Skip to main content

RCC | K&L editie 1, 2023

Page 1

INNOVATIES IN VRF

OOK IN DIT NUMMER:

•BIJNA HELFT KANTOREN MIST VERPLICHTE C-LABEL

•GASLOOS MAKEN VAN MUSEUM ZORGT VOOR UITDAGING

•ZO WERKT HET: NIVEAUMETING BIJ KOELINSTALLATIES

116e JAARGANG NR 01 FEBRUARI 2023

Eén systeem voor alles

Job Link® System

Koppel uw gereedschap

DIGITALE MANIFOLDS

KLEMMETERS

PSYCHROMETER

MANOMETER

ELEKTRISCHE METERS

KOELMIDDELWEEGSCHAAL

DRUKSONDES VACUUMMETER

Onze nieuwe Job Link® systeem applicatie heeft nieuwe functies die het werken zonder onderbrekingen nog eenvoudiger en efficiënter maken. Van het bekijken van meetresultaten tot het verwerken van werkorders, de nieuwe Job Link app mist niets.

• Meerdere real-time metingen tegelijk

• 300 meter draadloos bereik

• Eenvoudig direct klantrapporten genereren met een gepersonaliseerde en professionele uitstraling

• Eenvoudige en snelle draadloze verbinding van meetapparatuur

• Download het nieuwe Job Link® systeem

www.fieldpiece-europe.com

App voor IOS App voor Android
3 inhoud Februari 2023 ADVERTEERDERSINDEX FIELDPIECE INSTRUMENTS 02 LINUM 44 MESSE BENELUX 19 SMITSAIR 04 BIJNA HELFT KANTOREN MIST VERPLICHTE LABEL C 12 TOEKOMSTPERSPECTIEF VOOR VRF-SYSTEMEN? 14 DUURZAAM INSTALLEREN OP EEN STUWWAL 20 VAN DER VALK OPENT ZIJN ‘DUURZAAMSTE HOTEL’ 24 ONDERZOEK: VROUWEN IN DE KOELTECHNIEK 28 VERDER IN DIT NUMMER: 05 REDACTIONEEL 06 NIEUWS 08 VERENIGINGSNIEUWS 11 COLUMN JOSÉ KOMIN 26 TOEN EN NU 32 BRL100 EN BRL 200 34 ZO WERKT HET! 36 INTERNATIONAAL ONDERZOEK 38 INTERNATIONAAL NIEUWS 40 VONKVRIJ GEREEDSCHAP 41 PRODUCTNIEUWS 42 COLOFON 41

Einde R410A in VRF in zicht

Momenteel is VRF (of VRV) gevuld met R410A het meest toegepasteklimaatsysteem bij nieuwbouw van gebouwen zoals hotels en de utiliteit. Onlogisch is dat niet. Zoals al vaak beschreven, heeft VRF veel voordelen, vooral als 3-pijpssysteem. Dat maakt het namelijk mogelijk om op hetzelfde moment ruimten zowel te koelen als te verwarmen, waarbij de vrijgekomen warmte of koude wordt hergebruikt. Verder is VRF als DX-systeem energiezuiniger dan een indirect systeem, hebben installateurs er veel ervaring mee is de prijs relatief aantrekkelijk.

Het feestje van de R410A-VRF wordt echter door Brussel verstoord. Daar ligt namelijk een voorstel op tafel om de F-gassenverordening aan te scherpen. Als dat wordt aangenomen, zal R410A vanwege zijn hoge GWP-waarde vanaf 2027 verboden worden in warmtepompen en airco’s, dus ook in VRF. Wat volgens het voorstel nog wel mag, is een koudemiddel met een GWP lager dan 750. Die waarde zal niet geheel toevallig gekozen zijn; de GWP van het alternatieve koudemiddel R32 ligt daar met 675 net onder; dat mag dus wel toegepast worden.

Maar ook R32 ligt onder vuur. Het Europese adviesorgaan EESC wil namelijk vanaf 2030 alle koudemiddelen met een GWP hoger dan 5 verbieden. Daar wordt druk tegen gelobbyd, zoals door brancheverenigingen als EPEE en de EHPA. Ze wijzen onder meer op de bijdrage van warmtepompen aan de CO2-reductie. Die bijdrage hebben ze ook als ze gevuld zijn met R32 of R410A. Voorlopig is het verbod van R32 vanaf 2030 nog een advies. Met het verbod op R410A vanaf 2027 moet de sector volgens insiders al wel serieus rekening houden.

Fabrikanten lopen al op de Brusselse regelgeving vooruit door VRF-systemen met R32 op de markt te brengen. Het probleem van R32 is de A2L-klassificatie. Dat zorgt ervoor dat er bij de grotere VRF-installaties veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Als oplossing brengen fabrikanten kleinere units op de markt. Door er verschillende te plaatsen, kan onder de limiet worden gebleven die veiligheidsmaatregelen nodig maakt. Ook HVRF is een oplossing, doordat er water het gebouw ingaat; de R32 blijft buiten in de warmtepomp. VRV-uitvinder Daikin ziet met de nieuwe VRV5-serie wel toekomst in R32 in grotere VRV-systemen. Het bedrijf levert de benodigde veiligheidsvoorzieningen erbij.

Tot dusver gaan VRF-systemen met R32 nog niet als warme broodjes over de toonbank. Dat komt vooral door de hogere prijs. Die is het gevolg van de aanpassingen die nodig zijn in verband met de A2L-klassificatie. Kennelijk is die meerprijs voor veel eindgebruikers nog steeds een belangrijk argument om voor R410A te kiezen. Ze laten het het duurzamere systeem met R32 liggen. Om maar te zwijgen van de duurzame warmtepompen met natuurlijke koudemiddelen.

5 redactioneel
Uko Reinders Hoofdredacteur
Het feestje van de R410A-VRF wordt door Brussel verstoord

Arjen de Jong is nieuwe directeur van Van Kempen Koudetechniek

Arjen de Jong (52) is op 1 januari benoemd tot directeur van Van Kempen Koudetechniek. De Jong volgt Jan Vliet van Zante op, die na een carrière van veertig jaar bij Van Kempen – sinds 2008 als directeur – heeft besloten zijn zakelijke activiteiten af te bouwen. De Jong heeft de afgelopen vijftien jaar ervaring opgedaan als algemeen directeur bij verschillende bedrijven in de groothandel en maakindustrie. Met zijn ervaring en expertise zal de nieuwe directeur zich met name toeleggen op het uitbreiden van het klantportfolio, de ontwikkeling en marktintroductie van nieuwe oplossingen, en het behoud van de voorsprong in kwaliteit en techniek. “De toegevoegde waarde van koude-

techniek wordt steeds belangrijker voor veel markten en toepassingen”, aldus Arjen de Jong. “Met name de vraag naar duurzame systemen neemt enorm toe. Ik zie ernaar uit om leiding te geven aan dit onderscheidende bedrijf en het verder te ontwikkelen. Uiteraard met behoud van de focus op de familiecultuur en de aandacht voor onze werknemers. Daarbij wil ik graag Jan Vliet van Zante bedanken voor zijn grote bijdrage gedurende vier decennia bij het bedrijf, en hem veel plezier toewensen in de nieuwe fase van zijn leven.”

Van Kempen Koudetechniek is in de 75 jaar die het bestaat, uitgegroeid tot een toonaangevende fabrikant van koudesystemen voor de agrarische sector, in-

dustrie en utiliteitsbouw. Het bedrijf, dat 125 medewerkers telt, is sinds 2020 onderdeel van technisch dienstverlener Unica.

