BoardRoom ZORG by VMN Media

Jaargang 32 nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

THEMA

FINANCIERING EN VASTGOED

Mark Van Houdenhoven $( % $

$ " & "%# " % #$ " " ! " "

â€˜MEER EN BETERE SAMENWERKINGâ€™

SYMPOSIUM

Focus op Kleinschalig wonen 22 SEPTEMBER 2016 â€˘ 13:00-17:15 UUR Hotel en Congrescentrum Papendal te Arnhem

DIn 1 middag op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen rond kleinschalig wonen en gastvrijheid DLaat u inspireren door experts en cases uit de praktijk

www.focusopkleinschaligwonen.nl Focus op Kleinschalig wonen wordt georganiseerd door

VAN DE REDACTIE

# ! ) ) ! ) !$ ! "" $ & !! ) # ! " & ' ! * ! ! $ ! "" ! " ! ! & ) ! ! ' $ ! & # ! ! ! ) & ! ! # * $ !$ ! " !! ( & " * ! " $ # ! & # " ! ) ! Ǧ Ǧ Ǧ Ƥ ! ! & " # " " ) ! " !) !) # ! ! ! # ) " $ ! # ) ! ' $ " * ! ' $ # ! ) .--1' & "! # ! ' 02 ! ' $ ! # # * # "$ " Ȃ Ǩ Ȃǡ Ƥ ' ! $ ! && + $ ' " & # ! Ǥ Ǥ ƪ Ǥ % ! ! ) !! ) ! ! " # " $ $ "" ) ! " & ! ! ! # $ ! * ! ! & "! # ! ' # "$ " ' $ " !" $ !) &" !$ ! ! ! !& # " ! ) ! * * ! " ! & $ ) $ " ) Ǥ Ǥ ƪ Ǥ ǫ Ƥ ǯ ȋ Ǥ ͙͞ Ǥ ǤȌ Ǥ Ǥ, ǡ

# ! Dennis Vloedmans

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

! $ %

- ! " % ! #! # ( #" # ' $ "*.

! $

- # # ! ! % !" $ ( # " " *.

! ! !

! !"# $ % ! ! # % !

"# !

- " "# " # # % ! % ( ' & !# !*.

# ! % !$"

% ! & !"# ! ! " # ) - & "( & ! # #,.

#+ $ #

- # % ' $ "' ! & ! # % & "" " # % # #*.

INHOUD

, ! " ! " & ! " ' # # % !' ## ! % ! % "#$$! % # !# " !$ # ! $ % ' ! "# " % ! ' ! " # !) ! # ! " & ! *

& /5

ǡ Ƥ ! " ! # % ! ' ! % "# # ! $ " + + " ) % ! # ' ! $& $$! # # !$ * $ !# $ % 0// $! # " % ! ! % $ *

, # ! & ' # % !"-

& 05

% "#$$! " " "# # ! # ! "# # ! % # # % #! # ! # $& * # " % ! * ! " # # $ # ! "# " ! ( ' # #+ $ # % # ! " ' $ " ) , # ! " ! " # " ! % ! % !" $ % -*

& 13

# %

. /2 . /3 . 01 . 04

. 1/

! . 12 # . 16 ' "

. 2/ . 23

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

(

Mark Van Houdenhoven is bestuursvoorzitter Sint Maartenskliniek.

Alex Kunst

Dennis Vloedmans

MARK VAN HOUDENHOVEN, SINT MAARTENSKLINIEK

Sinds zijn benoeming tot voorzitter van de raad van bestuur van de Sint Maartenskliniek in Nijmegen benadrukt dr. Mark Van Houdenhoven zijn belangrijkste boodschap voor de zorgsector: meer en betere samenwerking. Dat levert lastige discussies op, maar de oplossingen liggen in Nederland zorgland voor de hand. â€˜We hebben een goed systeem, we werken er alleen niet naar.â€™

! $

# %

# " % $

# #&

Ondernemende kliniek

Ǥ ͙͘͠ ´ Ǥ

Ǥ Ǥ ǡ

Ǥ Ǥ Ǯ Ǥ Ȃ Ǥ Ǥǯ ͚͘͘͞ ȋ ǯ ȌǤ ǣ Ǯ Ǧ

ǯ Ǥ ǣ ǡ ǡ Ǥ Ǥ ǡ

Ǥǯ

Ǯ ǡ ǯ

LEIDERSCHAP

Ǥ Ǥ ǣ Ǯ Ǥ ǡ

ǡ ǡ Ǥ ±± ǡ ƥ ´ Ǥ ǡ

Ǥ ǡ Ǥǯ

Spreiding van innovatie Ǥ Ǯ Ǥ ǣ ǫ

´ Ǥ ǡ Ǥ ǡ Ǥ Ǥ ǫǯ Ǥ Ǯ Ǥ Ǥ

Ǥ Ȃ Ǥ

OPENHEID

Ƥ Ǥ Ǥ ǣ Ǯ

Ǥ Ǥ ǡ ǡ ƪ Ǥ Ǥ Ǥǯ

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

7 # ' .!' % ' ! ' ' ' '* ) %& ! "% ! & ' & , !8

, ! ( , ! ! "" (! ! !4 % ! & )""% "! !'% ' 1 '& ' % ! ' ! , !5 ( & (%'4 ' & % # 1 &' "" )""% ! !& !1 ! ' & % ' (%48

Marktwerking â€˜Ik sta ook voor mijn mensen, net als elke directeur.â€™

,"8! ;:: ! (* * %& & & # % % * "#) ! ! ! ' ) %& ! ! !2 ! * '& % ! & % % --!48 "! !'% ' ) ! ,"% ' ) % )""% ! ! ! !1 (& ! "( ! ") !4 7 '((% % )% " ' " & ' ,"8! * %& & 5# ' .!' ) % " ' % , !1 % ! % '"' , & ! ! % ) 5 ' & *""! * % ' ( & ! " ' & '& ! '" ! % ! 4 ) ! ! % ! % %""'1 % % " ) % # ! ! ' ! )""% ' &""%' ! 5 ! ! & %( )" " ! 48 " , & (&& ") % "! !'% ' ) ! ,"% *"% ' * % * ! ""% ' )" % 4 7 ! ! ! , ! "%' "# & ! ! ! , !5 ( & ! ! "! %," '4 % , ! *""! %"' * 5 ' '&) %& !4 % , ! % ) % % ! )""%1 % ' '""!' ! ' ' "! !'% % ! ) ! " # + ,"% ' ! * !4 ! % ! , ! * * ! ! ' ' &' ! , ! ( & '4 &5 (&& ") % * ' ' ) ! , ! ( , ! ' ! , ! !' % ) "! %(&'4 ' , ! ( & & ! %"' * % ) % , ! ' % * '% !4

"# "&& ! ' )" !& ! "( ! ") ! ! ' ! ' ) % ( , ! " & ( ' ! ) ! , ! ( , !1 % ! ' 5 , ! !% ' ! ) ! ,"% 4 7 ' ' ! , 1 % * , ! )"% % ! !4 % ! % ) & 5 !* % ! ! "# "! " " & ! )""% "# 5 4 %' , ! % ) ! * )% &'( !4 )""% )% 3 " ' % , 5 ! ( & ! !' !& ) % !6 & ! '1 ! % ! !" * % " " ! ""%' ,"% , !6 ' ' "!& $( !' & ! % " ' ' % ") % #% ' !4 ' &#% & !"" , " * 5 ' ' ) ! ,"% ' ) % ' % !2 * " ' ! ) % & 5 !* % ! 9 "# 4 % ' "! #' ' 5 Â†Â‡Â” ÂœÂ‹Â‡Â?Â‡Â?ÂŠÂ—Â‹Â• ÂœÂ‹Â…ÂŠ Â?Â‘Â‡Â– Â’Â”Â‘Ć¤ÂŽÂ‡Â”Â‡Â? Â–Â‡Â? Â‘Â’ÂœÂ‹Â…ÂŠÂ–Â‡ Â˜ÂƒÂ? ! % ) !* ) % ! % '* % ! &' ' ' &#% ! * 48 % ! % ! ! ! ,"% ! "!& $( !' & ! & !* % ! & ! % " '"' ! "# "&& ! ' "5 !4 !' !& ) & !* % ! ) ! !' %5 ' !& ! ' ' "( ! ( & !' % & ( )""% 4 ! "( ! ") !3 7 ! ' 5 "( " ! , '% ( "#) ! 9 * (!! ! ' ! ' ! , " ! ' !' &' & 9 ! & ! ! * %&5 & ' " ! , %! % ' "!&4 !, " 5 ' %& * % ! ! ' "( ! ( & (& "# " ' ! "!, #%"'" " ! ! % "" 4 ' ' (' ( ! '4 % ) ' ,"% *"% ' % ! ' , !5 ( & '" # &'4 # ' .!' % ' % ! '& ) ! ' ' '* ) %& ! "% ! & ' & , !48

Langdurig partnerschap & !* % ! ' ! (&'% & )" !& ! "(5 ! ") ! ! ' ," ! % & & !* % ! ' !5 % , ! ( , !4 7 % *"% ' * !& )% ' ! ! !1 % !!") ' " ' '" ' )""% ! ( ' ! (&'% 4 ' ' !' ' ! % "! % && ! " '1 ' " ' & !* % !1 % "" ' * & 5 !* % ! ! !!") ' 4 ! ! " ! ' --! %1 % ! % ' 4 !' & !* % ! ! !!") ' "!'5 &' ' ! ' & ! % "!'% ' ' " # !' ' ! ' "# !4 ) ! # % % ' ! " ! (%" ( ' ! 5 # !' ' !4 & % % % ' * && ! ) % !5 %& ") % " ' "! % ! ! " ' ' * ' ' ! ' ' ! " 4 % # !' ' ' , ! ! * % ! 1 , ! ! !&'%( !' % ( ! ! ! % ) ! ! % ! !4

& ! # " ! ( ( " * # " " & ( " ! " * , % " & * ! & ) + ! % * % + # * ! % % % + ! " # % ( % ! " # " & * & # # *- .

LEIDERSCHAP

! " ! # * ! ( # + ( % # # * ! % " + # " / + ( *0* , ! # " * ! " % # ! " + %# * ! ! * # " ! " " + # " " *-

$ ! ! *

JURIDISCHE HELPDESK

en van de partijen waarmee de Sint Maartenskliniek samenwerkt is advocatenkantoor Dirkzwager met vestigingen in Arnhem en Nijmegen. Koen Mous, partner bij Dirkzwager: â€˜We zijn al langere tijd huisadvocaat van de Sint Maartenskliniek, maar de huidige raad van bestuur van de Sint Maartenskliniek gaf enige tijd geleden aan behoefte te hebben aan een hechtere vorm van samenwerking. Nu ondersteunen we niet allen bij concrete projecten, maar hebben we op veel structurelere basis overleg.â€™ Bij Dirkzwager werken zoâ€™n 100 advocaten en 18 (kandidaat-) notarissen. Een van de specialismen van Dirkzwager is van oudsher de zorgsector. De sectie Gezondheidszorg bestaat uit tien advocaten en ĂŠĂŠn notaris. Ieder van hen heeft een eigen specialisme. Mous: â€˜Zorginstellingen zijn veeleisend. Wij willen het hele palet aan juridische dienstverlening verzorgen, maar dan wel op een hoog en gespecialiseerd niveau. Dan kan alleen maar door een vergaande vorm van specialisatieâ€™. De samenwerking met de Sint Maartenskliniek is nadrukkelijk geen eenrichtingsverkeer, aldus Mous. â€˜Wij delen onze juridische kennis en ervaringen met de Sint Maartenskliniek en tegelijkertijd informeert de Sint Maartenskliniek ons over actuele ontwikkelingen en opgedane kennis in de praktijk. Zo hebben wij samen met de zorginkopers van de Sint Maartenskliniek gewerkt aan de beoordeling van contracten die worden afgesloten met de zorgverzekeraars. Beide partijen leren daarvan.â€™ Ook op andere terreinen werken beide partijen samen,

vertelt Koen Mous: â€˜We hebben een aparte sectie IE/IT, die zich bijvoorbeeld bezighoudt met leverings- en implementatiecontracten van hardware en software. Ziekenhuizen krijgen daar op allerlei manieren mee te maken; denk bijvoorbeeld aan contracten over de ter beschikking stelling van hoogwaardige technologische medische apparatuur zoals MRI-scanners, CT-scanners en echo-apparatuur. Wij hebben veel expertise op dat gebied, maar ook de Sint Maartenskliniek beschikt ter zake over veel kennis en ervaring. Die kennis en ervaring kunnen we mooi uitwisselen.â€™ Onderdeel van de samenwerking is een helpdeskfunctie bij Dirkzwager. Mous: â€˜We willen de vrees wegnemen dat de teller meteen gaat lopen zodra een advocaat wordt gebeld. Met de helpdesk verlagen we de drempel om contact met een advocaat op te nemen. Tegelijkertijd bereiken we dat vroegtijdig advies wordt gevraagd. Dat voorkomt vaak dat in een later stadium veel juridische kosten gemaakt moeten worden. Voorkomen is beter dan genezen.â€™ Volgens Koen Mous is het voorstelbaar dat er in de nabije toekomst meer behoefte zal zijn aan dergelijke nauwe samenwerkingsvormen, vooral omdat het er voor zorginstellingen niet eenvoudiger op is geworden. â€˜Er komt steeds meer nieuwe regelgeving, de druk van toezichthouders neemt toe. Bovendien bestaat er veel aandacht in de media en de politiek voor wat er in de zorg gebeurt. Dat legt veel druk op zorginstellingen. Een intensieve en bovenal proactieve vorm van samenwerking kan die druk wat verlichten.â€™

