1 june 2010

pHé 2010

1

2

pHé 2010

pHé 2010

3

4

pHé 2010

pHé 2010

5

6

pHé 2010

pHé 2010

7

8

pHé 2010

dü+<˚X¯eTT

ªªnÁ–øÏì¢ ø˘μμ ù|s¡T‘√ ˇø£ ø=‘·Ô e´ekÕj·T e÷dü|Áü ‹ø£qT Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ s¬ ‘’ T· \ùde≈£î n+øÏ‘+· #˚d÷ü Ô ÁbÕs¡+_ÛdTü qÔ ï dü+<äs“¡ +¤ ˝À øÏkÕHé MT&çj÷· ÇH√ïy˚wHü ‡é dü+düú yê]øÏ, |üÁ‹ø£ dü+bÕ<ä≈î£ \T @\÷] kÕ+ã•esêe⁄ >±]ÿ Vü≤è<äjT· |üPs¡«ø£ n_Ûq+<äq\T. >∑‘· X¯‘êã›ø±\+>± eTq<˚X+¯ ˝À ÄVü‰s¡ |ü<ësê∆\ ñ‘·Œ‹Ô 200 qT+&ç 250 $T*j·THé ≥qTï\ e<äH› ˚ ì\∫b˛sTT+~. eTq ø£+fÒ ‘·≈î£ ÿe kÕ>∑TuÛ÷Ñ $T ø£*– ñqï #ÓH’ ê 500 $T*j·THé ≥qTï\ ÄVü‰s¡ |ü<ësê∆\ ñ‘·Œ‹Ô #˚jT· >∑\T>∑T‘·T+~. |ü+&ÉT,¢ ≈£Ls¡>±j·T\ s¡+>∑+˝À eTq+ >∑D˙j·T+>± n_Ûeè~∆ #Ó+~Hê, 40 XÊ‘·+ |ü+≥ $ìjÓ÷>∑<ës¡T\≈£î #π̊s˝Àù| bÕ&Ó’b˛‘·Tqï~. |ü|ü \T, q÷HÓ–+»\ ñ‘·Œ‹Ô eTØ <ës¡TD+>± ñ+&É&+É ‘√, uÛ≤Ø Ks¡TÑ√ $<˚XÊ\qT+&ç ~>∑TeT‹ #˚dTü ø√e\dæq |ü]dæ‹ú @s¡Œ&ç+~. Á|üuTÑÛ ‘·«+ <˚X+¯ ˝À ÄVü‰s¡uÁÑÛ <ä‘ê #·{≤ºìï Á|üyX˚ ô¯ |fÒº dü+<äs“¡ +¤ ˝À 40 $T*j·THé ≥qTï\ ÄVü‰s¡ |ü<ësê∆\ ø=s¡‘q· T m<äTs√ÿe\dæ ñ+≥T+<äì |ü]o\≈£î\ n+#·Hê. ô|q’ ‘Ó*Œq >∑D≤+ø±\T Ç{Ϻ øÏw¢ ºü |ü]dæ‘ú T· \qT dü÷∫düTqÔ ï dü+<äs“¡ +¤ ˝À eTq<˚X+¯ ˝À ÄVü‰s¡ ñ‘·Œ‹Ô eT]j·TT ñ‘êŒ<äq ø=ìï s¬ ≥T¢ ô|+bı+~+#·e\dæq nedüs+¡ m+‘ÓH’ ê ñ+~. 1960`70eT<Û´ä ø±\+˝À eTq+ kÕ~Û+∫q yÓTT<ä{Ï Vü≤]‘· $|üe¢ + ˙{Ï bÕs¡T<ä˝ kÂø£sê´\T $düèÔ ‘·+ #˚jT· &É+ e\q n~Ûø£ ~>∑Tã&çì#˚à e], >√<ÛTä eT e+>∑&Ü\ e\q dü+uÛeÑ yÓT+Æ ~. ø±ì uÛ≤s¡rj·T e´ekÕj·T |ü<‘∆ä T· \T bÕ‘· kÕ+Á|ü<ëj·T Ø‹˝ÀH˚ ø£s&¡ TÉ >∑{ºÏ b˛sTT ñHêïsTT. n+<äTe\q uÛ≤s¡‘· e´ekÕj·T+ düeTè~∆>± \_Û+#·ì ˙{Ï ñ|üj÷Ó >∑+˝À ø±ì, |ü+≥\ m+|æø˝£ À >±ì, ˙{Ï j·÷»e÷q´+˝À >±ì #ê˝≤ ndüeTs¡+∆ >± ñ+~. ÄVü‰s¡ uÛÁÑ <ä‘ô· |’ n+<äs÷¡ Ä+<√fi¯q #Ó+<äT‘·Tqï H˚|<ü ´äÛ +˝À Ä<äsD ¡ kÕ<Û´ä yÓTqÆ |ü]XÀ<Ûqä \ <ë«sê s¬ +&Ée Vü≤]‘· $|üy¢ êìï rdüT≈£î sêe\dæq nedüs+¡ m+‘√ ñ+~. uÛ≤s¡rj·T ùd<ä´ $<ÛëHê˝À¢ düeT÷\ e÷s¡TŒ\T sêe\dæq nedüs+¡ ñ+~. \øå±´\ø£qT>∑TD+>± |ü]XÀ<Ûqä \T »]|æ ªªÁ|üj÷Ó >∑XÊ\qT bı\+u≤≥μμ |ü{+ºÏ #ê*‡ ñ+~. á ô|’ \øå±´\qT kÕ~Û+#˚ Á|üÁøÏjT· ˝À á s√E $&ÉT<ä\ #˚dTü qÔ ï |üÁ‹ø£ XÊgy˚‘≈Ô· î£ , s¬ ‘’ T· ≈£î düe÷q+>± ñ|üj÷Ó >∑|&ü TÉ ‘·T+~. á |üÁ‹ø£ $»j·Te+‘·+ ø±yê\ì Ä•dü÷Ô Hê X¯óuÛ≤ø±+ø£\å T ‘Ó*j·TCÒdTü HÔ êïqT....

- |æ.mdt. sêyÓ÷àVü≤qsêe⁄, IPS (‘·$Tfi¯Hê&ÉT e÷J >∑es¡ïsY)

pHé 2010

9

10

pHé 2010

qej·TT>∑ yÓ’‘ê[≈£î&ÉT &܈ˆ Hês¡àHé uÀsê¢>¥

$wüj·T dü÷∫ø£ 1. e÷$T&ç m>∑TeT‘·T\T $$<Ûä <äX¯˝À¢ C≤Á>∑‘·Ô\T 2. qej·TT>∑ yÓ’‘ê[≈£î&ÉT &܈ˆ Hês¡àHé uÀsê¢>¥ 3. y˚dü$˝À ¬s’‘·T\T #˚|ü≥ºe\dæq |üqT\T 4. _+<äT ùd<ä´ e´edüú ` düeTs¡∆ ìs¡«Vü≤D 5. y˚dü$˝À |üX¯ób˛wüD ` j·÷»e÷q´ yÓTfi¯≈£îe\T 6. y˚dü$˝À #Ós¡≈£î |ü+≥≈£î ˙{Ï‘·&ÉT\T 7. Wwü<ä $\Te, yêDÏ»´ yÓ\T¢e n<˚ <ëìeTà Á|ü‘˚´ø£‘· 8. 2020˝À ª¬s’‘˚ sêEμ 9. j·T+Á‘· j·T»„+ ` e´ekÕj·T eT+Á‘·+ 10. Ä<äs¡Ù ¬s’‘·T, e÷s¡Z<ä]Ù, ªkÕs¡~Ûμ n‘·&˚ ˇø£ ôd’q´+ 11. H˚\‘·*¢ ‘·T[fl+‘· ` ¬s’‘·T _&ɶ |ü⁄\ø£]+‘· 12. ø£s√+&Ü Je ø£+#Ó yÓTTø£ÿ 13. ø£èwæ ñ+fÒ ‘√≥\T dæs¡T\T ≈£î]|ækÕÔsTT 14. $‘·Ôq X¯ó~∆ ÁbÕeTTK´‘· 15. eT{Ϻ qeT÷Hê ùdø£s¡D˝À yÓT\≈£îe\T `uÛÑ÷kÕs¡ |üØø£å\T 16. nqï<ë‘·\≈£î Ä|üqTï˝Ò ˝Òsê?

17. sêh+˝À $$<Ûä |ü+≥\T, |ü]XÀ<ÛäHê kÕúHê\T 18. HêD´yÓTÆq $<ä´ ` n‘·T´‘·ÔeT |ü]XÀ<Ûäq ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·T \ø£å´+ 19. k˛j·÷ m>∑TeT‘·T\ n<äT|ü⁄, ø√fi¯fl |ü]ÁX¯eT≈£î eT<äT|ü⁄ 20. ùd+Á~j·T e´ekÕj·T+ ` ÄeX¯´ø£‘· 21. ¬s’‘·T≈£î \_∆ ` $ìjÓ÷>∑<ës¡TìøÏ ‘·è|æÔ n<˚ ôV≤]fÒCŸ \ø£å´+ 22. $‘·Ôq #·≥º+‘√ ¬s’‘·T kÕ~Ûø±s¡‘·≈£î #Ó\T¢ 23. uÛÑ÷$T‘√ |üì˝Òì kÕ>∑T 24. Ä<äs¡Ù e÷$T&ç ¬s’‘·T lìyêdü¬s&ç¶ 25. ô|ò]ºπ>wüHé n+fÒ?

26. eèøå√ s¡ø£å‹ s¡øÏå‘·' 27. $‘·Ôq ÁãVü≤à ø=+>∑s¡ s¡y˚Twt 38. $‘·Ôq kÕ~Ûø±s¡‘˚ ÄVü‰s¡ uÛÑÁ<ä‘·≈£î |ü⁄Hê~ 39. #Ós¡≈£î q]πø j·T+Á‘·+ ÄeX¯´ø£‘· 30. uÛ≤s¡rj·T _j·÷´ìøÏ _˝Ÿπ>{Ÿ‡ Á|üX¯+dü 31. eØ®ìj·÷ bı>±≈£î≈£î eT+∫ &çe÷+&é 32. e+&˚ nedüs¡+ ˝Òì _j·T´+ 33. dü+bÕ<ä≈£îì dü«>∑‘·+

13 16 17 19 22 24 25 27 32 35 36 39 40 42 44 46 47 48 50 51 53 54 56 58 60 61 62 64 65 67 68 70 71

16 ˝À

uÀsê¢>¥ Hê+~|ü*øÏq ø£èwæøÏ ªVü≤]‘· $|ü¢e+μ e\¢ Á|ü|ü+#· <˚XÊ˝À¢ ÄVü‰s¡ ñ‘·Œ‘·TÔ\T ¬s{Ϻ+|ü⁄ nj·÷´sTT. eTTK´+>± uÛ≤s¡‘Y, bÕøÏkÕÔHé <˚XÊ\T n‘·´~Ûø£+>± \_›bı+<ësTT. á ¬s+&ÉT <˚XÊ\T 1960`90 ø±\+˝À |ü+≥\ ~>∑Tã&ç .....

Wwü<ä $\Te, yêDÏ»´ yÓ\T¢e n<˚ <ëìeTà Á|ü‘˚´ø£‘·

25 ˝À

<ëìeTà Á|üdüTÔ‘·+ m>∑TeT‹ $\Te s¡÷. 250/- ø√≥T¢ ñ+&É>± e#Ã̊ 10 @fi¯fl˝À Bì $\Te 4y˚\ ø√≥¢≈£î #˚s¡T≈£î+{À+<äì ì|ü⁄DT\ n+#·Hê.

$‘·Ôq X¯ó~∆ ÁbÕeTTK´‘·

42 ˝À

dü¢ÁØ Á{°{ŸyÓT+{Ÿ |ü<ä∆‹˝À n+‘·sê«Væ≤ø£ •©+Á<ä Hê•qT\qT ˙{Ï˝À ø£*|æ ∫ø£ÿ{Ï Á<ëeD+˝≤ ‘·j·÷s¡T #˚düTø=ì Ä Á<ëeD≤ìï $‘·ÔHê\≈£î |ü{Ϻ+∫ ˙&É˝À Äs¡u…≥Tºø=ì $‘·TÔø√yê*.

eT{Ϻ qeT÷Hê ùdø£s¡D˝À yÓT\≈£îe\T ` uÛÑ÷kÕs¡ |üØø£å\T

44 ˝À

eT{Ϻ qeT÷Hê\qT #Ó≥¢ ÁøÏ+<ä, >∑≥¢ |üø£ÿq, ø£+#Ó\ <ä>∑Zs¡ ø±*u≤≥˝À¢ qeT÷Hê\qT rj·T≈£L&É<äT. u≤>± kÕs¡e+‘·yÓTÆq #√≥¢ eTØ ìkÕ‡s¡e+‘·yÓTÆq #√≥¢ eT{Ϻì ø£*|æ rj·T≈£L&É<äT.

¬s’‘·T≈£î \_∆ ` $ìjÓ÷>∑<ës¡TìøÏ ‘·è|æÔ n<˚ ôV≤]fÒCŸ \ø£å´+

53 ˝À

¬s’‘·T\≈£î düø±\+˝À dü¬s’q dü\Vü‰\T Ç∫Ã, HêD´‘· Á|üe÷D≤\qT bÕ{Ï+#˚+<äT≈£î yê]ì eTT+<äT≈£î q&ç|æ+#·&É+‘√bÕ≥T dü¬s’q <Ûäs¡ düø±\+˝À |òü\kÕj·÷ìï n+<äCÒj·T&É+˝À ôV≤]fÒCŸ j·÷»e÷q´+ eTT+<äT+≥T+~.

Ä<äs¡Ù e÷$T&ç ¬s’‘·T lìyêdü¬s&ç¶

58 ˝À Á|ü‹ d”»Hé nsTTb˛sTTq yÓ+≥H˚ yÓTT≥º yÓTT<ä≥ yÓ÷&Ó’b˛sTTq ø=eTà\qT q]øÏ y˚j·T>± m+&ÉT |ü⁄\¢\qT @]y˚j·T&É+ »s¡T>∑T‘·T+<äHêïs¡T. ‘·s¡Tyê‘· H˚\u≤s¡Tq n&ɶ~&ɶ+>± ñqï ø=eTà\qT q]øÏ y˚kÕÔeTì ‘Ó*bÕs¡T.

pHé 2010

11

dü+bÕ<äø°j·T+

Vü≤]‘· $|ü¢e s¡<∏äkÕs¡<ÛäT\+<ä]ø° e+<äqeTT\T! H˚{Ï e´ekÕj·T+ s¬ ‘’ q· ï≈£î ˇø£ j·T»„+! eTs√ $<Û+ä >± #ÓbÕŒ\+fÒ ˇø£ ô|<ä› APTEL 11662

dü+|ü⁄{Ï : 1

dü+∫ø£ : 1 N|òt m&ç≥sY

@\÷] kÕ+ã•esêe⁄,

M.Sc., (Hort)

nk˛dæjT˚ {Ÿ m&ç≥sY yÓ’.$. qs¡dæ+Vü‰sêe⁄ e÷¬sÿ{Ï+>¥ y˚TH˚»sY _. ø£fi≤´DY #·Áø£e]Ô, B.Sc., (Hort), M.B.A., &çC…’ì+>¥ &ç.{Ï.|æ. myéT. Ä~Hêsêj·TD (u≤ãT) myéT. eT<ÛäTu≤\ Printed, Published, Edited and Owned by :

Yeluri Sambasiva Rao,

M.Sc., (Hort)

Editorial & Marketing Office : Kisan Media Innovations Pvt. Ltd. Plot No. 5, MJR Residency, Vittal Nagar, Chinatokatta, New Bowenpally, Secunderabad - 11. A.P. India Phone : 040-27957082 Fax : 040-27957081 E-mail : agriclinic.org@gmail.com kisancommunications@gmail.com, Printed at :

Prajasakthi Publications Ashok Nagar, Hyderabad.

No Part of this magazine can be reproduced, limited or transmitted in any form, including electronic, mechanical, photo copying, recording or any information stage retrieval system or extracted in any way without permission from the publisher.

Views expressed in the magazine need not necessarly be those of the Editor / Publisher

#·<äe+&ç!

#·~$+#·+&ç!!

dü+e‘·‡s¡ #·+<ë s¡÷. 250/` $&ç Á|ü‹ s¡÷. 30/`

düyê˝Ÿ ≈£L&Ü! Äs¡T>±\+ ø£w+ºæ ∫Hê ÁX¯eT≈£î ‘·–q |ò*ü ‘·+ \_Û+#·øb£ ˛e&É+ m≥T #·÷dæHê n\TeTT≈£îqï ìsêX¯, |ü+&ç+∫q |ü+≥≈£î –≥Tºu≤≥T <Ûsä ˝¡ øÒ £ z yÓ|’ ⁄ü , Á|ü|+ü #·e÷¬sÿ{Ÿ‘√ b˛{° |ü&˝É ìÒ ìdü‡Vü‰j·T‘· eTs√ yÓ|’ ⁄ü s¬ ‘’ q· ïqT Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î Áù|sπ |ædTü HÔ êïsTT. á |ü]dæ‘ú T· \ yÓq≈£îqï ø±s¡D≤\qT, |ü]cÕÿsê\qT $&ÉeTs¡∫ #Ó|Œü &É+ n+<ä] ø£seÔ¡ ´+. kÕ+‘·«q ø£*Œ+#·˝ìÒ bÕ\≈£î\ ìdü‡Vü‰j·T‘· s¬ ‘’ q· ïqT Á≈£î+>∑BdüT+Ô &É>± düe÷#ês¡ s¡+>∑+˝À eTT+<äTHêïeTì >=|üŒ\T #Ó| ü ≈£îHêï s¬ ‘’ q· ï ÄÁø√XÊìï Á|ü‹_+_+#·ì MT&çj÷· yÓ|’ \üò ´eT÷ Á|ükÕúeHês¡Ω+. ∫qT≈£î sê*Hê, |ü⁄e⁄« |üPdæHê, yÓTT>∑‘Z =&ç–, ø±j·T>± e÷] |ü+&Ó’ |ò*ü ‘·$T∫ÃHê, s¬ ‘’ î£ ≈£î $T–˝Ò~ e÷Á‘·+ e÷qdæø±q+<äyT˚ . s¬ ø£ÿ\T eTTø£ÿ\T #˚dTü ≈£îHêï #ê*q+‘· |ò*ü ‘·+˝Òì e´edü˝ú À s¬ ‘’ q· ï ìX¯Ùã›+>± ‘·q s√<äqqT eTqdüT˝ÀH˚ <ë#·T≈£î+{≤&ÉT. m<äT{Ï yê]øÏ u≤<Û\ä T #Ó|⁄ü Œø√˝Òì e´øÏ>Ô ±, Ä‘·à>ös¡yêìøÏ Á|ürø£>± s¬ ‘’ q· ïqT ù|s=ÿqe#·TÃ. ˇø£ eTVü‰e´edü≈ú î£ eT÷\|ü⁄s¡Twüß&ç>± uÛ÷Ñ $Tô|’ Je⁄\≈£î ÄVü‰sêìï n+~dü÷,Ô ‘êqT e÷Á‘·+ |üdTü \Ô ‘√ J$dü÷Ô ø±˝≤ìï HÓ≥Tºø=düTHÔ êï, ø±\+e÷Á‘·+ n‘·ìì yÓ+{≤&ÉT‘·÷H˚ ñ+~. n‹eèwæ,º nHêeèwæ,º Á|üøè£ ‹ Á|üfij ¯ ÷· \T n‘·ìøÏ XÊ|ü+>± e÷sêsTT. düe÷»+˝À ø√{≤¢~eT+~øÏ ñbÕ~Û ø£*Œ+#˚ e´ekÕj·Ts¡+>∑+ô|’ bÕ\≈£î\T #·÷düTqÔ ï ∫qï#·÷|ü⁄ s¬ ‘’ q· ï\qT ã*<ëHê\≈£î Áù|sπ |ædTü qÔ ï~. Á|ü|ü+Nø£s¡D H˚|ü<Ûä´+˝À $X¯«+ n+‘ê ≈£îÁ>±eT+>± e÷]b˛sTT+<äì >=|üŒ\T #Ó|ü ≈£îHêï, Á>±eTd”eT\qT, |ü+≥\ <äTdæ‹ú ì, Á‘ê>∑T ` kÕ>∑T˙s¡T ˝Òø,£ $C≤„q e÷]Œ&ç ø=s¡e&ç m&Ü]>± e÷] yÓ÷&Ób’ ˛‘·Tqï J$‘ê\>∑T]+∫ Ä˝À∫+#˚ Hê<ÛTä &˚˝&Ò TÉ . bÕ\≈£î\qT ªªuÛ÷Ñ e÷s¡+Z μμ |ü{+ºÏ #˚+<äT≈£î #˚dTü qÔ ï nø£ås¡j·T»„y˚T ªnÁ– øÏ¢ìø˘μ e÷dü|üÁ‹ø£. b˛{° Á|ü|ü +ü #·+˝À –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ ø£sT¡ yÓ’ ‘êqT |ü+&ç+∫q |ü<ësê∆\H˚ 100 XÊ‘·+ m≈£îÿe <Ûsä \¡ ‘√ ‹]– ø=ì eTqT>∑&É kÕ–+#˚ s¬ ‘’ q· ï <äTdæ‹∆ ì yÓ*øÏrdüT+Ô ~ ªªnÁ– øÏì¢ ø˘ μμ düe÷»+˝Àì ø√{≤¢~eT+~ Á|ü»\ Äø£*u≤<Ûqä T rs¡Tdü÷HÔ ,˚ ‘êqT e÷Á‘·+ ø=y=«‹Ô˝≤ ø£]–b˛‘·÷ Jeqj·÷Hêìï <äTs¡“s¤ +¡ >± >∑&TÉ |ü⁄‘·Tqï s¬ ‘’ q· ï u≤<Ûqä T m\T¬>‹Ô #êfÒ<˚ ªªnÁ– øÏì¢ ø˘μμ. s¬ ‘’ ê+>∑+ ÄX¯\T, ÄX¯j÷· \T, ø£\\qT Á|ü‹_+_+#˚ ø£sy¡ ê\+>±, ìcÕí‘T· ˝…q’ e´ekÕj·T XÊgE„\T, ø£\+ ôdì’ ≈£î\ kÕs¡<´äÛ +˝À, s¡+>∑T\ Vü≤]$\T¢˝≤ e´ekÕj·T nqTã+<Ûä s¡+>±\ yêdü$Ô ø£ <äèø√ÿD <äsŒ¡ D+>± yÓ\Te&ÉT‘·TqïB ªªnÁ– øÏì¢ ø˘μμ. Ä<ÛTä ìø£ e«ekÕj·T+ m<äTs=ÿ+≥Tqï ô|qTdüyêfi¯ófl, yê{Ïì n~Û>$∑ T+#˚ e÷sêZ\ dü÷#·q Á|ü<ëÛ q ø£seÔ¡ ´+>± uÛ≤$düT+Ô ~ ªªnÁ– øÏì¢ ø˘μμ. Á|ü|+ü #·+˝Àì $$<Ûä <˚XÊ\ HêD´‘·‘√ b˛{°|&ü ,ç ñ‘·Œ‘·T\Ô kÕeTsê∆´ìï ô|+bı+~+#·Tø√e&É+ m˝≤? Á|ü|+ü #·+˝Àì Á|ü‹ ñ‘·Œ‹Ô <ës¡Tì˝≤ s¬ ‘’ T· ≈£L&Ü ‘·qT |ü+&ç+∫q |ü+≥≈£î ‘êH˚ <Ûsä q¡ T ìs¡sí TT+#·T≈£îH˚ n~Ûø±sêìï bı+~, kÕ«e\+ãq ~X¯>± m+<äT≈£î |üjT· ì+#·≈L£ &É<Tä nH˚ n+XÊ\ Ä<Ûës¡+>± yÓ\Te&˚ yê´dü |üs+¡ |üs\¡ düe÷Vü‰s¡yT˚ ªªnÁ– øÏì¢ ø˘μμ. ªª|ü⁄&É$T‘·*ø¢ Ï |ü⁄]{ÏH=|ü \Tμμ düèwæ+º ∫ Vü≤]‘· $|üe¢ +˝À ‘·qe+‘·T ø£syÔ¡ ê´ìï ìs¡«Væ≤+#·&ÜìøÏ q&ÉT+ø£{qºÏ kÕe÷õø£ <äèø£Œ<Û+ä >∑\ XÊgy˚‘\Ô· j·TC≤„ìøÏ düVü ‰ü j·T+ n+~+#˚+<äT≈£î ‘√{Ï e´ekÕj·T XÊgE„\T, ì‘·´+ s¬ ‘’ q· ïqT yÓqTï‘·{ºÏ Áb˛‘·‡Væ≤+#˚ ¬s’‘·THêj·T≈£î\T, Á|üuÛÑT‘ê«~Ûø±s¡T\T, dü«#·Ã¤+<Ûädü+düú\ Á|ü‹ì<ÛäT\T ‘·eT $\TyÓ’q s¡#·q\ <ë«sê Áb˛‘·‡Væ≤+#˚+<äT≈£î eTT+<äT≈£î sêyê\ì ø√s¡T‘·THêïeTT. ªªø£èwæ‘√ HêdæÔ <äT]“¤ø£å+μμ nqï HêqT&çì ì»+ #˚ùd+<äT≈£î ìs¡«Væ≤düTÔqï á nø£ås¡ j·TC≤„ìøÏ ‘√&ÜŒ≥Tq+~+#˚+<äT≈£î düe÷»+˝Àì nìï esêZ\ düV≤ü ø±sêìï ø√s¡T‘·THêïeTT. Ä<ÛTä ìø£ Á|ü|+ü #·+˝À e´ekÕj·T Ä]∆ø£ e´edü≈ú î£ |ü≥Tºø=eTà\T>± ì\TdüTqÔ ï ø±s√Œπs{Ÿ dü+dü\ú T. n≥T ùd<ä´+˝Àq÷, Ç≥T yêDÏ»´+˝Àq÷ ‘·eT ÁbÕMD´‘·qT ìs¡÷|æ+#·T≈£îì e´ekÕj·÷_Ûeè~∆ø,Ï nqTã+<Ûä s¡+>±\ n_Ûeè~∆øÏ ø£èwæ #˚dTü qÔ ï ì|ü⁄DT\T, e´ekÕj·T, ñ<ë´qeq, |üXó¯ yÓ<’ ´ä , $X¯«$<ë´\j·÷\ n<Ûë´|ü≈î£ \T ‘·eT düV‰ü j·T düV≤ü ø±sê\T ì+&ÉT>± n+~kÕÔsì¡ eTqdü÷Œ¤]>Ô ± Ä•dü÷.Ô ..

MT

>∑eTìø£ : nÁ– øÏ¢ìø˘ ÁbÕs¡+uÛÀ‘·‡e dü+<äs¡“¤+>± Ç~ Á|ü‘˚´ø£

dü+∫ø£ m≈£îÿ |ù J\‘√ yÓ\Te&ç+~. p˝…’ dü+∫ø£ j·T<Ûë$~Û>± 52 |ù J\‘√ yÓ\Te&ÉT‘·T+~.

(@\÷] kÕ+ã•esêe⁄, M.Sc., (Hort))

www.agriclinic.org / www.kisanmedia.com

12

pHé 2010

Á|ü‘´˚ ø£ ø£<q ä∏ +

pHé 2010

13

` sêj·T\ sêeTø£èwüí, M.Sc., (Hort) >√¢ã˝Ÿ Vü‰]º düØ«ôddt, ôV≤’ <äsêu≤<é ôd˝Ÿ : 9010979044

|Á |ü +ü #·yê´|ü+Ô >± |ü+&˚ 16 $T*j·THé ≥qTï\e÷$T&ç ñ‘·Œ‹Ô˝À düTe÷s¡T 10 $T*j·THé ≥qTï\T uÛ≤s¡‘Y ˝ÀH˚ |ü+&ÉT‘·T+~. sêh+˝À düTe÷s¡T 1.2 $T*j·THé mø£sê˝À¢ e÷$T&ç |ü+≥qT kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïeTT. Bì <ë«sê 3 qT+&ç 4 $T*j·THé ≥qTï\ e÷$T&ç ñ‘·Œ‹Ô »s¡T>∑T‘·T+~. sêh+˝À ø£ècÕí, ∫‘·÷sÔ T¡ , KeTà+ õ˝≤¢˝À¢ e÷$T&çì n~Ûø+£ >± kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïs¡T.

ø±j·T\qT ø=]π>f…&é ô|ò’ãsY u≤ø˘‡˝À bÕ´ø˘ #˚j·TT≥

e÷$T&ç ñ‘·Œ‹Ô #˚ùd <˚XÊ˝À¢ n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·Tqï <˚XÊ\<˚ eTTK´bÕÁ‘·. uÛ≤s¡‘,Y #ÓH’ ê, ã+>±¢<X˚ Ÿ, <∏ësTT˝≤+&é, |ò*æ ô|Œ’ Hé‡, Áu…õ˝Ÿ eT]j·TT yÓTøχø√ <˚XÊ\˝À á |ü+≥qT m≈£îÿe>± |ü+&çdTü HÔ êïs¡T. dü+|üqï <˚XÊ\ C≤_‘ê\≈£î #Ó+~q j·T÷s√|æj·THé eT]j·TT nyÓT]ø£Hé <˚XÊ\˝À á |ü+≥ |ü+&ç+#·&ÜìøÏ m≈£îÿe neø±XÊ\T ˝Òe⁄. Á|ü|+ü #· e÷$T&ç kÕ>∑T $d”sÔ +í¡ eT]j·TT ñ‘·Œ‹Ô˝À uÛ≤s¡‘<Y ˚ Á|ü<eä∏ TkÕúq+. Á|ü|+ü #· yê´|ü+Ô >± |ü+&˚ 16 $T*j·THé ≥qTï\ e÷$T&ç ñ‘·Œ‹Ô˝À düTe÷s¡T 10 $T*j·THé ≥qTï\T uÛ≤s¡‘Y ˝ÀH˚ |ü+&ÉT‘·T+~. eTq sêh+˝À |ü+&ç+#˚ |ü+&É¢ ‘√≥˝À¢ dæ+Vü≤uÛ≤>∑+ e÷$T&ç<.˚ sêh+˝À düTe÷s¡T 1.2 $T*j·THé mø£sê˝À¢ e÷$T&ç |ü+≥qT kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïeTT. Bì <ë«sê 3 qT+&ç 4 $T*j·THé ≥qTï\ e÷$T&ç ñ‘·Œ‹Ô »s¡T>∑T‘·T+~. sêh+˝À ø£ècÕí, ∫‘·÷sÔ T¡ , KeTà+ õ˝≤¢˝À¢ e÷$T&çì n~Ûø+£ >± kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïs¡T. Çø£ÿ&É |ü+&˚ e÷$T&ç s¡ø±˝À¢ ã+–q|ü*¢ (ãH˚cÕHé), ‘√‘·|⁄ü ], <äX]‚ , s¡kÕ\T, eT+∫ HêD´‘· ø£*– m>∑TeT‹ #˚dTü ø√e&ÜìøÏ nqTyÓq’ $. eTTK´+>± ã+–q|ü*¢ s¡ø+£ ñ‘·sÔ ¡ uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝À |ü+&ç+#˚ ªªÄ˝≤Œ¤H√‡μμ s¡ø±ìøÏ m>∑TeT‘·T˝À¢ >∑{bºÏ ˛{° Çk˛Ô+~. >∑‘· dü+e‘·‡s¡+ esê¸u≤Û e |ü]dæ‘∆ T· \T, yê‘êes¡D+˝Àì Á|ü‹≈£L\ |ü]dæ‘∆ T· \T á dü+e‘·‡s¡+ e÷$T&ç ~>∑Tã&çô|’ Á|üu≤Û yêìï #·÷|ædTü HÔ êïsTT. ~>∑Tã&ç 20`30 XÊ‘·+ es¡≈î£ ‘·>π Z dü÷#·q\T ø£ì|ædTü HÔ êïsTT. ø±ã{Ϻ á dü+e‘·‡s¡+ e÷$T&ç &çe÷+&é u≤>± ñ+&ç –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ m≈£îÿe>± ñ+&ÉTqT. n+<äTe\q ¬s’‘·T\T ø√‘· düeTj·T+˝À ø=ìï dü÷#·q\T bÕ{Ï+∫ |ü+≥qT kÕúìø£+>±, <˚oj·T+>± eT]j·TT n+‘·sê®rj·T+>± m>∑TeT‹ #˚dTü ø√>∑*–‘˚ m≈£îÿe Á|üj÷Ó »Hêìï bı+<ä>\∑ s¡T. e÷$T&ç |ü+≥qT m+‘· ÁX¯eT|ü&ç |ü+&çkÕÔy÷Ó e÷¬sÿ{Ï+>¥ $wüjT· +˝À ≈£L&Ü n+‘˚ ÁX¯<∆ä eVæ≤+#ê* n|ü &˚ –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ \_Û+∫ Ä•+∫q Á|üj÷Ó »q+ bı+<äe#·TÃ. e÷$T&ç |ü+≥qT mø£ÿ&É e÷¬sÿ{Ÿ #˚j÷· * nH˚ $wüj÷· ìï eTT+<äT>±H˚ ìs¡sí TT+#·T≈£îì <ëìø£qT>∑TD+>± |ü+≥ |ü+&ç+#˚ $<Ûëq+˝À eT]j·TT m>∑TeT‹ Á|üe÷D≤˝À¢q÷ ìã+<Ûqä \qT bÕ{Ï+#ê*. e÷¬sÿ{Ÿ $X‚w¢ D ü qT ã{Ϻ e÷$T&ç |ü+&Éq¢ T kÕúìø£+>±, <˚oj·T+>± eT]j·TT n+‘·sê®rj·T+>± m>∑TeT‹ #˚dTü ø√yê*.

14

pHé 2010

e÷$T&çì n+‘·sê®rj·T+>± m>∑TeT‹ #˚j÷· \+fÒ s¬ ‘’ T· kÕúsTT˝À n+‘· düT\Te⁄ ø±q|üŒ{Ïø° düV≤ü ø±s¡ dü+|ò÷ü \T>± @s¡Œ&ç #ê˝≤ düT\uÛ+Ñ >± m>∑TeT‘·T\T #˚dTü ø√e#·TÃ.

Á|ü‘´˚ ø£ ø£<q ä∏ + e÷$T&çì $<˚XÊ\≈£î m˝≤ m>∑TeT‹ #˚j÷· *? »bÕHé, nyÓT]ø±, j·T÷s√|æjT· Hé <˚XÊ˝…q’ HÓ<sä ê¢+&é‡, ÁbÕHé‡, »s¡à˙, b˛˝…+&é, Ç+>±¢+&é eT]j·TT <äTu≤jYT e+{Ï >∑˝ŸŒ¤ <˚XÊ˝À¢ e÷$T&ç m>∑TeT‹øÏ m≈£îÿe neø±XÊ\T ñHêïsTT. á <˚XÊ˝À¢ eTq sêh+˝À |ü+&ç+#˚ ã+–q|ü*,¢ <äX]‚ , Ä˝≤Œ¤H√‡ s¡ø±\≈£î eT+∫ –sêø° ñ+~. e÷$T&çì Ç‘·s¡ <˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ #˚j÷· \+fÒ e´øÏ>Ô ‘∑ +· >± s¬ ‘’ T· kÕúsTT˝À n+‘· düT\Te⁄ ø±q|üŒ{Ïø° düV≤ü ø±s¡ dü+|ò÷ü \T>± @s¡Œ&ç düT\uÛ+Ñ >± m>∑TeT‘·T\T #˚dTü ø√e#·TÃ.

m>∑TeT‹ Á|üe÷D≤\T :

y˚|üsY V”≤{Ÿ X¯ó~› (V.H.T.) #Ûê+ãsY

e÷$T&ç ø±j·T\qT j·T÷s√|æjT· Hé <˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ #˚j÷· \+fÒ j·T÷s√|æjT· Hé j·T÷ìj·THé ]f…˝Æ Ÿ yê´bÕs¡dTü \Ô T @sêŒ≥T #˚dTü ≈£îqï ªª>√¢ã˝Ÿ >∑T&é nÁ– ø£\Ãs¡˝Ÿ bÁ Õø°ôºddtμμ (GLOBAL GAP) ìj·Te÷\qT bÕ{Ï+#ê*. nyÓT]ø± <˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ #˚j÷· \+fÒ ÇÁsπ &çjT˚ wüHé eT]j·TT ô|{’ò À XÊì≥] ìj·Te÷\qT bÕ{Ï+#ê*. »bÕHé, ÄÅùd*º j·÷ <˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ #˚j÷· \+fÒ y˚|sü Y V”≤{Ÿ {Á {° yŸ TÓ +{Ÿ X¯ó~› #˚j÷· *. ∫s¡THêe÷ :

ÄsY. s¡M+Á<ä, Øõq˝Ÿ ÇHé#ê]®

nô|&É (nÁ–ø£\Ãs¡˝Ÿ Áb˛ôddt¶ |òü⁄&é Ábı&Éø˘º‡ mø˘‡b˛sYº &Óe\|tyÓT+{Ÿ n<∏ë]{°) 8e n+‘·düTú, #·+Á<ä$Vü‰sY _*¶+>¥‡, myéT.C…. s√&é, >±+BÛuÛÑeHé <ä>∑Zs¡, ôV’≤<äsêu≤<é ` 1. bò˛Hé : 040 ` 24745947 E-mail : apedahyd@apeda.com

USDA

m>∑TeT‹ Á|üe÷D≤\T |üs¡´y˚øÏå+#˚ ãè+<ä+

j·T÷s√|æj·THé eT]j·TT nyÓT]ø£Hé <˚XÊ˝À¢ $ìjÓ÷>∑<ës¡T&ÉT #ê˝≤ ø°\ø£+. nø£ÿ&ç $ìjÓ÷>∑<ës¡T&ÉT≈£î ø±e\dæq dü«#·Ã¤yÓTÆq e÷$T&ç |ü+&É¢qT s¡kÕj·Tq neX‚cÕ\T ˝Ò≈£î+&Ü, Äø£s¸¡ Dj ° T· yÓTqÆ bÕ´πøJ˝À¢ m>∑TeT‹ #˚j÷· *. ô|’ <˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ #˚j÷· \+fÒ Ä <˚X|¯ ⁄ü m>∑TeT‹ Á|üe÷D≤\qT eT]j·TT ô|{’ò ÀXÊì≥Ø ìã+<Ûqä \qT ‘·÷.#·. ‘·|Œü ≈£î+&É bÕ{Ï+#ê*. j·T÷s√|æj·THé j·T÷ìj·THé ]f…Æ˝Ÿ yê´bÕs¡düTÔ\T @sêŒ≥T #˚düT≈£îqï ªª>√¢ã˝Ÿ >∑T&é nÁ–ø£\Ãs¡˝Ÿ ÁbÕø°ºôddtμμ (GLOBAL GAP) ìj·Te÷\qT nqTdü]dü÷Ô e÷$T&ç |ü+≥qT j·T÷s¡|≈ t î£ m>∑TeT‹ #˚jT· &É+ #ê˝≤ düT\uÛ+Ñ . n˝≤π> nyÓT]ø± <˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ #˚j·÷\+fÒ e÷$T&ç|ü+≥ |üP‘·ø=∫Ãq <ä>∑Zs¡qT+&ç ô|ò’{ÀXÊì≥Ø ìã+<Ûqä \≈£î nqT>∑TD+>± kÕ>∑T#˚j÷· *. e÷$T&ç|+ü &ÉT á>∑ ìyês¡D≈£î düeTÁ>∑ düd´ü s¡øDå£ #˚j÷· *. ø±j·T\qT @$<ÛäyÓTÆq ÁøÏ$T ø°≥ø±\T ˝Ò≈£î+&Ü ªªÇÁπs&çj˚TwüHéμμ X¯ó~›#˚j·÷*. Ädæj·÷ K+&ÜìøÏ #Ó+~q »bÕHé˝À ≈£L&Ü eTq sêh+˝À |ü+&˚ ã+–q|ü*¢ s¡ø±ìøÏ eT+∫ &çe÷+&é ñ+~. á <˚XÊìøÏ e÷$T&ç m>∑TeT‘·T\qT y˚|üsY V”≤{Ÿ X¯ó~› (V.H.T.) #˚dæ |ü+bÕ*. ø±j·T\qT $$<ä <äX¯˝À¢ 50+c ñc˛íÁ>∑‘· es¡≈£î y˚|üsY V”≤{Ÿ X¯ó~› #˚dæ ø±j·T n+‘·sꓤ>∑+ 47.5+c ñc˛íÁ>∑‘· e<ä› ñ+&ÉTq≥T¢ 20 ì$TcÕ\ bÕ≥T X¯ó~› #˚j·÷*. Ä $<Ûä+>± V.H.T. #˚dæq e÷$T&ç |ü+&É¢qT 1.6 $T.MT. yê´dü+ ø£+f… ‘·≈£îÿe s¡+Á<Ûë\T >∑\ bÕ¢dæºø˘ dü+#·T˝À¢ ñ+∫, bÕ´ø˘ #˚dæ m>∑TeT‘·T\T #˚j·÷*.

e÷$T&çì m>∑TeT‹ #˚j÷· \+fÒ s¬ ‘’ T· kÕúsTT˝À #˚jT· e\dæq |üqT\T: 1. e÷¬sÿ{Ÿ $X‚w¢ D ü ã{Ϻ @ <˚XÊìøÏ m>∑TeT‹#˚j÷· ˝À eTT+<äT>±H˚ ìs¡sí TT+#·Tø√yê*. s¬ ‘’ T· düV≤ü ø±s¡ dü+|ò÷ü \qT @s¡Œs¡#T· ø√yê*.

2. Äj·÷<˚X|¯ ⁄ü m>∑TeT‹ Á|üe÷D≤\qT, ªªô|{’ò ÀXÊì≥Øμμ Á|üe÷D≤\qT ‘Ó\TdüTø√yê*.

3. ¬s’‘·T\T |ü+≥ |üP‘·ø=∫Ãq <ä>∑Zs¡qT+&ç |ü+≥ø√ùd es¡≈£î Äj·÷ Á|üe÷D≤\qT bÕ{Ï+#ê*. >√¢ã˝Ÿ>±´|t dü]|º øπæò wüHé #˚sTT+#·Tø√yê*.

4. ªªmô|&Üμμ yê] <ä>sZ∑ ¡ ]õdüsº Y ø±yê*.

5. ªªmô|&Üμμ yê] <ä>sZ∑ ¡ ]õdüsº Y nsTTq bÕ´ø˘V≤ü Ödt˝À ø±j·T\qT bÕ´ø˘#j ˚ ÷· *.

6. o‘·\ s¡yêD≤ |ü<‹›ä Á|üø±s¡+ düeTTÁ<ä+ <ë«sê>±ì ˝Ò<ë ø±s√Z $e÷Hê\ <ë«sê >±˙ nÁ–yÓT+{Ÿ #˚dTü ≈£îqï ø£+ô|˙\≈£î |ü+&Éq¢ T m>∑TeT‹ #˚dTü ø√yê*.

e÷$T&ç |ü+&É¢ ø√‘· düeTj·T+˝À rdüTø√e\dæq C≤Á>∑‘\Ô· T : e÷$T&ç|+ü &Éq¢ T $<˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ #˚jT· <ä\#·T≈£îqï s¬ ‘’ T· \T, s¬ ‘’ T· düV≤ü ø±s¡ dü+|ò÷ü \T, Åô|y’ ≥ ˚ T ø£+ô|˙\T @<˚XÊìøÏ m>∑TeT‹ #˚j÷· ˝À eTT+<äT>±H˚ ìs¡sí TT+#·T≈£î+fÒ Ä <˚X|¯ ⁄ü m>∑TeT‹ Á|üe÷D≤\qT eT]j·TT m>∑TeT‹ s¡yêD≤ düeTj·÷ìï ã{Ϻ ø±j·T\qT ø√j·Te#·TÃ. s¬ ‘’ T· \T eTTK´+>± ø±j·T\ |üø«£ <äX\¯ qT, #·ø¬ ÿs¡XÊ‘êìï ‘Ó\TdüTø√yê*. j·T÷s¡|,t nyÓT]ø± <˚XÊ\≈£î düeTTÁ<ä+ <ë«sê s¡yêD≤ #˚j÷· \qT≈£î+fÒ ø±j·T\T |üP]Ô Äø±sêìï bı+~ ˝Ò‘· Ä≈£î|ü#÷ s¡+>∑T˝À ñ+&Ü*. ø±j·T˝À¢ #·ø¬ ÿs¡XÊ‘·+ 7`9XÊ‘·+ ñ+&ÉTq≥T¢ #·÷düTø√yê*. á <äX˝¯ À ø±j·T\qT ø√dæ düeTTÁ<ä+ <ë«sê s¡yêD≤ #˚ùdÔ 20`25 s√E˝À¢ ìπs•› ‘· ÁbÕ+‘êìøÏ #˚s¡T‘êsTT. á <äX¯˝À ø±j·T\T |üP]Ô |üø£«<äX¯≈£î #˚] #·¬øÿs¡ XÊ‘·+ ø£*Z ]f…Æ˝Ÿ e÷¬sÿ{Ÿ˝ÀøÏ $Áø£sTT+#·ã&É‘êsTT. ô|’ <˚XÊ\≈£î ø±j·T\qT m>∑TeT‹ #˚ùd≥|ü &ÉT ªm>∑TeT‹ Á|üe÷D≤\Tμ ‘·|Œü ø£

pHé 2010

Á|ü‘´˚ ø£ ø£<q ä∏ +

15

e÷$T&ç ø±j·T\qT ø√ùd |ü]ø£s¡+ j·T+Á‘ê\ <ë«sê e÷$T&ç ø√‘·

ø±j·T\T ø√dæq ‘·Tsêyê‘· kıqø±]à Áπ>&ç+>¥ #˚düT≈£îì bÕ´ø˘Vü≤Ödt≈£î |ü+bÕ*. bÕ´ø˘V≤ü Ödt q+<äT ø±j·T\qT $$<Ûä <äX˝¯ À¢ X¯ó~∆ #˚dæ ìπs•∆ +∫q ‘˚*ø£bÕ{Ï n≥ºô|f…\º ˝À ˝Ò<ë bÕ¢døºæ ˘ dü+#·T\˝À ñ+∫ o‘·\ s¡yêD≤ #˚j·÷*.

bÕ{Ï+#ê*. ø±j·T ôdE ’ ªª@μμ Áπ>&é nq>± 380`750 Á>±eTT\ es¡≈î£ ñ+&ÉTq≥T¢ #·÷dæ 5`6ôd+MT ‘=&çeT‘√ ‘Ó+bÕ*. ø±j·T\T ø√dæq ‘·Tsêyê‘· kıqø±]à Áπ>&ç+>¥ #˚dTü ≈£îì bÕ´ø˘V≤ü Ödt≈î£ |ü+bÕ*. bÕ´ø˘V≤ü Ödt q+<äT ø±j·T\qT $$<Ûä <äX˝¯ À¢ X¯ó~∆ #˚dæ ìπs•∆ +∫q ‘˚*ø£bÕ{Ï n≥ºô|f…\º ˝À ˝Ò<ë bÕ¢døºæ ˘ dü+#·T\˝À ñ+∫ o‘·\ s¡yêD≤ #˚j÷· *. e÷$T&ç |ü+&Éq¢ T ø±s√Z $e÷Hê\ <ë«sê m>∑TeT‹ #˚ùd≥|ü &ÉT s¡yêD≤ düeTj·T+ #ê˝≤ ‘·≈î£ ÿe ø±ã{Ϻ s¬ ‘’ T· \T ø±j·T\qT ø√ùd≥|ü &ÉT #·ø¬ ÿs¡ XÊ‘·+ eT]j·TT |üø«£ <äXq¯ T n+#·Hê y˚j÷· *. ø±j·T\T |üP]Ô Äø±s¡+ bı+~ Ä≈£î|ü#÷ XÊ‘·+ #ê˝≤ ‘·–Z ‘Ó\ì¢ eT#·Ã\T düŒwü+º >± ñ+&ç #·ø¬ ÿs¡ XÊ‘·+ 9`10 ñ+&Ü*. á <äX˝¯ À e÷$T&ç|+ü &Éq¢ T ø√dæ ø±s√Z $e÷Hê˝À¢ s¡yêD≤ #˚ùdÔ ø±j·T\T 18`22 s√E\ es¡≈î£ ì\« ñ+{≤sTT.

<˚oj·T e÷¬sÿ{Ÿ:

ø±j·T\qT X¯óÁuÛÑ|üs¡T#·T≥

#·ø¬ ÿs¡ XÊ‘·+ eT]j·TT |üø«£ <äXq¯ T m˝≤ ‘Ó\TdüTø√yê*?

ø±j·T˝Àì #·ø¬ ÿs¡ XÊ‘êìï ø£qT>=q&ÜìøÏ _Á ø˘‡ MT≥sY ˝Òø£ ]ÁbÕò ø√ºMT≥sY nH˚ kÕ<ÛHä êìï yê&ÉT‘ês¡T. Bì <ë«sê ø±j·T˝Àì _Á ø˘‡ XÊ‘êìï ‘Ó\TdüTø=ì eT+∫ HêD´‘· ø√dü+ ø±j·T |üø«£ <äXq¯ T >∑T]Ô+∫ e÷¬sÿ{Ÿ nedüsê\≈£î nqT>∑TD+>± ø±j·T\qT ø√j·÷*.

<˚oj·T+>±, kÕúìø£+>± e÷$T&ç|+ü &Éq¢ T e÷¬sÿ{Ÿ #˚jT· <ä\∫q s¬ ‘’ T· \T |ü+≥ø√‘·, s¡yêD≤ bÕ´øÏ+>¥\˝À ø=ìï C≤Á>∑‘\Ô· T bÕ{Ï+∫ ]f…˝Æ Ÿ>±q÷ ˝Ò<ë ¨˝Ÿùd˝Ÿ>±q÷ neTàe#·TÃ. Bìe\q eT+∫ –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ \_Û+#·TqT. 1. &Û©ç ,¢ |üPH˚, eTT+u≤sTT e+{Ï ÁbÕ+‘ê\≈£î @Á|æjT· ˝Ÿ e÷dü+˝ÀH˚ eTT+<äT>± |üø±«ìøÏ e∫Ãq |ü+&Éq¢ T ø√dæ e÷¬sÿ{Ÿ #˚dTü ≈£î+fÒ eT+∫ <Ûsä \¡ T |ü\T≈£î‘êsTT. 2. |ü+&Éq¢ T ø√dæq ‘·sT¡ yê‘· kıqø±]à Áπ>&ç+>¥#d˚ æ ne÷à*. 300Á>± ` 400Á>± es¡≈î£ ªªmμμ Áπ>&é >±qT 200`300 Á>±eTT\qT ªª_μμ Áπ>&é >±qT #˚dæ <˚oj·T e÷¬sÿ{Ÿ˝À ne÷à*.

3. |ü+&Éq¢ T ø√dæq ‘·sê«‘· H˚sT¡ >± yê´qT˝À, ˝≤Ø˝À¢ y˚dæ s¡yêD≤ #˚jT· sê<äT. Bìe\q ø±j·T\T <Óã“‹ì yê´bÕs¡T\T n&ç–q sπ ≥Tπø Çyê«*‡ edüT+Ô ~.

4. |ü+&É¢qT ô|’q #Ó|æŒq Á|üø±s¡+ Áπ>&ç+>¥ #˚dæ yÓ<äTs¡T ãT≥º\˝À >∑&ç¶ì y˚dæ>±˙, ‘˚*ø£bÕ{Ï n≥ºô|f…\º ˝À>±ì ˝Ò<ë ñ<ë´q XÊKyês¡T sêsTTr MT<ä Ç#˚à bÕ¢døºæ ˘ Áπø≥¢˝À >±˙ bÕ´øÏ+>¥ #˚dæ s¡yêD≤ #Ój÷· ´*.

5. kÕúìø£+>± e÷¬sÿ{Ÿ #˚ùd≥|ü &ÉT |üP]Ô>± |ü+&çq ø±j·T\qT #·ø¬ ÿs¡XÊ‘·+ 11`12 ñqï|ü &ÉT ø√dæ Áπ>&ç+>¥ #˚dæ kÕúìø£ ]f…˝Æ Ÿ ˝Ò<ë ¨˝Ÿùd˝Ÿ yê´bÕs¡T\≈£î n$Tà‘˚ m≈£îÿe –≥Tºu≤≥T <Ûsä \¡ qT bı+<äe#·TÃ.

ø√˝Ÿ¶ yê´Hé

16

pHé 2010

Á|ü|+ü #· ÄVü‰s¡ dü+øå√uÛ≤ìøÏ n~Ûø√‘·Œ‹Ô ˇø£ÿfÒ |ü]ü cÕÿs¡eTì uÛ≤$+∫, J$‘ê+‘·+ Ä \ø£´å + ø=s¡≈î£ ø£èwæ #˚dqæ eTVü‰XÊgy˚‘,Ô· eTVü≤˙j·TT&ÉT &܈ˆ uÀsê¢>¥. Hêπs«˝À »ìà+∫, Á¬ødtø√˝À ô|]– ∫qï ø£eT‘·+˝À n+‘·s|¡ +ü ≥\ô|’ |ü]XÀ<Ûqä \T ÁbÕs¡+_Û+∫q uÀsê¢>¥ ø£fi≤XÊ\ J$‘·+ nq+‘·s¡+ nyÓT]ø±˝À, yÓTøχø√˝À ‘·q |ü]XÀ<Ûäq\qT kÕ–+#ês¡T. ˇø£ ≈£îÁ>±eT+˝À ˇπø ø±¢dTü s¡÷eTT ñqï M~Û ã&ç˝À nuÛ´Ñ dæ+#ês¡T. Áø°&Üø±s¡T&ç>± eTTK´+>± ≈£îd”bÔ ˛{°\˝À sêDÏd÷ü Ô nyÓT]ø±˝Àì $TH˚ïk˛{≤ $X¯«$<ë´\j·T+ ‘·\T|ü⁄ ‘·{≤ºsT¡ . e÷eT÷\T>± ˇø£ n≥MXÊg |ü≥uº ÁÑÛ <äT&ç>± J$‘·+˝À ñ<√´>∑+ ø√dü+ ≈£îd”\Ô T |ü≥eº \dæq |ü]dæ‹ú @s¡Œ&ç+~. n≥M $uÛ≤>∑+˝À |ü≥uº ÁÑÛ <äT&Óq’ uÀsê¢>¥ 1937˝À Ä XÊK ñ<√´–>± ‘=\T‘· Ç<ë¨ Ä ‘·sT¡ yê‘· yÓTkÕdüTôd{Ÿ‡˝À ñ<√´uÛ≤<Ûä´‘·\T ìs¡«Væ≤+#ês¡T. ñ<√´>∑+ #˚dü÷ÔH˚ |ü]XÀ<ÛHä ê s¡+>∑+˝À 1942˝À &Üø£sπº {Ÿ bı+<ës¡T. ø=+‘·ø±\+ bÕ≥T ªª&É÷´bÕ+{Ÿμμ ø£+ô|˙˝À yÓTÆÁø√ujÓ÷\õdüTº>± ≈£L&Ü |üì #˚XÊs¡T. 1944˝À &܈ˆ uÀsê¢>¥ Á|ü‹cÕºøs£ y¡ TÓ qÆ yÓTøχø√≈£î #Ó+~q sêø˘ô|\ò s¢ Y bÂ+&˚wHü ≈é î£ düV‰ü j·T |ü<øä∏ +£ ˝À ØôdsYà ndæôd+º ≥T>± #˚sês¡T. nø£ÿ&˚ Äj·Tq 16 dü+e‘·‡sê\bÕ≥T >√<ÛTä eT kÕ>∑Tô|’ ì]«sêeT |ü]XÀ<Ûqä \T #˚dæ yÓTøχø√˝Àì j·TTe XÊgy˚‘\Ô· ≈£î e÷s¡<Z ]ä Ù>± e÷sês¡T. yÓTøχø√˝À |üì #˚dæq nqTuÛÑe+ &܈ˆ uÀsê¢>¥qT m+‘√ Á|üuÛ≤$‘·+ #˚dæ+~. Ä ‘·sT¡ yê‹ ø±\+˝À Á|ü|+ü #·+˝Àì $$<Ûä <˚XÊ\ |ü+≥\ |ü]dæ‘ú T· \qT |ü]XÀ~Û+#˚+<äT≈£î, ÄVü‰s¡T‘·Œ‹Ôì Á|üu≤Û $‘·+ #˚ùd+<äT≈£î ‘√&ÉŒ&ç+<äì &܈ˆ uÀsê¢>¥ dü«j·T+>± #Ó|⁄ü ‘·T+&˚yês¡T. ˇø£ XÊgy˚‘>Ô· ± ˇø£ >∑~øÏ |ü]$T‘·yTÓ Æ ≈£Ls√Ã≈£î+&Ü yê‘êes¡D |ü]dæ‘ú T· \ Á|ü u Û ≤ yêìï, <ëìøÏ nqT>∑ T D+>± uÛ Ö >√[ø£ |ü ] dæ ú ‘ · T \qT ‘Ó \ Tdü T ≈£ î H˚ + <ä T ≈£ î , ‘· < ä q T>∑ T D+>± $‘· Ô H ê\˝À e÷s¡ T Œ\T rdüT≈£îe#˚Ã+<äT≈£î Äj·Tq dü«j·T+>± e´ekÕj·T πøåÁ‘ê\qT, e÷s¡TeT÷\ ÁbÕ+‘ê\qT m+‘√ e´j·TÁ|üj÷· dü\ø√]à dü+<ä]Ù+#˚ yês¡T. |ü+≥ô|’ Ä•+#˚ |ü⁄s¡T>∑T\ ìyês¡D, ñc˛íÁ>∑‘\· XÊÅdj Ô” T· n+#·Hê, ñ‘·Œ‹Ô kÕeTsê∆´ìï ˝…øÿ£ >∑{ºÏ ‘·<qä T>∑TD+>± uÛ≤$‘·sê\≈£î y˚T˝…q’ $‘·HÔ ê\qT n+~+#˚+<äT≈£î kÕj·TX¯≈î£ ˝Ô ≤ ø£èwæ #˚XÊs¡T.

düd´ü $|üe ¢ ùdHêì

uÀsê¢>¥ n_Ûeè~∆ #˚dqæ >√<ÛTä eT s¡ø±\T, Äj·Tq ñ<√“¤~+∫q yÓTs¡T>¬ q’ |ü+≥j·÷»e÷q´ |ü<‘∆ä T· \T 1940`50 dü+e‘·‡sê\ eT<Û´ä yÓTøχø√˝À Vü≤]‘· $|üy¢ êìøÏ ø°\ø£+>± e÷sêsTT. Ädæj÷· <˚XÊ\˝À á Vü≤]‘· $|üe¢ Á|üu≤Û e+˝À uÀsê¢>¥ bÕÁ‘· >∑T]+∫ m≈£îÿe>± #Ó|Œü qedüs+¡ ˝Ò<Tä .

1947˝À kÕ«‘·+Á‘·´+ e∫Ãq nq+‘·s+¡ uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ ˝À ÄVü‰s¡<ëÛ Hê´\ ø=s¡‘· ìyês¡D≈£î &܈ˆ uÀsê¢>¥ n_Ûeè~∆ #˚dæ |ü+|æ+∫q $‘·ÔHê\T m+‘·>±H√ <√Vü≤<ä |ü&ܶsTT. uÀsê¢>¥ Hê+~|ü*øÏq ø£èwæøÏ ªVü≤]‘· $|üe¢ +μ e\¢ Á|ü|+ü #· <˚XÊ˝À¢ ÄVü‰s¡ ñ‘·Œ‘·T\Ô T s¬ {Ï+º |ü⁄ nj·÷´sTT. eTTK´+>± uÛ≤s¡‘,Y bÕøÏkÕÔHé <˚XÊ\T n‘·´~Ûø+£ >± \_›bı+<ësTT. á s¬ +&ÉT <˚XÊ\T 1960`90 ø±\+˝À |ü+≥\ ~>∑Tã&ç Hê\T>∑T s¬ ≥T¢ ô|+#·Tø√>∑*>±sTT. eTqTwüß\ Äø£* rπsÃ+<äT≈£î, yê] ø£cÕº\qT rπsÃ+<äT≈£î uÀsê¢>¥ #˚dqæ ø£èwæì me«s¡÷ eTs¡Te˝Òì~. n˝≤π> ø£sT¡ e⁄‘√ n˝≤¢&TÉ ‘·Tqï <äøDåÏ ≤dæj÷· , ÄÁ|òøæ ± <˚XÊ˝À¢ ≈£L&Ü uÀsê¢>¥ mH√ï Á|üj÷Ó >±\T #˚XÊs¡T. ‘·‘Œ· *¤ ‘·+>± Äj·÷ <˚XÊ˝À¢ |ü+≥\ ~>∑Tã&çì s¬ {Ï+º |ü⁄ #˚ùd+<äT≈£î <√Vü≤<ä|&ü ܶsTT. 1963˝À XÊgy˚‘\Ô· •ø£Då ì$T‘·+Ô kı+‘·+>± >√<ÛäTeT, yÓTTø£ÿC§qï |ü]XÀ<ÛäHê πø+Á<ëìï kÕú|æ+#ês¡T. nyÓT]ø± Á|üuTÑÛ ‘·«+ n‘·T´qï‘· bÂs¡d‘ü êÿs¡yTÓ qÆ ø±+Á¬>wüq˝Ÿ ªª>√˝Ÿy¶ TÓ &É˝Ÿμμ qT uÛ≤s¡‘· Á|üuTÑÛ ‘·«+ ªª|ü<àä $uÛ÷Ñ wüDμY μ _s¡T<äTqT Ç∫à dü‘ÿ· ]+∫q $wüjT· + eTq+<ä]øÏ $~‘·yT˚ . Á|ü|+ü #· Á|ü»\ Äø£*ì rs¡Ã&ÜìøÏ Äj·Tq #˚dqæ |ü]XÀ<Ûqä \T, ÁX¯eTø√]à ø£qT>=qï j·÷»e÷q´ $<ÛëHê\ |ò*ü ‘·+>± 1970˝À Äj·Tq≈£î Á|ü|+ü #· kÕúsTT˝À n‘·T´‘·eÔ TyÓTqÆ H√ãT˝Ÿ ãVüQeT‹ \_Û+∫+~. ì]«sêeT ø£èwæ, n≈£î+]ƒ‘· Bø£‘å √ Á|ü|+ü #· e´ekÕj·T |ü]XÀ<Ûqä qT ø=‘·|Ô ⁄ü +‘·\T ‘=øÏÿ+∫q Äj·Tq kÕ+πø‹ø£ ì|ü⁄D‘·qT uÛ≤$‘·sê\T mqï{Ïø° eTs¡∫b˛˝Òe⁄. ÄVü‰s¡uÛÑÁ<ä‘·ô|’H˚ Á|ü»\, Á|üuÛÑT‘ê«\ uÛÑÁ<ä‘· Ä<Ûës¡|&ü ç ñqï H˚|<ü ´äÛ +˝À $$<Ûä <˚XÊ\˝À düTdæsú ¡ sê»ø°jT· |ü]dæ‘ú T· \T HÓ\ø=q&É+ yÓqTø£ uÀsê¢>¥ Á|üu≤Û e+ m+‘ÓH’… ê ñ+<äì #Ó|Œü e#·TÃ.