OPLEIDINGSCENTRUM GO° EN BITZER ZETTEN INTRODUCTIECURSUS KOUDETECHNIEK OP

Opleidingscentrum GO° en compressorfabrikant Bitzer hebben een tweedaagse introductiecursus opgezet om mensen te enthousiasmeren voor de koudetechniek. Om de cursus te kunnen volgen, is geen specifieke voorkennis of opleiding nodig. “Iedereen met gezond verstand en interesse in hoe koeling tot stand komt, is welkom om deel te nemen”, aldus Ruud van Dissel, managing director van Bitzer Benelux. “Zo wil een supermarktmedewerker wellicht meer weten over hoe de versproducten in de winkel koel worden gehouden. Met deze cursus willen we daar inzicht in geven en aan een brede groep geïnteresseerden overbrengen hoe leuk natuurkunde kan zijn.” Hoewel het nadrukkelijk om een introductiecursus gaat, komen in de twee cursusdagen alle aspecten aan bod die centraal staan in de koudetechniek, zoals drukken en temperaturen, koudemiddelen, energie-efficiëntie en de werking van compressoren en verdampers. “We behandelen ook onderwerpen die wat meer de diepte ingaan, zoals enthalpie en hoe je een h log p-diagram kunt lezen”, vertelt Van Dissel. “Daarbij zorgen we er uiteraard voor dat mensen zonder natuurkundige achtergrond het allemaal goed kunnen volgen. We werken met een groep van maximaal tien deelnemers, zodat iedereen genoeg aandacht krijgt en er volop ruimte is voor interactie en het stellen van vragen.” Wie na de twee cursusdagen een volgende stap wil zetten en een mogelijke loopbaan in het vakgebied overweegt, kan in gesprek met een adviseur van Opleidingscentrum GO° de mogelijkheden verkennen. Van Dissel: “De cursus is niet per definitie op het werven van zij-instromers gericht, maar als je mocht overwegen om een carrièreswitch te maken naar de koudetechnische wereld, is deze cursus bij uitstek een eerste stap.”

De introductiecursus koudetechniek wordt georganiseerd door Opleidingscentrum GO° en de Schaufler Academy by Bitzer Benelux, en vindt plaats in Ede. De kosten voor deelname bedragen 650 euro (ex btw), inclusief koffie, thee, lunch en het cursusboek. De eerste editie is net afgelopen; houd de website van Opleidingscentrum GO° in de gaten voor nieuwe data.

6 nieuws
Arjen de Jong.

KENNISTRAJECT VOOR WERKEN AAN BODEMENERGIESYSTEMEN

Sinds 2014 mogen alleen gecertificeerde bedrijven bodemenergiesystemen ontwerpen, installeren en beheren. Voor het ‘bovengrondse systeemdeel’ - met de warmtepomp - gaat het daarbij om het BRL 6000-21-certificaat. Met de groeiende vraag naar warmtepompen zijn er meer

installateurs nodig die hierover beschikken. Voor Opleidingscentrum GO° is dit reden om een traject op te zetten waarvan de examinering voldoet aan deze BRL. De BRL 6000-21 kent zes subdelen, met enerzijds het onderscheid tussen ontwerp, installatie en beheer van zo’n systeem, en anderzijds een onderscheid tussen energiecentrales (lees: warmtepompen met toebehoren) van individuele woningen en die van appartements- en utiliteitsgebouwen. Voor elke activiteit moet aan de vereisten in het betreffende subdeel worden voldaan.

De belangrijkste reden waarom de overheid in 2014 overging tot invoering van de BRL’s was dat er regelmatig bodemenergieprojecten in het nieuws kwamen waarbij van alles mis was op technisch gebied. “Met de invoering van de BRL’s werd destijds een stap vooruitgezet”, vertelt Roelof Robbertsen van Opleidingscentrum GO°. “Maar dat betekent niet dat alles nu in orde is. In de praktijk gaan er nog steeds regelmatig dingen mis, omdat veel installateurs geen goede opleiding hebben gevolgd en met onvoldoende kennis op pad gaan.” Volgens Robbertsen komt bij bodemenergie veel meer kijken dan wat veel installateurs denken. “Ik word soms gebeld door installateurs die me vertellen dat elke warmtepomp in principe hetzelfde is zodat je er gewoon mee aan de slag kunt als je de basistechniek onder de knie hebt. Ze vinden een warmteverliesberekening bijvoorbeeld niet echt belangrijk.” Met die manier van denken sla je volgens Robbertsen de plank echter volledig mis. “Bij het ontwerp en de installatie van een bodemsysteem komt heel veel kijken waar veel installateurs nauwelijks mee bekend zijn. Wat is bijvoorbeeld het technische verschil tussen een verticale en horizontale bodemwisselaar, hoe diep ligt de bron en hoe regel je de warmteopslag?” Volgens Robbertsen weten de meeste installateurs overigens wel dat er cursussen en trainingen zijn, en ook BBL-trajecten zijn bij bedrijven bekend. “Maar over de BRL 6000-21 hoor ik ze eigenlijk nooit. Links en rechts in de markt worden meer dan genoeg cursussen gegeven, maar die voldoen niet allemaal aan de BRL-vereisten. Daarmee laat je technici op de markt los die niet verder komen dan basale kennis, en dat is echt te weinig om praktijkproblemen te voorkomen.”

Voor Opleidingsinstituut GO° is het aanleiding om een traject op te zetten dat qua examinering voldoet aan de BRL 6000-21-installatie- en beheereisen, zodat op basis daarvan een certificaat kan worden aangevraagd. Het traject zal naar verwachting nog dit kwartaal starten. Meer informatie is te vinden op de website van Opleidingscentrum GO°.

KELVION BIEDT WISSELAARS TE HUUR AAN

Nieuwe financieringsmodellen kunnen het financiële risico van investeringen in een koelinstallatie flink verkleinen, stelt Kelvion. Voor de Duitse fabrikant is dit een reden om zijn warmtewisselaars voortaan niet alleen te verkopen, maar ook te verhuren. Eindgebruikers die een warmtewisselaar bij Kelvion huren, betalen daar een vast uurtarief voor. Dankzij sensoren worden de gebruiksgegevens bijna realtime geregistreerd. Voor de facturering op basis van die gegevens is Kelvion een samenwerking aangegaan met linx4, een Oostenrijks bedrijf dat in twintig landen actief is met soortgelijke ‘betalen voor gebruik’-modellen. Kelvions ‘warmtewisseling as a service’ wordt in eerste instantie alleen aangeboden voor warmtewisselaars waarbij de focus op warmteterugwinning ligt. Klanten kunnen bij de huur van een warmtewisselaar kiezen uit drie pakketten met verschillende onderhoudsopties. Bij elk pakket huren ze de nieuwste warmtewisselaartechnologie, verzekert Kelvion. Servicekosten rond de inbedrijfstelling van de apparatuur is in de pakketprijs inbegrepen. Extra functies zoals prestatiebewaking, voorspellend onderhoud of het volgen van de gerealiseerde CO2-reductie kunnen op aanvraag worden toegevoegd.

