstrategie is welkome stimulans’ Het Europese Partnerschap voor Energie en Milieu (EPEE) is over het algemeen ingenomen met de allereerste integrale strategie van de Europese Commissie gewijd aan verwarming en koeling. Dat zegt Andrea Voigt, directeur-generaal van EPEE. “Deze strategie is van cruciaal belang, omdat hij zich richt op de grootste energiegebruikende sector in Europa, namelijk de verwarming en koeling van gebouwen. Daar verwarming en koeling een groot deel van het Europese energiegebruik vormt, is een sterke focus op deze sector zinvol en het is dus de hoogste tijd voor deze strategie.” De strategie bevat volgens Voigt veel positieve elementen, zoals pleiten voor een technologieneutrale benadering, benadrukken dat de consument het hart van deze strategie moet worden en het wijzen op de noodzaak van aantrekkelijke financieringen om gebouwen goed te kunnen renoveren. Er is echter een aantal lacunes in de strategie waarop EPEE de aandacht vestigt. In het bijzonder moet er een grotere focus komen op dimensionering, installatie en onderhoud van installaties in gebouwen, evenals een volledige uitvoering en handhaving van bestaande EU-wetgeving op het gebied van energie-efficiëntie (onder andere de Energy Performance of Buildings Directive, richtlijn energie-efficiëntie en hernieuwbare-energierichtlijn). Bovendien moet er een nog grotere focus komen op koeling, dat te zeer de ‘junior partner’ in deze strategie lijkt te zijn.

BENELUX

voor koeltechniek en airconditioning

maart 2016

11

KNVvK verenigingsnieuws

INTERNATIONALISERING & NIEUWE TECHNOLOGIE De afgelopen discussieavond over het vervangen van NH3 door CO2 werd niet alleen door 40 deelnemers live bijgewoond, maar kon ook worden gevolgd via een livestream op Youtube. Daarmee werd het bereik van de avond enorm vergroot. Niet minder dan vijftien nationaliteiten hebben de lezing van Kim Christensen van Advansor en de daaropvolgende discussie gevolgd. De

verslagen hiervan (een korte en een lange versie) zijn te zien op de website van de KNVvK. In de nabije toekomst gaat de KNVvK zeker verder verkennen hoe innovatie en kennis nog beter ontsloten kunnen worden met behulp van nieuwe technologieĂŤn.

Dit is ook een prima manier om de Nederlandse koudetechniek op de internationale kaart te zetten.

NIEUW: BEDRIJFSBEZOEKEN De KNVvK gaat starten met bedrijfsbezoeken. We zien dat leden er behoefte aan hebben om op een laagdrempelige en toegankelijke manier met elkaar van gedachten te wisselen en van elkaar te leren. Een bedrijfsbezoek leent zich hier uitstekend voor. De KNVvK is dan ook verheugd dat het eerste bedrijfsbezoek op 23 maart in samenwerking met Nekovri wordt georganiseerd bij Jos Veldboer. Veldboer Koel- en Vrieshuis is onlangs op pragmatische wijze overgestapt van koudemiddel R22

naar R32. Dit lijkt een prima tussenstap (betaalbaar en praktisch) om in de nabije toekomst te werken met andere koudemiddelen. Jos deelt zijn ervaringen graag met collega-koudetechnici en andere koel- en vrieshuizen. Ook Chris van der Lande van Uniechemie heeft zijn medewerking aan deze avond toegezegd; hij zal de ins & outs geven met betrekking tot koudemiddel R32. Het belooft een inspirerend bezoek te worden.

Aanmelden kan via de website van de KNVvK.

LEDENVERGADERING De jaarlijkse ledenvergadering wordt gehouden op woensdag 20 april aanstaande, in het onlangs verbouwde Otibgebouw. In het openbare gedeelte wordt een lezing verzorgd door Edwin van de Zalm van Hydromx.

INNOVATIEVE LEZING: TOEPASSING VAN NANOTECHNOLOGIE Nanotechnologie lijkt een goede techniek om tot een nieuwe vloeistof te komen die beter geleidt, sneller warmte afgeeft danwel opneemt en ook nog eens een laag vriespunt heeft. Lange tijd, vanaf de jaren 90, leek het lastig om met nanotechnologie tot een stabiele nanovloeistof te komen. Dit is nu gelukt. De tijd is rijp voor een verkenning van deze innovatieve technologie voor de koudetechniek.

AGENDA 23 maart 20 april 1 mei 16 juni

12

19.00 uur 13.00 uur 19.00 uur 13:00 uur

Bedrijfsbezoek in samenwerking met Nekovri, bij Jos Veldboer in Noord-Scharwoude Ledenvergadering in Otib-gebouw in Woerden Discussieavond transportkoeling bij de Ecofactorij in Apeldoorn Congres over koeling van versproducten in Wageningen

STEK verenigingsnieuws

UPDATE-BIJEENKOMSTEN KOELSECTOR: WAT BETEKENT DE NIEUWE WETGEVING (BRL 100/200) VOOR UW BEDRIJF? STEK houdt begin april 2016 per regio korte update-bijeenkomsten over de gevolgen van de BRL 100 en 200 voor uw (koeltechnisch) bedrijf. De bijeenkomsten zijn gericht op alle bedrijven met een F-gassencertificaat.

Inhoud Tijdens de bijeenkomsten gaan we onder andere in op de uitbreiding en verzwaring van de eisen ten opzichte van de huidige F-gassenregels. Vanaf deze zomer zullen keuringsinstanties gaan toetsen conform de nieuwe eisen. Hoe bereidt u zich goed voor?

STEK werkt al jaren met een meer uitgebreide en kwalitatieve set eisen.

U kunt uw voordeel doen met de beproefde STEK-systematiek.

Wanneer en waar De update-bijeenkomsten vinden plaats op: t woensdag 6 april: Aristo Eindhoven t dinsdag 12 april: Aristo Amsterdam t woensdag 13 april: Aristo Utrecht t dinsdag 19 april: Van der Valk Dordrecht t woensdag 20 april: Van der Valk Zwolle

Het zijn korte ontbijtsessies met koffie, thee en broodjes. Ze duren van 8:00 – 9:00 uur. De exacte locaties met adresgegevens vindt u op www.stek.nl.

Inschrijven voor gratis deelname Schrijf u vóór donderdag 31 maart in op www.stek.nl om verzekerd te zijn van een plek. De bijeenkomsten zijn gratis. Graag tot op één van de update-bijeenkomsten!

Ook belichten we kort welke veranderingen bij persoonscertificering voor uw monteurs van belang zijn en welke nieuwe examens STEK ontwikkelt. Daarnaast geven we een doorkijk naar de nabije toekomst, waarin we onder andere de EPBD en natuurlijke koudemiddelen in de bedrijfscertificering opnemen.

RECTIFICATIE BESTUURSWISSELINGEN STEK In de vorige RCC K&L stond in het artikel over de bestuurswisselingen van begin dit jaar bij STEK per abuis de naam van Nico Koudstaal bij de foto van Henk van Vliet. Henk van Vliet maakt, naast Joop Hoogkamer, Bob van den Hoogen en Dick van Giezen, deel uit van het STEK-bestuur. Nico Koudstaal heeft per januari afscheid genomen.

Henk van Vliet, bestuurslid STEK

maart 2016

13

investeringsregelingen Tekst: Bas Roestenberg

EIA-CRITERIA VOOR KOELEN/OF VRIESINSTALLATIES GEWIJZIGD

ሺ Ǥ ሻ ϐ Ǥ ͳ ʹͲͳ͸ ǡ

! "

Ǥ Ǥ

14

# " " # ! !# # # % ! #"# !" % %! % ! ! + % "# ! " #! * # % "# # # # " # ! " ! $' " % !! # ! '$ "# # " # $& * ! # + # ! ## & ! #"#) Ď?Â&#x2039;Â&#x2022;Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x2021; Â&#x192;Â&#x2C6;Â&#x2013;Â&#x201D;Â&#x2021;Â?Â&#x201E;Â&#x192;Â&#x192;Â&#x201D;Â&#x160;Â&#x2021;Â&#x2039;Â&#x2020; Â&#x2039;Â&#x2022; Â&#x153;Â&#x2018; Â&#x201E;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x192;Â?Â&#x2030;Â&#x201D;Â&#x2039;Â&#x152;Â?ÇĄ Â&#x2020;Â&#x192;Â&#x2013; Â&#x2013;Â&#x2021;Â&#x2030;Â&#x2021;Â? Â?Â&#x2039;+ " #! # & ! # # ! # 0 ! '$ 0 # ! * "# # " & !+ Â&#x2020;Â&#x2021;Â? Â&#x2018;Â&#x2019; Â&#x2019;Â&#x192;Â&#x2019;Â&#x2039;Â&#x2021;Â&#x201D; Â&#x153;Â&#x2018; Â&#x2018;Â?Â&#x2013;Â&#x2122;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2019;Â&#x2021;Â? Â&#x2020;Â&#x192;Â&#x2013; Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x2022;Â&#x2019;Â&#x2021;Â&#x2026;Â&#x2039;Ď?Â&#x2039;Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2039;Â&#x2021;Â&#x2022; # ! ' % + ! # ! % + * ! # # ! "$ # # !" ' & ! # $& "# # *

# ! ! & ! ! "#

+ ! # ! ! # ! # Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x2DC;Â&#x2021;Â?ÇĄ Â?Â&#x192;Â&#x192;Â&#x201D; Â&#x2020;Â&#x2039;Â&#x2021; Â?Â&#x2018;Â&#x201D;Â?Â&#x2021;Â? Â&#x153;Â&#x2039;Â&#x152;Â? Â&#x2039;Â? ʹͲͳ͜ Â&#x2122;Â&#x2021;Â&#x2030;Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x160;Â&#x192;Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x2020; "# !$ % ! ! !" # % ! # * # % & " # ! $ ! ! # + Â&#x2020;Â&#x2021;Â&#x201D; Â?Â&#x2021;Â&#x2021;Â&#x201D; Â&#x2122;Â&#x192;Â&#x2022;ÇĄ Â&#x2021;Â? Â&#x2020;Â&#x192;Â&#x2013; Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x2013;Â&#x2021;Â?Â&#x2022;Â&#x2013; Â&#x2020;Â&#x2039;Â&#x2021; Â&#x2020;Â&#x2021; Â?Â&#x2018;Â&#x201D;Â?Â&#x2021;Â? Â&#x2DC;Â&#x2021;Â&#x201D;+ % # & # ! # * ! ! # % ! % ! !" % # " "# # " Â&#x2021;Â&#x2021;Â?Â&#x2DC;Â&#x2018;Â&#x2014;Â&#x2020;Â&#x2039;Â&#x2030; Â&#x2018;Â? Â&#x2022;Â&#x2014;Â&#x201E;Â&#x2022;Â&#x2039;Â&#x2020;Â&#x2039;Â&#x2021;Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2020;Â&#x2021;Â? Â&#x2013;Â&#x2021; Â&#x2039;Â?Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x2022;Â&#x2022;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2021;Â?ÇĄ Â&#x2DC;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2013;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2013; Â&#x2013;Â&#x2021;Â&#x2DC;Â&#x2021;Â? Â&#x2018;Â&#x201E;Â&#x201D;Â&#x2021;Â&#x2030;Â&#x2013;ÇĄ Â&#x2021;Â&#x2039;Â&#x2030;Â&#x2021;Â?Â&#x192;Â&#x192;Â&#x201D; Â&#x2DC;Â&#x192;Â? Â&#x192;Â&#x2020;Â&#x2DC;Â&#x2039;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x201E;Â&#x2014;Â&#x201D;Â&#x2021;Â&#x192;Â&#x2014; ! ! #"* # ! % ! $"+ #! !# ! % ! & ! , " - # ! $ # ! % " !) . # # " ! # # % # # ! ͳǤ͡ͲͲ Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2021;Â? ͳͺ Â&#x2122;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2013; Â&#x2019;Â&#x2021;Â&#x201D; Â?Â&#x2039;Â&#x17D;Â&#x2018;Â&#x2122;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2013; Â&#x2026;Â&#x2018;Â?Â&#x2020;Â&#x2021;Â?Â&#x2022;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2DC;Â&#x2021;Â&#x201D;+ % !#* ! " ! # Â&#x2DC;Â&#x2018;Â&#x2018;Â&#x201D; Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x17D;Â&#x192;Â&#x2030; Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x2013; Â&#x201E;Â&#x2021;Â&#x2030;Â&#x2039;Â? Â&#x2020;Â&#x2039;Â&#x2013; Â&#x152;Â&#x192;Â&#x192;Â&#x201D; Â&#x2018;Â&#x2019; ͳ͜ Â&#x2122;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2013; Â&#x2019;Â&#x2021;Â&#x201D; Â?Â&#x2039;+ Â&#x17D;Â&#x2018;Â&#x2122;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2013;Ǥ Â&#x17D;Â&#x2022; Â&#x152;Â&#x2021; Â&#x160;Â&#x2021;Â&#x2013; Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2021;Â?Â&#x2013;Â&#x192;Â&#x17D; Â&#x2DC;Â&#x192;Â? ͳǤ͡ͲͲ Â&#x2013;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2014;Â&#x2030;Â&#x2022;Â&#x2026;Â&#x160;Â&#x201D;Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x2C6;Â&#x2013; Â?Â&#x192;Â&#x192;Â&#x201D; ͳǤ;ͺͲǥ Â?Â&#x2018;Â? Â&#x152;Â&#x2021; Â&#x2014;Â&#x2039;Â&#x2013; Â&#x2018;Â&#x2019; ͳ;ǥ͝ Â&#x2122;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2013;Č&#x20AC;Â? Â&#x2021;Â? Â&#x2DC;Â&#x2018;Â&#x17D;Â&#x2020;Â&#x2018;Â&#x2021; "* # # ! ! " ! #+ $ # # !$ # ! " !# % ! ( # " $ # ! ! " # * ! ! !$ & % # ! # % # # ! & !% # ! # ! " % % # # ! " + " ! * + # ! # ! # $ + Â?Â&#x2021;Â? Â&#x160;Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x2021;Â? Â&#x2DC;Â&#x192;Â? Â?Â&#x2039;Â?Â&#x2039;Â?Â&#x192;Â&#x192;Â&#x17D; ͡Ͳ Â&#x2019;Â&#x201D;Â&#x2018;Â&#x2026;Â&#x2021;Â?Â&#x2013;Ǥ Â&#x2018;Â&#x2018;Â&#x201D; Â&#x2021;Â&#x2021;Â? Â&#x2018;Â&#x2DC;Â&#x2021;Â&#x201D;+ Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x2020;Â&#x2039;Â?Â&#x2021;Â?Â&#x2022;Â&#x2039;Â&#x2018;Â?Â&#x2021;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x2DC;Â&#x2021;Â?Â&#x2013;Â&#x2039;Â&#x17D;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x201D; Â&#x192;Â&#x2C6; Â&#x2013;Â&#x2021; Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2021;Â?ÇĄ Â&#x153;Â&#x192;Â?Â&#x2013; Â&#x2020;Â&#x192;Â&#x2013; Â&#x201D;Â&#x2021;Â?Â&#x2020;Â&#x2021;Â?Â&#x2021;Â?Â&#x2013; Â&#x201D;Â&#x2039;Â&#x2026;Â&#x160;Â&#x2013;Â&#x2039;Â?Â&#x2030; Â&#x2020;Â&#x2021; ʹ͡ Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x2013; ;Ͳ Â&#x2019;Â&#x201D;Â&#x2018;Â&#x2026;Â&#x2021;Â?Â&#x2013; Â&#x2018;Â&#x2C6; Â&#x153;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2C6;Â&#x2022; Â&#x17D;Â&#x192;+ !* # " ! % % !" #!$ " $ # % !' + ! # ! # % # "# # # # # ! #* % ! " ! % + # ! # ! # # ! ! # # Â&#x2013;Â&#x2021; Â?Â&#x201D;Â&#x2039;Â&#x152;Â&#x2030;Â&#x2021;Â? Â&#x2014;Â&#x2039;Â&#x2013;ÇĄ Â&#x2021;Â? Â&#x2020;Â&#x192;Â&#x192;Â&#x201D;Â?Â&#x2021;Â&#x2021; Â&#x2039;Â&#x2022; Â&#x2020;Â&#x2021; Â?Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2039;Â?Â&#x2030; Â?Â&#x2039;Â&#x2021;Â&#x2013; Â?Â&#x2021;Â&#x2021;Â&#x201D; '$ */ ! # ! " # +! " # ! % # + " !% ! # & ! $ # % ! % # % ! * ! # # ! #

