Issuu

Zorg met een menselijk gelaat

Senioren

JAARBLAD GERIATRIE, JAARLIJKSE UITGAVE AZ VESALIUS, JAARGANG 4

Agenda ouderenweek 2021 activiteiten in ons ziekenhuis Maandag 15 november 10.00 uur: Zingevingsgesprekken, B0-C0

Dinsdag 16 november 10.30 uur: Zingevingsgesprekken, B4 14.00 uur: Zingevingsgesprekken, E1

Woensdag 17 november 10.30 uur: Film uit de tijd van toen, ergolokaal B0-C0 12.00 uur: Feestmenu voor alle opgenomen patiënten

Donderdag 18 november 10.30 uur: Zingevingsgesprekken, B1

Vrijdag 19 november 10.30 uur: Film uit de tijd van toen, ergolokaal B0-C0

Jaarblad geriatrie 2021

Vreemde tijden

INHOUD

Heel de wereld staat al bijna twee jaar in rep en roer. COVID-19 nam ieders leven in beslag en dus ook dat van de senioren in ons ziekenhuis.

Voorwoord

Afgezonderd van familie en vrienden, beperkt zijn in doen en laten, angst en een gebrek aan opbeurende knuffels, … Het was een zwaar verdict. Het belang van mentale gezondheid kwam meer dan eens ter sprake.

Ben ik te oud voor psychische klachten?

Een actieve senior is een tevreden senior

Botontkalking voorkomen en behandelen

Hier klopt iets niet. Over ouderenmisbehandeling

De valkliniek, om vallen te voorkomen

Onze zorgverleners deden hun uiterste best om voor contact met de buitenwereld te zorgen. Whatsapp, video-chats en andere sociale media deden hun intrede op onze geriatrische afdelingen. Ze zorgden voor mooie momenten in moeilijke tijden. Senioren met Pit kijkt graag positief vooruit. Ouder worden zorgt soms voor – vaak fysieke – ongemakken, maar het leven blijft boeiend. Ook na je 75ste. Dus ja, u krijgt van ons informatie over osteoporose, ouderdomsheesheid en knie- en heupprotheses. Maar we hebben het ook over mentaal fit blijven, lekker eten en leuke uitstapjes. Misschien doet u binnenkort wel eens een dansje terwijl onze Spotifyplaylist door de boxen schalt. We wensen het u alvast van harte toe. Veel leesplezier.

Een nieuwe heup of knie

Lekker eten na corona

Colofon

Houd uw stem fit

Eindredactie Sarina Simenon Sonja Stulens

Dominique Stas, zorgmanager

Redactie Carina Duijsters Belinda Goyen Valerie Hauben Fotografie Karen Parthoens Daniëlle Jackers Sarina Simenon Sarah Stassen Vormgeving Sonja Stulens Ann-Cathérine Verjans Karen Vandersteen Kristel Vanhelden Verantwoordelijke uitgever Team diëtisten malnutritie az Vesalius

Ouder worden, een ervaringsdeskundige aan het woord

Breinbreker

az Vesalius

Te oud voor psychische problemen? Een geliefde verliezen, fysieke klachten krijgen, niet meer thuis wonen, … U kan er mee te maken krijgen als u ouder wordt. Het zijn ingrijpende gebeurtenissen die stevig kunnen inhakken op uw gemoed en uw mentale gezondheid ernstig beïnvloeden. Voelt u zich neerslachtig, angstig of depressief en weet u niet hoe daarmee om te gaan? Lees dan zeker verder. Vandaag is het heel normaal om naar een psycholoog te gaan. Als u een 75+’er bent vindt u dat misschien nog niet. Zo bent u immers niet opgevoed. Wie zich slecht voelt herpakt zich, zeurt niet en doet verder. Zo heeft u het misschien geleerd. Mensen met mentale problemen kregen 50 jaar geleden niet het begrip en de hulp die ze nodig hadden. Nu is dat gelukkig anders. Voor heel wat ouderen is het moeilijk om hulp te vragen bij psychische problemen. Het is vaak ook moeilijk om in te schatten wanneer u psychische hulp nodig hebt. Verdriet en neerslachtigheid bij verlieservaringen zijn heel normaal. Maar soms klaart de lucht in uw hoofd niet meer op. Dan bent u niet alleen verdrietig, maar ook angstig en boos en verward. Als die emoties zo heftig zijn dat ze uw levenskwaliteit ernstig beïnvloeden is het tijd om aan de alarmbel te trekken.