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

GASTVRIJHEIDSZORG MET STERREN feliciteert de winnaars van 2016:

Verpleging & Verzorging: DrieMaasHave (Argos Zorggroep) in Maassluis

Ziekenhuizen: Bernhoven in Uden

Ex Aequo GGZ: Zon & Schild (GGz Centraal) in Amersfoort

Ex Aequo GGZ: U-Center in Epen

MONITOR EN VERBETER UW GASTVRIJHEID! Wordt u de winnaar van 2017?! Gastvrijheidszorg met Sterren in 2017: Dé Online benchmarktool voor complete en snelle feedback op uw gastvrijheidszorg Gastvrijheidsmeting door medewerkers, cliënten, familieleden en vrijwilligers

Twee auditbezoeken, waarvan 1 onaangekondigd bezoek Gehele jaar door continue toegang tot eigen webpagina Korte vragenlijsten met onmiddellijke online feedback Feestelijke awardsuitreiking Optionele mogelijkheid om begeleid te worden in het maken en uitvoeren van een verbeterplan

Schrijf u nu in en maak gebruik van deze unieke en complete online benchmarktool! Hoeveel sterren scoort u?

NEEM NU CONTACT OP VOOR MEER INFORMATIE EN/ OF INSCHRIJVEN: Jasmijn Weenink, Accountmanager Gastvrijheidszorg met Sterren, 06 44 94 27 75

WWW.ZORGMETSTERREN.NL

Marcel Mucek is bestuurder van Pameijer en pleitbezorger van zelfsturende teams in de zorg. (foto Pameijer)

Ingrid Damen

PAMEIJER EN ZELFSTURENDE TEAMS:

Zelforganisatie en dienend leiderschap zijn momenteel belangrijke instrumenten om de kwaliteit van de zorg beter te maken. Zorgaanbieder Pameijer, die mensen ondersteunt voor wie meedoen in de samenleving lastig is, begon al jaren terug met gedachtenvorming over deze themaâ€™s. En dat werd niet ingegeven door de wil om te bezuinigen, benadrukt bestuurder Marcel Mucek. Hij reageert desgevraagd op het artikel â€˜Mensen hebben leiding nodigâ€™ uit BoardRoom ZORG nummer 1 (2016).

$ ! '# $'%2 # $&! $ *'% ! % '!6 "# & ( ! , %&'$ ! ,"$ 2 % ! % "6 ( ! ! & "&& $ % !&""$ ( ! $5 ! % ("6 $ $ % , &$" ! & +! % #$" % ( ! , %&'$ ! ! ' &''$( $ ! $ ! ) $ $ , ! ) &5 ") ' % '# $'% %& ! $ & % & 6 !"( $ %& ! ( ! $& $""& ' % ! & $ '$# ! "( $ , %&'$ ! & %2 ," % #' $ ! & $6 & 8 !% ! ! ! !" 95 '& '$% %& !2 ! %, !% $ $ 2 & "$ ! % & % , %&'$ !6 & % !%& !2 ! & ! ( ! "! & ( ! < " $ "" !' $ ?2 # ! @>=5 ,"' ! , ! & ! %& & , ! &"& " ! !& ! & $6 " % ' ( ! "# & % ! '! "$ ! % & %5

' ! '# $'% , ! & (" %&$ & "! !% & %&$ ! ( ! & &"" 5 " !% ! ! & !(" 6 $ ! ( ! , %&'$ ! & % ) & & ( ! ,"$ ' %& ( $ -& $ !5 %&'$ ! & % ! ! $ // ! !" 2 %& ! , $"" % ( %&2 $ ) & ! ! $ &+# $% #5

Keurslijf 8 %&'$ ! % ! ("$ ( ! & ! ! ( ! "$ 6 ! % & 92 " % $ & '# $'%5 & $ ! ! & ! $5 8 & % ! ,) $&6) &% &' & 5 , %&'$ ! ! & !% ! % ! ! 5 "9! & % "! $ ! Ƣ Ƥ $ !59 ( $ $& ' #"#' $ & & ( ! , 6 %&'$ ! & % % ! " % (" ( ! !'& !6 $ %&$ & ! & ' %,"$ 5 & '$% "# ! $ ! D>5 8 %&'$ ! & #$" %% "! % !! ! & '$% $ $' & " '! ( ' & & " ! !2 ! & ( ! ! , #$ && 59 ! ( !&' ', ( ! ! "$ ! % & (""$ , ) $ ) , # &%& , ) ! !& ! ! 5 !(" $ ! $( ! ! ! !"" & ! " "# , , , !5 8 & % ! & '!& !, && ! " ! " %& ! ! & %&$ ( !59 ! $% % & " & % ' !2 ) $% ')& *# $&5 & ( %& ! ( %&''$ $% ! ' & ( : %&'$ ! ! ,"$ ; ( ! <& ( ! ! % ) & # # $ "# " $ $"" ,"$ 5! 2 $ 5=5 '# $'% !" & ! &) ! $ %' % &"$5 ơ Ǥ

Vrijheid $ ) ! % & , %&'$ ! ( !) ! ! "' $ ( 4 ! "" & %& % ) $ ) 6 & & ( ! !%&( $ ! ! " "" & %&') !5 $ % '&"!" ( ! .!& & % '& )""$ 5 !% ! & ! # $ ! ! ! ," ( " $ & ! "( $ '! ! %& !5 8 ! ,"' & , !

& $ & $ ! $ ( $% ' !

% ) "!, ! ) $ $% ($ ,"' ! "!&6 , !92 " !& $ $& ' 5 ,"$ ! $ ) & .!& ! , ! ! !3 ( , %&'$ ! , ! ) $ $% ( ! !% '&"!"" 5 ""$ " & ( ! "! !&$ & ( ! ,"$ "$ ! % & 2 & $ " & %2 "# $ $ ! #$" %% "! % "( !6 ! ! $ $ , %& ! 5 8 '% & ( $ $ "!&) 6 ! ( ! , %&'$ ! ) % ! " % ( $(" %& #59

DOCUSTORY ZELFSTURENDE TEAMS

Voortdurende inspanning '# $'% (' & !4 8 %&'$ ! %2 ," % ! 6 !&& "$ 2 ! & ! "# "%% ! 5 & ($ & ( ! (""$& '$ ! !%# !! ! !! ! "$6 ! % & 5 ) $ $% " & ! $ ! ! ( $ & $ !5 %&'$ ! & ) $ $% $ $' & " !(' 6 ! & ( ! ! '! ) $ 5 $ & $& & !& & & , ( $ !&)""$ " & ! ! !5 '!! ! , ! & $ & $ ! $ ( $% ' !2 ! & ( ! ! !% ! %# !! ! 59 $ ( ! ( ) $ $% %& % $ %#"!% ! ' &!" ! " & #$ & ! "( $ & 5

& $"& $" # ! !% ! ("! ! $ $ !%&"$ 6 Ƥ 6 $5 8 ' %& $ & % # $%"! !2 %" % $ $ $( $ ! ! "# ! & , ) $ ) , 2 ) $ $ &$ !5 ! ! '!! ! ) $ !92 ( $6 )""$ & ' 5

& ) $ $% (" $ "$ ! % & " &6 !& %#$ !5 8 ! , ! "! ! , ' & (" & ! & ( % "# , %&'$ ! 79 , $ & % ) $6 ! $#$" $ 9% "!&) ! $" ! " % $ ( !5

ZELFSTURENDE TEAMS ! ! "$& % $ $& ! "! $," & " $ "" &$ ! ( ! , %&'$ ! & % ! ,"$ 5 & $%& $& <!$5 ? 6 @>?C= "" !'## ! & " ! $ " & %& ! & & !(" $ ! ( ! , %&'$ ! & % & ! ,) & " % ( ! ! ! !&5 & &) $& & ! $ !& ! %&$ & $ $ %& ! $ & 5 & $ 2 ! !' $ B & ( $% ! ! $& & ! "# ) & !% ## !& ( ! ) %& 5

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

PAMEIJER Pameijer wil mensen, voor wie meedoen in de samenleving lastig is, sterker maken. De organisatie stimuleert om die reden onder meer dat hun cliĂŤnten zich voor anderen inzetten. Het gaat om mensen die bijvoorbeeld psychische problemen of een verstandelijke beperking hebben. Leeftijd maakt geen verschil: zowel kinderen als ouderen en alle leeftijden er tussenin kunnen bij de organisatie aankloppen. In totaal bedient de zorgaanbieder 4.500 personen. Voor hen zijn 2.000 medewerkers en zoâ€™n 500 tot 600 vrijwilligers in touw. Zij opereren nu in ongeveer 100 zelfsturende teams.

& ! !" # & ! # !$"# $ ! # # % !! # - $& !" & ! . ! !#! #- 1 # '& !# $ # # " & ! - # % ! # 02

Cultuurverandering !$ "# # $ % "# # # & ! ' . "#$! ' # ! $ #$$!% ! ! # & ! #- ! ! # & " ! ! "#' # ! - 1 % "$ " # ! % ' "#$! # " " % 2* "# # $ !$"- 1 # # # ! " ! " #" # % ! #* ! " ! -2 ! # # " . ! % # # -

$ # "# & " ! !, ! !"- 1 . !# %! % !" ' , "# $& * !"# $ ! 0 # # # . " # ! !" # % !#! ! . " # ! ! # %$ -2

Sturingsmodel % ! !" # & # "# * # # ! " # % #- 1 ! ' & #& ! # !$ # #. % # ! ! . 2* $" "#$$! !- 1 # # # " # $" "" ", !" # $ "# ! ! # "* # ! " # "/ " & . # ' "#$! # " # $ # %! -2 # "#$! " ' ! ! # " - # " # " ! # # $. * ' ! # # " $ # $ "# - % " % ! # ' # % !'$ * $$! % # ! # #. & ! !# %! - # & " % ! # # !! % !+ $ " # % ! #. & ! % # "- ! # & ! . !" % " ! $ ' -

$ % !' # # ! ! # % "# . ! - 1 % $ #& 2* ' # $ !$"* 1& ! " % ! % " % "# ! # % $ # % ! -2

Cijfers Dienend leiderschap !" " ' ! % & ! . # !- % " ! # . # # # $ %! #- # ! # % !" + ! #& # ' ! & ' - ! " !& ! '& ! - % ! #& ! ! "% !. '$ " ' 2 # & ! ! "" " ! . # % & !"# - $ , 1 " ' # "# % * $ ' # ! !" ! - % !% " " # # ! # !. "# $ -2 "& ! & ! " # ! # ! % ! # # # ' "#$! * ! # # . !" ! " " " 6454 & " - # & ! # ! 94 !"+ " ! " # ! $ # % # # 74 !" - 1 # $ # " $ # & ", & # & $& "#!$ #$$! 02* ' # "#$$! !- # % ! # ! % ' ! % ! ( # & " "# " # $ # " $ #- $ . " ! % #" # & 644 & ! !"-