maart 2016

Refrigerants

Wij ontwikkelden OpteonTMâ&#x20AC;Ś â&#x20AC;˘ Compatibel binnen F-gassen regeling â&#x20AC;˘ Eenvoudig en snel toepasbaar bij retroďŹ ts, verbouwingen en nieuwe installaties â&#x20AC;˘ Ontwikkeld voor brede inzetbaarheid binnen RAC toepassingen â&#x20AC;˘ Verbeterde energie efďŹ ciĂŤntie en gereduceerde milieu belasting

â&#x20AC;&#x153;Uw lage GWP oplossing voor vandaag en morgenâ&#x20AC;?

Joachim Gerstel Business Manager Chemours Duitsland | BeNeLux Oostenrijk | Zwitserland

15

subsidies

' $ # $ % $ % % # % ' ' % % # ( + %/ $ % ' & % % !& % ' # $! # % # $$ % % ( % ( & % $!& % ( # % #& %2

&# $ !+ % ( # 5 # % ' 6 $& $ 3 '# ' $ # $ 2 % # $& % % ( $ % # &$ $%# % 3 $% 3 / % ' # # $ ! = & # ><=B % ! $%2 ##* / ' $ &# 2 / % % ' # $% =@ 9 $ & % &3 # ' %3 # ' # $ #2 % ' # #% ( # $ #$ % $& $ 3 %2 # ' # $ % % !% 0 $ 3 % % & % ! @ 9 2 # $% 3 !$ % ' $% # 3 Â&#x2030;Â&#x2021;Â? Â&#x2020;Â&#x2039;Â&#x2021; Â&#x2039;Â? Â&#x192;Â&#x192;Â?Â?Â&#x2021;Â&#x201D;Â?Â&#x2039;Â?Â&#x2030; Â?Â&#x2018;Â?Â&#x2021;Â? Â&#x2DC;Â&#x2018;Â&#x2018;Â&#x201D; Ď?Â&#x2039;Â&#x2022;Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x192;Â&#x17D; Â&#x2DC;Â&#x2018;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2020;Â&#x2021;Â&#x2021;Â&#x17D; : + # % # ( + ' # %# $ # % $ >3 3 9 '# $ $% % $ $& # % $ 3 9 '# $ $% % $2 # $% ( + % ' # $ # $% % $ # %# $ # % $ $*$% 2 ( + % %( + % 2 #+ $ $ % ) ' #3 ' $ #' % % # %# $ # 3 % $ $% % ' # ' =@ # >= ( %% ! # ( %% $ #' # 2 # $ ' # + % % # $ # % # & $ ( + ' =A # =< % ! # %&&#' #$ 2 % $ & % % # $ # ' ' $% % $ 2 #% ( # % # & #& 3 $% % ! ' % ! ' # 3 ( # % & % ' ; , $% # ' # 3 $ D ( # E;2 % $% # ' # ! ?< # ><=A # & % ( / # ! '# !2 % ( # % # !# 3 $ % 5 ( # 64 ( # % #

Gaskoeler van GEA Searle, voor transkritische en subkritische CO2-systemen.

16

De Compact Vertical-serie van GĂźntner.

% 3 % # ( #' % % # 3 % # $ %( # % ( # % # $ 4 3 ' #% % &( 5 ( # 6 !4 #3 #* ' 2 1 7 # & ' & % # % ' % # ' # & $% 2 ! # %$ # '# ' # &( # $ % % % $ !2 3 $ # % # $ # % ' % # $ # ( '# # $ 3 % # ' / # # ' # % ' ' !# $ % % 2 $%/ & # ! %$' / ' #% ( # #$ ' # ?< % $ # ' ' # #$ ' 3 $ #$ % # $!# / & 3 # $% % ' # 28 ! ( # # # # 3 ' ' # ( % ' # # 5 ' # 3 6 ' #$% %1 # % % % , $% #3 %# $ ' # ' ' % % # % # $! / # "& % ' 3 $% 2 % % &$ % % ' # ! % ( # !& %/ # % ' # + $ % ! % %*! ! % ' % # $% %2 $ $ %( # 3 % # + ' % % # % % % 3 # ' # %/ % ( # $ $ = 3 & # $% &$ % # $ 5 62 # % % ( # + %*! ! % 3 ! $$ 2 ' # $! % % $ $% ( # $!# / $ ! ( ( # 3 !& % ' >>C 9?>C 3' # ! $ $ # ?<C 9@<C & % $ # % % % 3 ' # D' % % # ! ! E ( # % #3 2 $ # $ #$ $ # !# & % % % % %$ % # % % ! 3 % % ( # % ' # 2 3 '# #3 % 2 $ # % # >>C 9?>C ?<C 9@<C / &$ % ! % ( # !& % ( # ( $% $ # ! % % $ # %2

XP40

# # " #$ 7569 ; $$!,33'''-"& 3#% # #." 3 % #$. . " #$3 % . "37569< ! # # & &" $ . # #$ ' " #$ & ") & %! $ - 1 ! ## #$ ". $ $ " " $ # $' " ) ' " & " 2* & "' $ $ & " $- 1 " #$ ' " ! " #$ " & $ $ " # " $ %' - # " #$$ $ & " 65-555 ! $# & 66-555 %" - $ ) 0 #! . " ! & % $ " # $ " #% # " #$ $ #$ $ $ .& "' " & $- $ $$ & " $ Ď?Â&#x2039;Â&#x2022;Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x2021; Â&#x192;Â&#x2C6;Â&#x2013;Â&#x201D;Â&#x2021;Â? Â&#x2018;Â&#x2019;Â&#x17D;Â&#x2021;Â&#x2DC;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2013; Â&#x2039;Â&#x2022; Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x2030;Â&#x201D;Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x2039;Â&#x2020; Â&#x2DC;Â&#x192;Â? Â&#x2013;Â&#x2039;Â&#x2021;Â? Â&#x2019;Â&#x201D;Â&#x2018;Â&#x2026;Â&#x2021;Â?Â&#x2013; 7568 $ $ "% & "$ !" $ %- " 6-555 %" $ )% ! # " ! #. Â&#x2022;Â&#x2026;Â&#x160;Â&#x2039;Â&#x2021;Â? Â&#x2122;Â&#x2021;Â&#x17D; ͜ͲǤͲͲͲ Â&#x2021;Â&#x2014;Â&#x201D;Â&#x2018; Ď?Â&#x2039;Â&#x2022;Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x192;Â&#x17D; Â&#x2DC;Â&#x2018;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2020;Â&#x2021;Â&#x2021;Â&#x17D; Â&#x2018;Â&#x2019; Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x160;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2021; #$ $ #+ " ) & " ) -2 ' " ! #$ & # # %#. # " * # " $ "& & "$% $ % % . # # ! ' " # $ " ' " & ". " - 1 $%%" ) $ " $ # ) $ ' ) - )% " $ / Â&#x2022;Â&#x2039;Â&#x153;Â&#x2021; Ď?Â&#x2039;Â&#x2013;Â&#x2022; Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x17D;ÇŻÇŚÂ&#x2DC;Â&#x2021;Â?Â&#x2013;Â&#x2039;Â&#x17D;Â&#x192;Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2021;Â? Â&#x2039;Â? Â&#x192;Â&#x17D; Â&#x160;Â&#x2014;Â? Â&#x2026;Â&#x2018;Â?Â&#x2020;Â&#x2021;Â?Â&#x2022;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2022; Â&#x2039;Â?. %' & "$ $' " $ & " * %# %' & $ $ " & "# & ". # ## $ ! - " #$ $ $ . & " $ # " & ! . " ! $ %' " # % $& " " ) * " # ' %' " $ " . $ & - # # $ " $ ' * " & " %" ! $ & " #! " - " # " $ " #$ # ' $ ' & . % $ & " & " -2

Refrigerant (R-449A)

Wij gebruiken OpteonTM XP40 omdat ... â&#x20AC;˘ Excellente EfďŹ ciĂŤntie en performance â&#x20AC;˘ Snelle en makkelijke retroďŹ ts en verbouwingen voor R-404A â&#x20AC;˘ Niet ontvlambaar, klasse A1 â&#x20AC;˘ 64% lagere GWP dan R-404A â&#x20AC;˘ Hoge beschikbaarheid en ondersteunt door producenten van componenten.

â&#x20AC;&#x153;Opteonâ&#x201E;˘ XP40 â&#x20AC;&#x201C; De beste oplossing voor mijn klantenâ&#x20AC;?

Hans de Vries CoĂśrdinator Service Retail Technics BV*

www.opteon.com

" $ # %## # $ " & " &" $ $ " ) ' $ & ' " $ . #$ - $ # # $ " % $ " % %#. $%# & $ " $ %' & "#$ $ - $) $ & " # % $#+ $ # . " $ #$ ' " & % $ ) % . ! $ " " $ " & " ! $ #$ - " " ! # $ ! ) ! " * " $ $ $ "% # $ "- 1 # " " ) 0 )% # % $ "% $ $ ) * " . " #! " # & "2* %# ""( - 1 & "#$ ) $ $ % $ " 6 # !. $ " 7569 ' & " #$4"& - - . " " & "#$ ' " " #$ 756: & "' " $-2

maart 2016

17

investeringsregelingen Tekst: ing. Dick Havenaar

! " " ( ' " ( % ( " !# +)*.' % # % " & " ( # ' % " " ! & " $ ' " ! " " % '

! ! " !! ( ! ( " ( ' & " ( ! ' # ( " ! $ 2 /,,3& 2 /*/3 2 +1)3' " % ! " (

Â&#x17D;Â&#x2039;Â?Â&#x2030; Â&#x2018;Â? Â&#x160;Â&#x2014;Â? Â&#x2039;Â?Â&#x2DC;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x2013;Â&#x2021;Â&#x201D;Â&#x2039;Â?Â&#x2030;Â&#x2022;Â?Â&#x2018;Â&#x2022;Â&#x2013;Â&#x2021;Â? Â&#x2020;Â&#x2018;Â&#x2018;Â&#x201D; Ď?Â&#x2039;Â&#x2022;Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x2021; Â&#x192;Â&#x2C6;Â&#x2013;Â&#x201D;Â&#x2021;Â? " # " ! ' ! # ( " !# ( * ! & " ! ! % # ! % ! " ' # " ( # " " ,*&- -0

Fri-Jado heeft voor de nieuwe vestiging van horecagroothandel Hanos Den Haag-Delft een vijftal CO2-boosterkoelinstallaties geleverd. De installaties worden ingezet voor de koeling van meubels, cellen en de expeditieruimte. Voor het afvoeren van de warmte van de CO2-boosterinstallaties zijn vijf gaskoelers van Searle toegepast.