Dat kan door er met een naaste over te praten. Een familielid of een vriend, maar ook de thuisverpleegkundige of uw huisarts zijn goed geplaatst om hierover met u in gesprek te gaan. Een ander zit niet in uw hoofd, en die kan met wat afstand soms beter inschatten hoe het gaat. Zij kunnen u ook op weg helpen naar psychologische hulp. Wanneer u met een psycholoog of therapeut in gesprek gaat krijgt u een luisterend oor van iemand die niet over u oordeelt. Het is ook niet de bedoeling om uw emoties te laten verdwijnen. Wel leert u om begrip te hebben voor wat u voelt, het te aanvaarden en er anders mee om te gaan. Waardevolle inzichten die u weer vooruit helpen. Tips voor wie neerslachtig is: • Neem iemand in vertrouwen. Vraag hulp. • Lukt het om naar buiten te gaan doe dat dan. Een kwartiertje in de buitenlucht kan wonderen doen. Op een bankje zitten is prima, een korte wandeling is nog beter. • Begin fris aan de dag. Blijf niet in pyjama zitten maar was u en kleed u aan. • Probeer gezond te eten. • Denk ’s avonds eens na over de leuke dingen van de afgelopen dag. Schrijf ze op of som ze op in uw hoofd. Maak er bewust even tijd voor. Dat kan heel klein zijn: de glimlach van uw buur, dat praatje bij de bakker, die lekkere kop koffie of dat leuke tv-programma.

Jaarblad geriatrie 2021

Gerontopsychiatrie: een nauwe samenwerking Sinds een jaar is er een nauwe samenwerking tussen de afdeling geriatrie van az Vesalius en het psychiatrisch ziekenhuis Sint-Jozef in Munsterbilzen. “Tijdens de coronacrisis zijn we daarmee gestart,” zegt geriater Xanne Vanoeteren. “Ik ga voor de specifiek geriatrische pathologie naar Sint-Jozef en dr. Christine Minnekeer doet consultaties bij situaties van moeilijk te behandelen verwardheid. Een oudere is vaak verward als die in het ziekenhuis belandt na bijvoorbeeld een val. Maar soms is de situatie zo ernstig dat ik advies inroep van dr. Minnekeer. We leren bij van elkaar, en het delen van onze kennis komt onze patiënten natuurlijk ten goede.” “Het is zeker niet zo dat psychische klachten meer voorkomen bij het ouder worden. Ouderen zijn zeker niet vaker depressief dan iemand van 40. Maar er zijn wel specifieke klachten die vaker voorkomen bij de oudere populatie. Denk aan verwardheid, agressie en dwaalgedrag. De problematiek is ook vaak acuter,” zegt dr. Minnekeer. Een opname in de psychiatrie komt ook voor bij ouderen. Dat is dan vaak voor langere termijn. “We bespreken dit natuurlijk uitgebreid met de patiënt en de familie, zo’n beslissing nemen we samen en niet zomaar,” verduidelijkt dr. Vanoeteren.

Vlnr. dr. Xanne Vanoeteren en dr. Christine Minnekeer

az Vesalius

Een actieve senior is een tevreden senior Actief blijven, zowel mentaal als fysiek, is ontzettend belangrijk om gezond ouder te worden. Maar kan u dezelfde hobby’s blijven uitoefenen na uw 70ste? En wat met sociale contacten bij anderhalve meter afstand? Een actieve levensstijl met voldoende sociale contacten is gezond en plezierig. In een gesprek met anderen kan u eens goed lachen of uw hart uitstorten. Een hobby uitoefenen zorgt ook voor tevredenheid; zien wat u gedaan of gemaakt hebt maakt terecht trots. Een hobby hoeft natuurlijk niet een heel leven lang dezelfde te blijven. Het kan net leuk zijn om af en toe iets nieuws te proberen dat buiten uw comfortzone ligt. Misschien ontdekt u wel een nieuw talent of maakt u nieuwe vrienden.

Was u een fervente lezer maar merkt u dat dit moeilijker gaat? Probeer eens een luisterboek, een hoorspel of een podcast. Of probeer te lezen op een e-reader waarop u de lettergrootte kan aanpassen. Klinkt dat wat te technisch? Vraag hulp aan een familielid of buur om de juiste apps op uw smartphone of tablet te installeren. Maakt u al jaren een dagelijkse wandeling van een uurtje, maar begint dat moeilijk te worden? Denk na over een nieuwe route die korter en haalbaar is.