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

pHé 2010

eTT+<ädüTÔ

|ü+≥ neX‚cÕ\qT ‘=\–+∫ ≈£î|üŒ>± y˚dæ ‘·|Œü ìdü]>± ‘·>T∑ \u…{≤º*. Ç˝≤ #˚jT· &É+ e\q |ü+≥ neX‚cÕ\MT<ä ñ+&˚ ø°≥ø£ >Á T∑ &ÉT,¢ ìÁ<ëedü˝∆ À ñqï ø°≥ø£ ø√X¯dúü <äX\¯ T eT]j·TT ‘Ó>T∑ fi£îfl ø£\T>∑ #ù̊d •©+Á<ë\T yê{Ï ;C≤\T ≈£L&Ü HêX¯q+ ø±e&É+ »s¡T>∑T‘·T+~.

17

|ü

+≥ø±\+ |üPs¡sÔ TTq ‘·sT¡ yê‘· y˚d$ü ø±\+˝À |ü+≥ bı˝≤\˙ï U≤∞>± ñ+{≤sTT. nsTT‘˚ á düeTj·T+˝À s¬ ‘’ T· k˛<äsT¡ \T #˚jT· e\dæq |üqT\˝À |ü+≥ neX‚cÕ\qT ‘=\–+∫ ‘·>T∑ \u…≥Tº≥ eT]j·TT ˝À‘·T <äT≈£îÿ\T #˚dTü ø√e&É+ eTTK´yÓTqÆ $.

|ü+≥ neX‚cÕ\qT ‘=\–+#·T≥ : |ü+≥ neX‚cÕ\qT (|ü‹,Ô $Ts¡|ü yÓTTˆˆ\>∑T) Hê>∑* <ë«sê ø±ì ≈£L©\ <ë«sê ø±ì ‘=\–+∫ ≈£î|üŒ>± y˚dæ ‘·|Œü ìdü]>± ‘·>T∑ \u…{≤º*. Ç˝≤ #˚jT· &É+ e\q |ü+≥ neX‚cÕ\ MT<ä ñ+&˚ ø°≥ø£ Á>∑T&ÉT,¢ ìÁ<ëedüú˝À ñqï ø°≥ø£ ø√X¯dúü <äX\¯ T eT]j·TT ‘Ó>T∑ fi£îfl ø£\T>∑ #˚ùd •©+Á<ë\T yê{Ï ;C≤\T ≈£L&Ü HêX¯q+ ø±e&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. ‘·<ë«sê ‘·sê«‘· y˚ùd |ü+≥MT<ä |ü⁄s¡T>∑T, ‘Ó>T∑ fi¯fl ñ<Ûèä ‹ì >∑D˙j·T+>± ‘·–+Z #·e#·TÃ. á |ü+≥ neX‚cÕ\T ‘=\–+∫ ‘·>T∑ \u…≥Tº≥ nH˚~ Á>±eT+˝À ñqï s¬ ‘’ T· \+<äs÷¡ kÕeT÷Væ≤ø£+>± #˚|&ü ‘ç ˚ eT+∫ |ò*ü ‘ê\T ø£qã&É‘êsTT.

˝À‘·T <äT≈£îÿ\T m|ü &ÉT #˚j÷· *? <äTøÏÿ #˚jT· &ÜìøÏ H˚\˝À ‘·–q+‘· ‘˚eT nedüs+¡ . ‘˚eT ‘·≈î£ ÿe>± ñqï|ü &ÉT <äTøÏÿ dü]>± sêø£b˛e&ÉyT˚ ø±ø£, <äTøÏÿ #˚jT· &ÜìøÏ m≈£îÿeX¯øÔÏ nedüs+¡ ne⁄‘·T+~. ‘˚eT m≈£îÿe>± ñqï|ü &ÉT <äTøÏÿ #˚dqæ ≥¢sTT‘˚ <äTøÏÿ øÏ+<ä eT{Ϻ >∑{|ºÏ &ü ç uÛ÷Ñ $T˝À >∑{ºÏ bıs¡\T @s¡Œ&ç es¡¸|⁄ü ˙{Ïì uÛ÷Ñ $T˝ÀìøÏ Ç+ø£≈î£ +&Ü #˚kÕÔsTT. ø±ã{Ϻ uÛ÷Ñ $T˝À ‘˚eT 25`50% ñqï|ü &ÉT <äTøÏÿ#˚ùdÔ uÛ÷Ñ $T >∑T\¢u≤] eT+∫ <äTøÏÿ edüT+Ô ~. y˚d$ü ˝À n&ÉbÕ <ä&bÉ Õ |ü&˚ esê¸\≈£î ˝À‘·T<äTøÏÿ #˚dTü ≈£î+fÒ eT+∫~.

y˚d$ü <äT≈£îÿ\T y˚{‘Ï √ #˚j÷· *? y˚d$ü <äT≈£îÿ\T #˚jT· &ÜìøÏ s¬ ‘’ T· \T ø=j·T´ Hê>∑*>±ì, ÇqT|ü Hê>∑fifl¯ qT >±ì, ˝Ò<ë Á{≤ø£sº T¡ ‘√ q&ç#˚ s¬ +&ÉT eT&Éø\£ Hê>∑* >±ì ñ|üj÷Ó –+#ê*. u≤>± ˝À‘·T <äTøÏÿ #˚dæ H˚\qT ‹s¡>‘∑ √&É&ÜìøÏ Á{≤ø£sº T¡ ‘√ ˝≤π> eTÚ˝Ÿu¶ Às¡T¶ Hê>∑* yê&Ü*.

m+‘· ˝À‘·T˝À <äTøÏÿ #˚j÷· *?

‘·*¢ y˚sT¡ e´edü∆ ñqï |ü+≥\≈£î (|ü‹,Ô $T]Ã, ø£+~) ˝À‘·T <äTøÏÿ (15`20ôd+.MT ˝Ò<ë ˇø£ n&ÉT>∑T) #˚j÷· *. |”#T· y˚sT¡ e´edüú ñqï |ü+≥\≈£î (yÓTTø£ÿC§qï) ø=+#Ó+ ‘·≈î£ ÿe ˝À‘·T <äTøÏÿ #˚dHæ ê dü]b˛‘·T+~.

‘·*¢ y˚sT¡ e´edüú ñqï |ü+≥\≈£î (|ü‹,Ô $T]Ã, ø£ + ~) ˝À‘· T <ä T øÏ ÿ (15`20ôd+.MT ˝Ò<ë ˇø£ n&ÉT>∑T) #˚j·÷*. |”#·T y˚s¡T e´edüú ñqï |ü+≥\≈£î (yÓTTø£ÿC§qï) ø=+#Ó+ ‘·≈î£ ÿe ˝À‘·T <äTøÏÿ #˚dHæ ê dü]b˛‘·T+~. Á|ü‹ s¬ +&ÉT qT+&ç eT÷&˚fifl¯ ø=ø£kÕ] ˝À‘·T <äT≈£îÿ #˚dTü ≈£î+fÒ dü]b˛‘·T+~. Á|ü‹ @{≤ esê¸\qT ã{Ϻ 15`20 ôd+.MT es¡≈î£ <äTøÏÿ #˚dTü ø√e#·TÃ.

y˚d$ü <äT≈£îÿ\ ÁbÕeTTK´‘·: H˚\ø√‘·, uÛ÷Ñ kÕs¡ |ü]s¡øD å£ ˝À N&É, |”&\É ìyês¡D˝À eT]j·TT uÛ÷Ñ >∑s“¡ ¤ »˝≤\qT >∑D˙j·T+>± ô|+#·&+É ˝À ˝À‘·T <äT≈£îÿ\T ñ|üj÷Ó >∑|&ü ‘É êsTT.

18

pHé 2010

H˚\ø√‘·, uÛ÷Ñ kÕs¡ |ü]s¡øDå£ ˝À N&É, |”&\É ìyês¡D˝À eT]j·TT uÛ÷Ñ >∑s“¡ ¤ »˝≤\qT >∑D˙j·T+>± ô|+#·&+É ˝À ˝À‘·T <äT≈£îÿ\T ñ|üj÷Ó >∑|&ü ‘É êsTT.

uÛ÷Ñ $T >∑T\¢ uÛ≤s¡&+É e\¢ uÛ÷Ñ $T˝ÀìøÏ m≈£îÿe ˙s¡T Ç+øÏ ‘˚eTXÊ‘·+ ô|s¡>&∑ +É e\¢ uÛ÷Ñ $T˝À ñqï |ü+≥ neX‚cÕ\T yÓTT<ä\>∑T |ü<ësê∆\T ‘·«s¡>± ≈£î[fl ùd+Á~j·T ms¡Te⁄>± ‘·j÷· s¡e⁄‘êsTT.

eTT+<ädüTÔ y˚d$ü <äT≈£îÿ\T #˚jT· &É+ e\q uÛ÷Ñ $T >∑T\¢ u≤s¡T‘·T+~. ‘=\ø£]˝À eT]j·TT ‘=\ø£] ‘·sT¡ yê‘· |ü&˚ es¡¸|⁄ü ˙s¡T eè<Ûë>± b˛≈£î+&Ü uÛ÷Ñ $T˝ÀøÏ Ç+øÏb˛‘·T+~. H˚\˝Àì >∑{ºÏ bıs¡\T $&çb˛sTT H˚\ >∑T\¢u≤s¡T‘·T+~. H˚\ >∑T\¢u≤s¡&+É e\¢ ˙{Ïì |”\TÃ≈£îH˚ X¯øÔÏ ô|]– H˚\˝À ‘˚eT XÊ‘êìï ô|+#·T‘·T+~. ˝À‘·T>± <äTøÏÿ #˚jT· &É+ e\q $‘·qÔ + yÓTT\¬ø‹Ôq yÓ+≥H˚ yÓTTø£ÿy˚sT¡ ¢ uÛ÷Ñ $T ˝À|ü*øÏ düT\uÛ+Ñ >± Á|üy•˚ +∫ yÓTTø£ÿ ‘·«s¡>± Äs√>∑´+>± @qT≈£î+≥T+~. uÛ÷Ñ $T m≈£îÿe ‘˚eTqT |ü{ºÏ ñ+&É&+É e\q |ü+≥\T ø=+‘· es¡≈î£ esê¸u≤Û e |ü]dæú‘T· \qT ≈£L&Ü ‘·≥Tº≈î£ +{≤sTT. uÛ÷Ñ $T >∑T\¢ uÛ≤s¡&+É e\¢ uÛ÷Ñ $T˝ÀìøÏ m≈£îÿe ˙s¡T Ç+øÏ ‘˚eTXÊ‘·+ ô|s¡>&∑ +É e\¢ uÛ÷Ñ $T˝À ñqï |ü+≥ neX‚cÕ\T yÓTT<ä\>∑T |ü<ësê∆\T ‘·«s¡>± ≈£î[fl ùd+Á~j·T ms¡Te⁄>± ‘·j÷· s¡e⁄‘êsTT. y˚d$ü ø±\+˝À ñc˛íÁ>∑‘\· T 35`450 es¡≈î£ ñ+{≤sTT. ˝À‘·T>± <äTqï≥+ e\q uÛ÷Ñ $T˝À|ü\ ñqï ø£\T|ü⁄ yÓTTø£ÿ\qT y˚sT¡ ‘√ düV‰ü ô|ø£*+∫ y˚jT· ã&É&+É e\q m+&Éy&˚ $ç TøÏ q•kÕÔsTT. ‘·T+>∑, >∑]ø£ e+{Ï ø£\T|ü⁄ yÓTTø£ÿ\ >∑&\¶É T eT]j·TT $‘·HÔ ê\T ô|ø’ Ï ‘˚* m+&Éy&˚ $ç TøÏ #·∫Ãb˛‘êsTT. ‘·<ë«sê ø£\T|ü⁄ ìyês¡D˝À ≈£L&Ü ˝À‘·T <äT≈£îÿ\T ñ|üj÷Ó >∑|&ü ‘É êsTT. H˚\˝À <ë– ñqï $$<Ûä s¡ø±\ ø°≥ø±\ ø√X¯dúü <äX\¯ T eT]j·TT ø°≥ø±\ >∑T&ÉT¢ ãj·T≥|ü&ç m+&Éy&˚ $ç TøÏ #·ìb˛sTT N&É|&” \É ñqï‹ì ‘·–kÕÔsTT. |ü\T |ü+≥\qT Ä•düTqÔ ï y˚sT¡ ≈£îfi¯ófl ‘Ó>T∑ \T, m+&ÉT ‘Ó>T∑ \T eT]j·TT Ç‘·s¡ ‘Ó>T∑ fi¯flqT ø£\T>∑ #˚jT· T o©+Á<Ûë\T yê{Ï •<ä;∆ C≤\T m+&É y˚&$ç TøÏ q•+∫ ‘Ó>T∑ fi¯fl ìyês¡D˝À ≈£L&Ü ñ|üj÷Ó >∑|&ü ‘É êsTT. ‘·<ë«sê |ü⁄s¡T>∑T eT+<äT\ $ìjÓ÷>∑+˝À s¬ ‘’ T· ‘·≈î£ ÿe ô|≥Tºã&ç‘√ HêD´yÓTqÆ |ü+≥ |ü+&ç+#·&yÉ T˚ ø±≈£î+&Ü yê‘êes¡D ø±\TcÕ´ìï ≈£L&Ü ‘·–+Z #·e#·TÃ. ‘·≈î£ ÿe es¡¸bÕ‘·+ >∑\ ÁbÕ+‘ê˝À¢ yê\T m≈£îÿe>± ñqï uÛ÷Ñ eTT\T ñ+{≤sTT. yê\T m≈£îÿe>± ñ+&É&+É e\q es¡¸+ ˙s¡T uÛ÷Ñ $T˝À Ç+øÏb˛≈£î+&Ü eè<Ûë ne⁄‘·T+~. Bì <ë«sê H˚\ø√‘· »]– kÕs¡e+‘·yTÓ qÆ eT{Ïøº =≥T≈£îb˛‘·T+~. Ç≥Te+{Ï H˚\˝À yê\T≈£î n&É+¶ >± <äTøÏÿ #˚dqæ ≥¢sTT‘˚ es¡¸|⁄ü ˙s¡T eè<Ûëø±≈£î+&Ü uÛ÷Ñ $T˝ÀøÏ Ç+øÏb˛e&ÉyT˚ ø±≈£î+&Ü H˚\ø√‘·qT ≈£L&Ü n]ø£&TÉ ‘·T+~.

pHé 2010

ùd<ä´+ ` kÕ+πø‹ø£‘·

düqï{Ï bÕ¢døºæ ˘ >={≤º\ <ë«sê ˙{Ïì rdüT≈£îe∫à yÓTTø£ÿ y˚fifl¯ e<ä› &Á |ç Œü s¡¢ <ë«sê u§≥Tº, u§≥Tº>± yÓTTø£ÿ≈£î ø±e\dæq yÓ÷‘ê<äT ˙s¡T eT]j·TT Ä ˙{Ï‘√ bÕ≥T ms¡Te⁄ n+~+#˚ $<ÛëHêH˚ï _+<äTùd<ä´+ n+{≤s¡T.

19

Á|ü|+ü #·+˝À n‘·´~Ûø£ es¡¸bÕ‘·+ eTq<˚X+¯ ˝ÀH˚ qyÓ÷<äe⁄‘·Tqï|üŒ{Ïø° |ü&qç es¡¸|⁄ü ˙{Ïì |üP]Ô kÕúsTT˝À ì\« #˚dTü ≈£îH˚ dü<Tä bÕj·÷\T ˝Òøb£ ˛e&É+ e\q dü>±ìøÏ ô|>’ ± ˙s¡T eè<Ûë>± düeTTÁ<ä+˝À ø£*dæ b˛e⁄#·Tqï~.

70% e´ekÕj·T+ esê¸<ëÛ ]‘·yTÓ Æ ñ+&É>±, es¡¸|⁄ü ˙{Ïì ì\« #˚dTü ≈£îH˚ dü<Tä bÕj·÷\T ˝Òøb£ ˛e&É+, uÛ÷Ñ >∑s“¡ ¤ »˝≤\T Ç+øÏb˛e&É+ e+{Ï düeTdü´\ e\q kÕ>∑TuÛ÷Ñ $T $d”sÔ +í¡ ô|+#·Tø√˝Òø£ b˛‘·THêï+. n+<äTe\¢ ‘·≈î£ ÿe ˙{Ï‘√ m≈£îÿe uÛ÷Ñ $Tì kÕ>∑T#˚ùd |ü<‘∆ä T· \T ø£qT>=H˚ Á|üjT· ‘·ï+˝À yÓ\T>∑T˝ÀøÏ e∫Ã+<˚ dü÷ø£Î˙{Ï kÕ>∑T $<Ûëq+.

_+<äT ùd<ä´+ n+fÒ @$T{Ï? düqï{Ï bÕ¢døºæ ˘ >={≤º\ <ë«sê ˙{Ïì rdüT≈£îe∫à yÓTTø£ÿ y˚fifl¯ e<ä› Á&ç|Œü s¡¢ <ë«sê u§≥Tº, u§≥Tº>± yÓTTø£ÿ≈£î ø±e\dæq yÓ÷‘ê<äT ˙s¡T eT]j·TT Ä ˙{Ï‘√ bÕ≥T ms¡Te⁄ n+~+#˚ $<ÛëHêH˚ï _+<äTùd<ä´+ n+{≤s¡T. á |ü<‹∆ä <ë«sê eTq+ H˚\≈£î ø±<äT yÓTTø£ÿ≈£î ˙s¡T n+~e«&ÉyT˚ eTTK´yÓTqÆ n+X¯eTT.

_+<äTùd<ä´+ |ü<‹∆ä jÓTTø£ÿ eTTU≤´+XÊ\T:

˙s¡T #·Tø£ÿ\ s¡÷|ü+˝À H˚sT¡ >± yÓTTø£ÿ\ y˚sT¡ e´edü≈ú î£ n+<äCj Ò T· ã&ÉT‘·T+~. ‘·&TÉ \ eT<Û´ä ‘·≈î£ ÿe e´e~Û˝À n\Œ |ü]e÷D+˝À ˙s¡T $&ÉT<ä\ #˚jT· ã&ÉT‘·T+~. bı\+˝À XÊX¯«‘·+>± neTs¡Ãã&˚ e´edüú |”&qÉ + (Pressure)‘√ q&ç#˚ e´edüú ˙{Ï <ë«sêH˚ ms¡Te⁄\T n+<ä#j ˚ T· ã&É‘êsTT.

_+<äTùd<ä´+ |üì#˚jT· T $<Ûëq+ :

m+&é ø±´|t

|ü+|ü⁄ <ë«sê e#˚à ˙s¡T |ò\æ sº T¡ ¢ <ë«sê e&É>±$+|üã&ç, ˙{Ï˝À ø£]>π ms¡Te⁄\qT rdüT≈£îì Á|ü<ëÛ q ô||’ ⁄ü ˝≤≥s¡˝Ÿ >∑T+&Ü Á|üeVæ≤+∫ Á&ç|Œü s¡T <ë«sê #·Tø£ÿ\ s¡÷|ü+˝À $&ÉT<ä\ ne⁄‘·T+~. Á&ç|t ˙{Ï bÕs¡T<ä\˝À yÓTTø£ÿ ô|s¡T>∑T<ä\≈£î nqT≈£L\yÓTqÆ |ü]dæ‘ú T· \T ø£\T>∑Cj Ò T· ã&É‘êsTT. nq>± H˚\ <ë«sê yÓTTø£ÿ≈£î düeTbÕfi¯fl˝À ˙s¡T, b˛wüø±\T eT]j·TT >±* n+<ä≥+ e\q yÓTTø£ÿ˝À Jeq ÁøÏj·T\T Áù|sπ |æ+#·ã&É‘êsTT. ‘·<ë«sê Á&ç|t n~Ûø£ ~>∑Tã&çøÏ eT]j·TT HêD´‘·≈î£ <√Vü≤<ä |ü&TÉ ‘·T+~. Á&ç|t dæd+ºü düeTs¡e∆ +‘·+>± |üì#˚jT· T≥≈£î eT]j·TT <ëì |ò*ü ‘ê\qT |üP]ÔkÕúsTT˝À m≈£îÿe dü+e‘·‡sê\T bı+<äT≥≈£î ø=ìï eTTK´yÓTqÆ C≤Á>∑‘\Ô· T rdüTø√e˝…qT.

Áô|wüsY Ø&ç+>¥qT |üØøÏ+å #·&+É :

Áô|»sY π>CŸ

Á&ç|t dædyºü Té jÓTTø£ÿ ø£+Á{À˝Ÿ ôV≤&é e<ä› Áô|wüsY ‘Ó\TdüTø√e&ÜìøÏ s¬ +&ÉT Áô|wüsY >π CŸ\qT neTs¡Ãe˝…qT yÓTT<ä{Ï Áô|wüsY >π CŸ |ò\æ sº Y ÇHé˝{… Ÿ e<ä› eT]j·TT s¬ +&Ée Áô|wüsY >π CŸ ø£+Á{À˝Ÿ ôV≤&é ne⁄{Ÿ˝{… Ÿ e<ä› neT]à Áô|wüs˝Y Àì ‘˚&Ü\qT >∑eTìdü÷Ô ñ+&Ü*. ˇø£ y˚fi¯ yÓTT<ä{Ï Áô|wüsY >π CŸ Áô|wüsY dæbÕò s¡dTü #˚dqæ <ëìø£Hêï m≈£îÿe nsTTq≥¢sTT‘˚ |ò\æ sº q¢¡ T X¯óÁuÛ|Ñ sü #¡ ê\ì dü+øπ ‘·+.

|òæ\ºsY‡ X¯óÁuÛÑ|üs¡#·T≥: ‘=*<äX˝¯ À :

&çdÿt \ô|’ ù|s¡Tø=ì ñqï e÷+>∑˙dt, ◊s¡Hé eT]j·TT ø±s√“H˚{Ÿ neX‚cÕ\ ‘=\–+|ü⁄ : &çdÿt |ò\ æ sº Y qT+&ç neX‚cÕ\‘√ ≈£L&çq &çdÿt \qT y˚sT¡ #˚j÷· *. Ç˝≤ #˚dqæ &çdÿt \qT ˇø£ bÕ¢døºæ ˘ ‘ê&ÉT‘√ ø£{ºÏ ø=ìï ôd≥T¢>± #˚j÷· *.

20

pHé 2010

düd´ü $|üe ¢ ùdHêì

_+<äT ùd<ä´+ |ü]ø£sê\T ` |üì#˚j·TT $<Ûëq+ u≤´ø˘ ` yêwt yê˝Ÿ«

yÓ+#·TØ Áô|wüsY π>CŸ

mHéÄsY$

u…’bÕdt yê˝Ÿ«

Ád”ÿHé |òæ\ºsY

kÕ+&é |òæ\ºsY

kÕ+&é ôd|üπs≥sY ôV’≤Á&√ ` ôd’ø√¢Hé

|ü+|ü⁄ u≤$ / uÀs¡T

msTTsY yê˝Ÿ« yÓTsTTHé ˝…’Hé

mHéÄsY$ u≤˝Ÿ yê˝Ÿ«

˝≤≥s¡˝Ÿ |òü¢wt yê˝Ÿ« Á&ç|üŒsY / m$Tf…ºsY m+&é kÕº|t

|òü¢wt yê˝Ÿ« bÕ*≥÷´uŸ / ˝Ò≥s¡˝Ÿ

dæbÕò s¡dTü #˚dqæ <ëìø£Hêï ôÁ|wüsY ‘·≈î£ ÿe nsTTq≥¢sTT‘˚ ô||’ ⁄ü \T ø±s¡&+É >±ì ˝Ò<ë Ç‘·s¡ yê˝Ÿ«\T ‘Óse¡ &É+ ø±ì »]–+<˚y÷Ó #·÷&Ü*.

düuŸ yÓTsTTHé ˝…’Hé

ˇø£ bÕÁ‘·˝À 3 ©≥s¡¢ ôV≤’ Á&√ø√¢]ø±e÷¢ìøÏ (H.C.L) (30`35%) 7 ©≥s¡¢ ˙{Ïì ø£*|æ 10% ÄeT¢ Á<ëeD≤ìï ‘·j÷· s¡T #˚dTü ø√yê*. &çdÿt \qT e<äT\T>± #˚dæ á ÄeT¢ Á<ëeD+˝À ns¡>+∑ ≥ qT+&ç 3 >∑+≥\ bÕ≥T eTT+#ê*. n|ü &É| ü &ÉT &çdÿt \qT ø£~*düT+Ô &Ü*. ˇø£yfi˚ ¯ &çdÿt \ô|’ ñqï neX‚cÕ\T ‘=\–+#·ã&É≈î£ +fÒ eTs√ ø=‘·Ô Á<ëeD+˝À &çdÿt \qT eTT+#ê*. neX‚cÕ\qT ‘=\–+#·ã&çq ‘·sê«‘·, &çdÿt \qT X¯óÁuÛyÑ TÓ qÆ ˙{Ï‘√ u≤>± ø£&>É ±*.

s¬ +&Ée<äX˝¯ À :

Ç˝≤ ø£&ç–q &çdtÿ\qT 10% ôV’≤Á&√»Hé ô|sê¬ø’‡&é (H O ) Á<ëeD+˝À eTT+∫q≥¢sTT‘˚ ùd+Á~j·T neX‚cÕ\T ‘=\–+#·ã&É‘êsTT. ˇø£ bÕÁ‘·˝À 3 ©≥s¡¢ H O (35%)≈£î 7 ©≥s¡¢ ˙s¡T ø£*|æ 10% Á<ëeD≤ìï ‘·j÷ · s¡T #˚düTø√yê*. &çdÿt \qT e<äT\T>± #˚dæ á ÄeT¢ Á<ëeD+˝À ns¡>+ ∑ ≥ qT+&ç 3 >∑+≥\ bÕ≥T eTT+∫ n|ü &É| ü &ÉT &çdÿt \qT ø£~*düT+Ô &Ü*. ˇø£ y˚fi¯ &çdÿt \ô|’ ñqï neX‚cÕ\T ‘=\–+#·ã&É≈î£ +fÒ eTs√ ø=‘·Ô Á<ëeD+˝À &çdÿt \qT eTT+#ê*. neX‚cÕ\T ‘=\–+#·ã&çq ‘·sT¡ yê‘· &çdÿt \qT X¯óÁuÛy Ñ TÓ qÆ ˙{Ï‘√ u≤>± ø£&>É ±*. >∑eTìø£ : Ád”ÿHé |ò\æ sº Y ˝À|ü\ yÓTwtqT X¯óÁuÛ|Ñ sü #¡ T· ≥ ≈£L&Ü Ç<˚ $<Ûëq+ nsTT‘˚ 5% Á<ëeD+ dü]b˛‘·T+~.

2

2

2

2

ÄeT¢ ∫øÏ‘‡· (Acid Treament) : ˝≤≥s¡˝Ÿ\˝À eT]j·TT Á&ç|Œü sY\˝À neπø|å ‘æ +· nsTTq \eDeTT\qT ìs√~Û+#·&ÜìøÏ eT]j·TT rdæyj ˚ T· &ÜìøÏ á ÄeT¢ ∫øÏ‘‡· #˚j÷· *. uÛ÷Ñ >∑s“¡ ¤ »\+ ñ|ü]‘·\+ô|’ ñqï »˝≤\˝À eTq uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ ˝À ø±*¸jT· + eT]j·TT yÓT^ïwæjT· yéT \eD≤\T #ê˝≤ m≈£îÿe>± ñqï$. á ˙{ÏøÏ PH (7øÏ $T+∫) $\Te ñ+~. n≥Te+{Ï |ü]dæ‘ú T· \˝À ø±*¸jT· + eT]j·TT yÓT^ïwæjT· + \eD≤\T n&ÉT>∑TøÏ #˚sT¡ ø=ì ô||’ ⁄ü \ ˝À|ü* >√&É\ô|’ ˇø£ bıs¡˝À ù|s¡Tø=ì b˛sTT Á&ç|Œü s¡T¢ eT÷düTø=ì b˛j˚T˝≤ #˚kÕÔsTT. ÄeT¢+ ñqï ˙{Ïì ˝À|ü*øÏ |ü+|æq#√ á bıs¡qT rdæyj ˚ T· e#·TÃ. á ÄeT¢ ∫øÏ‘‡· qT ‘·s#¡ T· >± Áø£eTã<ä+∆ >± #˚j÷· *.

pHé 2010

ùd<ä´+ ` kÕ+πø‹ø£‘· yÓ+#·TØ Ç+C…ø£ºsY

21

ÄeT¢ ∫øÏ‘‡· ≈£î ñ|üj÷Ó –+#·T ÄeT¢eTT : 1. dü\÷Œ¤]ø˘ ÄeT¢+ (H SO >±&Û‘É · 98%) 2. ôV≤’ Á&√ø√¢]ø˘ ÄeT¢+ (HCL >±&Û‘É · 35%) 3. q‹ø±eT¢+ (HNO >±&Û‘É · 60%) 4. bòÕdüŒ]ø˘ ÄeT¢+ (H PO >±&Û‘É · 85%) 2

4

3

3

ˇø£ y˚fi¯ &çdÿt \ô|’ ñqï neX‚cÕ\T ‘=\–+#·ã&É≈î£ +fÒ eTs√ ø=‘·Ô <Á ëeD+˝À &çdÿt \qT eTT+#ê*.

Ç+C…ø£ºsY |ü+|t

ÄeT¢ ∫øÏ‘‡· øÏ m|ü &É÷ |üP]Ô >±&Û‘É · ø£*–q Äe÷¢Hï˚ $ìjÓ÷–+#ê*. >±&Û‘É · ‘·≈î£ ÿe >∑\~ nsTT‘˚ ìwüŒ‹Ôì ô|+#ê*. ˙{Ï˝À ÇqTeTT 0.5ppm ø£Hêï m≈£îÿe>± ñ+fÒ bòÕkÕŒ¤]ø˘ Äe÷¢ìï $ìjÓ÷–+#·sê<äT.

|òü]º˝…’»sY {≤´+ø˘

Ç+»ø£Hå é sπ ≥T >∑+≥≈£î 120©ˆˆ nsTT‘˚ 15 ì$TcÕ\˝À 30©ˆˆ <Á ëeD+ Ç+C…≈î£ º #˚jT· ã&ÉT‘·T+~. ø±ã{Ϻ 11.2 ©≥s¡¢ Äe÷¢ìï 18.8 ©≥s¡¢ ˙{Ï˝À ø£*|æ‘˚ 30 ©≥s¡¢ ÄeT¢+ ‘·j÷· s¡e⁄‘·T+~.

4

ÄeT¢ ∫øÏ‘‡· #˚jT· T $<Ûëq+˝À ÄeT¢ >±&Û‘É · : ÄeT¢ ∫øÏ‘‡· øÏ m|ü &É÷ |üP]Ô >±&Û‘É · ø£*–q Äe÷¢Hï˚ $ìjÓ÷–+#ê*. >±&Û‘É · ‘·≈î£ ÿe >∑\~ nsTT‘˚ ìwüŒ‹Ôì ô|+#ê*. ˙{Ï˝À ÇqTeTT 0.5ppm ø£Hêï m≈£îÿe>± ñ+fÒ bòÕkÕŒ¤]ø˘ Äe÷¢ìï $ìjÓ÷–+#·sê<äT. dü¬s’q ÄeT¢ nedüs¡‘·qT ø£qT>=q&ÜìøÏ 1©≥s¡T kÕ>∑T ˙{Ïì ˇø£ bÕÁ‘·˝À rdüT≈£îì ø=~› ø=~›>± Äe÷¢ìï Bì˝À y˚j÷· *. Äe÷¢ìï y˚jT· &ÜìøÏ |æô|{Ÿ yê&Ü*. PH ù||üsT¡ ‘√ ˙{Ï PH $\Te ‘Ó\TdüTø√yê*. ˙{Ï PH $\Te 3 es¡≈£î e#˚Ã+‘· es¡≈£î Äe÷¢ìï b˛dü÷ÔH˚ ñ+&Ü*. Ç|ü &ÉT ˙{Ï Á|üyêVü≤+ sπ ≥TqT >∑eTì+#·Tø=ì 15 ì$TcÕ\˝À m+‘· ˙s¡T bÕs¡>\∑ <√ ø£qT>=Hê*. n<˚ ˙{ÏøÏ ø±e*‡q Äe÷¢ìï ‘Ó\TdüTø=ì ø£\bÕ*. ñ<ë : 1 ©≥s¡T kÕ>∑T ˙s¡TøÏ 2.8 $T.© ôV’≤Á&√ø√¢]ø˘ ÄeT¢+ y˚dæq#√ PH $\Te 3 es¡≈£î sêe#·TÃqT nqTø√+&ç. e´edü∆ Á|üyêVü≤ sπ ≥T >∑+≥≈£î 16000 ©≥s¡T¢ nsTT‘˚ 15 ì$TcÕ\˝À 4000 ©≥s¡¢ ˙s¡T bÕs¡T‘·T+~. ÄeT¢+ nedüs‘¡ · : 4000 I 0.0028 R 11.2 ©≥s¡T¢ n+fÒ 11.2 ©≥s¡¢ ÄeT¢+ 15 ì$TcÕ\T ìsê«Vü≤D düeTj·T+˝À Ç+C…≈î£ º #˚j÷· *. á yÓTT‘·+Ô |ü+|ü⁄ jÓTTø£ÿ Ç+»ø£Hå é sπ ≥Tô|’ Ä<Ûës¡|&ü ç ñ+≥T+~. ñ<ë : Ç+»ø£åHé πs≥T >∑+≥≈£î 120©ˆˆ nsTT‘˚ 15 ì$TcÕ\˝À 30©ˆˆ Á<ëeD+ Ç+C…≈£îº #˚j·Tã&ÉT‘·T+~. ø±ã{Ϻ 11.2 ©≥s¡¢ Äe÷¢ìï 18.8 ©≥s¡¢ ˙{Ï˝À ø£*|æ‘˚ 30 ©≥s¡¢ ÄeT¢+ ‘·j·÷s¡e⁄‘·T+~.

˝≤≥s¡˝Ÿ ô||’ ⁄ü \T eT]j·TT Á&ç|Œü sY\qT X¯óÁuÛ|Ñ sü T¡ #·T≥ :

\eD≤\T neπø|å ‘æ +· ne«&É+ e\q ø=~›>± ˝Òø£ |üP]Ô>± eT÷düTø=ì b˛sTTq ø=ìï Á&ç|Œü s¡q¢ T >∑Ts¡TÔ ô|≥Tºø√+&ç. |ò\ æ sº \Y qT X¯óÁuÛ|Ñ sü #¡ +· &ç |æ$dæ ˝…q ’ T\≈£î, ˝≤≥s¡˝Ÿ\qT |òw¢ü t #˚jT· +&ç kÕ<Ûës¡D ìsê«Vü≤D |”&q É +˝À e´edü∆ |üì#˚ùd˝≤ #˚jT· +&ç. ˝…øÿÏ +#·ã&çq ÄeT¢ Á<ëeD≤ìï rdüTø=q+&ç ô|] ò ˝º »’… s¡T |ü+|ü⁄ <ë«sê kÕ<ë ˙{Ïì Ç+C…≈î£ º #˚jT· +&ç Ç˝≤ nedüsy¡ TÓ qÆ Ç+»ø£Hå é sπ ≥Tì bı+<ä&ÜìøÏ #˚kÕÔsT¡ ÄeT¢ Á<ëeD+ Ç+C…≈î£ º #˚jT· &É+ ÁbÕs¡+_Û+#ê*. eT]j·TT ˝…øÿÏ +#·ã&çq ÄeT¢ Á<ëeD+ ìØí‘· düeTj·T+˝À Ç+C…≈î£ º nj˚T´ $<Û+ä >± C≤Á>∑‘Ô· |ü&Ü*. nedüsy ¡ TÓ qÆ PH $\TeqT >∑eTì+#ê*. n|ü &˚ \eD≤\ ìs¡÷à\q »s¡T>∑T‘·T+~. ÄeT¢+ |üP]Ô>± ìØí‘· düeTj·T+˝À Ç+C…≈î£ º #˚jT· ã&çq ‘·sT¡ yê‘· ô|] ò ˝º »’… s¡T |ü+|ü⁄ Ä|æyj ˚ ÷· *. ô|] ò ˝º »’… s¡T |ü+|ü⁄ Ä|æq ‘·sT¡ yê‘· ns¡>∆ +∑ ≥ es¡≈î£ Á&ç| ü dæd+ºü |üì#˚dTü +Ô &Ü*. >∑Ts¡TÔ ô|≥ºã&çq Á&ç|Œü s¡˝ ¢ À ˙{Ï $&ÉT<ä\ m˝≤ ñ+<√ >∑eTì+#ê*. Á&ç|Œü s¡˝ ¢ À ˙{Ï $&ÉT<ä\ kÕ|ò>” ± ˝Òøb£ ˛‘˚ eTs¡˝≤ ˇø£kÕ] #˚jT· &É+ eT+∫~. >∑eTìø£ : m|ü &É÷ ≈£L&Ü ˙{ÏøÏ ÄeT¢ Á<ëeD+ ø£\T|üe˝…qT. ÄeT¢ Á<ëeD+˝À ˙s¡T ø£\T|üsê<äT

22

pHé 2010

|üXó¯ Áø±+‹

` &܈ˆ &ç. dü‘·´Hêsêj·TD, yÓ≥s¡ïØ ndæôd+º {Ÿ düsH®¡ é bÕ\«+#·, KeTà+ õ˝≤¢

y˚d$ü ø±\+˝À Ä#·]+#ê*‡q j·÷»e÷q´ |ü<‘∆ä T· \T : y˚d$ü ˝À ≈£L&Ü |ü#÷ >∑&¶ç n+~+#˚ $<Û+ä >± C≤Á>‘∑ Ô· eVæ≤+#ê*. \uÛ´Ñ +ø±ì düeTj·÷˝À¢ e÷>∑T&ÉT >∑&,¶ç j·T÷]j·÷ >∑&ì¶ç |üXó¯ e⁄\ø£+~+#ê*. düTu≤ãT˝Ÿ, n$X¯, Ä≈£î\T, s¬ eTà*ï <ëD≤˝À ø£*|æ Çyê«*.

|üXó¯ e⁄\T 380 ôd+{Ï>πÁ &é e<ä› kÂø£s´¡ +>±, Vü‰sTT>± ñ+{≤sTT. ø±ã{Ϻ n+‘·ø+£ fÒ m≈£îÿe yê‘êes¡D ñc˛í>Á ‘∑ · dü+<äsꓤ\˝À |üXó¯ e⁄\≈£î o‘·\dæ‹ú ø£*Œ+#ê*.

y˚d$ü ø±\+˝À n~Ûø£ yê‘êes¡D ñc˛íÁ>∑‘,· dü÷s¡´s¡•àì |üXó¯ e⁄\T ndü\T ‘·≥Tºø√˝Òe⁄ Äe⁄\ø£+fÒ >π <Ó\T m≈£îÿe ñwüí ‘êbÕìøÏ >∑Ts¡e⁄‘êsTT. >π <Ó\ X¯Øs¡+ q\T|ü⁄ s¡+>∑T˝À ñ+&É&+É , X¯Øs¡+ ÁøÏ+<ä ø=e⁄« ñ+&É&+É , ùd«<ä Á>∑+<ÛTä \ dü+K´ ‘·≈î£ ÿe>± ñ+&É&+É , yÓTT<ä\>∑T ø±s¡D≤\ e\¢ Äe⁄\ ø£+fÒ >π <Ó\T n~Ûø£ ñwüí ‘êbÕìøÏ ˝Àqe⁄‘êsTT. >π <Ó\T y˚T‘· ‘·≈î£ ÿe ‹+{≤sTT. ˙s¡T m≈£îÿe rdüT≈£î+{≤sTT. n+<äTe\¢ Js¡Áí øÏjT· ≈£î+≥Tã&ç b˛‘·T+~. ô|<ä› bı≥º˝À Ädæ{øÏ ˘ ÄeT¢+ ñ‘·Œ‹Ô ‘·–Z bÕ˝˝À¢ yÓqïXÊ‘·+, bÕ\ ñ‘·Œ‹Ô XÊ‘·+ ‘·>T∑ ‘Z T· +~. y˚d$ ü ø±\+˝À |üXó¯ e⁄\T e&É<ãÓ “≈£î >∑Tsö‘êsTT. yê{Ï X¯Øs¡ ñc˛íÁ>∑‘· ô|]–b˛‘·T+~. XÊ«dü, Hê&ç y˚>+∑ ô|s¡T>∑T‘·T+~. #ÓeT≥ m≈£îÿe>± ãj·T≥≈£î edüT+Ô ~. n~Ûø£ <ëVü≤+, ã\V”≤qeTe&É+, ‘·÷\T‘·÷ q&ÉTdü÷Ô |ü&bç ˛e&É+, XÊ«dü ø£weºü Te&É+ yÓTT<ä\>∑T \ø£D å ≤\‘√ Äø£dàæ ø£ dæ‹ú ˝ÀøÏ yÓ[fl eTs¡DkÏ ÕÔsTT. n˝≤+{Ï Á|üe÷<äøs£ y¡ TÓ qÆ <äTdæ‹ú ˝À |üXó¯ e⁄*ï >±* M#˚ ˙&É Á|ü<X˚ +¯ ˝ÀøÏ e÷sêÃ*. Á‘ê>∑T ˙s¡T Ç∫à yÓ+≥H˚ ∫øÏ‘‡· #˚sTT+#ê*. y˚d$ ü ˝À |üXó¯ e⁄˝À¢ yê´~Û ìs√<Ûøä £ X¯øÔÏ ‘·>T∑ ‘Z T· +~. >=+‘·Tyê|ü⁄, »ã“yê|ü⁄ e+{Ï yê´<ÛTä \T k˛πø Á|üe÷<ä+ ñqï+<äTq nÁ|üeT‘·+Ô >± ñ+&ç eTT+<˚ {°ø±\T y˚sTT+#ê*. u≤Vü≤´|üsêqï Je⁄\T, yê{Ï ø±≥T <ë«sê dü+uÛ$ Ñ +#˚ yê´<ÛTä \ ìyês¡D≈£î u≤Vü≤´|üsêqï Je⁄\ ìs¡÷à\q eT+<äT*ï |æ∫ø±] #˚j÷· *. <ä÷&É\ yÓ+Á≥Tø£\T ø£‹]Ô +#ê*. |üXó¯ e⁄\ bı&Éyê{Ï yÓ+Á≥Tø£*ï ‘=\–+#ê*. <ëVü‰]Ô‘√ ñqï |üXó¯ e⁄\T eTT]øÏ˙fi¯ófl dü+Á>∑V≤æ +#·&+ É e\¢ ªªbÕs¡T&ÉTμμ e+{Ï Js¡øí √X¯ düeTdü´\T ñ‘·ŒqïeTe⁄‘êsTT. ø±ã{Ϻ Á>±e÷˝À¢ ˙{Ï‘=≥T¢ X¯óÁuÛ|Ñ sü ∫¡ , |ü]X¯óÁuÛyÑ TÓ qÆ Á‘ê>∑T˙fi¯flqT nìï y˚fi˝¯ ≤ n+<äTu≤≥T˝À ñ+#ê*. |üsêqï Je⁄\ ìs¡÷à\q≈£î q≥º\ eT+<äT\T ‘ê–+#ê*. á ø±\+˝À |ü⁄qs¡T‘·Œ‹Ô Á|üÁøÏjT· ≈£î+≥Tã&ÉT‘·T+~. n~Ûø£ y˚&$ ç T e\¢ m|ò.t mdt. 4 Vü‰s√àqT ñ‘·Œ‹Ô ≈£î+≥Tã&ÉT‘·T+~. X¯Øs¡+˝À >∑÷ø¢ √E |ü]e÷D+ ‘·>T∑ ‘Z T· +~. n+<äTe\¢ n+&ÜX¯j÷· ˝À¢ düãú ‘› ,· n+&√‘·Œ‹Ô˝À e´‘ê´kÕ\T dü+uÛ$Ñ +∫ |üXó¯ e⁄\T ‹]– bıs¡T¢ ‘·T+{≤sTT. y˚d$ ü ˝À m≈£îÿe>± m+&ÉT>∑&¶ç dü+Á>∑V≤æ +#·&+É e\¢ ≈£L&Ü $≥$THé ªmμ ø±*¸jT· +, ø±|üs,Y yÓT^ïwæjT· + yÓTT<ä\>∑T Kì» \eD≤\ ˝À|ü+ ≈£L&Ü @s¡Œ&ç |ü⁄X¯óe⁄˝À¢ ‘ê‘êÿ*ø£ e+<Û‘ä «· + @s¡Œ&ÉT‘·T+~. |üXó¯ e⁄\T m<ä \ø£D å ≤\qT y˚d$ü ‘ê|ü+ e\¢ Á|üdTü Œ¤≥+>± ãVæ≤s¡‘Z +· #˚jT· ˝Òe⁄. ø±ã{Ϻ |üXó¯ e⁄*ï C≤Á>∑‘>Ô· ± >∑eTìdü÷Ô {°»sYãT˝Ÿ düV‰ü j·T+‘√ m<ä >∑T]Ô+∫ Ms¡´<ëq+ #˚j÷· *‡ ñ+≥T+~. eTq sêh+˝À Äe⁄\ ø£+fÒ > π <Ó\ dü+K´ m≈£îÿe. >π <Ó\≈£î dü+e‘·‡s¡+ bı&Ée⁄Hê m<äø=∫à bıπs¢ dü«uÛ≤e+ ñqï|üŒ{Ïø,° y˚d$ü e\¢ |ü⁄qs¡T‘·Œ‹Ô Á|üÁøÏjT· ≈£î $|ò÷ü ‘·+ ø£\>∑&+É e\¢ á‘·\ eT<Û´ä e´e~Û ô|]– y˚d$ü ˝À #ê˝≤ >π <Ó\T áqø£b˛e&É+ e\¢, y˚d$ü e#˚à dü]øÏ ø=ìï bÕ&ç>π <ä˝À¢ n‘·´~Ûø£ bÕ\ ~>∑Tã&ç ø±\+ |üPs¡eÔ &É+ e\¢ y˚d$ü ˝À bÕ\≈£î ø=s¡‘· @s¡Œ&ÉT‘·T+~. ø±ã{Ϻ &çe÷+&é n~Ûø+£ >± ñ+&˚ y˚d$ü ˝À bÕ\T ñ‘·Œ‹Ô #˚j÷· \+fÒ, s¬ ‘’ T· \T |üXó¯ e⁄\ô|’ y˚d$ü Á|üu≤Û yêìï ‘·–+Z #˚ Á|üjT· ‘êï\T #˚j÷· *.

pHé 2010

|üXó¯ Áø±+‹

23

øÁ $Ï Tø°≥ø±\T eè~∆#+Ó ~ |üXó¯ e⁄\≈£î ∫ø±≈£î ø£*–+#·≈î£ +&Ü, ù|&ÉqT |Á ‘ü ´˚ ø£+>± ˇø£ ≈£î|üŒ>± y˚dæ ñ+#ê*. ù|&ÉqT |üXó¯ >Á ±kÕ\ kÕ>∑T˝À ùd+Á~j·T ms¡Te⁄>±, ø£+b˛düT>º ±, ãjÓ÷>±´dt ñ‘·Œ‹Ô˝À dü~«ìjÓ÷>∑+ #˚dTü ø√yê*.

>π <Ó\ X¯Øs¡+ q\T|ü⁄ s¡+>∑T˝À ñ+&É&+É , X¯Øs¡+ øÁ +Ï <ä ø=e⁄« ñ+&É&+É , ùd«<ä >Á +∑ <ÛTä \ dü+K´ ‘·≈î£ ÿe>± ñ+&É&+É , yÓTT<ä\>∑T ø±s¡D≤\ e\¢ Äe⁄\ ø£+fÒ >π <Ó\T n~Ûø£ ñwüí ‘êbÕìøÏ ˝Àqe⁄‘êsTT.

y˚d$ü ˝À |üXó¯ e⁄\T <ëVü≤+‘√ m≈£îÿe ˙fi¯ófl Á‘ê– 30`40% ‘·≈î£ ÿe ÄVü‰s¡+ rdüT≈£î+{≤sTT. ‘·<ë«sê b˛wüø±\˙ï n+<äø£ bÕ\ ~>∑Tã&ç ‘·>T∑ ‘Z T· +~. ø±ã{Ϻ m≈£îÿe b˛wüø±\qT ‘·≈î£ ÿe |ü]e÷D+ >∑\ <ëD≤˝À n+<˚ $<Û+ä >± #·÷&Ü*. e÷+düøè£ ‘·T\Ô T, ø=e⁄« |ü<ësê∆\T, X¯øÔÏ $≥$TqT¢, Kì» \eD≤\T düÁø£eT+>± n+<ë*. y˚d$ü ˝À ≈£L&Ü |ü#÷ >∑&¶ç n+~+#˚ $<Û+ä >± C≤Á>∑‘Ô· eVæ≤+#ê*. \uÛ´Ñ +ø±ì düeTj·÷˝À¢ e÷>∑T&ÉT >∑&,¶ç j·T÷]j·÷ >∑&ì¶ç |üXó¯ e⁄\ø£+~+#ê*. düTu≤ãT˝Ÿ, n$X¯, Ä≈£î\T, s¬ eTà*ï <ëD≤˝À ø£*|æ Çyê«*. m+&ÉTy˚T‘· y˚T|æq|ü &ÉT $≥$THé ªmμ n<Ûqä +>± n+~yê«*. m+&ÉT>∑&ì¶ç m|ü &É÷ sêÁ‹ y˚fi˝¯ À¢ y˚TbÕ*. Kì» \eD $TÁX¯e÷ìï Á|ü‹s√p n+~yê«*. |üXó¯ e⁄\T 380 ôd+{ÏÁ>π &é e<ä› kÂø£s´¡ +>±, Vü‰sTT>± ñ+{≤sTT. ø±ã{Ϻ n+‘·ø+£ fÒ m≈£îÿe yê‘êes¡D ñc˛íÁ>∑‘· dü+<äsꓤ\˝À |üXó¯ e⁄\≈£î o‘·\dæ‹ú ø£*Œ+#ê*. n+<äT≈£î>±qT |üXó¯ e⁄\ ø={≤º\T 14`16 ˝Ò<ë 10`12 n&ÉT>∑T\ m‘·T,Ô ‘·÷s¡TŒ, |ü&eÉ Ts¡\ m+&É |ü&≈É î£ +&Ü ì]à+#ê*. >±* y˚jT· &ÜìøÏ Á|üøÿ£ >√&ÉqT 60% ø£{yºÏ j ˚ T· ≈£î+&Ü e~*y˚j÷· *. yÓ\T‘·Ts¡T <Ûësêfi¯+>± M#˚˝≤ #·÷&Ü*. y˚d$ü ˝À ‘ê{≤≈£î\ ôw&ÉT¶ |üXó¯ e⁄\≈£î #ê˝≤ nqT≈£L\+>± ñ+≥T+~. dæyTÓ +≥T πs≈£î\ ôw&ÉT¶ô|’ y˚dü$˝À >∑&ç¶ |üs¡∫ eT<ë´Vü≤ï+ y˚fi¯˝À¢ ˙fi¯ófl ∫\ø£]düTÔ+&Ü*. e&É>±\TŒ\ ìs√<Ûøä ±ìøÏ ôw&ÉT¶ ˇø£ Á|üøÿ£ |üs<¡ ë\T ø£{ºÏ ˙fi¯ófl #·\T¢‘T· +&Ü*. bÕø£\ #·T≥÷º ‘·«s¡>± m~– ˙&ÉqT, |üXó¯ Á>±kÕìï#˚à #Ó≥T¢ ô|+#ê*. nedüsy¡ TÓ ‘Æ ˚ ôw&ÉT¶ ˝À|ü\ bòÕ´qT¢, ≈£L\s¡T¢ @sêŒ≥T #˚j·÷*. |üXó¯ e⁄\ô|’ eT<ë´Vü≤ï+ y˚fi˝¯ À¢ 2`3 kÕs¡T¢ ˙fi¯ófl #·\T¢‘T· +&Ü*. ‘·&dç qæ >√HÓd+ü #·T*ï ø£|Œæ ñ+#ê*. bÕø£˝À¢ |üXó¯ e⁄*ï øÏøÿÏ ]dæ ñ+#·≈L£ &É<Tä . Á|ü‹ Äe⁄≈£î 3 #·.MT. ø£˙dü dü\ú + ñ+#ê*. |üXó¯ e⁄*ï |ü#÷ ì #Ó≥¢ ÁøÏ+<ä ˙&É˝À Äs¡Tãj·T≥ ø£{ºÏ y˚dæ ≈£L&Ü ñ+#·e#·TÃ. |üXó¯ e⁄\T á<ä&ÜìøÏ ˙fi¯fl {≤´+≈£î\T Wallowing Tanks @sêŒ≥T #˚j÷· *. >π <Ó\T n~Ûø+£ >± n+fÒ 80% m+&ÉyT˚ &ç$TøÏ d”«ø£]+∫ 20% y˚&ìç e÷Á‘·yT˚ ]ô|ø¢ò ‡˘ #˚kÕÔsTT. ø±ã{Ϻ |üXó¯ e⁄*ï y˚T‘·≈î£ eT+&ÉTf…+&É˝À¢ |ü+|æ+#·&+É e\¢ y˚T‘· \uÛ´Ñ +ø±ø£ b˛>±, #ê˝≤ <ä÷s¡+ q&Ée&É+ e\¢ X¯øÔÏ ø√˝ÀŒ‘êsTT. ˙s¡d|ü &ü ‘É êj·Tì >∑eTì+#ê*.

24

pHé 2010

ˇø£ ≥qTï |ü+#·<ës¡qT ñ‘·Œ‹Ô #˚jT· &ÜìøÏ 1330 ≥qTï\ ˙s¡T nedüse¡ TT. #Ói≈£î |ü+≥≈£î ˙{Ï ÄeX¯´ø£‘· ô|s’ T¡ jÓTTø£ÿ ej·TdüT‡qT ã{Ï,º uÛ÷Ñ $T jÓTTø£ÿ uÛÖ‹ø£ \ø£Då ≤\qT ã{Ϻ eT]j·TT eTTK´+>± yê‘êes¡D |ü]dæ‘∆ T· \qT ã{Ϻ e÷s¡T‘·÷ ñ+≥T+~.

uÀ<Ó $&ç∫ uÀ<Ó≈î£ ˙s¡T ô|≥º&+É <ë«sê ˙s¡T ‘·≈î£ ÿe>± \uÛ´Ñ eTj˚T´ |ü]dæ‹∆ ì n~Û>$∑ T+#·e#·TÃ.

kÕe÷q´+>± #Ói≈£î yÓTTø£ÿ˝À q÷{ÏøÏ 70% ˙s¡T ñ+≥T+~. ˇø£ ≥qTï |ü+#·<ës¡qT ñ‘·Œ‹Ô #˚jT· &ÜìøÏ 1330 ≥qTï\ ˙s¡T nedüse¡ TT. #Ói≈£î |ü+≥≈£î ˙{Ï ÄeX¯´ø£‘· ô|s’ T¡ jÓTTø£ÿ ej·TdüT‡qT ã{Ϻ, uÛÑ÷$T jÓTTø£ÿ uÛÖ‹ø£ \ø£åD≤\qT ã{Ϻ eT]j·TT eTTK´+>± yê‘êes¡D |ü]dæú‘·T\qT ã{Ϻ e÷s¡T‘·÷ ñ+≥T+~. y˚d$ü ø±\+˝À ñc˛íÁ>∑‘\· T #ê˝≤ m≈£îÿe>± ñ+{≤sTT. á |ü]dæ‘∆ T· \˝À #Ói≈£î yÓTTø£ÿ˝À u≤c˛Œ‘˚‡ø£eTT $|üØ‘·+>± ô|s¡T>∑T‘·T+~. n<˚ $<Û+ä >± uÛ÷Ñ $T˝Àì ‘˚eT ‘=+<äs>¡ ± Ä$s¡e⁄‘·T+~. n+<äT eT÷\+>± #Ói≈£î˝À ˙{Ï ÄeX¯´ø£‘· y˚d$ü ˝À m≈£îÿe>± ñ+≥T+~. y˚d$ü ø±\+˝À ˙{Ï m<ä&› ìç á ÁøÏ+~ #·s´¡ \T #˚|≥ ü &º eÉ TT <ë«sê |ü+≥ ~>∑Tã&ç >∑D˙j·T+>± ‘·>≈Z∑ î£ +&Ü n~Ûø$£ T+#·e#·TÃ.

1. ˙{Ï m<ä&› ç m<äTs¡jT˚ ´ düeTj·÷ìøÏ n+fÒ @Á|æ˝Ÿ, y˚T HÓ\\øÏ ô|s’ T¡ m+‘· m~–‘˚ n+‘· ˙{Ï m<ä&› ìç ‘·≥Tº≈î£ H˚ kÕeTs¡´∆ eTT ô|s¡T>∑T‘·T+~. n+<äTe\¢ kÕ<Û´ä yÓTqÆ +‘· eTT+<äT>± #Ói≈£î Hê≥&É+ Á|üj÷Ó »qø£se¡ TT n>∑T#·Tqï~.

2. #Ói≈£î kÕfi¯fl eT<Û´ä #Ó‘Ô· |üsá &ÉeTT e\q H˚\˝Àì ‘˚eT Ä$¬sb’ ˛e&Üìï ‘·–+Z #·&+É <ë«sê H˚\˝À ‘˚eTqT ì*|æ ñ+&˚ X¯øÔÏ ô|s¡T>∑T‘·T+~. yÓTTø£ÿ‘√≥˝À>±ì, ø±]Ù ô|s’ T¡ ˝À>±ì kÕfi¯fl eT<Û´ä #Ói≈£î #Ó‘qÔ· T ≈£L&Ü eT{Ï‘º √ ø£|Œæ y˚jT· e\j·TTqT. Bì <ë«sê #Ói≈£î #Ó‘Ô· ∫$øÏ ùd+ÁBj·T ms¡Te⁄>± e÷s¡T‘·T+~.

3. uÀ<Ó $&ç∫ uÀ<Ó≈î£ ˙s¡T ô|≥º&+É <ë«sê ˙s¡T ‘·≈î£ ÿe>± \uÛ´Ñ eTj˚T´ |ü]dæ‹∆ ì n~Û>$∑ T+#·e#·TÃ.

4. #Ói≈£î |ü+≥qT HêfÒ≥|ü &ÉT ˝À‘·T <äT≈£îÿqT #˚dTü ø=qT≥ <ë«sê #Ói≈£î y˚sT¡ ¢ u≤>± ˝À‘·T≈£î yê´|æ+∫ ˙{Ï m<ä&› ç ‘·≥Tº≈î£ H˚ X¯øÔÏ ô|+bı+<äT‘·T+~.

5. ˙{Ï m<ä&› ç >∑\ ÁbÕ+‘ê\˝À $‘·HÔ êìï m≈£îÿe yê&Ée˝…qT. n+fÒ kÕfi¯fl eT<Û´ä <ä÷sêìï ‘·–+Z ∫ n<˚ $<Û+ä >± ˇπø kÕfi¯fl˝À m≈£îÿe #Ói≈£î eTTø£ÿ\qT Hê≥&ÉeTT <ë«sê ˙{Ï m<ä&› ç ÁbÕ+‘ê\˝À ø=+‘· es¡≈î£ ~>∑Tã&çì ô|+#·Tø=qe#·TÃqT. 6. u…≥º e#˚à bı˝≤\˝À eTq+ y˚ùd ms¡Te⁄\T yÓTTø£ÿ jÓTTø£ÿ y˚sT¡ e´edüú u≤>± n_Ûeè~∆ #Ó+<äT≥≈£î ñ|üj÷Ó >∑øs£ +¡ >± ñ+&Ü*. Ç+<äT≈£î >±qT dæbÕò s¡T‡ #˚dqæ uÛ≤dü«s¡+ ms¡Te⁄qT, dæbÕò s¡T‡ #˚dqæ ø±\eTT˝À ‘·|Œü ì dü]>± y˚j÷· *.