$ " # $ & ! # ' ! ! " % ' "#$! # "+ ' # # # ' ! #& . ÂˆÂ‡ÂŽ ÂƒÂƒÂ?Ç¤ ÂƒÂƒÂ” Â…Â‹ÂŒÂˆÂ‡Â”Â• ÂŠÂ‡Â‡ÂˆÂ– ÂŠÂ‹ÂŒ Â?Â‘Â‰ Â?Â‹Â‡Â– Â‘Â? ÂŠÂ‡Â– Â‡ĆĄÂ‡Â…Â– Â˜ÂƒÂ? ' "#$! & # # % ' ! % ! #. # %! # "# % - % %! # ' # "# ! $ ! - #& # # !% - 1 ! " # ' & % Â„Â”Â‡Â†Â‡Â” Â?Â‡Â– Â˜Â‡Â”ÂƒÂ?Â†Â‡Â”Â‹Â?Â‰Â‡Â? Â„Â‡ÂœÂ‹Â‰Ç¤ Â‘Â‡ Â?Â—Â? ÂŒÂ‡ ÂŠÂ‡Â– Â‡ĆĄÂ‡Â…Â– % ' "#$! # " ! " ! 02 $ !$" & # " ! ! " $ # # . " " - 1 ' "#$! " # & . $ # # " ! - ! % ' . " ! " # #- " " % ! #* ' % ! % # ! #. & !. !# %! % ! - # % ' # # !$ % # ' # % !'$ - ' :4 # # ;4 ! # % "# % ' ! ! " # & ! ! !" " "# * % !# # ' -23 ! " ! $! "#-

MIJNSINZIENS

Shirine Moerkerke ! " $ " # / " !"## !, 0 " # , ! % ! " $ $ % ' % 0 ' "% $ "! $ !"# / 977; "" ' " 4 " " & 978: $ ! 3! !" .

" ! " $ $ %%%/ $ "! / /

( $ $ # ' ". 2 " ' " 2 !" ' / ! # !" " !" ' , % " " ! ", ' 0 # "! # " #! ' # "/3 ǡ ƥ ǡ ±± 0 ' ' # ! " " $ " ! " 0 ' " !! / " ' # ! % " ! " " #%!/ ' !"## ! " ' !" ' # " " ' " ! $ # ' !" " ' # ' # $ !"# " !! / % ! ' $ " $ # " " $ ' ' # !/ " ' !" ' " % !" !" ! " " $ " " 5 % ! ! " 6/

Ǯ ǯ Ǥ Ƥ !! ! ' ' # ! " " $ % $ " ) " " !" % ! 0 $ - $ ' " ) " # $ ! # ' "0 " - % " 3! ' ' " ) " $ 0 % % / " $ %! ' # % $ ! " " # " # ' # ' $ "$/ " $ %! % 0 ! !" ! $ " ) " , ' # % " $ " ! $ # / " ) " " ' ! " $ " ' " ' # ! % / !" ' " % ! ' !"## % " " $ " ' !! $ $ ' ! / " % ' # ! " " % " " $ 5 % " "!!&!" ' # ' 6, # ' ' "' "" ' # , " ' % ' % " !" $ " " $ ! " " !/ ! $ ! " ! " " " !", # !" "/ $ " $ ' , " % "/ $ " % " 0 ! !" ! # , " ' !! " "' / $ " ǡ Ƥ Ǥ " $ ! #% , !" ' / # " !" ' " !! " " " !" 1 4

' 2 3

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

â€˜Sale-and-leaseback creÃ«ert geld voor innovatieâ€™, zegt Sebastien Berden, hoofd Zorgvastgoed van Cofinimmo in Brussel.

Loek Kusiak

Cofinimmo

VASTGOED VERKOPEN EN TERUG HUREN

Ǯ ǯ

SALE-AND-LEASEBACK Ƥ ͙͘͘ Ǥ ǡ Ǥ Ǥ Ǥ

Ǧ Ƥ Ǥ Ǥ Ǧ Ƥ ȋ͙͜Ǥ͘͘͟ Ȍ ͛ǡ͟ Ǥ ͙͛͘ ͙͙ǡ͞ Ǥ Ǥ Ǯ Ǧ Ǧ ǯǡ Ƥ Ƥ Ǥ

͚͙͚͘ Ǯ ǯ Ǥ Ƥ Ǥ Ǥ Ǥ Ǥ Ƥ ǡ Ǥ Ǯ ǡǯ ° ǡ Ƥ ǡ Ǯ Ǥ ǡ Ǥǯ

FINANCIERING EN VASTGOED

Het Belgische beursgenoteerde vastgoedfonds Cofinimmo ontwikkelt zich tot een belangrijke speler op de Nederlandse markt voor zorgvastgoed met de formule sale-and-leaseback: verkoop het zorggebouw en huur het terug. De opbrengst van de verkoop is te gebruiken voor renovatie of nieuwbouw.

Veelbelovend segment Ƥ ͙͛͡͠ Ǥ ǡ Ƥ Ƥ Ǥ ǣ Ǯ ͚͘͘͠ Ǧ Ǧ ´

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

5 & " "&' " & ,# ' #! ' #) % ) "1 , " * " $ %'" %6

% " % 3 % , '' " * "( #" ) % ;<: # ' &1 ! % & ! % ' ) %, 3 ##% * ' ) " ("" " * " " " ## " ' " ) &' # ) " , " ( , " &' $$ "3 *#% " '% ' #" ##% " " " ( ' Ƥ Ǥǯ

" <:;? & ' ' #" & #) % " $#%' ( ) " ! % " ;1= ! % (%# " ,#% ) &' # 8, " ( 4 , "1 % '% 1 $&+ '% 1 % ) ' 9 " .1 % " 4 % " 5" (* ! % ' "6 % " " ( '& " 1 & 4 ! " # )##% #" ) % >= $%# "' ) " '#' ) &' # $#%' ( 3 , '' " & % % ' BB1< $%# "' ! ' " ! % &' % " ##$' ) " ((% #"'% ' " ) " % ;@ %3 5 #% ) &' # 16 (& % "1 5 & " ) #) " "4 ) &' % " && ! "'1 #! ' % " ! "' " , , " & " "'#% "! % '3 ((% #"'% ' " #$ " ) " % " &' " & % " ' # " (* &3 % " ǡ ƪ 4 %3 % ("" " * ,#* ! ' , " ( , " & " 4 (% ,#% " , " & 3 (, )##% %4 " ,#* & ( '& " & )##% " ) " ##% "## , '#' &$% " ) " % & #6&1 " ' ,#, % #! # % " ! "' " ' "36

͚͙͚͘ Ƥ Polikliniek Rijnstate door Cofinimmo gekocht voor vijf miljoen euro.

! ' " ##$ ) " % "& ) &' " ) " % ! " " &1 " ) " %##'&' , &' " 4 " "'% 8 93 % "2 5 " !# ' " 4 ' "1 ,# * & #", ' '# "' %' 1 " 4 " * % ) "# " !## #" %" ! " &$ " " " % #! ) " 3 %" )# " ) &' # '% "& 4 ' & ! ' ,#% #" %" ! % # "' % #) % ) % ##$ ) " ' ) &' # ) " , " 6&3 "' % #" ! ' #$4 % " &' " ) " ) % ##$ * % "&' $ " , " ( 4 Ƥ Ǥ ͚͙͘͜ ǡ ǡ ,#% ) &' # #" & &' ' 1 % %4 ' " ) &' # # ' " * %#" % $%#! " "' # ' & & , %& # 7 (%#$ " % & " & " '% ' Ȁ " !&' % !3 % ##% * % " * " --" $ " % " " ) " %#' ") &' % %& " ,#% ) &'4 # 36

‘Geld ophalen’

" " " % % " " ,#% & * % ) " ) &' # ,# " (* ) % #" " ! ' * ' ' " ((%, ! %) "1 #"&' ' %' % "3 5 %#! 4 " * " #$ " ) " #(* " %&' " % ,#% 4 #% " & ' , 1 '+$ ! " ! "'1 * ' ' ) " ,#% 4 $%# && "1 % $(' ' ) " "&' " 1 # % " '# #!&') & & #$ # #% " & ' , #! "4 ) '#' ' " % !# ' #"'* "3 # & * " " ) "'( '% "& ' ## % ! ' ! ' ' ! " 4 ! "' 5#" &$ " ' %!&6 * " ) " #) % (" 36 5 & " ' * ' ,#% $ ' ) " #% " & ' 4 ! ' "1 $% ' " * #) % #(* "1 % " ! "4 ' "3 % , " ) #( % 1 !## ) %$ ( , " * $% ! ("" " % "#) % "3 %#( % " ' ) #) % ' " ! %&1 " ' '# " )##% %# &'# "1 * 4 Ǥ ( '&' " ) "' ' " %#' ' ") " #(* "3 %#4 ' ! %& , " ' &$ '& " " $$ %' ! "' "1 # ("' ( ' % " ! ' ! %&3 ' &##%' ( , "1 , % & , # #"'*#%$ " , "1 " ! " * % #) %36 " " ' , ) %" (* " &&'% ' % ' ' * "4 ! " ) " " &' & ! % )( ! ' % " & ,#% ) &' # " , ' (& " &&!# ) " & 4 " 4 & 2 ,#% "&' " ) % ##$' , " ) &'4 # " ((%' % ' $ " )# "& " ! % ' #"4 Ƥ Ǥ '&' ## ! &' #" % #( & #&' " )##% , " % 4 Ǥ ǡ ǡ Ƥ Ǧ Ǧ & " ' ( & " ) 3 " )##% ' ' " 4 $ #% 8 ,9 & % "' #(* " $ " 7 "3

Eigen vermogen ! # " % ! $& % $& ) , $ "+ . # # "# 211 ! + " ! # # % 55 # ! # % ! ! #+ # ! % # # ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฦชย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค ! "# ! 44 % ! $& $& # $ # % ! + ! # ! % ! & # ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค " # # #+ " , , " % ! $& $& % ! # ) ! ! ) # !! ย ฦคย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย $&# ! $& $& ! # ) #, # + # % ) & ! # & ! ! %! , & ! " !% ! % % ! + " , ย ย ย วฆย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฦคย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย " ! ! ! + "# % $$!"#! "# " , , " # # $" ! $ # "# + #& # ! " " #$ # ! , % % & ' ! % $$!+ & #$"" $! " ! % ! ! # !" ) + & & # % , % # % "# + , # ) "#$$! !+ " ! ! " # !$ # $$!# ! + # # " , , " "# # $& $& " % # +/ % ! " # " , " ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ยดย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค วฎ ย ย ย ย วกวฏ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก วฎย ย ย ย ย ย ย ย ย , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค ย ฦคย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย

$ " ! % ! "# % ! ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก อกอ อ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย อ วกอ ย ย ย ย ย ย ย วค ย อ อ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ) $ " ! % ! "( " ! # !$ " & ! ! % ! + ! % ! +/

Veranderende wetgeving $) " % ! % "# #! " # " # #& , % & # % # % ) ! '#! , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฦคย ย ย ย ย วค ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , % $! !" % ! $ ) ! " % ! " #! % $! " ) ! "# " "+ วฎ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วกวฏ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก วฎย ย ย ย ย ย ย ย ยด ย ย ย ย ย ย , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , % ! ! + # ) ! # & % ! !$ " + , "& ! # ! #& ! !" # % % ! $& ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ! ! & ! !" + " % & ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ยด ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย "# % !" ! + ! "# % !, $ " # ! # ) ! & # + & # "# "# % "# +/ . ! % " # ! ! " ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย # ! # + ! # # , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ! " + ! " & ! # ) $ " "# " # # % ! % ! ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วควฏ ! % !& # # ! " ) ! ! # ! ) % !# $ ย ย ย ย ฦคย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค วฎ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย อ อ อ ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก % ! # ! # % " ) # ) ! % "# + ) $ ! ! 411 $! & ย ย ย ย วค ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย , $ #" ) ## ! # " " + ) ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วฆย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย "# # ! "+ $ ! ! ! # % % # # ) " ! #+ # ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , # % # $ + # & & !" $ ) ! ) ! !" ! # ! ) ! $ % , ! + $" & ! ) $ "# "# # % # ) % ! # ! % !) " " , , " -/ 0

FINANCIERING EN VASTGOED

! * . ! ) & ) $ ) " % ! $ ) " " , , " #! ! # # % ! #! " ! # ! "# ย ฦฅย ย ยดย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก # ! % ( ! # !"+ ! "# " " , , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฦคย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย , $ ) ! ) ! ! " # "+ "# , ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วก ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฦคย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค ! ) ) ! $" # !# !"+ ! $ & ! $& $& ! # $ # % !# , ย ย ย วค ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฦขย ย ย ย ย ย ย ย , % + & + ! , % # % # & " # # ฦคย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วค ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย วฆย ย ย วฆย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย ฦคย , % ! & ! 31 ! % ! !+/

$" " ! $! "#+

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

Bestuursvoorzitter Magentazorg Jeltje Schraverus.