18

!" !" " # ! $ " ! " / ! 5/ !" " ! ! . & " / " ! # "% % " " - !" " # ! !" % $ . !" " # ! 5348 " ! # " " $ !" " !. ( ! 5348- $ !" " 5349 "!$ / . " " "# $ " !. " $ 64 / $ " #! 5348- !

4 # 5349 ! $ - $ " 5349. " "!" $ - " 5349 &" ! % !" / / " " $ $ " " ! !2 ! !. " ( / $ % "! !" ! ( # % ( % $ $ ! $ !! . " " !" % # 2 $ " " $ % !". " !# " / " " !- !# ! / $ !" #% % .

" " % ( / ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฯ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย / $ #!" ) ! ! ! ! !/ " ! !" % ( . $ % !" # ! ! =< 78 = > " " / !" >. $ $ " $ ! !2 ! ! !# " - % $ " " " " " " % ( % / $ . " $ " ! $ / # $ 47 2 ! $ !"

$ #!" ) " !! " % / " % !! " ! - $ / " " " !! . " $ # ! ! $ 68 = > " " / !" #% $ =% $ !# / " " ! !2 ! ! ( $ !" > " $ " " " / " " = "( ! $ " > % * !" . !! % ! !2 / ! ! " ## % ! ! $ 5348 " $ . " ( $ &" !" . $ !" " # ! $ #!" ) !" " ! # ! ( / 0 " #! 1 " ! # " ! $ ( / . !" /! " # / $ $ " # !" * !" " ! " $ / ( # % " $ # /

maart 2016

Compressorunit met HG 34 GEA Bock-compressoren voor CO2 (R744), met bovenop het frame de afscheider.

. $ ! " #( $ " ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฯ ย ย ย ย ย ย ย ย ย $ "% /# " ! " !. ! ! $ " ! " ! 5/ !" " ! % ! ! " :9 ! # - 66; $ !/ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ศ ย ย ย อด ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วฆ !# "" " "## - :3 ! # - อตอฒฮน ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ศ ย ย ย อด ย ย ย / ! " "# . ! / ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฯ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย / ! $ " $ . " # ! ! ( = " " " $ $ " " > $ !" "## % ! 2 ! % " # " .

#% 5349 ! $ " "' " $ /$ " " " % " * !" " ! $ $ $ " " $ $ " " & / " " " $ . / " " " $ $ $ " " " " " " & " " - # / " $ 83 ( 433 " !" % $ / .

Over de auteur De auteur is redactioneel coรถrdinator van de KNVvK beleidsgroep MarCom en technisch adviseur van de redactie van RCC K&L Meer informatie Arthur Ridder van Gafco-Altron T: 0182-642323 E: arthur.ridder@gafco-altron.nl I: www. gafco-altron.nl

19

interview Tekst: Uko Reinders

NIEUWE KNVVK-VERENIGINGSVOORZITTER ETTY DE BOER:

'', # % & #$ ; %( % #"" " & " (* ) % " " &! " % ) " ) 4 & " ' " ( ' #- " ) "* % %) % " ! ' ) % " " "1 ! % ## #! ' - & * ' #) % ' " " ) " #" "4 ' & " % )##% ) 4 ("5 " " " "( %(&' ' %#) % (" "1 ' %* # % #" % " "" " '6 ' & )# "& % " ' # " 4 9 ) % " " & ) " "2 ' & " &$ ' ) " ! 4 !# ' " $ " * "' - #$ * ":1 - ' # %4

Kun je wat vertellen over je achtergrond?

9 #/' " &'( % " " " 4 ##% #! " ' ! ' " % &'( % ' " "1 -# & #!!(" ' 1 % ' % " " ) " &'( #$ -# '4 %)# "& " ) )# " & " (&'% * % '4 - ) $ 5 % " '(&& " % " " #( ' " 1 -# & (& " && '# (& " &&1 ! "" "* % 1 ' 5 " & " " &' % - 5#% " & % " % ' %1 * %5 ! "& " " & '#% * % " & ! " ) - 5 " % "4 %" " " " ' " % ) % " " &! " % % " " ) " 5 %& " + ' (%& > ? * &' " " "5 ' % !5#$ % ' % " & %! " "4 " '&' " * & ) & (% " $ " #" % " ) &1 * % %# $&5 " % " #% " 5 & ' & ) & % #) % ) % " " &! " ! "'4: Wat trok je aan in de functie van verenigingsmanager bij de KNVvK?

9 " ) '(% ' &' & ' ) % " " * ) % " % "4 ' " "' ##$' '& ' %( " % ) " ' " ) % % - " $ '& #" % "4 '% " * ' &'((% % "2 ' -# ' %)##% " % " $ %&##" %#) % " ) & ' " '% "& #%! ' " " " - '' " " " 5 "4 ' &$% ! -#" % "4:

* & ' & )##% % " #( 5 % 5 ) "1 ! ' ) ' &'4 #" % " '% ( &' ! ' 5 "4 * & ' $ &' * ) % " " -# & "( &1 ! % & #" % " * ' "'% "1 !# ' % ) % " % " " % & % "4 % -# " %( ' % * % " * " &1 " ' ! ' ! " (*& % " % (" ' 4 '3 % " " ! " ." " +$ %' & # * '4 ' & $% & * %" % #$ -# * &4: Waarom denk je dat jij voor verandering in de vereniging kunt zorgen?

9 ) %) % " & ) % " " &! " % " * ' % ##% # * ' $%# ! ' ) " ) % " 5 " " &4 " " " & -#8" $ "$("'4 % *#%5 &' " - ' ! 4 ##% ' " " ) " #" % " #" % <= % ' &' 4 " $ " #" % "5 ) &1 * % % % * % ' 1 * & &$ 5 & % #! %# $&5 " % " ) % " " " %! ' $ "4 " ) % " " " ## # $ " #! " &' #"'% (' " (* ) % "!# " #$ ' - '' "4 # % " " " %# &$ " )##%

) 4 %" &' ## " #$ " " " '% " * ' " 4 "& &'( #" %-# " " % # #" $%# && #" & - ) % " "4 "" & #!' "( # ) " $ & ) 4: Past een vereniging nog wel bij jongeren?

Kende je de KNVvK al?

9 1 " ) % " " " '1 ! % ' )#" ( &' ( 4 # " " #%! ' " -# "1 * ! (* #$ ) 5* & ' ' % '4 - ' % $% ! ( '1 ! % & * * ' 7# & ## 84 ' " * & ' #" % " %# $ % ' "&$% '4

20

9 ' " * 1 ! % !# ' ) % " " " * "'% " $ && " ! " )##% #" % "4 " )#% (* %# $ % " $%# && #" & - " ) % " " " " #/$ % ' &4 " ' "' %" '' $ % ) " "( # " - ' ! % " ! % " #" " #!!(5 " ' & " $ ' #%!&4 ' - " #&& % 5 # ) % "5

Etty de Boer heeft veel ervaring als verenigingsmanager.

'Verenigingen passen bij jongeren, maar je moet ze wel aantrekkelijk voor hen maken.'

" ( # # * ! ! ) # $! " ) " # # $ * ) % " ) $ # " ) $ ! ! * ( $ # # ) $ " ) $ * " " # $ ! % " ) ! ( " $ )

maart 2016

Zijn er voorbeelden van verenigingen die al goed op weg zijn?

+ $ ( " !# ! ) " $ " $ $ ! $ ) # # ! " " ) "

" ( # $ $ ! # * " ! % ) " & ! ! # " , - * ! $ ) $ $ # " ) "

21

interview

Volgens De Boer passen verenigingen in deze tijd nog heel goed bij jongeren, maar je moet ze wel aantrekkelijk en passend maken voor deze doelgroep.

22

! $ # " % !" ". " "! / $ " + ( ! ## ( % . ! $ $ " $ ## ( / + $ ! $ ! . " 3! ! ( $ " + $ / ! " " ! .

$ ! .5

" " " + ( / ! + $ + ". "% ! $ # " " " ! !" ! " + ( !' ! / 2 3 !'!" " $ . " ! # "/ 05

Valt er voor ouderen straks nog wat te beleven bij de KNVvK?

4 " " % $ . (# $ ( / " $ " !! " $ ", #! $ # . " " % / # + !" " % $ / !! ! " !! " % . " ! ( / + ! $ " ! % ".5

4 !" ! " $ . " $ ! " ! + ( ! !"## ! + ! # " ! " . '! $ $ $ ! " # / . (# $ ! " ! # " . !+ ( ! !" + ! " " % " !" % ! ! % " " " % ". ! ( #( ! ( / "+ % $ " " # "$ .5

Je zegt â&#x20AC;&#x2DC;met elkaarâ&#x20AC;&#x2122;. Dat is belangrijk?

En dan: mission accomplished?

4 " " ( " ""' " " $ / " " ". " % " ". ( % $ # & " ! + $ ! " !"## / ! $ $ " $ !/ ! " . $ ! $ / % " " ( !"## . " % % " " !" !- 96 "! 786 !1

4 + " # $ " . ( " + " ! !. " ! " ( " % "! " % % $ $ # " # / . !" " ! " !" " " $ / " $ . $ / !" ! ! + ! & " ) # $ . $ % ! # " $ " .5

Wat ga je nu concreet doen om je ideeĂŤn te verwezenlijken?

VERHUUR VAN KOELING EN STROOM

Bel voor al uw koel vragen: 035 - 62 80 377 Fax 035 - 62 80 379 0 info@easycool.nl 0 www.easycool.nl

Luchtgekoelde chillers 0 Verrijdbare airconditioners Luchtbehandeling 0 Luchtgekoelde dakunits Computerunits 0 Koelcontainers 0 Koeltorens Dieselgeneratoren SuperSilent 0 Brandstoftanks Aansluitkabel 0 Verdeelkasten 0 Transformatoren Appendages 0 Specials

INTRODUCING THE MANTOOTH WIRELESS DIGITAL VACUUM GAUGE

67020 – The YELLOW JACKET ManTooth V (Vacuum Only)

NEW LESS

!

AUGE

WIRE

G

VA

CUUM

67023 - The YELLOW JACKET ManTooth PTV

THE MANTOOTH WIRELESS DIGITAL VACUUM GAUGE Monitor the vacuum process wirelessly with the new ManTooth wireless vacuum gauge. This new state-of-the-art tool utilizes the ManTooth RSA app that accurately calculates and displays a system’s actual readings conveniently on your iPhone, iPad or Android device. Combine it with the ManTooth pressure/temperature gauge and you have a full system analysis tool with data logging and improved connectivity. In other words, HVAC techs everywhere have a new favorite high-tech tool. VISIT THE APP STORE OR GOOGLE PLAY TO DOWNLOAD THE YELLOW JACKET® MANTOOTH™ RSA APP.