7. uÛ÷Ñ $T˝À ‘˚eT ˝Òq|ü &ÉT ms¡Te⁄\T uÛ÷Ñ $T˝À y˚dqæ |üŒ{ÏøÏ y˚dqæ ms¡Te⁄\qT yÓTTø£ÿ\T düÁø£eT+>± ñ|üj÷Ó –+#·Tø=q˝Òe⁄. ø±e⁄q qÁ‘·»ì, bı{≤wt ms¡Te⁄\T yÓTTø£ÿ\ Ä≈£î\ô|’ |æ∫ø±Ø #˚dqæ #√ eT+∫ ñ|üj÷Ó >∑eTT+≥T+~. 2.5% qÁ‘·»ì eT]j·TT 2.5% bı{≤wt $TÁX¯eT Á<ëeD≤ìï Á|ü‹ 20 s√E\≈£î ˇø£kÕ] ˙{Ï m<ä&› ç |ü]dæ‘∆ T· \˝À |æ∫ø±Ø #˚jT· e˝…qT. 8. düTqï|ü⁄ ˙{Ï Á<ëeD+˝À (80 øÏ˝À\ düTHêïìï 400 ©ˆˆ ˙{Ï˝À ø£]–+∫) #Ói≈£î $‘·HÔ êìï eTT+∫ Hê{Ïq#√ yÓTTø£ÿ\≈£î ˙{Ï m<ä&› ìç ‘·≥Tº≈î£ H˚ X¯øÔÏ ô|+bı+<äT‘·T+~.

9. ˙{Ï m<ä&› øç Ï >∑T] nj˚T´ ÁbÕ+‘ê\˝À ˙{Ï m<ä&› ìç ‘·≥Tº≈î£ H˚ s¡ø±\qT m+|æø£ #˚dTü ≈£îì Hê≥Tø=qT≥ <ë«sê ô|s’ T¡ ˙{Ï m<ä&› ìç ‘·≥Tº≈î£ +≥T+~. ø±ã{Ϻ n~Ûø£ ~>∑Tã&ç bı+<ä&ÜìøÏ neø±X¯eTTqï~. ˙{Ï m<ä&› ìç ‘·≥Tº≈î£ H˚ ø=ìï s¡ø±\T :87m298— 83ÄsY23— 91$89— 95m85— 81$48— 83$15

pHé 2010

yêDÏ»´ yês¡Ô

25

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ e÷$T&ç|+ü &É¢ ‘·sT¡ yê‘· uÛ≤s¡‘<· X˚ ÊìøÏ n‘·´~Ûø£ $<˚o e÷s¡ø<Á£ yä ê´ìï ‘Ó∫à ô|&ÉT‘·Tqï~ <ëìeTà |ü+&˚. $T–*q |ü+&Éø¢ H£ êï ì\« kÕeTs¡´∆ + n~Ûø+£ >± ñqï <ëìeTà m≥Te+{Ï s¡øDå£ ≤ ˝Ò≈î£ +&Ü ø=ìï HÓ\\bÕ≥T bÕ&Ób’ ˛≈£î+&Ü ñ+≥T+~.

<ëìeTà |Á dü Tü ‘Ô +· m>∑TeT‹ $\Te s¡÷. 250/- ø√≥T¢ ñ+&É>± e#˚à 10 @fi¯fl˝À Bì $\Te 4y˚\ ø√≥¢≈î£ #˚sT¡ ≈£î+{À+<äì ì|ü⁄DT\ n+#·Hê.

e÷$T&ç|+ü &É¢ ‘·sT¡ yê‘· uÛ≤s¡‘<· X˚ ÊìøÏ n‘·´~Ûø£ $<˚o e÷s¡øÁ£ <äyê´ìï ‘Ó∫à ô|&ÉT‘·Tqï~ <ëìeTà |ü+&˚. $T–*q |ü+&Éø¢ H£ êï ì\« kÕeTs¡´∆ + n~Ûø+£ >± ñqï <ëìeTà m≥Te+{Ï s¡øD å£ ≤ ˝Ò≈î£ +&Ü ø=ìï HÓ\\bÕ≥T bÕ&Ób’ ˛≈£î+&Ü ñ+≥T+~. Äs√>∑´ |ü]s¡øD å£ ø¬ ’ <ëìeTà Á|ü‘´˚ ø£‘q· T e]í+|üq\$ø±ì$. uÛ≤s¡‘Y‘√ bÕ≥T $<˚XÊ˝À¢q÷ eT+∫ –sêø° ñqï <ëìeTà m>∑TeT‹ $\Te s¡÷.250/- ø√≥T¢ ñ+&É>± e#˚à 10 @fi¯fl˝À Bì $\Te 4y˚\ ø√≥¢≈î£ #˚sT¡ ≈£î+{À+<äì ì|ü⁄DT\ n+#·Hê. <ëìeTà m>∑TeT‘·T\qT eT]+‘· ô|+#·T≈£îH˚+<äT≈£î eT]ìï yÓTs¡T>¬ q’ kÕ+πø‹ø£ Á|üÁøÏjT· \ <ë«sê ì\« kÕeTsê∆´ìï ô|+#·Tø√e*‡q nedüs+¡ m+‘ÓH’ ê ñ+~. <äXÊã›ø±\+ ÁøÏ‘+· øπ e\+ 4ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\ $\TyÓq’ <ëìeTà m>∑TeT‹ ø±>±, Á|üdTü ‘Ô +· <ëì m>∑TeT‹ $\Te 250 ø√≥¢≈î£ #˚sT¡ ø√e&É+ ì»+>± dü+#·\qy˚T. e´ekÕj·T yêDÏC≤´ìï Áb˛‘·‡Væ≤+#˚ uÛ≤s¡‘· Á|üuTÑÛ ‘·« dü+düú ªªnô|&Üμμ <ëìeTà˝Àì dü<Tä DZ ≤\qT Á|ü|+ü #·+ <äèwæøº Ï rdüT≈£î yÓfifl¯ &ÜìøÏ <ëì m>∑TeT‹ \øå±´\qT ô|+#·&ÜìøÏ $düè‘Ô k· ÕúsTT˝À ø£èwæ »s¡T|ü⁄‘·Tqï~.

2008 ` 2009 dü+e‘·‡sêìøÏ >±q÷, Á|ü|+ü #·+˝À n‘·´~Ûø+£ >± <ëìeTà |ü+≥qT |ü+&ç+∫+~ uÛ≤s¡‘<· X˚ y¯ T˚ . n~Ûøu£ ≤Û >∑+ |ü+≥ eTVü‰sêh˝Àì uÛ≤sêeT‹, ø=˝≤Ω|Pü sY, Hêdæø,˘ Ws¡+>±u≤<é, ˝≤‘·÷sY ÁbÕ+‘ê\qT+&ç \uÛ´Ñ eTe⁄‘·T+~. <˚X+¯ yÓTT‘·+Ô $d”sÔ +í¡ ˝À 70% <ëìeTà |ü+≥ eTVü‰sêh˝À ñ‘·Œ‹Ô ne⁄‘·T+&É>± Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ, ø£sêí≥ø£ sêÁcÕº\T Ç|ü &ç| ü &˚ á s¡+>∑+˝À eTT+<äT≈£î yÓfió¯ ‘·THêïsTT. Á|üdTü ‘Ô +· eTq sêh+˝À e÷$T&ç, Á<ëø£å |ü+&É¢ ‘·sT¡ yê‘· <ëìeTà m>∑TeT‹ ÁbÕ#·Ts¡´+ bı+<ä&+É ÁbÕs¡+uÛyÑ TÓ +Æ ~. eTVü‰sêh˝À 80y˚\ ôV≤ø±ºs˝¢¡ À kÕ>∑e⁄‘·Tqï <ëìeTà ‘√≥\qT+&ç 13y˚\ ≥qTï\ |ü+&ÉT¢ ◊s√bÕ ‘·~‘·s¡ <˚XÊ\≈£î m>∑eT‹ ne⁄‘·THêïsTT. eTq sêh+ qT+&ç >∑‘· Ä]∆ø£ dü+e‘·‡s¡+˝À 100 ≥qTï\ <ëìeTà m>∑TeT‹ nsTT´+~. nq+‘·|ü⁄s¡+ õ˝≤¢˝À ◊<äTy˚\ ôV≤ø±ºs¡¢˝Àq÷, eTVü≤ã÷uŸq>∑sY õ˝≤¢˝À 550 ôV≤ø±ºs˝¢¡ À, yÓT<äøõ˘ ˝≤¢˝À 240 ôV≤ø±ºs˝¢¡ À, ø£s÷¡ ï˝Ÿ˝À 210 ôV≤ø±ºs˝¢¡ À yêDÏ»´ düs[¡ ˝À <ëìeTà ‘√≥\qT ô|+#·T‘·THêïs¡T. Á|üdTü ‘Ô +· eTq<˚X+¯ ˝À |ü+&˚ <ëìeTà |ü+≥˝À øπ e\+ 10% ñ‘·Œ‹Ô e÷Á‘·yT˚ m>∑TeT‹ ne⁄‘√+~. uÛ$Ñ wü´‘Y˝À á |ü+≥≈£îqï yêDÏ»´ Wwü<$äÛ \Te e\q eT]+‘· m>∑TeT‹ »]π>+<äT≈£î øπ +Á<ä, sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«\T ø£èwæ »s¡T|ü⁄‘·THêïsTT. m≈£îÿe s√E\T ì\« ñ+&É&+É ‘√ m>∑TeT‹øÏ nqTyÓq’ |ü+≥>± Bìì |ü]>∑DdÏ Tü HÔ êïs¡T. n+‘˚ø±≈£î+&Ü ˙{Ï m<ä&› ìç u≤>± ‘·≥Tºø√>∑\ m&Ü]|ü+≥ ø±e&É+‘√ yÓT≥ºÁbÕ+‘ê\˝À ≈£L&Ü kÕ>∑T≈£î nqTyÓq’ ~. yê‘êes¡D ˇ&ç<Tä &ÉT≈£î\qT m<äTs=&ç¶ ì*#˚ dü«uÛ≤e+ ñ+~. düs¬ q’ düeTj·T+˝À |ü+≥ rj·T>∑*–‘˚ ~>∑Tã&ÉT\T ≈£L&Ü >∑D˙j·T+>± ô|s¡T>∑T‘êsTT. düs¬ q’ e´ekÕj·T |ü<‘∆ä T· \<ë«sê eTT+<äT≈£î yÓ[‘˚ sêã&ÉT\T n~Ûø+£ >± ñ+&˚ <ëìeTà |ü+ü ≥qT Ç{°e\ø±\+˝À s¬ ‘’ T· \T ≈£L&Ü ÄVü‰«ìdüTHÔ êïs¡T.

26

pHé 2010

yêDÏ»´ yês¡Ô

eTq sêh+ qT+&ç >∑‘· Ä]∆ø£ dü+e‘·‡s¡+˝À 100 ≥qTï\ <ëìeTà m>∑TeT‹ nsTT´+~. nq+‘·|⁄ü s¡+ õ˝≤¢˝À ◊<äTy˚\ ôV≤ø±ºs˝¢¡ Àq÷, eTVü≤ã÷uŸq>∑sY õ˝≤¢˝À 550 ôV≤ø±ºs˝¢¡ À, yÓT<äøõ˘ ˝≤¢˝À 240 ôV≤ø±ºs˝¢¡ À, ø£s÷¡ ï˝Ÿ˝À 210 ôV≤ø±ºs˝¢¡ À yêDÏ»´ düs[¡ ˝À <ëìeTà ‘√≥\qT ô|+#·T‘·THêïs¡T.

Wwü<Ûä>∑TD≤\T nyÓT]ø± ◊s√bÕ <˚XÊ\˝À Ç‘·s¡ bÕ˙j·÷\ø£+fÒ <ëìeTà s¡kÕìøÏ n‘·´~Ûø£ ÁbÕ<Ûëq´‘· ÇkÕÔsT¡ . n+‘˚ø±<äT <ëìeTàs¡d+ü ˝Àì s¡+>∑T\T X¯Øs¡+˝Àì $wü |ü<ësê∆\qT bÕs¡Á<√˝Ò ªªj·÷+{° Äøχ&Ó+≥T¢μμ>± |üì #˚kÕÔsTT. s√– s¡øÁÔ£ |üdsü D ¡ dü]>± »]–, s¡øHÔ£ êfi≤\T >∑{ºÏ |ü&≈É î£ +&Ü ñ+#·&+É ‘√ >∑T+&Ób˛≥TqT ìyê]+#·Tø√e#·TÃ. |ü⁄s¡Twüß˝À¢ Áb˛ùd{º Ÿ yê´~Ûì, Ád”\Ô ˝À s=eTTà ø±´q‡sY ∫øÏ‘‡· ˝À <ëìeTà u≤>± ñ|üjÓ÷>∑|ü&ÉT‘·T+~. <ëìeTà u…s¡&ÉTqT ≈£L&Ü yÓ’<√´|ü#êsê\≈£î $ìjÓ÷–kÕÔs¡T. <ëìeTà –+»\ô|b’ ıs¡˝Àì |”#T· |ü<ësê∆\T Js¡Xí ø¯ ìÔÏ ô|+#·T‘êsTT. s¡ø+Ô£ ˝À #Ó&TÉ ø=˝…ÅkÕº˝Ÿ ìyês¡D≈£î <ëìeTà m+‘·>±H√ ‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~.

pHé 2010

ø£esY k˛º]

ì

»y˚ T qì n+<ä s ¡ ÷ ˇ|ü ≈£ î H˚ dæ ú ‹ e∫Ã+~. ø£&TÉ |ü⁄ ì+&Ü nqï+ô|fÒº nqï<ë‘·qT ìs¡ø¢ ´å£ + #˚d÷ü Ô edüTqÔ ï bÕ\≈£î\T ôd‘’ +· H˚&TÉ e´ekÕj· T s¡ + >∑ + yÓ ’ | ü ⁄ <ä è wæ º eT[fl+#· ø £ ‘·|Œü ˝Ò<Tä . e´ekÕj·T dü+øå√uÛ+Ñ Ç‘·s¡ s¡+>±\ô|’ $kÕÔs+¡ >± Á|üu≤Û e+ #·÷|ü&+É ‘√ Ä]∆ø£ y˚‘\Ô· ÷, sê»ø°jT· y˚‘\Ô· ÷ ªªuÛ÷Ñ e÷s¡+Z μμ |ü≥øº £ ‘·|Œü ˝Ò<Tä . s¬ +&Ée düeTÁ>∑ düd´ü $|üy¢ êìøÏ á |ü]dæ‘ú T· \T Hê+~ |ü\Tø£&+É ‘√ 2020 Hê{ÏøÏ ªª¬s‘’ s˚ êEμμ nì ìs¡›«<ä«+>± #Ó|üŒe#·TÃ. á $|ü¢e+˝À Á|ü<ëÛ q+>± \_∆ bı+<˚~ n‘·´~Ûø£ »HêuÛ≤ ø£*qZ uÛ≤s¡‘Y, #Ó’Hê\‘√ bÕ≥T <äøÏåD≤Á|òæø± <˚XÊ\T ≈£L&Ü ñ+&É&+É >∑eTHês¡Ω+. uÛ÷Ñ $T, ˙s¡T e+{Ï düV≤ü » eqs¡T\‘√ bÕ≥T ‘·≈î£ ÿe Ks¡TÑ√ |üì#˚ùd ÁX¯eTJe⁄\T ñ+&É&+É Bì Á|ü<ëÛ q ùV≤‘·Te⁄. Á|ü|+ü #· |ü]dæ‹ú #·÷ùdÔ n_Ûeè~∆ #Ó+~q, n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·Tqï <˚XÊ\T, ‘·èrj·T Á|ü|+ü #· <˚XÊ\˝À e´ekÕj·Ts¡+>∑+˝À ô|≥Tºã&ÉT\T ô|≥º&ÜìøÏ dæ<ä∆+ ne⁄‘·Tqï$. n<˚ $<Ûä+>± <˚X+¯ ˝Àì dü+|üqï esêZ\T, ã&Ü bÕ]ÁXÊ$Tø£ y˚‘\Ô· T, m>∑Te eT<Û´ä ‘·s>¡ ‹∑ Á|ü»\T eT]j·TT e´ekÕj·÷ìï e~* b˛sTTq ÁX‚DT\T n˙ï ‹]– |ü˝˝¢… À¢ uÛ÷Ñ $T ø=qT>√\T #˚dæ dü+‘·è|æ‘Ô √ bÕ≥T, q÷‘·q ñ‘˚Ô»+‘√ ø=‘·Ô ˇs¡e&ç˝À Ä<ÛTä ìø£ ùd<ë´ìøÏ düqï<äe∆ Te⁄‘·THêïsTT. Ç<˚ düeTj·T+˝À Á>±e÷\˝Àì ∫qï ` dü q ïø±s¡ T ¬ s ’ ‘ · T \T ‘· e T eTqT>∑ & É ô |’ uÛ Ñ j · ÷ +<√fi¯ q \T e´ø£ Ô + #˚ d ü T Ô H êïs¡ T . á esêZ\≈£î, ø£eT‘ê\T ∫qï$>± ñ+&É&+É ‘√ e´ekÕj·T+ –≥Tºu≤≥T ø±ø£b˛e&É+, dü¬s’q e÷¬sÿ{Ï+>¥ kÂø£sê´\T, eT<䛑·T <Ûäs¡\T ˝Òø£b˛e&É+, Á|üø£è‹ dü V ü ≤ ø£ ] +#· ø £ b˛e&É + e+{Ï ø±s¡ D ≤\‘√ ‘êeTT #˚ d æ q

bı\+˝ÀH˚ ∫es¡≈£î ≈£L©\T>± e÷]b˛j˚T <äTdæ‹ú @s¡Œ&ç+~. ◊‘˚ yÓs’ T¡ <Ûë´\T mìï ñHêï e´ekÕj·Ty˚T uÛ$Ñ wü´‘Y ø±\+˝À Ä]∆ø£ e´edüqú T XÊ•+#˚ Ø‹øÏ #˚sT¡ ≈£îqï<äì düŒwü+º >± ns¡+∆ ne⁄‘·Tqï~. á H˚|ü<Ûä´+˝À ∫qï`düqïø±s¡T ¬s’‘·T\qT, s¬ ‘’ T· ≈£L©\qT Ä<äTø√e&ÜìøÏ Á|üuTÑÛ ‘·«+ dü‘«· s¡ Á|üD≤[ø£\qT dæ<ä∆+#˚j·T≈£î+fÒ |ü˝…¢˝À¢ Ä]∆ø£ ndüe÷q‘·\T ô|]–b˛sTT düe÷»+˝À nXÊ+‹ s¡>∑T\T‘·T+~.

s¬ ‘’ ˚ sê»+≥Tqï Ábıô|dò sü .Y .. ne⁄qT 2020 <äXÊã›+˝À ªª¬s’‘˚sêEμμ ø±e&É+ U≤j·TeT+≥THêïs¡T Ábıô|òdüsY sê$ #·+Á<äX‚Ks¡sêe⁄. Ä+Á<Ûä Á|ü<˚XŸ ñ<ë´qeq $X¯ « $<ë´\j· ÷ ìøÏ nqTã+<Û ä + >± ñqï sêCÒ + Á<ä q >∑ s Y ñ<ë´qeq ø£ fi ≤XÊ\˝À n<Ûë´|ü≈£î\T>± ñqï &܈ˆ #·+Á<äX‚KsYsêe⁄ n_ÛÁbÕj·T+ Á|üø±s¡+ b˛wüø£ $\Te\‘√ ≈£L&çq ÄVü‰s¡uÛÑÁ<ä‘· Á|ü|ü+#· Á|ü»\ ø£\ nì, Ç~ HÓsy¡ sπ˚ s√E m+‘√ <ä÷s¡+˝À ˝Ò<ìä nHêïs¡T. á \øå ± ´ìï kÕ~Û + #· & ÜìøÏ e´ekÕj· T |ü+≥\‘√ bÕ≥T ‘·≈£îÿe $d”Ôs¡í+˝À n~Ûø£ kÕ+Á<ä ‘ · ˝ À ñ<ë´qeq |ü + ≥\ kÕ>∑ T ‘√&É Œ &É T ‘· T +<ä ì nHêïs¡ T . Á|ü ‹ eTìwæ ø Ï ø±e\dæ q b˛wü ø ±\qT n+~+#˚ + <ä T ≈£ î á s√EqT+&˚ q&ÉT+ ø£{≤º*‡q nedüse¡ TT+<äì ñ<ëÈ{Ï+#ês¡T. ∫‘·ÔX¯ó~∆‘√ eTT+<äT≈£î yÓ[‘˚ ÄÁ|òøæ ±, Ädæj÷· <˚XÊ\˝À Á|üdTü ‘Ô · |ü]dæ‘ú T· \qT n~Û > ∑ $ T+#· & ÜìøÏ M\T ø£ \ T>∑ T ‘· T +<ä ì n_ÛÁbÕj·T+ e´ø£+Ô #˚XÊs¡T.

s¬ ‘’ T· u≤fÒ ` ø£˝≤+ e÷≥ @ <˚X+¯ ˝À e´ekÕj·T+, |ü ] ÁX¯ e T\T, ùdyês¡ + >∑ + #˚ s TT #˚ s TT ø£ * |æ |üì#˚kÕÔjÓ÷ Ä <˚X¯+ düTdæús¡+>± eTT+<äT≈£î

27

kÕ>∑ T ‘√+<ä ì e÷J sêh|ü ‹ uÛ ≤ s¡ ‘ · s ¡ ‘ · ï &܈ˆ m.|æ.C…. nãT›˝Ÿ ø£˝≤+ ñ<ëÈ{Ï+#ês¡T. sêh|ü‹ |ü<$ä qT+&ç yÓ<’ =\>∑T‘·÷ Äj·Tq #˚dqæ ñ‘˚Ô»ø£s¡ Á|üdü+>∑+˝À Á|üø£è‹ yÓ’|ü]‘ê´\qT m<äTs√ÿe&É+˝À uÛ≤s¡‘· s¬ ‘’ T· \ eTH√ <Ûs’Ó ê´ìï Äj·Tq ø=ìj·÷&Üs¡T. #ê*q+‘· Äs√>∑´ø£sy¡ TÓ qÆ ˙s¡T, ÄVü‰s¡+ $<äT´‘Y kÂø£sê´\T ø£*–q <˚X¯+>± uÛ≤s¡‘YqT #·÷&Ü\H˚~ ‘·q Äø±+ø£å nì nHêïs¡T. ‘·q |ü<Mä ø±\+˝À #·]Á‘ê‘·àø£yTÓ qÆ sêh|ü‹ uÛeÑ Hé ÁbÕ+>∑D+˝À Wwü<yäÛ TÓ Tø£ÿ\T, ãjÓ÷&ûõ˝Ÿ #Ó≥T¢, Ä<Ûë´‹àø£ |üP»\≈£î ñ|üjÓ÷–+#˚ yÓTTø£ÿ\qT, Hê{Ï <˚X¯ n‘·T´qï‘· ìyêkÕìï e´ekÕj·T Á|üj÷Ó >∑XÊ\>± e÷sêÃs¡T. 2020 Hê{ÏøÏ <˚X¯+˝À ¬s+&√ Vü≤]‘· $|ü¢e+‘√ bÕ≥T ø°ås¡ $|ü¢yêìï kÕ~Û+#·T ≈£îH˚+<äT≈£î 11e Á|üD≤[ø£˝À u≤≥\T y˚XÊs¡ì ø£˝≤+ #ÓbÕŒs¡T.

uÛ≤s¡‘Y dü‘êÔ #ê≥T<ë+... ` uÀdt, Hêô|&ò é m+.&ç ¬ s ’ ‘ ˚ sêE e´ekÕj· T s¡+>∑+˝À nÁ>∑<X˚ +¯ >± m~π> dü‘êÔ uÛ≤s¡‘≈Y î£ ñ+<äì uÛ≤s¡‘· C≤rj·T e´ekÕj·T düVü≤ø±s¡ e÷¬sÿ{Ï+>¥ düe÷K´ (Hêô|ò&é) y˚TH˚õ+>¥ &Ó’¬sø£ºsY dæ.$ Äq+<äuÀdt Ç{°e\ BÛe÷e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T. <˚X+¯ ˝Àì n‹ ô|<ä<› q’Ó ªªHêô|&ò μé μ dü+düú Á|ü<ëÛ q u≤<ÛTä ´&Óq’ uÀdt yê´K´\T e´ekÕj·Ts¡+>∑+˝À uÛÑ$wü´‘·TÔ |ü≥¢ Ä+<√fi¯q #Ó+<äT‘·Tqï ¬s’‘·T >∑T+&Ó˝À¢ Äq+<ëìï ì+bÕsTT. nH˚ø£ <˚XÊ˝À¢ ÄVü‰s¡uÛÑÁ<ä‘·qT ø£*Œ+#·˝Òì |ü]dæú‘·T\˝À Á|üuÛÑT‘ê«\ô|’ ‹s¡T>∑Tu≤≥T¢ e#êÃj·Tì uÀdt ‘Ó*bÕs¡T. eTT+<äT C≤Á>∑‘‘Ô· √ ÄVü‰s¡ ì\«\qT ñ+#· T ø√e&É + ‘√ uÛ ≤ s¡ ‘ Y ˝ À n≥Te+{Ï |ü]dæ‘ú T· \T ˝Òeì yê´U≤´ì+#ês¡T. u≤u≤ nDT|ü]XÀ<ÛHä ê dü+düú n_Ûeè~∆ #˚dqæ

28

pHé 2010

ø£esYk˛º]

n~Ûø£ ~>∑Tã&çì#˚à e+>∑&Ü\qT ¬s’‘·T\≈£î n+<äCùÒ d+<äT≈£î Hêô|&ò é #=s¡e rdüT≈£î+≥T+<äì Bìe\q ø°åDÏdüTÔqï e´ekÕj·T ñ‘·Œ‘·TÔ\qT ô|+#·T≈£îH˚+<äT≈£î ¬s’‘·T\≈£î yÓdü\T u≤≥T \_ÛdTü +Ô <äì ˇø£ C≤rj·TyêsêÔ dü+dü≈ú î£ Ç∫Ãq Ç+≥s¡÷«˝À uÀdt ‘Ó*bÕs¡T.

e´eªkÕj·÷ìøÏμ ◊.{Ï‘√ nqTdü+<Ûëq+. ` dü∫Hé ô|\’ {Ÿ düe÷#ês¡ kÕ+πø‹ø£ s¡+>∑+˝À y˚fi¯SflqT≈£îqï uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ Ä]∆ø£ e´edü≈ú î£ yÓ H Ó ï eTTø£ > ± ñqï e´ekÕj· T s¡ + >±ìï ìs¡ ¢ ø £ å ´ + #˚ j · T uÀ<ä ì π ø +Á<ä ◊.{Ï . XÊK düV‰ü j·TeT+Á‹ dü∫Hé ô|\’ {Ÿ düŒwü+º #˚XÊs¡T. Ç{°e\ ø£\ø£‘êÔ˝À »]–q ˇø£ düe÷y˚X+¯ ˝À Äj· T q e÷{≤¢ & É T ‘· ÷ e´ekÕj· T s¡ + >±ìï Ä<Û ä T ìø£ kÕ+π ø ‹ø£ dü e ÷#ês¡ e´edü ú ≈ £ î nqTdü+<Ûëì+#·&+É <ë«sê ñ‘·Œ‹Ô, e÷¬sÿ{Ï+>¥ s¡ + >±\˝À yÓ T s¡ T ¬ > ’ q |ò ü * ‘ê\qT kÕ~Û+#·e#·TÃqì ‘Ó*bÕs¡T. <˚X+¯ ˝À eT÷&√ e+‘·T »HêuÛ≤ e´ekÕj·T+ô|’ Á|ü‘·´ø£å+>±, |üs√ø£+å >± Ä<Ûës¡|&ü ç J$düTHÔ êï C≤rj·T dü÷\ú ñ‘·Œ‹Ô˝À <ëì XÊ‘·+ |ü&bç ˛e&É+ Ä+<√fi¯q ø£*+Z #˚ n+X¯eTì nHêïs¡T. ñ‘·Œ‘·T\Ô T ô|+#·&+É <ë«sê s¬ ‘’ T· \ Jeq Á|üe÷D≤\T >∑D˙j·T+>± n_Ûeè~∆ ne⁄‘êj·Tì s¬ ‘’ T· \≈£î ñ|üj÷Ó >∑|&ü ˚ düe÷#ês¡+‘√ <˚X+¯ ˝À 70 y˚\ kÕ<Ûës¡D ùdyê øπ +Á<ë\ ÁbÕs¡+uÛ≤ìøÏ uÛ ≤ s¡ ‘ · e´ekÕj· T |ü ] XÀ<Û ä H ê dü + dü ú (◊.m.ÄsY.◊) ø£èwæ #˚dTü +Ô <äì $e]+#ês¡T.

düT>∑+<Ûä Á<äyê´\T, ‘˚j÷· ≈£î ñ‘·Œ‘·T\Ô ˝À uÛ≤s¡‘<Y ˚ nÁ>∑kÕ∆q+ ` CÀ´‹sê~‘·´ dæ+~Ûj÷· n+‘·sê®rj·T e÷¬sÿ{À¢ ‘˚j÷· ≈£î, düT>∑+<Ûä Á<äyê´\ ñ‘· Œ ‹Ô ˝ À uÛ ≤ s¡ ‘ Y < ˚ nÁ>∑ k Õú q + ø±qTqï<ä ì øπ +Á<ä yêDÏ»´XÊK düV‰ü j·T eT+Á‹ CÀ´‹sê~‘· ´ dæ+~Ûj·÷ ÄXÊuÛ≤e+

e´ø£+Ô #˚XÊs¡T. á s¬ +&ÉT s¡ø±\ ñ‘·Œ‘·T\Ô >∑T]Ô+|ü⁄ ø=s¡≈î£ eTq+ |ü⁄qs¡+øÏ‘+· ø±e*‡ ñ +<äì Ç{°e\ Äj·Tq ø£\ø£‘êÔ˝À »]–q ˇø£ dü<dä Tü ‡˝À yÓ\&¢ +ç #ês¡T. \øå±´ìï kÕ~Û+#·&ÜìøÏ ø£s√ƒ s¡ |ü]ÁX¯eT‘√ bÕ≥T düs¬ q’ eP´Vü≤+ <ë«sê eTT+<äT≈£î yÓfi≤fl\ì dæ+~Ûj÷· dü÷∫+#ês¡T. <˚X+¯ ˝À ñ‘·Œ‘·j Ô T˚ ´ 900 $T*j·THé øÏ˝À Á>±eTT\ ‘˚j·÷≈£î ñ‘·Œ‹Ô˝À Á|üdüTÔ‘·+ 200 $T*j·THé øÏ˝À Á>±eTT\ ‘˚j÷· ≈£î $<˚XÊ\≈£î m>∑TeT‹ ne⁄‘·Tqï<äì Äj·Tq uÛ≤s¡‘· es¡øÔ ,£ yêDÏ»´ dü+|ò÷ü \ düe÷y˚X+¯ ˝À $e]+#ês¡T. Ç~˝≤ ñ+&É>± uÛ≤s¡rj·T ‘˚j÷· ≈£î uÀs¡T¶ ñ‘·sÔ ¡ ÄÁ|òøæ ±˝À ªª‘˚j÷· ≈£îμμ ‘√≥\ n_Ûeè~∆øÏ ø£èwæ #˚düTÔqï~. áõ|ü⁄º n‘·´+‘· ªª‘˚j·÷≈£îμμ e÷¬sÿ{Ï+>¥ >∑\ <˚X+¯ >± ñ+&É&+É ‘√ <ëìøÏ düMT|ü<˚XÊ˝À¢ ªª‘˚j·÷≈£îμμ |ü+&ç+#·&ÜìøÏ eP´Vü≤s¡#q· #˚dTü HÔ êïs¡T.

e´ekÕj·÷ìï Áã‹øÏ+#·Tø√yê* ` ø¬ .s√X¯jT· ´, Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ eTTK´eT+Á‹ e´ekÕj·÷ìï ìs¡¢ø£å´+ #˚ùdÔ uÛÑ$wü´‘Y˝À rÁeyÓTqÆ ÄVü‰s¡ |ü<ësê∆\ ø=s¡‘q· T m<äTs√ÿe\dæ ñ+≥T+<äì sêh eTTK´eT+Á‹ ¬ø. s√X¯j·T´

Ç{°e\ HÓ\÷¢sT¡ |üs´¡ ≥q˝À ôV≤#·Ã]+#ês¡T. ¬ s ’ ‘ · T \T e´ekÕj·Ts¡+>±ìï Áã‹øÏ + #· T ø=ì, ‘· q eTqT>∑ & É q T ø±bÕ&É T ø√yê\ì |æ\T|ü⁄ì#êÃs¡T. á s¡+>∑+˝À ô|≥Tºã&ÉT\T ô|s¡T>∑T‘·THêï, s¬ ‘’ T· \≈£î Hê´j·T+ #˚ùd |ü]dæ‘ú T· \˝À Á|üuTÑÛ ‘·«+ ˝Ò < ä ì nHêïs¡ T . e´ekÕj· T s¡ + >∑ + ˝À j·÷+Árø£s¡D‘√ |üqT\T ‘·–Zb˛e&É+ e\q Á>±MTD ìs¡T<√´>∑T\T ô|]–b˛‘·THêïs¡ì, M]ì Ä<äT≈£îH˚+<äT≈£î |ü]ÁX¯eT\ kÕú|qü »s¡>±\ì eTTU´eT+Á‹ ù|s=ÿHêïs¡T. $<äT´‘Y ñ‘êŒ<äq≈£î, &çe÷+&é≈£î ‘˚&Ü ñ+&É & É + ‘√ ¬ s ’ ‘ · T \≈£ î ñ∫‘· $<ä T ´‘Y q T n+<ä C Ò j · T &É + ˝À rÁeyÓ T Æ q Çã“+<ä T \T m<äTs¡e⁄‘·THêïj·Tì $e]+#ês¡T. e´ekÕj·T s¡+>∑+ |ü⁄s√>∑‹, ÄVü‰s¡<ëÛ Hê´\ n~Ûø£ ñ‘·Œ‹Ô \øå±´\qT #˚s¡T≈£îH˚+<äT≈£î sêh+˝À $<äT´‘Y ñ‘· Œ ‹Ô ø Ï eTT+<ä T ≈£ î edü T Ô q ï dü + dü ú \ qT Áb˛‘·‡Væ≤düTHÔ êïeTì ‘Ó*bÕs¡T. ø=‘·Ô $<äT´‘Y ñ‘·Œ‹Ô øπ +Á<ë\ kÕú|qü ≈£î m.|æ.C…Høé √,

pHé 2010

ø£esY k˛º]

]\j· T Hé ‡ e+{Ï dü + dü ú \ T eTT+<ä T ≈£ î edüTHÔ êïj·Tì $e]+#ês¡T.

n&É+¶ ≈£î\T n~Û>$∑ TùdÔ uÛ≤s¡‘Y dü÷|üs|Y eü sπ ` #·+Á<äu≤ãT düMT|ü uÛ$Ñ wü´‘Y˝À uÛ ≤ s¡ ‘ Y e´ekÕj· T s¡+>∑+˝À nÁ>∑>±$T>± ì\e&É+ U≤j·TeTì, n+<äT≈£î m<äTs¡j˚T´ nes√<Ûë\qT n~Û>$∑ T+#·&+É <ë«sê uÛ≤s¡‘· s¬ ‘’ T· \T ñ»«\+>± m~–b˛>∑\s¡ì e÷J eTTK´eT+Á‹, ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ n<Ûä´≈£åî\T #·+Á<äu≤ãT Hêj·TT&ÉT BÛe÷e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T. Ç{°e\ \ø√ï˝À »]–q 6e ¬s’‘·Tdü<ädüT‡˝À Á|ü < Û ë q eø£ Ô > ± Äj· T q #˚ d æ q Á|ü d ü + >∑ + dü_≈Û î£ \qT Äø£≥Tº≈î£ qï~. bÕغ e´ekÕú|≈ü î£ &ÉT dü«ØZjT· q+<äeT÷] ‘ês¡ø£ sêe÷sêe⁄ Á>±MTD Á|ü»\ $ø±kÕìøÏ, uÛÑ÷$eTTøÏÔøÏ, n~Ûø±s¡ $πø+ÁBø£sD¡ ≈£î ÁbÕ<Ûëq´‘·qT Ç∫Ã, Á|üuTÑÛ ‘ê«ìï Á|ü»\≈£î #˚sT¡ e#˚jT· &É+˝À dü|©üò ø£è‘·yTÓ HÆ ês¡ì

n_Ûe]í+#ês¡T. eTTK´+>± ¬s’‘·T\≈£î 50 s¡ ÷ bÕj· T \≈£ î Vü ‰ sY ‡ |ü e sY $<ä T ´‘Y q T n+<äCj Ò T· &É+ <ë«sê q÷‘·q Á|ü>‹∑ e÷sêZìï #·÷|æ+#ês¡ì, ñ‘·Œ‹Ô Ks¡TÃ\T n~Ûø£yÓTÆ, –≥Tºu≤≥T <Ûäs¡˝Òø£ qcÕº\ }_˝À ≈£Ls¡T≈£î b˛‘·THêïs¡ì &܈ˆ myéT.mdt kÕ«$THê<∏äHé, &܈ˆ sê<Ûëø£èwüí ø£$T{°\ ìy˚~ø£\ Á|üø±s¡+ Á>±MTD s¡TDuÛ≤s¡y˚T ¬s’‘·T\ yÓT&É≈£î ñ] y˚dqæ ≥T¢>± e÷]+<äì Äy˚<qä e´ø£+Ô #˚XÊs¡T. |ü]XÀ<ÛHä ê s¡+>∑+ô|’ dü÷\ú n_Ûeè~∆˝À 0.5% e÷Á‘·yT˚ Ks¡Tà ô|&ÉT‘·THêïs¡ì Äs√|æ+#ês¡T. |ü]XÀ<Ûqä \ô|’ #ÓH’ ê 2XÊ‘êìï, n_Ûeè~∆ #Ó+~q <˚XÊ\T 4qT+&ç 7 XÊ‘êìï Ks¡TÃô|≥º&Üìï Äj·Tq Á|ükÕÔ$+#ês¡T. bÕs¡¢yÓT+≥T˝À e´ekÕj·T+ ô|’ Á|ü‘˚´ø£ ã&Ó®≥TºqT Á|üy˚X¯ ô|≥º&É+ <ë«sê Á|üuÛÑT‘·«+ ¬ s ’ ‘ ê+>∑ + |ü ≥ ¢ ‘· q ≈£ î qï ∫‘· Ô X ¯ ó ~∆ ì ìs¡ ÷ |æ + #· T ø√yê\ì ø√sês¡ T . #ê*q+‘· s¡TDdüVü‰j·T+, düeTÁ>∑ |ü+≥;Ûe÷|ü<Ûäø£+, |ü{wÏ yºü TÓ qÆ $düsÔ D ¡ j·T+Á‘ê+>∑+, e´ekÕj·T nqTã+<Ûä |ü]ÁX¯eT\ kÕú|qü e+{Ï n+XÊ\ô|’

29

yÓ T s¡ T ¬ > ’ q ne>±Vü ≤ qqT ÄVü ‰ «ì+∫ Áb˛‘·‡Væ≤+#·&Éy˚T ø£s¡Ôe´eTì ñ<√“¤~+#ês¡T. <˚X+¯ ˝ÀH˚ 600 $T*j·Tq¢ ∫qï s¬ ‘’ T· \T 6\ø£\å Á>±e÷\˝À ùd<ä´Jeq+˝À ñHêïs¡ì yê]øÏ }s¡≥ ø£*–+∫ düs¬ q’ s¡TD Á|üD≤[ø£, $düsÔ D ¡ Á|üD≤[ø£ <ë«sê Ä<äTø√yê\ì dü÷∫+#ês¡T.

<Ûsä ¡ ìs¡sí TT+#˚ n~Ûø±s¡+ s¬ ‘’ T· <˚ ø±yê*..

- Ä<äs¡Ù ¬s’‘·T s¬ ‘’ T· \T ‘êeTT|ü+&ç+#·T≈£îH˚ |ü+≥≈£î <Ûsä ¡ ìs¡sí TT+#·T≈£îH˚ Vü≤≈£îÿ ‘·eTπø ñ+&Ü\ì #ê˝≤ ø±\+>± ø√s¡T≈£î+≥THêïs¡ì, Á|ü|+ü #·+˝À eTπs ñ‘·Œ‹Ô <ës¡TìøÏ ñqï ùd«#·Ã¤ <Ûsä \¡ ìs¡j í T· +˝À s¬ ‘’ T· ≈£î ˝Òøb£ ˛e&É+ u≤~Û+#˚ n+X¯eTì, Ç~ s¬ ‘’ T· Ä‘·à>¬ ös¡yêìøÏ dü+ã+~Û+∫q düeTdü´ nì $XÊK|ü≥ï+≈£î #Ó+~q $‘·qÔ Ä<äsÙ¡ s¬ ‘’ T· ‘·q n_ÛÁbÕj·÷ìï e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T. $‘·ÔHê\T, ms¡Te⁄\T, |ü⁄s¡T>∑TeT+<äT\T, ñ|üø£s¡D≤\T, j· T +Á‘ê\T $Áø£ s TT+#˚ y ês¡ T , nq+‘· s ¡ + ñ‘·Œ‹Ôì ø±s¡T#Íø£>± m>∑sπ düT≈£îb˛j˚T <äfi≤s¡T\T ¬s’‘ê+>∑+ BHêedüú≈£î ø±s¡≈£î\ì Äj·Tq Äs√|æ+#ês¡T.

ÄÁ|òæø±˝À e´ekÕj·T+¬ø’ b˛{°|ü&ÉT‘·Tqï <˚XÊ\T  Á|ü|ü+Nø£s¡D H˚|ü<ä´+˝À yêDÏ»´+˝À b˛{° |ü&É&É+‘√ bÕ≥T

 ô|sêπ>«˝À uÛ≤s¡‘Yø£+ô|˙\T q÷HÓ–+»\ kÕ>∑Tø√dü+ 25y˚\

e´ekÕj·T ñ‘·Œ‹Ô s¡+>∑+˝À ≈£L&Ü $$<Ûä <˚XÊ\T b˛{° |ü&TÉ ‘·THêïsTT. á b˛{°˝À uÛ≤>∑+>± Ä]∆ø+£ >± ã\|ü&qç nyÓT]ø±, #ÓH’ ê, <äøDåÏ ø=]j·÷, kÂB nπs_j·÷ <˚XÊ\‘√ bÕ≥T uÛ≤s¡‘Y ≈£L&Ü ÄÁ|òøæ ± <˚XÊ\˝À ô|<ä› m‘·TqÔ uÛ÷Ñ eTT\T ùdø£]+∫ ô|≥Tºã&ÉT\T ô|{Ϻ e´ekÕj·T ñ‘·Œ‘·T\Ô qT ø=qkÕ–düTÔqï~. á Á|üÁøÏj·T≈£î \ø£å\ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\qT uÛÑ÷$Tô|’ ô|≥Tºã&ç ô|{Ϻ ùd<ë´ìøÏ nqT≈£L\+>± e÷s¡TdüTHÔ êïs¡T.  #ÓsT¡ ≈£î kÕ>∑Tø√dü+ Áu…õ˝Ÿ˝À nyÓT]ø± <ë<ë|ü⁄ s¡÷ˆˆ 1800 ø√≥T¢ ô|≥Tºã&ç ô|{Ï+º ~.  ñÁ¬øsTTHé˝À >√<ÛTä eT kÕ>∑Tø√dü+ nyÓT]ø± 40y˚\ ôV≤ø±ºs¢¡ uÛ÷Ñ $Tì <äøÏÿ+#·T≈£î+~.  øπ |tøπ eTs¡÷Hé ˝À e]kÕ>∑Tø√dü+ #ÓH’ ê 25y˚\ mø£sê\T ø=qT>√\T #˚d+æ ~.  ø±+>√˝À Je Ç+<Ûqä +, bÕyéTÄsTT˝Ÿ bÕ¢+fÒwHü ‡é ø√dü+ #ÓH’ ê \ø£\å ôV≤ø±ºsq¢¡ T ø=qT>√\T #˚d+æ ~.

mø£sê\T ø=HêïsTT.  Ç~∏j÷Ó |æj÷· ˝À »Á{ÀbÕ kÕ>∑T ø√dü+ #ÓH’ ê 20 mø£sê\ ôV≤ø±ºsT¡ ¢ ø=+~.  dü÷&ÜHé˝À kÂB nπs_j·÷ >√<ÛTä eT\T, ≈£Ls¡>±j·T\ kÕ>∑T ø=s¡≈î£ 10y˚\ ôV≤ø±ºsT¡ ¢ ø=qT>√\T #˚d+æ ~.  Ç~∏jÓ÷|æj·÷˝À Ç+&çj·THé ø£+ô|˙\T |üP\kÕ>∑T, ø±|ò”, bÕe÷sTT˝Ÿ, #Ói≈£îkÕ>∑T ø√dü+ 30\ø£\å mø£sê\T ø=HêïsTT.  Ç+&√H˚wj æ ÷· ˝À e]kÕ>∑T ø√dü+ kÂB nπs_j·÷ 10y˚\ ôV≤ø±ºsT¡ ¢ ø=qT>√\T #˚d+æ ~.  |ò*æ |”ŒH釽À e], ãjÓ÷|òPü ´j·T˝Ÿ ø√dü+ #ÓH’ ê 12 \ø£\å mø£sê\T ø=qT>√\T #˚d+æ ~.  bÂÁ©º|ü+<äT\ ô|+|üø£+ ø√dü+ #Ó’Hê˝À nyÓT]ø± 2500ø√≥T¢ ô|≥Tºã&ç ô|{Ï+º ~.

30

pHé 2010

ø£esY k˛º]

2020 es¡≈î£ y˚∫ ñ+&Ü*‡q |üì˝Ò<Tä Á|üdTü ‘Ô +· |ü]dæ‘ú T· \T e÷sêj·Tì s¬ ‘’ T· ≈£L&Ü b˛sê{≤ìøÏ düe÷j·T‘·Ô+ ne⁄‘·THêï&Éì ˇø£ Ä<äsÙ¡ s¬ ‘’ T· nHêïs¡T. _.{Ï |ü‹Ô $‘·qÔ + <Ûsä q¡ T Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ Á|üuÛÑT‘·«+ s¡÷. 750/` \≈£î ‘·–Z+#·&É+ ¬s’‘·T\ $»j·TeTì, ãVüQfi¯C≤‹ ø£ + ô|˙\ Ä~Û | ü ‘ ê´ìøÏ ˇø£ sêh+˝À >∑+&çø=≥º&+É Ç<˚ Á|ü<eäÛ TeTì Äj·Tq Äq+<ä+ e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T. neTàø±\ e÷¬sÿ{À¢ ≈£L&Ü $TqTeTT\T, ø£+<äT\T, ô|dü\T, Ç‘·s¡ ∫s¡T <ÛëHê´\T –≥Tºu≤≥T u≤≥˝À |üjT· ìdüTHÔ êïj·Tì nHêïs¡ T . n˝≤π > >√<Û ä T eT‘√ dü e ÷q+>± e]<ÛëHê´ìøÏ –≥Tºu≤≥T <Ûsä \¡ qT kÕ~Û+#·&+É ˝À dü|\üò eTj·÷´eTì nì $e]+#ês¡T.

dü+øπ eå T+ ø=s¡≈î£ mH√ï eTVü≤‘·sÔ ¡ ø±s¡´Áø£e÷\T #˚|{ü ≤ºsT¡ . eTTK´+>± ø£sD¡ ≤\ e´edüqú T s¡<Tä #› d˚ æ »MT+<ës¡T\T, uÛ÷Ñ kÕ«eTT\T, |üf˝Ò Ÿ |ü{≤«Ø\T, bÕ˝…>±fi¯fl #Ósq¡ T+&ç s¬ ‘’ T· ì $eTTøÏÔ #˚XÊs¡T. s¡÷. 50/`πø Vü‰sY‡|üesY ø£¬s+≥T <Ûäs¡qT ìs¡sí TT+∫ s¬ ‘’ T· ≈£î kÕ+‘·«q \_Û+|üCXÒ Ês¡T.

s¬ ‘’ T· sê»´+˝À <Ûsä à¡ + Hê\T>∑TbÕ<ë\T! ¬ s ’ ‘ ˚ sêE ø±yê\H˚ ~ π ø e\+ ¬ s ’ ‘ · T kÕ«e\+ãq >∑T]+∫ e÷{≤¢&˚ n+X¯+ e÷Á‘·yT˚ ø±<äT. sêC≤´~Ûø±s¡+˝À ≈£L&Ü ¬s’‘·T\ bÕÁ‘· >∑D˙j·T+>± ñ+&Ü*. ñ‘·Ôs¡ uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À s¬ ‘’ T· ñ<Û´ä eT+ ã\+>± ñqï s√E\˝À #Í<ä] #· s ¡ D Y d æ + >¥ , <˚ M ˝≤˝Ÿ \ T ˇø£ <ä X ¯ ˝ À Á|ü < Û ë qeT+Á‹, ñ|ü Á |ü < Û ë q eT+Á‘· T \T>± sêC≤´~Ûø±s¡+˝À ø°\ø£ bÕÁ‘· eVæ≤+#ês¡T. #·s¡DYdæ+>¥ ¬s’‘ê+>∑+ >∑D˙j·T+>± ñqï ñ‘·Ôs¡Á|ü<˚XŸ, Vü≤sê´Hê, |ü+C≤uŸ, sê»kÕÔHé sêÁcÕº\ sê»ø°j·÷\˝À ìs¡íj·÷‘·àø£ X¯øÏÔ>± m~>±s¡T. bÕs¡y¢ TÓ +≥T ˝≤;\˝À s¬ ‘’ ê+>∑ ¨s¡T CÀs¡T>± $ì|æ+#˚~. »q‘ê Á|üuTÑÛ ‘·« Vü≤j·÷+˝À _j·T´+, >√<ÛäTeT\T ø±s¡T#Íø£>± Á|ü»\≈£î n+<äTu≤≥T˝À ñ+&É&ÜìøÏ bÕs¡¢yÓT+≥T˝À ¬s’‘ê+>∑ ˝≤_ s¡a≤{Ÿ ¬s’‘·T\ n~Û|ü‘·´+˝À ñ+&É&É+ ø±s¡D+ nì uÛ≤$+#·e#·TÃ. <˚X¯ sê»<Ûëì &Û©ç ˝¢ À #·sD ¡ dY +æ >¥ ìs¡«Væ≤+∫q s¬ ‘’ T· sê´* #·]Á‘ê‘·àø£yTÓ qÆ ~. Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝À ≈£L&Ü ‘=*‘· s ¡ + sê»ø° j · T y˚ ‘ · Ô \ ˝À Ä#ês¡ ´ mHé.õ.s¡+>±, ø±ø±ì yÓ+ø£≥s¡‘·ï+\T ¬s’‘·T u≤+<Ûeä ⁄\T>± ù|s¡T‘Ó#T· Ã≈£îHêïs¡T. mHé.õ s¡+>± ¬ s ’ ‘ ê+>∑ ñ<ä ´ eTø±s¡ T &ç > ±q÷, ø±ø±ì yÓ+ø£≥s¡‘·ï+ ø°ås¡$|ü¢yêìøÏ Ä<äT´&ç>±q÷ ù|s¡Tbı+<ës¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· 1983 qT+&ç mHé.{Ï. sêe÷sêe⁄ s¬ ‘’ ê+>∑ |üøbå£ Õ‹>± s¬ ‘’ T· \

dü+|òüT{Ï‘· Xπ̄øÔ lsêeTs¡ø£å Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ $wüj÷· ìøÏ eùdÔ düeTø±©q sê»ø°jT· y˚‘˝Ô· q’… Hêsê #·+Á<äu≤ãTHêj·TT&ÉT, &܈ˆ yÓ’mdt sê»X‚KsY¬s&ç¶ eTTK´eT+Á‘·T\T>± ¬ s ’ ‘ · T \ dü + π ø å e ÷ìøÏ ø£ è wæ #˚ d æ q yêπ s . #·+Á<äu≤ãTHêj·TT&ÉT ‘=$Tà<˚fi¯fl ø±\+˝À Hê\T>∑ T dü + e‘· ‡ sê\T sêh+˝À ø£ s ¡ T e⁄ $\j·T‘ê+&Ée+ #˚d+æ ~. kÕ<Ûës¡D s¬ ‘’ T· _&É>¶ ± ‘·q≈£îqï nqTuÛyÑ ê\‘√ Äj·Tq á s¡+>∑+˝À nH˚ø£ eTÚ*ø£e÷s¡TŒ\≈£î lø±s¡+ #·T{≤ºs¡T. ‘êqT |ü + &ç + ∫q |ü + ≥≈£ î ‘êH˚ <Û ä s ¡ q T ìs¡sí TT+#·Tø√yê\qï s¬ ‘’ T· ÄX¯\qT ì»+ #˚d÷ü Ô ≈£ L s¡ > ±j· T \T, ÄVü ‰ s¡ < Û ë Hê´\T |ü + &ç + #˚ ¬s’‘·T\≈£î e÷¬sÿ{Ï+>¥ kÂø£sê´\˝À uÛ≤>∑+>± ªª¬s’‘·TãC≤s¡¢μμqT HÓ\ø=˝≤Œs¡T. <äfi≤Øe´edüú ˝Ò≈£î+&Ü ¬s’‘·T, $ìjÓ÷>∑<ës¡T\T H˚s¡T>± yêDÏC≤´ìï »s¡T|ü⁄≈£îH˚ neø±XÊìï ø£*Œ+#ês¡T. <˚X+¯ ˝À kÕ>∑T˙s¡T ø=s¡‘· ñqï+<äTq ùd<ä´+ ≈£î+≥Tã&É≈£î+&Ü _+<äT, ‘·T+|üs¡\ ùd<ä´+ <ë«sê e´ekÕj·÷ìøÏ e÷s¡+Z düT>∑eTq+ #˚dæ ˙{Ï j·÷»e÷q´+ô|’ ¬s’‘·T\≈£î ne>±Vü≤q ø£*Œ+#ês¡T. düe÷#ês¡, kÕ+πø‹ø£ $|ü¢e |ò˝ü ≤\qT s¬ ‘’ T· \≈£î n+<äCj Ò T· &ÜìøÏ e÷¬sÿ{Ÿ\qT e´ekÕj·T<ës¡T\ eTT+<äT≈£î #˚sêÃs¡T. 2004˝À n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ e∫Ãq ø±+Á¬>dt eTTK´eT+Á‹ &܈ˆ yÓm’ dt sê»X‚KsYs¬ &ç¶ ñ∫‘· $<äT´‘Y |ü<øäÛ +£

<ë«sê kÕ<Û ë s¡ D eT<Û ä ´ ‘· s ¡ > ∑ ‹ ¬ s ’ ‘ · T \≈£ î Á|üjÓ÷»q+ #˚≈£LsêÃs¡T. &܈ˆ yÓ’.mdt.ÄsY. sêh+˝À _{Ï |ü ‹ Ô $‘· Ô H ê\ <Û ä s ¡ \ qT ìj·T+Á‹+#·&É+˝À ãVüQfi¯C≤‹ ø£+ô|˙\≈£î e´‹πsø£+>± kÕVü≤k˛ù|‘·+>± e´eVü≤]+#·&+É <˚XÊìπø Ä<äsÙ¡ ÁbÕj·T+. ¬s’‘·T _&ɶ\T n~Ûø±s¡+˝À ñ+fÒ ¬s’‘·T\ s¡øD å£ ≈£î &Û√ø± ˝Ò<Tä . H˚{‘Ï s· +¡ sê»ø°jT· y˚‘\Ô· T m≈£îÿe eT+~ ø±s√Œπs{Ÿ s¡+>±\qT+&ç e∫Ãq yês¡T ø±e&É+‘√ Ä s¡+>∑ Á|üjÓ÷»Hê\≈£î ¬s’‘·qïqT ã*ô|&ÉT‘·THêïs¡T. ¬s’‘·T_&ɶ sêC…’‘˚ <Û ä s ¡ à + Hê\T>∑ T bÕ<ë\ MT<ä $ø£ d æ + ∫ uÛ≤s¡‘·<˚X¯+ |ü⁄D´uÛÑ÷$T>±q÷, Ä+Á<Ûä<˚X¯+ nqï|üPs¡>í ±q÷ $ø£ddæ Tü +Ô <äq&É+˝À dü+<˚V≤ü + ˝Ò < ä T . n+‘˚ ø ±≈£ î +&Ü <Û ä s ¡ à + ‘Ó * dæ q ¬ s ’ ‘ · T bÕ\q˝À e÷qe‘ê«ìøÏ , kÕe÷õø£ düTìï‘·‘ê«ìøÏ >ös¡e+ \_ÛdüTÔ+~ ≈£L&Ü. Á|ü|ü+#·+˝À, <˚X¯+˝À, sêh+˝À e´ekÕj·T ñ‘·Œ‹Ô Á|üÁøÏjT· \T, $C≤„qe÷]Œ&ç, |ü]XÀ<Ûqä \T, e÷¬sÿ{Ï+>¥ kÂø£sê´\T, yêDÏ»´ $\Te\T ‘·~‘·s¡ n+XÊ\˝À C≤Á>∑‘\Ô· T rdüT≈£îì, $<Ûëq ìs¡ í j · ÷ \T ¬ s ’ ‘ · T \≈£ î nqT≈£ L \+>±, ÁbÕe÷DÏø+£ >± ñ+&˚≥≥T¢ #˚jT· &ÜìøÏ ã\yÓTqÆ s¬ ‘’ T· ñ<ä´eT nedüs+¡ m+‘√ ñ+~. bÕ\≈£î\ô|’ ìs¡+‘·s¡ ˇ‹Ô&,ç s¬ ‘’ ê+>∑ dü+|òTü {Ï‘· X¯ø,ÔÏ s¬ ‘’ T· \T, ≈£L©\ ◊ø£´‘· <ë«sê eTs√ düd´ü $|üe¢ + ø√dü+ ñ<ä´$T+#·e\dæ ñ+≥T+~. ‘·<ë«sê n‘·´~Ûø£ »HêuÛ≤, Ä]∆ø£ e´edüqú T Á|üu≤Û $‘·+ #˚jT· >∑\ s¬ ‘’ T· kÕ~Ûø±s¡‘≈· î£ Hê´j·T+ »s¡T>∑T‘·T+~.