Jan Kloeze

Dufrasnes Fotografie

REORGANISATIE KRIJGT GESTALTE

! $! , " $(2 , $$ ' !%#) )79 ) - ) ") ' + '*( "( ' +' ,%' ) $ ' , '() $ $ %' $ ( ) 2 , '() $ ) $ ' %' $ ( ) $) -%' (" $! ' $ () '! ' #% ) # ! $5 8 ! $ $ - ! $ * ( , $ # ) %!) '( "! + ' $6 ' $ +' $ , ) ) +%%' *$ $!%# $ ) ! $) "( ' -* $ #% ) ,%' $92 - ) - 2 ' ' ' $ $ ' + '" $ "( ()**'(+%%'- )) ' + $ ) " +%- ! $ * (5 ) - ! $ * ( *$ " ' $)' $ %$ ' $ "" ' $ " () $5 % $ - + ')'%!2 &' !) )- " - ! $ * ( ), ' ) ' $ %+ $ $ $ - " 5 ) " +%- ! $ * ( , '!) ' + '*( $ & ' % 5 & ? $* ' @>?C %$ - "( +%%'6 - )) ' + $ ' + $ ()**' $) -%' 2 , ' - -% "( % ' %%# $ ) '() " + $ - ') ! " $( ' ) ' 8 ) + '( " ! $ # ! $95 # $ # ) $$ # * ( $ @>?A $)' 2 +%'#) ' + '*( $ *, ' + $ ()**' + $ $() "6 " $ +%%' %* ' $-%' 5 ) # $ # $)) # () ) + ' ' $% * ) ' "% ) # $ '( $ ), , !# $ 6 '(2 "" # " $)' $ $ ' $ @>?B:@>?C $ *( %%! 8$ *,9 - $5

$ ) '() ') ! " ; ) '* ) " - $ %& + '$ *, , ( ) + $ % ' %%# <,,,5 % ' '%%#-%' 5 $"= ; ( )() ' + '*( * ) $ (( )* ) + $ $6 ) -%' $ + ') ") - $ , "! ' ) $ - !% '( + $ $() "" $ +%%' %* ' $-%' , " + '" $5 '2 % " $ ' ! & '(%$ $ $ )%& + $ $ %' $ ( ) %%! - $ "( ) ) %# ) #&" # $) ' $ + $ + ' $ 6 ' $ 2 ) ( $ )**'" ! !*$() ' $ $ ) # $6 ! ' $ %& , '!+"% ' # ) !' $5

) ( $% " , )5 ) " ) *( )%) %$- ! ' 5 ' $ ) )%) ) $ ' ( 2 "*!! 5 ) ( +%%' (%## 6 $ ) $ ) " *!2 # ' - ' & $ ) , "5 %$ ' - # )' " $ !%#) %$) $*/) ) + $ %' $ 6 ( ) $ *( + $ -%' +%%' %$- " .$) $ %& , ) " $ ' ) '# $ $ + '5 ) " # $ " $ 2 ) '%) ' + ' "2 ,%' ) - $ $ ' & $5 $- # 6 , '! '( # ! $ *$ & '(%%$" ! " $ ' $ %$6 ' ( !)5 # ) - $ '%%) ') $ +%%' %$- ,%$ '(5 ' ! ) + " ' (& ) +%%'5 ! + $ ) $ + ' # $ 2 + ' " ! $ # ) - ! $ * (6 , ' " , ' ) $ " $ + ! +%%'%& () )5 + 6 ' $( ( ) $ ) -% ) ) , ) ' %$( $ " && $ () )5 '' + $ )5 - $ ' " ! -%$ 2 # ' , - $ $ ) +%" % $ )% !%#() () $ 5 "( , $ )( % $2 $ , %+ ' $ ' % ) $ ) $ '* %&59 ( +' ""*()' ') - ) ' $ )% !%#() 6 () $ + $ $) -%' 5 8 ' $" $ ( ' * (6 + () $ ( %#&%$ $) $ --&6+ ' % $ $ , $ $ -%' + '" $ $ 5 * $ , #% '$ ( ' $ $ %& ' "% ) ( $ *, %*, $2 *( ! $ ) $ ) # '5 ) " #% ) ,%' $ $ , $ , ' ) +%%' ( 6 Â†Â‘Â‡ÂŽÂ†Ç¤ÇŻ ÂƒÂ– Â•Â…ÂŠÂ‡Â‡ÂŽÂ– Â‹Â? Â†Â‡ Ć¤Â?ÂƒÂ?Â…Â‹Â‡Â”Â‹Â?Â‰ Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ ÂœÂ‘Â”Â‰Â˜Â‡Â”ÂŽÂ‡6 $ $ "" $ " $ ' " # " % $ *'% & ' '2 $ 6 ' ) *( $ '%%) %$ ' " + $ &" $ -* $ $ * )# !)5

DOCUSTORY MAGENTAZORG

Voornemens worden plannen, plannen worden acties en nu treedt de periode aan waarin de veranderingen bij Magentazorg daadwerkelijk tot stand komen. Van dertien terug naar vijf functies. De gesloten organisatie open maken. Hulpverleners leren dat ze te gast zijn bij de bewoners. En drie miljoen euro bezuinigen. Het sociaal plan is geaccepteerd door ondernemingsraad, leden van de vakbonden en raad van toezicht.

Functiehuis

%( + $ ) " ( +%%' " $ %% *")**'+ ' $ 6 ' $ $- ) + $ ' %' $ ( ) 5 ' $ (& ") ) *$ ) * ( $ +%%', ' " ! '%"5 $) -%' )

Consensus " $ ' !() +' $ $ $ ' & $ ' %' $ ( 6 ) - $ '%#4 % %$)() ) %$( $(*(7 % %# # ) $ + ! %&)' $ +% " + $ 8 ) , ) , " , ' %+ '97 $ % , '() $ $ %' $ ( ) ) " 7 ' + '*(4 8 !! $ $ ) - $ - $ ' *( $ ) % $ *6 , " !(5 ' ( , " %$- ! ' 5 ) ( + $- " (&' ! $ 5 + ' $ ' $ ) *$ ) * (5 $ # ) %$ + ' D> # $( $ # $ ' , '! $5 ' #% ) ' # " % $ *'% %& ' ( ( ,%' $ -* $ $ , #% ) $ $ %$- * - $ # ' ( # $ $ , '! $ # ) # $) "-%' '(2 +' , "" '( $ $ ' " '( + $ %$- " .$) $5

STORYTELLING ) ( ) ), ') ! " $ $ ( ' + $ + 5 % ' %%# !' ) *$ ! " $ "%& $ )' $( ) + $ $) -%' + $ $$ $* ) ) % *# $) ' $2 ) ', " + ' $ ' $ $ - +%")' !6 ! $5 " $ -*"" $ $ ) ,%%' !%# $3 + '-%' $6 $2 # $ '(2 " $ + $ %$ '$ # $ (' 2 " .$) $2 ()**' '( $ )% - ) %* '(5 # $ + ') "" $ - ) + ' " + $ $ #% '$ $() "" $ +%%' %* ' $-%' $ $ )*' *" $) ) 5

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

& % ' #$%' # %(!!# ' #*!# ' # ( %

% #& ' #% ' #" 1 ' #*!# $ & % $ # ' 0 % $% % !! $"# $ % *! ! 1 & % ' #$%' # %(!!# ' #*!# ' #1 ( %0 " %$ #' % $ * * !# $ 1 # 0 # % # $ ' # & % 0 % $$ ( % #)"% $ 0 # ' #&$/ 2 % $ % # *! % ( # ( # % + % ! $ % $% * 0 . % $ #$! 0 * + % * (! #$ ( ! !' # ' ! # ! * % " $ % ! $0 %&&# $ % ! 0 % * $ % #!% & "'# . ( % % * ' ( %$ 1 # !& # % % #!* *! 0

# * (! #0 ! % # ! (! #$ % * $ " $ ! # & $'#!&( . %& . %$ #$ ! # # $$ 0 * #$% $ # " % + %0 ! %' & '# . ! # $% & & $. % *! $ * ! * "#! $$ ! 1 ( # #$ % 0 #! $ % *! # % ( # ! $ % ( # % %!&# ' ! * (! #$. % & '# . $% 03

Sociaal plan $%# $ $$ 5 6 % # ' $%&&# ÂŠÂ‡Â– Â˜Â‹ÂŒĆ¨Â‘Â’Â’Â‹Â‰Â‡ Â?ÂƒÂ?ÂƒÂ‰Â‡Â?Â‡Â?Â–Â–Â‡ÂƒÂ? Â™ÂƒÂ• Â„Â‡Â†Â‘Â‡ÂŽÂ† Â‘Â? * &( $ & %&&# # ' ' $% %!" ' !# $ % % ' # # 0 # ' #&$/ 2 #% 0 % $ ( # ' #% ( % ( ! ( #1 ! 0 % '!!# ' 0 % * ( % 1 $ $ $$ % # $"#! 0 % $!!#% %!# % * %% 0 # * % # $"# 1 # * 0 ' #" % ! $ '!!# $ " # % !" % ! * ' #*!#1 % " 03 !% ! %! # ' % # % % *!# % ! # !# $ % % ' & %&&#' # # !" ! % $ ( % " % # 0 # $ $! " ! # $% . " #$!! '! '!!# ( # #$ !" % ' 0 ! # $# ' ! $ * % # % " $ # 0 ! # ' %! * % $% & % * %% ! #$( * ' #% 0

$ ' % # ( !!# 1 ! 1 $ *!# !# $ % $* $ $ #&$% !" ! # $ #$% . $% #% '! $ # ' 1 #&$ # '! $ 0 2 ! " % ( # & % # % ( ( # . $ !" * * % ! 0 ! % $ % # % $ & ' # %(!!# # . " ! ' # # ! * % ! %( 0 % '!* & $ ! #' 1 # !" % '1 " ' %! ' ! * 1 $ # ! % $ !" % &( " 0 % $ &&#* % ! 0 # !!# $ ( # % % # ( # # #1 $ !" &#$&$ $%&&#%0 $!!#% " ! % # % *!# !! ! * 3. &$ # ' 1 #&$0 ( $% % ' # !" % *!# # % ' & % % "#! # # , #!%$. 1 ! ! $ !" % # *!# !"' %1 % &$ "# $ " $$ " * % % !# $ % '!!# !! %% # # $ !% ! % (!# 0 2 & * % "$) ! # %# 2 $ !% 3 ! % '!!# ! % 1 (! #$ ( 0 '!!#*!# $ %# % # ' ' 0 #( $ %$ # % "#!1 % ' * (! #$ ( # % ( % !" 0 ' !! & %&&#1 # $1 ' # # ( #! !! ! !% * %% ! * (! #$ !" % ' % & 1 0 ! % $ % ( & (!! & % & !" . $! * % & $ * 03 4

GETALLEN Omzet: Aantal cliĂŤnten: Aantal medewerkers: Aantal locaties:

circa 75 miljoen euro 766 intramuraal 1076 extramuraal 1950 (1125 fte) 13 voor verblijf/24-uurs zorg

Onderdelen van het zorgaanbod: ouderenzorg, thuiszorg, revalidatie, zorg voor mensen met syndroom van Korsakov, ambulante begeleiding, dagbesteding, behandelzorg zoals fysiotherapie en ergotherapie.