ASSEMBLED IN THE U.S.A. LEARN MORE AT YELLOWJACKET.COM

compressoren Tekst: Bas Pijnenburg en John Ritmann

% 40 ! " & / " % # ! # % " " , ! 1! 0 / 2 " - 3 " " ) /

! " ! ( 0 & # " ! " $ 0 , & !! , 0 " # / $ & & " / % 0 " & " ! # " / " " / " , 0 '' ! # 0 /

" ! ! & " 0 / Â&#x2122;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2020;Â&#x2021;Â? Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x2013;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2020;Ǥ Â&#x2021; Â&#x2021;Â&#x2C6;Ď?Â&#x2039;Â&#x2026;Â&#x2039;´Â?Â&#x2013;Â&#x2039;Â&#x2021; Â&#x2DC;Â&#x192;Â? Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x2026;Â&#x192;Â&#x2019;Â&#x192;Â&#x2026;Â&#x2039;Â&#x2013;Â&#x2021;Â&#x2039;Â&#x2013;Â&#x2022;Â&#x201D;Â&#x2021;ÇŚ Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2039;Â?Â&#x2030; Â&#x2039;Â&#x2022; Â?Â&#x2039;Â&#x2021;Â&#x2013; Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x17D;Â&#x2021;Â&#x2021;Â? Â&#x192;Ď?Â&#x160;Â&#x192;Â?Â?Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2039;Â&#x152;Â? Â&#x2DC;Â&#x192;Â? Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x2026;Â&#x2018;Â?Â&#x2019;Â&#x201D;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x2022;Â&#x2018;Â&#x201D;ÇŚ ! / " 0 Â?Â&#x2021; Â&#x201D;Â&#x2018;Â&#x17D; Â&#x2039;Â? Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x2013;Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x2021; Â&#x2021;Â&#x2C6;Ď?Â&#x2039;Â&#x2026;Â&#x2039;´Â?Â&#x2013;Â&#x2039;Â&#x2021; Â&#x2DC;Â&#x192;Â? Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x2026;Â&#x2018;Â?Â&#x2019;Â&#x201D;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x2022;Â&#x2018;Â&#x201D;Â&#x2014;Â?Â&#x2039;Â&#x2013;ÇĄ " " 0 Â&#x201D;Â&#x2021;Â&#x2030;Â&#x2021;Â&#x17D;Â&#x2039;Â?Â&#x2030; á&#x2C6;ş Â&#x192;Â&#x201D;Â&#x2039;Â&#x192;Â&#x201E;Â&#x17D;Â&#x2021; Â&#x2019;Â&#x2021;Â&#x2021;Â&#x2020; Â&#x201D;Â&#x2039;Â&#x2DC;Â&#x2021; Ô&#x; á&#x2C6;ťÇ¤

# " % # " . l !# !

Het is niet altijd eenvoudig om de juiste methode te kiezen om de capaciteit van de compressor te regelen. (foto: Bitzer)

24

l

l

l

l l l

# "" %! 0 # & ) "# )$ !$ & ! % 2 % # ! # % ! "" ! ! % 0 # & ) % # "("# & ! # , % 2 " "# % #! # #"3 % !) 2 ! # # #" 3 ! # #$"" ' "3 # # ! " ! 2 "# % # # #"! "("# 2 ! # #! $& ! 2 $ 3 #! % $"2

! " ! % % % !" " !3 # # #"! " # % $ 3 # 4 # #( #! 5 =8>2 ! 3 % ! " ! ! "" ! ! ! 0 ) 1 6$ #3! 0 # ! ! ;% ! # ! # ! <0 ! 3 # ! " $ # )$ !"2 !"# #& ! ) # 3 $& ! "" ! ) 0 ! & ! '# ! # "3 ! "("# % "# 3 # 2 # " $ )$ 3 !" % ! " "#!$ # ! "" !2 # !"# #"# #( #! "# ! 0 # !& ! #& 3 # # % ! # ! "2 ! % ! " ! % % ! 2 % ! "#$ % ! # ! # ! 3 # #"! " $ % ! " ! ! "" ! & ! # " ! % ! $ ! # ;977:< =9>2

# 3 $ #" " 3 % $ "# ! # # # ! 2 3 % $ "("# # # # ! # % ! # ! " # " ! $ # 3 $ #" 2 # # ! & ) % ) % ! "("# # "# % ! # ! # $ !3 # #2 # % # # % # $& $! ! % # # & ! # # ! ! ! 3 ! "" ! ! ! & ! , "# ! 2 $ "#! ! ! "" ! # % ! # # " % ! # ! 2 # ! ! " ! ! "" ! ϐ 3 # ! !2 "# % " # # % ! ! ! "" ! ) # ! 3

maart 2016

De kwaliteit van de capaciteitsregelsystemen kan worden gemeten met verschillende parameters.

0 ! ! ! , % # & & ) & !3 ! "" ! $ # !#2

! " $ ! "" !0 % & ! # ! "0 & !3 % ! #"# # ! # ! +! 2

# % ! # # $ & ! # ! ! ! # ! # & ! # # # ! # !$ ! )$ ) 2 ! " $ " %! % $ ! $$"# "("# " # % ! ) & "# " #! ) ! 2 # "("# # % % $ % ! $ ; < % ! "" !2 # " ϐ ! " # "2 ! "" ! #& !3 ϐ 2 ! ! 3 # ! )$ !" ) ! % ! # ! % # $ 2 ! % " "3 ! #0 % # " #" ** "# 2 & !3 # ! )$ !" , % # % $ % ! $3 0 % ! ! # ! # ! " $ 2 " ! % ! & ! ) & ) !3 " # # "#2 # " 3 # # "# # ) ! (3 ""3"("# ! # " ! % )$ !$ # ! 2 ) "("# & ! # !$ # "# # "0 % & $ " # Ǧ ϐ ´ Ǥ # % !% % # !# & ! # ! # #"! ! # ! ! 0 # $ % ! " $ ! % 6 $ #3" % ! "" ! 2 ) ! & ! # # & ! % "# 3 # " # "#2 ! % # # ) & # % $ 3 #! " " " #! " ! # % ! "3 " ! , % 2 % & ! # $!# ϐ ! " # " "#!$ # % 3 ! "" !2 # % $ #! " ! # "# # % !3 $ # # # & ! " % $ 2 # !# 3

25

compressoren

Figuur 1. Voorbeeld van het verloop van de prestatiegegevens van een compressor.

Figuur 2. Voorbeeld van het verloop van de prestatiegegevens van motor en frequentieregelaar.

ሺɉሻ ሺ ሻ ሺ ሻ Ǥ

ሺ Ȁ ሻ Ã Ǥ

ǡ ሺ ሻ ሺ

ሻǤ ϐ ǡ Ǥ

Ȁ Ǥ

Ǣ Ǥ ϐ ሺ Ǧ ሻǤ ϐ Ǧ ሺɉሻ ሺɄ ሻ Ǧ ሺ Ȁ ൅ͷȀ൅͵ͷሻ ϐ ͳǤ ሾ͵ሿ

26

ǡ Ǥ Ǧ ǡ Ǧ Ǧ ϐ ʹǤ Ǧ

Ǥ

ϐ Ǥ

Ǥ

Ǥ ǣ l Ǧ

Ǥ l

Ǧ Ǥ l

Ǥ Ǥ

Ǥ

l

l

l

l l

!

# " $

!

"

!

"

" !

"

!

"

" !

"

!

!

"

!

Over de auteurs John Rittman is Director Ammonia Systems en Bas Pijnenburg is Senior Engineering Manager Ammonia Solutions. Beiden zijn werkzaam bij bij Bitzer Kühlmaschinenbau GmbH. Meer informatie Bitzer Kühlmaschinenbau GmbH, Denemarken E: bas.pijnenburg@bitzer.de E: john.rittman@bitzer.de I: www.bitzer.de Referenties [1] BITZER publication A-600-5, 2014, Competence in capacity control [2] Blumhardt R, 2006, Capacity control of screw compressors: speed or slide control – a comparitive study, BITZER publication SV-0402-GB [3] Performance data for screw compressors: BITZER Software v. 6.4.2

ǀŽŽƌ <ŽƵĚĞͲŝŶƐƚĂůůĂƟĞƐ ĞŶ tĂƌŵƚĞƉŽŵƉĞŶ ŶĞƌŐŝĞďĞƐƉĂƌĞŶĚ ĞŶ DŝůŝĞƵǀƌŝĞŶĚĞůŝũŬ s E^KZ ŝƐ ĞĞŶ ŝŶƚĞƌŶĂƚŝŽŶĂĂů ŽƉĞƌĞƌĞŶĚĞ ƚŽŽŶĂĂŶŐĞǀĞŶĚĞ ĞĞŶƐĞ ĨĂďƌŝŬĂŶƚ ǀĂŶ ĚƵƵƌnjĂŵĞ ŬŽĞůŝŶŐ ǀŽŽƌ ƌĞƚĂŝů͕ ŝŶĚƵƐƚƌŝĞ͕ ǀŽĞĚƐĞůǀĞƌǁĞƌŬŝŶŐ͕ ĐŚĞŵŝĞ ĞŶ ŝũƐďĂŶĞŶ͘ Ğ ĚŽŽƌ s E^KZ ŽŶƚǁŽƌƉĞŶ ĞŶ ŐĞƉƌŽĚƵĐĞĞƌĚĞ ŬŽĞůƐLJƐƚĞŵĞŶ ŐĞďƌƵŝŬĞŶ KϮ ĂůƐ ĞŶŝŐĞ ŬŽƵĚĞŵŝĚĚĞů͘ KϮ ǁŽƌĚƚ ŐĞnjŝĞŶ ĂůƐ ŚĞƚ ŵĞĞƐƚ ŵŝůŝĞƵǀƌŝĞŶĚĞůŝũŬĞ ŬŽƵĚĞŵŝĚĚĞů͘ ĚǀĂŶƐŽƌ ŽŶƚǁŝŬŬĞůƚ ĂůůĞĞŶ KϮ ƌĂĐŬƐ ĞŶ ŚĞĞĨƚ ĚŽŽƌ ĚĞnjĞ ƐƉĞĐŝĂůŝƐĂƚŝĞ ĞĞŶ ƵŝƚnjŽŶĚĞƌůŝũŬĞ ĞdžƉĞƌƚŝƐĞ͘ ƌ njŝũŶ ǀĂŶĚĂĂŐ ĚĞ ĚĂŐ ƌƵŝŵ ϮϬϬϬ ŬŽĞůĐĞŶƚƌĂůĞƐ ǀĂŶ s E^KZ ŝŶ ďĞĚƌŝũĨ͘

EŝĞƚ ŐŝŌŝŐ ĞŶ ŽŶďƌĂŶĚďĂĂƌ͘ ĠŶ ĞŶŬĞůǀŽƵĚŝŐ ƚŽĞŐĞƉĂƐƚ ŬŽƵĚĞŵŝĚĚĞů͘

hŝƚ ŚĞƚ njĞĞƌ ďƌĞĚĞ ůĞǀĞƌŝŶŐƐƉƌŽŐƌĂŵŵĂ ǀĂŶ ϭ͕ϲ Ͳ ϴϬϬ Ŭt ǁŝůůĞŶ ǁŝũ Ƶ ĚĞnjĞ ŵĂĂŶĚ ŬĞŶŶŝƐ ůĂƚĞŶ ŵĂŬĞŶ ŵĞƚ ĚĞ ĐŽŵƉ^hW Z yy^͘ ĞnjĞ ĐŽŵƉĂĐƚĞ KϮ ŬŽĞůŝŶƐƚĂůůĂƚŝĞ ŝƐ ŐĞƉůĂĂƚƐƚ ŝŶ ĞĞŶ ǁĞĞƌďĞƐƚĞŶĚŝŐĞ ŽŵŬĂƐƚŝŶŐ ŵĠƚ ŐĞŢŶƚĞͲ ŐƌĞĞƌĚĞ ŐĂƐŬŽĞůĞƌ ;ůƵĐŚƚͲ ŽĨ ǁĂƚĞƌŐĞŬŽĞůĚͿ ĞŶ ĐŽŶƚƌŽůůĞƌ͘ MĨ ǀƌŝĞnjĞŶ͕ ſĨ ŬŽĞůĞŶ ĞŶ ĐŽŵďŝŶĞĞƌ ǀŽŽƌ ŵĞĞƌ ĐĂƉĂĐŝƚĞŝƚ ĞŶ ƌĞĚƵŶĚĂŶƚŝĞ͘ sŽĞĚŝŶŐ ĞŶ ĞĞŶ ƉĞƌƐͲ ĞŶ njƵŝŐůĞŝĚŝŶŐ ĂĂŶƐůƵŝƚĞŶ Ͳ ŬůĂĂƌ͊ /ĚĞĂĂů ǀŽŽƌ ŬŽĞůͲ ĞŶ ǀƌŝĞƐĐĞůůĞŶ͘ 'ĞĞŶ ŝŵƉĂĐƚ ŽƉ ŽƉǁĂƌŵŝŶŐ ǀĂŶ ĚĞ ĂĂƌĚĞ͘ 'ĞĞŶ ĂĂŶƚĂƐƟŶŐ ǀĂŶ ĚĞ KnjŽŶ ůĂĂŐ͘ >ĂĂŐ ĞŶĞƌŐŝĞǀĞƌďƌƵŝŬ͘

dŽĞŬŽŵƐƚďĞƐƚĞŶĚŝŐĞ ŽƉůŽƐƐŝŶŐ͘ sƌŝĞnjĞŶ͕ <ŽĞůĞŶ Ăů ĚĂŶ ŶŝĞƚ ŐĞĐŽŵďŝŶĞĞƌĚ͘ sĞĞů ŽƉƟĞƐ njŽĂůƐ ď͘ǀ͘ ĚĞ ĐŚŝůůĞƌͲŵŽĚƵůĞ͘

s E^KZ ͬ^ ͼ ĂƵƚĂǀĞũ ϭ ͼ <ͲϴϮϭϬ ĂƌŚƵƐ ͼ нϰϱ ϳϮϭϳ Ϭϭϳϰ ͼ ŝŶĨŽΛĂĚǀĂŶƐŽƌ͘ĚŬ ͼ ǁǁǁ͘ĂĚǀĂŶƐŽƌ͘ĚŬ ŽŶƚĂĐƚƉĞƌƐŽŽŶ ǀŽŽƌ sůĂĂŶĚĞƌĞŶ Θ EĞĚĞƌůĂŶĚ͗ WĞƚĞƌ ^ƚĂĂů ͼ нϯϭ ϳϬ ϯϯϱ ϵϯ ϴϮ ͼ нϯϭ ϲ ϱϮ ϴϵ ϱϯ Ϯϲ ͼ ƉĞƐΛĂĚǀĂŶƐŽƌ͘ĚŬ

maart 2016

27

compressoren Tekst: Uko Reinders

Ǥ ϐ Ǥ Ǯ ǯ Ǥ ǡ ͳǡ Ǥ

ǡ

ǡ ǡ

"!