Februari 2023 7

BEDRIJFSBEZOEK AAN

UDEA/EKOPLAZA VEGHEL OP 1 MAART AANSTAANDE

In Veghel is in 2019 nieuwbouw voor Udea/Ekoplaza gerealiseerd. Hierbij was sprake van een wereldprimeur op het gebied van geconditioneerde warehousing, inclusief een kantoorgebouw met een totale oppervlakte van ongeveer 32.000 vierkante meter. Het gaat om een omvangrijk en duurzaam project dat voldoet aan de certificering ‘Breeam Excellent’. PCT Koudetechniek leverde de volledige koudetechniek en tevens de koude- en warmteopwekking voor de kantoorruimtes van het nieuwe bedrijfspand.

Meer dan de helft van het nieuwe distributiecentrum is voorzien van gekoelde ruimtes met een ruimtetemperatuur variërend tussen +2 °C en +12 °C. Daarnaast is een tweetal vriescellen met een ruimtetemperatuur van -25 °C gerealiseerd. Om deze koude te leveren, wordt

gebruikgemaakt van een op de klant afgestemde koel-/ vriesinstallatie met de natuurlijke koudemiddelen ammoniak (NH3) en kooldioxide (CO2).

Op woensdag 1 maart aaanstaande van 18.30 tot 21.30 uur organiseert de knvvk & young cool in samenwerking met Udea en PCT Koudetechniek een bedrijfsbezoek aan het distributiecentrum van Udea/Ekoplaza. Naast diverse presentaties die worden verzorgd door Udea, de KNVvK Kenniskring Natuurlijke Koudemiddelen, Koning Koudetechniek en Energieconsult Holland, is er een rondleiding door het distributiecentrum, waarbij uiteraard uitgebreid wordt stilgestaan bij de koel/vriesinstallatie van PCT Koudetechniek. Het aantal deelnemers is gemaximeerd, dus meld je snel aan, via www. knvvkyoungcool.nl/agenda/bedrijfsbezoek-udea-veghel.

ARMIN HAFNER KOMT NAAR HET KOUDECONGRES

Op 15 juni aanstaande vindt in Houten ons tweejaarlijkse Koudecongres plaats. We zijn zeer vereerd dat we dr. ing. Armin Hafner, professor refrigeration technology aan de Norwegian University of Science and Technology (NTNU) als keynote speaker mogen verwelkomen.

SPECIALIST IN CO2-TECHNOLOGIE

Armin Hafner is op de NTNU verbonden aan de faculteit Energy en Process Engineering. Naast zijn specialisatie in CO2-technologie voor verschillende toepassingen, waaronder industriële warmtepompen, transportkoeling en supermarkten, richt hij zich onder meer

op systeemontwerp voor koeling, airco’s en warmtepompen en de Life Cycle Climate Performance van verschillende energiesystemen. Armin Hafner was ook nauw betroken bij de organisatie van de Gustav Lorentzen Conference on Natural Refrigerants die in 2022 plaatsvond in Trondheim.

In RCC K&L 2022 editie 1 (februari) is een interview met Armin Hafner gepubliceerd, over de ‘Toekomst voor CO2-warmtepompen in hotels’. Dit artikel is terug te lezen op de website van koudeenluchtbehandeling.nl, via deze link: https://tinyurl.com/3z3xtv4z.

8 KNVvK verenigingsnieuws
Impressies van het bedrijfscomplex van Udea/Ekoplaza. Keynote-spreker dr. ing. Armin Hafner.

JONGEREN INTERESSEREN VOOR KOUDE- EN KLIMAATTECHNIEK

Eind vorig jaar werd tijdens de Algemene Ledenvergadering van NVKL het Play it COOL! spel gelanceerd. Met dit spel kunnen jongeren een beeld krijgen van acht verschillende functies, klanten en installaties uit de koude- en klimaattechniek. Het spel draait om de vraag wie welke installatie waar bij welke klant installeerde. Tijdens het event hebben de aanwezigen het spel in twaalf groepen gespeeld NVKL-lidbedrijven kunnen dit spel nu gebruiken bij gastlessen op scholen, bij bedrijfsbezoeken door jongeren, en tijdens evenementen om jongeren te interesseren voor koude- en klimaattechniek. Bij het spel is een handleiding toegevoegd In de arbeidsmarkttoolkit van NVKL kun je bovendien een kant-enklare gastles downloaden. Deze kan voorafgaand aan - en bij de uitleg van - het spel worden gebruikt. Lees verder op www.nvkl.nl/nieuws/play-it-cooleen-spel-om-jongeren-te-interesseren-voor-koude-en-klimaattechniek

INFOBLAD OVER VERPLICHTINGEN

BIJ KOUDEMIDDELLEKKAGE

Als lekkage van F-gassen of ozonlaagafbrekende stoffen optreedt, heeft de eigenaar van een installatie de verplichting tot het direct laten repareren van de lekkage, het laten controleren van de reparatie en het doen van een melding bij het bevoegd gezag. In het infoblad koudemiddellekkage wordt dit toegelicht. Ook tref je meer informatie over gecertificeerde bedrijven en installa-

teurs. De informatie helpt je om de klant te informeren over zijn verr plichtingen. Raadpleeg het document op www.nvkl.nl/nieuws/verr plichtingen-bij-koudemiddellekkage.

PLAY IT COOL! OP 26 JUNI 2023

Op maandag 26 juni 2023 staan we wereldwijd stil bij het belang van koeling, airconditioning en warmtepompen, tijdens de internationale Dag van de Koeling. Juist in deze tijd, waarin we te maken hebben met hoge gasprijzen en de zoektocht naar duurzame alternatieven, stappen steeds meer Nederlanders over op een (hybride) warmtepomp. Om deze overstap te realiseren, moeten er wel voldoende erkende installateurs beschikbaar zijn. Helaas kampt onze sector nog steeds met een groot tekort aan vakmensen. Branchevereniging NVKL wil samen met lidbedrijven en scholen op deze dag extra aandacht vragen voor dit mooie vak en hier zoveel mogelijk leerlingen bekend mee maken. De branche roept alle leden daarom op om op deze dag op een school een gastles te geven en het gloednieuwe Play it COOL! spel te spelen. Zo vragen we niet alleen aandacht voor het vak, maar komen er mede door dit initiatief hopelijk ook weer nieuwe koeltechnische talenten bij! Lees meer over de actie op www.nvkl.nl/nieuws/play-it-coolop-26-juni-2023.

UP-TO-DATE MET HET NVKL MAGAZINE

De belangrijkste informatie over de branche van het derde en vierr de kwartaal van 2022 is gebundeld in het NVKL Magazine. In dit magazine wordt teruggeblikt op een aantal bijeenkomsten en geven de projectgroepen een update over hun bezigheden. Ook lees je meer over de dienstverlening van NVKL, waarr onder het Mentortraject om samen met een sparringpartner vraagstukken op te pakken. Lees het magazine op www.nvkl.nl/nieuws/ het-nvkl-magazine-ligt-bij-jou-opde-mat.

9 NVKL veren igi n g sn i euw s Februari 2023

ACB-EXAMENS VAN START GEGAAN

Na een lange voorbereiding kunnen kandidaten inmiddels bij STEK terecht voor de vernieuwde examens Ammoniak, CO2 en Brandbare koudemiddelen (ACB). De opleidingen en examens vervangen de bestaande ACKopleidingen en -examens. Ze zijn aan de hand van de nieuwe eind- en toetstermen geactualiseerd onder toezicht van het Netwerk Koude en Klimaattechniek (NKK). Gebruik QR-code 1 om ACB-opleiders te vinden.