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

pHé 2010

31

32

pHé 2010

e´ekÕj·T j·T+Á‘·+

` @\÷] kÕ+ã•esêe⁄,

M.Sc., (Hort)

‘Ó\T>∑T e´ekÕj·T ì|ü⁄DT\ $uÛ≤>∑+ ` e´ekÕú|ü≈£î\T

uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ ˝À eTπs eè‹Ô düe÷»+˝À ˝Òq+‘·>± <ë<ë|ü⁄ s¬ +&ÉT \ø£\å eT+~ s¬ ‘’ ê+>∑+ Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î bÕ\Œ&É≥+ yÓqTø£ ø±s¡D≤\qT ì•‘·+>± |ü]o*ùdÔ nH˚øy£ TÓ qÆ n+XÊ\˝À |Á uü TÑÛ ‘·«+ s¬ ‘’ ê+>±ìøÏ ÇdüTqÔ ï bÁ ˛‘ê‡Vü≤ø±\ ˝ÀbÕìï >∑eTì+#·e#·TÃ.

uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ ˝À eTπs eè‹Ô düe÷»+˝À ˝Òq+‘·>± <ë<ë|ü⁄ s¬ +&ÉT \ø£\å eT+~ s¬ ‘’ ê+>∑+ Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î bÕ\Œ&É≥+ yÓqTø£ ø±s¡D≤\qT ì•‘·+>± |ü]o*ùdÔ nH˚øy£ TÓ qÆ n+XÊ\˝À |Á uü TÑÛ ‘·«+ s¬ ‘’ ê+>±ìøÏ ÇdüTqÔ ï bÁ ˛‘ê‡Vü≤ø±\ ˝ÀbÕìï >∑eTì+#·e#·TÃ. eTTK´+>± yêDÏ»´ |ü+≥˝…q’ |Á ‹ü ,Ô $T]Ã, bı>±≈£î s¬ ‘’ T· \T y˚˝≤~>± Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î bÕ\Œ&ܶs¡T.

e´ekÕj·T+ ˝≤uÛkÑ Õ{Ï Á|üÁøÏjT· >± e÷sê\+fÒ j·÷+Árø£sD¡ ‘·|Œü ìdü] nì Á|ü|+ü #·+˝Àì Á|ü‹ s¬ ‘’ T· , eT]j·TT Á|üuTÑÛ ‘ê«\T uÛ≤$+#˚ düeTj·T+ ÄdüqïyÓT+Æ ~. ÄVü‰s¡ uÛÁÑ <ä‘· >∑T]+∫ nìï <˚XÊ\T Ä+<√fi¯q #Ó+<äT‘·Tqï H˚|<ü ´ä∏ +˝À eTq<˚X+¯ ˝À ‘=$Tà~ ø√≥¢ eT+~ s¬ ‘’ T· \T eT÷&ÉT mø£sê\ ˝À|ü⁄yêπs ø±e&É+ uÛ≤s¡‘Y Á|ü‘´˚ ø£‘· nì &܈ˆ myéT.mdt. kÕ«$THê<∏Hä é ø£MTwüHé ìy˚~ø£˝À ù|s=ÿHêïs¡T. kÕ«‘·+Á‘·´+ e∫Ãq ‘=*Hêfi¯fl˝À Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝À øπ e\+ eTTô|Œ’ s¬ +&ÉT y˚\ ø£eT‘ê\T e÷Á‘·yT˚ ñ+&˚$. kÕ«‘·+Á‘ê´q+‘·s+¡ ≈£î≥T+ã e´edüú XÊUÀ|üXÊK\T>± $dü]Ô +#·&+É ‘√ Ä ø£eT‘ê\T Á|üdTü ‘Ô +· eTq sêh+˝À ˇø£ \øå± eTTô|Œ’ s¬ +&ÉT y˚\≈£î #˚sT¡ ≈£îHêïsTT. uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ ˝À eTπs eè‹Ô düe÷»+˝À ˝Òq+‘·>± <ë<ë|ü⁄ s¬ +&ÉT \ø£\å eT+~ s¬ ‘’ ê+>∑+ Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î bÕ\Œ&É≥+ yÓqTø£ ø±s¡D≤\qT ì•‘·+>± |ü]o*ùdÔ nH˚øy£ TÓ qÆ n+XÊ\˝À Á|üuTÑÛ ‘·«+ s¬ ‘’ ê+>±ìøÏ ÇdüTqÔ ï Áb˛‘ê‡Vü≤ø±\ ˝ÀbÕìï >∑eTì+#·e#·TÃ. eTTK´+>± yêDÏ»´ |ü+≥˝…q’ Á|ü‹,Ô $T]Ã, bı>±≈£î s¬ ‘’ T· \T y˚˝≤~>± Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î bÕ\Œ&ܶsT¡ . eTqø£+fÒ eT÷&˚fi¯fl ‘·s¡Tyê‘· kÕ«‘·+Á‘·´+ bı+~q #Ó’Hê, Á|ü|ü+#·+˝À n‘·´~Ûø£ e´ekÕj·T ñ‘·Œ‹Ô<ës¡T>± ù|s¡T >∑&+ç #·&+É eTq≈£î ‘Ó*dæ+<˚. bÕ]ÁXÊ$Tø£ ô|≥Tºã&ÉT\≈£î ì\j·TyÓTqÆ nyÓT]ø± dü+j·TTø£Ô sêÁcÕº\˝À ôd’‘·+ e´ekÕj·T s¡+>±ìøÏ n~Ûø£+>± dü_‡&û\qT Çe«&É+ >∑eTìdüTÔHêï+. dü_‡&û\qT Á|üC≤ø£s¡¸ø£ |ü<∏äø±\T>± e]í+#˚ nyÓT]ø± dü+düÿs¡D yê<äT\T ‘·eT<˚X¯+˝À e÷Á‘·+ ÄVü‰s¡<ëÛ Hê´\ ñ‘·Œ‘·T\Ô ≈£î ñqï ÁbÕ<Ûëq´‘· <äècÕº´ j·÷+Árø£sD ¡ ≈£î, Ç‘·s¡ e´ekÕj·T ñ|üøs£ D ¡ ≤\≈£î n‘·´~Ûø£ XÊ‘·+ dü_‡&û\qT n+<äCdÒ Tü qÔ ï~. Ädæj÷· <˚XÊ\˝À <∏ësTT˝≤+&é ˝≤+{Ï <˚XÊ\T e´ekÕj·T s¡+>∑+˝À eTqø£+fÒ eTT+<äT+&É{≤ìøÏ Á|ü<ë∏ qyÓTqÆ ø±s¡D+ j·÷+Árø£sD ¡ ~X¯>± Á|üj÷· DÏ+#·&+É , ñ|üøs£ D ¡ ≤\ô|’ dü_‡&û\qT n+~+#·&+É , $‘·HÔ √‘·Œ‹Ô yÓ|’ ⁄ü Á|ü‘´˚ ø£ <äèwæìº kÕ~Û+#·&+É Á|ü<ëÛ q ø±s¡D+. e´ekÕj·T s¡+>∑+˝À ñ‘·Œ‹Ôì ô|+#·&ÜìøÏ, s¬ ‘’ T· ‘·sê«‘· ø°\ø£ bÕÁ‘· eVæ≤düTqÔ ï ≈£L©\ düeTdü´ Á|üdTü ‘Ô +· <˚X+¯ ˝ÀqT, sêh+˝ÀqT Á|ü<ëÛ qyÓTqÆ n+X¯+>± e÷]+~. n–ïøÏ Ä»´+ b˛dæq≥T¢ øπ +Á<ä Á|üuTÑÛ ‘·«+ Á>±MTD e´ekÕj·T ñbÕ~Û Vü‰MT |ü<øä∏ ±ìï s¡÷bı+~+∫, q\uÛ’… y˚\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\T dü+e‘·‡sêìøÏ <ëìô|’ ô|&ÉT‘·Tqï Ks¡Tà s¬ ‘’ T· \ bÕ*≥ XÊ|ü+>± e÷]+~. eTTK´+>± e], Á|ü‹,Ô $T]Ã, #Ós≈¡ î£ ˝≤+{Ï Ç‘·s¡ |ü+≥\ kÕ>∑T˝À s¬ ‘’ T· \T ≈£L©\ô|H’ ˚ m≈£îÿe>± Ä<Ûës¡|&ü TÉ ‘·THêïs¡T.

pHé 2010

e´ekÕj·T j·T+Á‘·+

33

Ç|üŒ{Ïøπ sêh+˝Àì |ü\T bÁ Õ+‘ê\˝À e]Hê≥T¢, ø£\T|ü⁄ r‘·, |ü+≥ q÷]Œ&çø,Ï uÛ÷Ñ $Tì #·<Tä qT #˚dæ n_Ûeè~∆ #ù̊d+<äT≈£î j·T+Á‘ê\T s¡+>∑|Á yü X˚ +¯ #˚XÊsTT.

e]¬s‘’ T· qT ñ] qT+&ç ø±bÕ&Ü* Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ≈î£ <ÛëHê´>±sê\T>± ù|s=+~q ‘·÷s¡TŒ, |ü•Ã¤eT>√<ëe] õ˝≤¢\T, ø£ècÕí, >∑T+≥÷s¡T õ˝≤¢˝À¢ ìs¡+‘·s+¡ ø=qkÕπ> e´ekÕj·T Á|üÁøÏjT· ≈£î ≈£L©\ u…&<É ä rÁe+>± k˛øÏ+~. eTTK´+>± e]Hê≥T¢, ø£\T|ü⁄ r‘·, |ü+≥ q÷]Œ&ç, e÷¬sÿ{Ÿ≈î£ s¡yêD≤ e+{Ï n+XÊ\˝À ø°\ø£ bÕÁ‘· eVæ≤+#˚ ≈£L©\T ø£sT¡ ee&É+‘√ ‘·|Œü ìdü]>± á Á|üÁøÏjT· \ìï+{Ï˝À j·T+Á‘ê\H˚ ñ|üj÷Ó –+#ê*‡ edüTqÔ ï~. eTTK´+>± eT÷&Óøs£ ê\˝À|ü⁄ uÛ÷Ñ $T ñqï s¬ ‘’ T· \≈£î á düeTdü´ eT]+‘· »{Ï\+>± e÷]+~. düø±˝≤ìøÏ j·T+Á‘ê\T \uÛÑ´+ ø±ø£b˛‘˚ |ü+≥\ |ü]dæú‹ ~>∑C≤]b˛j˚T neø±X¯+ ñ+<äì ∫qï ¬s’‘·T\T Ä+<√fi¯q e´ø£Ô+ #˚düTÔHêïs¡T. nsTT‘˚ Á|üuÛÑT‘·«+ j·T+Á‘ê\qT H˚s¡T>± ¬s’‘·T\ ùde˝À $ìjÓ÷–+#·>*∑ –‘˚ s¬ ‘’ T· eT]+‘· düeTs¡e∆ +‘·+>± düd´ü s¡øDå£ qT #˚dTü ø√>∑\&ÉT. Ç|üŒ{Ïøπ sêh+˝Àì |ü\T ÁbÕ+‘ê\˝À e]Hê≥T¢, ø£\T|ü⁄r‘·, |ü+≥ q÷]Œ&çø,Ï uÛ÷Ñ $Tì #·<Tä qT #˚dæ n_Ûeè~∆ #˚ùd+<äT≈£î j·T+Á‘ê\T s¡+>∑Á|üyX˚ +¯ #˚XÊsTT. M{Ïe\q |ò*ü ‘ê\T u≤>±H˚ ñqï≥T¢ uÛ≤$düTHÔ êï Á|üuTÑÛ ‘·«+ dü_‡&û\ ô|+|ü⁄ <ë«sê eT]+‘· y˚T\T #˚ùd neø±X¯+ ñ+~.

|ü‹Ô s¬ ‘’ T· \ yÓ‘\· T Ç+¬øHêïfi¯ófl? _.{Ï. |ü‹Ô kÕ>∑T‘√ Ç|ü⁄Œ&ç|⁄ü Œ&˚ ≈£î<äT≥ |ü&TÉ ‘·Tqï s¬ ‘’ T· \qT ≈£L©\ u…&<É ä dü+øå√uÛ+Ñ ˝ÀøÏ HÓ{yºÏ ù˚ d |ü]dæ‹ú edüT+Ô ~. |ü‹Ô s¬ ‘’ T· Á|üdTü ‘Ô · |ü]dæ‘ú T· \˝À 20% kÕ>∑TKs¡TÃqT |ü‹Ô rj·TT≥≈£î ≈£L©\ MT<ä Ks¡Tà ô|&ÉT‘·THêï&ÉT. Bì‘√ kÕ>∑T Ks¡TÃ\T ô|]–b˛sTT e´ekÕj·T+ –≥Tºu≤≥T ø±e&É+˝Ò<Tä . |ü‹Ô rùd j·T+Á‘ê\qT n_Ûeè~∆ #Ó+~q <˚XÊ\˝À ñ|üj÷Ó –+∫qfÒ¢ Çø£ÿ&ç |ü]dæ‘ú T· \≈£î nqT>∑TD+>± &çCH’… é e÷]à |ü‹Ô s¬ ‘’ T· \≈£î n+<äTu≤≥T˝À ñ+#·&ÜìøÏ |ü\T dü+dü\ú T düHêïVü‰\T #˚dTü HÔ êïsTT. BìøÏ >±qT |ü‹s¬Ô ‘’ T· ˇπøkÕ] ø±|ü⁄≈£î e#˚à e+>∑&Ü\T m+|æø£ #˚dTü ø√e&É+ eT]j·TT Ç‘·s¡ |ü<‘∆ä T· \ <ë«sê ˇπøkÕ] ø±j·T\T |ü–* |ü‹Ô ãj·T≥≈£î e#˚Ã˝≤ #˚dTü ø√e&É+ nedüs+¡ .

_.{Ï. |ü‹Ô kÕ>∑T‘√ Ç|ü⁄Œ&ç|⁄ü Œ&˚ ≈£î<äT≥ |ü&TÉ ‘·Tqï s¬ ‘’ T· \qT ≈£L©\ u…&<É ä dü+øå√uÛ+Ñ ˝ÀøÏ HÓ{yºÏ ù˚d |ü]dæ‹ú edüT+Ô ~. |ü‹Ô s¬ ‘’ T· |Á dü Tü ‘Ô · |ü]dæ‘ú T· \˝À 20% kÕ>∑TKs¡TÃqT |Á ‹ü Ô rj·TT≥≈£î ≈£L©\ MT<ä Ks¡Tà ô|&ÉT‘·THêï&ÉT.

34

pHé 2010

e´ekÕj·T j·T+Á‘·+ #Ói≈£î q]πø j·T+Á‘·+‘√ #·ø¬ ÿs¡ |ü]ÁX¯eT≈£î }s¡≥

e´ekÕj·T düV≤ü ø±s¡ |üs|¡ ‹ü dü+|ò÷ü \ <ë«sê, &ç.dæ.myéT.mdt, &ç.dæ.dæ. u≤´+≈£î, e÷¬sÿ{Ÿ ø£$T{°\ <ë«sê ∫qï s¬ ‘’ T· \ ùde˝À j·T+Á‘ê\qT ñ+#·&+É |Á uü TÑÛ ‘·« |Á <ü eä∏ T ø£seÔ¡ ´+>± uÛ≤$+#ê*.

Çø£ Á|ü<ëÛ q+>± |ü+#·<ës¡≈î£ ñqï &çe÷+&éqT <äèwæ˝º À ñ+#·T≈£îì #·ø¬ ÿs¡ |ü]ÁX¯eTqT ø±bÕ&ÉTø√e*‡q nedüs+¡ ñ+~. á s¡+>∑+˝À ≈£L&Ü ≈£L©\ ø=s¡‘· ô|<ä› nes√<Û+ä >± e÷]+~. eTTK´+>± #Ós≈¡ î£ |ü+≥qT qs¡ø&£ ÜìøÏ n‘·´~Ûø£ XÊ‘·+ ≈£L©\ düV≤ü ø±s¡+ nedüs+¡ ne⁄‘·T+~. Á|üdTü ‘Ô +· ≈£L©\T <=s¡øø£ ,£ düø±\+˝À \uÛ´Ñ + ø±ø£, <=]øÏHê n‘·´~Ûø£ y˚‘H· ê\T #Ó*+¢ #·e\dæq |ü]dæ‹ú sêe&É+‘√ –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ Á|üXÊïs¡ø∆ y£ TÓ +Æ ~. Bì‘√ #Ós≈¡ î£ qT q]πø+<äT≈£î nìyês¡´+>± j·T+Á‘ê\T s¡+>∑Á|üyX˚ +¯ #˚XÊsTT. ø=ìï #·ø¬ ÿs¡ ø£+ô|˙\T dü«j·T+>± j·T+Á‘ê\qT ø=qT>√\T #˚dæ s¬ ‘’ T· \qT Ä<äTø=+≥THêïsTT. ôV’≤Á_&é $‘·ÔHê\ sêø£‘√ dü+‘√wü+>± ñqï yÓTTø£ÿC§qï s¬ ‘’ T· ≈£î |ü+≥ ø√‘·, q÷]Œ&ç, m+&Éu≥ … &º +É ô|qTdüyê\T>± e÷]+~. á dü+øå√uÛÑ+ qT+&ç yÓTTø£ÿC§qï s¬ ‘’ T· qT ãj·T≥|ü&yÉ j ˚ T· T≥≈£î yÓTTø£ÿC§qï ø√‘· , q÷]Œ&ç , Äs¡ u … f Ò º j· T +Á‘ê\qT ¬ s ’ ‘ · T ≈£ î n+<ä T u≤≥T˝À ñ+#˚ + <ä T ≈£ î |ü \ T dü + dü ú \ T düqï<ä∆eTe⁄‘·THêïsTT.

ñ<ë´q s¡+>±ìøÏ _+<äT ùd<ä´ j·T+Á‘ê\ XÀuÛÑ nìï s¡ø±\ ñ<ë´q |ü+≥˝ kÕ>∑T˝À s¬ ‘’ T· \T _+<äTùd<ä´ |ü]ø£sê\qT neTs¡TÃ≥≈£î ñ‘ê‡Vü≤+ #·÷|ædTü HÔ êïs¡T. M{Ï<ë«sê ˙{Ïì Ä<ë#˚jT· &ÉyT˚ ø±≈£î+&Ü ms¡Te⁄\T, s¡kÕj·THê\qT #Ó≥Tº≈î£ H˚sT¡ >± Ç#˚à dü<Tä bÕj·T+ ñ+&É≥+‘√ ≈£L©\ u…&<É qä T ø=+‘·es¡≈î£ ìyê]+#·e#·TÃ. ‘√≥\˝À bÕ<äT\T #˚jT· T≥≈£î, #Ó≥¢ eT<Û´ä ˝À <äTqTï≥≈£î ø=‘·Ô ‘·sV¡ ‰ü |üesY {Ï\s¢ ‡Y , s¡kÕj·Tq eT+<äT\T |æ∫ø±] #˚jT· T≥≈£î, ø=ìï |ü+≥\˝À ø±j·T\T ø√j·TT≥≈£î ≈£L&Ü j·T+Á‘ê\qT $ìjÓ÷–+#˚ kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+ n+<äTu≤≥T˝À ñqï~.

j·÷+Árø£sD¡ nes√<Ûë\T ` |ü]cÕÿsê\T : Á|ü|+ü Nø£sD ¡ , Ä]∆ø£ düs∞¡ ø£sD ¡ $<ÛëHê\ |ò*ü ‘·+>± Á|ü|+ü #· yê´|ü+Ô >± sêqT sêqT e´ekÕj·T+ ô|qT dü+øå√uÛ+Ñ ˝ÀøÏ HÓ{yºÏ j ˚ T· ã&ÉT‘·Tqï+<äTq <˚Xy¯ ê´|ü+Ô >± eT]+‘·eT+~ s¬ ‘’ T· \T _#·Ã>±fi¯ófl>± e÷] Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î bÕ\Œ&Éø£ eTT+<˚ eTq Á|üuÛÑT‘ê«\T y˚T\Tø√yê*‡ ñ+~. Á|üuÛÑT‘ê«\T ‘·ø£åDy˚T á ÁøÏ+~ dü÷#·q\ô|’ ‘·>T∑ #·s´¡ \T rdüT≈£îì j·÷+Árø£sD ¡ ≈£î s¡+>∑+ dæ<+∆ä #˚j÷· *‡ ñ+~.

1. Á|üuTÑÛ ‘·«+ e´ekÕj·T j·T+Á‘ê\T, |üìeTT≥¢ MT<ä ˇø£ {≤dtÿbò˛sY‡qT @sêŒ≥T#˚j÷· *. $$<Ûä <˚XÊ\˝À Á|üdTü ‘Ô +· neT\T˝À ñqï HêD´yÓTqÆ kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„D≤ìï ~>∑TeT‹ #˚dTü ø=ì uÛ≤s¡rj·T |ü]dæ‘ú T· \≈£î nqT>∑TD+>± yê{Ï˝À e÷s¡TŒ\T rdüT≈£îe∫à s¬ ‘’ T· \≈£î n+<äTu≤≥T˝À ñ+#ê*.

2. kÕ<Ûës¡D, eT<Û´ä ‘·s>¡ ‹∑ s¬ ‘’ T· \T H˚sT¡ >± j·T+Á‘ê\qT ø=qT>√\T #˚jT· &É+ ø±ì, n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘Ó#T· Ãø√e&É+ ø±ì e´øÏ>Ô ‘∑ +· >± #˚jT· ˝Ò&TÉ . n+<äTe\q mø£ÿ&çøø£ ÿ£ &É s¬ ‘’ T· düV≤ü ø±s¡ dü+|ò÷ü \qT @sêŒ≥T#˚dæ ‘·øDå£ y˚T e´ekÕj·T düV≤ü ø±s¡ |üs|¡ ‹ü dü+|ò÷ü \ <ë«sê ˝Òø£ &ç.dæ.myéT.mdt, ˝Òø£ e÷¬sÿ{Ÿ ø£$T{°\ <ë«sê ∫qï ø£eT‘ê\ s¬ ‘’ T· \≈£î n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘Ó#Ã˚ u≤<Û´ä ‘·qT Á|üuTÑÛ ‘·«+ rdüTø√yê*.

3. kÕúìø£ |ü]dæ‘ú T· \≈£î nqT>∑TD+>±, uÛ÷Ñ , uÛÖ>√[ø£ n+XÊ\ Ä<Ûës¡+>± j·T+Á‘ê\ $ìjÓ÷>∑+ ô|’ <˚X¯+˝Àì e´ekÕj·T, ñ<ë´qeq, |üX¯óyÓ’<ä´ $<ë´\j·÷\T, |ü]XÀ<ÛäHê dü+düú˝À¢ $X‚wü+>± |ü]XÀ<Ûqä , n<Û´ä j·Tq+ »s¡>±*.

4. ◊{Ï, Ç‘·s¡ s¡+>±\≈£î ÇdüTqÔ ï Áb˛‘ê‡Vü≤ø±\qT e´ekÕj·T s¡+>±ìøÏ ≈£L&Ü e]Ô+|ü#j ˚ ÷· *. j·÷+Árø£sD¡ ø=s¡≈î£ kÕ«$THê<∏Hä é ø£MTwüHé #˚dqæ dæbÕò s¡T‡\qT Á|üuTÑÛ ‘·«+ MTqy˚TcÕ\T ˝…øÿÏ +#·≈î£ +&Ü Ä#·sD¡ ˝À ô|{Ï,º y˚T\Ts¡øy£ TÓ qÆ j·T+Á‘ê\ ~>∑Tã&ç, $C≤„q e÷]Œ&ç, $‘·qÔ kÕ~Ûø±s¡‘· ø=s¡≈î£ Á|üuTÑÛ ‘·«+ ø£èwæ #˚j÷· *.

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚

pHé 2010

35

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

ª&Ûç©¢øÏ sêC…’Hê ‘·*¢øÏ ø=&ÉTπøμ nHêïs¡T e÷J Á|ü<Ûëì |æ.$ qs¡d+æ Vü‰sêe⁄. ø£qï ‘·*ì¢ , e÷‘·èuÛ÷Ñ $Tì eTs¡∫b˛sTT düT<ä÷s¡rsê\≈£î ‘·s¡* yÓ[flb˛j˚Tyês¡T m+<äs√! ñqï‘· $<ë´uÛ≤´dü+ |üP]Ô ø±>±H˚ |ü≥D º ≤\˝À, q>∑sê\˝À eTø±+ô|{Ϻ dü«Á>±e÷\qT $düà]düTqÔ ï dü+düÿè‹ Á|üã\T‘·Tqï H˚|ü<Ûä´+˝À ˇø£ j·TTe≈£î&ÉT Á>±eTd”eT\˝ÀH˚ ñ+≥÷, qeTTà≈£îqï #˚qTqT kÕ>∑T#˚dTü ≈£î+≥÷, ‘êqT dü+bÕ~+#·Tø=qï $C≤„Hêìï 10 eT+~ s¬ ‘’ T· \≈£î |ü+∫ô|&ÉT‘·÷ qeJeq k˛bÕHêìøÏ ªkÕs¡~μÛ >± eTT+<äT≈£î yÓfi¯ó‘·THêïs¡T Äj·TH˚ kÕs¡~Û Hêj·TT&ÉT. ∫‘·÷Ôs¡Tõ˝≤¢ eT<äq|ü*˝¢ À dü+≈£îå _Û‘· e´ekÕj·÷ìøÏ, ~>±\T|ü&,ç <ä>±≈£î >∑Ts¡e⁄‘·Tqï ¬s’‘·T e÷qdæø£ dæú‹øÏ X¯g ∫øÏ‘·‡#˚ùd &Üø£ºs¡T>± nÁ– øÏ¢ìø˘qT ÁbÕs¡+_Û+#ês¡T. e´ekÕj·T XÊg |ü≥uº ÁÑÛ <äT&ÉT>± $C≤„Hêìï Á>±eTd”eT\≈£î #˚sπ à |üì˝À dü«#·Ã+¤ <ä+>± bÕ˝§Z+≥÷ Ç‘·s¡ e´ekÕsTTø£ ñ‘·Œ‹Ô Áù|sπ |æ‘· ø±s¡´Áø£e÷\˝À #·Ts¡T≈£î>± bÕ˝§Z+≥Tqï kÕs¡~Û Hêj·TT&ÉT q÷{ÏøÏ q÷s¡TbÕfi¯ófl dü«#·Ãy¤ TÓ qÆ , >∑s«¡ ø±s¡DyÓTqÆ s¬ ‘’ T· _&˚.¶ ‘·q kÕ«qTuÛyÑ êìï ªnÁ– øÏì¢ ø˘μ e÷dü|Áü ‹ø£ Á|ü‹ì~Û‘√ |ü+#·T≈£îqï kÕs¡~HÛ êj·TT&ÉT ‘·q ø±s¡´ø£˝≤bÕ\ô|’ düTBs¡yÈ TÓ qÆ $es¡D Ç#êÃs¡T. ‘·+Á&ç e÷s=ÿ+&ÉHêj·TT&ç u≤≥˝À düd´ü s¡ø≈å£ î£ &ç>±, Ä≈£î|ü#÷ $|üe¢ Ms¡T&ç>± mH√ï eTVü≤‘·Ôs¡ ø±s¡´Áø£e÷\qT e+{Ï#˚‘√Ô #˚|ü{≤ºs¡T. 40 mø£sê\ uÛ÷Ñ $T˝À u§bÕŒsTT, ns¡{Ï , |ü⁄#·Ã ‘√≥\qT kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïs¡T. n<˚$<Û+ä >± ≥yÓ÷{≤, e+ø±j·T e+{Ï ≈£Ls¡>±j·T\qT ‘·q HÓ|’ ⁄ü D´‘·‘√ ÁbÕe÷DÏø£ ñ‘·Œ‹Ô rdü÷Ô dü+#ês¡ yêVü≤q+ <ë«sê e÷¬sÿ{Ÿ≈î£ ‘·s*¡ kÕÔsT¡ . dü«j·T+>± _+<äT, ‘·T+|üs\¡ ùd<ä´+ <ë«sê 40 mø£sê\˝À n‘·´+‘· |ò\ü kÕj·÷ìï m˝≤ bı+<äe#√à kÕ«qTuÛyÑ êìï e÷≥\˝À #Ó|Œü ≈£î+&Ü, ‘·q e´ekÕj·T øπ Áå ‘·+<ë«sê n+<ä]ø° #·÷|ækÕÔsT¡ . n+‘˚ø±≈£î+&Ü >∑‘· 10dü+e‘·‡sê\T>± 30 eT+~øÏ XÊX¯«‘· ñbÕ~Ûø*£ Œdü÷Ô ù|<ä]ø±ìï m˝≤ ìs¡÷à*+#ê˝À ‘Ó*j·TC…bÕŒs¡T. kÕs¡~Û Hêj·TT&ÉT ÁbÕs¡+_Û+∫q nÁ–øÏì¢ ø˘˝À dü\Vü‰\T bı+<˚yês¡T dü>≥∑ Tq HÓ\≈£î 700 eT+~ ñ+{≤s¡+fÒ ÄX¯Ãs¡´|ü&øÉ £ ‘·|Œü <äT. ø√{≤¢~ s¡÷bÕj·T\T Ks¡TÃô|{Ϻ Á|üuTÑÛ ‘ê«\T #˚ùd |üìì ªªn‘·&˚ ˇø£ ôdì’ ≈£î&ç˝≤μμ ì\∫ dü÷Œ]Ô Á|ü<ë‘·>± ∫qï ej·TdüT˝ÀH˚ ù|s¡Tbı+<ës¡T. n+‘˚ø±≈£î+&Ü e´ekÕj·T ñ‘·Œ‘·T\Ô ô|+|ü⁄<ä\≈£î ‘√&ÉŒ&˚ ms¡Te⁄\T, $‘·HÔ ê\T, qs¡‡Ø ñ|üøs£ D ¡ ≤\T, ùw&éH{Ó Ÿ\T, uÛ÷Ñ $T nedüs+¡ ˝Ò≈î£ +&Ü kÕ>∑T≈£î e÷<Û´ä eT+>± ñ+&˚ ø√ø√|ò{æ Ÿ e+{Ï yê{Ïì düs|¡ süò ê #˚d÷ü HÔ ˚ yê{Ï $ìjÓ÷>∑+ ô|’ s¬ ‘’ T· \≈£î dü÷#·q\T, dü\Vü‰\T n+<äCdÒ Tü +Ô {≤s¡T.

e´ekÕj·÷ìøÏ kÕ>∑T˙s¡T düs¡|òüsê øÏ¢wüºeTe⁄‘·Tqï ‘·s¡TD+˝À n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ e∫Ãq _+<äTùd<ë´ìøÏ á ÁbÕ+‘·+˝À Ä<äT´&ç>± ÁbÕ#·Ts¡´+ bı+~q kÕs¡~HÛ êj·TT&ÉT 11 eT+&É˝≤˝À¢ HÓ{≤|òHæ é Ç]π>wüHé dü+dü≈ú î£ &û\s¡T>± ñHêïs¡T. _+<äTùd<ä´ |ü]ø£sê\qT düs|¡ süò ê #˚jT· &É+‘√ bÕ≥T Ä |ü<Ûäø£+ neT\T≈£î ø±e\dæq nìï dü\Vü‰\qT n+~dü÷Ô, ˙{Ïj÷· »e÷q´+ô|’ s¬ ‘’ T· \≈£î e÷s¡<Z sä Ù¡ ø£+>± ñHêïs¡T. ‘√≥\ ô|+|üø±ìøÏ ÁbÕ<Û$ä Tø£+>± ‘√&ÉŒ&˚ qs¡‡Øì ≈£L&Ü ÁbÕs¡+_Û+#ês¡T. Bì˝À ùw&éH{Ó Ÿ $<Ûëq+˝À ‘√≥\ ô|+|üø+£ , ≈£Ls¡>±j·T\ $‘·HÔ ê\T HêD´yÓTqÆ u§bÕŒsTT $‘·HÔ ê\qT |ü+&çkÕÔsT¡ . »]àH˚wHü é ÁfÒ\˝À ≈£Ls¡>±j·T\Hês¡T ô|+#·&+É ˝À eT+∫ HÓ|’ ⁄ü D´+ kÕ~Û+#ês¡T. |ü + &ç + ∫q |ü + ≥≈£ î –≥Tº u ≤≥T˝Ò ì |ü]dæú‘·T\˝À |ü\T#√≥¢ ¬s’‘·T\T Ä‘·àøå√uÛÑ≈£î >∑Tsö‘·T+fÒ <ëìøÏ |ü]cÕÿs¡ e÷s¡Z+ ≈£L&Ü kÕs¡~HÛ êj·TT&˚ ø£qT>=Hêïs¡T. e÷¬sÿ{Ï+>¥≈î£ ø±e\dæq yêVü≤q kÂø£sê´\qT düeT≈£Ls¡TÃ≈£îì, kÕ∆ìø£ e÷¬sÿ≥¢≈î£ ‘·q‘√bÕ≥T ‘√{Ïs¬ ‘’ T· \ ñ‘·Œ‘·T\Ô qT ≈£L&Ü ‘·s¡*+#·&É+ $X‚wü+. n+‘˚ø±≈£î+&Ü ‹s¡T|ü‹˝À, eT<äq|ü*¢ Ç‘·s|¡ ≥ü Dº ≤\˝À |ü+&ÉT,¢ ≈£Ls¡>±j·T\ neTàø£|⁄ü øπ +Á<ë\qT dü«j·T+>± ÁbÕs¡ + _Û + ∫ ¬ s ’ ‘ · T \≈£ î e÷¬ s ÿ{Ï + >¥ neø±XÊ\qT yÓTs¡T>∑T|üs#¡ ês¡T. kÕs¡~ÛHêj·TT&ÉT dü«#·Ã¤+<ä ùdyê ìs¡‹, ìs¡+‘·s¡ s¬ ‘’ T· \≈£î $C≤„q Á|ü<ëÛ q+, yê] ø£wºü qcÕº\˝À ‘êq÷ ˇø£&>ç ± ñ+≥÷ eTy˚ T ø£ + ø±e&É + #ê˝≤ ns¡ T <Ó ’ q $wüjT· +. s¬ +&√ Vü≤]‘· $|üy¢ êìøÏ <˚X+¯ düqï<äe∆ Te⁄‘·Tqï düeTj·T+˝À kÕs¡~˝Û ≤+{Ï $<ë´e+‘· T \T, qej· T Te≈£ î \T }s¡ ÷ sê düd´ü s¡<ëÛ ìøÏ kÕs¡<TäÛ \T>± ne‘·]ùdÔ Çø£ <˚X+¯ q+<äqeqy˚T.

36

pHé 2010

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚

Ä+<ÛÁä |üÁ<˚XŸ <ÛHë ê´>±s¡+>± >∑T+≥÷s¡Tõ˝≤≈¢ î£ $X‚wyü TÓ qÆ ù|s¡T |üÁU≤´‘·T\T ñHêïsTT. Çø£ÿ&É |ü+&˚ $T]ÃøÏ uÛ≤sr¡ j·T e÷¬sÿ{À¢ m+‘√ yêD»Ï ´ $\Te ñ+~. |ü‹Ô |ü+&ç+#·&+É ˝À >∑T+≥÷s¡T õ˝≤≈¢ î£ ñqï $•wü‘º · <˚X+¯ ˝Àì eTπs õ˝≤˝¢ Àq÷ ø±qsê<Tä . ~>∑TeqTqï &Ó˝≤º bÕÁ+‘·+˝À y˚\ ≥qTï\ ø=B› e] ñ‘·Œ‹Ô ne⁄‘·T+&É>± m>∑Te⁄q yÓT≥º bÕÁ+‘ê\˝À |ü‹,Ô $T]Ã, bı>±≈£î $kÕÔs+¡ >± |ü+&çkÕÔsT¡ . ø£ècÕíq~ rs¡ bÕÁ+‘· \+ø£\˝À eTTK´+>± <äT–Zsê\ bÕÁ+‘·+˝À |ü+&˚ |üdTü |ü⁄≈£î n+‘·sêr® j·T &çe÷+&é ñ+~. Çø£ ø£èwüí \+ø£\˝À ns¡{,Ï C≤eT, ø=ã“]kÕ>∑T e\q ¬s‘’ T· \T $X‚wü+>± \_∆bı+<äT‘ês¡T. |üÁ‹>±ÁeT+˝À ùd<ä´+˝À Ä<äs¡Ù ¬s’‘·T\T ˇø£s√, Ç<ä›s√ #·]‘·Á¬ø≈£îÿ‘êsT¡ . ø±˙ n≥º&TÉ >∑Tq ñqï ¬s‘’ T· $»j·÷\qT |üÁ»\˝ÀøÏ ‘Ó∫Ã, e´ekÕj·T eè‹ÔøÏ dü+|òTü +˝À düeTT∫‘· ¨<ë ø£*Œ+#˚ eTVü≤‘sÔ· ¡ ø±s¡´ø£ÁeT+˝À uÛ≤>+∑ >± ‘·qe+‘·T u≤<´äÛ ‘·>± ¬s‘’ T· $»j·T>±<Û\ä qT n–ÁøÏì¢ ø˘ MT eTT+<äT≈£î ‘ÓdTü +Ô ~.

Äs¡T>±\+ ø£w|ºü &ü ç |ü+&ç+∫qHê ∫es¡≈î£ –≥Tºu≤≥T <Ûsä ˝¡ øÒ ,£ e÷¬sÿ{À¢ b˛{° |ü&˝É øÒ ,£ e÷¬sÿ{Ï+>¥ kÂø£sê´\T ns¡ø=s¡>± ñ+&É&+É ‘√ e´ekÕj·T+ <ä+&É>e∑ ÷] |üì nì ô|≈£îÿeT+~ uÛÑ÷eTT\qT e~* |ü≥ºD≤\≈£î e\düb˛‘·Tqï dü+<äs¡“¤+˝À ø=+‘·eT+~ ¬s’‘·T\T, eTTK´+>± $<ë´~Û≈£î\T ≈£L&Ü ‹]– Á>±e÷\≈£î ‘·s¡*e∫à ùd<ë´ìï Á|ü<Ûëq eè‹Ô>± e÷s¡TÃø=ì Ä<Û ä T ìø£ kÕ+π ø ‹ø£ |ü ] C≤„ q + b˛ø£ & É \ ‘√ n~Ûø£~>∑Tã&ÉT\T kÕ~Ûdü÷Ô $»j·÷\T kı+‘·+ #˚dTü ≈£î+≥Tqï H˚|<ü ´äÛ +˝À Äj·÷ s¬ ‘’ T· \ nqTuÛyÑ ê\qT Ç‘·s¡ ¬s’‘·T\≈£î n+<äCÒj·T&ÜìøÏ nÁ–øÏ¢ìø˘ yê] ùd<ä´Ø‘·T\qT, uÛ≤yê\qT MT eTT+<äT+#·T‘·T+~.

e´ekÕj·T+ Á|üø£è‹ Á|ükÕ~+∫q es¡+......

e&É¢eT÷&ç

|ü$Á‘· uÛ≤e+‘√ e´ekÕj·T eè‹ÔøÏ n+øÏ‘+· ø±e&É+ <ë«sê Ä‘·àdü+‘·è|æÔ ¬s’‘·T≈£î, ÄVü‰s¡ uÛÑÁ<ä‘· <˚XÊìøÏ \_ÛdüTÔ+<äH˚ ñ<ë‘·Ô uÛ≤yê\T>∑\ ùd<ä´ s¡+>∑+˝À ‘·q<Óq’ XË*’ ˝À Ä‘·à$XÊ«dü+‘√ eTT+<äT≈£î yÓfió¯ ‘·THêïs¡T. |ü‹Ô, $T]à ~>∑Tã&ÉT\qT Á|ü‹≈£L\ |ü]dæú‘·T\qT @ @{Ïø±j˚T&ÉT n~Û>$∑ Tdü÷HÔ ˚ ~>∑Tã&ÉT\ s¡+>∑+˝À ]ø±s¡T\¶ T kÕú|dæ Tü HÔ êïs¡T. >∑T+≥÷s¡Tõ˝≤¢, ‘ê&çø=+&É eT+&É\+, ì&ÉTeTTø£ÿ\ Á>±eT+˝À »ìà+∫q s¡M+Á<äHê<∏é ‘ê&çø=+&É &çÁ^ ø£fi≤XÊ\˝À |ü≥uº ÁÑÛ <äT&ÓH’ ês¡T. ñqï‘· $<ë´e+‘·T&Óq’ |üŒ{Ïø° e´ekÕj·T+ô|’ eT≈£îÿe‘√ »ìà+∫q Á>±e÷ìï, qeTTà≈£îì |üPõ+#˚ e´ekÕj·TuÛ÷Ñ $Tì $&ç∫ yÓfifl¯ &É+ Çwü+º ˝Òø£ #·<Tä e⁄≈£îH˚ s√»\qT+&˚ ùd<ä´+ m<äTs=ÿ+≥Tqï ø£cÕº\qT #·$#·÷dü÷Ô Vü≤]‘· $|üy¢ êìï ø√s¡T≈£îH˚ yê]˝À Á|ü<eäÛ TT&ç>± ÁX¯yTÓ øÆ J£ eq kÂ+<äsê´ìï ÄkÕ«~düTHÔ êïs¡T. ‘·+Á&ç yês¡dTü &ç>± ùd<ä´ Jeq+˝ÀøÏ n&ÉT>∑Tô|{Ïqº e&Ée¢ T÷&ç 64 mø£sê\˝À |ü‹,Ô $T]à kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïs¡T. 19 mø£sê\˝À ˙{Ï kÂø£s´¡ + ñqï uÛ÷Ñ $T˝À mø£sê≈£î Áø£eT+ ‘·|Œü ≈£î+&Ü 30 qT+&ç 35 øÏ«+{≤fi¯fl $T]à ~>∑Tã&çì kÕ~Û+#·>\∑ T>∑T‘·THêïs¡T. 45 mø£sê\˝À øπ e\+ es¡¸+ô|’ Ä<Ûës¡|&ü ç |ü‹Ô |ü+&çd÷ü Ô mø£sê≈£î 15 øÏ«+{≤fi¯fl |ü‹Ô ~>∑Tã&çì kÕ~ÛdTü HÔ êïs¡T. düs¬ q’ düd´ü s¡øD å£ , ˙{Ï j·÷»e÷q´+‘√ á ~>∑Tã&ÉT\qT $»j·Te+‘·+>± kÕ~ÛdTü qÔ ï s¡M+Á<ä e´ekÕj·Ts¡+>∑+ m<äTs=ÿ+≥Tqï Çã“+<äT\ >∑T]+∫, nes√<Ûë\ >∑T]+∫ nÁ–øÏì¢ ø˘ Á|ü‹ì~Û‘√ e÷{≤¢&TÉ ‘·÷ uÛÑ÷$Tì qeTTà≈£îqï yêfi¯ófl, |ü$Á‘·yÓTÆq e´ekÕj·T eè‹Ôì #˚|ü{Ϻq ¬s’‘·T, düeTdü´\≈£î »&çdæ

e&É¢eT÷&ç

s¡M+Á<äHê<∏é

eT&ÉeT‹|æŒ yÓqTø£&ÉT>∑T y˚j·Tsê<äì, ªdüeTdü´ mø£ÿ&ÉT+<√, |ü]cÕÿs¡+ nø£ÿ&˚ yÓ‘·Tø√ÿμyê\ì nHêïs¡T.

≈£L©\ düeTdü´qT ô|<ä› u…&<É >ä ± n_Ûe]í+∫ uÛj Ñ T· |ü&sÉ ê<äì. e´ekÕj·T+˝À n+‘·sꓤ>+∑ >± ñqï ≈£L©\≈£î ‘·–q y˚‘q· + #Ó*+¢ #·&+É <ë«sê s¬ ‘’ T· yê] düV≤ü ø±sêìï bı+<ä&+É ø£seÔ¡ ´+>± uÛ≤$+#ê\ì dü÷∫+#ês¡T. düeTdü´≈£î Á|ü‘ê´e÷ïj·T+ Ä˝À∫+#·e\dæq nedüs+¡ ñ+<äì, ˇø£ <äX˝¯ À ≈£L©\ ø=s¡‘· u≤>± |”&ç+∫q düeTj·T+˝À ‘êqT ;Vü‰sYqT+&ç e´ekÕj·T ≈£L©\qT s¡|æŒ+∫ |üì #˚sTT+#·T≈£îHêïqì ‘Ó*bÕs¡T.

pHé 2010

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚

37

Ä<äs¡Ù ¬s’‘·T\ $»j·T>±<Ûä\T 1996˝À ‘·q ‘·+Á&ç n»e÷sTTw”˝À e´ekÕj·÷ìï ÁbÕs¡+_Û+∫q ‘êqT ø=+‘·ø±\+ bÕ≥T |ü‹Ô ùdø£sD¡ ø=s¡≈î£ 1,92,000 øÏ˝ÀMT≥s¡T¢ ~«#·Áø£ yêVü≤q+ ô|’ |üjT· ì+#êqì, |ü‹Ô ø±{≤\˝À yÓ÷dü+ <ë– ñ+&É&+É , Ç‘·s¡ nH˚ø£ ˝ÀbÕj·Tø±] $<ÛëHê\T ‘·qqT u≤~Û+#êj·Tì, n+<äTøπ e´ekÕj·÷ìï ˇø£ eè‹Ô>± d”«ø£]+∫ |ü$Á‘· uÛ≤e+‘√ eTT+<äT≈£î yÓfió¯ ‘·THêïqì $e]+#ês¡T. ªªÁX¯eTj˚Te»j·T‘˚μμ nH˚ ô|<ä\› HêqT&çì ‘·÷#ê ‘·|Œü ø£ bÕ{Ïd÷ü Ô s¬ ‘’ T· >± kÕ«e\+ãq≈£î #˚sT¡ ≈£îHêïqì dü+‘·è|æÔ e´ø£+Ô #˚XÊs¡T. s¡M+Á<ä ¬s’‘·T>± ‘êH=ø£ÿ&˚ $»j·T+ kÕ~Û+#·&É+ ø±≈£î+&Ü, s√E≈£î 20 qT+&ç30 eT+~ s¬ ‘ ’ T· \≈£î dü\Vü‰\qT Ç∫à e÷s¡< Z sä Ù¡ ≈£î&ç>± e´eVü≤]düT+Ô {≤s¡T. ˇø£ Á>±eT+˝À Hê\T>∑T yÓ|’ ⁄ü ˝≤ uÛ÷Ñ $T ñ+&Ü\ì yÓqTø£{øÏ Ï eTq ô|<ä\› T uÛ≤$+#˚yês¡ì, Á>±eT|ü]~Û˝ÀH˚ es¡¸bÕ‘·+ ˇπøs¡ø+£ >± ñ+&Éøb£ ˛e&É+ >∑eTì+#êeTì, |ü+≥\ ;Ûe÷|ü<øä∏ +£ ˝À ˝À|üu÷ÑÛ sTTwüº $<Ûëq+

m˝≤ nsTT‘˚ >∑&ç¶b˛#· es¡<ä e∫Ãq|ü⁄&ÉT e+– es¡<ä <ë{Ïb˛>±H˚ ‹]– ‘·\jÓT‹Ô ì\ã&ç Áã‘·T≈£î‘·T+<√ ` n˝≤π> Á|ü‹≈£L\ e´edüú˝À ‘·\e+∫ ñHêï ` #êe⁄ e÷Á‘·+ ˝Òì e´edüú eTq ¬s’‘ê+>∑ e´edüú ` Ä#ês¡´ mHé.õ. s¡+>±

e\q ¬s’‘·T≈£î Hê´j·T+ »s¡>∑&É+˝Ò<äì nHêïs¡T. Á>±e÷ìï j·T÷ì{Ÿ>± rdüT≈£îì ;e÷qT e]Ô+|ü#j ˚ T· &É+ düeT+»dü+ ø±<äì, s¬ ‘’ T· qT j·T÷ì{Ÿ>± rdüT≈£îì |ü<øä∏ ±ìï e]Ô+|ü#ù˚ dÔ n+<ä]ø° Hê´j·T+ »s¡T>∑T‘·T+<äì $e]+#ês¡T. ì&ÉTeTTø£ÿ\˝À Ç|üŒ{Ïπø ‘·q $X‚wü nqTuÛÑe+‘√ ùd<ä´+ <ë«sê dæs¡T\T |ü+&çdTü qÔ ï s¡M+Á<ä nqTuÛyÑ ê\T Çø£ÿ&çøÏ e#˚à s¬ ‘’ T· \≈£î m+‘√ ñ‘ê‡Vü‰ìï ÇdüTHÔ êïsTT. e´ekÕj·÷ìï j·÷+Árø£sD¡ ~X¯>± eT[fl+#ê\ì ø√s¡T≈£îH˚ s¡M+Á<ä sêhÁ|üuÛÑT‘·«+ kÕ«$THê<∏äHé ø£MTwüHé dæbòÕs¡T‡\qT neT\T #˚dTü HÔ êïeT+≥÷, sê»ø°jT· ø±s¡´ø£s\Ô¡ qT Ä<äsÙ¡ s¬ ‘’ T· \T>± ìj·T$T+#·&+É e\q ñ|üj÷Ó >∑eTT+&É<ìä yê´U≤´ì+#ês¡T. 1996˝À yÓTT<ä\Tô|{Ϻ Ç|üŒ{Ï es¡≈î£ øπ e\+ e´ekÕj·T+ô|’ ø√{Ïqïs¡ s¡÷bÕj·T\T Ä]®+∫, ã&Üø±+Á{≤ø£sº T¡ ,¢ ñqï‘√<√´>∑T\‘√ düe÷q+>± 40 \ø£\å s¡÷bÕj·T\‘√ n‘·´+‘· Ä<ÛTä ìø£ uÛeÑ Hêìï ì&ÉTeTTø£ÿ\ Á>±eT+˝À ì]à+#·T≈£îì s¬ ‘’ T· >± >∑]«düTÔHêïqì e&É¢eT÷&ç nHêïs¡T. ìsêX¯‘√ ¬s’‘·T\T Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î ˇ&ç>≥ ∑ ≈º î£ +&Ü, b˛sê≥|ü{eÏ T‘√ düeTdü´\≈£î m<äTs=&ç¶ ì\∫ eTqT>∑&É kÕ–+#ê\ì Äj·Tq ‘√{Ï ¬s’‘·T\≈£î Ä‘·à $XÊ«kÕìï ìs¡+‘·s¡+ ø£*+Z #·&ÜìøÏ Á|üjT· ‹ïdü÷HÔ ˚ ñHêïs¡T. Ä<äsÙ¡ ùd<ë´ìøÏ ∫s¡THêe÷>±

ì\∫, nK+&É dü+|ü<qä T Ä]®+∫ ô|&ÉT‘·Tqï Ç≥Te+{Ï eT{Ï˝º À e÷DÏø±´\T C≤‹øÏ m+‘√ nedüs+¡ .

e&É¢eT÷&ç s¡M+Á<äHê<∏é ‘·+Á&ç : kÕ+ã•esêe⁄, ì&ÉTeTTø£ÿ\ (Á>±eT+), ‘ê&çø=+&É (eT+&É\+), >∑T+≥÷s¡T (õ˝≤¢), bò˛Hé: 9848714849.

C…’ øÏkÕHé

38

pHé 2010

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚ ùd<ä´

ªªyÓ÷Vü≤q+μμ

Ä<äsÙ¡ s¬ ‘’ T· \ >∑T]+∫, |ü+≥ ~>∑Tã&ÉT\˝À $»j·T+ kÕ~Û+∫q s¬ ‘’ T· \ >∑T]+∫, \ø£´å kÕ<Ûqä ˝À yês¡T|ü&qç ø£cÕº\ >∑T]+∫ m+‘· #Ó|Œæ Hê ‘·≈î£ ÿy˚. eT<Û´ä ‘·s>¡ ‹∑ s¬ ‘’ ê+>∑+ nHê~>± kÕ+Á|ü<ëj·T e´ekÕj·T+˝À ô|<ä>› ± dü+bÕ~+∫+~ ˝Òøb£ ˛>±, ñqï <ëì˝ÀH˚ bı<äT|ü⁄ #˚dTü ≈£îì |æ\*¢ ï #·~$+#·Tø√e&É+ <ë«sê dü+‘·è|æÔ |ü&‘É ês¡T. myéT@ #·~$q ‘·q ≈£îe÷s¡T&ÉT e∫Ãq Á|üuTÑÛ ‘·« ñ<√´>±ìï e~*, e´ekÕj·÷ìï eè‹Ô>± m+#·Tø√e&Üìï Ä ‘·+Á&ç Vü≤]¸+#ê&√ ˝Ò<√ ‘Ó*j·T<äT ø±ì, ‘·q≈£î |ü#÷ ì s¡+>∑T\~›q uÛ÷Ñ $T|ü⁄Á‘·T&çï #·÷dæ uÛ÷Ñ e÷‘· |ü⁄\ø£]+∫b˛sTT+~. n‘·ì ÁX¯yTÓ øÆ £ Jeq kÂ+<äsê´ìøÏ yÓT∫à >∑T‘·T\Ô T, >∑T‘·T\Ô T>± $Ts¡|,ü |ü‹ìÔ $s¡>|∑ +ü &ç+∫ B$+∫+~. Ç~ ≈£L&Ü >∑T+≥÷s¡T õ˝≤¢ ø£<.˚∏ Á|ü‹ÔbÕ&ÉT eT+&É\+ ø√j·Tyê]bÕ˝…+ á dü+e‘·‡s¡+ 20 mø£sê\˝À #Ó]dü>+∑ mø£sê\T Á>±e÷ìøÏ #Ó+~q $Ts¡|,ü |ü‹Ô |ü+&ç+#ês¡T. $Ts¡|ü mø£sê≈£î 25 ` 30 øÏ«+{≤fi¯fl ~>∑Tã&ç sê>± |ü‹Ô 10 mø£sê\˝À 100 øÏ«+{≤fi¯fl≈£î ô|>’ ± |ü+&ç+~. $T]à kÕ>∑T˝À ‘·qT kı+‘·+>± ‘·j÷· s¡T #˚dTü ≈£îqï $Ts¡|ü $‘·HÔ ê\qT $ìjÓ÷–+∫q yÓ÷Vü≤qø£èwü,í á dü+e‘·‡s¡+ düs¬ q’ esê¸\T ˝Òøb£ ˛e&É+‘√ |ü‹Ô ~>∑Tã&ç ø=+#Ó+ <Óã“‹q&É+, yÓTTC≤sTTø˘ yÓs’ d¡ t Á|üu\&É+‘√ $T]à ~>∑Tã&ÉT\T ‘·>±ZjT· ì $e]+#ês¡T. –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ ‘·–q+‘·>± ñHêï, $T]à ø√‘· ≈£L* $|üØ‘·+>± ô|]–b˛e&É+ Ä+<√fi¯q ø£*–+∫+<äì, $Ts¡|ü ‘=≈£îÿ&ÉT, >√‘ê\T, ø£MTwüH,é ˝À&ç+>¥ #êØ®\T $|üØ‘·+>± ô|]–b˛e&É+‘√ Çã“+~ø£s¡ |ü]dæ‘ú T· \T HÓ\ø=Hêïj·Tì Äy˚<qä e´ø£+Ô #˚XÊs¡T. nsTTHê ≈£L&Ü düs¬ q’ düd´ü s¡øDå£ , ˙{Ï, ms¡Te⁄\ j·÷»e÷q´+‘√ dü+‘·è|æÔ ø£sy¡ TÓ qÆ ~>∑Tã&ÉT\qT kÕ~Û+#êqì ‘Ó*bÕs¡T. |ü+≥\ ;Ûe÷ |ü<øäÛ +£ s¬ ‘’ T· \qT j·T÷ì{Ÿ>± #˚dTü ≈£îì neT\T #˚j÷· \ì dü÷∫+#ês¡T yÓ÷Vü≤qø£èwü.í

nsTTq+|üP&ç yÓ÷Vü≤qø£èwüí

nsTTq+|üP&ç yÓ÷Vü≤qø£èwüí, ø√j·Tyê]bÕ˝…+ (Á>±eT+), Á|ü‹bÔ Õ&ÉT (eT+&É\+), >∑T+≥÷s¡T (õ˝≤¢), bò˛Hé: 99485`01002.

|Á eü TTKT\ eTqïq\T bı+<äT‘·Tqï eTqïe

eTqïe

õ˝≤¢˝Àì e{Ϻ#Ós¡T≈£Ls¡T eT+&É\+, ∫+‘·|ü*¢bÕ&ÉT Á>±eT¬s’‘·T >∑‘· eT÷&ÉT <äXÊu≤›\T>± 30 mø£sê\ uÛ÷Ñ $T˝À $T]Ã, |ü‹Ô kÕ>∑T<ë«sê n~Ûø£ ~>∑Tã&ÉT\qT kÕ~ÛdTü HÔ êïs¡T. 23 mø£sê\˝À esê¸<ëÛ s¡ uÛ÷Ñ $T˝À mø£sêìøÏ 16 øÏ«+{≤fi¯fl |ü‹Ô ~>∑Tã&çì kÕ~ÛdTü HÔ êïs¡T. *|òºt Ç]π>wüHé düV‰ü j·T+‘√ eTs√ 7 mø£sê\˝À mø£sê≈£î 30 øÏ«+{≤fi¯ófl $T]à ~>∑Tã&çì bı+<äT‘·THêïs¡T. ‘·q≈£î ø±e\dæq $‘·HÔ ê\qT ‘êH˚ ñ‘·Œ‹Ô #˚dTü ≈£î+≥÷ ùd<ä´ s¡+>∑+˝À $q÷‘·ï+>± eTT+<äT≈£î yÓfió¯ ‘·THêïs¡T. Á|üdTü ‘Ô +· yÓTT<ä{Ï $&É‘· $T]à ~>∑Tã&ç 125 øÏ«+{≤fi¯flqT, s¬ +&√ $&É‘· ~>∑Tã&ç 80 øÏ«+{≤fi¯flqT, eT÷&Ée $&É‘· 30 øÏ«+{≤fi¯flqT ø√\T¶ k˛ºsπ õ\˝À uÛÁÑ <Û+ä >± |ü~\|üs#¡ T· ≈£îqï Äj·Tq eT]+‘· –≥Tºu≤≥T <Ûäs¡ ø√dü+ y˚∫#·÷düTÔHêïs¡T. $Ts¡|ü düd´ü s¡øD å£ ˝À uÛ≤>∑+>± ª$TÁ‘Yμ nH˚ eT+<äT mø£sêìøÏ 100 $T.©.‘√bÕ≥T n$TkÕºs,Y ô|>ò ±dædt nH˚ eT+<äT\T $X‚w+ü >± |ü+≥ |ü+&É{≤ìøÏ ñ|üjÓ÷>∑|ü&ܶj·Tì ‘Ó*bÕs¡T. ◊‘˚ $T]à ø√‘·≈£î, |ü‹Ô ùdø£s¡D≈£î $X‚wü+>± ≈£L©\ Ks¡TÃ\T ô|]–b˛e&É+, uÛÑ÷$T øö\T mø£sê≈£î 10y˚\ qT+&ç 15y˚\ es¡≈£î ñ+&É&É+ e\q ‘·eT≈£î Á|ü‹ã+<Ûøä ±\T>± e÷sêj·Tì eTqïe Äy˚<qä e´ø£+Ô #˚XÊs¡T.

yÓ+ø£fÒX¯«s¡sêe⁄

‘·eT ùd«<ä+‘√, n+øÏ‘· uÛ≤e+‘√ e´ekÕj·T+ô|’ n|ü]$T‘·yÓTÆq eT≈£îÿe‘√ ùd<ä´ Jeq+˝À n~Ûø£ ~>∑Tã&ÉT\T kÕ~Û+∫, <˚XÊìï ÄVü‰s¡uÛÑÁ<ä‘·yÓ’|ü⁄ rdüT≈£îyÓfi¯óÔqï n≈£î+]ƒ‘· <˚X¯uÛÑ≈£îÔ\T ¬s’‘·qï\ $»j·T >±<Ûä\qT dü$es¡+>± ªªnÁ– øÏ¢ìø˘μμ bÕsƒ¡≈£î\≈£î n+<äCÒdüTÔHêïeTT. M]ì e÷s¡Z<äs¡Ùø£+>± rdüT≈£îì e´ekÕj·T+ô|’ $XÊ«dü+ ô|+bı+<˚ $<Ûä+>±, ‹]– á s¡+>±ìï n≈£îÿq #˚s¡TÃ≈£îH˚+<äT≈£î, á o]¸ø£ô|’ <ë«sê n≥º&ÉT>∑Tq |ü&ç ø£ì|æ+#·ì ¬s’‘ê+>∑ $»j·T>±<Ûä\qT e÷ <äèwæºøÏ rdüT≈£î e#˚Ã+<äT≈£î düVü≤ø£]+#·e\dæ+~>± ¬s’‘·T k˛<äs¡T\qT, bÕsƒ¡≈£î\qT ø√s¡T‘·THêïeTT.

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

eTqïe yÓ+ø£fÒX¯«s¡sêe⁄, ‘·+Á&ç. ø√≥j·T´, ∫+‘·|*ü ¢ bÕ&ÉT (Á>±eT+), e{Ϻ #ÓsT¡ ≈£Ls¡T (eT+&É\+), >∑T+≥÷s¡T (õ˝≤¢), bò˛Hé: 9959739175.

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

pHé 2010

39

kÕ<Ûës¡D+>± ‘√≥\ #·T≥÷º s¬ ‘’ T· \T eTTfi¯fl r¬>\‘√ ø£+#ÓqT @sêŒ≥T #˚dTü ≈£î+{≤s¡T. Je ø£+#Ó>± ô|+#·T≥≈£î #ê˝≤ yÓTTø£ÿ\T ñHêïsTT. Je ø£+#Ó≈î£ nqTyÓq’ yÓTTø£ÿ ªø£s√+&Üμ (yêø±ÿj·T ˝Ò<ë ø£* ø±j·T\T n+{≤s¡T) >∑{ºÏ eTTfi¯ófl ø£*– ñ+≥T≥ e\q Je ø£+#Ó>± Hê≥T≥≈£î nqTe⁄>± ñ+≥T+~. á #Ó≥Tº yÓT≥º ÁbÕ+‘ê\˝À ≈£L&Ü ô|+#·T≥≈£î nqTyÓq’ ~. ø£‹]Ô +|ü⁄\≈£î u≤>± ‘·≥Tºø=ì eTT<äTs¡T Ä≈£î|ü#÷ Ä≈£î\‘√ <ä≥yº TÓ qÆ ø£+#Ó>± ô| ‘·T+~. ø√kÕÔ rs¡+˝Àì ÇdüTø£, >∑s|¡ ü H˚\˝À¢ á yÓTTø£ÿ\T n~Ûø+£ >± ø£ì|ækÕÔsTT. lø±≈£îfi¯+, $»j·Tq>∑s+¡ , $XÊK, ‘·÷s¡TŒ>√<ëe], |ü•Ã¤eT>√<ëe], ø£ècÕí, >∑T+≥÷s¡T, Á|üø±X¯+, HÓ\÷¢sT¡ düeTTÁ<ä rs¡ ÁbÕ+‘ê\˝À, >∑sT¡ e⁄\T, ÇdüTø£ ‘ÓHïÓ \˝À M{Ï ñìøÏ u≤>± ø£ì|ædTü +Ô ~.

ñ|üj÷Ó >±\T : yêø±ÿj·T\T |ü⁄\¢>± ñ+&ÉT≥ e\q |ü#÷ fi¯ófl eT]j·TT #·{ï° \ ‘·j÷· ØøÏ yê&ÉT‘ês¡T. yêø±ÿj·T |ü+&ÉT¢ |ü⁄\T|ü⁄‘√ ≈£L&çq ‹j·T´<äq+‘√ ñ+{≤sTT. |ü+&Éq¢ T C…*¢ eT]j·TT kÕdt ‘·j÷· ]˝À $ìjÓ÷–kÕÔsT¡ .