ǡ Ǥ Ǥ Ǥ

ǡ

ͳǤͷͲͲǡ ʹͲǤͲͲͲ Ǥdz ǡ

ǡ

ͳʹ͵Ͷ Ǥ Ǧ Ǥ ǣ ʹ

Ǧ Ǥ

Ǥ

ͳʹ͵Ͷ ϐ ´ ͳ͵Ͷ Ǥ

ͳ͵Ͷ Ǥ

Dz Ǥ

De camouflagekleuren symboliseren dat de compressor eigenlijk nog een geheim is.

28

# & % & (# % '

┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц ┬К┬С┬Ч┬Ж┬З┬Р╟д╟│ ┬З ┬Ж┬Ф┬Ч┬Н┬Ш┬З┬Ф┬К┬С┬Ч┬Ж┬Л┬Р┬Й ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬Р┬Л┬З┬Ч┬Щ┬З ┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬Л┬Х )*+, % $ '

┬Л┬Х╟д ┬З┬Ц ┬Ж┬З┬Ь┬З┬О┬И┬Ж┬З ┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬У┬Ч┬Г ┬Ж┬Ф┬Ч┬Н┬Ц┬Ф┬Г┬Т┬Т┬З┬Р ┬Н┬Ч┬Р&

% & ┬Ж┬З┬Ф ┬Л┬Х ┬Ш┬З┬Ф┬Ж┬З┬Ф ┬Ж┬Г┬Ц ┬Ж┬З ┬Е┬Г┬Т┬Г┬Е┬Л┬Ц┬З┬Л┬Ц ┬Р┬Л┬З┬Ц ┬П┬З┬Ц ┬З┬З┬Р ┬Х┬Е┬К┬Ч┬Л┬И %

& ┬Ф┬З┬Р┬Ф┬З┬Й┬З┬О┬Л┬Р┬Й ┬Ж┬Л┬З ┬Ж┬З ┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц┬Л┬З ┬Ш┬З┬Ф┬К┬С┬С┬Й┬Ц╟д╟│ ┬Л┬М ┬З┬З┬Р ┬Ц┬З ┬О┬Г┬Г┬Й ┬Г┬Г┬Р┬Ц┬Г┬О ┬Ц┬С┬З┬Ф┬З┬Р ┬Щ┬З┬Ф┬Н┬Ц ┬Ж┬З ┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬Р┬Л┬З┬Ц ┬П┬З┬З┬Ф╟д ┬З ┬П┬С┬З┬Ц ┬П┬Л┬Р┬Л┬П┬Г┬Г┬О ═┤═╖ ┬Т┬Ф┬С┬Е┬З┬Р┬Ц ┬К┬Г┬О┬З┬Р╟д ┬З┬Ц ┬Х┬С┬С┬Ф┬Ц ┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬Щ┬Г┬Г┬Ф┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Й┬З┬Н┬С┬Ь┬З┬Р ┬Л┬Х╟б ┬Л┬Х ┬Ж┬З ┬Х┬Е┬К┬Ф┬С┬З┬И┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф╟д ┬Ф ┬Ц┬Ф┬З┬З┬Ж┬Ц ┬Й┬З┬З┬Р ┬О┬З┬Н┬Н┬Г┬Й┬З ┬С┬Т╟б %

% ' ┬Щ┬З ┬П┬З┬Ц ┬Ж┬З ┬Ш┬С┬О┬Ч┬П┬З┬Ш┬З┬Ф┬К┬С┬Ч┬Ж┬Л┬Р┬Й ╟о┬Х┬Т┬З┬О┬З┬Р╟п ┬Д┬О┬Л┬М┬И┬Ц ┬Ж┬З ┬Е┬С┬П& ┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц╟д ┬З┬Ц ┬П┬Г┬Г┬Н┬Ц ┬Ж┬Г┬Г┬Ф┬Д┬Л┬М ┬Р┬Л┬З┬Ц ┬Ч┬Л┬Ц ┬С┬И ┬Щ┬З ┬З┬З┬Р ┬Ц┬З┬П┬Т┬З┬Ф┬Г┬Ц┬Ч┬Ч┬Ф ┬Ш┬Г┬Р ═╕═▓сдк ┬С┬И ═╢═▓сдк ┬П┬Г┬Н┬З┬Р╟д ┬Л┬З ┬З┬Л& ┬Й┬З┬Р┬Х┬Е┬К┬Г┬Т ┬Ь┬С┬Ф┬Й┬Ц ┬З┬Ф┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Ж┬Г┬Ц ┬Ж┬З┬Ь┬З ┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬Ч┬Р┬Л┬З┬Н ┬Л┬Х╟│╟б ┬Г┬О┬Ж┬Ч┬Х ┬Г┬Р ┬Л┬З┬Ь┬З┬Р╟д ┬С┬О┬Й┬З┬Р┬Х ┬Ж┬З ┬П┬Г┬Р┬Г┬Й┬Л┬Р┬Й ┬Ж┬Л┬Ф┬З┬Е┬Ц┬С┬Ф ┬Ш┬З┬Ф┬Н┬З┬З┬Ф┬Ц ┬Ж┬З ┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬Р┬С┬Й ┬Л┬Р ┬Ж┬З ┬Ц┬З┬Х┬Ц┬И┬Г┬Х┬З╟д ╟▓ ┬З ┬Ш┬З┬Ф& ┬Щ┬Г┬Е┬К┬Ц┬З┬Р ┬Ж┬Г┬Ц ┬К┬З┬Ц ┬Г┬Т┬Т┬Г┬Ф┬Г┬Г┬Ц ┬Л┬Р ┬Ж┬З ┬Р┬Г┬Д┬Л┬М┬З ┬Ц┬С┬З┬Н┬С┬П┬Х┬Ц ┬С┬Т %(

┬З ┬Е┬С┬П┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬П┬Г┬Г┬Н┬Ц ┬Ж┬З┬З┬О ┬Ч┬Л┬Ц ┬Ш┬Г┬Р ┬З┬З┬Р ┬Н┬С┬З┬О┬П┬Г┬Е┬К┬Л┬Р┬З ┬Щ┬Г┬Г┬Ф┬Д┬Л┬М ┬С┬С┬Н ┬С┬Т ┬Г┬Р┬Ж┬З┬Ф┬З ┬Ш┬О┬Г┬Н┬Н┬З┬Р ┬Ш┬З┬З┬О ┬Г┬Г┬Р┬Ж┬Г┬Е┬К┬Ц ┬Г┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬З┬И╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц┬Л┬З ┬Л┬Х ┬Д┬З┬Х┬Ц┬З┬З┬Ж╟д ╟▓ ┬О┬О┬З ┬С┬Р┬Ж┬З┬Ф┬Ж┬З┬О┬З┬Р ┬Ь┬Л┬М┬Р ┬С┬Т┬Ц┬Л┬П┬Г┬Г┬О # & ╧Р┬Л┬Е┬Л┬┤┬Р┬Ц┬Л┬З ┬Н┬С┬П┬З┬Р╟│╟б ┬Ь┬З┬Й┬Ц ┬Г┬Р ┬Л┬З┬Ь┬З┬Р╟д ┬Т┬З┬Е┬Л┬Г┬О┬З ┬Г┬Г┬Р┬Ж┬Г┬Е┬К┬Ц ┬Й┬Л┬Р┬Й ┬Ч┬Л┬Ц ┬Р┬Г┬Г┬Ф ┬Ж┬З ┬Р┬Л┬З┬Ч┬Щ┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Ш┬Г┬Р ┬К┬З┬Ц ┬Ц┬Ы┬Т┬З ┬Л& ┬Е┬Ф┬С ┬К┬Г┬Р┬Р┬З┬О ┬З┬Г┬Ц ┬Ъ┬Е┬К┬Г┬Р┬Й┬З┬Ф сИ║ сИ╗╟д ┬З┬Ц ┬Ч┬Р┬Л┬З┬Н┬З

% & ┬Д┬З┬О┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Щ┬Г┬Г┬Ф┬Д┬Л┬М ┬К┬З┬Ц ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф┬С┬Т┬Т┬З┬Ф┬Ш┬О┬Г┬Н┬Ц┬З ┬Т┬З┬Ф ┬Ш┬Л┬З┬Ф┬Н┬Г┬Р┬Ц┬З ┬П┬З┬Ц┬З┬Ф ┬Л┬Х ┬Й┬З┬П┬Г┬Ъ┬Л┬П┬Г┬О┬Л┬Х┬З┬З┬Ф┬Ж╟д ╟▓ ┬З┬Ц ┬Ж┬З┬Ь┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Н┬Ч┬Р ┬М┬З ┬О┬Г┬Й┬З┬Ф ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬З┬Ф┬З┬Р ┬Д┬Л┬М ┬Ж┬З┬Ь┬З┬О┬И┬Ж┬З ┬Д┬Ч┬Л┬Ц┬З┬Р┬Ц┬З┬П┬Т┬З┬Ф┬Г┬Ц┬Ч┬Ч┬Ф╟д ┬З┬Ц ┬Р┬Г┬Ж┬З┬З┬О ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬Й┬Ф┬С┬Ц┬З┬Ф┬З ┬Е┬С┬П& ┬Т┬Ф┬З┬Х┬Х┬С┬Ф ┬О┬С┬Х ┬М┬З ┬П┬З┬Ц ┬Ж┬З┬Ь┬З ┬Р┬Л┬З┬Ч┬Щ┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Ж┬Ч┬Х ┬С┬Т ┬Ж┬С┬С┬Ф┬Ж┬Г┬Ц ┬Щ┬З ┬Ч┬Л┬Ц┬З┬Л┬Р┬Ж┬З┬О┬Л┬М┬Н ┬П┬З┬Ц ┬З┬З┬Р ┬Н┬О┬З┬Л┬Р┬З┬Ф┬З ┬П┬Г┬Е┬К┬Л┬Р┬З ┬Ж┬Г┬Р ┬Ш┬С┬С┬Ф ═│═╡═╢┬Г ┬Ч┬Л┬Ц ┬Ж┬З ┬Ш┬С┬З┬Ц┬З┬Р ┬Н┬Ч┬Р┬Р┬З┬Р╟д ┬З┬Ь┬З ┬П┬Г┬Е┬К┬Л&

! (# % l ┬О ┬Л┬Р ═┤═▓═▓═╣ ┬Д┬З┬Й┬С┬Р ┬Г┬Ф┬Ф┬Л┬З┬Ф ┬Л┬Ф┬Е┬С┬Р┬Ж┬Л┬Ц┬Л┬С┬Р┬Л┬Р┬Й ┬П┬З┬Ц ┬К┬З┬Ц ┬Ц┬С┬З┬Т┬Г┬Х┬Х┬З┬Р ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ╟ж┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬С┬Т ┬О┬Ч┬Е┬К┬Ц┬Й┬З& ┬Н┬С┬З┬О┬Ж┬З ┬Н┬С┬З┬О┬П┬Г┬Е┬К┬Л┬Р┬З┬Х╟д ┬З ┬Ш┬С┬С┬Ф┬Ж┬З┬О┬З┬Р ┬Ш┬Г┬Р ┬Ц┬С┬З┬Р ┬Й┬З┬О& % l ┬С┬С┬Ф┬Ж┬Г┬Ц ┬Ж┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Ш┬С┬О┬О┬З┬Ж┬Л┬Й ┬Ч┬Л┬Ц ┬Г┬О┬Ч┬П┬Л┬Р┬Л┬Ч┬П ┬Ш┬З┬Ф┬Ш┬Г┬Г┬Ф┬Ж┬Л┬Й┬Ж ┬Л┬Х╟б ┬Л┬Х ┬К┬Л┬М ┬Ш┬З┬З┬О ┬Д┬З┬Ц┬З┬Ф ┬Е┬С┬Ф┬Ф┬С┬Х┬Л┬З┬Д┬З┬Х┬Ц┬З┬Р& %

maart 2016

De gebogen vorm van de nieuwe condensor zorgt voor een verbeterde efficiency.