Natuurlijke koudemiddelen hebben belangrijke voordelen als het gaat om milieu- en klimaatproblematiek. Om veiligheidsproblemen en gezondheidsrisico’s te voorkomen, vergt het werken met deze middelen echter om gedegen vakkennis van de mensen die installaties met natuurlijke koudemiddelen installeren, repareren en onderhouden. De recente aanpassing van de meest relevante normen op dit gebied - PGS13, NPR7600 en NPR7601 - was aanleiding om de eindtermen achter de ACK-diploma’s (voor het werken met ammoniak, CO2en koolwaterstoffen) te actualiseren en te uniformeren

EXAMENS EN BEWIJS VAN VAKMANSCHAP

De ACB-examens bestaan elk uit een theorietoets en een praktijkexamen met een werkende installatie. Voor het bekwaamheidsbewijs worden kennis, veiligheidsen vakbekwaamheidsaspecten getoetst tijdens het examen, op basis van specifieke eisen en eindtermen voor NH3 (bekijk deze op de STEK-website). Na het slagen voor het examen verkrijgt de kandidaat een bewijs van vakmanschap. Dit is het VVAKK, een vakbekwaamheidsbewijs voor veilig werken met natuurlijke koudemiddelen. Hiermee wordt voldaan aan artikel 3.16d van het Activiteitenbesluit Milieubeheer. Dit bewijs wordt ook geregistreerd bij het Centraal Register Techniek (www.crt.nl). Het is vijf jaar geldig.

VAKBEKWAAMHEIDSBEWIJS NH3

Het vakbekwaamheidsbewijs NH3 (ammoniak) is het vakmanschapsbewijs voor veilig werken met NH3. Het

toont jouw kennis en vakmanschap om veilig te kunnen werken met het koudemiddel NH3 in koel- en klimaatinstallaties en warmtepompen. Gebruik QR-code 2 voor meer informatie.

VAKBEKWAAMHEIDSBEWIJS CO2

Het vakbekwaamheidsbewijs CO2 (kooldioxide) is het vakmanschapsbewijs voor veilig werken met CO2. Het toont jouw kennis en vakmanschap om veilig te kunnen werken met het koudemiddel CO2 in koel- en klimaatinstallaties en warmtepompen.

Het vakbekwaamheidsbewijs CO2 is beschikbaar in twee categorieën, te weten:

• C1: Voor werken aan installaties met het koudemiddel CO2 ongeacht de inhoud van het systeem.

• C2: Voor werken aan installaties met het koudemiddel CO2 tot een koudemiddelinhoud van 25 kg. Gebruik QR-code 3 voor meer informatie.

VAKBEKWAAMHEIDSBEWIJS

BRANDBARE KOUDEMIDDELEN

Het vakbekwaamheidsbewijs Brandbare koudemiddelen is het vakmanschapsbewijs voor veilig werken met alle brandbare koudemiddelen. Daarbij gaat het zowel om koolwaterstoffen als om synthetische koudemiddelen (F-gassen en HFO’s). Het toont jouw kennis en vakmanschap aan om veilig te kunnen werken met brandbare koudemiddelen in koel- en klimaatinstallaties en warmtepompen.

Het vakbekwaamheidsbewijs brandbare koudemiddelen is beschikbaar in drie categorieën, te weten:

• B1: Voor werken aan installaties met brandbare koudemiddelen ongeacht de inhoud van het systeem.

• B2: Voor werken aan installaties met brandbare koudemiddelen tot een koudemiddelinhoud van 25 kg.

• B3: Voor werken aan installaties met brandbare koudemiddelen tot een koudemiddelinhoud van 1 kg.

Gebruik QR-code 4 voor meer informatie.

10 STEK verenigingsnieuws
QR-code 1: ACB-opleiders. QR-code 2: meer informatie over het vakbekwaamheidsbewijs NH3 QR-code 3: meer informatie over het vakbekwaamheidsbewijs CO2 QR-code 4: meer informatie over het vakbekwaamheidsbewijs Brandbare koudemiddelen.

Houdt u ook zo van uw vak?

Afgelopen woensdag was ik bij de Hogeschool van Amsterdam (HvA), in het kader van een accreditatie voor de bachelor-opleiding Engineering aan de faculteit Techniek. Die faculteit leidt studenten op tot de engineers van de toekomst. Onlangs was ik ook al bij de HvA, maar toen namens onze data-gedreven dochteronderneming FreezerData. Zo’n dertig studenten onderzoeken en verbeteren er ons algoritme en ontwikkelen er nieuwe toepassingsmogelijkheden voor. En om mijn inleiding af te maken: gisteren was ik bij het ROC Almere, waar ik met de mbo-opleiding en bedrijven in gesprek ging over wat bedrijven als het onze doen qua wervingsbeleid. Het doel was de opleiding helpen hun aanbod nog beter af te stemmen op wat wij als werkgevers zoeken.

Ik ben blij met deze actieve rol van opleidend Nederland. De samenwerking tussen de private sector en opleidingen wordt steeds vanzelfsprekender en steeds beter. Opleidingen kijken praktisch: wat heeft het werkveld nodig en hoe kunnen wij studenten afleveren die daaraan voldoen? Dat gaat dus de goede kant op. Dat deed mij nadenken over wat wij als ondernemers en werkgevers nog meer kunnen doen om de medewerkers van morgen aan te trekken.

Bij het ROC werd me gevraagd wat bij IJskoud ons geheim is, omdat wij relatief succesvol zijn in het aantrekken en behouden van talent. Ik kwam niet verder dan de simpele constatering ‘mijn professionals vertrouwen en verbinden, en liefde voor ons vak bijbrengen’. En hoewel dat eenvoudig klinkt, is het volgens mij de crux van ons personeelsbeleid. Ik zal uitleggen wat ik bedoel.

Wij zitten in de koudetechniek. Bij Henk, het technische brein achter ons bedrijf, stroomt geen bloed door de aderen, maar freon. Zijn liefde voor natuurkunde en techniek is gigantisch. Als gevolg daarvan heeft hij veel kennis en ervaring. Dat trekt talenten aan die van hem willen leren: specialistische kennis is een magneet voor nieuwe vakidioten. Omdat die vakidioten intrinsiek gemotiveerd zijn om te leren en goed te worden in hun vak, hoeven wij ze minder regels en minder bureaucratie op te leggen. Wij vertrouwen op hun inzicht en ambitie, en dat betaalt zich dubbel en dwars uit, onder andere met langdurige dienstverbanden.

Techniek is een geweldig vak waarin je eindeloos kunt blijven groeien. Van mechanisch tot meet- en regeltechniek, van data tot digitaal, en van koeling tot procesbeheersing. Het is aan ons als ondernemers en werkgevers om perspectief te bieden en de schoonheid van ons vak uit te dragen. Omdat oprechte liefde voor ons vak de kortste weg is naar het hart van de medewerkers van morgen.

Warme groet, José

11 column
José Komin, mede-eigenaar van IJskoud BV
Het is aan ons als werkgevers om perspectief te bieden en de schoonheid van ons vak uit te dragen

BIJNA HELFT KANTOREN MIST VERPLICHTE ENERGIELABEL C

12 010000200003000040000500006000070000 Zeer waarschijnlijk Vermoedelijk Geen verplichting Grafiektitel 020000000400000006000000080000000100000000 Zeer waarschijnlijk Vermoedelijk Geen verplichting Grafiektitel energielabel
Tekst: Bewerking onderzoek Kadaster Figuur 1. Aantal kantooradressen met een label C-verplichting.Figuur 2. Oppervlakte kantoren met labelverplichting (m2).
13 Februari 2023 KLIMAAT
Van de kantoren die zeer waarschijnlijk label C-plichtig zijn, hebben marktpartijen de meeste vierkante meters. Nederland telde op 1 oktober 2022 137.500 adressen met (mede) een kantoorfunctie.