\ \ \ \

‘√≥\T eT]j·TT bı˝≤\ #·T≥÷º <äè&ÛyÉ TÓ qÆ Je ø£+#Ó>± ô|+#·T≥≈£î nqTyÓq’ ~. yêø±ÿj·T\T |ü⁄\¢>± ñ+&ÉT≥ e\q |ü#÷ fi¯ófl eT]j·TT #·{ï° \ ‘·j÷· ØøÏ yê&ÉT‘ês¡T. yêø±ÿj·T |ü+&ÉT¢ |ü⁄\T|ü⁄‘√ ≈£L&çq ‹j·T´<äq+‘√ ñ+{≤sTT. |ü+&Éq¢ T C…*¢ eT]j·TT kÕdt ‘·j÷· ]˝À $ìjÓ÷–kÕÔs¡T. ø£s√+&Ü m\¢|⁄ü Œ&ÉT |ü#÷ ì Ä≈£î\‘√ Äø£s¸¡ Dj ° T· yÓTqÆ mÁs¡{Ï s¡+>∑T ø±j·T\T ø£*– ñ+&ÉT≥ e\q n\+ø£sD ¡ eT]j·TT |üP\‘√≥\ #·T≥÷º ô|+#·T≥≈£î nqTyÓq’ ~.

yê‘êes¡D+/H˚\\T : ñwüí eT]j·TT düeTo‘√wüí ÁbÕ+‘ê\˝À u≤>± ô|s¡T>∑T‘·T+~. nìï s¡ø±\ H˚\\˝À Hê≥e#·TÃqT. s¡ø±\T : |ü+&É¢ s¡+>∑Tì ã{Ϻ eT÷&ÉT s¡ø±\T>± eØZø]£ +#·ã&çq~. 1. Ä≈£î|ü#÷ , 2. ms¡T|ü⁄, 3. ‘Ó\ì¢ s¡+>∑T ø±j·T\T >∑\ s¡ø±\T.

yÓTTø£ÿ\T ô|+#·T $<ÛëqeTT :

yÓTTø£ÿ\T ø±e\dæq yês¡T dü+Á|ü~+#·+&ç :

Á|æì‡|ü˝Ÿ ôd’+{Ïdºt |òü\ |ü]XÀ<ÛäHê kÕúq+ dü+>±¬s&ç¶, yÓT<äø˘ õ˝≤¢ bò˛Hé : 08455`276451

yêø±ÿj·TqT kÕ<Ûës¡D+>± $‘·qÔ + <ë«sê Á|ües¡q∆ + #˚kÕÔsT¡ . |ü+&çq yêø±ÿj·T\ qT+&ç $‘·HÔ êìï ùdø£]+∫ Hês¡TeT&ÉT\˝À »˝≤¢*. Hês¡T eT&ÉT\qT 1 MT≥s¡T yÓ&\É TŒ, 3 MT≥s¡¢ bı&Ée⁄ 15 ôd+.MT. m‘·T>Ô ± ‘·j÷· s¡T #˚j÷· *. $‘·HÔ êìï Ä>∑wßü º eT]j·TT ôdô|+º ãs¡T e÷kÕ\˝À qs¡‡Ø˝À $‘·TøÔ √yê*. 6 qT+&ç 8 e÷kÕ\˝À yÓTTø£ÿ\T Hê≥T≥≈£î dæ<e∆ä Te⁄‘êsTT. ø£+#Ó Hê≥T $<ÛëqeTT : yÓTTø£ÿ\T Hê≥T≥≈£î 30 ` 40 ôd+.MT. ˝À‘·T˝À >∑T+‘·\T ‘·$« 0.75 qT+&ç 1 MT≥s¡¢ <ä÷s¡+˝À yÓTTø£ÿ\T Hê≥Tø√yê*. eT{Ï‘º √ bÕ≥T |üXó¯ e⁄\ ms¡Te⁄ ø£*|æ ì+bÕ*. yÓTTø£ÿ\qT esê¸ø±\+ Äs¡+uÛyÑ TÓ qÆ yÓ+≥H˚ Hê≥Tø√yê*. ø=eTà\qT ø£‹Ô]+#·T≥ : ø£+#Ó>± yÓTTø£ÿ\qT ô|+#˚≥|ü⁄Œ&ÉT yÓTT<äfifl¯ e<ä› <ä≥eº TT>± ô|s¡T>∑T≥¬ø’ ø£‹]Ô +#ê*. ˝Òì#√ ô|u’ ≤Û >∑eTT <ä≥eº TT>± ô|]– ÁøÏ+~ uÛ≤>∑eTT |ü\T#·>± ‘·j÷· s¡e⁄‘·T+~. ø£+#ÓqT düe÷q+>± ø£‹]Ô +∫q#√ ø£+#Ó Äø£s¸¡ Dj ° T· +>± ñ+&ç dü÷s¡´s¡•à nìï yÓ|’ ⁄ü ˝≤ Á|üd]ü düT+Ô ~. yÓTTø£ÿ\qT ø£‹]Ô +#·ø£ e~*y˚dqæ #√ @|ü⁄>± ô|]– bı\eTT\˝À e´ekÕj·T |üqT\T #˚|≥ ü Tº≥≈£î n&ÉT‘¶ >· T∑ \T‘êsTT. ø±ã{Ϻ yÓTTø£ÿ m<äT>∑T<ä\, es¡¸bÕ‘·eTTqT ã{Ϻ dü+e‘·‡sêìøÏ 1 ˝Ò<ë 2 kÕs¡T¢ ø£‹]Ô +#ê*. ˙s¡Tø£≥Tº≥ : yÓTTø£ÿ\T Hê{Ïq 2 dü+e‘·‡sê\ es¡≈î£ m+&Üø±\+˝À ˙{Ï m<ä&› øç Ï ˝Àqe«≈£î+&Ü #·÷&Ü*. |üP‘· eT]j·TT ø±|ü⁄ : #Ó≥T¢ Hê{Ïq eT÷&Ée dü+e‘·‡s¡+ qT+&ç ø±|ü⁄ yÓTT<ä\e⁄‘·T+~. |üP‘· |òÁæ ãe] - e÷]à e÷kÕ\˝À edüT+Ô ~. |ü+&ÉT¢ pHé qT+&ç Ä>∑wßü º es¡≈î£ ekÕÔsTT. ~>∑Tã&ç : #Ó≥TºøÏ 5 - 10 øÏ˝À\ ø±j·T\T ~>∑Tã&ç edüT+Ô ~.

40

pHé 2010

ø£èwæ‘√ HêdæÔ <äT]“¤ø+å£

eTq sêh+˝À düTe÷s¡T>± 6.5 \ø£\å ôV≤ø±ºs¢¡ $d”sÔ +í¡ ˝À $dü]Ô +∫ ñqï $$<Ûä ñ<ë´q |ü+≥˝À¢ e÷$T&ç, ã‘êÔsTT, J&çe÷$T&ç e+{Ï$ Á|ü<ëÛ qyÓTqÆ $. M{Ï˝À #ê˝≤ ‘√≥\T ø°D å +Ï ∫b˛sTT dü«\Œ ~>∑Tã&ÉT\qT ÇdüTHÔ êïsTT. n≥Te+{Ï ‘√≥\qT #ê˝≤ eT+~ s¬ ‘’ T· \T q]øÏ y˚dTü HÔ êïs¡T. |ü+&É¢ ‘√≥\ qT+&ç Ä<ëj·T+ sêe&ÜìøÏ ø£˙dü+ Hê\T¬><’ Tä dü+e‘·‡sê\T |ü&TÉ ‘·T+~. rsê |üP]ÔkÕúsTT ~>∑Tã&ç Ç#˚à düeTj·÷ìøÏ ‘√≥\T $$<Ûä ø±s¡D≤\ e\q ø°Då +Ï #·&+É »s¡T>∑T‘·T+~. BìøÏ ø±s¡D≤\qT #·÷dæq≥¢sTT‘˚ #ê˝≤ es¡≈î£ eTq+ |ü]wüÿ]+#·Tø√>∑\ düeTdü´˝Ò eTq≈£î ø£ì|ækÕÔsTT. e÷$T&ç, ã‘êÔsTT, ìeTà e+{Ï |ü+≥\qT düeTkÕ´‘·àø£ uÛ÷Ñ eTT˝À¢ kÕ>∑T #˚jT· &É+, kÕ>∑T ˙{Ï HêD´‘· u≤>± ˝Òø£b˛e&É+, Hê≥T≈£îH˚ n+≥T¢ dü¬s’q$ ø±ø£b˛e&É+, j·÷»e÷q´ |ü<‘∆ä T· \T dü]>±Z bÕ{Ï+#·øb£ ˛e&É+, n+‘˚ø±ø£ düs¬ q’ e÷¬sÿ{Ï+>¥ |ü<‘∆ä T· \T ne\+_Û+#·ø£ b˛e&É+ e+{Ï ˝ÀbÕ\T eTTU´yÓTqÆ $. eTq s¬ ‘’ ê+>∑+˝À m+‘·eT+~ |ü+≥y˚ùd eTT+<äT uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØø£\å T, kÕ>∑T ˙{Ï |üØø£\å T #˚sTT+∫ ‘·<qä T>∑TD+>± |ü+≥\T kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïs¡T? düs¬ q’ H˚\\qT >∑T]Ô+#·≈î£ +&Ü kÕ>∑T #˚jT· &É+ e\q ø£*>π #Ó&TÉ |ò*ü ‘ê\qT q˝§Z+&É, Á|üø±X¯+ õ˝≤¢˝À¢ì ã‘êÔsTT s¬ ‘’ T· \T Á|üdTü ‘Ô +· nqTuÛ$Ñ düTHÔ êïs¡T. H˚\˝À¢ düTqï+ XÊ‘·+ m≈£îÿe>± ñ+&É&+É e\q \eD≤\T m≈£îÿe>± ñqï kÕ>∑T ˙{Ïì yê&É&+É e\q mH√ï y˚\ mø£sê˝À¢ì ã‘êÔsTT ‘√≥\T m+&çb˛‘·THêïsTT. á H˚\\≈£î ‘√&ÉT eTq+ Hê≥T≈£îH˚ n+≥T yÓTTø£ÿ\˝Àì ˝ÀbÕ\T ‘√&Óq’ ≥¢sTT‘˚ |ü]dæ‹∆ eTØ ~>∑C≤s¡T‘·T+~. eTq+ mqTï≈£îH˚ n+≥TyÓTTø£ÿ\T Äs√>∑´+>± ˝Òøb£ ˛e&É+, s¡ø±\˝À ‘˚&Ü sêe&É+, düs¬ q’ yÓTTø£ÿ\qT mqTïø=ì Hê≥T≈£îqï|üŒ{Ïø° yê{ÏøÏ ~>∑Tã&ç kÕeTs¡´∆ + ˝À|æ+#·&+É #ê˝≤ kÕs¡T¢ eTq+ >∑eTìdü÷Ô ñHêï+. n+fÒ eTq+ ã+–q|ü*¢ s¡ø+£ e÷$T&ç yÓTTø£ÿ\qT Hê≥Tø=qï|üŒ{Ïø° ˇø√ÿkÕ] yê{Ï qT+&ç e#˚à ~>∑Tã&ç ‘·≈î£ ÿe>± ñ+&É&+É , HêD´‘· ˝À|æ+#·&+É »s¡T>∑T‘·T+~. n≥Te+{Ï dü+<äsꓤ\˝À #Ó≥Tº m~– ~>∑Tã&ç ÁbÕs¡+uÛ+Ñ es¡≈î£ |ü&qç ÁX¯eT, ô|≥Tºã&çø±\+ eè<Ûë nsTTb˛‘·T+~.

J&ç ‘√≥\T y˚düT≈£îH˚ ¬s’‘·T˝À¢ Ç|üŒ{Ïø° m+‘√eT+~ $‘·Ôq+ <ë«sê ô|+∫q yÓTTø£ÿ\qT Hê≥T≈£î+≥THêïs¡T. |ü~ùV≤qT s¡÷bÕj·T\T Ks¡TÃô|{Ϻ n+≥TyÓTTø£ÿ\T Hê≥T≈£îH˚ ã<äT\T>± $‘·qÔ + Hê≥T≈£î+fÒ Ks¡Tà ‘·>T∑ ‘Z T· +<äì uÛ≤$+#˚ yê]ì düs¬ q’ <ë]˝À ô|{≤º*‡q nedüs+¡ m+‘√ ñ+~. Çe˙ï düÁø£eT+>± ñHêï ≈£L&Ü nH˚ø£ dü+<äsꓤ\˝À ‘·≈î£ ÿe ~>∑Tã&ÉT\T sêe&É+, #Ó≥T¢ ø°D å +Ï ∫ #·ìb˛e&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. ˇø£ s¬ ‘’ T· e÷$T&ç˝À mø£sê≈£î |ü~ ≥qTï\T ~>∑Tã&ç rùd,Ô Á|üøÿ£ H˚ ñqï eTs√ s¬ ‘’ T· n+‘˚ ej·TdüT‡qï #Ó≥¢ qT+&ç øπ e\+ s¬ +&ÉT eT÷&ÉT ≥qTï\‘√ dü]ô|≥Tº≈î£ +≥THêï&ÉT. á ‘˚&Ü ‘√≥ ‘√≥≈£L, s¬ ‘’ T· s¬ ‘’ T· ≈£L eT<Û´ä m+<äT≈£î ñ+{À+~. BìøÏ Á|ü<ëÛ q ø±s¡D+ düs¬ q’ kÕ>∑T |ü<‘∆ä T· \T bÕ{Ï+#·ø£ b˛e&É+, düs¬ q’ düeTj·T+˝À j·÷»e÷q´ |ü<‘∆ä T· \T ne\+_Û+#·ø£ b˛e&É+, ms¡Te⁄\T y˚jT· &É+ nsTTHê, |ü⁄s¡T>∑T eT+<äT\T |æ∫ø±] #˚jT· &É+ nsTTHê eTq≈£î

ñ<ë´q |ü+≥˝À¢ e÷$T&ç, ã‘êÔsTT, J&çe÷$T&ç e+{Ï$ |Á <ü ëÛ qyÓTqÆ $.

M{Ï˝À #ê˝≤ ‘√≥\T ø°Då +Ï ∫b˛sTT dü«\Œ ~>∑Tã&ÉT\qT ÇdüTHÔ êïsTT. n≥Te+{Ï ‘√≥\qT #ê˝≤ eT+~ s¬ ‘’ T· \T q]øÏ y˚dTü HÔ êïs¡T.

e÷$T&ç, ã‘êÔsTT, ìeTà e+{Ï |ü+≥\qT düeTkÕ´‘·àø£ uÛ÷Ñ eTT˝À¢ kÕ>∑T#˚jT· &É+, kÕ>∑T ˙{Ï HêD´‘· u≤>± ˝Òøb£ ˛e&É+, Hê≥T≈£îH˚ n+≥T¢ düs¬ q’ $ ø±ø£b˛e&É+, j·÷»e÷q´ |ü<‘∆ä T· \T dü]>±Z bÕ{Ï+#·øb£ ˛e&É+, n+‘˚ø±ø£ düs¬ q’ e÷¬sÿ{Ï+>¥ |ü<‘∆ä T· \T ne\+_Û+#·øb£ ˛e&É+ e+{Ï ˝ÀbÕ\T eTTK´yÓTÆq$

ø£èwæ‘√ HêdæÔ <äT]“¤ø+å£ ˇø£ s¬ ‘’ T· e÷$T&ç˝À mø£sê≈£î |ü~ ≥qTï\T ~>∑Tã&ç rùd,Ô |Á øü ÿ£ H˚ ñqï eTs√ s¬ ‘’ T· n+‘˚ ej·TdüT‡qï #Ó≥¢ qT+&ç øπ e\+ s¬ +&ÉT eT÷&ÉT ≥qTï\‘√ dü]ô|≥Tº≈î£ +≥THêï&ÉT. á ‘˚&Ü ‘√≥ ‘√≥≈£L, s¬ ‘’ T· s¬ ‘’ T· ≈£L eT<Û´ä m+<äT≈£î ñ+{À+~.

$C≤„q+‘√ bÕ≥T ø£èwæ, |ü≥Tº<\ä ñ+fÒ |ü+≥\ kÕ>∑T≈£î |üìøÏ sêeqT≈£îqï uÛ÷Ñ eTT\qT ôd‘’ +· n_Ûeè~∆ #˚dæ dü«\Œ ˙{Ï edü‹‘√ _+<äTùd<ä´+ <ë«sê HêD´yÓTqÆ n~Ûø£ ~>∑Tã&ÉT\T bı+<äe#·TÃqì ÇÁC≤sTT˝Ÿ <˚X¯ s¬ ‘’ T· \T ìs¡÷|æ+#ês¡T.

pHé 2010

41

nqT≈£L*+∫q|ü &ÉT ø±≈£î+&Ü yÓTTø£ÿ≈£î nedüsy¡ TÓ qÆ düs¬ q’ düeTj·T+˝À #˚|{ü ≤º*. |ü+≥ ø°\ø£ <äX\¯ ˝À ˙{Ïj÷· »e÷q´+, ms¡Te⁄\ j·÷»e÷q´+, düd´ü s¡øD å£ düÁø£eT+>± #˚|≥ ü &º +É <ë«sê ~>∑Tã&çì ô|+#·Tø√e#·TÃ. düeTkÕ´‘·àø£ uÛÑ÷eTT˝À¢ uÛÑ÷kÕsêìï ô|+bı+~+#·&É+, uÛÑ÷ uÛÖ‹ø£ dü«s¡÷bÕìï e÷πsÃj·T&É+ ø=s¡≈£î |ü∫Ãs=≥º, ùd+Á~j·T ms¡Te⁄\qT, Jeq ms¡Te⁄\qT yê&É≥+ <ë«sê Bs¡È ø±*ø£ Á|üj÷Ó »Hê\T bı+<äe#·TÃ. eTT<äTs¡T ‘√≥\qT, ~>∑Tã&ç ‘·–bZ ˛sTTq ‘√≥\qT rdæyd˚ æ eTs¡˝≤ Hê≥Tø√yê*. ˝Ò<ë e÷$T&ç, ã‘êÔsTT ‘√≥\˝À nsTT‘˚ |ü⁄qs¡T<äs∆ D ¡ <ë«sê ~>∑Tã&çì ô|+#·Tø√e#·TÃ. n‹ ‘·≈î£ ÿe es¡¸bÕ‘·+ ñqï nq+‘·|⁄ü s¡+ õ˝≤¢˝Àì <ëìeTà s¬ ‘’ T· \T dü«\Œ ˙{Ï eqs¡T\qT Á&ç|t |ü<‹∆ä <ë«sê dü~«ìjÓ÷>∑+ #˚dTü ø=ì Ä<äsÙ¡ +>± ì\TdüTHÔ êïs¡T. Á&ç|t <ë«sê ˙{ÏH˚ ø±ø£ ms¡Te⁄\qT ≈£L&Ü n+~dü÷Ô eT+∫ ˝≤uÛ≤\T >∑&dç Tü HÔ êïs¡T. Ç+‘ê #˚dæ |ü+≥ #˚‹ø=#˚à düeTj·÷ìøÏ düs¬ q’ <Ûsä ¡ \_Û+#·ø£ qwübº ˛‘·THêï+. Ç≥Te+{Ï dü+<äsꓤ\˝À s¬ ‘’ T· \+‘ê dü+|òTü {Ï‘e· Tyê«*‡q nedüs+¡ m+‘√ñ+~. á Ä˝À#·qqT Ä#·sD¡ ˝À ô|{Ϻ #·÷|æ+#ês¡T eTVü‰sêh˝Àì Á<ëø£å s¬ ‘’ T· \T. ªªeTVü‰Áπ>|t‡μμ ù|s¡T‘√ s¬ ‘’ T· dü+|ò÷ü ˝Ò Á<ëø£qå T m>∑TeT‹ #˚dTü HÔ êïs¡T. Áb˛ôddæ+>¥ m>∑TeT‹øÏ neø±X¯+ ñqï e÷$T&ç, J&çe÷$T&ç ‘√≥\qT XÊÅdj Ô” T· +>± kÕ>∑T#˚ùdÔ m+‘√˝≤uÛ+Ñ #˚≈L£ s¡T‘·T+~. $C≤„q+‘√ bÕ≥T ø£èwæ, |ü≥Tº<\ä ñ+fÒ |ü+≥\ kÕ>∑T≈£î |üìøÏ sêeqT≈£îqï uÛ÷Ñ eTT\qT ôd‘’ +· n_Ûeè~∆ #˚dæ dü«\Œ ˙{Ï edü‹‘√ _+<äTùd<ä´+ <ë«sê HêD´yÓTqÆ n~Ûø£ ~>∑Tã&ÉT\T bı+<äe#·TÃqì ÇÁC≤sTT˝Ÿ <˚X¯ s¬ ‘’ T· \T ìs¡÷|æ+#ês¡T. ‘·eT≈£î ‘Ó*dæq düe÷#êsêìï #·<Tä e⁄sêì ∫qï s¬ ‘’ T· \≈£î n+~+#˚ kÕe÷õø£ u≤<Û´ä ‘·qT $<ë´e+‘·T˝…q’ s¬ ‘’ T· \T #˚|{ü ≤º*. nuÛTÑ ´<äjT· s¬ ‘’ T· \T kÕ~Û+∫q $»j·÷\qT+&ç Á|ü‹s¬ ‘’ T· dü÷Œ¤]Ô bı+<ë*. n|ü &˚ ªª‘Ó\T>∑Ts¬ ‘’ T· μμ $|üDÏ M~Û˝À ‘·q ñìøÏì #ê≥Tø√>∑\&ÉT.

42

pHé 2010

$‘·q Ô $C≤„q+

ªªj·T<Ûë ;»+ ‘·<Ûë|òü\+μμ nì HêqT&ç. $‘·ÔHêìï ãfÒº |ü + ≥ ñ+≥T+~. eT+∫ HêD´yÓTÆq $‘·ÔHê\qT m+|æø£ #˚düT≈£îì, <ë#·T≈£îì, neTTà≈£îì ‘·s‘¡ s· ê\T>± s¬ ‘’ T· \T H˚{Ï |ü+≥\q÷, |ü+≥\˝Àì $$<Ûä s¡ø±\q÷ n_Ûeè~∆ #˚ k Õs¡ T . nsTT‘˚ >∑ ‘ · 50`60 dü+e‘·‡sê\T>± Ä<ÛTä ìø£ n_Ûeè~∆ ù|]≥ Á|üuÛÑT‘·«+, $‘·Ôq yê´bÕs¡T\T $‘·ÔHê\ $wüjT· +˝À ‘Ó∫Ãq e÷s¡TŒ\‘√ e´ekÕj·T+ ¬s’‘·T≈£î n+<äì Á<ëø£å |ü+&ÉT nsTT´+~. eTTK´+>± s¡kÕj·THê\≈£î düŒ+~+#˚ $<Û+ä >± m+|æø£ #˚düTø√e&É+, ‹]– yê&É≈£î+&Ü Ä|ü>*∑ >π kÕ+πø‹ø£ |ü<‘∆ä T· \ø√dü+ #·÷&É&+É , ø£+ô|˙\≈£î nqTyÓq’ ø=ìï |ü+≥\T, s¡ø±\qT ô|<ä› m‘·TqÔ Áb˛‘·‡Væ≤+#·&+É , $‘·qÔ e÷]Œ&˚ <Û˚´j·T+>± |ü]XÀ<ÛäHê $düÔs¡D e´edüú |üì#˚jT· &É+, eTq s¬ ‘’ T· \T Áø£eT+>± ‘·eT ÄBÛq+˝Àì $‘·HÔ ê\qT ø√˝ÀŒj·÷s¡T. $‘·ÔHê\T nH˚ø£ s¡ø±\ yê´~Û »qø±\≈£î ì\j·T+. nq>± $‘·Ôq+ n+‘·sꓤ>∑+˝À ñ+&˚ s√>∑ø±s¡ø±˝Ò ø±≈£î+&Ü ø√‘·\T, q÷]Œfi¯ófl »]π>≥|ü &ÉT ø=ìï •©+Á<ä

uÛ≤>±\T $‘·ÔHê\‘√ ø£\dæ, |ü+≥\ô|’ yê{Ï Á|üu≤Û yêìï #·÷|ü⁄‘êsTT. Ç≥Te+{Ï $‘·HÔ ê\qT $‹Ôq ‘·sT¡ yê‘· yÓTT\¬ø‹Ôq|ü &ÉT $‘·qÔ +‘√ bÕ≥T>± á s√>∑ø±s¡ø£ dæ<›ä ;C≤\T ≈£L&Ü yÓTT\TkÕÔsTT. yÓTT*∫q yÓTTø£ÿ˝À á s√>∑ø±s¡ø£ ;C≤\T, ‘Ó>T∑ fi¯flqT ø£\T>∑CdÒ æ yÓTTø£ÿ m<äT>∑T<ä\qT qwüº |üsT¡ düT+Ô ~. Ç+‘˚ ø±≈£î+&Ü H˚\˝À ñqï nH˚ø£ •©+Á<ä ;C≤\T eT]j·TT ø°≥ø±\T yÓTT\¬ø‹Ôq yÓTTø£ÿô|’ Ä•+∫ qwü+º ø£ * –kÕÔ s TT. ø±e⁄q á dü e Tdü ´ \qT n~Û>$∑ T+#·T≥˝À $‘·qÔ X¯ó~∆ n‹ eTTK´yÓTqÆ ~ #Íø£ |ü<‹∆ä . Bìe\q $‘·HÔ ê\ yÓTT\ø£ XÊ‘·+ ô|s¡T>∑T‘·T+~. |ü+≥ MT<ä yÓTT<ä{Ï <äX¯˝À s¡kÕj·THê\ |æ∫ø±Ø #ù̊d Ks¡Tà ‘·>T∑ ‘Z T· +~.

$‘·qÔ X¯ó~∆:

` õ.$. #Í<ä],

M.Sc., (Agri)

Executive Director, Higene Seeds India Pvt. Ltd Cell : 9963478789

yê&Ée#·TÃ. á eT+<äTqT bı&ç $‘·HÔ êìøÏ >±ì ˝Ò<ë õ>∑Ts¡Te+{Ï |ü<ësê∆ìï ñ|üjÓ÷–+∫ $‘·ÔqX¯ó~∆ #˚j·TT≥ e\q Hês¡TqT Ä•+#˚ ≈£îfi¯ófl, N&É\T yÓTTˆˆ yê´<ÛTä \qT n<äT|ü⁄ #˚dTü +Ô ~.

$$<Ûä |ü+≥\˝À Áf…øÆ √&Ósêà dæbÕò s¡dTü \T : |ü+≥

$‘·qÔ X¯ó~∆y÷Ó ‘ê<äT øÏ˝À$‘·HÔ ê\≈£î n|üsê\T, ø£+~, ô|düs,¡ 4Á>±eTT\T $TqTeTT, y˚sT¡ XËq>∑, Ábı<äT‹› s¡T>∑T&ÉT 10Á>±eTT\T ìeTà, Hê]+» yÓTTø£ÿ HêfÒ≥|ü &ÉT 10Á>±eTT\T

$‘·ÔHê\qT s¡kÕj·Tq, Jedü+ã+<Ûä •©+Á<Ûä Hê•qT\T, |ü⁄s¡T>∑TeT+<äT\T, y˚&˙ç s¡T, >±*, dü÷s¡´s¡•à‘√ X¯ó~∆ #˚dæ yÓTT<ä{<Ï Xä ˝¯ À |ü+≥qT N&É, |”&\É qT+&ç s¡ø+å£ #·T≥. $‘·ÔqX¯ó~∆ á ÁøÏ+<ä ‘Ó*|æq |ü<ä∆‘·T\˝À Ä#·]+#·e#·Tà :

á |ü<‹∆ä ì m≈£îÿe>± #ÓiT≈£î eTT#ÓÃ\qT $‘·qÔ X¯ó~∆ #˚ùd+<äT≈£î ñ|üj÷Ó –düTHÔ êïs¡T. $‘·qÔ |ü⁄ eTT#ÓÃ\qT 520dæ e<ä› 20`25숈 X¯ó~∆ #˚jT· &É+ e\q >∑&<¶ç Tä ãT“ ‘Ó>T∑ \TqT ìyê]+#·e#·TÃ.

1. •©+Á<ä Hê•qT\‘√ $‘·qÔ X¯ó~∆

|ü⁄s¡T>∑T eT+<äT‘√ $‘·qÔ X¯ó~∆:

m) bı&ç $‘·qÔ X¯ó~ :∆ ìπs•∆ +∫q yÓ÷‘ê<äT˝À •©+Á<ä Hê•ø£ eT+<äTqT ø£*|æ $‘·ÔHêìøÏ n+≥T≈£îH˚˝≤ u≤>± ø£*j·Tu…{≤º*. ø=ìï dü + <ä s ꓤ \ ˝À $‘· Ô H êìøÏ eT+<ä T u≤>± n+≥Tø√e&ÜìøÏ õ>∑Ts¡T, u…\+¢ , ∫ø£ÿ{Ï >∑+õ e+{Ï |ü<ësê∆\‘√ ‘·j÷· s¡T #˚dqæ Á<ëeD≤ìï |ü{Ϻ+∫ ‘·s¡Tyê‘· •©+Á<ä Hê•ø£ eT+<äTqT ø£\bÕ*. _) düÁ¢ Ø Á{°{ŸyTÓ +{Ÿ |ü<‹∆ä : á |ü<‹∆ä ˝À n+‘·sê«Væ≤ø£ •©+Á<ä Hê•qT\qT ˙{Ï˝À ø£*|æ ∫ø£ ÿ {Ï Á<ëeD+˝≤ ‘· j · ÷ s¡ T #˚ d ü T ø=ì Ä Á<ëeD≤ìï $‘·ÔHê\≈£î |ü{Ϻ+∫ ˙&É˝À Äs¡u≥… Tºø=ì $‘·TøÔ √yê*.

ø=ìï s¡ø±\ |ü⁄s¡T>∑T eT+<äT\qT $‘·qÔ X¯ó~∆˝À ñ|ü j Ó ÷ –+#· & É + <ë«sê $‘· Ô q + <ë«sê dü+Áø£$T+#˚ |ü⁄s¡T>∑T\ ìj·T+Á‘·D e÷Á‘·y˚T ø±≈£î+&Ü yÓTT\¬ø‹Ôq yÓTTø£ÿ\qT ≈£L&Ü |ü⁄s¡T>∑T\ u≤] qT+&ç s¡ø+åÏ #·e#·TÃ. Á|üdTü ‘Ô · ‘·sT¡ D+˝À $‘·qÔ + <ë«sê Ä•+#·T N&É |”&É\ qT+&ç yÓTTø£ÿ\qT dü+s¡øÏå+#ê\+fÒ $e]+∫q |ü < ä › ‘ · T \qT dü e TÁ>∑ + >± Ä#·]+#·e\j·TTqT. nsTT‘˚ @ |ü+≥≈£î @ |ü<‘∆ä T· \T bÕ{Ï+#ê* eT]j·TT @ @ eT+<äT\‘√ $‘·qÔ X¯ó~∆ #˚j÷· ˝À nH˚~ Äj·÷ |ü+≥\qT Ä•+#˚ N&É, |”&\É T yÓTT\ø£≈î£ ‘=*<äX˝¯ À Ä•+∫ qwüº |üs#¡ T· N&É, |”&\É ô|’ Ä<Ûës¡|&ü ç ñ+≥T+~. ø±e⁄q s¬ ‘’ T· \T eTT+<äT $$]+∫q n+XÊ\qT <ä è wæ º ˝ À ñ+#· T ø=ì nedüsêìï ã{Ϻ $$<Ûä $‘·qÔ X¯ó~∆ |ü<‘∆ä T· \T

2. Je dü+ã+<Ûä •©+Á<ä Hê•qT\˝À $‘·qÔ X¯ó~∆ $‘·qÔ X¯ó~∆ ø√dü+ s¡kÕj·THê\≈£î Á|ü‘ê´e÷ïj·T+>± Áf…øÆ √ &Ósêà $]&ç, dü÷&√ yÓ÷Hêdt bò˛s¡ôdqT‡ yÓ T Tˆˆ •©+Á<ä dü + ã+<Û ä JeHê•qT\qT

y˚&>ç ±*, y˚&˙ç {Ï‘√ X¯ó~∆ :

pHé 2010

$‘·q Ô $C≤„q+ Ä#·]+#ê*. ø=ìï eTTK´yÓTqÆ |ü+≥\ $‘·qÔ X¯ó ~∆ Á|ü Á øÏ j · T qT ÁøÏ + <ä ‘Ó * |æ q $<Û ä + >± bÕ{Ï+#·e\j·TTqT. |ü ‹ Ô : |ü ‹ Ô $‘· Ô H ê\qT eTT+<äT>± |”#T· ˝Ò≈î£ +&Ü X¯ó ÁuÛ+Ñ #˚jT· &É+ n‹ eTTK´yÓTqÆ n+X¯+. Bìø√dü+ 25 øÏ˝À\ $‘·HÔ êìï 100 $Tˆˆ© >±&ÛÉ qÁ‹ø±eT¢+ 2 숈\T ø£*|æq ‘·sT¡ yê‘· es¡Tdü>± 4 ã¬ø≥¢ ˙{Ï˝À ø£&–ç q ‘·sT¡ yê‘· ∫e]>± düTqï|ü⁄ ˙{Ï‘√ X¯óÁuÛ+Ñ #˚j÷· *. ‘·sT¡ yê‘· $‘·HÔ êìï ˙&É˝À Äs¡u{… ≤º*. Bìe\q $‘·Ôq+ ô|’q ñqï |”#·T b˛e&Éy˚T ø±≈£î+&Ü $‘·Ôq+ô|’ qTqï Ä+Á‘√ø√ïCŸ, e]d”*j·T+, e&É\‘Ó>T∑ \T, u≤ø°]º j·÷, Ä≈£îeT#·Ã\ ‘Ó>T∑ \T á ìyê]+#·e#·TÃ. $‘·HÔ êìøÏ 5`10 $Tˆˆ© ‘·TeTà õ>∑Ts¡TqT bÕ*B∏Hé ø£es¡T˝À y˚dæ –+»\ìï+{Ïø° düe÷q+>± |üf˝ºÒ ≤ ø£*j·Tu…{≤º*. ‘·sT¡ yê‘· ø±s√“dü˝≤Œ¤Hé 40` 50 Á>± ˝Ò<ë Ç$T&Üø√¢Á|æ&é 70 eT+<äT 10 Á>±ˆˆ øÏ˝À $‘·HÔ êìøÏ ø£*|æ $‘·TøÔ √e&É+ e\q 30`45 s√E\ es¡≈î£ s¡d+ü |”˝ÃÒ |ü⁄sT¡ >∑T\ qT+∫ |ü+≥qT s¡ø+åÏ #·T≥j˚T ø±ø£, |üsêqïJe⁄\T eT]j·TT Ç‘·s¡ $TÁ‘· |ü⁄s¡T>∑T\ ô|s¡T>∑T<ä\≈£î <√Vü≤<ä|&ü TÉ ‘·T+~. u≤ø°]º j·÷, q\¢eT#·Ã ‘Ó>T∑ \T m≈£îÿe>± Ä•+#·T ÁbÕ+‘ê\˝À ©ˆˆ ˙{ÏøÏ 100 $TˆˆÁ>± bÕ¢+{À yÓTÆdæHé eT]j·TT u…’¢{≤ø˘‡ 1Á>±eTT\T ø£*|æq Á<ëeD+˝À $‘·HÔ ê\qT 6`8 >∑+≥\T Hêqu…{,ºÏ Äs¡u≥… Tº≈î£ ì $‘·TøÔ √yê*. $Ts¡|ü : øÏ˝À $‘·HÔ êìøÏ ‘·–q+‘· ‘·TeTàõ>∑Ts¡T ø£*|æ 15 숈 ˙&É˝À Äs¡u…{Ϻ 8 Á>±eTT\T Ç$T&Üø√¢Á|æ&é 70% eT+<äT ø£*|æ Hês¡TeT&ç˝À #·\T¢ø√yê*. ‘Ó>T∑ fi¯ófl k˛ø£≈î£ +&Ü $‘·HÔ êìøÏ 3 Á>±eTT\T e÷+ø√õuŸ ˝Ò<ë ø±bÕºHé eT+<äT\˝À @<√ ˇø£ <ëìì ø£\T|ü⁄ø√yê*. yÓs’ d¡ t ‘Ó>∑Tfi¯ófl Ä•+#˚ ÁbÕ+‘ê\˝À Åf…Æk˛&çj·T+ Äs√úbòÕùdŒ{Ÿ‘√ $‘·ÔqX¯ó~∆ #˚j·÷*. 150 Á>±eTT\T eT+<äTqT ˇø£ ©≥s¡T ˙{Ï˝À ø£*|æ n+<äT˝À øÏ˝À $‘·HÔ êìï b˛dæ 20 숈 Hêqu…{≤º*. nq+‘·s+¡ Ä ˙{Ïì ‘=\–+∫ eT+∫˙{Ï˝À s¬ +&ÉTkÕs¡T¢ ø£&–ç q ‘·sT¡ yê‘· ˙&É˝À Äs¡u{… ºÏ Hês¡ T eT&ç ˝ À #·\T¢ø√yê*.

e] : ˇø£ øÏ˝À $‘·HÔ êìøÏ 2.5 Á>±eTT\T ø±¬s“+&ç»+ ˝Ò<ë 2.5 Á>±eTT\T ø±bÕº H é eT+<äT\˝À @<√ ˇø£ <ëìøÏ $‘·qÔ X¯ó~∆ #˚dæ 24 Á>±eTT\T ‘·sT¡ yê‘· yÓT≥º ˝Ò<ë Äs¡T‘·&ç Hês¡TeT&ç˝À $‘êÔ*. <ä+|ü Hês¡TeT&ç nsTTqf…‘¢Æ ˚ 1©≥s¡T ˙{ÏøÏ 1 Á>±eTT\T ø±¬s“+&ç»+ eT+<äT ø£*|æ Ä Á<ëeD+˝À øÏ˝À $‘·qÔ + 24 >∑+ˆˆ Hêqu…{≤º*. ‘·sT¡ yê‘· $‘·HÔ ê\qT eT+∫ ˙{Ï˝À ø£&–ç , eT+&ç ø£{ºÏ <ä+|ü Hês¡TeT&ç˝À #·˝≤¢*.

Hê≥T¢ y˚jT· T≥≈£î, Hês¡T |”≈î£ ≥≈£î 10 s√E\T eTT+<äT>± 10 ôd+≥T¢ Hês¡TeT&çøÏ ø±s√“|üP´sêHé 34 >∑T[ø£\T 1.5 Á>±eTT\T #=|ü q y˚dæ 10 s√E\ ‘·sT¡ yê‘· Hês¡TqT |”øÏ Hê≥T¢ y˚dTü ø√yê*. ˝Ò<ë y˚sq¢¡ T ø√¢]ô|]’ bòÕdt Á<ëeD+˝À 12 >∑+≥\T ñ+#·e˝…qT. n≥T¢ #˚dqæ #√ 25 s√E\ es¡≈î£ @ ø°≥ø±\T Ä•+#·e⁄. 200 ©ˆˆ ˙{Ï˝À 200 $Tˆˆ© ø√¢]ô|]’ bòÕdt 25 eT+<äT ø£*|æ Á<ëeD+ ‘·j÷· s¡T#˚d,æ Ä Á<ëeD+˝À Hês¡T ø£≥\º qT yÓTTø£ÿ n+‘ê eTTìπ>≥≥T¢ 12 >∑+ˆˆ ñ+#ê*. ô|’ Á<ëeD+˝À 2 øπ J\ j·T÷]j·÷ ø£*|æqf…‘¢Æ ˚ 3 >∑+ˆˆ ñ+∫ Hê≥Tø√e#·TÃ. Ábı<äT› ‹s¡T>∑T&ÉT : øÏ˝À $‘·HÔ êìøÏ 3 Á>±eTT\T ø±bÕº H é ø£ * |æ $‘·TøÔ √yê*. ‘=*<äX˝¯ À Ä•+#·T s¡d+ü |”\Tà |ü⁄s¡T>∑T\T ìyês¡D≈£î 1πøõ $‘·HÔ êìøÏ 30 Á>±eTT\T ø±s√“ dü˝≤Œ¤Hé ø£*|æ yê&Ü*. dü»®, yÓTTø£ÿC§qï : øÏ˝À $‘·ÔHêìøÏ 3Á>± e÷+ø√C…uŸ eT+<äT˝À $‘·qÔ X¯ó~∆ #˚dæ $‘·TøÔ √yê*.

X¯q>∑ : m+&ÉT ‘Ó>T∑ \T ìyês¡D≈£î 1πøõ $‘·ÔHêìøÏ 3 Á>±eTT\T ø±bÕºHé ˝Ò<ë ø±s¡“Hé&Üõj·TyéT ø£*|æ $‘·qÔ X¯ó~› #˚dæ $‘˚eÔ TT+<äT s¬ C’ À_j·T+ ø£\ÃsY ø£*|æ $‘·TøÔ √yê*. ÄeTT<äeTT : yÓTT\ø£ <äX˝¯ À Ä•+#·T Ä*ºsπ ï]j·÷ eT#·Ã ‘Ó>T∑ \T, ø±+&ÉeTT ≈£îfi¯ófl ‘Ó>T∑ \T ø=s¡≈î£ øÏ˝À $‘·HÔ êìøÏ ø±s¡“Hé&Üõj·TyéT 3Á>± ˝Ò<ë e÷Héø√C…uŸ 3Á>± ø£*|æ $‘·TÔø√yê*. ˝Ò<ë $‘·HÔ êìï 1 Á>±eTT\T ø±s¡“Hé&ÜõyéT eT+<äT ©≥s¡T ˙{Ï˝À ø£*|æ 12`24 >∑+ˆˆ\T Hêqu…{ºÏ ˙&É˝À Äs¡u{… ºÏ $‘·TøÔ √yê*. ø£+~ : 70 Á>±eTT\T s¬ C’ À_j·T+ ø£\ÃsYqT 300

$Tˆˆ© ˙s¡T eT]j·TT 30 Á>±eTT\T ‘·TeTàõ>∑Ts¡T ˝Ò<ë u…\¢+ ø£\ Á<ëeD+‘√ ø£*|æ Ä $TÁX¯eT+qT 25 øπ J\ $‘·HÔ êìøÏ ø£*|æ ˙&É˝À Äs¡ u … { ≤º * . ‘· s ¡ T yê‘· π ø J $‘·HÔ êìøÏ 3 Á>±eTT\T #=|ü q ø±bÕºHé eT+<äT ø£*|æ $‘·qÔ X¯ó~∆ #˚j÷· *. eTT+<äT>± ‘Ó>T∑ \T eT+<äT ø£*|æq#√ $‘˚Ô s√Eq s¬ C’ À_j·T+ ø£\ÃsYqT |ü{+ºÏ ∫ $‘·TøÔ √yê*. ô|düs,¡ $TqTeTT : ‘=*<äX˝¯ À Ä•+#·T s¡d+ü |”\Tà |ü⁄s¡T>∑T\ ìyês¡D≈£î 1πøJ $‘·HÔ êìøÏ 30 Á>±eTT\T ø±s√“dü˝≤Œ¤Hé eT+<äT ø£*|æ $‘·qÔ X¯ó~∆ #˚j÷· *. ‘Ó>T∑ fi¯fl ìyês¡D≈£î 2.5 Á>±eTT\T ø±bÕº H é eT+<ä T yê&Ü*. ¬s’CÀ_j·T´+ ø£\ÃsY |ü{Ϻ+#·e\dæ eùdÔ $‘˚eÔ TT+<äT $‘·qÔ X¯ó~› #˚dæ $‘·HÔ êìøÏ ø£\ÃsY |ü{+ºÏ ∫ $‘·TøÔ √yê*.

N&É |”&\É ìyês¡D˝À $$<Ûä |ü+≥\˝À ô|q’ ù|s=ÿqï $‘·qÔ X¯ó~∆ Ä#·]+∫q|üŒ{Ïø,° H˚\ <ë«sê dü+Áø£$T+#˚ ‘Ó>T∑ fi¯fl ìyês¡D ø=s¡≈î£ nq>± e&É\T‘Ó>∑T\T, y˚s¡T≈£îfi¯ófl, Hês¡T ≈£îfi¯ófl yÓTTˆˆ yê{ÏøÏ Je •©+Á<ä Hê•ì\˝À ìyês¡D #˚j÷· *. BìøÏ øπ J $‘·HÔ êìøÏ 4 Á>±eTT\T ÅføÆ… √&Ósêà $]&ç ø£*|æ $‘·qÔ X¯ó~∆ #˚j÷· *. ø±e⁄q s¬ ‘’ T· \T N&É|&” \É yê´|æ Ô #Ó + ~q ‘· s ¡ T yê‘· dü d ü ´ s¡ ø £ å D |ü<‘›ä T· \qT bÕ{Ï+#·&+É ø£Hêï yê{Ï yê´|æìÔ Ä~˝ÀH˚ ô|’q ñ<äVü≤]+∫q X¯ó~∆ |ü<‘›ä T· \qT bÕ{Ï+∫ |ü⁄s¡T>∑T\T, ‘Ó>T∑ fi¯fl qT+&ç ø±bÕ&ÉTø√yê*. Bìe\q yÓTT<ä{<Ï Xä ˝¯ À düd´ü s¡øDå£ Ks¡Tà ‘·>&Z∑ yÉ T˚ ø±≈£î+&Ü Äs√>∑´ e+‘·yTÓ qÆ |ü+≥qT bı+<äe#·TÃ.

43

44

pHé 2010

@s¡Tyêø£

` &܈ˆ ÄsY. kÕ+_¬s&ç,¶ &܈ˆ C…. Vù ≤eT+‘Y ≈£îe÷sY, @s¡Tyêø£ øπ +Á<ä+, KeTà+ wüø±\ düeT‘·T\´+ bÕ{Ï+#·&ÜìøÏ s¡kÕj·Tìø£ ms¡Te⁄\T düÁø£eT $ìjÓ÷>±ìøÏ uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØø£\å T m+‘√ <√Vü≤<ä |ü&‘É êsTT. ô|s’ ≈¢¡ î£ ø±e\dæq nìï b˛wüø±\T ø=+‘· |ü]e÷D+˝À H˚\˝À düV≤ü »+>± ñ+{≤sTT. yÓTTø£ÿ\≈£î á b˛wüø±\ \uÛ´Ñ ‘· nH˚~ H˚\ uÛÖ‹ø£, s¡kÕj·Tq \ø£D å ≤\T, dü÷ø£àå Je⁄\ #·s´¡ yê‘êes¡D |ü]dæ‘ú T· \ô|’ Ä<Ûës¡|&ü ç ñ+{≤sTT. H˚\˝À düeT‘·T\ ms¡Te⁄\ yê&Éø+£ uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØø£\å e\¢ e÷Á‘·yT˚ kÕ<Û´ä |ü&TÉ ‘·T+~. n+<äTe\q uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØø£\å T #˚jT· e\dæq nedüs+¡ m+‘ÓH’ ê ñ+~.

b˛

uÛÑ÷kÕs¡ |üØø£å\ eTTK´ ñ<˚∆X¯+ : uÛ÷Ñ $T˝À düV≤ü »+>± ñqï b˛wüø£ kÕúsTTì ‘Ó\TdüT≈£îì, y˚jT· uÀe⁄ |ü+≥\≈£î ms¡Te⁄\ yÓ÷‘ê<äTì ìs¡ísTT+#·e#·TÃ. düeTkÕ´‘·àø£ uÛ÷Ñ eTT˝À¢ #Í&ÉT, ÄeT¢ >∑TD≤\ kÕúsTTì ìsê∆]+∫ n{Ϻ uÛ÷Ñ eTT\qT u≤>∑T#˚ùd $<ÛëHê\qT ‘Ó\TdüT≈£îì ‘·<ë«sê n~Ûø£ ~>∑Tã&ÉT\T kÕ~Û+#·&ÜìøÏ M\T ø£\T>∑T‘·T+~.

bı\+ U≤∞>± ñqï|ü &ÉT eT{Ϻ qeT÷Hê\qT m|ü &ÓH’ ê rj·Te#·TÃ. dü+e‘·‡sêìøÏ ˇø£ |ü+≥ |ü+&ç+#˚ uÛ÷Ñ eTT˝À¢ |òãÁæ e] qT+&ç @Á|j æ T· ˝Ÿ eT<Û´ä ø±\+, s¬ +&ÉT |ü+≥\T |ü+&ç+#˚ uÛ÷Ñ eTT˝À¢ y˚T HÓ\˝À qeT÷Hê\T ùdø£]+#·&ÜìøÏ nqT≈£L\+>± ñ+≥T+~.

eT{Ϻ qeT÷Hê\ ùdø£s¡D :

uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØø£\å ≈£î eT{Ϻ qeT÷Hê\ ùdø£sD ¡ #ê˝≤ eTTK´yÓTqÆ ~. rdæq eT{Ϻ qeT÷Hê bı\+˝Àì eT{Ϻ \ø£D å ≤\qT Á|ü‹_+#˚~˝≤ ñ+{≤*. á s¡ø+£ >± rdæq qeT÷Hê qT+∫ e#˚à |ò*ü ‘ê\T, dü\Vü‰\T K∫Ñ·+>± ˝≤uÛ<Ñ ëj·Tø£+>± ñ+{≤sTT. bı\+ U≤∞>± ñqï|ü &ÉT eT{Ϻ qeT÷Hê\qT m|ü &ÓH ’ ê rj·Te#·TÃ. dü+e‘·‡sêìøÏ ˇø£ |ü+≥ |ü+&ç+#˚ uÛ÷Ñ eTT˝À¢ |òÁæ ãe] qT+&ç @Á|æjT· ˝Ÿ eT<Û´ä ø±\+ s¬ +&ÉT |ü+≥\T |ü+&ç+#˚ uÛ÷Ñ eTT˝À¢ y˚T HÓ\˝À qeT÷Hê\T ùdø£]+#·&ÜìøÏ nqT≈£L\+>± ñ+≥T+~.

H˚\ s¡ø+ £ , s¡+>∑T kÕ>∑T, ˙{Ï edü‹, yÓTs¡ø,£ |ü\+¢ , ùd<ä´ |ü<‘∆ä T· \T, |ü+≥\ ~>∑Tã&ç˝À e´‘ê´dü+ Ä<Ûës¡+>± y˚sT¡ y˚sT¡ qeT÷Hê\T rj·÷*. bı\+ $d”s Ô +í¡ m+‘· ‘·≈î£ ÿyÓq’ |üŒ{Ïø° ‘˚&Ü\T >∑T]Ô+∫q|ü &ÉT nìï qeT÷Hê\T y˚sT¡ >± rj·÷*. bı\+ n+‘ê ˇπø s¡ø+£ >± ñqï|ü &ÉT 5 mø£sê\ $d”sÔ êíìøÏ ˇø£ eT{Ϻ qeT÷Hê #=|ü q rùdÔ dü]b˛‘·T+~. ˇø£eT{Ϻ qeT÷Hê rj·÷*‡q bı\+˝À 10`12 #√≥¢ eT{Ïì º ùdø£]+#ê*. eT{Ϻ qeT÷Hê ùdø£]+#˚ Á|ü<X˚ +¯ ˝À #Ó‘,Ô· >∑&¶ç ø£\T|ü⁄ yÓTTø£ÿ\qT rdæyj ˚ ÷· *. bÕs¡ ñ|üj÷ Ó –+∫ ªªVμμ Äsêø£+˝À 6 n+>∑Tfi≤\T (15ôd+.MT) n+fÒ Hê>∑* #ê*q+‘· >∑T+‘· rj·÷*. ô|’ qT+&ç ÁøÏ+~ es¡≈î£ ˇπø eT+<ä+‘√ |ü\T#·ì bıs¡ e#˚à $<Û+ä >± eT{Ïìº rj·÷*. á $<Û+ ä >± nìï #√≥¢ rdæq eT{Ïìº >√HÓ|{ü ≤º ˝Ò<ë bÕ*B∏Hé w”{Ÿ ˝Ò<ë >∑T&ÉM¶ T<ä y˚dæ eT{Ï>º &∑ \¶É qT ∫~$T u≤>± ø£*|æ #·‘T· s¡ÁkÕø±s¡+>± |üs∫¡ Hê\T>∑T uÛ≤>±\T>± $uÛõÑ +#ê*.

Hê\T>∑T uÛ≤>±\T>± $uÛõ Ñ +∫q ‘·sT¡ yê‘· m<äTs¡T m<äTs¡T>± ñqï 2 uÛ≤>±\ eT{Ïìº (n+fÒ 1, 3 uÛ≤>±\T ñ+#·T≈£îì) $T–*q eT{Ïìº rdæyj ˚ ÷· *. eTs¡\ Hê\T>∑T uÛ≤>±\T>± #˚dæ düTe÷s¡T ns¡ø˝Ï À eT{Ϻ $T–˝Ò es¡≈î£ #Ój÷· ´*. |ü+&É¢ ‘√≥\T y˚jT· <ä\∫q bı\+˝À #·<Tä qT>± ñqï Á|ü<X ˚ Êìï m+|æø£ #˚dTü ≈£îì n+<äT˝À 6 n&ÉT>∑T\ >=sTT´ rdæ Á|ür n&ÉT>∑T≈£î ô|q’ T+&ç øÏ+~øÏ ˇø£ eT{Ϻ qeT÷Hê #=|ü q Á|ü‹ >=sTT´qT+&ç qeT÷Hê\T ùdø£]+∫ $esê\‘√ |üØøå± øπ +Á<ëìøÏ |ü+|æ+#ê*. qeT÷Hê\qT X¯óÁuÛÑyÓTÆq >∑T&ɶ dü+∫˝À >±˙, bÕ*~∏Hé dü+∫˝À >±ì y˚j·÷*. ms¡Te⁄\≈£î ñ|üjÓ÷–+∫q >√HÓ dü+#·T\T, bÕ*~∏Hé dü+#·T\T eT{Ϻ qeT÷Hê ùdø£s¡D˝À yê&É≈£L&É<äT. dü+∫˝À|ü\ s¬ ‘’ T· ù|s¡T, ‘·+Á&ç ù|s¡T, Á>±eTeTT, düsπ « q+ãs¡T, y˚jT· <ä\∫q |ü+≥ yÓTT<ä\>∑T $esê\T Áyêdæ <ä>sZ∑ ˝¡ À ñqï uÛ÷Ñ kÕs¡|Øü øå± øπ +Á<ëìøÏ |ü+bÕ*.

pHé 2010

@s¡Tyêø£

45

uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØøå ±å øπ +Á<ä+˝À H˚\qT >∑T]+∫ düs¬ q’ ne>±Vü≤q ø=s¡≈î£ $$<Ûä |üØø£\å T »s¡T|ü⁄‘ês¡T. H˚\ s¡+>∑T, dü«uÛ≤e+ e+{Ï uÛÖ‹ø£ \ø£åD≤˝Ò ø±ø£ ñ <ä»ì dü÷∫ø£, \eD |ü]e÷D+, ùd+Á~j·T ø£s“¡ q \uÛÑ´ uÛ≤dü«s¡+, \uÛÑ´ bı{≤wt\qT ìsê∆]kÕÔs¡T. düeTkÕ´‘·àø£ H˚\\≈£î y˚jT· e\dæq õ|ü‡+, düTqï+ |ü]e÷D≤ìï ìs¡sí TTkÕÔsT¡ . uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØøå± |ò*ü ‘ê\T, eT{Ϻ qeT÷Hê\qT #Ó≥¢ øÁ +Ï <ä, >∑≥¢ |üøÿ£ q, ô|’s¡¢≈£î y˚j·Te\dæq b˛wüø£ yÓ÷‘ê<äT\T, #Í&ÉT ø£+#Ó\ <ä>sZ∑ ¡ ø±*u≤≥˝À¢ qeT÷Hê\qT yÓTT<ä\>∑T düeTdü´\ô|’ dü\Vü‰\T Ç‘·s¡ dü÷#·q\ ø±s¡T\¶ <ë«sê s¬ ‘’ T· \≈£î ‘Ó*j·TCÒkÕÔsT¡ . s¬ ‘’ T· \T rj·T≈£L&É<Tä . u≤>± kÕs¡e+‘·yTÓ qÆ #√≥¢ ‘·eT <ä>sZ∑ ˝¡ À ñqï≥Te+{Ï uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØøå± øπ +Á<ë\≈£î eT{Ϻ qeT÷Hê\qT |ü+|æ+∫ uÛ÷Ñ kÕs¡ |üØø£\å T #˚sTT+#·T ø=qe\dæq~>± ø√s¡T#·THêïeTT. eTØ ìkÕ‡s¡e+‘·yTÓ qÆ #√≥¢ eT{Ïìº ø£*|æ uÛ÷ Ñ kÕs¡ |üØøå± øπ +Á<ë\ $esê\≈£î MT≈£î <ä>sZ∑ ˝¡ Àì e´ekÕj·÷~Ûø±]ì dü+Á|ü~+#·>\∑ s¡T. rj·T≈£L&É<äT.

&܈ˆ ÄsY. kÕ+_¬s&ç¶ >±s¡T (58) >∑T+≥÷s¡T õ˝≤¢ ‘ÓHê* ‘ê\÷ø± Ç+≥÷s¡T Á>±eT+˝À 1950˝À »ìà+∫Hês¡T. 1975˝À u≤|ü≥¢ e´ekÕj·T ø£fi≤XÊ\qT+&ç |ü≥ºuÛÑÁ<äT˝…’Hês¡T. 1976 qT+&ç 78 es¡≈£î ø£s¡÷ï\T õ˝≤¢˝À e´ekÕj·÷~Ûø±]>± ùde\+~+#ês¡T. ‘·s¡Tyê‘· e´ekÕj·T $X¯«$<ëj·T\j·T+˝À $düÔs¡D≤~Ûø±]>± Ç|üŒ{Ïes¡≈£î ùde\+~+#ês¡T. 1999 qT+&ç H˚{Ïes¡≈£î KeTà+ õ˝≤¢ @s¡Tyêø£ πø+Á<ä+˝À d”ìj·TsY ôd’+{Ïdtº>± KeTà+ õ˝≤¢ ¬s’‘ê+>±ìøÏ mq˝Òì ùde\T n+~+#ês¡T. õ˝≤¢˝Àì 1246 Á>±e÷˝À¢ <ë<ë|ü⁄ dü>∑uÛ≤>∑+ Á>±e÷\˝Àì bı˝≤\qT dü+<ä]Ù+#ês¡T. e÷¬sÿ{Ÿ˝À n~Ûø£ <Ûäs¡‘√bÕ≥T n‘·´+‘· HêD´yÓTÆq e]s¡ø£+>± Ç|üŒ{Ïes¡≈£î Á|ü»\ eTqïq\qT bı+<äT‘·Tqï kÕ+ã eTdü÷] (_|æ{Ï ` 5204)ì n~Ûø£ $d”Ôs¡í+˝À kÕ>∑T≈£î ø£èwæ #˚dæq yÓTT<ä{Ï XÊgy˚‘·Ô kÕ+_¬s&ç¶.

Äj·Tq |ü$Á‘· Ä‘·à≈£î XÊ+‹ #˚≈L£ sê\ì ªªnÁ– øÏì¢ ø˘μμ ø√s¡T≈£î+≥T+~.