┬С┬С┬Ф ┬Ж┬З ┬Д┬З┬Ц┬З┬Ф┬З ┬Щ┬Г┬Ф┬П┬Ц┬З┬С┬Ш┬З┬Ф┬Ж┬Ф┬Г┬Е┬К┬Ц ┬Н┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬Е┬С┬Р& ┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Ж┬Ч┬Р┬Р┬З┬Ф ┬Ь┬Л┬М┬Р╟б ┬П┬З┬Ц ┬Г┬О┬Х ┬Й┬З┬Ш┬С┬О┬Й ┬П┬Л┬Р┬Ж┬З┬Ф ┬О┬Ч┬Е┬К┬Ц& ┬Щ┬З┬З┬Ф┬Х┬Ц┬Г┬Р┬Ж ┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Ж┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф┬Ш┬З┬Р┬Ц┬Л┬О┬Г┬Ц┬С┬Ф ┬З┬Р ┬Ж┬Г┬Г┬Ф& % l ┬С┬С┬Ф ┬Ж┬З ┬П┬Л┬Е┬Ф┬С┬Н┬Г┬Р┬Г┬О┬З┬Р ┬Л┬Х ┬З┬Ф ┬Л┬Р ┬Ж┬З ┬Н┬С┬З┬О┬П┬Г┬Е┬К┬Л& ┬Р┬З ┬Ш┬З┬З┬О ┬П┬Л┬Р┬Ж┬З┬Ф ┬Н┬С┬Ч┬Ж┬З┬П┬Л┬Ж┬Ж┬З┬О ┬Д┬З┬Р┬С┬Ж┬Л┬Й┬Ж сИ║┬Ц┬С┬Ц ┬Щ┬З┬О ═╖═▓ ┬Т┬Ф┬С┬Е┬З┬Р┬Ц ┬П┬Л┬Р┬Ж┬З┬Ф ┬Ц┬З┬Р ┬С┬Т┬Ь┬Л┬Е┬К┬Ц┬З ┬Ш┬Г┬Р ┬Ц┬Ф┬Г┬Ж┬Л┬Ц┬Л┬С┬Р┬З┬О┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф┬ХсИ╗╟д ┬Л┬З┬Ф┬П┬З┬З ┬О┬З┬Ш┬З┬Ф┬Ц ┬Г┬Ф┬Ф┬Л┬З┬Ф ┬З┬З┬Р ┬Г┬Е┬Ц┬Л┬З┬Ш┬З ┬Д┬Л┬М┬Ж┬Ф┬Г┬Й┬З ┬Г┬Г┬Р ┬К┬З┬Ц ┬Г╧Р┬Д┬С┬Ч┬Щ┬Х┬Е┬К┬З┬П┬Г ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬Р┬Л┬З┬Ч┬Щ┬Х┬Ц┬З & % l ┬З ╟ж┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Н┬Г┬Р ┬З┬З┬Р┬Ш┬С┬Ч┬Ж┬Л┬Й ┬П┬З┬Ц ┬З┬З┬Р ┬К┬С& ┬Й┬З┬Ж┬Ф┬Ч┬Н┬Ф┬З┬Л┬Р┬Л┬Й┬З┬Ф ┬Х┬Е┬К┬С┬С┬Р┬Й┬З┬П┬Г┬Г┬Н┬Ц ┬Щ┬С┬Ф┬Ж┬З┬Р╟б ┬Ж┬Л┬Ц ┬Л┬Р ┬Ц┬З& ┬Й┬З┬Р┬Х┬Ц┬З┬О┬О┬Л┬Р┬Й ┬Ц┬С┬Ц ┬Ц┬Ф┬Г┬Ж┬Л┬Ц┬Л┬С┬Р┬З┬О┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф┬Х╟д l ┬З┬Ц ┬Й┬З┬Д┬Ф┬Ч┬Л┬Н┬Ц┬З ┬Г┬О┬Ч┬П┬Л┬Р┬Л┬Ч┬П ┬Л┬Х ┬Ш┬С┬О┬О┬З┬Ж┬Л┬Й ┬Ф┬З┬Е┬Ы┬Е┬О┬З┬Д┬Г┬Г┬Ф╟д ┬Г┬Р ┬Л┬З┬Ь┬З┬Р╟г ╟▓ ┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Ж┬Л┬З ┬Р┬Ч ┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Ж┬З ┬Р┬Л┬З┬Ч┬Щ┬З ┬Н┬С┬З┬О┬П┬Г┬Е┬К┬Л┬Р┬З ┬С┬Р┬Ц┬Щ┬Л┬Н┬Н┬З┬О┬Ж ┬Л┬Х╟б ┬Л┬Х ┬З┬З┬Р ┬Ж┬С┬С┬Ф┬С┬Р┬Ц┬Щ┬Л┬Н┬Н┬З┬О┬Л┬Р┬Й %

┬Е┬С┬Р┬Х┬Ц┬Ф┬Ч┬Е┬Ц┬Л┬З ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ┬Е┬С┬Р┬Ж┬З┬Р┬Х┬С┬Ф ┬Ь┬С┬Ж┬Г┬Р┬Л┬Й ┬Г┬Г┬Р ┬Ц┬З ┬Т┬Г┬Х┬Х┬З┬Р

# & ╧Р┬Л┬Е┬Л┬З┬Р┬Е┬Ы ┬Ш┬З┬Ф┬Ж┬З┬Ф ┬Ц┬З ┬Ш┬З┬Ф┬Д┬З┬Ц┬З┬Ф┬З┬Р ┬З┬Р ┬К┬З┬Ц ┬Д┬З┬Р┬С┬Ж┬Л┬Й┬Ж ┬Ш┬О┬С┬З┬Ф& ┬С┬Т┬Т┬З┬Ф┬Ш┬О┬Г┬Н ┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Ж┬З ┬П┬Г┬Е┬К┬Л┬Р┬З ┬Ц┬З ┬Ш┬З┬Ф┬Н┬О┬З┬Л┬Р┬З┬Р╟д╟│ ┬О ┬Ж┬З┬Ь┬З ┬Ш┬З┬Ф┬Д┬З┬Ц┬З┬Ф┬Л┬Р┬Й┬З┬Р ┬Ь┬С┬Ф┬Й┬З┬Р ┬З┬Ф ┬Ш┬С┬О┬Й┬З┬Р┬Х ┬Г┬Р ┬Л┬З┬Ь┬З┬Р ┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Ж┬Г┬Ц ┬Ж┬З ┬Р┬Л┬З┬Ч┬Щ┬З ┬П┬Г┬Е┬К┬Л┬Р┬З ┬Ь┬З┬З┬Ф ╟о┬Ц┬С┬З┬Н┬С┬П┬Х┬Ц┬Д┬З┬Х┬Ц┬З┬Р& ┬Ж┬Л┬Й╟п ┬Л┬Х╟д ╟▓ ┬З┬Ц ┬Р┬Л┬З┬Ч┬Щ┬З ┬Н┬С┬Ч┬Ж┬З┬П┬Л┬Ж┬Ж┬З┬О╟б ┬Й┬З┬Е┬С┬П┬Д┬Л┬Р┬З┬З┬Ф┬Ж ┬П┬З┬Ц ┬К┬З┬Ц ┬Д┬З┬Т┬З┬Ф┬Н┬Ц┬З ┬Й┬З┬Д┬Ф┬Ч┬Л┬Н ┬З┬Ф┬Ш┬Г┬Р╟б ┬Ь┬С┬Ф┬Й┬Ц ┬Ш┬С┬С┬Ф ┬З┬З┬Р ┬Г┬Е& ┬Ц┬Л┬З┬Ш┬З ┬Д┬Л┬М┬Ж┬Ф┬Г┬Й┬З ┬Г┬Г┬Р ┬К┬З┬Ц ┬Г╧Р┬Д┬С┬Ч┬Щ┬Х┬Е┬К┬З┬П┬Г ┬Ш┬Г┬Р ┬Ж┬З ╟ж┬Й┬Г┬Х& % & ┬Щ┬З ┬П┬Г┬Е┬К┬Л┬Р┬З╟б ┬П┬З┬Ц ┬Р┬Г┬П┬З ┬Л┬Р ┬Ж┬З┬З┬О┬О┬Г┬Х┬Ц╟б ┬Ь┬С┬Ф┬Й┬Ц ┬З┬Ф┬Ш┬С┬С┬Ф ┬Ж┬Г┬Ц ┬К┬Л┬М ┬Р┬Ч ┬Г┬О ┬Ш┬С┬О┬Ж┬С┬З┬Ц ┬Г┬Г┬Р ┬Н┬С┬П┬З┬Р┬Ж┬З ┬Е┬С┬Ж┬З┬Х┬Л┬Й┬Р╟ж┬Ф┬З┬Й┬З┬О┬Й┬З& %( l

Meer informatie Carrier Airconditioning Benelux T: 071-3417111 E: info@carrier.nl I: www.carrier.nl

29

&

# ! " ! !

% $ !$ # # # " ! % " ! ! # # ! ! " !# ! # " !# ! ! ! " ! # " ! " !$ % ! # ! # ! # #

supermarkt tekst: Erik Poel

EEN NIEUWE WINKEL, EEN NIEUWE MANIER VAN DENKEN

VAN ACHT STAMPENDE MOTOREN NAAR Ă&#x2030;Ă&#x2030;N WARMTETERUGWININSTALLATIE Al op zijn twintigste had Peter Bolleman zijn eerste supermarkt. Het vak leerde hij van zâ&#x20AC;&#x2122;n vader. Tien jaar later - in 2005 - neemt hij de buurtsuper in het Zeeuws-Vlaamse Philippine over en sluit hij zich aan bij de SPAR Holding. Weer tien jaar later â&#x20AC;&#x201C; het is inmiddels 2015 â&#x20AC;&#x201C; wordt de SPAR van Peter genomineerd voor buurtsuper van het jaar.

! % '!!# &&#%$&" # ' % # % ! % #!/ % ' # !&( #% 6458. 1 # $ ! % " ' ! * &&# ! * ( % %# 2+ ' #% % . 1 %&$$ &# ( #& % $ !!"% ! *! ( #!% # % . Â&#x2018;Â?Â&#x2020;Â&#x192;Â&#x2013; Â&#x2122;Â&#x2021; Â&#x2013;Â&#x2018;Â&#x2026;Â&#x160; Ď?Â&#x17D;Â&#x2039;Â?Â? Â&#x192;Â&#x192;Â? Â&#x2020;Â&#x2021; Â&#x201E;Â&#x192;Â? Â?Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x2013;Â&#x2021;Â?ÇĄ Â&#x201E;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x17D;Â&#x2018;Â&#x2013;Â&#x2021;Â? Â&#x2122;Â&#x2021; Â&#x2018;Â? Â&#x192;Â&#x17D;Â&#x17D;Â&#x2021;Â&#x2022; Â&#x2018;Â&#x2019;Â?Â&#x2039;Â&#x2021;Â&#x2014;Â&#x2122; Â&#x2013;Â&#x2021; Â&#x2020;Â&#x2018;Â&#x2021;Â?Ǥ Â&#x2021;Â? Ď?Â&#x17D;Â&#x2039;Â?Â?Â&#x2021; Â&#x2039;Â?Â&#x2DC;Â&#x2021;Â&#x2022;Â&#x2013;Â&#x2021;/ # . # % % * ( % #& .2 ( ' ! $ # / # $ !' # $% "% !" % ! "% 7.4. ! - 1 % ! "% $ ' ! + # $ * $% ! # # % '!!# ' #/ !&( ' $&" # # %. ( ' % ! ' 3 &&#%$&" #% !" ! 3. !!# #!% # % $+ % ( % ' $)$% " / ! ! # "# $ % % ' % $$!#% / % * % % # & #$ & %. *! % % % .2 #! # !' % ' ( ! % / # #. ! - 1 !!#& % $ #! # . $% % $ % % # &# ! % * / # ( # ' % # . ! / '# $ $% / % $ '! ! ( %/ # ' + # ( # $% # ' #!& # . ! % # ( / % $% " !%!# $% . / # # ' %% ( . # * & ! ( # &( $ ' #$% . !/ ' ( !$$ '!!# ' #( #/ . # # ( $ !#$ % " # / %&&# ( $ !! % $% . % ! $% #$.2

#& ( $% % 0 % ( $ % ( #'!!# ! $%! . 1 $% % !" ( % ( # % # #& % 59.444 &#! &&# # ! ' % ! !" !$$ . # &* $ # !" "# $ $ !#% % # . % ! / ' /" ! % % & $% + $" # # $ 54.444 &#! # / !$% . ! ' . % "# $' #$ *! % #& ' # . !' # % # % $% % * % #& % , ' % #$ ' #$%!! %.2 ! ( ! ! % % % ! !& % & % . " %$% / $% % $ $ !% !" ! / & ' ! !& % . (! / ( # % ' ! & (!# % ' $$ %/ % $ % " ! % #& ( * . % & % !# $ !! $ !% !"

' # &( + %# % ! ! $% % % " #% ' #( # 0 * '!!# ( # % % /

maart 2016

De gewonnen warmte van het koelmeubel wordt via cassettes aan het plafond terug de winkel ingeblazen.