ONLINE

BoardRoom ZORG is vernieuwd. De nieuwe, moderne website biedt nu veel meer achtergrondinformatie, toepasselijk verdieping genoemd. De inzichtelijke navigatiestructuur komt de bezoeker tegemoet met een heldere informatiestructuur.

$%%" " ' #$ # # " 2 & $ # $ & $ $#$ %'#1 " $ 2 & # % % " $ & $ %'# $ "2 " & "# $ ' " & 0 " & $ "$ % $ $ ) 1 %'#0 $ " " & " 2 7& " ! 80 # ' $ ! ! "# ) # 2 " $ " % $ " * # " $0 & " 0 # $0 "# ! 2 $ 1

Uitgelicht ) "' "! 0 ' " ! & ' " $ ) $0 ) " " $ # " $ $ 3 $ $41 " & $ # % $ "(0 # " # "$ 1 "#$ % $ "( # #$ "$ $ # " $ " " "$ & " $" # $ $ ) " " $1 %2 $ "(4# & " & " ) #$%" $ # & " # ' " $%## " & #$%%" " & $ ) $ ) " 1

Managementboek $ # -- % $ & " & $ 1 $ " % $ & " " #$ " %$ %"# # "$ #$ & " $ $ & $ "1 $ "! " $ " ' " $ $ # !$1 " $ $ % $ # $ & $ # "$ " & $ $ " ## $ 1

Partners " )' "0 & # ) ) ! "$ "# %' " 1 % 2 "$ 5 " $ #$ % " $ $ %+$ $ ) $ " & $ $ 1 $ &% 2 0 ! $ $ * ! "$ "# # % $ & " #!" 1 & " # " & $ & " & % 0 " $ 2 "' "! & " ) ! % # $ # " # $ & "' ) 1 $ $ ' $ %' ' ' ) # ! "# 1 6

Opinie %' " $ " "% $ & " ! #1 %' "# ) ) " ' 2 1 $ % " & "' ' & "

& "' ) " %' "

" " " 0 & " " % 1 $ ' #2 # $ "$ & $ & " 0 #! #$ " # 2 $0 % $ & " " " 2 1 % % # ! $# ' $%%" # " ! # $ 1

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

!# $ %!# % $$ ! %# $ % #* # % # $ # $ # ' #$ & ' ,

â€˜Olietanker wijzigt langzaam van koersâ€™ ' $%&&# $ $" $% ! % !!# % # !$% % "# ' % " % ' %# % # % &( , % $ " ' ! # , "#! $ % ! ! % & % # $% $ # * ) % %- & % ' % #! !$ ) & $ !! + . % # $ # $ %! $"# ' # ' #$ & ' /, )! %! % # &( &$ $$ ! ,

n het vorig jaar verschenen boek Financiering van zorginstellingen, schreef de huidige voorzitter raad van bestuur van het Jeroen Bosch Ziekenhuis Piet-Hein Buiting, een bijdrage over de integrale bekostiging en het Wetsvoorstel privaat kapitaal waarin hij beide ontwikkelingen trachtte te koppelen. Eigenlijk schreef hij de bijdrage al in 2013, maar mede omdat de Wet privaat kapitaal op zich liet wachten, en nog steeds trouwens, werd het boek uitgesteld. Buiting zou nu ook een andere bijdrage hebben geschreven. Zo schreef hij in de uitgebrachte versie: â€˜Strikt genomen staan de mogelijkheid tot winstuitkering en de integratie van bekostiging los van elkaar.â€™ Nu zegt hij: â€˜Ze zijn eigenlijk verder uit elkaar komen te staan.â€™ Hij vraagt zich zelfs af of de wet die risicodragend kapitaal in ziekenhuizen mogelijk moet maken, er wel gaat komen. â€˜Het politieke draagvlak daarvoor vermindert. Er wordt nu duidelijk een pas op de plaats gemaakt. Er is een maatschappelijke discussie ontstaan of winst en zorg wel samen kunnen gaan en zo ja in welke vorm dan. Winst lijkt sowieso een verkeerd woord.â€™ Als hij om zich heen kijkt in het Nederlandse ziekenhuislandschap, ziet Buiting ook nauwelijks dat de winstdiscussie een rol speelt. In elk geval niet in zijn eigen Jeroen Bosch Ziekenhuis waar ze sinds de integrale bekostiging werken met een coĂśperatiemodel. â€˜Ik ken een enkel voorbeeld, met name in kleinere ziekenhuizen die hun bestaansrecht onder druk zien staan (zoals bijvoorbeeld het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk) waar ze met participatie werken, maar dat proces is al voor de wet ingezet. Overigens komt het allang voor dat er â€œwinstâ€? uit zorgactiviteiten gehaald wordt, al gaat dat op andere manieren. Als dat niet zo was, zouden allerlei ZBCâ€™s niet kunnen bestaan.â€™

Anderzijds: als er betere kwaliteit voor patiĂŤnten wordt geleverd tegen lagere kosten, en er blijft marge over, dan zal het volgens Buiting wel de lijn zijn dat die marge toe gaat komen aan wie daar mee bezig is geweest. â€˜De onderliggende trend van verdere verzakelijking zal wel degelijk doorzetten. Zorg en zeker de electieve ziekenhuiszorg wordt, vergelijkbaar met ontwikkelingen in andere sectoren, steeds meer een volwassen economische activiteit. Daar horen nieuwe businessmodellen bij die daar bij passen en zullen lijken op modellen van met name dienstverlenende sectoren.â€™ Niet in de laatste plaats omdat volgens Buiting in het zorgdomein zich totaal nieuwe partijen als Google, Apple en Facebook hebben aangediend en in combinatie daarmee nieuwe e-health toepassingen. Deze nieuwe partijen hebben de beschikking over talloze persoonsgegevens die ze kunnen vermarkten. Of de zorg dus wil of niet, externe partijen uit totaal nieuwe hoeken zullen zich aandienen en zorginstellingen zullen daardoor automatisch in een meer op profit georiĂŤnteerde wereld terechtkomen. Buiting: â€˜Spelers die totaal niets met zorgwetten te maken hebben, zich er niet aan hoeven te houden, maar die wel een rol gaan spelen.â€™

investeringen gedaan waar vooral consultants met juridisch en fiscaal advies beter van geworden zijn.â€™ De aanname was dat integrale bekostiging in 2015 een soort voorbode had moeten zijn om de Wet privaat kapitaal in de praktijk haalbaar te maken. Buiting heeft niet het idee dat dat gelukt is. â€˜Ik denk dat het effect gering is. Gezien de maatschappelijke discussie denk ik dat winst zelfs op de achtergrond is komen te staan.â€™ Het grootste positieve effect volgens Buiting is dat de integrale bekostiging er nu eenmaal is en doordat die

FINANCIERING EN VASTGOED

Nieuwe spelers die zich niet aan zorgwetten hoeven te houden

in ziekenhuizen verschillend is vormgegeven, de homogeniteit afneemt en dat er nu meer diversiteit in het Nederlandse ziekenhuislandschap komt. Iets dat Buiting in zijn artikel in Financiering van Zorginstellingen ook al voorspelde. â€˜In die zin is er wel een aardverschuiving gaande achter de schermen.â€™

Er zijn diverse modellen. Van een volledige loondienstconstructie tot een coĂśperatie die verder gaat dan een medisch specialistisch bedrijf (MSB), het model waar het Jeroen Bosch voor

Het positieve van de plannen rond de Wet privaat kapitaal en de inmiddels ingevoerde integrale bekostiging is volgens Buiting geweest dat de hele ziekenhuiswereld in beweging is gekomen. Het bed is opgeschud. Maar er is ook zeker een downside. â€˜Het heeft ons allemaal ontzettend veel tijd en energie gekost en ik vraag me af of de patiĂŤnt er heel veel beter van is geworden. Dat laatste is in elk geval slecht meetbaar. Er zijn enorme

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

Bestuurder moet aanvullende kennis en competenties opbouwen heeft gekozen. Daar zijn alle vrijgevestigden en loondienst-specialisten in ĂŠĂŠn coĂśperatie gelijk in positie geworden. Er zijn ook hybride vormen die meer aan het verleden doen denken, met een aparte MSB, een aparte VMSD (vereniging medisch specialisten in dienstverband) en een stafbestuur voor het geheel. Er is volgens Buiting ook tijd nodig om te zien hoe dat landschap nu exact aan het veranderen is. â€˜We werden op 1 januari 2015 wakker met een nieuw systeem van integrale bekostiging in diverse vormen, maar deden eigenlijk nog precies hetzelfde. De doorwerkingstijd van zoâ€™n verandering is lang. Maar uit mijn eigen ervaring zie ik wel, dat als er eenheid is tussen medische specialisten en raad van bestuur, als er be-

ter wordt samengewerkt, het makkelijker is om samen tot een betere zorg te komen. Dan profiteert de patiĂŤnt echt, want dan is de triage beter, de doorlooptijd korter, is er minder dubbel werkâ€Ś Maar om die effecten te meten, daar gaat wel een paar jaar overheen. Het is toch een olietanker die langzaam van koers verandert.â€™ Hij koestert zelf zijn eigen coĂśperatiemodel omdat de governance daar volstrekt helder is. â€˜EĂŠn stem is ook een stem namens iedereen.â€™

In Financiering van Zorginstellingen spreekt Buiting van een verschuiving van een latrelatie tussen RvB en medisch specialisten naar een echt huwelijk. Al dan niet in gemeenschap van goederen. In de praktijk blijken er diverse samenlevingsvormen te zijn ontstaan en dat vergt veel van beide partijen. In die zin is het boek nog wel actueel als Buiting schrijft:

â€˜Om tot een goed huwelijk te komen, zullen zowel medisch specialisten als ziekenhuisbestuurders aanvullende competenties moeten ontwikkelen om elkaars werelden beter te leren kennen. Ook voor bestuurders geldt dat kennisniveau, vertrouwen, beĂŻnvloeding en verantwoordelijkheidsgevoel en de bijbehorende competenties om hiermee om te gaan voor het vrijgevestigde domein minder zijn ontwikkeld dan voor het algemene ziekenhuisdomein of de specifieke situatie van dienstverbanders. Dit maakt dat de bestuurder nu ook maar gedeeltelijk geĂŤquipeerd is om de kloof te overbruggen. Dus ook voor de bestuurder zullen er met de komst van integrale tarieven en mogelijke winstuitkeringen aanvullende kennis en competenties moeten worden opgebouwd.â€™ |

# "

Ć¤Â?ÂƒÂ?Â…Â‹Â‡Â‡ÂŽ Â?Â—Â?Â?Â‡Â? Â’ÂƒÂ”Â–Â‹Â…Â‹Â’Â‡Â”Â‡Â?Ç¤ ÂŽÂŽÂ‡Â”Â‡Â‡Â”Â•Â– Â‹Â• Â‡Â” Â†Â‡ Â’ÂƒÂ”# # % Â‡Â‡Â?ÂŠÂ‡Â†Â‡Â?ČŒÇ¤ Â‡ÂœÂ‡ Â˜Â‘Â”Â? ÂŽÂ‹Â‰Â– Â˜Â‘Â‘Â” Â†Â‡ ÂŠÂƒÂ?Â† Â‘Â’ ÂŠÂ‡Â– Â?Â‘#

% & # " # #

Â™Â‘Â”Â†Â‡Â? Â‘Â’Â‰Â‡Â?ÂƒÂƒÂ?Â–Ç¤ ÂƒÂƒÂ”Â?Â‡Â‡ Â?Â—Â?Â?Â‡Â? Â†Â‹Â”Â‡Â…Â– Â„Â‡Â–Â”Â‘Â?#

# Â†Â‡ÂŽÂ‡Â? Â‹Â? Â™Â‹Â?Â•Â– Â‡Â? Â˜Â‡Â”ÂŽÂ‹Â‡Â•Ç¤ Â‡ Â„ÂƒÂ?Â†Â‡Â? Â?Â‡Â– Â†Â‡ Â?Â‘Â‡Â†Â‡Â” $ #

Â™Â‹ÂŽÂŽÂ‡Â? Â‰ÂƒÂƒÂ?Ç¤

# Â?Â‹Â˜Â‡ÂƒÂ—Ç¤ Â‹ÂŒ Â†Â‡ÂœÂ‡ Â˜Â‘Â”Â? Â™Â‘Â”Â†Â– Â‡Â” Â‘Â’ ÂƒÂŽÂŽÂ‡ Â?Â‹Â˜Â‡ÂƒÂ—Â• Â‡Â? Â‘Â˜Â‡Â”

# Â”Â‹Â?Â‰ Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ Â‘Â”Â‰ÂƒÂ?Â‹Â•ÂƒÂ–Â‹Â‡ Â™Â‘Â”Â†Â‡Â? Â‰Â‡ÂƒÂ…Â–Â‡Â‡Â”Â†Ç¤ Â‡ÂœÂ‡ Â˜Â‘Â”Â?