46

pHé 2010

$cÕ<ä ùd<ä´+

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ b

eTq<˚ X ¯ + ˝À 1997 ` 2008 dü+e‘·‡sê\ eT<Û´ä Ä‘·àVü≤‘·´ #˚dTü ≈£îqï s¬ ‘’ T· \ dü+K´ : 1,89,936 eT+~ b 2007˝À ˇπø dü+e‘·‡s¡+˝À Ä‘·àVü≤‘·´\T #˚dTü ≈£îqï yê] dü+K´ : 16,632 eT+~ b á Ä‘·àVü≤‘·´\˝À Ä+Á<ÛÁä |ü<X ˚ Ÿ, eTVü‰sêh, #Ûr· dÔ |t Tüò &é sêÁcÕº\ yê{≤ : 1/3 e+‘·T b 1991` 2001 eT<Û´ä ø±\+˝À e´ekÕj·T+ qT+&ç e\dü yÓ[flq yê] dü+K´ : 80 \ø£\å eT+~ b 1991` 2001 eT<Û´ä ø±\+˝À |ü<fi˚ fl¯ ˝ÀH˚ Ä‘·àVü≤‘·´\T #˚dTü ≈£îqï yê] dü+K´ : 78,237 eT+~ b <˚X+ ¯ ˝À s¬ ‘’ T· \ ‘·\dü] Ä<ëj·T+ : s¡÷ˆˆ 2115/` b s ¬ ‘’ T· \ ‘·\dü] Ks¡Tà : s¡÷ˆˆ 2770/` b sêh+˝À 2007˝À Ä‘·àVü≤‘·´\ dü+K´ : 1797 eT+~ b sêh+˝À n|ü \ }_˝À ≈£Ls¡T≈£îb˛sTTq s¬ ‘’ T· \dü+K´ : 82% (ns¡TH® é ùdHé >∑TbÕÔ ìy˚~ø£ Ä<Ûës¡+>±)

á dü+e‘·‡s¡+ Hê\T>∑T HÓ\\ ø±\+˝À eTq sêh+˝À Ç|üŒ{Ïøπ 69 eT+~ s¬ ‘’ T· \T Ä‘·àVü≤‘·´\≈£î bÕ\Œ&çq≥T¢ >∑D≤+ø±\T ‘Ó\T|ü⁄‘·THêïsTT. eTVü‰sêh˝Àì $<äs“¡ ¤ ÁbÕ+‘·+˝À Á|ü|+ü #·+˝À mø£ÿ&Ü ˝Òq+‘·>± Ä‘·àVü≤‘·´\ |üs+¡ |üs¡ ø=qkÕ>∑T‘·÷H˚ ñqï~. sêVüQ˝Ÿ>±+BÛ $<äs“¡ ¤ ÁbÕ+‘·+˝À s¬ +&˚fifl¯ ÁøÏ‘+· |üs´¡ {Ï+∫ nø£ÿ&É ø£fi≤e‹ nH˚ eTVæ≤fi≤ s¬ ‘’ T· ‘√ eTT#·Ã{Ï+∫, kÕ+‘·«q #˚≈L£ sπ à Á|üjT· ‘êïìï dü«j·÷q bÕs¡y¢ TÓ +≥T˝À #Ó| ü ≈£îHêï, kÕø屑·TÔ eTsêsƒê Hêj·T≈£î&ÉT, #Ói≈£î düVü≤ø±s¡ ñ<ä´eT+‘√ düìïVæ≤‘·T&ÉT>± ñqï X¯s¡<é|üyêsY πø+Á<äe´ekÕj·T eT+Á‹>± n~Ûø±s¡+˝À ñHêï, ¬s’‘·T\≈£î ˇ]–+<˚$T≥H˚~ Á|üXÊïs¡ø∆ y£ T˚ . 72 y˚\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\ s¡TDe÷|ò” s¬ ‘’ T· ≈£î ø=+‘· }s¡≥ ø£*Œ+∫Hê, düeTj·÷ìøÏ ìC≤sTTr>± s¡TD≤\qT #Ó*+¢ #˚ s¬ ‘’ T· \≈£î Ä |ü<øä∏ +£ e\q |ò*ü ‘·+ <äøÿ£ ˝Ò<Tä . ‘·sê\T>± yÓTT+&çãø±sTT\T ñqï yêπs ˝≤uÛ+Ñ bı+<ës¡H~˚ düs«¡ Á‘ê e∫Ãq $eTs¡Ù. Á|ü|+ü #êìøÏ nqï+ ô|&ÉT‘·Tqï nqï<ë‘· ø£˙ï{Ïì #·÷dæ m<˚›yê #˚dæq H˚‘·\T ≈£L&Ü ñHêïs¡T. ‹qï~ ns¡>∑ø£ Ä‘·´Vü≤‘·´\T #˚dTü ≈£î+≥THêïs¡ì ˇø±H=ø£ e÷J eT+Á‹ es¡T´\T ø±s¡T≈£L‘· ≈£Lj·T>±, eTs√ eT+Á‹ ndü\T Ä‘·àVü≤‘·´˝Ò $T<∏´ä nqï≥Tº s¬ ‘’ T· ‘ê´>±ìï, Ä‘êà_Ûe÷Hêìï >∑&b¶ç ˛#·ø+Ï <ä rdæbÕs¡yX˚ Ês¡T. Á|ü|+ü #·+˝À $$<Ûä <˚XÊ\˝À Ä‘·àVü≤‘·´\ dü>≥ ∑ T ìwüŒ‹Ô˝À uÛ≤s¡‘Y yê{≤ øπ e\+ 10.5 ø±>± <ëì˝À n‘·´~Ûø£ XÊ‘·+ eT+~ e´ekÕj·T<ës¡T˝Ò ø±e&É+ $X‚w+ü . ˇø£ÿ eTVü≤sêh˝Àì j·÷e‘YeT˝Ÿ õ˝≤¢˝ÀH˚ dü>≥ ∑ Tq 33 eT+~ s¬ ‘’ T· \ Ä‘·àVü≤‘·´\T+&É>± ‘·$Tfi¯Hê&ÉT˝Àì yÓ\÷¢sT¡ õ˝≤¢˝À dü>≥ ∑ Tq 100 eT+~ #·ìb˛e&É+ »]–+<äì ◊ø£´sê»´ dü$T‹ e÷qe n_Ûeè~› dü÷∫ø£ ‘Ó\T|ü⁄‘·Tqï~. ªªy˚Tsê uÛ≤s¡‘Y eTVü‰Héμμ nì ˇø£ <ës¡Ùì≈£ j·TTe Á|ü<ëÛ ì, ªªuÛ≤s¡‘Y yÓ*–b˛‘·T+<äìμμ Äq+~+∫q ˇø£ bÕ‘· ‘·s+¡ Á|ü<ëÛ ì, ‘·sê\T y˚s¬ H’ ê _ÛqïyÓTqÆ bÕغ\≈£î #Ó+~q á H˚‘*· <äs› ÷¡ <˚XÊìøÏ <äXÊ, ìπsX∆ ø¯ ±\T>± ñHêï n+<ä]˝≤>±H˚ nqï<ë‘·\qT |üø£ÿq ô|{Ϻ ø±\+ KsêàìøÏ yê]ì e~˝Òdæ ø£\\ ˝Àø±˝À¢ $Vü≤]+#ês¡T. sêJyé>±+BÛ düe÷#ês¡ kÕ+πø‹ø£ $|üy¢ êìøÏ u≤≥\T y˚d,æ e´ekÕj·T s¡+>±ìï ∫qï #·÷|ü⁄ #·÷ùd,Ô dæd˝ü q’… uÛ≤s¡rj·T ‘·‘ê«ìï J]í+#·T≈£îqï n≥˝Ÿ;Vü‰Ø yêCŸù|sTT Á>±eTd”eT\˝Àì »q kÕe÷Hê´ìøÏ @MT #˚jT· ˝Òø£ b˛j·÷s¡T. y˚˝≤~ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\T bÕ]ÁXÊ$Tø£ y˚‘\Ô· ≈£î dü_‡&û\ s¡÷|ü+˝À |ü+∫ô|{Ϻ Á|ü<ëÛ q s¡+>±ìï, ñbÕ~ÛøÏ eT÷\dü+ú uÛ+Ñ >± ñqï ùd<ë´ìï, s¬ ‘’ T· \qT, ≈£L©\qT $düà]+#ês¡T. Ä e÷≥ø=ùdÔ bÕ\≈£î˝…es¡÷ s¬ ‘’ T· \ ø£&>É +∑ &Éô¢ |’ ÁX¯<∆ä eVæ≤+#·˝<Ò Tä . \ø£˝å ≤~>± s¬ ‘’ T· \T Ä‘·à>ös¡yêìï #·+|ü⁄ø√˝Òø,£ ‘·eT ùd«<ëìøÏ ÁX¯yTÓ øÆ £ Jeq kÂ\uÛ≤´ìøÏ $\Te˝Òq+<äT≈£î ∫+‹+∫, m>∑∫, Äø£*ì #·+|ü⁄ø√˝Òø,£ n|ü \T rs¡Ã˝Òø£ ‘êy˚T dü«j·T+>± ñ]‘êfi¯flqT yÓT&É≈î£ #·T≥Tº≈î£ ì X¯˝uÛ≤˝≤¢ ã*|”sƒ¡yÓTø±ÿs¡T. Á|ü|+ü #·+˝À @ <˚X+¯ ˝Àq÷ Ç≥Te+{Ï $cÕ<ä+ #√≥T #˚dTü ø√˝Ò<Tä . ¬s’‘·qï |ü≥¢ yÓTTdü* ø£˙ïs¡T ø±πsÃyêπs ‘·|Œü , ø£˙ïs¡T ì+&çq Ä ø£fifl¯ qT ‘·T&ç#y˚ ês¡T ˝Òøb£ ˛e&É+ n‘·´+‘· <äTs¡<èä wüøº s£ +¡ . ªªbı˝≤\qìï, Vü≤˝≤\<äTìï Ç˝≤ ‘·\+˝À ùV≤eT+ |æ+&çqμμ ¬s’‘·qï ùd«<ëìøÏ, s¡ø±ÔìøÏ, ÁbÕD≤ìø° $\Te˝Ò<äT. yÓTTdü*ø£˙ïs¡T ø±s¡Tdü÷,Ô ãVüQfi¯C≤‹ ø£+ô|˙\, bÕ]ÁXÊ$Tø£ ô|≥Tºã&ç <ës¡T\≈£î }&ç>+∑ #˚ùd e´edü>ú ± e´ekÕj·÷ìï ~>∑C≤]Ãq bÕ\≈£î\ bÕ|üyT˚ H˚{Ï á qs¡yT˚ <ÛëìøÏ ø±s¡D+.

pHé 2010

sêh+˝À $$<Ûä |ü+≥\T, |ü]XÀ<ÛäHê kÕúHê\T Áø.£ dü+. |ü+≥ ù|s¡T 1.

e], q÷HÓ –+»\T

nÁ&dÉ Tü , bò˛Hé q+ãs¡T

ÁbÕ+rj·T e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, »–‘ê´\ ø£Ø+q>∑s,Y 08724 ` 277281 2. |ü‹,Ô C§qï e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, Ä~˝≤u≤<é 087232`224215 3. |ü‹,Ô C§qï e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, eTT<∏√˝Ÿ, Ä~˝≤u≤<é 08752 ` 244243 4. e], n|üsê\T e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, es¡+>∑˝Ÿ 0870`2424337 5. n|üsê\T, C§qï e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, eT~Ûs,¡ KeTà+ 08749`274235 6. ∫s¡T<ÛëHê´\T, n|üsê\T, ÁbÕ+rj·T e´ekÕj·T|ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, bÕ˝…+ ÄeTT<ä+ eTVü≤ã÷uŸq>∑sY 08540`228646 7. ≈£îdüTeT, s¡;C§qï, ø£+~ e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, ‘ê+&É÷s¡T 08411`274944 8. yÓTTø£ÿC§qï e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, n+ãs¡Tù|≥ 040`27038498 9. <√düC≤‹ ≈£Ls¡>±j·T\T e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, eT˝Ò|¢ *ü ,¢ q˝§Z+&É 08691`243443 10. e], |ü‹,Ô C§qï, ÁbÕ+rj·T e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, q+<ë´\, y˚sT¡ XËq>∑ ø£s÷¡ ï\T 08514` 242296 11. ∫s¡T<ÛëHêï\T n|üsê\T, e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, nq+‘·|⁄ü s+¡ y˚sT¡ XËq>∑, |üXó¯ Á>±dü+ 08554`277618 12. n|üsê\T, y˚sT¡ XËq>∑ e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, s¬ &ç|¶ *ü ,¢ nq+‘·|⁄ü s+¡ 08554`257239 13. y˚sT¡ XËq>∑ e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, ø£~], nq+‘·|⁄ü s+¡ 08494`221180 14. e] e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, HÓ\÷¢sT¡ , 0861`2327803 15. C§qï e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, HÓ\÷¢sT¡ , 08621`285279 16. n|üsê\T, |ü‹,Ô $Ts¡|,ü ÁbÕ+rj·Te´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúq+, ˝≤+bòÕs¡+, ∫s¡T<ÛëHê´\T, k˛j·÷ >∑T+≥÷s¡T 0863`2524053 17. $‘·HÔ √‘·Œ‹Ô ø±s¡´Áø£eT+ $‘·HÔ √‘·Œ‹Ô øπ Áå ‘·+, »+>∑eTùV≤X¯«s¡|⁄ü s+¡ , >∑T+≥÷s¡T 08649`248427 18. e], ø£+~, n|üsê\T #Í≥T|ü*¢ $‘·qÔ u≤´+≈£î, #Í≥T|ü*¢ Á>±eT+, |üs«¡ ‘·–] eT+&É\+, es¡+>∑˝Ÿõ˝≤¢ 94415955158 mHé.õ.z 0870`2571208 19. e], ø£+~, ÄeTT<ä+, #Í<ä]|ü*¢ $‘·qÔ u≤´+≈£î, #Í<äs|¡ *ü ¢ Á>±eT+, C§qï, ≈£Ls¡>±j·T\T uÛTÑ eq–] eT+&É\+, q˝§Z+&Éõ˝≤¢ 9652747821 |”d.t mHé.õ.z 08685`242042 20. e], ø£+~, ≈£Ls¡>±j·T\T mqu≤$ $‘·qÔ u≤´+≈£î, mqu≤$ Á>±eT+, *+>±\ |òTü Hé|Pü sY eT+&É\+, es¡+>∑˝Ÿõ˝≤¢ 9705519503, 9989082046 Áø±|t‡ mHé.õ.z 08716`223621/221171 21. e], ø£+~, ÄeTT<ä+, _\≈£\T¢ $‘·qÔ u≤´+≈£î, _\¢ø\£ T¢ Á>±eT+, sê>∑T\T, ≈£Ls¡>±j·T\T, n#·Ã+ù|≥ eT+&É\+, eTVü≤ã÷uŸq>∑sqY >∑sY õ˝≤¢ y˚sT¡ XËq>∑, ø=Ás¡\T, 9948458114 ø√H˚sY mHé.õ.z 9440435896

47

48

pHé 2010

e´ekÕj·T $<ä´

Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À ñ<ë´q |ü+≥\T yêDÏ»´ |ü+≥\T>± kÕ>∑T #˚j·Tã&ÉT#·÷ ø=ìï \ø£å\ eT+~

&܈ˆ mdt. &ç. •U≤eTDÏ, ñ|ü≈£î\|ü‹, Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·TeTT

Ä+Á<|ÁäÛ <ü X˚ ˝Ÿ À kÕ>∑T #˚ùd |ü+≥\˝À |ü+&ÉT¢ (6.55 \ø£\å ôV≤ø±ºs¢¡ $d”sÔ eí¡ TT˝À 75.80 yÓT{Á øÏ ˘ ≥qTï\ ñ‘·Œ‹Ô), ≈£Ls¡>±j·T\T (2.25 \ø£\å ôV≤ø±ºs¢¡ $d”sÔ eí¡ TT˝À 26.91 yÓT{Á øÏ ˘ ≥qTï\ ñ‘·Œ‹Ô), ‘√≥ |ü+≥\T (2.94 \ø£\å ôV≤ø±ºs¢¡ $d”sÔ eí¡ TT˝À 2.07 yÓT{Á øÏ ˘ ≥qTï\ ñ‘·Œ‹Ô) eTTK´yÓTqÆ $. ñ<ë´q |ü+≥\ bÁ ÕeTTK´‘· eT]j·TT n_Ûeè~∆ neø±X¯eTT\T >∑T]Ô+∫ 26 pHé 2007˝À Ä+Á<|ÁäÛ <ü X˚ Ÿ |Á uü TÑÛ ‘·«eTT ªªÄ+Á<|ÁäÛ <ü X˚ Ÿ ñ<ë´q $X¯« $<ë´\j·TeTTμμqT kÕú|+æ #ês¡T.

ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·TT |ü]~Û˝À Hê\T>∑T ñ<ë´q ø£fi≤XÊ\\T, ◊<äT bÕ*f…øÏïø˘ ø£fi≤XÊ\\T, 29 |ü]XÀ<ÛäHê kÕúHê\T ñHêïsTT.

s¬ ‘’ T· \≈£î JeH√bÕ~ ø£*–düTHÔ êïsTT. sêh õ.&ç.|æ.˝À ñ<ë´q |ü+≥\T 4 XÊ‘·+ uÛ≤>∑kÕ«eT´eTT˝À ñqï$. sêh+˝À yÓTT‘·eÔ TT kÕ>∑T uÛ÷Ñ $T $d”sÔ eí¡ TT˝À ñ<ë´q |ü+≥\T 13 XÊ‘·+ ñqï$. düTe÷s¡T 16 \ø£\å ôV≤ø±ºsT¡ \˝À ñ<ë´q |ü+≥\T kÕ>∑T #˚jT· ã&ÉT‘·÷ j˚T&Ü~øÏ 118 \ø£\å ≥qTï\ ñ ‘·Œ‹ÔìdüTHÔ êïsTT. Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝À kÕ>∑T #˚ùd |ü+≥\˝À |ü+&ÉT¢ (6.55 \ø£\å ôV≤ø±ºs¢¡ $d”sÔ eí¡ TT˝À 75.80 yÓTÁ{Ïø˘ ≥qTï\ ñ‘·Œ‹Ô), ≈£Ls¡>±j·T\T (2.25 \ø£\å ôV≤ø±ºs¢¡ $d”sÔ eí¡ TT˝À 26.91 yÓTÁ{Ïø˘ ≥qTï\ ñ‘·Œ‹Ô), ‘√≥ |ü+≥\T (2.94 \ø£\å ôV≤ø±ºs¢¡ $d”sÔ eí¡ TT˝À 2.07 yÓTÁ{Ïø˘ ≥qTï\ ñ‘·Œ‹Ô) eTTK´yÓTÆq$. |üP\ yÓTTø£ÿ\T, <äT+|ü\T, Wwü<ä eT]j·TT |ü]eTfi¯ |ü+≥\T ≈£L&É >∑D˙j·TeTT>± sêh+˝À kÕ>∑T˝À ñqï$. |ü]XÀ<Ûäq : Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝Àì $$<Ûä e´ekÕj·T yê‘êes¡D eT+&É\+˝À 29 |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúqeTT˝˝À dü‘«· s¡eTT>± nedüsy¡ TÓ qÆ |ü]XÀ<Ûqä \qT #˚|≥ ü &º +É , ñ<ë´qeq |ü+≥\ jÓTTø£ÿ düeTÁ>∑ n_Ûeè~∆øÏ ø£èwæ #˚jT· &É+ »s¡T>∑T‘·T+~. e÷$T&ç, $Ts¡|,ü |üdTü |ü⁄, ã‘êÔsTT eT]j·TT u§bÕŒsTT ñ‘·Œ‘·T\Ô ˝À Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ yÓTT≥ºyTÓ T<ä{Ï kÕúqeTT˝À ñqï~. sêh+˝Àì |ü+&É¢ ‘√≥\˝À e÷$T&ç, ã‘êÔsTT eT]j·TT ns¡{Ï Á|ü<ëÛ q |ü+≥\T>± ñ+&ç yÓTT‘·eÔ TT $d”sÔ eí¡ TT˝À 86 XÊ‘·+˝À ñ+&ç yÓTT‘·eÔ TT ñ‘·Œ‹Ô˝À 77 XÊ‘·+ ø£*– ñqï$. Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝À kÕ>∑T #˚ùd Á|ü<ëÛ q ≈£Ls¡>±j·T\T, ≥yÓ÷≥, e+ø±j·T eT]j·TT u…+&É. Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝À düT>∑+<Ûä Á<äyê´\T, |üdTü |ü⁄ $d”sÔ eí¡ TT˝À ñqï$. >∑T˝≤_, eT˝…,¢ Áø√kÕ+Á&É, ã+‹, #êeT+‹, ≥÷´ãs√dt yÓTT<ä˝q’… |üP\ yÓTTø£ÿ\T sêheTT˝À Á|ü<ëÛ qeTT>∑ kÕ>∑T #˚jT· T |üP\ yÓTTø£ÿ\T. Á|üdTü ‘Ô · ‘·sT¡ D+˝À edüTqÔ ï yê‘êes¡D e÷s¡TŒ\T, esê¸u≤Û e |ü]dæ‘ú T· \T, ñc˛íÁ>∑‘\· ô|s¡T>∑T<ä\, düV≤ü » eqs¡T\ (˙s¡T) ‘·>T∑ <Z \ä eT]j·TT uÛ÷Ñ kÕs¡ ø°Då ‘· yÓTT<ä˝q’… n+XÊ\qT <äèwæ˝º À ñ+#·Tø=ì ñ<ë´q |ü+≥\ô|’ #˚|≥ü eº \dæq |ü]XÀ<Ûqä \T, Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝À ñ<ë´q |ü+≥\ ÁbÕeTTK´‘· eT]j·TT n_Ûeè~∆ neø±X¯eTT\T >∑T]Ô+∫ 26 pHé 2007˝À Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ Á|üuTÑÛ ‘·«eTT ªªÄ+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·TeTTμμqT kÕú|+æ #ês¡T. á ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·TeTT uÛ≤s¡‘<· X˚ e¯ TT˝À s¬ +&Ée ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·TeTT. |ü•Ã¤eT>√<ëe] õ˝≤¢, yÓ+ø£≥sêeTqï>∑÷&Ó+˝À á ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·TeTT 10`05`2008 qT+&ç dü«j·T+ Á|ü‹|ü‹‘Ô √ |üì#˚jT· T≥ ÁbÕs¡+_Û+#·ã&çq~. á ñ<ë´q $X¯«$<ë´\j·TT |ü]~Û˝À Hê\T>∑T ñ<ë´q ø£fi≤XÊ\\T, ◊<äT bÕ*f…øïÏ ø˘ ø£fi≤XÊ\\T, 29 |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúHê\T ñHêïsTT. $<ë´ $<ÛëqeTT : ñ<ë´qXÊgeTTq+<äT HêD´‘· >∑\ $<ä´ eT]j·TT •ø£Då $<ë´s¡T\∆ ≈£î ø£\T>∑#d˚ ,æ yê]ì düT•≈£îå ‘·T\T>± ‘·j÷· s¡T#˚jT· T≥ á $X¯«$<ë´\j·TeTT jÓTTø£ÿ Á|ü<ëÛ q \ø£´å +. ñ<ë´q XÊgeTT˝À

pHé 2010

e´ekÕj·T $<ä´ ñ<ë´qXÊgeTTq+<äT HêD´‘· >∑\ $<ä´ eT]j·TT •ø£Då $<ë´s¡T\∆ ≈£î ø£\T>∑#d˚ ,æ yê]ì düT•≈£îå ‘·T\T>± ‘·j÷· s¡T#˚jT· T≥ á $X¯«$<ë´\j·TeTT jÓTTø£ÿ |Á <ü ëÛ q \ø£å´+.

49

_.mdt.dæ. (ÄqsY‡) Vü‰]ºø\£ ÃsY, myéT.mdt.dæ. (Vü‰]ºø\£ ÃsY) eT]j·TT |æ.ôV≤#Y.&ç. ø√s¡T‡\T ø£\e⁄.

Vü‰]ºø\£ ÃsY˝À &çbı¢e÷ kÕúsTT˝À ◊<äT bÕ*f…øïÏ ø˘ ø£fi≤XÊ\\T ø£\e⁄.

ñ<ë´q ø£fi≤XÊ\\T : 1. ñ<ë´q ø£fi≤XÊ\, nq+‘·sêEù|≥, ø£&|É õü ˝≤¢, 2. ñ<ë´q ø£fi≤XÊ\, yÓ÷»s¡,¢ eTVü≤ã÷uŸq>∑sY õ˝≤¢.

3. ñ<ë´q ø£fi≤XÊ\, sêCÒ+Á<äq>∑s,Y s¡+>±¬s&ç¶ õ˝≤¢, 4. ñ<ë´q ø£fi≤XÊ\, yÓ+ø£≥sêeTqï>∑÷&Ó+, |ü•Ã¤eT>√<ëe] õ˝≤¢.

ñ<ë´q bÕ*f…øÏïø˘ ø±˝ÒJ\T (2 dü+ˆˆ ñ<ë´q &çbı¢e÷ ø√sY‡) : Ä+Á<|ÁäÛ <ü X˚ ˝Ÿ Àì $$<Ûä e´ekÕj·T yê‘êes¡D eT+&É\+˝À 29 |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúqeTT˝˝À á $X¯«$<ë´\j·TeTT bÁ Õ<∏$ä Tø£ Ä#·sD¡ eT]j·TT bÁ Õ+rj·T / |Á <ü X˚ e¯ TT˝˝À |Á ‘ü ´˚ ø£yTÓ qÆ eT]j·TT dü‘«· s¡eTT>± nedüsy¡ TÓ qÆ |ü]XÀ<Ûqä \qT #˚|≥ü &º +É , ñ<ë´qeq |ü+≥\ jÓTTø£ÿ düeTÁ>∑ n_Ûeè~∆øÏ ø£èwæ #˚jT· &É+ »s¡T>∑T‘·T+~.

1. ñ<ë´q bÕ*f…øïÏ ø˘, sêeT#·+Á<ä|⁄ü s¡+, ‘·÷s¡TŒ>√<ëe] õ˝≤¢, 2. ñ<ë´q bÕ*f…øïÏ ø˘, <Ûkä Õï|üPsY, Ä~˝≤u≤<é õ˝≤¢ 3. ñ<ë´q bÕ*f…øïÏ ø˘, sê+–] øÏ˝≤¢, ø£e÷Hé|Pü sY, ø£Ø+q>∑sY õ˝≤¢ 4. ñ<ë´q bÕ*f…øïÏ ø˘, eT&Éø•£ s¡, nq+‘·|⁄ü s¡+ õ˝≤¢ 5. ñ<ë´q bÕ*f…øïÏ ø˘, ø£*øÏ], ∫‘·÷sÔ T¡ õ˝≤¢ |ü]XÀ<Ûäq : Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝Àì $$<Ûä e´ekÕj·T yê‘êes¡D eT+&É\+˝À 29 |ü]XÀ<ÛHä ê kÕúqeTT˝˝À dü‘«· s¡eTT>± nedüsy¡ TÓ qÆ |ü]XÀ<Ûqä \qT #˚|≥ ü &º +É , ñ<ë´qeq |ü+≥\ jÓTTø£ÿ düeTÁ>∑ n_Ûeè~∆øÏ ø£èwæ #˚jT· &É+ »s¡T>∑T‘·T+~.

$düÔs¡D ø±s¡´Áø£eTeTT\T:

ñ<ë´q $düsÔ D ¡ ø±s¡´Áø£e÷\T, |ü˝,¢… |ü≥D º ≤\˝À ñ+&˚ j·TTe‘·≈î£ Vü‰]ºø˝£ Ã… sY eT]j·TT dü+ã+~Û‘· $wüj÷· \˝À •ø£D å Ç#·TÃ≥. kÕ+πø‹ø£ $C≤„Hêìï ne>±Vü≤q #˚jT· T≥ Ä<äsÙ¡ s¬ ‘’ T· \qT mqTïø=ì •ø£D å Ç#·TÃ≥ øÏkÕHé y˚Tfi≤\T, m–®_wüH‡é eT]j·TT s¬ ‘’ T· dü<dä Tü ‡\T @sêŒ≥T #˚jT· T≥ ñ<ë´q |ü]XÀ<ÛHä ê dü\Vü‰ øπ +Á<ë\T @sêŒ≥T #˚jT· T≥ <ä÷s¡yêDÏ, <˚s<¡ sä Ù¡ Hé\ <ë«sê $düsÔ D ¡ ø±s¡´Áø£eT $esê\qT ‘Ó*j·TCÒjT· T≥ s¬ ‘’ T· \ bı˝≤˝À¢ kÕ+πø‹ø£ ne>±Vü≤q dü<dä Tü ‡\T @sêŒ≥T #˚jT· T≥.

50

pHé 2010

ø=ø=ÿs=ø√...

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

y˚d$ü ˝À ø√fi¯fl |ü]ÁX¯eT ñ‘·Œ‘·T\Ô ≈£î kÕ<Ûës¡D+>± &çe÷+&é ‘·≈î£ ÿe>± ñ+&É&+É , eTs√e+ø£

>∑‘· ◊<˚fifl¯ ˝À >∑‘· dü+e‘·‡s¡yT˚ n‘·´\Œ+>± 2.1 $T*j·THé ≥qTï\ m>∑TeT‹ qyÓ÷<äT nsTT´+~. n+‘·≈î£ eTT+<äT dü+e‘·‡s¡+˝À n‘·´~Ûø+£ >± 4.2 $T*j·THé ≥qTï\ es¡≈î£ m>∑TeT‹ nsTT´+~. ø√fi¯fl |ü]ÁX¯eT˝À 70% ñ‘·Œ‹Ô Ks¡Tà <ëD≤ ô|’H˚ ñ+&É&É+ Á|üdüTÔ‘·+ <ëD≤ <Ûäs¡\T düeTT∫‘· Ø‹˝À ñ+&É&É+ X¯ ó uÛ Ñ | ü ] D≤eTeTì ¬ s ’ ‘ · T \T uÛ≤$düTHÔ êïs¡T. kÕ©q ø√fi¯fl |ü]XÁ e¯ T 15 $T*j·THé yÓTÁ{Ïø˘ ≥qTï\ <ëD≤qT $ìjÓ÷–+#·&+É $X‚w+ü .

<ëD≤ ñ‘·Œ‹Ô˝À Á|ü<ëÛ q b˛wüø+£ >± ñqï k˛j·÷;Hé‡ <Ûsä \¡ T ‘·≈î£ ÿe>± ñ+&É&+É ‘√, ñ‘·Œ‹Ô Ks¡Tà ≈£L&Ü ‘·≈î£ ÿe>±H˚ ñ+≥T+~. n<˚ düeTj·T+˝À yÓTTø£ÿC§qï <Ûsä ¡ dæsú +¡ >± ñ+&É≥+‘√ #ê˝≤ ÁbÕ+‘ê\˝À <ëD≤ ‘·j÷· Ø <ës¡T\T <ëìì $ìjÓ÷–düTHÔ êïs¡T. $<˚XÊ\ qT+&ç e#˚à ãVüQfi¯C≤‹ ø£+ô|˙\ <ëD≤‘√ b˛{°|&ü +˚ <äT≈£î uÛ≤s¡rj·T <ëD≤ |ü]ÁX¯eT≈£î Á|üdTü ‘Ô +· |ü]dæ‘ú T· \T nqT≈£L\+>± ñHêïj·Tì uÛ≤$düTHÔ êïs¡T. bÂÅ©º |ü]ÁX¯eT esêZ\ düe÷#ês¡+ Á|üø±s¡+ k˛j·÷;Hé‡ m>∑TeT‘·T\T >∑D˙j·T+>± ‘·–Zb˛e&É+‘√ <˚X¯+˝Àì #ê˝≤ ÁbÕ+‘ê\˝À <ëì <Ûäs¡ ≥qTï s¡÷. 19,000/`\ qT+&ç s¡÷. 16,700/`\≈£î |ü&bç ˛sTTq≥T¢ ìsê∆sD ¡ nsTT´+~. k˛j·÷;Hé‡ Áb˛ôdôds¡¢ nk˛dæjT˚ wüHé esêZ\ düe÷#êsêìï ã{Ϻ ◊<˚fifl¯ ˝À >∑‘· dü+e‘·‡s¡yT˚ n‘·´\Œ+>± 2.1 $T*j·THé ≥qTï\ m>∑TeT‹ qyÓ÷<äT nsTT´+~. n+‘·≈î£ eTT+<äT dü+e‘·‡s¡+˝À n‘·´~Ûø+£ >± 4.2 $T*j·THé ≥qTï\ es¡≈î£ m>∑TeT‹ nsTT´+~. n+‘˚ ø±≈£î+&Ü ø√fi¯fl |ü]ÁX¯eT≈£î eTs√ X¯óuÛdÑ +ü øπ ‘·+ yÓTTø£ÿC§qï <Ûsä \¡ T ≥qTï≈£î 11 y˚\ s¡÷bÕj·T\ #=|ü q dæsú +¡ >± ñ+&É&+É , ø√fi¯fl <ëD≤ ‘·j÷· Ø˝À yÓTTø£ÿC§qï≈£î ≈£L&Ü n~«rj·TbÕÁ‘· ñ+<äq&É+˝À dü+<˚V≤ü + ˝Ò<Tä . <äøD åÏ ≤~˝Àì s¬ ‘’ T· \T m≈£îÿe>± yÓTTø£ÿC§qïH˚ <ëD≤ ‘·j÷· ØøÏ $ìjÓ÷–kÕÔsT¡ . dü>≥ ∑ Tq 60 qT+&ç 65 XÊ‘·+ yÓTTø£ÿC§qï $ìjÓ÷–+#·>± 25 qT+&ç 30 XÊ‘·+ eT+~ k˛j·÷;HéqT $ìjÓ÷–kÕÔsT¡ . Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ˝À yÓTTø£ÿC§qï sπ ≥T dæsú +¡ >± ñ+&É≥+‘√ u≤>± ~>∑Tã&ç e#˚à ø√kÕÔ õ˝≤¢˝À¢ ≈£L&Ü yÓTTø£ÿC§qïqT kÕ>∑T#˚dTü HÔ êïs¡T. yÓTTø£ÿC§qï sπ ≥T ˝≤uÛkÑ Õ{Ï>± ñ+&É≥+‘√ e] |ü+&ç+#˚ ÁbÕ+‘ê\T ‘·–bZ ˛‘·THêïsTT. ø√fi¯fl |ü]ÁX¯eT n_Ûeè~∆ e\q yÓTTø£ÿC§qï |ü+≥ $d”sÔ +í¡ s√E s√E≈£î ô|s¡T>∑T‘·Tqï~. ô|’ ø±s¡D≤\ e\q ø√fi¯fl <ëD≤ sπ ≥T >∑‘· s¬ +&ÉT HÓ\˝À¢ ≥qTï≈£î 17,000 s¡÷bÕj·T\T dæsú +¡ >± ñ+&É&+É |ü]ÁX¯eT≈£î }s¡≥ìdüT+Ô ~. á <Ûsä ¡ sêqTqï ø±\+˝À eT]+‘· ‘·>eZ∑ #·TÃqì ø√fi¯fl |ü]ÁX¯eT esêZ\T ‘Ó\T|ü⁄‘·THêïsTT. k˛j·÷MT˝Ÿ <Ûsä \¡ T ‘·>&Z∑ +É , yÓTTø£ÿC§qï <Ûsä \¡ T dæsú +¡ >± ñ+&É&+É e\q s¬ ‘’ T· \≈£î ñ‘·Œ‹Ô Ks¡Tà ‘·>&Z∑ +É ‘√, ø√&çe÷+dü+, >∑T&É¢ <Ûsä \¡ T ≈£L&Ü s¬ ‘’ T· \≈£î –≥Tºu≤≥j˚T´ $<Û+ä >± ìs¡j í T· eTj˚T´ neø±X¯+ ñ+~. y˚d$ü ˝À ø√&ÉTÁ>∑T&ÉT¢ , e÷+dü+ $ìjÓ÷>∑+ ‘·≈î£ ÿe>± ñ+&É&+É e\q e#˚à qcÕº\qT ñ‘·Œ‹Ô Ks¡Tà ‘·–Z+#·Tø√e&É+ <ë«sê |üP&ÉTÃø√e#·TÃqì ¬s’‘·T\T uÛ≤$düTÔHêïs¡T. á |ü]ÁX¯eT˝À 70% ñ‘·Œ‹Ô Ks¡Tà <ëD≤ ô|H’ ˚ ñ+&É&+É Á|üdTü ‘Ô +· <ëD≤ <Ûsä \¡ T düeTT∫‘· Ø‹˝À ñ+&É&+É X¯óuÛ|Ñ ]ü D≤eTeTì s¬ ‘’ T· \T uÛ≤$düTHÔ êïs¡T. kÕ©q ø√fi¯fl |ü]ÁX¯eT 15 $T*j·THé yÓTÁ{Ïø˘ ≥qTï\ <ëD≤qT $ìjÓ÷–+#·&+É $X‚w+ü .

ùd+ÁBj·T ùd<ä´+

uÛ≤s¡‘<· X˚ ¯ Á|üdTü ‘Ô · »HêuÛ≤ düTe÷s¡T 125

pHé 2010

51

N&É|&” É ìyês¡Dø¬ ’ eèø£å dü+ã+<Ûä |ü<ësê∆\T yê&É≥+ yÓTT<ä˝q’… e˙ï ùd+Á~j·T e´ekÕj·T+˝À n+XÊ\T.

ø√≥T¢, 2050 dü+e‘·‡sêìøÏ Ç~ 160 ø√≥¢ es¡≈î£ ô|s¡>e∑ #·TÃqì n+#·Hê. ø±ì yÓTT‘·+Ô e]à ø£+b˛dtº : kÕ>∑T $d”sÔ +í¡ 130 $T*j·THé ôV≤ø±ºsT¡ ¢ e÷Á‘·yT˚ . á ùd+Á~j·T e´ekÕj·T+˝À n‹ eTTK´yÓTÆq~ Ç~ ì\ø£ & É > ± ñ+&˚ neø±X¯ + ñ+~. yêqbÕeTT\ ms¡Te⁄ ñ‘·Œ‹Ô eT]j·TT yê&Éø+£ . á |ü<‹∆ä ì á |ü]dæ‘ú T· \˝À sêqTqï 40 @fi¯fl˝À ìØí‘· s¬ ‘’ T· \T m≈£îÿe>± $ìjÓ÷–düTHÔ êïs¡T. kÕ>∑T $d”sÔ +í¡ qT+∫ <ë<ë|ü⁄ s¬ {Ï+º |ü⁄ ñ‘êŒ<äø‘£ · yêqbÕeTT\ XÊÁd”j Ô T· ô|+|üø±ìï ªªe]à ø£\ÃsYμμ nì, kÕ~Û+#ê*‡q nedüs+¡ ñ+~. Ç+‘˚ ñ‘êŒ<äø‘£ · kÕ~Û + #· & ÜìøÏ nedü s ¡ y Ó T Æ q b˛wü ø ±\˝À H˚\ Äs√>∑´+ ø°Då +Ï #·≈î£ +&Ü düøÁ e£ T á yêqbÕeTT\ $dü]®‘êìï ªªe]à ø£+b˛dtºμμ ˝Ò<ë 65`70% e÷Á‘·yT˚ s¡kÕj·Tìø£ ms¡Te⁄\T>± j·÷»e÷q´ |ü<‘›ä T· \T bÕ{Ïd÷ü Ô nìï ªªyêqbÕeTT ms¡Te⁄μμ nì n+{≤s¡T. \uÛ Ñ ´ eTe⁄‘êsTT. ø±˙ s¡ k Õj· T q ø° ≥ ø£ s¡ø±\ eqs¡T\ qT+&ç b˛wüø±\qT e]à ø£+b˛dtº ‘·j·÷Ø $<Ûëq+ : ø±e\dæq$ : yêqbÕeTT\T, ùd+Á~j·T |ü<ësê›\T, ˙s¡T HêX¯qT\T, Ç‘·s¡ s¡kÕj·THê\ e\q ø£*π> n+~dü÷,Ô yê‘êes¡D ø±\TcÕ´ìï qcÕº\qT ≈£L&Ü <äèwæº˝À ñ+#·Tø√e\dæq ìyê]dü÷,Ô HêD´yÓTqÆ n~Ûø£ ~>∑Tã&ÉT\T yêqbÕeTT\T : e]àø£+b˛düTº ‘·j÷· ØøÏ u§]j·T\T #˚jT· ì nedüs¡+ ñ+~. Ç+‘˚ ø±≈£î+&Ü C≤rj·T kÕ~Û+#·T≥j˚T ùd+Á~j·T e´ekÕj·T ùd+Á~j·T ÄVü‰s¡|ü<ësê›\qT rdüTø=H˚ ªª◊d”ìj·÷ eTTK´ ñ<˚X› ´¯ +. ÄVü ‰ s¡ , b˛wü ø £ uÛ Ñ Á <ä ‘ · , H˚ \ Äs√>∑ ´ +, bòı{°&Üμμ, ªªô|]ò {Ïe÷ Ç˝≤+π>{≤μμ nH˚ C≤‹ yêqbÕeTT\T yê‘êes¡D+, ÄVü‰s¡ HêD´‘·\ |ü]s¡ø£åDqT rdüTø√yê*. Ç$ ø£èwæ $C≤„q øπ +Á<ë\˝À, |ü]XÀ<ÛHä ê |ü]>∑Dq˝ÀøÏ rdüT≈£î+fÒ eTq kÕ+Á|ü<ëj·T e´ekÕj·T $<ÛëqyÓTqÆ dü˝ú ≤\˝À <=s¡T≈£î‘êsTT. ùd+ÁBj·T e´ekÕj·T+ ñ‘·eÔ T+>± ‘√düT+Ô ~. ùd+Á~j·T |ü<ësê∆\T : #=|üŒ>∑&,¶ç bı≥Tº, |ü+≥\ ‘ê\÷≈£î e´sê∆\T, ùd+Á~j·T e´ekÕj·T+ #Ó≥¢ Ä≈£î\T, ˝Ò‘· ø=eTà\T, ø£\T|ü⁄ yÓTTø£ÿ\T, |üXó¯ e⁄\ ù|&É, ø√fi¯flms¡Te⁄, s¡kÕj·Tq eT+<äT\T ñ|üjÓ÷–+#·≈£î+&Ü Je dü+ã+~‘· ≈£Ls¡>±j·T\ e´sê›\T ñ|üj÷Ó –+#·e#·TÃ. ñ‘·Œ‘·T\Ô qT ñ|üj÷Ó –+#·&Üìï ùd+Á~j·T e´ekÕj·T+ n+{≤s¡T. ˙s¡T : e]àø£+b˛düTº ‘·j÷· ØøÏ nedüsy¡ TÓ qÆ y˚Ts¡ ˙{Ï düs|¡ süò ê ñ+&Ü*.

H˚\ Äs√>∑´+ ø°Då +Ï #·≈î£ +&Ü düÁø£eT j·÷»e÷q´ |ü<‘›ä T· \T bÕ{Ïd÷ü Ô v á ms¡Te⁄qT H˚\ ô|q ’ ≈£î|üŒ\T>± ø±˙, ˝Ò<ë H˚\˝À >∑T+≥\T ‘·$« nìï s¡ø±\ eqs¡T\ qT+&ç b˛wüø±\qT n+~dü÷Ô, yê‘êes¡D >±˙, ˝Ò<ë dæyTÓ +{Ÿ‘√ u…&\é T ‘·j÷· s¡T #˚dæ >±˙ n+<äT˝À #˚kÕÔsT¡ . ø±\TcÕ´ìï ìyê]dü÷,Ô HêD´yÓTqÆ n~Ûø£ ~>∑Tã&ÉT\T kÕ~Û+#·T≥j˚T v yêqbÕeTT\qT m+&É,yêq\ qT+&ç s¡ø+ åÏ #·Tø√yê*. n+<äTø√dü+ ùd+ÁBj·T e´ekÕj·T eTTK´ ñ<˚X› ´¯ +. bÕø£\qT @sêŒ≥T #˚dTü ø√yê*. m\¢| ü &É÷ ˙&É ñ+&˚#√≥ 3,4 n&ÉT>∑T\ m‘·T˝Ô À u…&\é T ‘·j÷· s¡T#˚dTü ø√yê*. u…&øé Ï q\TyÓ|’ ⁄ü ˝≤ ùd+ÁBj·T e´ekÕj·T+ e\q nedüsy¡ TÓ qÆ dü÷\ú dü÷ø£Î b˛wüø±\T Ç≥Tø£\‘√ >±˙, dæyTÓ +{Ÿ‘√ >±˙ >√&É ø£≥Tºø√yê*. dü+e‘·‡s¡+ ‘·>∑TyÓ÷‘ê<äT˝À \uÛÑ´eTe⁄‘êsTT, H˚\≈£î ˙{Ïì ì\Te #˚düT≈£îH˚ bı&Ée⁄Hê e]à ø£+b˛düTº ‘·j÷· s¡T#˚j÷· \+fÒ ô|<ä› ô|<ä› u…&\é T @sêŒ≥T kÕeTs¡´∆ + eT]j·TT H˚\˝À ˙s¡T Ç+πø X¯øÔÏ ô|s¡T>∑T‘·T+~. #˚düTø√yê*. ùd+ÁBj·T ms¡Te⁄\‘√ bÕ≥T düÁø£eT j·÷»e÷q´ |ü<‘∆ä T· ˝…q’ eT+∫ v u…&é ø£{q ºÏ ‘·sT¡ yê‘· n&ÉT>∑Tq ˇø£ es¡Tdü Ç≥Tø£ eTTø£ÿ\qT |üs∫¡ $‘·qÔ + m+|æø,£ s√>±\qT ‘·≥Tºø=H˚ s¡ø±\T yê&É≥+, ˝À‘·T <äTøÏÿ, <ëìô|q’ 2`3 n+>∑Tfi≤\ y˚Ts¡≈î£ ÇdüTø£, eT{Ϻ #˚sêÃ*. bı\+ |ü ] X¯ ó ÁuÛ Ñ ‘ · , dü ¬ s ’ q dü e Tj· T +˝À $‘· Ô & É + , dü Á ø£ e T v u…&˝ é À NeT\T, #Ó<\ä T #˚s≈¡ î£ +&Ü #·÷düTø√yê*. ˙{Ïj÷· »e÷q´+., düeTÁ>∑ b˛wüø£ j·÷»e÷q´+, ùd+Á~j·T ms¡Te⁄\T, v eTT+<äT>± m+&çq Ä≈£î\T, #Ó‘,Ô· ø£\T|ü⁄ yÓTTø£ÿ\T y˚dTü ø√yê*. |ü+≥\ neX‚cÕ\T, e´ekÕj·T dü+ã+<Ûä |ü]ÁX¯eT e´sê∆\T, |ü∫Ãs=≥º v <ëìô|’ ø=+‘· m‘·TÔ es¡≈î£ |üXó¯ e⁄\ ms¡Te⁄qT y˚j÷ · *. / |ü∫à Ä≈£îs=≥º ms¡Te⁄\T, Jeq ms¡Te⁄\ yê&Éø+£ , n+‘·s¡ |ü+≥\T, v Bìô|’ >∑»eTT≈£î ˇø£ øÏ˝À yêqbÕeTT\T e<ä˝≤*. |ü+≥ e÷]Œ&ç, |ü+≥\ Áø£eT+˝À |ü| ü ~qTdüT |ü+≥\ ô|+|üø+£ ,

52 v v v

v

pHé 2010

Bìô|’ n&ÉT>∑T eT+<ä+˝À ùd+Á~j·T |ü<ësê∆\T, e´sê∆\T y˚dTü ø√yê*. ø£+b˛düT˝º À dü]|ü&É ˙fi¯ófl ∫\ø£]+#·Tø√yê*.

15 s√E\ ø=ø£kÕ] yÓTT‘·Ô+ ø£*j·T Á‹|ü ‘·÷ ñ+&Ü*. M{Ïô|’ >√HÓd+ü #·T\T ø£|Œæ ñ+#ê*. á $<Û ä + >± #˚ ù dÔ 2`3 HÓ \ \˝À e´s¡ › |ü<ës¡›eT+‘ê ø£+b˛düTº>± ‘·j·÷s¡e⁄‘·T+~. yêqbÕeTT ô|ø’ Ï e∫à >√HÓd+ü #·T\qT ÄqTø=ì ñ+fÒ ø£+b˛düTº ‘·j÷· s¡sTTqfÒ.¢

e]à ø£+b˛düTº˝À ñqï b˛wüø£|ü<ësêú\T e]à ø£+b˛düTqº T yÓTTø£ÿ≈£î dü+|üPs¡í b˛wüø|£ <ü ës¡+∆ >± #Ó|Œü e#·TÃ. uÛ÷Ñ ñ|ü]‘·\+˝À 6 n+>∑Tfi≤\ y˚Ts¡ eT{Ï˝º À ñqï qÁ‘·»ì ø£+f 5 s¬ ≥T¢, bòÕùdŒ{Ÿ ø£+fÒ 11 s¬ ≥T¢ m≈£îÿe>± e]àø£+b˛düTº˝À b˛wüø±\T \_ÛkÕÔsTT. e]à ø£+b˛düTº˝À yÓTTø£ÿ ô|s¡T>∑T<ä\≈£î ‘√&ÉŒ&˚ 16 dü÷\ú , dü÷ø£Î b˛wüø±\‘√ bÕ≥T $T*j·Tq¢ ø=\~ ñ|üjÓ÷>∑ø£s¡yÓTÆq dü÷ø£ÎJe⁄\T, $≥$TqT¢, Vü‰s√àqT\T, @+C…’eTT\T, HÓ’ÁfÒ{Ÿ‡ yÓTTø£ÿ˝À s√>∑ìs√<Ûäø£ X¯øÏÔì ô|+bı+~+#˚ j·÷+{°ãj·÷{Ïø‡˘ , j·÷øÏHº √yÓTdÆ Hæ ‡é nìï s¡øe£ TT˝…q’ dü÷ø£ÎJe |ü<ësêú\T, \eD≤\T düV≤ü » dæ<+∆ä >± \_ÛkÕÔsTT. Ç$ düV≤ü »yÓTqÆ ø°≥ø£ HêX¯qT\T>± ≈£L&Ü |üì #˚kÕÔsTT. á $X‚w¢ D ü XÊÁd”j Ô T· Á|üø±s¡+ #˚jT· ã&ç+~.

Jeq ms¡Te⁄ ø±e≥+ e\q kÕ+πø‹ø£ $X‚¢wüD #˚dæq|ü &ÉT dü«\Œ e÷s¡TŒ\T ñ+{≤sTT.

ùd+ÁBj·T ùd<ä´+ e]à ø£+b˛dtº ñ|üjÓ÷>±\T : s¡kÕj·Tq neX‚cÕ\T ˝Òì ã\es¡∆ø£yÓTÆq, s¡T∫ø£s¡yÓTÆq ÄVü‰s¡|<ü ësê∆\T |ü+&ç+#·e#·Tà G yêqbÕeTT $dü]‘ ® +· ‘√ ‘·j÷· s¬ q’ ms¡Te⁄˝À yÓTTø£ÿ≈£î

ø±e\dæq 16 dü÷\ú , dü÷ø£Î b˛wüø±\T düeTbÕfi¯fl˝À ñ+&ÉT≥ e\q yÓTTø£ÿ d”«j·T s¡øDå£ X¯øìÔÏ ô|+#·Tø=ì ã\+>± ô|s¡>≥∑ +‘√ |ü⁄sT¡ >∑T eT+<äT\T yê&Ée\dæq nedüs+¡ sê<äT. ‘·<ë«sê |ü+&çq |ü+≥\T ≈£L&Ü m≈£îÿe b˛wüø±\T ø£*– $wü|Pü ]‘·+ ø±≈£î+&Ü e÷qe⁄ì Äs√>±´ìøÏ <√Vü≤<ä+ #˚kÕÔsTT. G ~>∑Tã&ÉT\T ã\+>±, HêD´+>± ñ+&É&+É ‘√ ì\« kÕeTs¡´∆ + ô|]– m≈£îÿe <Ûsä ¡ bı+<äe#·TÃ.

G yêqbÕeTT\ $dü]‘ ® +· ‘√ ùd<ä´ $<ÛëqeTT <ë«sê |üP‘· sê\T≥ n]ø£≥ºe#·TÃqT. G |ü]düsê\˝Àì e´s¡ú |ü<ësê›\qT yêqbÕeTT\ <ë«sê ms¡Te⁄>± e÷s¡Ã&É+ e\¢ |ü]düsê\ |ü]X¯óÁuÛ‘Ñ ≈· î£ , |üsê´es¡D düeT‘·T˝≤´ìøÏ ‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~.

G |ü+≥\ düd´ü s¡øD å£ ˝À yê&˚ ÁøÏ$Tdü+Vü‰s¡ø±\ $ìjÓ÷>∑+ ‘·>≥ Z∑ +‘√ eTq ñ‘·Œ‘·T\Ô ≈£î n+‘·sê®rj·T e÷¬sÿ{À¢ eT+∫ neø±XÊ\T, –sêø° ô|]– m>∑TeT‘·T\T n~Ûøe£ Te⁄‘êsTT. G ‘·≈î£ ÿe Ks¡TÑ√ m≈£îÿe b˛wüø£ $\Te\T >∑\ yêqbÕeTT\ ms¡Te⁄qT ‘·j÷· s¡T #˚dTü ø=ì |ü+≥\˝À N&É, |”&\É qT ‘·–+Z #·Tø=ì ‘·≈î£ ÿe ô|≥Tºã&ç‘√ m≈£îÿe ~>∑Tã&çì bı+~ n~Ûø£ Ä<ëj·T+ bı+<äe#·TÃ.

ø±s√Œπs{Ÿ ø£ãTs¡T¢

pHé 2010

53

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ sê»<Ûëì ôV≤’ Á<ëu≤<é

2012 Hê{ÏøÏ á dü+düqú T _*j·THé &Ü\s¡¢ yê´bÕs¡ + ìs¡«Væ≤+#˚ $<Û+ä >± eTT+<äT≈£î rdüT≈£î πø+Á<ä+>± HÓ\ø=*Œq ôV≤]fÒCŸ |òü⁄&é yÓfi≤fl\H˚~ dü+düú \ø£´å +. ]f…˝Æ Ÿ s¡+>∑+˝À ‘êC≤ eT]j·TT (Ç+&çj·÷) *$Tf…&é ø£+ô|˙ ø±s√Œπs{Ÿ Äs√>∑´ø£sy¡ TÓ qÆ ÄVü‰s¡T‘·Œ‘·T\Ô qT, HêD´yÓTqÆ Ø‹˝À s¡+>∑+˝À ‘·q<Óq’ XË*’ ˝À Hê\T>∑T s¡ø±\ düs|¡ süò ê #˚dæ $ìjÓ÷>∑<ës¡T\ yÓT|ü qT bı+<ä&yÉ T˚ yê´bÕs¡ e´eVü ‰ sê\˝À eTT+<ä T ≈£ î ø£s¡Ôe´+>± á dü+düú j·÷»e÷q´+ yÓfi¯ó‘·Tqï~. ÁbÕs¡+uÛÑ+˝À bÕ&ç | ü ] ÁX¯ e T s¡ + >∑ + ˝À düd´ü s¡øD å£ , |ü+≥ j·÷»e÷q´+˝À s¬ ‘’ T· \≈£î düø±\+˝À düs¬ q’ dü\Vü‰\T uÛ≤$düTÔ+~. n+‘˚ ø±≈£î+&Ü ¬s’‘ê+>∑ ≈£ î ≥T+ã kÕ~Û ø ±s¡ ‘ · ≈ £ î , Á|ü > ∑ ‹ øÏ , Á|üy˚•+∫ Ç|ü &ÉT ]f…Æ˝Ÿ, Ç∫Ã, HêD´‘· |Á eü ÷D≤\qT bÕ{Ï+#˚+<äT≈£î yê]ì eTT+<äT≈£î kÕ+Á|ü < ëj· T e´ekÕj· T + ˝Ò < ë e´ekÕj·T+, uÒøØ£ s¡+>±\˝À q&ç | + æ #· & + É ‘√bÕ≥T dü s q ’ <Û s ä ¡ dü ø ±\+˝À |ò \ ü kÕj· ÷ ìï Äràj·T‘·‘√ ≈£L&çq Ä<äsÙ¡ e´ekÕj·÷ìï ‘·q ø±s¡´ø£˝≤bÕ\qT $dü]Ô +∫+~. n+<äCj Ò T· &É+˝À ôV≤]fÒCŸ j·÷»e÷q´+ eTT+<äT+≥T+~. Áb˛‘·‡Væ≤+#·&É+ ø£s¡Ôe´+>± eTT+<äT≈£î _.mdt . Ç eT]j· T T yÓfió¯ ‘·T+~. s¬ ‘’ T· \≈£î #˚sT¡ yÓ’ yê]‘√ ø£*dæ mHé . mdt . Ç C≤_‘ê˝À yê] Äràj·T e´ekÕj·÷ìøÏ, kÕ+Á|ü<ëj·T qyÓ ÷ <ä s TTq dü + dü ú > ± ‘· q e´ekÕj·÷ìøÏ u≤dü≥>± ì\Te&É+, Á>±MTD ø±s¡´ø£˝≤bÕ\qT n‘·´+‘· ÁbÕe÷DÏø+£ >± uÛ≤s¡‘+· ˝À |ü⁄Hê<äT\T @sêŒ≥T #˚dTü ø√e&É+, ÁbÕe÷DÏø£ ìs¡«Væ≤düTÔ+~. bÕ&ç|ü]ÁX¯eT s¡+>∑+˝À edüT$Ô Áø£j÷· \≈£î |üsê´j·T|ü<+ä >± uÛ≤dæ\&¢ +É á dü+düú bÕ\ ùdø£sD¡ , bÕ\ ñ‘·Œ‘·T\Ô ‘·j÷· Ø \øå±´\˝À Á|ü<ëÛ qyÓTqÆ ~. eT]j·TT e÷¬sÿ{Ï+>¥ ìs¡«Væ≤düTÔqï~. e´ekÕj·T ñ‘·Œ‘·TÔ\ $Áø£j·÷ìøÏ eTT+<äT ]f…˝Æ Ÿ s¡+>∑+˝À 75 ÁbÕe÷DÏø£ edüTÔ $Áø£jT· øπ +Á<ë\qT ìs¡«Væ≤düTqÔ ï~. á dü+düú ñ‘·Œ‹Ô øπ +Á<ë\ e<ä› ìs¡«Væ≤+#˚ ø±s¡´Áø£e÷\T >∑eTì+#·<>ä $Z∑ . yê{ÏH˚ ôV≤]fÒCŸ Áô|òwt\T>± e´eVü≤]+#·&É+ »s¡T>∑T‘·Tqï~. Hê\T>√ ÄVü‰s¡T‘·Œ‘·T\Ô qT, |ü+&çq#√fÒ XÊÁd”j Ô T· |ü<‹∆ä ˝À Áπ>&ç+>¥, Áb˛ôddæ+>¥ yê´|üø+£ >± e´ekÕj·T, uÒøØ£ ñ‘·Œ‘·T\Ô <ë«sê Áô|wò \t ≈£î nqTã+<Û+ä >± #˚ d æ yê{Ï ì Äs√>∑ ´ ø£ s y ¡ T Ó q Æ bÕ´øÏ + >¥ #˚ d æ $ìjÓ÷>∑<ës¡T\≈£î $Áø£sTTkÕÔsT¡ . bÕs¡¢sY\ ìs¡«Vü≤D, kÕ<Ûës¡D yê´bÕs¡T\≈£î düs¡|òüsê e´edüúqT s¬ ‘’ T· \ $wüj÷· ìøÏ eùd,Ô düd´ü s¡øDå£ , |ü+≥ j·÷»e÷q´+˝À yê]øÏ ìs¡«Væ≤düTÔqï~. düø±\+˝À düs¬ q’ dü\Vü‰\T Ç∫Ã, HêD´‘· Á|üe÷D≤\qT bÕ{Ï+#˚+<äT≈£î á ø£+ô|˙ $\Te Ä<Ûë]‘· yê´bÕsêìï ìs¡«Væ≤dü÷Ô e´ekÕj·T yê]ì eTT+<äT≈£î q&ç|+æ #·&+É ‘√bÕ≥T düs¬ q’ <Ûsä ¡ düø±\+˝À |ò\ü kÕj·÷ìï øπ Áå ‘êìï, kÕ<Ûës¡D »HêìøÏ düMT|ü+˝ÀøÏ ‘˚e&É+ Á|ü<ëÛ q ø£seÔ¡ ´+>± n+<äCÒj·T&É+˝À ôV≤]fÒCŸ j·÷»e÷q´+ eTT+<äT+≥T+~. ôV≤]fÒCŸ ‘·q e´eVü‰sê\qT q&ÉT|ü⁄≈£î+≥T+~. düô|¢’ #ÓH’ é <ë«sê $\Te Ä<Ûë]‘· dü+düú‘√ nqTã+<ÛäeTTqï bÕ&ç ¬s’‘·T\T, e´ekÕj·T<ës¡T\T, ‘√≥\ edüTeÔ ⁄\qT ùdø£]+∫ $Áø£sTTdüT+Ô ~. ô|+|üø+£ <ës¡T\qT nH˚øe£ T+~ì ªnÁ–øÏì¢ ø˘μ Á|ü‹ì<ÛTä \T ø£\dæq|ü &ÉT |ü+&ÉT,¢ ≈£Ls¡>±j·T\‘√ bÕ≥T $T–*q eT÷&ÉT s¡ø±\≈£î #Ó+~q yê]eTTK+˝À Äq+<ä+ yÓ*¢$]j·T&É+ >∑eTì+#êeTT. e÷¬sÿ{Ï+>¥ edüTÔe⁄\qT á Áô|òwt\˝À $Áø£sTTkÕÔs¡T. ôV’≤Á<ëu≤<é˝À 30 #√≥¢, kÂø£sê´\T ø=s¡e&ç –≥Tºu≤≥T <Ûsä \¡ ˝Ò$T‘√ Ç+‘·ø±\+ n˝≤¢&TÉ ‘·Tqï u…+>∑Tfi¯Ss¡T˝À 23 #√≥¢, #ÓHÓï’˝À 22 #√≥¢ Á|ü<Ûëq≈£L&Éfi¯fl˝À s¬ ‘’ ê+>±ìøÏ ôV≤]fÒCŸ ‘·q $•wüº ø±sê´#·sD¡ <ë«s¡ }s¡≥ ø£*–düTqÔ ï<äqï á ]f…Æ˝Ÿ es¡Ôø£ πø+Á<ë\T ø±s¡´ø£˝≤bÕ\T ìs¡«Væ≤düTÔHêïsTT. <ëì˝À n‹X¯j÷Ó øÏÔ ˝Ò<Tä .