VRF-FABRIKANTEN ANTICIPEREN OP KOUDEMIDDELBELEID

14 VRF
Tekst: Bas Roestenberg en Uko Reinders

VRF VERSUS VRV

De termen VRF (Variable Refrigerant Flow) en VRV (Variable Refrigerant Volume) worden vaak door elkaar gebruikt. Het zijn verschillende aanduidingen voor hetzelfde systeemtype. Omdat Daikin - dat dit concept ooit als eerste uitvond - de naam ‘VRV’ als handelsnaam heeft vastgelegd, gebruiken andere fabrikanten die dit systeemtype op de markt brengen, er de naam VRF voor. Omwille van leesbaarheid hanteren we in dit artikel ‘VRF’.

15 Februari 2023 KLIMAAT
Buitendelen van een VRF-installatie van Alklima|Mitsubishi Electric.

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ GROTE R32-SYSTEMEN

R32 heeft een A2L-classificatie, wat betekent dat het koudemiddel een lage toxiciteit (A) en een lage ontvlambaarheid met lage brandsnelheid (2L) heeft. De classificatie heeft gevolgen voor de koudemiddelinhoud van R32. Is de vulling kleiner dan 1,86 kilogram, dan kan een toestel op elke locatie worden geplaatst. Bij een groter koudemiddelvolume moet echter rekening worden gehouden met specifieke vulhoeveelheden. De maximale vulhoeveelheid (M) wordt bepaald aan de hand van de LFL (lower flammable limit) van het koudemiddel, die voor R32 0,31 kg/m3 is, de vloeroppervlakte (A) en de hoogte waarop het binnendeel wordt geplaatst (h).

De formule waarmee de maximale vulling wordt berekend, is: M = 2,5 x LFL1,25 x h x A1/2. Voor een kamer met een oppervlakte van 12 m2 en een binnenunit op 2,5 meter hoogte is de maximale vulling dus 5,01 kg. Is de vulling groter, wat met een VRFsysteem al snel het geval is, dan moeten extra veiligheidsmaatregelen worden getroffen. Er moet een permanent automatisch detectiesysteem voor het lekken van koudemiddel, en een ingebouwde automatische diagnoseprocedure voor lekdetectie zijn geïnstalleerd. Daarnaast moet het systeem in staat zijn om de resterende koudemiddel(en) automatisch te isoleren en in te sluiten als reactie op een geconstateerd lek.

16 VRF
Op de Chillventa toonden verschillende bedrijven systemen voor gaslekdetectie en het bij lekkage afsluiten van R32-leidingwerk.
17 Februari 2023
Afgelopen jaar presenteerde Daikin op vakbeurs Chillventa de VRV5.

ALTERNATIEVEN VOOR VRF

Naast VRF worden ook lucht/water-warmtepompen met ventilatorconvectoren toegepast om gebouwen te verwarmen. Het gaat hierbij om de grotere gebouwen. Volgens Dick van Giezen, sales director NE Climate & Controls Benelux bij Carrier Global Corporation, worden veel chillers die ooit voor het koelen op het dak van gebouwen zijn geplaatst, vervangen door warmtepompen die kunnen koelen én verwarmen. Verder wijst hij erop dat al vele jaren water/water-warmtepompen gekoppeld aan een wko zijn opgesteld in de utiliteit, ziekenhuizen en ook bij de overheidskantoren. De eerste vervangingen zijn hier al gaande.

18 VRF
De meeste VRF-systemen van Stulz worden geleverd voor kantoren, maar ook enkele hotels zijn ermee uitgerust.

Must read voor iedereen die professioneelinkoop in de organisatie wil verankeren!

Inkoop in strategisch perspectief

Nieuwe editie!

ISH INDOOR. AIR. TECHNOLOGY. Diep ademhalen en je dan lekkerder voelen.

Lucht – het ondergewaardeerde component in gebouwen. Kom en ontdek de nieuwste innovaties in energieefficiëntie en binnenluchtkwaliteit.

De wereldwijd toonaangevende vakbeurs voor HVAC + water

info@netherlands.messefrankfurt.com

+31 70 262 9071

Inspectie van elektrische installaties Alles over visueel inspecteren, meten en rapporteren

installatiejournaal.nl/praktijkboeken

Tel.
13 t/m 17. 3. 2023 Frankfurt am Main

DUURZAAM INSTALLEREN OP DE RAND VAN EEN STUWWAL

20 project
Tekst: Tijdo van der Zee Aanzicht van Museum Arnhem, met links de nieuwe vleugel.

Warmtepompen en buffervaten samen wegen al snel een paar ton; dat bleek wat teveel van het goede

21 Februari 2023 KLIMAAT
Luchtbehandelingskast in de technische ruimte, met bevochtigingsapparatuur.
22 project
Het indrukwekkende lichtarmatuur in het atrium van het gebouw. Drukopnemer bij de installatie. Doorkijkje in de technische ruimte met de buffervaten.

Breng duurzame inzetbaarheid in de praktijk!

In het handboek wordt u als werkgever, (lijn)manager, personeelsfunctionaris of als individuele werknemer bewust gemaakt van het belang van het bewaken van inzetbaarheid in de loopbaan en met het doorgronden van het thema. Het werkboek is speciaal ontwikkeld om professionals en studenten te helpen in het concreet maken van initiatieven of activiteiten in relatie tot het thema duurzame inzetbaarheid in de praktijk.

Bestel nu op: vakmedianetshop.nl

€54, (incl btw) Bestel beide boeken en profiteer van € 10,- voordeel! 90 cl Be en prof € (in €39,95 (incl btw) €24,95 (incl btw)

‘DUURZAAMSTE HOTEL’ IN VAN DER VALK-KETEN GEOPEND

24
hotels
Tekst: Tijdo van der Zee
Bovenaanzicht van het Van der Valk-hotel in Gorinchem in aanbouw. Foto: Van der Valk. De transkritische CO2-installatie van TEKO Refrigeration voor de koeling, met daarnaast de gaskoeler. Foto: Mur Conditioning.

De lucht/water-warmtepompen (rechts), hogetemperatuur-warmtepompen (vooraan) en VRF-buitendelen (midden achteraan), op het dak van het hotel. Foto: Linthorst Techniek.

25 Februari 2023
KOUDE KLIMAAT

TOEN & NU 25 JAAR LATER

RCC K&L-edities van 25 jaar geleden staan centraal in deze rubriek. Wat gebeurde er toen en hoe staat het er nu voor?

TOEN: 25 JAAR AIRCOVERENIGING VERAC

NU: VERWARMING EN KOELING SAMEN IN VERENIGING WARMTEPOMPEN

26 terugblik
Tekst: Uko Reinders Nico Koudstaal (links op de foto) was eind jaren negentig twee jaar voorzitter van de VERAC.

Een bericht uit het nieuws van de VERAC in RCC K&L van februari 1998 met een analyse van de marktcijfers voor airconditioning in 1996 en 1997.

En zo is het maar net! (bericht uit het VERACnieuws in RCC K&L van februari 1998).