# Â”Â‡Â? Â˜ÂƒÂ? ÂƒÂŽÂ‰Â‡Â?Â‡Â?Â‡ ÂœÂ‹Â‡Â?Â‡Â?ÂŠÂ—Â‹ÂœÂ‡Â?Ç¤ ÂƒÂƒÂ? Â™Â‘Â”Â†Â– ÂŠÂ‹Â‡Â” Â‰Â‡#

Â˜ÂƒÂ?Â—Â‹Â– Â•Â–ÂƒÂˆ Â‘Âˆ Ç¤ Â‡Â”Â†Â‡ Â?Â‡Â—ÂœÂ‡ Â‹Â• Â†Â‡ Â‹Â?Â†Â‹Â”Â‡Â…Â–Â‡ Â’ÂƒÂ”Â–Â‹Â…Â‹Â’ÂƒÂ–Â‹Â‡ Â‘Â’ ÂœÂ‹Â‡Â?Â‡Â?ÂŠÂ—Â‹Â•# Â?Â‹Â˜Â‡ÂƒÂ—Ç¤ Â‹ÂŒ Â†Â‡ÂœÂ‡ Â˜Â‘Â”Â? Â™Â‘Â”Â†Â– Â‡Â” Ć¤Â?ÂƒÂ?Â…Â‹Â‡Â‡ÂŽ Â‰Â‡Â’ÂƒÂ”Â–Â‹Â…Â‹#

Â‘Â”Â‰ÂƒÂ?Â‹Â•ÂƒÂ–Â‹Â‡Ç¤ Â‹Â– ÂœÂ‘Â— Â?Â—Â?Â?Â‡Â? Â†Â‘Â‘Â” Ć¤Â?ÂƒÂ?Â…Â‹Â‡Â‡ÂŽ Â–Â‡ Â’ÂƒÂ”Â–Â‹Â…Â‹# Â’Â‡Â”Â‡Â? Â‡Â? ÂƒÂŽÂŽÂ‡Â‡Â? Â‘Â’ ÂŠÂ‘Â‘ÂˆÂ†ÂŽÂ‹ÂŒÂ?Â‡Â? Â?Â‡Â‡Â?Â‹ÂŒÂ?Â‡Â?Ç¤ Â‹ÂŒÂ˜Â‘Â‘Â”Â„Â‡Â‡ÂŽÂ† Â˜Â‹Âƒ Â‡Â‡Â? ÂƒÂŽÂ‰Â‡Â?Â‡Â?Â‡ Â˜Â‡Â”Â‰ÂƒÂ†Â‡Â”Â‹Â?Â‰ Â˜ÂƒÂ? ÂƒÂƒÂ?Â†Â‡Â‡ÂŽÂŠÂ‘Â—Â†Â‡Â”Â•Ç¤ ÇŁ ÇŽ Â‹Â– ÂœÂ‘Â—

# Â†Â‘Â‘Â”Â‰Â‡Â˜Â‘Â‡Â”Â†ÇĄ Â–Â‡Â”Â™Â‹ÂŒÂŽ ÂƒÂ?Â†Â‡Â”ÂœÂ‹ÂŒÂ†Â• Â™Â‡ÂŽ ÂŠÂ‡Â– Â‡ĆĄÂ‡Â…Â– Â˜ÂƒÂ? ÂŠÂ‡Â– Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ Â?Â‡Â†Â‹Â•Â…ÂŠ Â•Â’Â‡Â…Â‹ÂƒÂŽÂ‹Â•Â– Â?ÂƒÂ? Â‘Â?Â–Â•Â–ÂƒÂƒÂ?Ç¤ Â’ Â–Â‡Â”Â?Â‹ÂŒÂ? Â‹Â• # "

# Â˜ÂŽÂ‘Â‡Â†Ç¤ÇŻ

KENNIS UIT DE PRAKTIJK

"' -#% %& - " #" %&' (" %. ( $)% %. " &' " +$ %' ' 0 2 #'#/ , 3

Samenwerken met mantelzorgers

"' -#% %&. ! ". (% ". )% " " " )% * %& ) % " " " % % " # -#% " #" %&' (" " ) " * '& % (% %&0 " &' ) )##% " #%! -#% & (& " % 0 ' #$ - - &' " . ! % & #" #&! #" % ) " " % ) & 0 #" (& '% " "& " #) & . ( ')# % %& ) " $%# % !! . " (" " % $$#%' 0 ' ' "' ' )##% ' &'((% ) " -#% #% " & ' &1

â€˜O

mzien naar elkaarâ€™ is het uitgangspunt van de participatiemaatschappij. Bij zorg thuis ĂŠn in instellingen. Door de nadruk die de overheid daarop legt, zou je bijna denken dat het om iets nieuws gaat. Terwijl zorgen voor je naasten - wat we nu mantelzorg noemen - natuurlijk zo oud is als de mens zelf. Aan het eind van de 20e eeuw namen

zorginstellingen, gefinancierd door de overheid, die zorg geleidelijk over om hem nu, gedwongen door bezuinigingen en een terugtredende overheid, weer â€˜terug te gevenâ€™ aan mantelzorgers en anderen uit het netwerk van mensen die zorg nodig hebben. Deze context dwingt zorgorganisaties te zoeken naar een nieuw evenwicht. Maar dan wel graag vanuit het

besef dat mantelzorger en cliĂŤnt onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en gelijkwaardige partners zijn in de samenwerking rond zorg en ondersteuning.

Cecil Scholten

")% * ! % )# Familie en vrienden geven ons zelfvertrouwen, bieden steun en zorgen voor veiligheid en geborgenheid. Ze

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

bepalen voor een deel wie we zijn. Dat geldt misschien nog wel meer voor mensen die afhankelijk zijn van zorg. Mantelzorgers zijn voor hen een vast en vertrouwd ijkpunt. Zij vormen de schakel met de buitenwereld. Maar

Reken op mislukking als bezuiniging het uitgangspunt is

mantelzorgers hebben meestal niet voor hun taak gekozen. Ze rollen als vanzelfsprekend in een situatie die vaak ongemerkt steeds meer tijd en energie kost naarmate de ziekte van hun naaste ernstiger vormen aanneemt. Berichten over bezuinigingen en meer inzet van het netwerk geven hen het gevoel dat er straks nog meer op hun schouders terecht komt. Anderen uit het netwerk om hulp vragen, vinden ze vaak moeilijk en de samenwerking met beroepskrachten verloopt niet altijd even makkelijk. Soms verwachten ze teveel (â€˜jullie nemen de zorg nu toch over?â€™) en soms te weinig (â€˜alleen ik weet wat het beste is voor mijn kindâ€™).

Zorgmedewerkers zullen moeten aansluiten bij de zorg die er al is. De mantelzorger is dan een samenwerkingspartner naar wie je luistert, aan wie je vraagt wat hij en zijn naaste nodig hebben, met wie je kennis deelt en bij wie je toelicht waarom je doet wat je doet. Het besef dat een mantelzorger verschillende rollen vervult, helpt daarbij. Mantelzorgers zijn: _ ondersteuner - door de zorg en ondersteuning die zij bieden en de zorghandelingen die zij soms uitvoeren (zie kader); _ hulpvrager - door hun behoefte

aan informatie over ziektes en ziektebeelden, ondersteuning en het tegengaan van overbelasting; _ naaste - door hun persoonlijke relatie; _ expert - door hun kennis over de wensen en behoeften van de cliĂŤnt en ervaring over wat wel en niet werkt. In de praktijk overlappen deze rollen elkaar.

Onderwerpen die in het beleid aan bod kunnen komen:

Wat betekent dit voor bestuurders? Om te beginnen is het belangrijk te beseffen dat iedere zorgverlener, mantelzorger, vrijwilliger en cliĂŤnt anders is. Iedere situatie vraagt om een aanpak op maat waarin betrokkenen elkaar aanvullen. Dat betekent: afstemmen, de dialoog voeren en samen leren wat wel en niet werkt. De organisatie geeft het goede voorbeeld, biedt rugdekking en zorgt voor de randvoorwaarden vanuit een heldere, persoonsgerichte visie die uitgaat van goede ondersteuning van de cliĂŤnt zodat zijn kwaliteit van leven behouden blijft of verbetert. Houd rekening met de - soms onuitgesproken - angst van medewerkers voor uitholling van hun beroep. Toon begrip voor de manier waarop ze tot nu toe gewerkt hebben en voor hun eventuele weerstand tegen verandering. Ga ook in gesprek met kritische of klagende mantelzorgers om te weten wat hen dwars zit en wat de organisatie daaraan kan doen. Begeleid medewerkers daarin, zodat zij dat gesprek op een goede manier leren voeren. Besteed aandacht aan taal en houding. Termen als â€˜mantelzorgers inzettenâ€™ of â€˜mantelzorgers betrekken bij de zorgâ€™ kunnen helemaal verkeerd vallen. Ook cliĂŤnten en mantelzorgers moeten soms leren dat de zorginstelling niet alles kan oplossen. Het is de taak van management en bestuur om beide perspectieven met elkaar te verbinden en zelf het goede voorbeeld te geven.

Belangrijke succesfactor is dat de hele organisatie - van bestuur tot facilitaire dienst - oog heeft voor mantelzorgers. Mantelzorgbeleid is dus altijd onderdeel van een breder beleid. Belangrijk is uit te dragen dat het niet gaat om extra handen, maar om de overtuiging dat samenwerking voor alle betrokkenen meerwaarde biedt.

1. Toelichting op begrippen en juridische kaders Maak duidelijk wat mantelzorg inhoudt en wat het verschil is met vrijwilligerswerk. Mantelzorg is onbetaalde, vrijwillig verleende zorg en ondersteuning aan naasten. Vrijwilligerswerk is onbetaalde, vrijwillige zorg vanuit een organisatie. Daarmee is de juridische positie van mantelzorgers en vrijwilligers wezenlijk anders: mantelzorgers zijn zelf aansprakelijk voor hun handelen, bij vrijwilligers is de organisatie dat. 2. Duiding van context Wat speelt er landelijk en maatschappelijk? En in de directe omgeving? Denk aan het versterken van zelf- en samenredzaamheid van cliĂŤnten en hun omgeving, het gebruik van technologie en digitale communicatiemiddelen, het samenwerken op lokaal niveau. 3. Waarde van samenwerking voor cliĂŤnt, mantelzorgers en medewerkers CliĂŤnten en mantelzorgers zijn van grote betekenis voor elkaar. Voor beiden is het van belang dat zij van zorgmedewerkers erkenning krijgen voor hun relatie en voor de bijdrage die mantelzorgers leveren. Voor medewerkers leidt de samenwerking tot meer inzicht in de wensen, behoeften en mogelijkheden van cliĂŤnten en

# ! & $ % * # $ # , !' % # $ #$! $! $ /42350+ ! ! ' ! ! ' ! ' ! !"# $ + " " ! % ! ! * ' ! & # + ! ' % ! # % ! % , # ' ! !" %! & !" ' ! !"# $ # + # ' ! ! % ! # , ! - ( # # $ # # %! & !- & " " ! " # $# #- ' ! & ! !" # ,

mantelzorgers en daardoor tot betere zorg en ondersteuning. 4. Samenwerken aan zorg en ondersteuning Mantelzorger, cliĂŤnt en zorgmedewerker werken samen in een gelijkwaardige relatie. Ieders rol is van toegevoegde waarde voor de cliĂŤnt. Als zorgorganisatie sluit je daarbij aan. Samen bied je zorg en ondersteuning die zoveel mogelijk waarde toevoegt aan het leven van de cliĂŤnt. 5. Grenzen verkennen en verleggen Wat mantelzorgers volgens de wet wel en niet mogen doen blijkt nauwelijks begrensd te zijn. Zij mogen bijvoorbeeld ook zorghandelingen verrichten. In het beleid geef je aan hoe je daar als organisatie mee omgaat. In de uitvoering, in de structuur (werkwijze en protocollen) en in de cultuur (houding en gedrag) van de organisatie.