54

pHé 2010

#·≥+º s¬ ‘ ’ T· \ #·T≥º+

ÄVü‰s¡uÛÑÁ<ä‘· ø=s¡¬ø’ <˚X¯+ ‘·|ædüTÔqï H˚|ü<Ûä´+˝À ÄVü‰s√‘·Œ‹Ô˝À ø°\ø£yÓTÆq $‘·Ôq+ô|’ Ç+‘·es¡≈£L Á|üuÛÑT‘ê«\≈£î düeTÁ>∑ ne>±Vü≤q ` ¬s’‘·T\≈£î, ø£+ô|˙\≈£î ø£˙dü e÷s¡Z<äs¡Ùø±\T ˝Òe⁄. πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ nH˚ø£ dü+e‘·‡sê\ ÁøÏ‘·+ Á|üU≤´‘· e´ekÕj·T XÊgE„&ÉT &܈ˆ m+.$.sêe⁄ Ä<Ûä«s¡´+˝À ˇø£ $‘·Ôq dü\Vü‰ ø£$T{°ì ìj·T$T+∫+~. nH˚ø£ ø√D≤˝À¢ |ü]o\q\ nq+‘·s¡+ Ä ø£$T{° ø=ìï dæbòÕs¡T‡\qT #˚dæ+~. &܈ˆ m+.mdt kÕ«$THê<∏äHé ≈£L&Ü ‘·q dæbòÕs¡T‡˝À¢ $‘·Ôq kÕ~Ûø±s¡‘· >∑T]+∫ |ü\T Ä#·s¡D kÕ<Ûä´yÓTÆq dü÷#·q\T #˚XÊs¡T. M{Ï Ä<Ûës¡+>± Á|üuÛÑT‘·«+ 2004˝ÀH˚ $‘·Ôq _\T¢qT Á|üy˚X¯ ô|{Ϻ+~. ¬s’‘·T dü+|òü÷\T, Á|üC≤ Á|ü‹ì<ÛäT\ e‹Ô&ç‘√ Ä _\T¢˝À ø=ìï e÷s¡TŒ\T #˚dæ, Á|üdüTÔ‘·+ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ eTT+<äT #·s¡ÃqT Á|üy˚Xô̄|{Ϻ+~. <ëì˝Àì ô|≈£îÿ ø±¢E˝À¢ ãVüQfi¯C≤‹ dü+düú\≈£î <ëk˛Vü≤eT+≥Tqï≥T¢, kÕ∆ìø£ dü+düú\T, sêh Á|üuÛÑT‘ê«\ Vü≤≈£îÿ\T Vü≤]düTÔqï≥T¢ $eTs¡Ù\T ñHêïsTT. n<˚ $<Ûä+>± $eTs¡Ù\T #˚ùd ¬s’‘·T\qT, dü+|òü÷\qT, #·≥º|üs¡+>± ìj·T+Á‹+#˚+<äT≈£î ≈£L&Ü M\T ø£*Œ+#·&É+‘√ Á|üdüTÔ‘·+ yê&ç, y˚&ç>± <˚X¯eT+‘·{≤ #·s¡Ã\T q&ÉTdüTÔHêïsTT. Ä _\T¢ |üPsê«|üsê\ô|’ ne>±Vü≤q≈£î e#˚Ã+<äT≈£î bÕsƒ¡≈£î\ eTT+<äT≈£î ø=ìï eTTU≤´+XÊ\T rdüT≈£îedüTÔHêïeTT...

` dü+bÕ<ä≈£î&ÉT

qwüº |ü]Vü‰s¡+ XÊÅdj Ô” T· +>± ìs¡sí TT+#ê* á _\T¢˝Àì 20e ø±¢CŸ˝À $‘·qÔ s¬ ‘’ T· ≈£î qwü|º ]ü Vü‰s¡+ n+X¯+ ñ+~. <ëì ˝ÀbÕ\qT m‹Ô#÷· |æ kÕúìø£ ìs¡j í ÷· \≈£î ÁbÕ<Ûëq´‘· Çyê«*. $‘·qÔ _\T¢˝À s¬ ‘’ T· \T $‘·qÔ + e\¢ qwübº ˛‘˚ qwüº |ü]Vü‰s¡+ô|’ @ $<Ûyä TÓ qÆ dü÷#·q\T bı+<äT|üs#¡ ˝· <Ò Tä . $‘·qÔ $ìjÓ÷>∑<ës¡T\T>± s¬ ‘’ T· \≈£î uÛÁÑ <ä‘· ø£*Œ+#·&+É ˝À $ìjÓ÷>∑<ës¡T\ #·≥+º n+<äTu≤≥T˝À ñ+&É&+É ˝À >±ì dü+‘·è|æøÔ s£ +¡ >± ñ+&É&+É ˝À >±ì @ y˚Ts¡≈î£ ñ+<√ n+<ä]ø° ‘Ó*dæq $wüjT· y˚T. á $‘·qÔ _\T¢˝À $‘·qÔ + e\¢ qwübº ˛sTTq s¬ ‘’ T· \≈£î qwü|º ]ü Vü‰s¡+ #Ó*+¢ #˚ e÷sêZ\qT bı+<äT|üs#¡ e· \dæ ñHêï n˝≤ »s¡>˝∑ <Ò Tä . qwüº |ü]Vü‰sêìï $‘·q Ô ;e÷‘√ »‘·|sü T¡ dü÷,Ô ;e÷ Á|”$Tj·T+qT $‘·qÔ yê´bÕ] #Ó*+¢ #˚˝≤ ñ+&Ü*. qwüº |ü]Vü‰s¡+ m+‘· nqï~ ≈£L&Ü #·≥+º ˝À bı+<äT|üs#¡ ã· &çq dü÷Á‘·+ Ä<Ûës¡+>± ñ+&Ü*. Ç~ ñ‹Ô $‘·q Ô KØ<äT ø±≈£î+&Ü, ñ‘·Œ‹Ô Ks¡TÃ\qT eT]j·TT }Væ≤+∫q ~>∑Tã&çô|’ e#˚à sêã&çì ≈£L&Ü ø£\T|ü⁄‘·÷ ñ+&Ü*. }Væ≤+∫q ~>∑Tã&çì dü<äs¡T ø£+ô|˙ Ä $‘·Ôq+ >∑T]+∫ Á|ü#T· ]+∫q ø£s|¡ Áü ‘·+˝À Ç∫Ãq |ü]dæ‘ú T· \≈£î e∫Ãq ~>∑Tã&çH˚ Á|üe÷D+>± rdüTø√yê*. ñ‘·Œ‹Ô Ks¡Tà ˇø£ y˚fi¯ ¬s’‘·T ñ‘êŒ<äø±\ yêØ>± eT]j·TT |ü+&ç+#·&Üì¬ø’q Ks¡TÃ\qT *œ‘·|üPs¡«ø£+>± ñ+#·Tø√qf…Æ¢q ªªu≤´+ø£s‡Y ùdÿ˝Ÿ Ä|òt ô|H’ò êHé‡μμøÏ Ä |ü+≥ô|’ m+‘· yÓTT‘·+Ô <ëK\T #˚kÕs√ n+‘ÓH’ ê ø£˙dü+ ñ+&Ü*. |ü+≥#˚qT |ü]dæú‹ô|’ n+#·Hê y˚j·T&ÜìøÏ e´ekÕj·÷~Ûø±s¡T\T m|ü &É÷ n+<äTu≤≥T˝À ñ+&Éq+<äTq Á>±eT |ü+#êsTTr\≈£î |ü+≥ qcÕº\qT ìsê∆]+#˚ bÕÁ‘· ø£*Œ+#ê*.

#·≥+º ˝À qwü|º ]ü Vü‰s¡+ #Ó*+¢ #·T≥≈£î >∑]wüº düeTj·÷ìï $~Û+#ê*. n~ n‹Áø£$T+∫‘˚ ø£]qƒ #·s´¡ \qT rdüT≈£îH˚ ø±¢E\qT ≈£L&Ü CÀ&ç+#ê*. õ˝≤¢ kÕúsTT qwü|º ]ü Vü‰s¡ #Ó*+¢ |ü⁄ ø£$T{°ì düuTÑÛ ´\ $esê\T eT]j·TT yê] n~Ûø±sê\‘√ ñ≥+øÏd÷ü Ô $‘·qÔ _\T¢ 2010˝À bı+<äT|üs#¡ ê*. á qwü|º ]ü Vü‰s¡ #Ó*+¢ |ü⁄ >∑‹ $~Û˝À $‘·qÔ ÇHéôdŒø£sº ¢¡ bÕÁ‘·qT ≈£L&Ü »‘· #˚j÷· *.

Á|ü•ïùdÔ ¬s’‘·TqT C…’\T≈£î |ü+|ü⁄‘êsê? á _\T¢˝ÀH˚ n<Ûë´j·T+ ` 8e ø±¢CŸ 38˝À s¬ ‘’ T· \T, yê] Væ≤‘·T\ô|’ πødüT\T ô|fÒº neø±X¯eTT+~. qøÏ©$‘·Ôq <ës¡T\, ãVüQfi¯C≤‹ ø£+ô|˙\ Á|üj÷Ó »q+ ø=s¡≈î£ á ø±¢CŸ #˚sêÃs¡ì Äs√|üD ñ+~. n|üsê<Ûeä TT\≈£î, <√wü |ü]Vü‰s¡ ø±¢E\T>± Çe«ã&çq s¡÷ 5,000 qT+&ç s¡÷ 30,000 #ê˝≤ ‘·≈î£ ÿe yÓTT‘·+Ô .

n|üsê<Ûä |ü]Vü‰s¡ $wüj·T+˝À #·≥º+˝ÀH˚ ˇø£ bòÕs¡Tà˝≤ ñ+&Ü*.

n|üsê<Ûä |ü]Vü‰s¡eTT, m+‘· $‘·qÔ + düô|¢’ #˚kÕÔsT¡ ˝Ò<ë <äTs¡T<˚X› +¯ ‘√ kÕº≈î£ #˚XÊs¡T n+<äTø£ì ìC≤ì¬øq’ qcÕºìøÏ Çìï s¬ ≥T¢ ˝Ò<ë` s¬ ‘’ T· \T m+‘· qwübº ˛sTT ñ+&˚yês√ nqï<ëì MT<ä Ä<Ûës¡|&ü ç ñ+&Ü*. qwüº rÁe‘· m+‘·e⁄Hêï |ü{+ºÏ #·Tø√≈£î+&Ü, ˇø£ ∫qï ìsê∆]‘· s¡TdüTeTT>± ñ+&Ésê<äT. Á|ü‹kÕ] ˇø£ $‘·qÔ yê´bÕ] ˝Ò<ë ø£+ô|˙ ˝≤uÛ≤ù|ø£‘å √ n|üsê<Ûeä TT\T »s¡T|ü⁄‘T· +fÒ, á #·≥+º øÏ+<ä eTT+<ädTü Ô #·s´¡ >± s¬ ‘’ T· \≈£î Ç≥Te+{Ï #·s´¡ \≈£î bÕ\Œ&ÉT‘·Tqï yê] $esê\T ‘Ó*j·T|üsT¡ dü÷,Ô yê]ì Ç≥Te+{Ï e´≈£î\Ô T ˝Ò<ë ø£+ô|˙\ qT+&ç $‘·HÔ ê\T ø=qT>√\Tô|’ ôV≤#·Ã]+#ê*.

pHé 2010

#·≥+º s¬ ‘ ’ T· \ #·T≥º+ •ø£å eT]j·TT |ü]Vü‰s¡eTT ø±¢E\T, ‘·|⁄ü Œ&ÉT Áu≤+&ç+>¥\T, ìØí‘· <Ûsä \¡ ø£Hêï m≈£îÿe <Ûsä \¡ ≈£î neTà&É+ yÓTT\ø£ sêø£b˛e&É+, $‘·qÔ ø£©Ô »s¡>&∑ +É yÓTT<ä\>∑T yê{ÏøÏ e]Ô+#ê*. $Tdt Áu≤+&ç+>¥ n+fÒ e÷¬sÿ{Ÿ˝À Á|ü#ês¡+ #˚dTü ≈£î+≥Tqï|ü &ÉT #˚ùd yê>±›Hê\T ìC≤sTTrøÏ |ü+≥>± HÓsy¡ s˚ q¡ |ü &ÉT eT]j·TT $‘·qÔ + bÕ´ø˘ #˚ùd $<Ûëq+ øÏ+‘· »]|æq eT©º ˝§πøwüq˝Ÿ nÁ>=Hê$Tø˘ Áf…˝Æ Ÿ‡ ($$<Ûä ÁbÕ+‘ê\˝À $‘·qÔ |üìrs¡Tô|’ »]–q Åøπ Áå ‘· |üØø£\å T) ˝À |üìrs¡T $esê\T. ãVæ≤s¡‘Z · |üs#¡ q· |ü &ÉT ˝Ò<ë yê{Ï nqT>∑TD+>± bı\+˝À |üìrs¡T ˝Òq|ü &ÉT ≈£L&Ü ‘·| ü &ÉT <Ûèä Mø£sD ¡ ≈£î e]Ô+|ü#j ˚ ÷· *. Ç+ø±.. Á|ü<ëÛ qyÓTqÆ $‘·qÔ <Ûsä ¡ ìj·T+Á‘·Dô|’ $‘·qÔ _\T¢ m≥Te+{Ï $wüjT· + ˝ÒeHÓ‘˝Ô· <Ò Tä . n˝≤π> ÁbıÅô|’≥Ø kÕ+πø‹ø£‘·˝À sêj·T©º / \ø£åD≤\ s¡TdüTeTT e+{Ï yê{Ïô|’ >±ì @ $wüj·T+ ˝ÒeHÓ‘·Ô˝Ò<äT. á <Ûsä ¡ ìj·T+Á‘·D $wüjT· yÓTÆ ø√πs<˚eTq>± 1. sêh $‘·qÔ ø£$T{°øÏ $esê\T rdüTø√e&É+ eT]j·TT ]õwüsº Y #˚dqæ $‘·ÔHê\ <Ûäs¡\T |ü]o*+#·T≥˝À n~Ûø±sê\T+&Ü*. yês¡T nqTeT‹+∫q ‘·sT¡ yê‘˚ ny˚Tà $<Û+ä >± ñ+&Ü*.

$‘·qÔ _\T¢˝À <Ûsä \¡ ìj·T+Á‘·D≈£î yÓdTü \Tu≤≥T ø£*Œ+#ê* Á&É>¥ (<Ûsä \¡ ìj·T+Á‘·D) Äs¡s¶ Y 1995 ˝≤>± á ø£$T{° ≈£L&Ü @+ #ÓbÕŒ\+fÒ, øπ +Á<ä Á|üuTÑÛ ‘·«+ $‘·qÔ <Ûsä \¡ ìj·T+Á‘·D Äs¡s¶ ≈Y î£ ÁøÏ+~∫Ãq n+XÊ\qT CÀ&çd÷ü Ô #·≥㺠<ä‘∆ · ø£*Œ+#ê*. |ü+≥\T s¬ +&ÉT ˝Ò<ë eT÷&ÉT esêZ\T>± $uÛõÑ +∫, <Ûsä \¡ T, ñ‘·Œ‹Ô e´j·T+ eT]j·TT ˝≤uÛ≤\ ÁX‚DìÏ ˝…øÿÏ +∫ <Ûsä \¡ T ìs¡sí TT+#ê*. >∑]wüº neTàø£s+¡ <Ûsä q¡ T ˝…øÿÏ +#˚ bòÕs¡Tà˝≤ ‘Ó*j·TCÒj÷· *. $‘·HÔ ê\ >∑]wüº neTàø£+ <Ûsä q¡ T ìs¡sí TT+#˚ n~Ûø±s¡+ sêh kÕúsTT˝À $‘·qÔ <Ûsä \¡ qT ìs¡sí TT+#˚ ˇø£ uÀs¡T¶ ñ+&Ü*.

2. nìï ÄVü‰s¡ |ü+≥\T, ∫qï eT]j·TT düqïø±s¡T s¬ ‘’ T· \T |ü+&ç+#˚ |ü+≥\ $‘·HÔ ê\T n+<äTu≤≥T <Ûsä \¡ ˝À ñ+&Ü*.

@ø£#·Ã¤Á‘ê~Û|ü‘·´+>± y˚T<Û√dü+|ü‹Ô Vü≤≈£îÿ\T ù|f…+{Ÿ #·≥+º neT\T ø±e&É+ eT]j·TT y˚T<∏√ dü+|ü‹Ô Vü≤≈£îÿ\T, sêj·T©º\T / \ø£Då s¡TdüTeTT\T yÓTT<ä˝q’… s¡÷bÕ\˝À @ø£#Á·Û ‘ê~Û|‘ü ê´ìï Hê´j·TdüeTà‘·+ #˚dqæ ‘·sT¡ D+˝À $‘·qÔ <Ûsä \¡ T ô|]– |ü+≥ ñ‘·Œ‹Ô e´j·÷ìï ô|+#·&+É U≤j·T+. Ç~ eTq<˚X+¯ ˝À Á|üyX˚ ô¯ |≥ºã&çq yÓTT≥º yÓTT<ä{Ï »qT´e÷]Œ&ç e+>∑&+É _.{Ï |ü‹˝Ô À #·÷XÊ+. Ç{°e\ eTVæ≤ø√ yÓ÷HéXÊ+{À ø£+ô|˙ eTq sêh Á|üuTÑÛ ‘·«+ô|’ Hê´j·TkÕúq+˝À \ø£Då s¡TdüTeTTqT ìj·T+Á‹+#˚

55

n~Ûø±s¡+ Á|üuTÑÛ ‘ê«ìøÏ ˝Ò<+ä ≥÷ <ëyê y˚dqæ dü+>∑‹ $~‘·yT˚ . á dæ‹ú qT+&ç ãj·T≥|ü&Ü\+fÒ á ÁøÏ+~ dü÷#·q\T bÕ{Ï+#·e\dæ ñ+≥T+~. ø£+ô|˙\T ù|f…+≥T¢ / ÁbıÁô|≥’ Ø kÕ+πø‹ø£‘‘· √ #˚dTü qÔ ï sêj·T©º / \ø£Då s¡TdüTeTT edü÷\Tô|’ ìj·T+Á‘·D ñ+&Ü*. nìï \ø£D å ≤\T / ù|f…+≥T¢‘√ edü÷\T #˚ùd sêj·T©º / \ø£Då s¡TdüTeTT yÓTT‘·+Ô $‘·qÔ <Ûsä ˝¡ À 5 XÊ‘·+ $T+∫ ñ+&Ésê<äT. ]õwüsº Y #˚jT· &ÜìøÏ +±h $‘·qÔ ø£$T{°øÏ e÷Á‘·yT˚ n~Ûø±s¡+ π ø +Á<ä $‘· Ô q ø£ $ T{° ]õÁùdº w ü H é q T |ü]o*+#·e#·TÃ.

sêÁcÕº\ Vü≤≈£îÿ\T Vü≤]kÕÔsê? uÛ≤s¡‘· sêC≤´+>∑+ e´ekÕj·Ts¡+>∑+ô|’ n»e÷sTTw”ì, sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«\ C≤_‘ê˝À #˚]Ã+~. Á|üdTü ‘Ô · _\T¢ e\q sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«\T n~Ûø±sê\T |ü]$T‘·yTÓ Æ b˛‘êsTT. øπ +Á<ä eT]j·TT sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«\ $‘·qÔ ø£$T{°\ eT<Û´ä n~Ûø±s¡ e÷s¡TŒ\T »s¡>±*. n+fÒ øπ +Á<ä $‘·qÔ ø£$T{° bÕÁ‘· n<Ûë´j·T+ 2 ôdø£Hå é 5 (m) qT+&ç (&ç) es¡≈î£ |ü]$T‘·+ ø±yê*. sêh $‘·qÔ ø£$T{°\≈£î n~Ûø±s¡+ 2 ôdø£Hå é 5 (m) (_) (&ç) (Ç) \˝À ñ+&Ü*. $‘·qÔ HêD´‘· ìj·T+Á‘·D: q÷´øÏj ¢ T· dt $‘·HÔ ê\T, Á;&ÉsY $‘·HÔ ê\T, bÂ+&˚wHü é $‘·HÔ ê\T eT]j·TT dü]ôº |&’ò é $‘·HÔ ê\≈£î Á|üe÷D≤\T s¡÷bı+~+#ê*. n≥Te+{Ï Á|üe÷D≤\≈£î nqT>∑TD+>±H˚ $‘·qÔ + <Ûèä Mø£]+#˚ |ü<‹∆ä »s¡>±* $‘·ÔH√‘·Œ‹Ô˝ÀqT, s¡yêD≤˝ÀqT, ì\«˝ÀqT eT]j·TT |ü+|æD°˝ÀqT HêD´‘·qT ìj·T+Á‹+#˚ $~Û$<ÛëHê\qT bı+<äT|üs#¡ ê*.

$‘·qÔ ìs¡«#·q+ y˚fió¯ fl, <äT+|ü\T, n+≥T¢ eT]j·TT Ç‘·s¡ XÊFjÓ÷‘·Œ‘·T\Ô qT á ìs¡«#·q+ qT+&ç y˚sT¡ #˚j÷· * ñ|üj÷Ó –+#˚ $<Ûëq+ ã{Ϻ ìs¡«∫+#ê*. ñ<ë: –+»\T $‘·HÔ ê˝…H’ ê ø±e#·Tà ˝Ò<ë ‹H˚ –+»˝…H’ ê ø±e#·TÃ. $$<Ûä <äX\¯ ˝À >∑\ $‘·qÔ + ñ<ë: q÷´øÏj ¢ T· dt, Á;&És,Y bÂ+&˚wHü é eT]j·TT dü]ôº |&’ò é $‘·HÔ ê\qT á ìs¡«#·q+˝À bı+<äT|üs#¡ ê*.

]õÅùdºwüHé ø£$T{°˝À ¬s’‘·T\≈£î kÕúq+ sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«ìøÏ s¬ ‘’ T· \qT ]õÅùdwº Hü é ø£$T{° düuTÑÛ ´\T>± m+#·T≥˝À bÕÁ‘· ñ+&Ü*. m+|æø£ |ü<‹∆ä eT]j·TT ns¡Ω‘\· qT Á|üC≤eTTK+>± ñ+#ê*. s¬ ‘’ T· \ ‘·sT¡ |ü⁄q düs¬ q’ s¬ ‘’ T· düuTÑÛ ´\qT m+|æø≈£ î£ ‘·–q |ü<‹∆ä ì n_Ûeè~∆#j ˚ ÷· *.

56

pHé 2010

qMq e´ekÕj·T+

Ä~eTø±\+˝À e´ekÕj·÷ìï ø£qT>=qï ‘·sT¡ yê‘· Á|ü|+ü #·+˝Àì nH˚ø£ ø√≥¢ mø£sê\˝À e÷qe⁄&ÉT

uÛ÷Ñ $T‘√ |üì ˝Ò≈î£ +&Ü ≥yÓ÷{≤\T, kÕºuØÁ… , >∑T˝≤; |ü+≥\qT |ü+&ç+#˚+<äT≈£î ˇø£ $q÷‘·ïyÓTqÆ ªªk˛sTT˝Ÿ ˝…dt >Á √sTT+>¥ f…ø±ï\Jμμì ñìøÏ˝ÀøÏ ‘Ó#êÃs¡T XÊgy˚‘\Ô· T.

uÛ÷Ñ $Tì kÕ>∑T#˚dTü ø=ì ø√{≤¢~ eT+~øÏ ø±e\dæq ÄVü‰s¡ |ü<ësê∆\qT ñ‘·Œ‹Ô #˚dTü HÔ êï&ÉT, ‘·s‘¡ s· ê\T>± uÛ÷Ñ $Tô|’ |ü+≥\T |ü+&ç+#·Tø=ì ø£&TÉ |ü⁄ ì+|ü⁄≈£î+≥THêïs¡T. Ç<˚ dü+<äs“¡ +¤ ˝À Áø£yT˚ D uÛ÷Ñ kÕs¡+ ‘·–bZ ˛sTT |ü+≥\ ~>∑Tã&ç |ü&bç ˛‘·Tqï~. |üsê´es¡D Á|ü‹≈£L\ |ü]dæ‘ú T· \‘√ bÕ≥T $#·Ã\$&ç>± s¡kÕj·Tq ms¡Te⁄\T, |ü⁄s¡T>∑TeT+<äT\T yê&É&+É ‘√ uÛ÷Ñ $T ‘·q düV≤ü » dü«uÛ≤yêìï ø√˝ÀŒsTT |ü+≥\T |ü+&É&ÜìøÏ nqTe⁄>± ñ+&É&+É ˝Ò<Tä . ô|s¡T>∑T‘·Tqï »HêuÛ≤≈£î dü]|ü&qç +‘· ñ‘·Œ‹Ô #˚jT· e\dæq |ü]dæ‘∆ T· \T ñ+&É&+É ‘√ m|üŒ{Ïø|£ ü &ÉT XÊgy˚‘\Ô· T q÷‘·q kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„Hêìï ø=‘·Ô |ü⁄+‘·\T ‘=øÏÿdüTHÔ êïs¡T. ∫es¡≈£î Á>∑Vü‰+‘·sê\˝À ≈£L&Ü ìy˚X¯q düú˝≤\≈£î, |ü+≥\T |ü+&ç+#·&ÜìøÏ nqTyÓ’q |ü]dæú‘·T\ >∑T]+∫ nH˚«wædTü HÔ êïs¡T. á dü+<äs“¡ +¤ ˝ÀH˚ uÛ÷Ñ $T‘√ |üì ˝Ò≈î£ +&Ü ≥yÓ÷{≤\T, kÕºuÁ… Ø, >∑T˝≤; |ü+≥\qT |ü+&ç+#˚+<äT≈£î ˇø£ $q÷‘·ïyÓTqÆ ªªk˛sTT˝Ÿ ˝…dt Á>√sTT+>¥ f…ø±ï\Jμμì ñìøÏ˝ÀøÏ ‘Ó#êÃs¡T XÊgy˚‘·Ô\T. ÇÁC≤sTT˝Ÿ <˚X+¯ Ç≥Te+{Ï $q÷‘·ïyÓTqÆ kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+‘√ Ç|üŒ{Ïøπ Á|ü|+ü #· ÄVü‰s¡|≥ ü +ô|’ n<äT“¤‘ê\T düèwædº Tü qÔ ï~. ªe÷bÕ˝Ÿ f…ø±ï\Jμ dü+düú kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+‘√, n‘·´+‘· n<äT“¤‘y· TÓ qÆ eè‹ÔÁ|üe÷D≤\‘√ s¡÷bı+~q á k˛sTT˝Ÿ ˝…dt yÓTTø£ÿ\ô|+|üø£ $<Ûëq+ n<äT“¤‘ê\qT Ä$wüÿ]düTqÔ ï~. e÷qe⁄&ÉT ÄVü‰s¡ uÛÁÑ <ä‘≈· î£ <ä÷s¡eTj˚T´ $|ü‘ÿ· s¡ |ü]dæ‘ú T· \ qT+&ç ãj·T≥|ü&ç eTqT>∑&øÉ √dü+ »s¡T|ü⁄‘·Tqï b˛sê≥+˝À Á|ü|+ü #·+˝Àì |ü\T dü+dü\ú T uÛ÷Ñ $T nedüs+¡ ˝Ò≈î£ +&Ü |ü+≥\qT |ü+&ç+#˚ $<ÛëHê\ô|’ #˚dTü qÔ ï |ü]XÀ<Ûqä \T ô|q’ ‘Ó*|æq kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+‘√ eT]+‘· |ü]|ü⁄wü+º ø±qTHêïsTT. n‘·´+‘· HêD´yÓTqÆ >∑T˝≤_ |üP\ kÕ>∑T, Á|ü<ëÛ q ≈£Ls¡>±j·T>± ù|s=+~q ≥yÓ÷{≤, eTq ~qdü] ÄVü‰s¡+˝À n‘·´+‘· b˛wüø£ $\Te\T ø£*–q Ä≈£î ≈£Ls¡\qT kÕsTT˝Ÿ ˝…dt f…ø±ï\J <ë«sê m˝≤ |ü+&çkÕÔs√ Ç|ü &ÉT eTq+ ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+. ªe÷bÕ˝Ÿμ ‘·s¡Vü‰ kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+ <ë«sê kÕ>∑T˝À $X‚w+ü >± bÕ¢døºæ ˘ ‘=f…\º qT $ìjÓ÷–kÕÔsT¡ . yÓTTø£ÿ\ y˚sT¡ e´edüqú T <ëì#·T≥÷º ñqï ñ|ü]‘·˝≤ìï ø√ø√|æ{Ÿ <ë«sê ìj·T+Á‹kÕÔsT¡ . ø√ø√|æ{Ÿ e÷<Û´ä eT+ <ë«sê yÓTTø£ÿjÓTTø£ÿ y˚fió¯ fl, ø±+&É+ <ëì ìj·T+Á‘·D˝À ñ+≥T+~. ø=ã“] qT+&ç e#˚à e´s¡∆ |ü<ësê∆\ düyT˚ àfi¯qy˚T á ø√ø√|æ{Ÿ. yÓTTø£ÿ≈£î m+‘·˙s¡T nedüs+¡ , ô|s¡T>∑T<ä\≈£î ø±e\dæq b˛wüø|£ <ü ësê∆\qT á düyT˚ àfi¯q+ ‘·q ìj·T+Á‘·D˝À ñ+#·T≈£î+≥T+~. ø√ø√|æ{Ÿ $ìjÓ÷–+#·&+É e\¢ yÓTTø£ÿ≈£î ø±e\dæq >±*, ˙{Ï ìwüŒ‹Ô ‘·–q+‘·>± \_ÛdüTÔ+~. á ø√ø√|æ{Ÿ ùd+Á~j·T ms¡Te⁄>±q÷, eT]j·TT Á<äes¡÷|ü+˝À Ç∫Ãq ms¡Te⁄qT yÓTTø£ÿ≈£î n+<˚≥≥T¢>± #˚jT· &É+˝À ø°\ø£bÕÁ‘· b˛wædTü +Ô ~. uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À á |ü]C≤„q+ MT<ä Ç|üŒ{Ïπø |ü]XÀ<ÛäHê dü+düú\T <äèwæº ô|&ÉT‘·THêïsTT. BìøÏ ø±e\dæq $‘·HÔ ê\qT, kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„Hêìï y˚TbÕ˝Ÿ bÕ¢døºæ ‡˘ qT, ÇÁC≤sTT˝Ÿ <˚X+¯ qT+&ç bı+<äe#·TÃ.

pHé 2010

qMq e´ekÕj·T+

57

s

ø√ø√|æ{Ÿ s

bÕ*B∏Hé ø£esY

s

>∑T\ø£ sêfi¯ófl kÕ<Ûës¡D+>± e´ekÕj·TeT+‘ê yê‘êes¡D |ü]dæ‘∆ T· \ô|H’ ˚ Ä<Ûës¡|&ü ç ñ+≥T+~. nsTT‘˚ á kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+ <ë«sê |üP]Ô Á|ü‹≈£L\ |ü]dæ‘∆ T· \˝À ≈£L&Ü eT+∫ s¡øD å£ yê‘êes¡DeTT‘√ |ü+≥\T |ü+&ç+#·e#·TÃ. ø√ø√|æ{Ÿ>± e´eVü≤]+#˚ ø=ã“] e´sê∆\T Á|ü|+ü #·+˝Àì nìï ÁbÕ+‘ê\˝À \_Û+#·&+É ‘√ á ‘·sV¡ ‰ü e´ekÕj·÷ìøÏ ÁbÕ#·Ts¡´+ @s¡Œ&ç+~.

58

pHé 2010

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

ì»yÓTqÆ kÕe÷õø£ u≤<Û´ä ‘· ñqïyê&ÉT s¬ ‘’ H· ï˚ . m+&Éqø£, yêqqø£, ÁX¯eTø√]à n‘·qT u≤<Û´ä ‘·‘√

|Á ‹ü dü+e‘·‡s¡+ nqT≈£L\ |ü]dæ‘ú T· \T ñqï|ü &ÉT lìyêdüs¬ &ç¶ mø£sêìøÏ 8 qT+&ç 10 ≥qTï\ e÷$T&ç |ü+&Éq¢ T ñ‘·Œ‹Ô #ù̊dyês¡T. á dü+e‘·‡s¡+ 12 qT+&ç 13 ≥qTï\ ~>∑Tã&ç sêe#·Ãì lìyêdüs¬ &ç¶ #Ó|⁄ü ‘·T+&É>±, n~Ûø±s¡T,¢ |ü‹Á ø± $˝ÒKs¡T\T ]ø±s¡T¶ kÕúsTT˝À 15 ≥qTï\ ñ‘·Œ‹Ô ñ+&˚ neø±X¯+ ñ+<äì #ÓãT‘·THêïs¡T. s¬ ‘’ T· nqTuÛyÑ ê\ ø=s¡≈î£ ∫s¡THêe÷:

;Û$T¬s&ç¶ lìyêdü¬s&ç¶ sêC≤|ü⁄s¡+ (Á>±) #·+Á&ÉT>=+&É (eT+), KeTà+ õ˝≤¢, bò˛Hé : 9000322163

rdüTqÔ ï ñ‘·Œ‹Ô <˚X+¯ ˝À ø√{≤¢~ eT+~ ø£&TÉ |ü⁄ ì+|ü⁄‘·Tqï~. n+<äTøπ Äj·TqqT ªªnqï<ë‘·μμ n+{≤s¡T. ø±˙ Äj·TqqT ªªdüTFuÛeÑ μμ nì Äos¡«~+#˚ dü«sê\T e÷Á‘·+ ù|\e+>± ñ+{≤sTT. Ä~ e÷qe⁄ì ø±\+ qT+&û, Ä e÷≥ø=ùdÔ uÛ÷Ñ $T |ü⁄{Ïqº Hê{ÏqT+&ç ‹+&ç –+»\qT dü+bÕ~+∫ ô|fÒº s¬ ‘’ q· ï $»j·T>±<Û˝ä Ò #·]Á‘·qT XÊdæ+#êsTT. Á|ü‹≈£L\ |ü]dæ‘ú T· \˝À ≈£L&Ü kÕ«qTuÛeÑ +‘√ düeTÁ>∑ düd´ü s¡øDå£ ‘√ s¬ {Ï+º |ü⁄ ~>∑Tã&ÉT\T kÕ~Û+∫q ;Û$T¬s&ç¶ lìyêdüs¬ &ç¶ >±<Ûä ≈£L&Ü n+<äT˝À ˇø£{.Ï <˚X,¯ $<˚XÊ\ ˝Àì bÂs¡T\≈£î H√s¡÷]+#˚ eT<ÛTä s¡yTÓ qÆ e÷$T&ç |ò˝ü ≤\qT |ü+&ç+#·&+É ˝À á s¬ ‘’ T· ~≥º. KeTà+õ˝≤¢˝Àì Ç‘·s¡ s¬ ‘’ T· \≈£î e÷s¡<Z sä Ù¡ ø£+>± >∑‘· 20 @fi¯ófl>± e÷e÷&ç|+ü ≥ ~>∑Tã&ç˝À ‘·q≈£î ‘êH˚ kÕ{Ï nì ìs¡÷|æ+#·T≈£îqï lìyêdüs¬ &ç~¶ KeTà+ õ˝≤¢ #·+Á&ÉT>=+&É eT+&É\+, sêC≤|ü⁄s¡+ Á>±eT+. á dü+e‘·‡s¡+ yê‘êes¡D+ dü]>± ˝Òø£ e÷$T&ç ~>∑Tã&ÉT\T ‘·–bZ ˛j·÷j·Tì düs«¡ Á‘ê Ä+<√fi¯q e´ø£Ô eTe⁄‘·Tqï~. Á|ü‹≈£L\ |ü]dæ‘∆ T· \˝À >∑‘+· ˝À ø£+fÒ n~Ûø~£ >∑Tã&ÉT\T kÕ~Û+∫, lìyêdüs¬ &ç¶ ‘·q n+øÏ‘· uÛ≤yêìï #ê≥T≈£îHêï&ÉT. Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ nqT≈£L\ |ü]dæ‘ú T· \T ñqï|ü &ÉT lìyêdüs¬ &ç¶ mø£sêìøÏ 8 qT+&ç 10 ≥qTï\ e÷$T&ç |ü+&Éq¢ T ñ‘·Œ‹Ô #˚ùdyês¡T. á dü+e‘·‡s¡+ 12 qT+&ç 13 ≥qTï\ ~>∑Tã&ç sêe#·Ãì lìyêdüs¬ &ç¶ #ÓãT‘·THêïs¡T. lìyêdüs¬ &ç¶ ej·TdüT 33 @fi¯ófl. 20 @fi¯fl ÁøÏ‘+· e÷$T&ç ‘√≥\ ô|+|üø±ìøÏ lø±s¡+ #·T{≤ºsT¡ . ‘·+Á&ç qT+&ç yês¡d‘ü «· +>± dü+Áø£$T+∫q 15 mø£sê˝À¢ e÷$T&ç #Ó≥q¢ T Hê{Ïq Hê{Ï qT+&ç yê{Ïì ø£+{ÏøÏ s¬ |üŒ˝≤ ø±bÕ&É≥+ ÁbÕs¡+_Û+#ês¡T. n|üŒ{Ï qT+&ç m&É‘>Ó ì∑ ÁX¯eT X¯ø‘ÔÏ √ Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ ~>∑Tã&ÉT\T ô|+#˚+<äT≈£î XÊj·TX¯≈î£ ˝Ô ≤ Á|üjT· ‹ïdü÷HÔ ˚ ñHêïs¡T. ‘·q $»j·Ts¡V≤ü kÕ´ìï ªnÁ– øÏì¢ ø˘μ Á|ü‹ì~Û‘√ |ü+#·T≈£îqï lìyêdüs¬ &ç¶ #Ó|Œæ q $wüj÷· \T Ç‘·s¡ s¬ ‘’ T· \≈£î Ä<äsÙ¡ +>± ñ+{≤j·Tq&É+˝À dü+<˚V≤ü + ˝Ò<Tä . ¬s’‘·T lìyêdü¬s&ç¶ ø£<∏äq+ Á|üø±s¡+ ‘·q yÓTT≥ºyÓTT<ä{Ï $»j·T s¡Vü≤dü´+ _+<äT ùd<ä´ $<ÛëHêìï neT\T|üs#¡ &· yÉ T˚ nHêïs¡T. _+<äTùd<ä´+ e\q 80 XÊ‘·+ ˙s¡T, ms¡Te⁄\T, ÁøÏ$Tdü+Vü‰s¡ø±\qT #Ó≥Tº ‘·q˝À ÇeTT&ÉTÃ≈£î+≥T+<äì, <ëì e\q ø=eTà\T, s¬ eTà\T ã\+>± ñ+&ç , |üP‘·. |æ+<Ó |ü&TÉ ‘·T+<äì ‘Ó*bÕs¡T. Á|ü‹ d”»Hé nsTTb˛sTTq yÓ+≥H˚ yÓTT≥º yÓTT<ä≥ yÓ÷&Ób’ ˛sTTq ø=eTà\qT q]øÏ y˚jT· >± m+&ÉT |ü⁄\¢\qT @]y˚jT· &É+ »s¡T>∑T‘·T+<äHêïs¡T. ‘·sT¡ yê‘· H˚\u≤s¡Tq n&É~¶ &É+¶ >± ñqï ø=eTà\qT q]øÏ y˚kÕÔeTì Bìï ªªÁ|üPì+>¥μμ $<ÛëqeTì n+{≤s¡ì ‘Ó*bÕs¡T. eT÷&ÉT <äX¯\˝À ‘·–q+‘· yÓ÷‘ê<äT˝À ms¡Te⁄\T, s¡kÕj·THê\T, ÁøÏ$Tdü+Vü‰s¡ø£ eT+<äT\T |ü<‹›ä Á|üø±s¡+ $ìjÓ÷–kÕÔeTì ‘Ó*bÕs¡T. ‘=\ø£] es¡¸+ |ü&≥ É +‘√H˚ #Ó≥TºyTÓ T<äfifl¯ ˝À Á{≤ø£sº T¡ ‘√ <äTìï bÕ<äT\T #˚kÕÔeTì, #Ó≥Tº≈£î ˇø£ MT≥s¡T <ä÷s¡+˝À Hê\T>∑T qT+&ç ◊<äT

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚ |Á ‹ü d”»Hé nsTTb˛sTTq yÓ+≥H˚ yÓTT≥º yÓTT<ä≥ yÓ÷&Ób’ ˛sTTq ø=eTà\qT q]øÏ y˚jT· >± m+&ÉT |ü⁄\¢\qT @]y˚jT· &É+ »s¡T>∑T‘·T+<äHêïs¡T. ‘·sT¡ yê‘· H˚\u≤s¡Tq n&É~¶ &É+¶ >± ñqï ø=eTà\qT q]øÏ y˚kÕÔeTì Bìï ªªÁ|Pü ì+>¥μμ $<ÛëqeTì n+{≤s¡ì ‘Ó*bÕs¡T.

pHé 2010

59

ôd+{°MT≥s¡¢ >=sTT´ Á‘·$«, <ëì˝À ˇø√ÿ #Ó≥Tº≈î£ 5 øÏ˝À\ dæ+–˝Ÿ dü÷|üsY bòÕùdŒ{Ÿ, 2 øÏ˝À\ j·T÷]j·÷, ˇø£{qÏ ïs¡ øÏ˝À\ bı{≤wt y˚d,æ >=sTT´ì |üP&çÃy˚kÕÔeTì $e]+#ês¡T. Ä>∑dTü ,º ôdô|+º ãs¡T HÓ\˝À ø£\T|ü⁄ ñ<Ûèä ‹ì ã{Ϻ eTs=ø£ÿkÕ] <äTøÏÿ<äTqTï‘ês¡T. &çôd+ãs¡T qT+&ç es¡Tdü>± #Ó≥≈¢ î£ ˙{Ï düs|¡ süò ê »s¡T>∑T‘·÷H˚ ñ+≥T+~. _+<äT ùd<ä´+ e\q ˙{Ï eè<ÛëqT n]ø£≥&º yÉ T˚ >±ø£, ms¡Te⁄\T, ÁøÏ$Tdü+Vü‰s¡ø±\qT ≈£L&Ü yÓ<»ä \¢&+É ‘√ ≈£L* Ks¡Tà ‘·>T∑ ‘Z T· +~. Bì e\q ø£\T|ü⁄ Á|üe÷<ä+ ≈£L&Ü ˝Òøb£ ˛e&É+‘√ ≈£L©\≈£î yÓ∫Ã+#ê*‡q uÛ‘Ñ ´· + eT]+‘· Ä<ë ne⁄‘·T+~. düeTÁ>∑ ˙{Ï j·÷»e÷q´+ <ë«sê 50 XÊ‘·+ |ò*ü ‘ê\T sê>± ms¡Te⁄\T, |ü⁄s¡T>∑T eT+<äT\T düd´ü s¡øD å£ <ë«sê ~>∑Tã&ÉT\T n~Ûøe£ Te⁄‘êj·Tì lìyêdüs¬ &ç¶ ‘Ó*bÕs¡T. ø±j·T C§qï –+» |ü]e÷D+˝À ñqï|ü &ÉT qT+&ç Áø£eT+ ‘·|Œü ≈£î+&Ü ˙{Ï˝À ø£]>π qÁ‘·»ì, bı{≤wt ms¡Te⁄\qT dæbÕò s¡T‡ y˚Ts¡≈î£ Çdü÷Ô HÓ\≈£î ˇø£kÕ] mHé ` Á&ç|ãt ÷dt eT+<äTqT mø£sêìøÏ ˇø£ ©≥s¡T #=|ü q n+~+#êeTì ‘Ó*bÕs¡T. Bì‘√ ø±j·T ‘·«s¡>± |üø±«ìøÏ e∫à eT+∫ HêD´‘·, s¡+>∑T, s¡T∫ ≈£L&Ü ô|+bı+~+<äì $e]+#ês¡T.

60

pHé 2010

b˛wüø£ ms¡Te⁄\qT ˝…øÿ£ ø£≥º&&É+É m˝≤?

ô|ò]ºπ>wüHé n+fÒ?

e÷¬sÿ{À¢ |ü\T s¡ø±\ ms¡Te⁄\T \_ÛdTü HÔ êïsTT. M{Ï˝À b˛wüø±\T y˚sπ «s¡T XÊ‘·+˝À ñ+{≤sTT. ô|s’ T¡ nedüs+¡ , n+<ä T u≤≥T, <Û ä s ¡ q Tã{Ï º M{Ï ì mqTïø√yê*. b˛wüø±\qT+&ç ms¡Te⁄*ï, ms¡Te⁄\qT+&ç b˛wüø±\qT ˝…øÿ£ ø£≥&º +É s¬ ‘’ T· \T ‘Ó\TdüT≈£îì ñ+&Ü*.

b˛wüø+£ qT+&ç dü÷{Ï ms¡Te⁄ |ü]e÷D+ ˝…øÿ£ >∑≥&º +É : dæbÕò s¡dTü #˚dqæ b˛wüø+£ I 100 ms¡Te⁄ |ü]e÷D+ R ms¡Te⁄˝Àì b˛wüøX£ Ê‘·+ ñ<ë: 20øÏ qÁ‘·»ì n+~+#ê\+fÒ m+‘· j·T÷]j·÷ y˚j÷· * R 20 I 100 ™ 46R43.5 øÏ˝À\T j·T÷]j·÷ y˚j÷· *

ms¡Te⁄qT+&ç b˛wüø£ |ü]e÷D+: ms¡Te⁄|ü]e÷D+ I b˛wüøX£ Ê‘·+ 100 ñ<ë: 60 øÏ˝À\ j·T÷]j·÷˝À m+‘· qÁ‘·»ì ñ+≥T+~ R 60I46™ 100 R 27.6 øÏ˝À\ qÁ‘·»ì ñ+≥T+~.

b˛wüø£ |ü]e÷D+ R

_+<äTùd<ä´+ $<Ûëq+˝À yÓTTø£ÿ\≈£î ˙{Ï‘√bÕ≥T ms¡Te⁄\qT ≈£L&Ü n+~+#·&Üìï ªªô|]ò >πº wüHμé μ n+{≤s¡T. dü+Á|ü<ë#· $<Ûëq+˝À ms¡Te⁄\qT y˚ùdø£Hêï ô|]ò >πº wüHé |ü<‹›ä ˝À ms¡Te⁄\qT n+~+∫q|ü &ÉT 10`20XÊ‘·+ n~Ûø√‘·Œ‹Ô, 20XÊ‘·+ ms¡Te⁄\T, 30`40XÊ‘· + ˙{Ï Ä<ë‘√bÕ≥T 75`90XÊ‘· + ˙{Ï ñ‘êŒ<ä ø £ ‘ · kÕeTs¡´› +ô|s¡T>∑T‘·T+<äì |ü]XÀ<Ûqä ˝À¢ ‘˚*+~. á |ü<‹›ä ˝À ñ|üj÷Ó –+#˚ ms¡Te⁄\T e÷¬sÿ{À¢ <=s¡T≈£î‘êsTT. kÕ<Ûës¡D+>± ô|’s¡¢˝À ô|’ bÕ≥T>± y˚ùd+<äT≈£î ñ|üjÓ÷–+#˚ ms¡Te⁄\qT ô|ò]ºπ>wüHé |ü<䛋˝À ñ|üj÷Ó –+#·≈L£ &É<Tä . kÕ<Ûës¡D ms¡Te⁄\qT _+<äTùd<ä´ $<Ûëq+˝À yê&ç‘˚ Ä•+∫q Á|üj÷Ó »q+ HÓsy¡ s˚ ø¡ b£ ˛>± Á&ç|t e´edü≈› î£ qwü+º ø£*>π Á|üe÷<ä+ ñ+~.

|üsê´es¡D+

pHé 2010

61

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ

ôV≤’ <äsêu≤<äT eT]j·TT $»j·Tyê&É\qT ø£\T|ü⁄‘·÷ ‘=$Tà<äe C≤rj·T s¡V≤ü <ë]ì Hê\T>∑T ˝…H’ \é e÷s¡+Z >± $dü]Ô düTqÔ ï dü+>∑‹ ‘Ó*dæ+~. |üsê´es¡D |ü]s¡øDå£ ˝À uÛ≤>∑+>± s√&ÉT≈¶ î£ s¬ +&ÉT yÓ|’ ⁄ü ˝≤ >∑\ 5 C≤‘·T\≈£î #Ó+~q 39 #Ó≥q¢ T ˇø£ dü+|ü<>ä ± >∑T]Ô+∫ Á|üuTÑÛ ‘·« dü\Vü‰ y˚Ts¡≈î£ yê{Ïì ‘·s*¡ +∫ eTs√#√≥ HêfÒ Á|üÁøÏjT· qT #˚|{ü +ºÏ ~ á C≤rj·T e÷sêZìï $dü]Ô düTqÔ ï õmyéTÄsY dü+dü.ú ªªÁ{° Á{≤Hé‡bÕ¢+fÒwHü μé μ |ü<‹∆ä ˝À á dü+s¡øDå£ ≤ ø±s¡´Áø£e÷ìï ìs¡«Væ≤+#˚+<äT≈£î XÊÁd”j Ô T· Á|üÁøÏjT· ˝À ù|s¬ ìïø£ ø£*–q, nbÕs¡ nqTuÛeÑ +>∑\ ª>±¢&bé Õò sYà Vü‰]ºø\£ ÃsY ø£q‡˝…˙º ‡ Áô|y’ {˚ Ÿ *$Tf…&,é ôV≤’ <äsêu≤<éμ dü+dü≈ú î£ |üìì n|üŒ–+#ês¡T.

Á{° Á{≤Hé‡bÕ¢+fÒwHü é m˝≤ #˚kÕÔs+¡ fÒ?

1. eTT+<äT>± #Ó≥Tº≈î£ Hê\T>∑T yÓ|’ ⁄ü ˝≤ >∑\ Á|ü<ëÛ qyÓTqÆ ø=eTà\qT e÷Á‘·yT˚ ñ+∫ n<äq|ü⁄ ø=eTà\qT ‘=\–kÕÔsT¡ . eTTK´+>± á |üì #Ó≥TºqT s¡yêD≤≈£î nqT≈£L\+>± #˚kÕÔsT¡ . >±j·÷\T e÷H˚ s¡kÕj·THê\T |üPkÕÔsT¡ .

2. ‘·sê«‘· #Ó≥Tº≈î£ ÄVü‰s¡+ dü+bÕ~+#˚ y˚sT¡ ,¢ yê{ÏøÏ n+≥T≈£î ñ+&˚ eT{Ϻ e÷Á‘·yT˚ ñ+∫ #Ó≥Tº ì\ã&É{≤ìøÏ Ä<Ûës¡yTÓ qÆ y˚sq¢¡ T ø£‹]Ô kÕÔsT¡ . Ç|ü⁄Œ&ÉT $T–* ñqï y˚sq¢¡ T Ç+ø± eT{Ï‘º √ ø£*|æ n$ ø£<\ä ≈£î+&Ü ø£&‘É ês¡T. #Ó≥Tº≈î£ Ç|ü⁄Œ&ÉT Ä≈£î\T ñ+&Ée⁄ ø±ã{Ϻ ãj·T{ÏqT+&ç |æ∫ø±] s¡÷|ü+˝À ÄVü‰sêìï eT]j·TT Ç‘·s¡ nedüsy¡ TÓ qÆ |ü<ësêsê∆\qT n+~kÕÔsT¡ .

3. eTT+<äT>±H˚ ìs¡sí TT+∫q Á|ü<X˚ +¯ ˝À #Ó≥Tº≈î£ dü]b˛j˚T >∑T+‘·ì rdæ dæ<+∆ä >± ñ+#·T‘ês¡T. ô|’ $<Û+ä >± ‘·j÷· s¡T #˚dqæ #Ó≥TºqT uÛ≤Ø j·T+Á‘ê˝…q’ ÁπøqT¢, C…d_æ \T eT]j·TT ô|<ä› ˝≤Ø\ kÕj·T+‘√ ‘·s*¡ +∫ >∑T+‘·˝À C≤Á>∑‘>Ô· ± ñ+#·T‘ês¡T. 4. #Ó≥Tº≈î£ $$<Ûä s¡ø±˝…q’ Je s¡kÕj·THê\qT yês¡+ qT+&ç 10 s√E\bÕ≥T $$<Ûä |ü<‘∆ä T· \ <ë«sê n+~kÕÔsT¡ . á #Ó≥Tº Ç|ü⁄Œ&ÉT 15 s√E\˝À ø=‘·Ô ∫>∑Ts¡T ‘=&ç– dü+e‘·‡s¡ ø±\+˝À ‘·q |üPs¡« s¡÷|ü+ dü+‘·]+#·T≈£î+≥T+<äì >±¢&bé Õò sYà f…øïÏ ø£˝Ÿ &Ós¬’ ø£sº Y mdt.|æ.mHé. uÛ≤düÿsY ‘Ó*j·TCÒXÊs¡T.

62

pHé 2010

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚

Äj·Tq $<ë´e+‘·T&ÉT ¬s’‘·T $esê\≈£î :

ø±<äT, <Ûäqe+‘·T&É÷ ø±<äT, kÕ<Ûës¡D eT<Ûä´‘·s¡>∑‹ ¬s’‘·T ≈£î≥T+;≈£î&ÉT. >∑T+≥÷s¡T õ˝≤¢, ‘·s¡T¢yê&É (Á>±eT+), Äq+<ä|ü⁄s¡+ (eT+), $XÊK|ü≥ï+. ô|<äø±≈£îe÷qT Á>±e÷ìøÏ #Ó+~q ø=+>∑s¡ s¡yT˚ wt, ‘·q düè»Hê‘·àø£Xø¯ ,ÔÏ bò˛Hé : 98492 78889, 08933 ` 200140 kÕe÷õø£ u≤<Û´ä ‘·qT s¡+>∑]+∫ $‘·qÔ ñ‘·Œ‹Ô s¡+>∑+˝À ‘·\|ü+&çq XÊgy˚‘\Ô· øπ E-mail : kongara_ramesh@yahoo.co.in ªª~≈£L‡∫μμ>± e÷sês¡T. ∫qï‘·q+˝À ‘·+Á&ç ø±≈£îe÷qT Á>±eT |ü+#êsTTr düsŒ¡ +#Y>± ñqï düeTj·T+˝À ñqï ø=~›bÕ{Ï e´ekÕj·÷ìï |ü{+ºÏ #·Tø√˝Ò<Tä . Bì‘√ u≤\´+˝ÀH˚ $<ë´uÛ≤´kÕìøÏ dü«dæÔ#Ó|æŒ, e´ekÕj·T+ô|’ <äèwæº πø+ÁBø£]+∫q s¡y˚Twt u≤|ü≥¢ e´ekÕj·T ø£fi≤XÊ\ XÊgE„\ düV≤ü #·s´¡ +‘√ $‘·qÔ s¡+>∑+˝À ªª@ø£\e⁄´&çμμ˝≤ eTT+<äT≈£î yÓfi≤fls¡T. e´ekÕj·Ts¡+>∑+˝À ˇ&ç<Tä &ÉT≈£î\T ø£wqºü cÕº\qT #·÷dü÷,Ô ‘·q nqTuÛyÑ ê\qT s¡+>∑]+∫ $‘·HÔ ê\ ‘·j÷· ØøÏ q&ÉT+ø£{≤ºsT¡ . >∑T+≥÷s¡Tõ˝≤¢˝À Á|ü<ëÛ q yêDÏ»´ |ü+≥>± ñqï |ü‹kÔ Õ>∑T˝À eTT+<äT≈£î yÓfifl‚ s¬ ‘’ T· \≈£î nes√<Û+ä >± ñqï |ü‹$Ô ‘·HÔ ê\ô|’ <äèwæº kÕ]+#ês¡T. ÁbÕs¡+uÛ+Ñ ˝À yÓTTø£ÿC§qï, dü»$® ‘·HÔ ê\qT ñ‘·Œ‹Ô #˚dqæ s¡yT˚ wt ‘·q Á|ü‹uÛ‘Ñ √ |ü‹˝Ô À ôd\ø£Hå é 1, ôd\ø£Hå é 2, ôd\ø£Hå é 3 nH˚ eT÷&ÉT s¡ø±\ $‘·HÔ ê\qT ñ‘·Œ‹Ô #˚XÊs¡T. ]ø±s¡T¶ kÕúsTT˝À mø£sê≈£î 24 øÏ«+{≤fi¯fl ~>∑Tã&çì kÕ~ÛdTü +Ô &É&+É ‘√ düT<ä÷s¡ ÁbÕ+‘ê˝…q’ es¡+>∑˝Ÿ, q˝§Z+&É, KeTà+, ø£ècÕí õ˝≤¢\ yÓT≥º ÁbÕ+‘ê\ s¬ ‘’ T· \T Äø£]¸‘T· \j·÷´s¡T. 1990 dü+e‘·‡s¡+˝À ªª¬s&é {≤|t ` 365μμ nH˚ $T]à $‘·ÔHêìï ‘·j·÷s¡T #˚dæ, y˚dü$ ñc˛íÁ>∑‘\· qT ‘·≥Tº≈î£ H˚ $<Û+ä >±, ~>∑Tã&ç n~Ûøe£ Tj˚T´+<äT≈£î ø£èwæ #˚XÊqì, á s¡ø+£ $T]Ãø√‘· düeTj·T+˝À edüTqÔ ï Çã“+<äT\qT <äèwæ˝º À ñ+#·Tø=ì, Ç{°e\ >∑T‘·T\Ô T >∑T‘·T\Ô T>± |ü+&˚ bÕ+&Ée nH˚ $Ts¡|sü ø¡ ±ìï n_Ûeè~∆ #˚XÊqì ‘Ó*bÕs¡T. á bÕ+&Ée s¡ø+£ ‘·≈î£ ÿe ø±s¡+ ñ+&ç, m≈£îÿe bÕ+&Ée s¡ø£+ $Ts¡|ü s¡+>∑T‘√ eT+∫ HêD´yÓTqÆ ø±j·T\qT ÇdüT+Ô ~. á s¡ø+£ $‘·HÔ ê\qT mø£sêìøÏ 60 y˚\qT+&ç \ø£å yÓTTø£ÿ\T e#˚Ã≥≥T¢ m<äu≥ … Tºø√yê*. ˇø=ÿø£ÿ yÓTTø£ÿ≈£î 40 qT+&ç 50 ø±j·T\T ø±|ü⁄ e∫à ˇπøkÕ] $T]Ãø√‘· düeTj·T+˝À edüTqÔ ï ø√‘· ø√j·T&ÜìøÏ M\e⁄‘·T+~. á s¡ø±ìï NBPGR dü+dü˝ú À ]õdüsº Y #˚XÊqì ‘Ó*bÕs¡T. s√E s√EøÏ ô|s¡T>∑T‘·Tqï ø√‘· ≈£L©\ Ks¡TÃì <äèwæ˝º À ñ+#·Tø=ì ô|düs,¡ $TqTeTT˝≤>∑ |ü+&ç+#·>*∑ >π Çã“+<äT\qT <äèwæ˝º À ñ+#·Tø=ì, á bÕ+&Ée s¡ø±ìï s¬ ‘’ T· \≈£î n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘Ó#êÃqì ‘Ó*bÕs¡T. Ç{°e\ >∑T‘·T\Ô T >∑T‘·T\Ô T>± |ü+&˚ Á|üeTTK ìsêàDdü+düú qej·TT>∑ $X‚«X¯«s¡sêe⁄ ñ<ës¡d«ü uÛ≤e+‘√ $XÊK düMT|ü+˝Àì ‘·sT¡ b¢ Õ&ÉT˝À bÕ+&Ée nH˚ $Ts¡|sü ø¡ ±ìï n_Ûeè~∆ Ç∫Ãq 40 mø£sê\ ÁbÕ+>∑D+˝À kÕ+Á|ü<ëj·T e´ekÕj·T+ #˚dTü qÔ ï ø=+>∑s¡ s¡yT˚ wt 15 s¡ø±\ #˚XÊqì ‘Ó*bÕs¡T. eT<ÛTä s¡yTÓ qÆ e÷$T&ç |ò˝ü ≤\qT |üs|¡ sü ê>∑ dü+|üsÿ¡ + <ë«sê e÷$T&ç ôV≤’ Á;&é‡qT n_Ûeè~∆ #˚XÊs¡T.

ø=+>∑s¡ s¡y˚Twt

s¡yT˚ wt n_Ûeè~∆ #˚dqæ e÷$T&ç s¡ø±\˝À eTTK´yÓTqÆ $ eT÷&ç+{Ïì Çø£ÿ&É Á|ükÕÔ$düTHÔ êï+ yÓTT<ä{Ï s¡ø+£ : Ç+ø± HêeTø£sD¡ + #˚jT· ì ªªÄs¡Tμμ s¡ø+£ e÷$T&ç |ò\ü + Bì Á|ü‘´˚ ø£‘\· T : _ Çe÷+|üd+ ü <é I ∫qï s¡kÕ\‘√ Áø±dt #˚sTT+∫ düèwæ+º ∫q y˚T\Ts¡ø+£ e÷$T&ç _ ø±j·T ‘√\T |ü\T#·>± ñ+&ç, ns¡{Ï |ü+&ÉT ˝≤>∑ e\T#·Tø√e#·TÃ. _ s¡d+ ü ø±j·T>±q÷, fÒãT˝Ÿ s¡ø+£ >±q÷ $ìjÓ÷–+#·Tø√e#·TÃ. _ 20 {Ï.mdt.mdt. (kÕ*ãT˝Ÿ wüß>∑s)Y ñ+&É&+ É ‘√ n<äT“¤‘y· TÓ qÆ s¡T∫

pHé 2010

ÁX¯eTj˚Te »j·T‘˚ _ _ _

63

eT+∫ düTyêdüq‘√ bÕ≥T eT<ÛTä s¡yTÓ qÆ s¡T∫ nìï s¡ø±\ ø£+fÒ eTT+<äT @Á|ò˝æ Ÿ˝ÀH˚ |üø±«ìøÏ edüT+Ô ~. kÕ<Ûës¡D e÷$T&ç #Ó≥¢ ø£+fÒ _Ûqï+>± mø£sêìøÏ 200 yÓTTø£ÿ\T y˚jT· e#·TÃ. s¬ +&√s¡ø+£ : ÄÁeTbÕ* I ∫qïs¡kÕ\qT Áø±dt#d˚ æ n_Ûeè~∆|sü ∫¡ q$.