31

supermarkt

% $)$% . 2 ! &$ ++ $)$% '!!# ! / ' #( # 3- ' #% % $% % &# # !/ . 2 ' #% #% % $)$% $% % % #& % ' # ! !' "# $ !" ( # % '# . ! % ! $% % % " / # %&&#. !! $)$% . $&" # # % %!% 844 ! 944 6 * ( % '!!# ! ' /" ! ' .3

)'# EQOOGTEKĂ&#x2021;NG EQORTGUUQTGP --% /#,"#+#,1 +#1

'*'#23/'#,"#*'() &##$1 ( /#,* ,%# #/3 / ',% ', "# -,14'))#*',% 3 , !-+./#00-/#, "'# %# /2')1 4-/"#, +#1 , 122/*'()# )-2"#+'" "#*#, '( '#"#, 2 ##, %/-1# 3#/0!&#'"#,&#'" , 0#+' &#/+#1'0!&# !-+./#00-/#, 3--/ 02 !/'1'0!&# #, 1/ ,0)/'1'0!&# 1-#. 00 ',%#, -) !-+./#00-/#, 3--/ %# /2') +#1 ./-. , #, -.#, !-+./#00-/#, 3--/ ++- ,' ) #1 -,6# 2'1%# /#'"# ./-"2!1.-/1$-*'- 3 , , 122/*'()# )-2"#+'""#* !-+ ./#00-/#, '#"#, 4'( ##, 3#'*'%# MTCEJVKIG GP GHĆ&#x201A;EKĂ&#x2021;PVG KPXGUVGTKPI 3--/ "# 1-#)-+01

#,601/ /'!)#,& 20#, 2'10* ," &-,# 5

',$- %# !-+ %# !-+

,6# "'01/' 21#2/0 ', #"#/* ,"

',$- #2/-!-*" ,* 444 #2/-!-*" ,*

3#/)--. % $!- *1/-, ,* 444 % $!- *1/-, ,*

#,%',##/',% $-/ #11#/ 4-/*"

32

% # $& % % # * . #!%$ !!"% ! !! !!# * ( . %! "# % % ++ ' * % . 2 # $ % % $ $3- * % . 2 # '!!# &&#%$&" # # %. ( % % !" "# $. ( !! % % #!!%$% $/ $!#% %. # % ! % ( ! '! # . %% # - !!# % ! $% % / % % * &( $% % . # Â&#x2018;Â&#x2018;Â? Ď?Â&#x2039;Â&#x2030;Â&#x2014;Â&#x2014;Â&#x201D;Â&#x17D;Â&#x2039;Â&#x152;Â?Ǥ Â&#x2021; Â?Â&#x2018;Â&#x2021;Â&#x2013;Â&#x2021;Â? Â&#x152;Â&#x2021; Â&#x160;Â&#x2021;Â&#x2013; Â&#x2030;Â&#x2014;Â?Â?Â&#x2021;Â?Ǥ Â&#x17D;Â&#x192;Â?Â&#x2013;Â&#x2DC;Â&#x201D;Â&#x2039;Â&#x2021;Â?/ "# $ % % $" # # / #! . #! !! *! % ! & ' ! !& % . "# $ % % $ % $/ % $ ( % ' # !!" # %03 ! % * $&" # # % % " $$ - '#!/ - %#!%$ !! '!!# %! ! $%. % $ * # %. 2 #! * '!!# !& $ !! '!!#& %$%# ' & % * 13- * % . 2 " % / % &($% ! %( $ !! '!!# $&" # # % ' ' $ .3 # !! ! % '!!# &&#%$&" # ' % #. % '!!#& % - % ! % ! . # / % - "# $ % % $)$% * * # '!!# ' . # !! * ( $ % $! / / !& %$ %& ' ! # $&/ " # # %. * !" $% . 2 "" % $ %$ 5.:44 (! #$. # '!!# 798 " # # !" . ! "#! # $ #' % !' #%& % * % % ! % # ! ' % # / '!!# & !! $ "" .3 Meer informatie www.daikin.nl www.koningkoudetechniek.nl

NEEM EEN VERSTANDIG BESLUIT EN BEREIK OPTIMALE SYSTEEMPRESTATIES MET DE LAAGSTE CO2-VOETAFDRUK. Het â&#x20AC;&#x153;Eurovent CertiďŹ ed Performanceâ&#x20AC;? programma voor KOELTORENS is nieuw in de Europese HVAC&R sector. Door toepassing van de Eurovent Rating Standard 9C/001 speelt dit programma in op de Eco-design regelgevingen die zich richt op energieefďŹ ciĂŤnt ontwerpen van gebouwen.

De KOELTOREN certificering wordt actief gesteund door de deelnemende fabrikanten:

Bekijk de thermische performantie online ^^^ L\YV]LU[ JLY[PĂ&#x201E; JH[PVU JVT

Eurovent Certita Certification, een toonaangevende Europese onafhankelijke certificeringsorganisatie in Binnenklimaat â&#x20AC;&#x201C; Ventilatie & Luchtkwaliteit â&#x20AC;&#x201C; Koeling & Koudeketen.

Getty Images ŠJuSun

vakbeurs Tekst: Uko Reinders

! %

" $

& ! %

# "

# # %

! %

"

! # &

$ )+%(+, # % &

& ! % "

! & % '

!

&

'$ "

%

& " %

,$*

% &

Tijdens de Nederlandse kampioenschappen koude- en klimaattechniek werkt Christian Gerritse in volle concentratie aan een koelinstallatie. Zijn inspanningen bleven niet onbeloond; hij kwam als winnaar uit de bus.

34

Tegen vijf uur+++ gaat het netwerken pas goed beginnen. Bedrijven organiseren borrels. Met muziek erbij wordt een extra ontspannen sfeer gecreĂŤerd.

Elk nadeel heeft zijn voordeel. Met die wijsheid koos Samsung Ambrava bewust voor een stand in een hoek. Met standruimte aan beide zijden van het middenpad oogt de stand veel groter dan hij in werkelijkheid is.

($&')

("#') (!%') (!%')

Dat het bij de NVKL om koudetechniek gaat, wordt zo heel duidelijk gemaakt.

maart 2016

Een opengemaakte scrollcompressor op de stand van Samsung Ambrava. De compressor is door de Zuid-Koreanen zelf ontwikkeld en wordt tegenwoordig opgenomen in de Samsung-VRFsystemen.

Een DJ zorgt voor muziek op een feest bij Conpro. Het bedrijf vierde dat het tien jaar geleden werd opgericht. Daar kwamen bijna 250 feestgangers op af.

Bedrijven als Systemair kozen op de VSK voor grote stands waarop een groot scala aan producten getoond kon worden.

35

internationaal nieuws

Voor deze rubriek worden buitenlandse berichten over koude en luchtbehandeling geselecteerd. De uitfasering van F-gassen zorgt wereldwijd voor veel nieuws, maar ook lekkage in koelinstallaties komt aan bod. Het International Institute of Refrigeration (IIR) is een belangrijke bron.

NASA komt met nieuwe cijfers over effect HFK’s op ozonlaag

ǯ ϐ ǡ Ǥ ሺ ǯ ሻ ̵ ´ Ͳǡ͵ͻ ͳͲǦ͵ ͵Ͳ ͳͲǦ͵Ǥ ͳͲͲ Ǧ ǡ Ǥ Ǧ Ǧͳͳ ͶͲͲ ϐ Ǥ ϐ ǯ Ǥ ǯ ǯ ǡ Ǥ Bron: IIF/IIR

Chemours zwakt plannen voor Amerikaanse 1234yf-fabriek af Ǧ ͳ͸ʹ ͳʹ͵Ͷ Ǧ

ǡ Ǥ

Ǥ Dz Ǥ

dzǡ Ǥ Bron: Cooling Post

Opwaardering datacenterkoelsystemen voor extra efficiëntie Ȃ Ǧ

ϐ ´ Ǥ Ǥ

Ǧǡ Ǧ Ǧ Ǥ Ͷ͵ Ǥ ͶͲ Ǯ ǯ Ǯ ǯǡ Ǥ Bron: Emerson

Met overname versterkt Daikin positie op filtermarkt Ǧ Ǧ ϐ Ǥ ͵ͻ͵ Ǥ

ϐ Ǥ ϐ ͳ Ǥ ϐ ǡ ͷͺ͹ ϐ Ǥ Bron: Cooling Post

36

Theoretisch onderzoek naar tweefasen-ejecteurs ) % !2 & '$% '!! ! & $ ! !& ( ! " $ - 62 " %+%& ! ( $ & $ !1 & & ' & ! $ !& 2#' & 1 ) %% ! " ( ! % "! & % ! # & & ! % & !" ) ! ' & ! " ( $ & $ ! & "' !1 & " & ""$ & (""$ ! " #$ %& & / & '$ "" " 2 % !2 ! %&2 "! & % " " & ( ! '! & "! $ !1 ! #' & , ! ( !% ( ! ( $% !

6 !%& & % & & '$% "# $ $ ! "! $ " 2 % ! "! & %/ ! & $ &''$ )"$ ! $ ##"$& $ / ! +% $ 1 ! ! +% )"$ & & & ( ! ( $% ! & " % " $ ! ! & "' ! & " 2 % ! ! %&2 $ % "! & % %#$" !1 '& '$% ! "" $' ( ! ! & "$ & % "2 Ǧ ϐ 62 !%& & % & # !1 Bron:IIF/IIR

Onderzoek naar koudemiddellekkage in Frankrijk $ ! $ 2 $ !% !( $"! !& ! ! $ + 2 ! !& ! + < = & ! %&' 2 #' $ "( $ & ! ( ! " !%& & %1 & "! $," % % $ "# ! & $ &''$%&'2 ! ! ($ ! %& ! $ 944 ! $ ! ! !2 %& & '$% ( ! " ! % % %&''$ < & !2 & $ & % )"$ & ! & =1 & &/ % & ;9 #$" !& ( ! "' ! ' & 3% %& ! <) $"! $ 84 #$" !& 578 = ! & & # $2 !& ( ! $' & "' ! 5; #$"2 !& $ & <# $ $=1 ""$ "! $ ! ( ! !%& & % (""$ " ! ! $ "! & "! ! ,"$ ! $ (""$ %1 ! ! $ %# & % %% 0 & ! & & " !&% '& & * & "## <," % ! ( ! ""$ ( 2 $ ! $= )"$ & ! "' !1 !) , ! "! $," $% ! (""$%& ! $ ( ! %& ! %" $ ( $ ! ! !1 Bron: IIF/IIR

Organisatie van koelkastproducenten wil van HFK’s af 2 %%" & "! " " ## ! !' &'2 ሺ ሻ ϐ ( !

3% ! ' % "' " %& ! ! #($ 2 , $% ! 64681 ""$ & " ," & "$ ! % & %& '! "( $ %2 ! '"$ ! % & %1 " !% % & # ! % $ "# ! % ! % ( ! ' )'%&, ! ! 1 & (""$ ! ϐ ´ Ǧ ǡ ϐ ϐ ǡ ϐ ´ Ǥ $" ' !& ! ( ! ' % "' ## $ &''$ , ! ϐ ̵ ̵ Ǧ ϐ ̵ Ǥ & ! % !) $ ! & $ !% !( $"! !& $"& & "! ! + < = ! ! $ &" , & "' $%1 Bron: ACHR News

Lekkagepercentage koelinstallaties moet verder omlaag 2 ! & !( $"! !& !( %& & "! ! + < = & $ ' !&% # "#2 $ ! " & &" & ! # $ !& < $ & = ! " $ - " !%& & % & ( $ ! ! $ & $ ! "! ! $ % (""$ & ! !1 ! & ' (""$%& ( ! & & # $2 !& " ( ! 79 #$" !& ! $ 64 #$" !&/ $ ) ! $ 54 #$" !& (""$ ! ') " $ 2 Ǥ

Ǧ ϐ 1 ! & $ ! "! ! $ ! $ & $% ! $& ! $ & ( ! ;/5 #$"2 !&1 ! ! ') ) ! % % & , % 7/: #$" !&1 Bron: Cooling Post

maart 2016

37

Solstice® N40 (R-448A) nu beschikbaar!

Beschikbare oplossingen ter vervanging van R-404A / R-507 conform F-Gas Solstice® N40 (R-448A) t (81 t /JFVX NFOHTFM PQ CBTJT WBO )'0 T WPPS OJFVXF JOTUBMMBUJFT PG WPPS PNCPVX t 7FSCFUFSEF LPVEFQSPEVDUJF t -BBHTUF (81 WBO BMMF WPPSHFTUFMEF QSPEVDUFO UFS WFSWBOHJOH WBO 3 "

Performax® LT (R-407F) t (81 t .FFS EBO JOTUBMMBUJFT JO &VSPQB t (PFEHFLFVSE EPPS DPNQSFTTPSGBCSJDBOUFO t .JOJNBMF JOWFTUFSJOH WPPS FFO FOFSHJFXJOTU WBO UPU 1FSGPSNBY® -5 3 ' 4PMTUJDF® / 3 "

(81

4BNFOTUFMMJOH

)'$

)'0 )'$

"BOUBM CFTUBBOEF JOTUBMMBUJFT

tttt

tt

(PFELFVSJOH DPNQSFTTPSJTU

( )

â&#x201A;¬â&#x201A;¬â&#x201A;¬

â&#x201A;¬â&#x201A;¬

30* *Terugwintijd voor investering

Koudemiddelen Climalife: 0QMPTTJOHFO WPPS WBOEBBH FO NPSHFO

!