Vrijwilligers vallen onder de verantwoordelijkheid van de organisatie, mantelzorgers niet. Vrijwilligers beschikken over diverse talenten en vaardigheden die ze graag inzetten om het welzijn en welbevinden van cliĂŤnten te vergroten. Vrijwilligers kunnen en mogen meer dan zorgor-

# ' ! !" %! & !" # % % & ' ! " % ' ! $ # # % ! + " ! & ## ! " % !+ # # ! / "* 42340 & ! # $ # # ' ! !" % ' " ! ' % ! $ , * " ' ' ! $ #% ! + ! %! & , !" # # ! " # & !% ! ' & ! , " ! "+ !" % " & # %! & ! * # !% ! # & ! #+

ganisaties denken. Zij mogen bijvoorbeeld ook zorghandelingen uitvoeren als dat bij de welzijnsactiviteiten aan de orde is (zie kader). Bekijk per activiteit en per cliĂŤnt wat nodig is, wat de vrijwilliger daarvoor moet kunnen en willen en of de client daarmee akkoord gaat. Zorg voor goede scholing en begeleiding. Bedenk dat ook vrijwilligers signalen opvangen en luister naar hun verhaal. Ga ook met hen de dialoog gaan. Wees duidelijk over hun rol en bevoegdheden, luister naar hun ideeen en voer ze uit als dat kan.

Meer betrokkenheid, meer mogelijkheden voor zorg en ondersteuning voor cliĂŤnten en meer werkplezier voor medewerkers, dat is wat goed mantelzorgbeleid oplevert. Die conclusie trekken Vilans en Movisie, de uitvoerders van programma In voor Mantelzorg, in hun eindrapportage. Binnen In voor Mantelzorg werkten 80 organisaties uit verschillende zorgsectoren een jaar lang aan een cultuur waarin meer ruimte is voor de inbreng van mantelzorgers. Ook hun werkwijze houdt nu meer rekening met mantelzorgers in bijvoorbeeld zorgplannen en overleg. Investeren in de samenwerking met

KENNIS UIT DE PRAKTIJK

mantelzorgers loont. Niet om zorgmedewerkers te ontlasten, niet om te bezuinigen en ook niet omdat de overheid steeds meer terugtreedt. Zorgorganisaties die dat als uitgangs-

Mantelzorgers zijn zelf aansprakelijk, bij vrijwilligers is de organisatie dat

punt nemen, kunnen rekenen op mislukking. Investeren in mantelzorg loont omdat het bijdraagt aan datgene waar het om draait in de zorg: het vergroten van de kwaliteit van leven van de mensen die die zorg nodig hebben. |

MANAGEMENT SUMMARY 46 1 ! #1& # #$ "

" " % "# !$ ! " $ #

! # & ! # % !' ! ! 1 "+ # !# " " ! % 46 1 ! #1 " 1& # ! # + # & ! % "# % ! ' ! , & # #" & !, !"* ! # !"* !" "#$$! !"* " # % &&&+ % ! # ' ! + .& ! +

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

Adviseur zorgvernieuwing Tom Brandsma.

Loek Kusiak

Marcel van Hoorn

HANDIGE ICT MAAKT ANDER FUNCTIEGEBOUW MOGELIJK

E-HEALTH/MOBILE

4 $ "! &"$ ! % & < ) $ $% ! ! & !%&5

!( %& $ ! ! & " ! ) %& ( !& %/ ! $ ( ! ( $# 2/ ( $+"$ ! %2 ! & ' %+"$ "# ! ! " & % ! $ " && $ 2 !1 ' 2 '$ % +"$ !%& 2 ÂŽÂ‹Â?Â‰ Â„Â‡Â†Â‹Â‡Â?Â– ÍœÍ˜Í˜ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â–Â‡Â? Â‡ÂšÂ–Â”ÂƒÂ?Â—Â”ÂƒÂƒÂŽ Â‡Â? Í?Í˜Í˜ Â‹Â?Â–Â”ÂƒÂ?Â—Â”ÂƒÂƒÂŽÇ¤ % $ " 6 ! % ""/ ! !% ( $# 2 ' % & '%& $ )"! ! ! (""$ & ' %+"$ / ) % ! 978; $%& ( !& %2 " & "( $%& #& "# & &2 "! #& " '+"/ "!&) ""$ "# %& / &" *%& ( "# !& ! $ ! 1 " '+" %& & Â—Â‹Â– Â‡Â‡Â? ÂƒÂƒÂ?Â”ÂƒÂƒÂ?ÇŚÂ„Â‡Â‡ÂŽÂ†Â•Â…ÂŠÂ‡Â”Â? Â‘Â’ Â†Â‡ Â?ÂƒÂ?Â‡Â” Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â– ! % (""$+ ! ( ! % # %* " ! (""$ & $' ( ! Â†Â‹Â˜Â‡Â”Â•Â‡ ÂˆÂ—Â?Â…Â–Â‹Â‡Â• Â‹Â? ÂŠÂ‡Â– ÂœÂ‘Â”Â‰Â’Â”Â‘Â…Â‡Â• Â†Â‹Â‡ Â†Â‡ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â–Â‡Â? ÂœÂ‡ÂŽÂˆ2 %& ! $ !1 & % $ '!! ! )"! $% "# '! ! $ '$ ( ! !&$ ! ! ! '! ## $& !& "# ! !/ "$ ! ! % ' & !/ ( $ & ! ! !/ & ! %& !/ & "! $ ! ! ( ! %#$ 2 ' %& $( $ ! ! ! ) $ $ "#$" # !1 ! Â‘ÂŽÂ—ÂœÂ‘ ÂœÂ‹ÂŒÂ? Â„Â‘Â˜Â‡Â?Â†Â‹Â‡Â? ÂŠÂ‡Â– Â‡ÂŽÂ‡Â?Â–Â”Â‘Â?Â‹Â•Â…ÂŠ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â–Â‡Â?Â†Â‘Â•Â•Â‹Â‡Â” ! +"$ #$"&" " ! ( ! !% ,!& $ $ 1

Cameramonitoring

Niet zelf investeren in slimme ict, maar leasen. Zo heeft Vivantes Ouderenzorg afscheid genomen van traditionele arbeidsprocessen. Het resultaat is volgens bestuurder wijlen John Stegerman (zie het kadertje op de laatste pagina van dit artikel over zijn onverwachte overlijden, red.) meer zorgkwaliteit en eigen regie van de cliĂŤnt, maar ook een besparing van een paar duizend euro per intramurale plek.

Â?Â?Â‹Â†Â†Â‡ÂŽÂ• ÂŠÂ‡Â„Â„Â‡Â? Í Í&#x;Í˜ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â–Â‡Â? Â†Â‡ Â„Â‡Â•Â…ÂŠÂ‹Â?Â?Â‹Â?Â‰ Â‘Â˜Â‡Â” " '+"1 ( !& %2 %&''$%(""$+ && $ " ! & $ ! + & ! $& ( ! & $0 4 !&$" ' & ( ! + & !"2 " & ! ! %&$' &'$ ( $! ') ! ( ! $2 Â„Â‡Â‹Â†Â•Â’Â”Â‘Â…Â‡Â•Â•Â‡Â? Â™ÂƒÂƒÂ”Â„Â‹ÂŒ Â?Â‘Â•Â–Â„ÂƒÂ”Â‡ Â–Â‹ÂŒÂ† Â†Â‘Â‘Â” Â‹Â?Â‡ĆĽÂ…Â‹Â´Â?Â–Â‹Â‡ ) & 1 & + & !" " % ! &"& "# "%% ! !! ! ! $ " !/ +" % ( ! )""!2 Â…Â‘Â?ÂˆÂ‘Â”Â– Â˜Â‘Â‘Â” Â†Â‡ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â–ÇĄ ÂƒÂ?Â„ÂƒÂ…ÂŠÂ–Â‡ÂŽÂ‹ÂŒÂ? Â™Â‡Â”Â?Â‡Â? Â˜Â‘Â‘Â” Â†Â‡ ( $+"$ ! ! ! ! $ # $%"! !+ & ! + 2 $ "! &"$ ! ! ) ! %% !%"$ !1 & ! Â”Â‡Â‰Â‹Â•Â–Â”Â‡Â‡Â”Â– Â‘Âˆ ÂƒÂŽÂŽÂ‡Â• Â‘Â’ Â†Â‡ Â?ÂƒÂ?Â‡Â” Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â– Â‹Â? Â‘Â”Â†Â‡ Â‹Â•Ç¤

SAMENVATTING

') % ! %&''$ $ ! 2% &"$ " " & Â‡Â” Â‹Â? Â‡Â‡Â? Â–Â‹ÂŒÂ†Â•Â‰Â‡Â™Â”Â‹Â…ÂŠÂ– Â™ÂƒÂƒÂ”Â‹Â? Â†Â‡ Ć¤Â?ÂƒÂ?Â…Â‹Â´ÂŽÂ‡ ÂƒÂ”Â?Â•ÂŽÂƒÂ‰ Â†Â‘Â‘Â” +' ! ! ! % $ ' $ / "$ ! ! $ !0 & ! $ ) $ $% $ & ' # ( ! & &" ! " 2 Â†Â‡ Â?Â™ÂƒÂŽÂ‹Â–Â‡Â‹Â– Â˜ÂƒÂ? ÂœÂ‘Â”Â‰ Â‡Â? ÂœÂ‡ÂŽÂˆÂ•Â–ÂƒÂ?Â†Â‹Â‰ÂŠÂ‡Â‹Â† Â˜Â‘Â‘Â” Â†Â‡ Â…ÂŽÂ‹Â´Â?Â– !1 & & " % +"! $ $(""$ $ % "("

"' $ !+"$ ! ) ! %3 ( !& % % ! "" (""$ ( ! ! !!"( & ( +"$ !%& ! / ) $ % &"& "!( $) & "( $ ! %&''$2 $ " ! & $ ! (""$ ! ! !# ""%1 " "& & ( !& % ! ! ') " $ ! % & " 1 "! $ " ! ! '$"5% & " ( ! !( %& $ !1

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

4 ! ( ! &#!5$ % ' $% # 5

! % # ' #" & $0 # +!# '!!# + $ ! % ( + %2 ! ! # ! % ( ' $% # !# $ % ' # # !!# % ! ! ! #$% & ( # % ! 25

Functies geschrapt # ! ' %( ( # #$ % $% + % ( % ?C # 5$ + 25

" +&$% #"!$% & ' #+!# !! $ %& 3 % $ ' % $ # ! 5$ !" # ! % $ !! % ! ' $ '# 2 4 # ! %!3 # $ % ! $ % $% 3 ( # #$2 !!# + & % & % ! % & 3 ( +! ' 2 !!# # %# &# " $ %&$$ !$% $" # ' # =2?;; &#! # %25