Bì Á|ü‘´˚ ø£‘\· T : _ eT+∫s¡+>∑T, s¡T∫ M{Ï dü«+‘·+ _ #Ó≥Tºø±|ü⁄ $|üØ‘·+>± ñ+≥T+~. _ #Ó≥Tº düqï>±, bı&ÉT>±Z ñ+≥T+~ _ y˚T eT<Û´ä ˝À ø±j·T ø√‘·≈î£ edüT+ Ô ~. _ á s¡ø±ìï s¡d+ ü ø=s¡≈î£ $•wü+º >± ñ|üj÷Ó –+#·Tø√e#·TÃ. eT÷&√s¡ø+£ : ‘√‘ê|ü⁄] I Çe÷+|üd+ü <é Áø±dt #˚ùdÔ e∫Ãq s¡ø+£ _ $T–*q |ò˝ ü ≤˝≤¢>±H˚ s¡+>∑T, s¡T∫ _ pHé 15 Hê{ÏøÏ n+fÒ ø±|ü⁄ ÄKs¡TøÏ |ü+≥ edüT+ Ô~ _ ø±j·T m≈£îÿeø±\+ ì\« ñ+&ç fÒãT˝Ÿ yÓs ¬ {’ >° ± ù|s=+~+~. nqTuÛeÑ + H˚]Œq bÕsƒê\‘√ s¬ ‘’ T· $‘·qÔ kÕ~Ûø±s¡‘· Á|ürø£>± ùd<ä´+ s¡+>∑+˝À ‘·q<Óq’ XË*’ ˝À eTT+<äT≈£î yÓfió¯ qÔ ï Ä<äsÙ¡ s¬ ‘’ T· ø=+>∑s¡ s¡yT˚ wt eT¬s+‘· eT+~ø√ e÷s¡<Z sä Ù¡ ≈£î&Ó’ eT]+‘· $düèÔ ‘·+>± ùde\+~+#ê\ì ªªnÁ– øÏì¢ ø˘μμ n_Û\wæk˛Ô+~. ` nÁ– øÏì¢ ø˘ ã÷´s√

#·<äe+&ç!

dü+≈£åî_Û‘· e´ekÕj·÷ìøÏ düeTÁ>∑ düdü´ ∫øÏ‘·‡

#·~$+#·+&ç!!

64

pHé 2010

eTTU≤eTTœ

` nÁ– øÏì¢ ø˘ ã÷´s√ uÛ≤s¡rj·T nø£j å T· bÕÁ‘˝· À uÀsê¢>¥ Äos¡«~+∫ düeT]Œ+∫q Ä |ü~ùV≤qT >Á ±eTT˝Ò Ä ‘·sT¡ yê‘· e´ekÕj·T $|üy¢ êìøÏ m+‘√ }‘·$T#êÃj·Tì &܈ˆ sêe⁄ ‘Ó*bÕs¡T.

n~Ûø√‘·Œ‹ÔøÏ ‘√&ÉŒ&˚ $‘·qÔ düs|¡ süò ê‘√bÕ≥T, s¬ ‘’ T· ≈£î nedüsy¡ TÓ qÆ ms¡Te⁄\T, øÁ $Ï Tdü+Vü‰s¡ø£ eT+<äT\qT n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ e∫à $C≤„qe÷]Œ&ç >Á ±eTkÕ∆sTT es¡≈î£ yÓfifl¯ &ÉyT˚ Vü≤]‘· $|üe¢ $»j·T s¡V≤ü dü´+

ªªe´ekÕj·T+ düeTè~∆>± ñ+<äì uÛ≤$ùdÔ $‘·qÔ ø±s¡´Áø£eT+ |ü{wÏ +ºü >± ñ+<äì ns¡+∆ . $‘·qÔ ø±s¡´Áø£eT+ ã\V”≤q+>± ñ+<ä+fÒ e´ekÕj·Ts¡+>∑+ ã\V”≤qyÓTÆqfÒ¢. e´ekÕj·T s¡+>∑+ ≈£î+≥Tã&ç‘˚ ÄVü‰s¡uÛÑÁ<ä‘· ˝ÒqfÒ¢. ÄVü‰s¡uÁÑÛ <ä‘· ˝ÒìHê&ÉT C≤rj·T uÛÁÑ <ä‘· ø£sT¡ yÓq’ fÒq¢ +≥THêïs¡T Á|üU≤´‘· e´ekÕj·T XÊÁdüyÔ ‘˚ Ô· |ü<àä l &܈ˆm+.$ sêe⁄μμ uÛ≤s¡‘· e´ekÕj·T |ü]XÀ<ÛHä ê s¡+>±ìøÏ mq˝Òì ùde#˚dæ H√ã˝Ÿ ãVüQeT‹ Á>∑V≤” ‘· ªªHês¡àHé uÀsê¢>μ¥ μ &܈ˆ kÕ«$THê<∏Hä \é düV≤ü #·sT¡ &ç>± ªªÄ≈£î|ü#÷ $|üe¢ μμ ùdHêì>± ‘·qø£+≥÷ Á|ü‘´˚ ø£ kÕ›Hêìï bı+~q &܈ˆ sêe⁄ ªªnÁ– øÏì¢ ø˘μμ |üÁ‹ø£≈î£ Ç∫Ãq Ç+≥s¡÷«˝À nH˚ø£ nqTuÛyÑ ê\qT ñ<˚«>∑ uÛ]Ñ ‘·+>± |ü+#·T≈£îHêïs¡T. ìs¡+‘·s+¡ e´ekÕj·T s¡+>∑+ Ä<ÛTä ˙ø£sD¡ ≈£î ‘·|+æ #˚ Äj·Tq Á|üdTü ‘Ô +· Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ XÊdüqeT+&É* düuTÑÛ ´ì>± ñHêïs¡T. kÕ«‘·+Á‘·´+ e∫Ãq ‘=*Hêfi¯fl˝À <˚X+¯ ˝À rÁe ÄVü‰s¡ dü+øå√uÛ+Ñ HÓ\ø=qï~. u…+>±˝Ÿ˝À @s¡Œ&çq &=ø£ÿ\ ø£sT¡ e⁄ \ø£\å eT+~ì ø£ã[+∫y˚d+æ ~. <äøD åÏ uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ ˝À Äø£* u≤<Û≈ä î£ nH˚ø£ \ø£\å eT+~ eTs¡D+Ï #ês¡T. <˚X+¯ ˝Àì ø√{≤¢~ Á|ü»\≈£î ÄVü‰sêìï n+~+#˚+<äT≈£î n|üŒ{Ï es¡≈î£ Á|üuTÑÛ ‘·«+ |æm˝Ÿ 480 ìã+<Ûqä ≈£î nqT>∑TD+>± nyÓT]ø± qT+&ç >√<ÛTä eT\T ~>∑Tã&ç #˚dTü ø=H˚~. á ìã+<Ûqä ˝Àì wüs‘¡ T· \T C≤‹ Ä‘·à>ös¡yêìøÏ uÛ+Ñ >∑øs£ e¡ Tì uÛ≤$+∫q HÓÁVüA ÁbÕ<Ûëq´+X¯+>± <˚X¯+˝À »\eqs¡T\qT $ìjÓ÷–+#·Tø√e&ÜìøÏ neø±XÊ\qT |ü]o*+#ês¡T. Á|ü<Ûëq q<äT\ô|’ ãVüQfi≤s¡› kÕ<Ûøä £ ÁbÕC…≈î£ \º ≈£î lø±s¡+ #·T{≤ºsT¡ . uÛ≤Áø±q+>∑˝Ÿ ÁbÕC…≈î£ qº T C≤rj·T ÁbÕC…≈î£ >º ± d”«ø£]+∫ ì]à+#·&É+‘√ |ü+C≤uŸ, Vü≤sê´Hê, sê»kÕúHé\˝À >√<äTeT ñ‘·Œ‹Ô $|üØ‘·+>± ô|]–b˛sTT+~. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À Hê>±s¡Tq® kÕ>∑sY e+{Ï Ä<ÛTä ìø£ <˚yê\j·÷\ ìsêàD+‘√ <äøD åÏ ≤~˝À ≈£L&Ü uÛ≤s¡‘Y e´ekÕj·T $|üy¢ êìøÏ lø±s¡+ »]–+<äì &܈ˆ sêe⁄ nHêïs¡T. uÛ≤s¡‘· Á|üuTÑÛ ‘·«+ qB»˝≤\ $ìjÓ÷>∑+‘√bÕ≥T, e], >√<äTeT\ n~Ûø√‘·Œ‹ÔøÏ s¡+>∑+ dæ<+›ä #˚d+æ ~. n+<äT≈£î nqT>∑TD+>± y˚T\Ts¡ø+£ $‘·HÔ ê\ ñ‘·Œ‹Ô nedüsêìï >∑T]Ô+∫+~. uÛ≤s¡‘˝Y À ÄVü‰s¡ dü+øå√uÛÑ ìyês¡D≈£î y˚T\Ts¡ø+£ $‘·HÔ ê\ ‘·j÷· Ø˝À ‘·\eTTqø£\e⁄‘·Tqï dü+<äs“¡ +¤ ˝À n<äèwüeº XÊ‘·÷Ô &܈ˆ uÀsê¢>¥ ‘·q≈£î |ü~ùV≤qT Á>±eTT\ y˚T\TC≤‹ >√<äTeT e+>∑&Ü\qT |ü+|æ+#ês¡ì, yê{Ïì ~«>∑TD°øè£ ‘·+ #˚dæ <˚X+¯ ˝À Á|üyX˚ ô¯ |{Ïqº nq+‘·s+¡ $T*j·THé ≥qTï\ ø=B› >√<ÛäTeT ~>∑Tã&çøÏ neø±X¯+ \_Û+∫+<äì, uÛ≤s¡rj·T nø£åj·TbÕÁ‘·˝À uÀsê¢>¥ Äos¡«~+∫ düeT]Œ+∫q Ä |ü~ùV≤qT Á>±eTT˝Ò Ä ‘·sT¡ yê‘· e´ekÕj·T $|üy¢ êìøÏ m+‘√ }‘·$T#êÃj·Tì &܈ˆ sêe⁄ ‘Ó*bÕs¡T. uÛ≤s¡rj·T XÊgE„\ $X‚wü ø£èwæ, s¬ ‘’ T· \ n≈£î+]ƒ‘· Bø£‘å √ Á|üdTü ‘Ô +· uÛ≤s¡‘˝Y À 30 $T*j·THé ≥qTï\ _j·T´+ 25 $T*j·THé ≥qTï\ >√<ÛäTeT\T uÛ≤Ø ì\«\T n~Ûø£+>± ñHêïj·Tì ‘Ó*bÕs¡T. n~Ûø√‘·Œ‹ÔøÏ ‘√&ÉŒ&˚ $‘·Ôq düs|¡ süò ê‘√bÕ≥T, s¬ ‘’ T· ≈£î nedüsy¡ TÓ qÆ ms¡Te⁄\T, ÁøÏ$Tdü+Vü‰s¡ø£ eT+<äT\qT n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ e∫à $C≤„qe÷]Œ&ç Á>±eTkÕ∆sTT es¡≈î£ yÓfifl¯ &ÉyT˚ Vü≤]‘· $|üe¢ $»j·T s¡V≤ü dü´+. nsTT‘˚ H˚{Ï Á|üuTÑÛ ‘ê«\T $‘·HÔ √‘·Œ‹Ôô|’ ÁX¯<›ä eVæ≤+#·≈î£ +&Ü, $‘·qÔ s¡+>±ìï ãVüQfi¯C≤‹ dü+dü\ú ≈£î e~*y˚XÊj·Tì Äy˚<qä e´ø£+Ô #˚XÊs¡T. j·TT<äÁ› bÕ‹|ü~ø£q ‹]– $‘·HÔ √‘·Œ‹Ôô|’ <äèwæº ô|≥ºøb£ ˛‘˚ s¬ ‘’ T· ≈£î nHê´j·T+ #˚dqæ yêfi¯fleTÚ‘êeTT nHêïs¡T. uÛ≤s¡rj·T $‘·HÔ √‘·Œ‹Ô ø£+ô|˙\˙ï, ãVüQfi¯C≤‹ ø£+ô|˙\ ø£ã+<Ûä Vü≤kÕÔ˝À¢øÏ yÓ[fl b˛‘·THêïsTT. <˚oj·T+>± ñ‘·Œ‹Ô #˚ùd ◊<äTe+<ä\ $‘·qÔ ø£+ô|˙˝À¢ 10 e÷Á‘·yT˚ dü«‘·+Á‘·´+>± $T–˝≤j·Tì ‘Ó*bÕs¡T. rìøÏ ‘√&ÉT e+ø±j·T‘√ düV‰ü , uÛ≤s¡rj·T dü+Á|ü<ëj·T ñ‘·Œ‘·T\Ô Tμμ »qT´ e÷]Œ&ç‘√ |üsêBÛq+ ø±e&É+ eT+∫~ ø±<äì nHêïs¡T. Á|üdTü ‘Ô +· øπ +Á<ä, sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«\T e«ekÕj·÷ìøÏ ÁbÕ<Ûëq´‘·ì#˚à #·s´¡ \T dü‘«· s¡yT˚ #˚|{ü ≤º\ì X¯sy¡ >˚ +∑ ‘√ ô|s¡T>∑T‘·Tqï »HêuÛ≤ø£qT>∑TD+>± ñ‘·Œ‹Ô ô|+#·&ÜìøÏ Á|üD≤[ø£\T dæ<+›ä #˚dTü ø√yê\ì &܈ˆ sêe⁄ n_Û\wæ+#ês¡T. Bì‘√bÕ≥T Á|ü‹ uÛ≤s¡rj·TTìøÏ b˛wüø±Vü‰sêìï düeT≈£Ls¡Ã&É+ <ë«sê C≤‹ ã\e‘·sÔ ¡ eTe⁄‘·T+<äì Äø±+øÏ+å #ês¡T.

pHé 2010

kÕ+πø‹ø£ düe÷#ês¡+

#Ói≈£î kÕ>∑T Ks¡TÃ˝À #Ói≈£î qs¡T≈£î&ÉT eT]j·TT #Ói≈£îqT ãj·T≥≈£î ‘√\&ÜìøÏ (ø£eT‘·+ qT+&ç s√&ÉTø¶ )Ï düTe÷s¡T 20% Ks¡Tà ne⁄‘·T+~. n<˚ $<Ûeä TT>± #Ói≈£î qs¡T≈£î&ÉT ≈£L©\ düeTdü´ $TøÏÿ* »]ƒ\eTT>± ñ+~.

#Ói≈£î q]πø j·T+Á‘e· TT uÛ÷Ñ eT{≤ºìøÏ qs¡T≈£î≥ e\q düTe÷s¡T mø£sêìøÏ 2`3 ≥qTï\T ~>∑Tã&ç ô|s¡T>∑T‘·T+~. n<˚ $<Ûeä TT>± øÁ +Ï ~ ø£DT|ü⁄\˝À |ü+#·<ës¡ XÊ‘·+ m≈£îÿe>± ñ+&ÉT≥e\q bòÕ´ø£Øº ]ø£e] ô|]– #Ói≈£î <Ûsä ¡ ô|s¡>&∑ ÜìøÏ neø±X¯eTT ñ+~.

65

eTq sêheTT˝À 2007`08 d”»Hé˝À 135 \ø£\å ≥qTï\qT >±qT>∑ Ä&ç 1.40 \ø£\å ≥qTï\ |ü+#·<ës¡qT ñ‘·Œ‹Ô #˚jT· T≥ »]–q~. ø±ì 2008`09 ˝À 59 \ø£\å ≥qTï\qT >±qT>∑ Ä&ç 59y˚\ 163 ≥qTï\ |ü+#·<ës¡qT ñ‘·Œ‹Ô #˚jT· T≥ »]–q~. #Ós≈¡ î£ kÕ>∑T $d”sÔ eí¡ TT 60% |ü&bç ˛e⁄≥ »]–q~. BìøÏ Á|ü<ëÛ q ø±s¡D≤\T #Ói≈£î qs¡≈î£ ≈£L©\ düeTdü´, #Ós≈¡ î£ Bs¡øÈ ±*ø£ |ü+≥ ø±e&É+, Ç‘·s¡ |ü+≥\ eT<ä‘∆ T· <Ûsä \¡ T ô|s¡>&∑ +É eTq+<ä]øÏ ‘Ó*dæ+<˚. Á|üdTü ‘Ô · |ü]dæ‘ú T· \˝À #Ói≈£î kÕ>∑T $d”sÔ +í¡ >∑D˙j·T+>± ô|+#ê\+fÒ #Ói≈£î kÕ>∑T˝À j·÷+Árø£sD ¡ |ü<‘∆ä T· \qT #ê˝≤ oÁ|òTü >∑‹q Á|üyX˚ ¯ ô|≥ºe\dæq nedüs+¡ m+‘ÓH’ ê ñ+~. #Ói≈£î kÕ>∑T Ks¡TÃ˝À #Ói≈£î qs¡T≈£î&ÉT eT]j·TT #Ói≈£îqT ãj·T≥≈£î ‘√\&ÜìøÏ (ø£eT‘·+ qT+&ç s√&ÉTø¶ )Ï düTe÷s¡T 20% Ks¡Tà ne⁄‘·T+~. n<˚ $<Ûeä TT>± #Ói≈£î qs¡T≈£î&ÉT ≈£L©\ düeTdü´ $TøÏÿ* »]ƒ\eTT>± ñ+~. s¬ ‘’ T· \T ô|<ä› yÓTT‘êÔ\˝À #Ói≈£î qs¡T≈£î&ÉT ≈£L©\≈£î n&Ü«qT‡ s¡÷bÕj·T\T Çe«e\dæ edüT+Ô ~. ø=ìï dü+<äsꓤ\˝À n&Ü«qT‡ rdüTø=qï ≈£L©\T #Ói≈£î qs¡T≈£î≥, m>∑yj ˚ T· ≥+ »s¡T>∑T‘·T+~. á düeTdü´\qT <äèwæ˝º À ñ+#·Tø=ì #Ói≈£î s¬ ‘’ T· \T #Ói≈£î kÕ>∑T|ü≥¢ $eTTK‘· #·÷|æ+#·≥ eT÷\eTT>± #Ói≈£î kÕ>∑T >∑D˙j·TeTT>± ‘·–bZ ˛‘·T+~. Ç≥Te+{Ï |ü]dæ‘ú T· ˝˝À #Ói≈£î qs¡T≈£î≥ Ks¡Tà ‘·–+Z #·&ÜìøÏ #Ói≈£î q]πø j·T+Á‘ê\qT Á|üyX˚ ô¯ |{≤º*‡q ÄeX¯´ø£‘· m+‘ÓH’ ê ñ+~. #Ói≈£î q]πø j·T+Á‘ê\T düÁø£eT+>± |üì#˚j·÷\+fÒ á ÁøÏ+<ä ‘Ó*|æq |ü<ä∆‹˝À #Ói≈£î kÕ>∑T #˚j·Te˝…qT. 1. ∫qï ø£eT‘ê\qT, ô|<ä› ø£eT‘ê\T>± ‘·j÷· s¡T #˚j÷· *.

2. ô|<ä› >∑≥T¢ ˝Ò≈î£ +&Ü ø£eT‘ê\T #·÷≥÷º ∫qï >∑≥T¢ ñ+&˚≥≥T¢ #·÷düTø√yê*.

3. ‘˚*ø£bÕ{Ï uÛ÷Ñ eTT˝…’ ñ+&Ée˝…qT. 4. kÕ<Û´ä yÓTqÆ +‘· es¡≈î£ #Ói≈£îqT |ü&bç ˛≈£î+&Ü uÀ<Ó\T eT+∫>± y˚jT· &ÉeTT, »&É#T· ≥T¢ y˚sTT+#·&eÉ TT eT]j·TT |ü&bç ˛≈£î+&Ü ì≥ºì\Te⁄>± ñ+&˚ s¡ø±\qT Hê≥Tø√e&ÉeTT #˚jT· e˝…qT. 5. #Ói≈£îqT »+≥ kÕfi¯fl |ü<ä∆‹ nq>± 1.1/2 I 5I1.1/2 n&ÉT>∑T\T ˝Ò<ë 4 n&ÉT>∑T\T, 5 n&ÉT>∑T\T, 6 n&ÉT>∑T\T kÕfi¯fl eT<Û´ä <ä÷s¡eTT‘√ ô|+#·e˝…qT.

#Ói≈£î q]πø j·T+Á‘·eTT e\q ñ|üj÷Ó >±\T :

»+≥ kÕfi¯fl |ü<ä∆‹˝À #Ós¡≈£î kÕ>∑T

1. #Ói≈£î q]πø ≈£L©\ düeTdü´qT ‘·≈î£ ÿe Ks¡TÑ√ düT\Te⁄>± n~Û>$∑ T+#·e#·Tà 2. ˇπø s√E˝À 5 qT+&ç 6 mø£sê\T qs¡T≈£î≥ j·T+Á‘·eTT <ë«sê kÕ<Û´ä eTÚ‘·T+~. Bìe\q |æ\ø£ ‘√≥\T düe÷qeTT>± ‘·«]‘· >∑‹q ô|+#·Tø=qT≥≈£î M\T ne⁄‘·T+~.

3. #Ói≈£î q]πø j·T+Á‘·eTT uÛÑ÷ eT{≤ºìøÏ qs¡T≈£î≥ e\q düTe÷s¡T mø£sêìøÏ 2`3 ≥qTï\T ~>∑Tã&ç ô|s¡T>∑T‘·T+~. n<˚ $<Ûeä TT>± ÁøÏ+~ ø£DT|ü⁄\˝À |ü+#·<ës¡ XÊ‘·+ m≈£îÿe>± ñ+&ÉT≥e\q bòÕ´ø£Øº ]ø£e] ô|]– #Ói≈£î <Ûsä ¡ ô|s¡>&∑ ÜìøÏ neø±X¯eTT ñ+~.

66

pHé 2010

#Ói≈£î q]πø j·T+Á‘e· TT˝ <ë«sê #Ói≈£î qs¡T≈£î≥ e\q q]øÏq #Ói≈£î ‘·«s¡‘>· ‹∑ q bòÕ´ø£Øº \≈£î #˚] #Ói≈£î ‘·÷ø£eTT, ]ø£e] qwübº ˛≈£î+&Ü n]ø£≥ºe#·TÃqT.

kÕ+πø‹ø£ düe÷#ês¡+ 4. #Ói≈£î q]πø j·T+Á‘·eTT\ e\q #Ói≈£î q]πø ≈£L©\ <Ûsä \¡ qT ìj·T+Á‹e#·e#·TÃ.

5. ø±\eTT‘√ dü+ã+<Û+ä ˝Ò≈î£ +&Ü ˇπø $<Ûeä TT>± #Ói≈£î q]πø <äs¡ ñ+#·e#·TÃqT. 6. #Ói≈£î q]πø j·T+Á‘·eTT <ë«sê #Ói≈£î qs¡T≈£î≥ e\q #Ói≈£î #Ó‘Ô· ∫qï eTTø£ÿ\T>± bı\eTT n+‘·{≤ |ü&TÉ ≥ e\q y˚d$ü ˝À ˙{Ï m<ä&› ìç , uÛ÷Ñ kÕsêìï ø±bÕ&ÉTø√e#·TÃqT. 7. #Ói≈£î q]πø j·T+Á‘·eTT˝ <ë«sê #Ói≈£î qs¡T≈£î≥ e\q q]øÏq #Ói≈£î ‘·«s¡‘>· ‹∑ q bòÕ´ø£Øº \≈£î #˚] #Ói≈£î ‘·÷ø£eTT, ]ø£e] qwübº ˛≈£î+&Ü n]ø£≥eº #·TÃqT.

$$<Ûä #Ós¡≈£î q]πø j·T+Á‘·eTT\ $es¡eTT\T e.dü+.

1.

2.

3.

4.

#Ói≈£î kÕ>∑T˝À j·÷+Árø£s¡D ~X¯>± eT<ÛäTø±Hé wüß>∑sY‡ e÷eT÷\T>± #Ós≈¡ î£ qs¡ø& £ ÜìøÏ ≈£L©\ <ë«sê nsTT‘˚ mø£sêìøÏ s¡÷. 200/` qT+&ç s¡÷. 600/` es¡≈î£ nedüsêìï ã{Ϻ Ks¡Tà ne⁄‘·T+~. nsTT‘˚ eT<ÛTä ø±Hé wüß>∑s‡Y yês¡T #Ós≈¡ î£ q]πø j·T+Á‘êìï düTe÷s¡T ˇø£ ø√{Ï q\uÛ’… \ø£\å s¡÷bÕj·T\ yÓ∫Ã+∫ ø=qT>√\T #˚XÊs¡T. Bì <ë«sê s¬ ‘’ T· ≈£î s¡÷. 220/` qT+&ç s¡÷. 240/` mø£sêìøÏ Ks¡Tà ne⁄‘·T+<äì, á j·T+Á‘e · TT e∫Ãq ‘·sT¡ yê‘· s¬ ‘’ T· \T #Ós≈¡ î£ kÕ>∑T≈£î eT≈£îÿe #·÷|ædTü H Ô êïsì ¡ eT<ÛTä ø±Hé wüß>∑s‡Y ndæd ô +º {Ÿ »qs¡˝Ÿ y˚TH˚»sY eT+<ä\|ü⁄ lìyêdüsêe⁄ >±s¡T ‘Ó*bÕs¡T.

n+X¯eTT ø£+ô|˙ j·T+Á‘·eTT yÓ÷&É˝Ÿ Ç+»qT ôV≤#Y.|æ. j·T+Á‘·eTT n) bı&Ée⁄ (MT≥s¡T¢) Ä) yÓ&É\TŒ (MT≥s¡T¢) Ç) m‘·TÔ (MT≥s¡T¢) 5. j·T+Á‘·eTT ãs¡Te⁄ (≥qTï\T) 6. #Ói≈£î qs¡T≈£î≥ 7. #Ói≈£î kÕfi¯fl eT<Ûä´ <ä÷s¡+ (MT≥s¡T)¢ 8. #Ói≈£î qs¡T≈£î kÕeTs¡∆´+ (≥qTï\T / >∑+≥\T) 9. &ûõ˝Ÿ ÄsTT˝Ÿ $ìjÓ÷>∑+ (©≥s¡T¢ / ≥qTï\T) 10. j·T+Á‘·eTT KØ<äT (s¡÷bÕj·T\T \ø£\å T) 11. düs¡|òüsê #˚j·TT &û\sY

#Ó’Hê Áu…õ˝Ÿ m˝Ÿ.dæ.{Ï. ÄkÕº|òt 7000 ôV≤#Y.mHé.m+.1000 ø±yéTø√ 108 330`370

<∏ësTT˝≤+&é ãTHée÷jYT mdt.myéT ` 130 135

6.50 1.60 2.90 5.70

6.50 2.40 4.30 16.00

6.90 2.10 3.97 8.00

|üP]Ô #Ós≈¡ î£ >∑&É 1.20

0.50 MT. eTTø£ÿ\T 0.50 MT. eTTø£ÿ\T 1.50 0.60`1.20`0.60

15`20

35`40

10`12

1.20

2.28

1.00

50`75

150

80

j·T˝Ÿ.dæ.{Ï. nÁ>√ yÓTw”Hé‡ *$Tf…&é, #ÓHÓ’ï

q÷´Vü‰˝…+&é H√sTT&É j·TT.|æ.

bòÕyéT Ç+|æ¢yÓT+{Ÿ‡ (Ç+&çj÷· ) Áô|.’ *. #ÓHÓ’ï

Á|üeTTKTì e÷≥

pHé 2010

67

` nÁ– øÏ¢ìø˘ &Ódtÿ uÛ≤s¡‘˝Y Àì |Á »ü \T yÓ$’ <Û´ä uÛ]Ñ ‘·yTÓ qÆ _j·T´+ s¡ø±\qT $ìjÓ÷–+#·&+É #·÷dæ yê{Ï >∑T]+∫ n&ç– $esê\T ‘Ó\TdüTø=ì dü+‘√wæ+#êqì yÓTøÁÆ √kÕ|òºt n~ÛH‘˚ · _˝Ÿ>π {Ÿ‡ $e]+#ês¡T.

‘·eT bòÂ+&˚wHü é <ë«sê ∫qï ø£eT‘·+<ës¡T\T eTTK´+>± eTVæ≤fi≤ s¬ ‘’ T· \≈£î e´ekÕj·÷_Ûeè~∆˝À düV≤ü ø£]+#ê\qï<˚ <Û´˚ j·TeTì $e]+#ês¡T. s¡Tyê+&Ü, |òTü Hê e+{Ï n‹∫qï <˚XÊ\˝À e´ekÕj·÷ì≈£îqï bÁ Õ<Ûëq´‘·qT >∑T]Ô+∫, <ëì |Á uü ≤Û yêìï n+#·Hê y˚dæ ì<ÛTä \T Ks¡Tà #˚kÕÔeTì ‘Ó*bÕs¡T.

es¡<\ä T, Á|üøè£ ‹ ;Ûu‘ÑÛ ê‡\qT ‘·≥Tºø=ì ≈£L&Ü n~Ûø£ ~>∑Tã&çq+~+#˚ ø=‘·sÔ ø¡ +£ uÛ≤s¡rj·T e] e+>∑&Ü\qT yÓTÁÆ ø√kÕ|òºt n~ÛH‘˚ · _˝Ÿ>π {Ÿ‡ Á|üX+¯ dæ+#ês¡T. Á|ü|+ü #·+˝À Äø£*ì, ù|<ä]ø±ìï ìs¡÷à*+#·&ÜìøÏ yêwæ+>∑Hº ˝é À @Á|æ˝Ÿ 23q 600 $T*j·THé nyÓT]ø£Hé &Ü\s¡‘¢ √ |ü<øäÛ ±ìï ÁbÕs¡+_Ûd÷ü Ô Äj·Tq á $wüj÷· ìï ‘Ó*bÕs¡T. >∑‘· dü+e‘·‡s¡+ uÛ≤s¡‘Y˝Àì ˇø£ ÁbÕ+‘êìï dü+<ä]Ù+∫q|ü &ÉT nø£ÿ&ç Á|ü»\T yÓ’$<Ûä´uÛÑ]‘·yÓTÆq _j·T´+ s¡ø±\qT $ìjÓ÷–+#·&+É #·÷dæ yê{Ï >∑T]+∫ n&ç– $esê\T ‘Ó\TdüTø=ì dü+‘√wæ+#êqì Äj·Tq á dü+<äs“¡ +¤ >± $e]+#ês¡T. es¡<eä TT+|ü⁄ ‘·≥Tºø=ì n‘·´~Ûø£ ~>∑Tã&çìdü÷Ô á s¡ø±\ $‘·HÔ ê\T Á|ü|+ü #·+˝À ÄVü‰s¡uÁÑÛ <ä‘≈· î£ e÷s¡<Z sä Ù¡ ø£+>± e÷sêj·Tì nHêïs¡T. ‘·eT |ü<øä∏ +£ ‘·–q \øå±´\qT ìπs•∆ +#·Tø=ì, s¬ ‘’ T· \ Äø±+ø£\å T Á|üuTÑÛ ‘ê«\ ã\e‘·sÔ y¡ TÓ qÆ eT<ä‘› T· ‘√ eTT+<äT≈£î yÓ\T‘·T+<äì _{Ÿ>π {Ÿ‡ ‘Ó*bÕs¡T. <ë]Á<ë´ìï n~Û>$∑ T+#˚+<äT≈£î q÷‘·q ˇs¡e&ÉT\T, |ü]XÀ<Ûqä \ <ë«sê <˚XÊ\T eT]+‘· eTT+<äT≈£î yÓfi≤fl\H˚~ ‘·eT \ø£´å eTì ‘Ó*bÕs¡T. Ç|üŒ{Ïøπ nH˚ø£ ÁbÕ+‘ê\˝À |ü]dæ‘∆ T· \T yÓTs¡T>∑T|ü&TÉ ‘·Tqï≥T¢>± ø£qT>=HêïeTì, r|æ ã+>±fi≤<äT+|ü\T, yÓTTø£ÿC§qï |ü+≥\T Á|ü‹≈£L\ |ü]dæ‘∆ T· \˝À ≈£L&Ü n~Ûø√‘·Œ‹Ô yÓ|’ ⁄ü kÕ>∑T‘·THêïj·Tì $e]+#ês¡T. düs¬ q’ •ø£D å , e÷¬sÿ{Ï+>¥ kÂ\uÛ´Ñ ‘·qT ø£*Œ+#·&+É <ë«sê s¬ ‘’ T· \T ‘·eT ø£èwæøÏ ‘·–q |ò*ü ‘ê\qT bı<ä>\∑ T>∑T‘ês¡ì _˝Ÿ #ÓbÕŒs¡T. ‘·eT bòÂ+&˚wHü é <ë«sê ∫qï ø£eT‘·+<ës¡T\T eTTK´+>± eTVæ≤fi≤ s¬ ‘’ T· \≈£î e´ekÕj·÷_Ûeè~∆˝À düVü≤ø£]+#ê\qï<˚ <Û˚´j·TeTì $e]+#ês¡T. s¡Tyê+&Ü, |òüTHê e+{Ï n‹∫qï <˚XÊ\˝À e´ekÕj·÷ì≈£îqï ÁbÕ<Ûëq´‘·qT >∑T]Ô+∫, <ëì Á|üu≤Û yêìï n+#·Hê y˚dæ ì<ÛTä \T Ks¡Tà #˚kÕÔeTì ‘Ó*bÕs¡T. >∑‘· dü+e‘·‡s¡+ |æ{Ÿ‡ãsY˝Z À õ 20 <˚XÊ\ dü<dä Tü ‡˝À Á|ü|+ü #·u≤´+≈£î ãè+<ä+ düeT]Œ+∫q ìy˚~ø£\ Ä<Ûës¡+>±, <ë‘·\ düV‰ü j·÷ìøÏ Ç∫Ãq |æ\T|ü⁄ Ä<Ûës¡+>±q÷, ª© nœ\μ˝À »]–q õ 8 <˚XÊ\ dü<dä Tü ‡ dæbÕò s¡T‡\ y˚Ts¡≈î£ Äø£*, <ë]Á<ä´ ìyês¡D≈£î nqT>∑TD+>± ‘·eT bòÂ+&˚wHü é ô|q’ ‘Ó*Œq ì~Ûì @sêŒ≥T #˚d+æ <äì _˝Ÿ>π {Ÿ‡ $e]+#ês¡T. Á|ü|+ü #· Ä]∆ø£ e´edü˝ú À ˇø£ _*j·THé Á|ü»\T Äø£*‘√ |üdTü \Ô T+&É&+É XÀ#·˙j·T+. á ô|qT düyê˝ŸqT n~Û>∑$T+#˚+<äT≈£î Ç|ü &ÉTqï |ü]$T‘· eqs¡T\T dü]b˛eì, Äø£*ô|’ b˛sê{≤ìøÏ eT]ìï e´ekÕj·÷_Ûeè~∆ |ü<øäÛ ±\T s¡÷bı+<ä&+É nedüse¡ Tì á ø±s¡´Áø£eT+˝À bÕ˝§Zqï nyÓT]ø± Ä]∆ø£ eT+Á‹ ‹e÷‹ >¬ sTT&ÉïsY ‘·eT Á|üd+ü >∑+˝À ù|s=ÿHêïs¡T. Äø£*, <ë]Á<ä´ ìs¡÷à\q ì~ÛøÏ Ç|üŒ{Ïøπ nyÓT]ø± 475 $T*j·THé &Ü\s¡T,¢ ø¬ q&Ü 230 $T*j·THé nyÓT]ø± &Ü\s¡T,¢ ôdŒsTTHé 95 $T*j·THé\ nyÓT]ø± &Ü\s¡T,¢ <äøD åÏ ø=]j·÷ 50 $T*j·THé &Ü\s¡q¢ T Á|üø{£ +Ï ∫+~. <ëì‘√ bÕ≥T _¬ø eT]j·TT ªª$T*+&Ü ` >π {Ÿ bòÂ+&˚wHü μé μ eTs√ 30 $T*j·THé &Ü\s¡Tq¢ T <ë]Á<ä´ ì~ÛøÏ $sêfi¯+>± Á|üø{£ +Ï #ês¡ì ‘Ó*bÕs¡T.

68

pHé 2010

eØ®ìj·÷ bı>±≈£î≈£î eT+∫ &çe÷+&é eØ® ÷+&é düTsπ wtu≤ãT≈£î |òTü q+>± M&√ÿ\T düuÑÛ Á|ü|+ü #· <˚XÊ˝À¢ uÛ≤s¡‘<· X˚ ¯ eØ®ìj·÷ bı>±≈£î≈£î (mHém˝Ÿmdt

@]j·÷) eT+∫ &çe÷+&é ñ+<äì bı>±≈£î uÀs¡T¶ e÷J #Ûs’Ó à¡ Hé C…. düTsπ wtu≤ãT ‘Ó*bÕs¡T. Ç{°e\ uÀs¡T¶ qT+&ç ã~© nsTTq Äj·TqqT kÕúìø£ 1e bı>±≈£î y˚\+ øπ +Á<ä+ e<ä› õ˝≤¢˝Àì »+>±¬s&ç>¶ ÷∑ &Ó+ 1,2 ø=j·T´\>∑÷&Ó+, >√bÕ\|ü⁄s¡+, <˚es¡|*ü ¢ y˚\+ øπ +Á<ë\≈£î #Ó+~q s¬ ‘’ T· \T |òTü q+>± düHêàì+#ês¡T. á nsTT<˚fifl¯ ˝À bı>±≈£î neTàø±\ |ü≥¢ s¬ ‘’ T· \≈£î uÀs¡T¶ n+&É>± ì\∫+<äì düTsπ wtu≤ãT ‘Ó*bÕs¡T. Á|ü|+ü #· <˚XÊ˝À¢H˚ eTq bı>±≈£î≈£î yêDÏ»´|üs+¡ >± &çe÷+&é ñ+<äHêïs¡T. –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ ‘Ó|Œæ +#·&ÜìøÏ bı>±≈£î ø£+ô|˙\ qT+&ç <Ûsä q¡ T bı+<ä&+É nq÷Vü≤´yÓTqÆ |ü]e÷DeTì nHêïs¡T. eØ®ìj·÷ bı>±≈£î |ü+&ç+#˚ s¬ ‘’ T· \T ˇ&ç<Tä &ÉT≈£î\T –≥Tºu≤≥T <Ûsä ¡ ‘Ó|Œæ +#·&ÜìøÏ ‘·≥Tº≈î£ ì ì\ã&Ü\ì dü÷∫+#ês¡T. »+>±¬s&ç>¶ ÷∑ &Ó+ bı>±≈£î s¬ ‘’ T· dü+|òTü + n<Û´ä ≈£îå \T ø£sê≥+ s¬ &çH¶ êj·TT&ÉT, bı>±≈£î ø£+ô|˙\ qT+&ç <Ûsä q¡ T <˚es¡e*¢ dü+|òTü + n<Û´ä ≈£îå \T Ä#·+≥ >√bÕ\ø£èwü,í ø=j·T´\>∑÷&Ó+ dü+|òTü n<Û´ä ≈£îå \T ø±ø£s¢¡ dü÷s¡´Á|üø±X¯sêe⁄, bı+<ä&+É nq÷Vü≤´yÓTqÆ |ü]e÷DeTì bı>±≈£î uÀs¡T¶ e÷J >√bÕ\|ü⁄s¡+ dü+|òTü + n<Û´ä ≈£îå \T >∑<›˚ yÓ+ø£fXÒ «¯ s¡sêe⁄\T #Ûs’Ó à¡ HéqT >∑»e÷˝‘√ dü‘ÿ· ]+∫, |üP\ øÏØ≥+ <ä]+|üCXÒ Ês¡T. Äj·Tq ùde\≈£î >∑Ts¡T>Ô ± C≤„|øæ q£ T n+<äCXÒ Ês¡T. bı>±≈£î uÀs¡T¶ düuTÑÛ ´\T >∑<›˚ X‚w–ü ]sêe⁄, #Ûs’Ó à¡ Hé C…. düTsπ wtu≤ãT nHêïs¡T. ãÁ~¬s&ç,¶ >∑<›˚ •esêeTÁ|ükÕ<é, ø£sê≥+ s¬ &çu¶ ≤ãT\T e÷{≤¢&TÉ ‘·÷ düTsπ wtu≤ãT Vü≤j·÷+˝ÀH˚ øÏ˝À bı>±≈£î eØ®ìj·÷ bı>±≈£î |ü+&ç+#˚ s¬ ‘’ T· \T <Ûsä ¡ s¡÷. 100/- qT+&ç s¡÷. 123/- es¡≈î£ bı+<ä>*∑ >±eTì nHêïs¡T. y˚\+ øπ +Á<ë˝À¢ s¬ ‘’ T· \≈£î ˇ&ç<Tä &ÉT≈£î\T ‘·≥Tº≈î£ ì ø±e\dæq nìï kÂø£sê´\qT düeT≈£LsêÃs¡Hêïs¡T. ø=j·T´\>∑÷&Ó+˝À yÓT>±bò˛s¢ Y y˚\+ øπ +Á<ä+ áj·Tq ì\ã&Ü\ì dü÷∫+#ês¡T. Vü≤j·÷+˝ÀH˚ e∫Ã+<äì ø=ìj·÷&Üs¡T. KeTà+ õ˝≤¢ s¬ ‘’ T· Hêj·T≈£î&ÉT j·TT.mdt Á|üø±X¯sêe⁄, »+>±¬s&ç>¶ ÷∑ &Ó+ eØ®ìj·÷ bı>±≈£î dü+|òTü + e÷J n<Û´ä ≈£îå \T >∑<›˚ \ø£ÎDsêe⁄, |æqïeTH˚ì sê<Ûëø£èwü,í eØ®ìj·÷ bı>±≈£î dü+|òTü + »qs¡˝Ÿ ôdÁø£≥Ø >¬ &Ée¶ TqT>∑T dü‘´· Hêsêj·TD, ◊<äTy˚\ øπ +Á<ë\qT+&ç ô|<äm› ‘·TqÔ s¬ ‘’ T· \T bÕ˝§ZHêïs¡T.

pHé 2010

69

70

pHé 2010

e+&˚ nedüs¡+ ˝Òì _j·T´+ uÛ≤s¡‘· XÊgy˚‘·Ô\T ø=‘·Ô>± n~Ûø£ ~>∑Tã&çì#˚à kÕ|òtº _j·T´+ ø£qT>=Hêïs¡T. Ç‘·s¡ _j·T´+ e˝… M{Ïì e+&Ée\dæq nedüs+¡ ˝Ò<Tä . Bìe\¢ düeTj·T+ #ê˝≤ ø£\dæ edüT+Ô ~. ôdô|º+ãs¡T 2009 ÁbÕs¡+uÛÑ+˝À uÛ≤s¡‘· XÊgy˚‘·Ô\T e+&˚ nedüs¡+ ˝Òì _j·T´+ ø£qT>=Hêïs¡H˚ yês¡Ô Á|ü|+ü #·eT+‘ê yê´|æ+∫+~. á _j·T´+ øπ e\+ ˙{Ï˝À Hêqu…&‘ç ˚ dü]b˛‘·T+~. Bìï ÄVü‰s¡+>± $ìjÓ÷–+#·Tø√e#·TÃ. #ê˝≤ <˚XÊ\˝À Á|üC≤˙ø£+ <ë]Á<ä´+‘√ b˛wüø£ $\Te ˝À|æ+∫ Çã“+<äT\T |ü&TÉ ‘·THêïs¡T. |ü˝¢… ÁbÕ+‘·+˝À Á|ü»\T e+≥≈£î nedüsy¡ TÓ qÆ Ç+<Ûqä + <=s¡øø£ £ nH˚ø£ Çã“+<äT\T |ü&TÉ ‘·THêïs¡T. á ø=‘·Ô s¡ø+£ _j·T´+ πøe\+ Hêqu…{Ϻ $ìjÓ÷–+#·Tø√e#·TÃ. uÛ≤s¡‘Y˝À á _j·T´+ ù|s¡T ªn|ò÷ü ìuÀsêμ>± |æ\TdüTHÔ êïs¡T. nkÕ‡+ e´ekÕj·T $X¯«$<ë´\j·T+˝Àì &Ó{’ u° ≤sY s¬ d’ t ùdwº Hü é øπ +Á<ä s¬ d’ t ]ôdsYà Çìdæ≥ º ÷´{Ÿ dü+j·TTø£+Ô >± á ø=‘·Ô s¡ø+£ _j·T´+ ø£qT>=Hêïs¡T. á ø=‘·Ô ªn|òTü ÀìuÀsêμ $‘·qÔ + ÁπøÁå ‘· kÕ›sTT |ü]XÀ<Ûqä |üP]ÔsTTq≥T¢ , |ò*ü ‘ê\T dü+‘·è|æøÔ s£ +¡ >± ñqï≥T¢ &Üø£sº Y n<Ûë´ ‘Ó*bÕs¡T. á kÕ>∑T≈£î nqTyÓq’ Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ, yÓduºt +… >±˝Ÿ, ;Vü‰sY\˝À ≈£L&Ü ‘·«s¡˝À ÁbÕs¡+_Û+#·qTqï≥T¢ Äj·Tq ‘Ó*bÕs¡T. Á|üdTü ‘Ô +· á $‘·qÔ + e÷¬sÿ{À¢øÏ $&ÉT<ä\ #˚jT· ã&ç+~. nsTT‘˚ s¬ ‘’ T· \≈£î |ü+|æD° #˚jT· &ÜìøÏ dü]|ü&Ü $‘·HÔ ê\T ˝Òe⁄. 2010 n+‘êìøÏ s¬ ‘’ T· \≈£î |üP]Ô kÕ›sTT˝À $‘·HÔ ê\T düs|¡ süò ê #˚ùd neø±X¯eTTqï≥T¢ ª&Üø£sº Y n<Û´ä μ ‘Ó*bÕs¡T. kÕ<Ûës¡D $‘·qÔ kÕ>∑Tø£Hêï á ø=‘·Ô $‘·qÔ kÕ>∑T≈£î Ks¡Tà n~Ûø£+>± ñ+&É<äì ‘·*bÕs¡T. á ø=‘·Ô $‘·Ôq kÕ>∑T≈£î Á|ü‘˚´ø£ C≤>∑s¡Ô\T rdüTø√e\dæq nedüs¡+ ˝Ò<äT. ~>∑Tã&ç ôV≤ø±ºsT¡ ≈£î 4.5 ≥qTï\ es¡≈î£ ek˛Ô+~. ø£qTø£ s¬ ‘’ T· \≈£î m+‘√ ˝≤uÛ+Ñ #˚≈L£ s¡TdüT+Ô ~, $ìjÓ÷>∑<ës¡T\≈£î m+‘√ ˝≤uÛ+Ñ #˚≈L£ s¡T‘·T+<äì &Üø£sº Y n<Û´ä ‘Ó*bÕs¡T.

øÏkÕHé MT&çj·÷ ÇH√ïy˚wüHé‡ Åô|’. *. bÕ¢{Ÿ HÓ+. 5, MJR s¬ dæ&ìÓ ‡, $sƒ˝¡ Ÿ q>∑s,Y ∫q‘√ø£≥,º q÷´ uÀsTTq|ü*,¢ dæø+Ï Á<ëu≤<é ` 11 bò˛Hé : 040`27957082, bòÕ´ø˘‡ : 040`27957081 HÓ+.

#·+<ë <ës¡Tì $es¡eTT\T

‘˚~ : ......................

#·+<ë <ës¡Tì ù|s¡T : .......................................................................................................................................................... ‘·+Á&ç ù|s¡T :....................................................................................................................................................................... ∫s¡THêe÷ : ..................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... ................................................................................................ |æHé ø√&é : ............................................................... ej·TdüT‡ : ............... $<ä´ : ................................ bò˛Hé HÓ+. :............................................................... eè‹Ô : .............................................. ($es¡ e TT\T ............................................................................... ....................................................................................................................................................................................) #·+<ë $es¡eTT\T : ............................................................................................................................................................ #Óø˘ / &ç.&ç. / q>∑<Tä s¡o<äT HÓ+. .............................................................................................................................................

s¡÷.

(nø£ås¡eTT˝≤ ............................................................................. s¡÷bÕj·T\T e÷Á‘·y˚T) e÷dü|Áü ‹ø£ ø±e\dæq yês¡T á ≈£L|üHqé T ø£‹]Ô +∫ ô|’ ∫s¡THêe÷≈£î |ü+|ü>\∑ s¡T

71

pHé 2010

¬s’‘·T\qT ñ‘·Œ‹Ô<ës¡T\T>±qT, kÕ+πø‹ø£ ì|ü⁄DT\T>±qT >∑T]Ô+#˚ düe÷»+ ø=s¡≈£î, ø£\\T >∑+≥THêïqT, n‘·´+‘· $\TyÓ’q uÛÑ÷$T|ü⁄Á‘·Tì>± ¬s’‘·TqT >ös¡$+#˚ s√E ø=s¡≈£î y˚∫ #·÷düTÔHêïqT,,, ˇø£ <ës¡Ùì≈£îì>± e´ekÕj·T+. Ä]∆ø£ e´edüú\ |ü]|ü⁄wº·‘·≈£î H˚qT ôd’‘·+ dü$T<äqe⁄‘êqT,,,,, C…’ øÏkÕHé!

C…’ C…’ øÏkÕHé!!

e´ekÕj·T+ nìïeè‘·TÔ\ ø£+fÒ ÁbÕNqyÓTÆq~. e÷qeC≤‹ eTqT>∑&≈É î£ eTTK´yÓTq Æ ÄVü‰sêìï n+~+#·&ÜìøÏ Ä~eTø±\+ qT+&ç e÷qe⁄&ÉT nH˚ø£ Á|üÁøÏj·T\qT #˚|ü{≤º&ÉT. Á|üø£è‹ì, $T–*q Je C≤˝≤ìï ‘·q n<äT|ü⁄˝À ñ+#·T≈£îì ˙s¡T, uÛ÷ Ñ $T, n&Ée⁄\ô|’ Ä~|ü‘ê´ìï dü+bÕ~+#ês¡T. á H˚|< ü ´äÛ +˝À e÷qe | Á >ü ‹ ∑ dü÷∫ø£≈î£ ∫Vü≤ï+>± ne‘· ] +∫q z n<ä T “ ¤ ‘ · y Ó T Æ q ø£ fi ¯ e´ekÕj· T +. e´ekÕj· T ≈£î≥T+ã+˝À »ìà+∫ Ä bÁ ÕNq eè‹Ô <ë«sê nq+‘·ø√{Ï e÷qe C≤‹øÏ ‹+&ç| ô fÒº ãèVü≤‘·sÔ ¡ ø£se Ô¡ ´+˝À ñqï |ü$‘Á y · TÓ q Æ s¬ ‘’ T· dü+düÿè‹øÏ düe÷»+˝À ñqï‘· kÕ∆Hêìï ø£*Œ+#ê\H˚ \ø£å´+ @Hê{ÏqT+&√ ñqï~. ‘·q≈£î ‘êqT ø=y=«‹Ô˝≤ ø£]–b˛‘·÷ düe÷» JeHêìï mH√ï ‘· s ê\T>± Á | ü u Û ≤ $‘· + #˚ d ü T Ô q ï ¬ s ’ ‘ · q ï ø£ c Õº \ ˝À, ø£ ˙ ï fi ¯ fl ˝ À bÕ\T|ü+#·Tø√yê\H˚ eTVü≤‘·Ôs¡ ÄX¯j·T |üs¡´ekÕqy˚T ªªnÁ– øÏ¢ìø˘μμ |üÁ‹ø£ kÕú|üq≈£î <ë]rdæ+~. ∫s¡ø±\+>± ñqï ø√]ø£≈£î düVü≤#·s¡ e´ekÕj·T XÊgE„\ eT<ä‘› T· Ç‘·$T<ä+∆ >± \_Û+∫+~. | Á øü ±X¯+ õ˝≤¢, e÷s¡ ÷ º s ¡ T eT+&É \ +, ø√q+øÏ Á > ±eT+˝À eT<Û ä ´ ‘· s ¡ > ∑ ‹ ¬ s ’ ‘ · T ≈£î≥T+ã+˝À »ìà+∫, u≤\´+˝À $<ë´uÛ≤´dü+ #˚düTÔqï s√E\˝À Hêqï>±s¡T, Ç‘·s¡ ¬s’‘·T\T düèwæº+∫q ÁX¯yÓTÆø£ Jeq kÂ+<äs¡´|ü⁄ nqTuÛÑ÷‘·T\T Ç|üŒ{Ïø° eTqdüT˝À ø£<ä˝≤&ÉT‘·÷ ìs¡+‘·s¡ ¬s’‘·Tùde≈£î n+øÏ‘·+ ø±yê\qï Bø£åqT |ü⁄qs¡T‘˚Ôõ+|ü #˚düTÔHêïsTT. e÷<Ûä´$Tø£ $<ä´ nq+‘·s¡+ e´ekÕj·T eè‹ÔøÏ dü+ã+<Ûä+ ˝Òì Ç‘·s¡ eè‘·TÔ\ $<ä´ CÀ*øÏ b˛≈£ î +&Ü ñ<ë´qeq ø£ fi ≤XÊ\˝À nø£ å s ¡ |ü ⁄ cÕŒ \ qT ùdø£]+#·T≈£îì, Ä<ÛäTìø£, kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+‘√ ùd<ä´s¡+>∑+˝À eT]+‘· |ü#·Ã<äHêìï |ü⁄\TeTTø√yê\qï Äø±+ø£å‘√ ñqï‘· $<ä´qT nuÛÑ´dæ+#êqT. ñ<ë´qeq $<ä´˝À e´ekÕj·÷ìøÏ n<äq|ü⁄ eqs¡T>± ñqï ‘√≥\ ô|+|üø£+, |üP\T, |ü+&É¢ ñ‘·Œ‘·TÔ\qT, $T]Ã, |ü‹Ô, bı>±≈£î, n|üsê\T $kÕÔs¡+>± |ü+&ç+#˚ $C≤„Hêìï eT÷≥ø£≥Tºø=ì Á|üuÛÑT‘·« ñ<√´–>± s¬ ‘’ T· ≈£î #˚sT¡ yÓ’ yê]˝À ˇø£]>± ìs¡+‘·s+¡ Vü≤]‘· $|üe ¢ +˝À ©q+ ø±yê\ì Ä•+#êqT. KeTà+õ˝≤¢, ø=‘·>Ô ÷ ∑ &Ó+˝À ñ<ë´qeq XÊU≤~Ûø±]>± ñqï düeTj·T+˝À düe÷»+˝Àì n≥º&TÉ >∑T esêZ˝q ’…

–]»qT\T, <ä[‘·T\T, ã\V”≤qesêZ\T, Ä~yêo ¬s’‘·T\ J$‘ê\T <äTs¡“¤s¡+>± ñqï≥T¢ ø£qT>=HêïqT. ÄX¯j·TkÕ<Ûäq˝À @<√ ˝À≥T ñqï≥T¢, ñ<√´>∑ <Ûäsêàìï m+‘· u≤>± ìs¡«]Ô+∫Hê ¬s’‘ê+>±ìøÏ #ê*qìï ùde\T n+~+#·&É+ ˝Ò<äH˚ ø£\es¡+ |ü{Ϻ |”&çdüTÔqï düeTj·T+˝À, ˇπø Ä˝À#·Hê $<Ûëq+>∑\ düVü≤#·s¡T\ düVü≤ø±s¡+‘√ e´ekÕj·T ñ|üø£s¡D≤\ düs¡|òüsê s¡+>∑+˝À Á|üy˚•+#êqT. ¬s’‘·T\ ø£cÕº\qT, yê{ÏøÏ ø±s¡D≤\qT ø£fi≤XÊ\˝À n<Ûä´j·Tq+ #˚düTÔqï|ü &ÉT Ä ‘·s¡Tyê‘· n~Ûø±]>± |üì #˚düTÔqï|ü &ÉT ≈£L\+≈£îwü+>± ns¡∆+

#˚düT≈£îì, düeTdü´\≈£î XÊÅd”Ôj·T |ü]cÕÿs¡eTH˚ ∫øÏ‘·‡<ë«sê ñ|üXe ¯ Tq+ ø£*–+#˚+<äT≈£î | Á d ü Tü ‘Ô +· MT&çj÷ · s¡+>∑+˝À Hêe+‘·T ø£s¡Ôyê´ìï ìs¡«Væ≤+#˚+<äT≈£î eTT+<äT≈£î e#êÃqT. düeTø±©q Á|ükÕs¡ e÷<Ûä´e÷˝À¢ ¬s’‘·qï |ü≥¢ $eø£å‘· e´ø£ÔeTe⁄‘·Tqï H˚|ü<Ûä´+˝À ªøÏkÕHé MT&çj·÷ ÇH√ïy˚wüHé‡μ dü+düúqT kÕú|æ+∫, <ëìøÏ nqTã+<Ûä+>± Ç+≥sYHÓ{Ÿ e÷<Ûä´eT+˝À ‘Ó\T>∑T¬s’‘·T >=|üŒ‘·Hêìï Á|ü|ü+#êìøÏ #êfÒ+<äT≈£î www.kisanmedia.com, www.agriclinic.org yÓuŸôd’{Ÿ\qT ÁbÕs¡+_Û+#·qTHêïeTT. n+‘·≈£îeTT+<äT ‘=*Á|üj·T‘·ï+>± ªnÁ–øÏ¢ìø˘μ e´ekÕj·T e÷dü|üÁ‹ø£qT ‘Ó\T>∑T Á|ü»\ eTT+<äT≈£î ‘ÓdüTÔHêïeTT. ‘Ó\T>∑T |üÁ‹ø± s¡+>∑ #·]Á‘·˝À ø£˙, $˙ ms¡T>∑ì Ø‹˝À düeTÁ>∑ e´ekÕj·T $C≤„q+ n+~+#˚+<äT≈£î XÊj·TX¯≈£îÔ˝≤ Á|üj·T‹ïdüTÔHêïqT. á Hê ø£èwæøÏ ‘√{Ï e´ekÕj·T XÊgE„\‘√ bÕ≥T kÕe÷õø£, sê»ø°jT· , dü«#·Ã¤+<ä dü+düú\ qT+&ç ÄodüT‡\T \_Û+#·&É+‘√ ~«>∑TD°ø£è‘· ñ‘ê‡V≤ü +‘√ eTT+<äT≈£î yÓfió¯ ‘·THêïeTT. MT&çj÷ · dü+dü\ú ìs¡«Vü≤D‘√ bÕ≥T sêh+˝Àì $$<Ûä bÁ Õ+‘ê\˝À e´ekÕj·T $C≤„Hêìï s¬ ‘’ T· \≈£î n+~+#˚+<äT≈£î ÁbÕ+rj·T dü<ädüT‡\T, ôd$THês¡T¢, Ç‘·s¡ e÷sêZ\˝À ìs¡«Vü≤D <ë«sê s¬ ‘’ T· \≈£î #˚sT¡ ej˚T´+<äT≈£î ø£èwæ #˚dTü H Ô êïeTT. s¡+>∑T\ Vü≤]$\T¢˝≤ MT eTT+<äT≈£î edüTq Ô ï nÁ–øÏì ¢ ø˘ |ü‹ Á ø£qT Äos¡«~+#·&+É <ë«sê, uÛÑ$wü´‘Y <ës¡Ùìø£ ¬s’‘·Tùde \øå±´\≈£î #˚j·T÷‘· ìyê«\ì $E„\T, n_Ûeè~∆ ø±eTTø£\T n+<ä]˙ n]∆düTÔHêïeTT. ªªH˚qT ôd’‘·+ Á|ü|ü+#ê–ïøÏ dü$T<ÛäH=ø£ÿ{Ï ÄVüQ‹#êÃqTμμ nH˚ dü÷Œ¤]Ô‘√ düe÷» ìs¡¢øå±´ìøÏ >∑T¬s’q nX‚wü nqï<ë‘·\≈£î e÷ nÁ–øÏ¢ìø˘ |üÁ‹ø£qT n+øÏ‘$ · TdüTH Ô êïeTT. s¬ ‘’ ˚ sêE ø±uÀj˚T s√E\≈£î kÕ«>∑‘+· |ü\T≈£î‘·÷ á ø£s¡Ôe´+˝À dü$T<ÛäqT n]Œ+#ê\qï dü<ëX¯j·Ty˚T BìøÏ Áù|s¡D. á nø£så ¡ eTVü‰j·TC≤„ìï bÁ Õs¡+_Û+#·&ÜìøÏ eTT+<˚ nH˚ø£ eT+~ ô|<ä›\T, ùdïVæ≤‘·T\T, eTÚœø£+>± ‘·eT ÄodüT‡\T n+<äCÒXÊs¡T. |üÁ‹ø£ |üì ÁbÕs¡+uÛÑ+ ø±>±H˚ nH˚ø£eT+~ Væ≤‘·T\T, bÕ]ÁXÊ$Tø£y˚‘·Ô\T, Á|üC≤ J$‘·+‘√ düìïVæ≤‘· dü+ã+<Ûë\T ø£*Zq H˚‘·\T *œ‘· |üPs¡«ø£+>±qT, eT]ø=+‘·eT+~ XÁ j ‚ ÷ Ó _Û˝≤wüß\T, s¬ ‘’ T· u≤+<Ûe ä ⁄\T | Á øü ≥ £ q s¡÷|ü+˝À ‘·eT Äosê«<ëìï n+<äCÒXÊs¡T. Ms¡+<ä] ÄodüT‡\T Hê u≤<Ûä´‘·qT eT]+‘· ô|+#êsTT. ìs¡+‘·s¡ ¬s’‘·T ùde≈£î ªnÁ– øÏ¢ìø˘μ |üÁ‹ø£ <ë«sê |ü⁄qs¡+øÏ‘·+ ne⁄‘êqì Á|ü‹q #˚dü÷Ô..... Ç≥T¢

(@\÷] kÕ+ã•esêe⁄,

)

M.Sc., (Hort)

72

pHé 2010