Q-plate® iQ-plate®

THERMO KING KOELT CONCEPTVRACHTWAGEN VAN DHL VOOR LUCHTVAARTCATERING Thermo King, fabrikant van temperatuurbeheerssystemen in de transportsector, heeft in samenwerking met DHL een koeloplossing geleverd voor de nieuwe dubbeldekkerhooglader-conceptvrachtwagen van DHL voor luchtvaartcatering. Als deelnemer aan het ontwerpproject werkte Thermo King nauw samen met Mallaghan, een fabrikant van ondersteuningsmateriaal voor luchthavens die het frame voor het conceptvoertuig van DHL heeft gebouwd. De Thermo King UT-1200-unit werd geselecteerd om te zorgen voor een optimale, door temperatuur beheerste omgeving in het unieke ontwerp van de cateringvrachtwagen. De UT-1200 is speciaal ontwikkeld voor toepassingen die worden bevestigd aan de onderzijde van vrachtwagens en opleggers met dissel en geldt binnen de sector als de standaard op het gebied van betrouwbaarheid, prestaties, duurzaamheid en rendement, dankzij een laag brandstofverbruik en de verminderde motoruitstoot van de Thermo King GreenTech-motor.

"Het unieke aan het ontwerp van ons voertuig is dat het onder de hoogterestrictie van vier meter van de luchthaven blijft. Als het voertuig eenmaal is aangesloten op het vliegtuig, kan het dak van het voertuig echter worden verhoogd en het interne liftdek worden bediend," zegt Martin Bryce, technisch manager voor het Verenigd Koninkrijk en Ierland bij DHL. "Hierdoor kan met de vrachtwagen tot 80 procent meer vracht worden vervoerd, waardoor het totaal aantal benodigde voertuigen daalt en het rendement en de ecologische voetafdruk van DHL en de luchthaven verbeteren." Het voertuig is ontworpen om te werken binnen de laagemissiezone van Londen (LEZ). www.thermoking.com

VRT International koopt, verkoopt en bemiddelt in occasion commerciële - en industriële koelapparatuur en overjarige voorraden.

Het grootste deel van de apparatuur wordt geëxporteerd naar de diverse landen over de gehele wereld.

Wij zijn op zoek naar

Compressoren Grasso, Sabroe, Mycom, Bitzer, Copeland, etc.

Water chillers Trane, Carrier, York, Ciat, Climaveneta, etc.

Verdampers Helpman, Goedhart, Güntner, Küba, etc.

Condensors Baltimore, Helpman, Goedhart, Güntner, etc.

Complete koelinstallaties en vriesinstallatie.

IQF vriezers - spiraalvriezers – invriestunnels

Indien u op zoek bent naar betaalbare occasion of overjarige koelapparatuur, Wij hebben ongeveer 6.000 m2 koeltechnische apparatuur op voorraad. kijk voor ons aanbod op www.used-refrigeration.com.

VRT International is F-gassen gecertificeerd en beschikt over een professioneel demontage-team. Wij kunnen indien gewenst uw gehele installatie(s) in eigen beheer ontmantelen.

VRT international CV Nucleonenweg 25 3542 CD Utrecht T M W E

maart 2016

+31 (0)30 700 9712 +31 (0)6 16063677 www.vrt-int.com info@vrt-int.com

39

productnieuws

NIEUW MONITORINGSYSTEEM OP AFSTAND

" +

,+

Western Airconditioning introduceert voor haar productenprogramma waterkoelmachines, warmtepompen en close control units een monitoringsysteem op afstand onder de naam BluEye. De basis van dit systeem is een BluEye-module met GSM interface, die wordt geplaatst op het project, hetzij in de betreffende koelmachine, hetzij in de technische ruimte van het project. Op deze BluEyemodule kan ĂŠĂŠn koelmachine of warmtepomp worden aangesloten, maar het is ook mogelijk om meerdere units te koppelen, alsmede circulatiepompen, kWhmeters en ook close control units. Door in te bellen op de BluEye-module kan het actuele gedrag van de installatie worden bekeken, samen met historische informatie. Ook is het mogelijk om de BluEye-module e-mailberichten of tekstberichten (SMS) te laten versturen in geval van calamiteiten of voor periodieke informatievoorziening. www.western.nl

Western lanceert generatie microprocessorregelaars

! " # $ % & ' () * (

40

Western Airconditioning introduceert binnen haar productenprogramma waterkoelmachines, warmtepompen en close control units een nieuwe generatie microprocessorregelaars, onder de naam BlueThink. Deze nieuwe regelaars hebben een grafisch display waarop overzichtelijk de functionaliteit van de machine wordt weergegeven. Daarnaast is het mogelijk om de telemetrie van de betreffende machine in de tijd (historisch) op te slaan, waardoor een betere inregeling mogelijk is op het project. Ook worden alle communicatieprotocollen ondersteund; BACnet/ IP, Lonworks, Ethernet (TCP/IP) en MODbus (RS485TCP/IP). Western Airconditioning heeft de beschikking over een team softwarespecialisten die op basis van de betreffende machine en het project specifieke aanpassingen kunnen programmeren, zodat volledig wordt voldaan aan eisen en wensen van de klant (maatwerkoplossingen). www.western.nl

Prins Technics levert nieuwste MDV V5X VRF-systeem De V5X-serie is volgens Prins het meest innovatieve tweepijpssysteem van MDV, zowel qua uiterlijk als in technisch opzicht. Met acht verschillende buitendelen kan de capaciteit van dit systeem oplopen van 25,2 tot en met 61,5 kW. Wanneer je de vier buitendelen koppelt, kan er een totale capaciteit van 264 kW worden gehaald. Door een nieuwe inverteraansturing en verbeterde koudemiddelstroming kent de serie hoge COP-waarden. De 25 kW-uitvoering heeft een COP van 5,6.

De MDV V5X-serie is volledig DC uitgevoerd en voorzien van een intelligent ontdooisysteem waardoor de buitendelen in maximaal vier minuten worden ontdooid. www.mdv-cs.nl / www.prinstechnics.nl

GAS WARMTEPOMP EFFICIËNT EN DUURZAAM

Panasonic GHP systeem; meest efficiënte en duurzame oplossing voor VRF systemen GALLETTI VERVANGT LCE-SERIE DOOR TWEE NIEUWE SERIES De LCE-serie warmtepompen en koelmachines van Galletti zijn vervangen door twee nieuwe series. Aan de ene kant wordt de SCX-serie (80-360 kW) geïntroduceerd.

Deze serie is aantrekkelijk geprijsd door een compacte bouw en een iets geringer aantal optiemogelijkheden, maar scoort nog steeds hoog op energie-efficiëntie in deellast en een laag geluidsniveau, door haar Hybladetechnologie. Aan de andere kant introduceert Galletti de efficiënte LCX-serie met een warmtepompuitvoering met energieklasse A. Bij deze serie is het mogelijk om verschillende koudemiddelcircuits te kiezen in dezelfde capaciteit. Is vollast-COP en/of redundantie belangrijk, dan is de optie dual circuit – dual compressor mogelijk. Is deellast-COP belangrijk, dan is de keuze van meerdere compressoren per circuit aangewezen. Dit is kenmerkend voor de flexibiliteit van Galletti. Zowel de SCX- als de LCX-serie kan worden geleverd met ingebouwde, volledig uitgeruste hydromodules. Beide voldoen aan de hoogste kwaliteitseisen. www.airconair.com

maart 2016

- Hoge efficiëntie door onder andere het gebruik van de restwarmte - Ideale oplossing beperkte electravoorziening - Aansluitbaar op aardgas en propaan - Grote range aan capaciteiten (van 45 t/m 142 kW) - Bedrijfssituatie tot -20°C met behoud van capaciteit - Geen ontdooicyclus, dus maximaal comfort - Aansluitbaar op alle VRF DX binnendelen - Aansluitbaar op de watermodulen voor gekoeld en verwarmd water - Diverse oplossingen voor de integratie in gebouwbeheer systemen High

savings

refrigerant

Down to -20°C in heating mode

control

by BMS

R410A

OUTDOOR TEMPERATURE

CONNECTIVITY

Environmentally

friendly

Easy

Officiële Panasonic distributeurs

www.aircon.panasonic.eu

41

RCC K&L IS EEN UITGAVE VAN VAKMEDIANET OfďŹ cieel Orgaan van: KNVVK, KONINKLIJKE NEDERLANDSE VERENIGING VOOR KOUDE Internet: www.knvvk.nl E-mail: info@knvvk.nl Naast de KNVvK leveren deze verenigingen op het gebied van koude, koeling, luchtbehandeling en ventilatie vanuit hun expertiseveld bijdragen aan RCC K&L:

NVKL, NEDERLANDSE VERENIGING VAN ONDERNEMINGEN OP HET GEBIED VAN DE KOUDETECHNIEK EN LUCHTBEHANDELING Internet: www.nvkl.nl E-mail: info@nvkl.nl STEK, STICHTING EMISSIEPREVENTIE KOUDETECHNIEK Internet: www.stek.nl E-mail: info@stek.nl NEKOVRI, VERENIGING VAN NEDERLANDSE KOEL- EN VRIESHUIZEN Internet: www.nekovri.nl E-mail: info@nekovri.nl VERAC, VERENIGING VAN LEVERANCIERS VAN AIRCONDITIONING-APPARATUUR Internet: www.verac.nl E-mail: info@verac.nl LUKA, NEDERLANDSE VERENIGING VAN LUCHTKANALENFABRIKANTEN Internet: www.luka.nl E-mail: info@luka.nl VLA, VERENIGING VAN LEVERANCIERS VAN LUCHTTECHNISCHE APPARATEN Internet: www.gezondeluchtingebouwen.nl E-mail: vla@fme.nl NEDERLANDSE KOELTECHNISCHE INDUSTRIE (NKI) Internet: www.koelindustrie.nl E-mail: nki@fme.nl RCC K&L komt tot stand in samenwerking met de KNVvK-beleidsgroep Marcom.

Het bestuur hiervan bestaat uit: ing. M. Bouwman en H. Blok (secretaris).

Hoofdredacteur Uko Reinders, ukoreinders@vakmedianet.nl, tel. 06-46652579 Eindredacteur Christine Linneweever Technisch adviseur Ing. Dick Havenaar Uitgever Frederique Zeemans Accountmanager Gejo Flierman, gejoďŹ&#x201A;ierman@vakmedianet.nl, tel. 06-53227316 Vormgeving & opmaak colorscan, www.colorscan.nl Druk Ten Brink, Meppel Adres Vakmedianet, Postbus 448, 2400 AK Alphen aan den Rijn Website RCC K&L www.koudeenluchtbehandeling.nl Abonnementenadministratie klantenservice@vakmedianet.nl, tel. 088-5840888 Abonnementen RCC K&L verschijnt maandelijks. Jaarabonnement â&#x201A;Ź 135,00. Verzendkosten buitenland per jaar â&#x201A;Ź 29,50 (EU) en â&#x201A;Ź 41,50 (niet-EU-landen). Prijzen zijn exclusief btw.

Op alle uitgaven van Vakmedianet zijn de Algemene Voorwaarden van toepassing. Die zijn te vinden op www.vakmedianet.nl.

in de voorjaarseditie van RCC K&L onder andere: t #*//&/,-*.""5 4$)0-&/ Nieuwe tools om onderhoud te borgen t "--&4 07&3 &6307&/5 en de nieuwe energielabels t (305& 03%&3 7003 $36*4&4$)*1 met ruim 80 luchtbehandelingskasten t 858 4:45&&. */ 461&3."3,5 presentatie van onderzoeksresultaten

Oplage Door onafhankelijk accountant gecontroleerde oplage. Zie voor accountantsverklaring van Grant Thornton www.vakmedianet.nl Copyright Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieÍn, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Š Vakmedianet 2016 Publicatievoorwaarden Op iedere inzending van een bijdrage of informatie zijn de standaardpublicatievoorwaarden van Vakmedianet van toepassing. Deze staan op www.vakmedianet.nl.

Disclaimer Alle in deze uitgave opgenomen informatie is met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. De juistheid en volledigheid kunnen echter niet worden gegarandeerd.

Vakmedianet en de bij deze uitgave betrokken redactie en medewerkers aanvaarden dan ook geen aansprakelijkheid voor schade die het directe of indirecte gevolg is van het gebruik van de opgenomen informatie.

ISSN 0925-630X

42

#% " $ " $ ! + "!, '# !! " #% # " " ' " " " # " % ( " $ " ' ! !" # " & " " " !! ! % $ $ " &" ! % " " # % ! !" ! ! ! " " # $ " * " $ ' # " %%% " " !! !

LiriÅ&#x192; xw VQ Uereep _rmxw @ diiv lski irivkmitviwxexmiw @ Owxlixmwgl qssmwxi stpswwmrk @ Ppymwxivwxmppi {ivomrk

@ Nyyv~eeq ir fixvsy{feev w}wxiiq @ Srhmzmhyipi vikipmrk tiv vymqxi/

@ Pmwgeep eerxviooipmno