27 Februari 2023 KLIMAAT

INTERNATIONAAL ONDERZOEK: VROUWEN IN KOELTECHNIEK

28 vrouwen in koeltechniek
Tekst: dr. Catarina Marques, vertaling: Patricia Verbruggen (verenigingsmanager knvvk young cool) Wereldwijde verdeling van de vrouwelijke respondenten in het onderzoek.
29 Februari 2023 ■ ■ ■ ■ ■ KOUDE KLIMAAT
Vrouwen zijn nog altijd sterk ondervertegenwoordigd in de koel- en klimaattechniek.

ACHT WERKPROCESSEN

INWIC heeft voor de komende twee jaar acht werkprocessen opgesteld die als volgt kunnen worden samengevat:

• Vrouwen in bestaande RACHP-organisaties vanuit de hele wereld met elkaar verbinden

• Open Netwerk voor individuele vrouwen werkzaam in RACHP

• Mentorship-programma

• Stage-programma

• Materialen om bewustzijn te creëren en te motiveren

• Verzamelen van data, uitwisseling van ervaringen en rolmodellen

• Ondersteunen van nieuwe vrouwengroepen

• Internationale, regionale en nationale evenementen.

30 vrouwen in koeltechniek
Door meer bekendheid te geven aan vrouwen die actief zijn in de RACHP-sector kunnen stereotypen en vooroordelen over vrouwen worden doorbroken.

REFERENTIES

[1] Marques, C., Colombo, I., Evans, J., Kauffeld, M., Tarlea, G., & Coulomb, D. (2018, 6 april). Zorg: IIR-werkgroep met nadruk op vrouwen in de koeling. 5e IIR International Conference on Sustainability and the Cold Chain. Proceedings: Beijing, Chine, 6-8 April 2018. https:// doi.org/10.18462/iir.iccc.2018.0048

[2] Colombo, I., Marques, C., Rodway, M., Evans, J., Maidment, G., Voigt, A., & Moundjimbi Mombo, F. (2020, August 26).  Vrouwen in de industrie van koeling, airconditioning en warmtepompen.  6th IIR International Conference on Sustainability and the Cold Chain. Proceedings: Nantes, Frankrijk, 26-28 augustus 2020. https://doi. org/10.18462/iir. iccc.2020.290396

[3] Makarem, Y., & Wang, J. (2020). Career experiences of women in science, technology, engineering, and mathematics fields: A systematic literature review. Human Resource Development Quarterly, 31(1), 91-111. https://doi.org/10.1002/hrdq.21380

[4] Fernando, D., Cohen, L., & Duberley, J. (2018, 12 juni). What Managers Can Do to Keep Women in Engineering. Harvard Business Review. https://hbr. org/2018/06/what-managers-can-do-to-keep- women-in-engineering

[5] en-Giami, I., Simandjuntak, S., Yang, L., & Coats, A. (2022).  A Grounded Theory Approach to Uncovering the Process of How Sustainability Topics Influence Women Engineers' Career Choice and Engagement. Sustainability, 14(9), 9. https://doi.org/10.3390/ su14095407

OVER DE AUTEUR:

Het onderzoek is uitgevoerd door Catarina Marques (Senior Research Fellow aan de London South Bank University en voorzitter van de IIR-werkgroep ‘Loopbanen in de koeltechniek’ – CaRe -, Ina Colombo-Youla (adjunct-directeur-generaal van het IIR en secretaris van de IIR-werkgroep ‘Loopbanen in de koeltechniek’ – CaRe -, Sonja Wagner (Programme Management Officer bij UNEP OzonAction) en Ayman Eltalouny (coördinator internationaal partnerschap van UNEP OzonAction). Het werd vormgegeven door de afdeling wetenschappelijke en technische informatie van het IIR (Monique Baha en Aurélie Durand).

31 Februari 2023
■ ■ ■ ■ ■
Tijdens de VSK van afgelopen jaar organiseerde de NVKL een ‘vrouwen in de koeltechniek’-evenement.

WERKEN MET F-GASSEN: WAT ZIJN DE VERPLICHTINGEN?

VAKMANSCHAP

Met de BRL 100 en 200 op zak mogen installateurs een warmtepomp weliswaar installeren, repareren en onderhouden, maar de certificaten zeggen niets over het vakmanschap. Om daarover te beschikken, kunnen – naast het opdoen van praktijkervaring – diverse opleidingen en cursussen worden gevolgd.

32 koudemiddelen
Tekst:

Voor werkzaamheden aan een HVAC&R-installatie waarbij mogelijk F-gassen vrij kunnen komen, moet een monteur over een BRL 200-persoonscertificaat beschikken.

33 Februari 2023 KLIMAAT

We willen allemaal de beste installatie bouwen. Om dat te bereiken is het belangrijk dat we kennis delen. Het team van Wijbenga schrijft regelmatig over een specifiek koeltechnisch onderwerp. In deze editie schrijft Jeroen Schröer over niveaumeting bij koelsystemen.

Niveaumeting bij koelinstallaties

Goede en betrouwbare niveaumeting bij een koelinstallatie is essentieel. Voorbeelden zijn het meten van het koudemiddelniveau in een vloeistofvat of afscheider, en van het olieniveau in het carter van een compressor of het olievoorraadvat. De niveaumeting is nodig voor de regeling van het systeem, de beveiliging van de componenten, en een beoordeling van de goede werking van de installatie.

De meest eenvoudige manier van niveaumeting is door middel van visuele waarneming. Middels kijkglazen of een peilglas kan een vloeistofniveau in een vat worden vastgesteld. Bij temperaturen onder het vriespunt kan een kijkglas aanvriezen, waardoor het aflezen lastig wordt. Om meer contrast te genereren tussen vloeistof en gas worden kijkglazen soms van ribbels voorzien. Kijkglazen in leidingen worden bij voorkeur tegenover elkaar gemonteerd, zodat er ‘doorheen’ kan worden gekeken. In vaten zijn kijkglazen op verschillende hoogten handig. Het ene kijkglas kan dan met een lampje worden verlicht, waardoor in het andere glas het niveau beter zichtbaar is.

Bij temperaturen onder het vriespunt wordt vaak gebruikgemaakt van een standpijp. Het aanvriezen van een standpijp kan een indicatie zijn van het niveau in een afscheider, maar vaak ook niet meer dan dat. Bij sterk wisselende niveaus is het moeilijk om het niveau nauwkeurig te bepalen.

Detectie versus meting

In plaats van (of naast) visuele waarneming kan een mechanische of elektronische meting worden toegepast. We onderscheiden hierbij niveaudetectie en niveaumeting. Bij niveaudetectie is er sprake van één vast schakelpunt, meestal gebruikt als hoog- of laagniveaudetectie. De schakeling kan, afhankelijk van de actie die wenselijk is bij draadbreuk of spanningsuitval, met een normaal gesloten of normaal geopend contact zijn uitgevoerd. Bij niveaumeting geeft de niveausensor voortdurend de niveauhoogte in een vat of reservoir weer. Het gemeten niveau kan analoog (4-20 mA of 0-10 V) of digitaal (via Profibus of een ander systeem) worden uitgestuurd. Het uitgangssignaal van een niveausensor kan worden gebruikt voor het (modulerend) regelen van ventielen, het aansturen van appendages of de visuele weergave op een PLC of PC. Aan een niveaumeting kunnen met behulp van een PLC of regelaar ook schakelpunten worden toegewezen.