Nieuwbouwprojecten % $% !$% +!# '#! ! % %!% # !# $ % ' +!# ' # ! $% 0 '#! % # '!!# % % &# +!# ( # %# 2 4 =;;;50 # % $%&&#$'!!#3 + %% # # # 0 4 $ ' # &( !&("#! % 3 % " # !" % $ ' (! +!# 2 !&(3 & ( # % +! !# $ # % ( !" ! % ' %( "" #% % ,, +!# (! ! 3 "" #% % $ # ' '!!# ' #" & $ - % 2 $% ' #" & $ 3 % ( # ' % $ ' #%0 ( & % !# ' #" & $ % +! # 2 + % !# # ++"5$ 8+!# +( #% " %3 % 0 # 29 #! %2 & $ #%$ $ # #0 ( % ' ! !" # $2 !!# % !# 3 %!!# #$ ! &#! ! % % 25 & 3 &# ' #( % ' # & ' % 3 % C;3" &$$ #$ =;?;0 % ' & % 3 !# % % %$% ' $ $ 2 $ *$ & % # ' ' #" 3 & $+!# % # !' # $ % "! $ % & % ' '!!# )%# &# +!# 0 # $ # $" 3 #! ( % % ( % % % ' % ' # +!# 2 # ! % +!# $% ' #$ %(!!# !" 1 #$% % & $+!# 0 +!# +!# (! 0 % ' #" & $ $ %$% $% % ! 25 ! % * " $% % 0 =;<> ( # $ !% 0 $ ! # % % !# %!!# #!" ' ( #! ( % $% 2 4 & + # ( # == ' #" & $" '!!# # $% % # 3 ! % & $ (!! 2 '! == " + %! %2 % # % # ! #! $ + 3

' $ &# +!# ' # &( ! # $ ' ' % $ + % ! &+! $ ! $ & %' ! $ ' 4" # 3 $ % ( # +!# $% !!# !' # $ % # % ! %52 # $ 1 4 # ( % %!% #$ ! +!# 2 ( # #$ ( # ( +!# & % ' - % % 2 & ! % + % - % % $"# !' # ( % + + ! 2 ' & <3 & % 4+!# & "5 ( 3 $ # "%0 ! % ( # % # - % % ! " ) +!# '# ! 2 AA #3 ' #+!# $% #$ $ $ ! 2 (!!# + % +!# ' # $" %$%2 ( # #$ ! % % ( # + '!!# + !" 1 ' #" 0 +!# ! #$% & 0 $% ' #+!# ' 3 % # 2 $% ( # #$ + ! &+! !! !"' $ %2 6 +!& % # +! # & 70 $ ( % # !!#25 + +! %! % # $% $ % %3% $%! % # '!!# ! % % ! ! + "# % ( + ! $% & % & % ! 3 % %0 #& $'# !$% $" # 2 % 3 # % % ' % $ $$ % ! %! '! ( # % # + # + ' - % % % # ' ( # #$25 # +!# #$ % # ! % $ %3"#! % $ ' $% # 3 + 2 4 % # $ ! ( ' # 2 !% % ' #3 " & $ 4 $5 ' ' $%# % + ! ! &+! - % % +( # +!# '# ( # & # % + %% 2 !!# ! $ ( $ % " # % &$ $$ $ '!!# # $ !# % ! & # +!# 0 % $ 3 # !!#$ ' # & % % ( + % ! 3 &#!5$ ! % ' $% # 25

Perfecte businesscase !!# % #& ' % 0 & % # % & % $ ! # !& % ' % $ $ ! %# % $ !% '!# ' ! %2 # 3 Â–ÂƒÂƒÂŽÂ– Â‹Â˜ÂƒÂ?Â–Â‡Â• ÂƒĆ˘ÂƒÂ?Â?Â‡ÂŽÂ‹ÂŒÂ? Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ ÂœÂ‘Â”Â‰ÂœÂ™ÂƒÂƒÂ”Â–Â‡ Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ - % # " # - % ' :>0@; %!% :B0B@2 4 ,, % % ! &+! $% #%05 # $& #% % # 0 4 % !$% $" # 2 % # $ % ! $ ! 2 $ ' %3 ' # #$ # " !%3 $ $%!"%0 % #! ! ' $! %( # &3 %! % $ !' # # # ' # #2 & 3

Governance ! "# # " " % ! % # $0 & ( ! "# " $ % ! !$ ! # & 0 # # % ! / # % # " ! % $& - " % $( "#$$! & ! # 0 % ! % & # # % ( ! ! #1 ! " . 2 $ #% ! % " ! " ! #

$ ! ( ! ( & $ # % % ! !0 Â•Â’Â‡Â…Â–Â‹Â‡Â˜Â‡Â? Č‹Ć¤Â?ÂƒÂ?Â…Â‹Â‡Â‡ÂŽÇĄ Â?ÂŽÂƒÂ?Â–Â‡Â?ÇĄ Â‹Â?Â–Â‡Â”Â?Â‡ Â’Â”Â‘Â…Â‡Â•Â•Â‡Â?ÇĄ Â‹Â?Â?Â‘0 % # 5 6 % ! ! & ( & !0 ! $ # 0 ( ! $ # ! - ( " # " ! " & - # & ! / ! ! - ! ! % ! ' ) # ! 0 % # - !"# $ & ! !" $ #/ % ! !" % $( # "#$! ! "0 # # " !"# $ # & ! # ! # $ "0 # ! # / ! " ! $ 0

# ! # # $( % ! #& ! ( ! # ( # ! ! "/ ! # $! ! !( ! ! !# !# " " % ! ! ! % "#$$!/ ! !# !# % " 0 % ! ! % # ( # # % ! #0 & ! % # !% !" /3 !% ! # $( # % # " " " % ! ! 978; # ! ( ! "# - #& !"- & 0 ! ! # "- ( ! / ! # & ! #- # ! ! % ! ""$ " - # " ! ! % # # ! / 2 ! ( ! & % # "# !# ( #" % ! #& ! / 0 # # & # "# / % # " & 0 "#! ! # # ( ! % $ $ #/ # & ! # $ "# ! ! ) # ! # !( # # $& $ # " # ! # # # ( ! % ! # ! 3- $" % "#$$! ! !# % # !/ 4

E-HEALTH/MOBILE

! % # $*# # $"- % !& ! Â˜ÂƒÂ? Â†Â‡ Â„ÂƒÂ?Â? Â†Â‹Â‡ Â†Â‡ Â‘Â?Â–Â™Â‹Â?Â?Â‡ÂŽÂ‹Â?Â‰ Â˜ÂƒÂ? Â‘ÂŽÂ—ÂœÂ‘ ÂŠÂ‡Â‡ÂˆÂ– Â‰Â‡Ć¤0 ! /3

$" " ! $! "#/

TRAGISCH VERLIES In dit artikel, dat al enige tijd geleden is geschreven, spreekt John Stegerman als een betrokken en innovatieve bestuurder over zijn werk bij Vivantes, waar helaas op tragische wijze een einde is gekomen toen hij op 6 mei van dit jaar bij een ongeval op zijn vakantieverblijf in Frankrijk om het leven kwam. De redactie van BoardRoom ZORG wenst zijn nabestaanden moed en kracht bij het verwerken van dit verlies. Dit schrijft Vivantes op de eigen website: â€˜We treuren om John Stegerman. We gaan niet alleen zijn enorme betrokkenheid missen, ook de aandacht die hij had voor het welbevinden van zijn cliĂŤnten, medewerkers en vrijwilligers.â€™

nummer 3 | juni 2016 | www.boardroomzorg.nl

0 -,!. + *

'* & ,

Onze vestigingen:

0OEFSTDIFJEFOE WFSNPHFO 3JFLFO 0PNFO

Apeldoorn: 055 - 5 271 271 Zwolle: 038 - 4 259 200 Arnhem: 026 - 3 57 57 57

al InU CVSFBV meer dan 25 jaar WPPS XFSWJOH FO TFMFDUJF WBO NBOBHFST CFTUVVSEFST FO UPF[JDIUIPVEFST JO EF [PSH

www.nysingh.nl

* &!+ ,! 8 .!+ -*+

͘͞ ǧ ͛͘͜͟͞͠͠͠

XXX SJFLFOPPNFO OM

Ǥ ͛͘ǡ

' $ *' (6 ' * ''% *! , 2!

'( & * /'* & % #, !& &! .'*%

͚͙͘͞ Ȃ ͚͛

(*!% !* '( +,--* *+ 5 ,' 2! , '- *+ &

' '( &! /!"2 5 ,2!" $ #,*'&!+ 5

,'(% & *+ !& 2'* 7

% &!+ 5 ''* ','#'(!3&5 '(& % &

'' 8 & !& * , -*6 & $' 2

'&& % &, &6 ' * ''%

' '( &! & * % &! *5 2'& *

?E8A?DBFEA@5 " &#$' 2 <. #% ! & ,7&$

. *+ !"&, 2 + # * ( * " *7

.''* & ,' +, %%!& . & -!, . *7

* , -*6 & *! % &

* '&& % &,6 > @HH5D?7 *2 & !&

= #% ! & , A?@E

!& *! % &<. #% ! & ,7&$

-!, &$ & > AH5D? : ; & > C@5D? :&! ,8 8

- $! ,! .''*/ * &6 ( ! * !&2 & !&

,! * +6 #% ! & ,5 ('+, -+ CCG5

$ & &;7 *!"2 & 2!"& 0 $-+! ,/7 ( $$

. & & !" * ' !& '*% ,! 2!"&

AC?? $( & & & !"&

-!, . & . & #% ! & , 2!"& $ % &

+, & * (- $! ,! .''*/ * & . &

///7. #% ! & ,7&$

''*/ * & . & ,' ( ++!& 7 2 2!"& ,

#% ! & , . & ,' ( ++!& 7 2 2!"& ,

!$ * +6

.!& & '( ///7. #% ! & ,7&$ 7

.!& & '( ///7. #% ! & ,7&$

* ,! ' * *''%2'* <. #% ! & ,7&$

($ ǣ Ƣ

!+ $ !% *6 $$ !& 2 -!, . '( &'% &

+!, 6 ///7 ' * *''%2'* 7&$

'&,*'$ * '($ 7 ! .''*

!& '*% ,! !+ % , *'',+, 2'* .-$ ! !

/ *# *+6 ' # -+! #5 '& $

'-&, &,+. *#$ *!& . & * &, '*&,'&

+ % & +, $ 7 "-!+, ! & .'$$ ! !

-!, & -!+5 $ 0 -&+,5 !*!& ' *# *#

///7. #% ! & ,7&$

#-&& & , * &! , /'* & * & * 7

'-&,% & *6

'&& % &, & %!&!+,* ,! 6

#% ! & , & !" 2 -!, . ,*'## &

$ !& . & $! ,5 ?E8 BECDBGH@

#$ &, &+ *.! <. #% ! & ,7&$

* ,! & % / *# *+ &. * & & ''#

% $ !& . &.$! ,<. #% ! & ,7&$

, $7 ?GG8DGC?GGG

& &+(* # $!"# ! .''* + ! ,

!, . *6 * *!)- % &+

'(1*! ,6 $$ * , & .''* '- &7

!* ,! ' !& !* , .'$ !+ . & , *-!#

&,/ *(6 -* - &+ 5 . &, *

! ,+ -!, 2 -!, . % /'* &

. & '( &'% & !& '*% ,! 7

(% #6 '$'*+ & .5 ///7 '$'*+ &7&$

. *. $.'- ! 5 '( +$ & !& &

*-#6 & *!&#5 (( $

-,'% ,!+ * . &+ +, & '

6 @BG@ 9 ?H?@

Samen het verschil maken 17 NOVEMBER 2016 BEATRIXGEBOUW UTRECHT

Dag van de Gastvrijheid

Hospitality Management Nederland (vHMN), foodcare professionals en Gastvrije Zorg bundelen wederom de krachten voor een nieuwe editie van de Dag van de Gastvrijheid 2016. DĂŠ plek waar alle professionals op het gebied van eten, drinken en gastvrijheid in de zorg elkaar ontmoeten: Alles draait deze dag om samen werken aan gastvrijheid. De unieke opzet zorgt ervoor dat iedereen uit het team zijn hart op kan halen. Zowel managers, voedingsassistenten, koks, hoofden voeding, inkopers, gastvrouwen als gastheren.

MEER INFORMATIE EN INSCHRIJVEN OP:

www.dagvandegastvrijheid.com Tijdens de Dag van de Gastvrijheid vindt de ďŹ nale van het Beste menu van de zorg plaats! ORGANISATIE

SPONSOREN