Mechanische niveaumeting

De meeste mechanische niveaumetingen werken met een drijflichaam of vlotter, vaak in de vorm van een bal of staaf (afb. 1). Door de opwaartse kracht van de vloeistof gaat het lichaam drijven en kunnen een of meerdere (micro)schakelaars worden bediend. Voorbeelden zijn de Parker/Hansen LL-vlotters of de WITT NGX. Veel compressoren worden uitgerust met een olieniveauregeling bestaande uit een kleine vlotter met ingebouwde magneten. Als het niveau stijgt of daalt, worden variaties in de magnetische veldsterkte van de vlotter gedetecteerd door de sensor en omgezet in een variabele spanning. Ook zijn er diverse methoden ontwikkeld om de verandering in gewicht over een groter bereik om te zetten in een meetsignaal. De RTK NI-niveauopnemer (afb. 2) zet een verticale verplaatsing van een meetstaaf om in een analoog meetsignaal.

34
ZO WERKT HET!

Elektronische niveaumeting

Capacitieve opnemers genereren een elektrisch veld rondom de kop van de sensor. Het medium fungeert als diëlektricum zoals bij condensators; een verandering in het niveau betekent een verandering van de capacitieve waarde. De elektronica van de sensor zet deze verandering om in een bruikbaar signaal. De producten van HB Products werken met capacitieve niveaudetectie (HBS) en niveaumeting (HBLT) (afb. 3). Kleverige vloeistoffen kunnen het detectievermogen van capacitieve sensoren verstoren.

Trilvorken en ultrasone opnemers genereren een hoogfrequente trilling. Als de sensor in aanraking komt met vloeistof ontstaat een frequentieverandering die door de elektronica wordt geregistreerd. Zodra een bepaalde frequentiedrempel wordt bereikt, schakelt de niveauschakelaar. Ultrasone opnemers kunnen in elke positie worden geplaatst, zijn ongevoelig voor vuil en kunnen goed met viskeuze media worden gebruikt. Een voorbeeld hiervan is de Endress+Hauser FTL (afb. 4). Radar of TDR werkt volgens het zogenaamde puls-echoprincipe. Tijdens het meetproces worden elektromagnetische pulsen over een vaste of flexibele geleider gezonden. Dat kan bijvoorbeeld de kern van de sonde zijn. De tijd die verstrijkt tussen het versturen van de puls en het ontvangen van de echo wordt gemeten en omgerekend naar een niveauhoogte in de tank. Danfoss AKS is een voorbeeld van een radarsensor.

Een optische niveauschakelaar is voorzien van een zender en ontvanger, en een driekantprisma. De zender zendt een lichtstraal uit die het prisma binnentreedt. Wanneer het prisma niet in contact staat met de vloeistof valt het licht weer op de ontvanger. Is het prisma omringd met vloeistof, dan wordt de lichtstraal verspreidt. Er valt dan geen licht op de ontvanger en de sensor kan een signaal genereren.

Naast bovengenoemde meetprincipes zijn er nog varianten zoals hydrostatische meting voor vloeistoffen, en meting op basis van impedantie spectroscopie, zoals toegepast in de IFM LMT-sensors.

De praktijk

Wat het juiste meetprincipe is, hangt van verschillende procesfactoren af. Belangrijke parameters zijn meetbereik, temperatuur, soortelijke massa, viscositeit, geleidbaarheid, omgevingseisen en mogelijke schuim- en dampvorming in het medium. Bij de selectie en montage van een niveaumeter in een vloeistofvat, afscheider, leidingdeel of appendage moet rekening worden gehouden met de specifieke eigenschappen van de opnemer. Wanneer verticale of horizontale montage is vereist, moet dit altijd worden opgevolgd. Bij het ontwerpen van een vloeistofvat of afscheider moet de plaats voor aansluiting van de niveaumeting zorgvuldig worden gekozen. Monteer een niveausensor bij voorkeur in een rustige zone, uit de buurt van aansluitingen en inwendige verdeelkasten. Monteer ook aansluitingen van standpijpen en peilglazen in een rustige zone, en vermijd het aansluiten van de standpijp aan valleidingen naar pompen en warmtewisselaars. Wanneer de sensor achter een afsluiter wordt gemonteerd, moet de vloeistof altijd weer weg kunnen stromen zodat hij niet rond de sensor blijft staan. Omgekeerd mag er ook geen gaspocket ontstaan. Bij meting in een koudemiddel kan (opgeloste) olie ertoe leiden dat een incorrect niveau wordt weergegeven. Zorg daarom altijd dat zich geen olie kan verzamelen bij het meetpunt.

Geeft een sensor ondanks alle maatregelen toch een snel fluctuerend signaal, bijvoorbeeld door kokende vloeistof of plaatsing in een onrustige zone, overweeg dan het uitgangssignaal in de PLC of regelaar te stabiliseren. Een goede niveaumeting moet onder alle omstandigheden een stabiel uitgangssignaal geven; op zijn beurt zorgt dit voor een goede en betrouwbare regeling van het koelsysteem.

35 kennisdeling
Afb. 1: IntelOil liquid level. Afb. 3: HB Products HBSR. Afb. 2: RTK NI-niveauopnemers. Afb. 4: Endress+Hauser FTL.

INTERNATIONAAL ONDERZOEK

Heeft het zin om producten nabij het vriespunt voor te koelen, alvorens ze in te vriezen?

36
i nt e rnat i onaa l on de rzo ek

Koudemiddelvergelijking bij een ejectorwarmtepomp voor datacenterkoeling en stadsverwarming

Hoe verloopt de temperatuurdaling van kaas tijdens een industrieel koelproces?

37 Februari 2023
Productie van mozzarella in een industriële kaasmakerij.

Innovaties presenteren tijdens

26e IIR Congress on refrigeration

Internationale vakbeurs ISH 2023: ‘Oplossingen voor een duurzame toekomst’

Gebrek aan communicatie medeoorzaak van fatale ammoniaklekkage in Canadese ijsfabriek

38 internationaal nieuws

Dodelijk ongeluk met ammoniakinstallatie bij Amerikaanse vleesverwerker

Comité van het Europees Parlement stemt in met voorstel voor minder snelle afbouw F-gassen

39 Februari 2023

VEILIG SLEUTELEN MET VONKVRIJ GEREEDSCHAP

40 koudemiddelen
Tekst: Marion de Graaff KOUDE KLIMAAT

DAIKIN INTRODUCEERT NIEUWE SERIE LUCHTBEHANDELINGSKASTEN

Daikin heeft zijn programma luchtbehandelingskasten uitgebreid met de Modular T-serie. Met de compacte Modular T richt de fabrikant zich op ventilatie en luchtfiltratie in onder andere klaslokalen, kantoren, sportscholen en winkels. De luchtbehandelingskasten zijn verkrijgbaar in vijf verschillende grootten, met een luchtdebiet van 200 tot ruim 4.000 m³/u. De nieuwe LBK’s hebben drie afzonderlijke filterfases voor luchtzuivering en zijn voorzien van een geïntegreerde mengluchtklep om het energiegebruik en de bedrijfskosten te verlagen. De kasten zijn uitgevoerd als plug & play-unit met een geïntegreerde DX-batterij. Om tot een ‘complete verse-luchtoplossing’ te komen, kunnen ze worden gecombineerd met VRV- of ERQ-condensingunits, aldus Daikin. Een volgens de fabrikant belangrijk kenmerk van de Modular T is het beperkte vloeroppervlak van de kasten. Het grootste model heeft een diepte van 890 mm; de andere modellen uit de serie hebben dieptes van 790 mm of, bij het kleinste systeem (grootte 03), 550 mm. De grotere modellen uit de serie worden in delen geleverd om het transport en de installatie te vereenvoudigen.

NIEUWE LUCHT/LUCHT-WARMTEPOMP ROOFTOPUNITS OP KOUDEMIDDEL R454B

Trane heeft de Airfinity S-rooftopunits geïntroduceerd. Deze nieuwe lucht/lucht-warmtepompen maken gebruik van koudemiddel R454B en zijn voorzien van ‘Adaptive Frequency Drive’-compressoren voor een betere deellastefficientie. De Airfinity S-units worden aangeboden in capaciteiten van 16 tot 39 kW koelvermogen en 14 tot 36 kW verwarmingsvermogen, en zijn volgens Trane ontworpen met het oog op flexibiliteit. Ze zouden gemakkelijk kunnen worden aangepast aan elke dakopstand, waardoor ingewikkelde retrofitprocedures overbodig worden. Omdat het een alles-in-één koel-, verwarmings- en ventilatieoplossing is, kunnen de installatietijd en onderhouds- en eigendomskosten worden gereduceerd, aldus de fabrikant.

Het in de nieuwe units toegepaste koudemiddel R454B is een HFO/HFKblend met een GWP-waarde van 467. Volgens Trane is dit de laagste GWPwaarde van de momenteel beschikbare koudemiddelen voor scrollcompressortechnologie.

De Wilo-Yonos GIGA2.0I is een elektronisch geregelde inline-droogloperpomp voor het verpompen van grote hoeveelheden water over grote opvoerhoogtes bij verwarmings- en koudwatertoepassingen. De nieuwe pomp gebruikt een IE5-elektromotor en is beschikbaar met motorvermogens van 0,55 tot 4,0 kW. Hij is voorzien van een 2 inch groot kleurendisplay dat in stappen van 90 graden kan draaien en verschillende installatiescenario’s ondersteunt. De waarden kunnen eenvoudig worden gewijzigd door aan de groene knop te draaien, en worden bevestigd door er vervolgens op te drukken. Deze bediening versnelt de inbedrijfstelling en vergemakkelijkt alle instellingen, aldus Wilo. Met twee analoge interfaces en een digitale interface biedt de Wilo-Yonos GIGA2.0-I verschillende opties voor integratie in het gebouwbeheersysteem. De optionele CIF-module (Communication Interface) ondersteunt communicatie met de meest voorkomende busprotocollen.

https://wilo.com

41 Februari 2023
DROOGLOPERPOMP VOOR KOUD WATER

ROESTVAST STALEN LEIDINGSYSTEEM VOOR

TOEPASSING IN VERWARMINGS- EN KOELINSTALLATIES

Met Temponox introduceert Viega een nieuw roestvast stalen buisleidingsysteem dat speciaal is ontwikkeld voor verwarmings- en koelinstallaties. Het Temponox-programma met fittingen is beschikbaar in buisdiameters van 15 t/m 108 mm. Het toepassingsgebied voor Temponox is herkenbaar aan twee bruine lijnen op de leidingen, een stip op de persaansluitingen in dezelfde kleur, en ‘geen drinkwater’-logo’s. Daarmee wordt op bouwplaatsen verwisseling met producten voor drinkwaterinstallaties voorkomen. De door TÜV goedgekeurde persverbinding is volgens Viega een aantrekkelijk alternatief voor veeleisende verwarmings- en koelinstallaties. De roestvast stalen buisleidingen en bijbehorende fittingen garanderen een lange levensduur van de installatie, aldus de fabrikant. Dankzij de beschermende eigenschappen van het materiaal is extra corr rosiebescherming – die bij veel koelinstallaties wordt vereist – bij het Temponox-systeem overbodig. Naast bochten, T-stukken, moffen en flenzen zijn alle noodzakelijke installatieonderdelen voor verwarmings- en koelinstallaties leverbaar, en Viega geeft aan dat het leveringsprogramma verder wordt uitgebreid. De fittingen van het Temponox-buisleidingsysteem worr den standaard geleverd met een EPDM-dichtelement. Voor toepassingen die hogere eisen stellen, kunnen de fittingen eenvoudig worden voorzien van een FKM-dichtelement. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn voor aansluitleidingen van vacuüm-buiscollectoren. Voor de verwerking van Temponox-fittingen kan gebruik worden gemaakt van dezelfde persmachines en persbekken die ook voor andere metalen leidingsystemen van Viega worr den ingezet. De installateur kan dus zijn bestaande gereedschap gebruiken voor het verwerken van dit nieuwe leidingsysteem.

COLOFON

RCC Koude & Luchtbehandeling is onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Koude (knvvk & young cool) en wordt uitgegeven door VMN media.

Hoofdredacteur: Uko Reinders, ukoreinders@vmnmedia.nl / 06-46652579

Eindredacteur: Bas Roestenberg

Uitgever: Mieke Luisman - Stikkelorum

Accountmanager: Richard van Di k, richardvandijk@vmnmedia.nl / 06-33031474

Vormgeving & opmaak: co orscan, www.colorscan.n

Druk: Wilco BV

Adres: VMN media, Utrechtsestraat 44, 3704 HD, Zeist

Website RCC K&L: www.koudeenluchtbehandeling.nl

Abonnementenadministratie: klantenservice@vmnmedia.nl / 088-5840888

Abonnementen

RCC K&L verschijnt 8 keer per jaar. Jaarabonnement € 199 en € 209 bij verzending naar het buitenland. Prijzen zijn exclusief btw. Op alle uitgaven van VMN media zijn de Algemene Voorwaarden van toepassing. Die zijn te vinden op www.vmnmedia.nl.

Copyright Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

© VMN media 2023

Publicatievoorwaarden

Op iedere inzending van een bijdrage of informatie zijn de standaardpublicatievoorwaarden van VMN media van toepassing. Deze staan op www.vmnmedia.nl.

Disclaimer

Alle in deze uitgave opgenomen informatie is met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. De juistheid en volledigheid kunnen echter niet worden gegarandeerd. VMN media en de bij deze uitgave betrokken redactie en medewerkers aanvaarden dan ook geen aansprakelijkheid voor schade die het directe of indirecte gevolg is van het gebruik van de opgenomen informatie.

ISSN 0925-630X

De volgende verenigingen zijn kennispartners van RCC K&L: KNVVK, KONINKLIJKE NEDERLANDSE VERENIGING VOOR KOUDE (knvvk & young cool) www.knvvkyoungcool.nl / info@knvvkyoungcool.nl

NVKL, NEDERLANDSE VERENIGING VAN ONDERNEMINGEN OP HET GEBIED VAN DE KOUDETECHNIEK EN LUCHTBEHANDELING www.nvkl.nl / info@nvkl.nl

STEK, STICHTING EMISSIEPREVENTIE KOUDETECHNIEK www.stek.nl / info@stek.nl

NEKOVRI, VERENIGING VAN NEDERLANDSE KOEL- EN VRIESHUIZEN www.nekovri.nl / info@nekovri.nl

VERENIGING WARMTEPOMPEN https://warmte-pompen.nl / secretariaat@warmte-pompen.nl

LUKA, NEDERLANDSE VERENIGING VAN LUCHTKANALENFABRIKANTEN www.luka.nl / info@ uka.nl

BINNENKLIMAAT NEDERLAND www.binnenklimaatnederland.nl / info@binnenklimaatnederland.nl

42 p roductnieuw s
Installatie- en servicematerialen voor HVAC, isolatie- en koeltechniek since 1983
together www.linum.eu 0180-463588
100%

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
RCC | K&L editie 1, 2023 by VMN Media - Issuu