Succeservaringen Enkel al het plannen van bezigheden kan een enorme impact hebben op uw mentale welzijn. Wanneer somberheid de overhand dreigt te nemen is iets leuks plannen soms de eerste stap om uit een vicieuze cirkel te komen. Het is trouwens advies nummer één om te voorkomen dat u in negatieve emoties komt vast te zitten. Het is zeker niet nodig om elke minuut van de dag vooraf in te vullen. Maar één of twee leuke activiteiten per week inplannen geeft al voldoende om naar uit te kijken. Het kan iets heel kleins zijn, maar zoek een activiteit die haalbaar is zodat u achteraf een gevoel van voldoening ervaart. Merkt u achteraf dat u er geen prettig gevoel aan overhoudt? Dan is het verstandig om de activiteit aan te passen of te vervangen door iets anders.

Makkelijker gezegd dan gedaan Daar knelt vaak het schoentje. Het ouder worden op zich kan ertoe leiden dat uw geliefde activiteit of hobby niet zomaar meer mogelijk is. Of op een andere manier moet worden ingevuld. Dat kan voor frustratie en teleurstelling zorgen. Net dan is het belangrijk om niet bij de pakken te blijven zitten.

Jaarblad geriatrie 2021

Vindt u moeilijk inspiratie? We geven graag enkele laagdrempelige tips: • Tuinieren of bloemen verpotten. • Uw huisdier verzorgen. Tip: misschien kan u op het huisdier van familie passen als zij een dag of weekend weggaan. • Naar de radio luisteren. • Iemand opbellen. • Koken. • Iemand bezoeken of bezoek ontvangen. • Een bad nemen. • Een tijdschrift lezen, met een kopje koffie of thee. • Een bezoek aan de schoonheidsspecialiste. Tip: zoek een schoonheisspecialiste die aan huis komt. • Een wandeling maken. Tip: vraag eens iemand mee. • Een film kijken. • Bewegingsoefeningen. • Een babbeltje met de buren.

Scan deze Spotifycode* en luister naar hits van vroeger. U mag zich gerust ook aan een dansje wagen.

* Download Spotify op uw smartphone of tablet via de App store of Google play.

az Vesalius

Botontkalking voorkomen en behandelen Sinds 2019 screenen we alle 70+’ers met een breuk om te checken of zij in aanmerking komen voor de osteoporosekliniek. Dat is belangrijk, want zo kunnen we onderzoeken of een patiënt te kampen heeft met botontkalking of osteoporose. Zo krijgt die patiënt snel de juiste medicatie en behandeling. De (hoofd)verpleegkundige van het Geriatrisch Support Team (GST) bekijkt samen met een (hoofd) verpleegkundige van de afdeling orthopedie wie in aanmerking komt.

1. De fractuurpoli

Dit zijn de criteria:

Het traject

• U bent 70+ en hebt een breuk

• Er worden een aantal onderzoeken ingepland om te kunnen uitsluiten of er sprake is van botontkalking, zoals een botdensitometrie. De patiënt vult een vragenlijst in die polst naar risicofactoren en voegt een recente medicatielijst toe. • Tijdens een afspraak bij één van onze geriaters worden de resultaten van de onderzoeken besproken en stelt de arts een mogelijke behandeling voor. • Als er een behandeling wordt opgestart volgt er een controle na drie maanden.

• U kan naar het geriatrisch daghospitaal komen • U was mobiel voor u de breuk opliep De patiënt en zijn familie worden uitgebreid geïnformeerd over botontkalking en de mogelijke behandeling. Als de patiënt akkoord gaat krijgt die een afspraak in de osteoporosekliniek. Een geriater zorgt voor een voorschrift voor calciumen vitamine D-supplementen en de nodige onderzoeksaanvragen. De osteoporosekliniek heeft drie mogelijke behandelingen.

Jaarblad geriatrie 2021

Dit is bedoeld voor patiënten die eenmalig gevallen zijn in het afgelopen half jaar.

Het doel Het opsporen en correct behandelen van osteoporose om toekomstige breuken te vermijden.

2. De valkliniek

3. Jaarlijkse toediening van het medicijn Aclasta

Dit is bedoeld voor patiënten die in het afgelopen half jaar meerdere keren gevallen zijn.

Dit is voor patiënten met een gebroken heup of bevestigde osteoporose bij een andere breuk

Het traject

• Tijdens een dagopname in het geriatrisch dagziekenhuis worden een aantal onderzoeken ingepland, zoals een labo, kinéscreening,...

• Een dagopname in het geriatrisch daghospitaal waarin met een uitgebreid aantal onderzoeken wordt gezocht naar de oorzaak van het vallen. Het doel • De oorzaak van het vallen vinden om het risico een nieuwe val te verlagen.

• Tijdens een korte dagopname krijgt de patiënt het medicijn Aclasta toegediend. Er wordt ook tijd gemaakt voor een RX-controle van de breuk en een consultatie bij een geriater. Het doel De osteoporose correct behandelen om nieuwe breuken te kunnen vermijden.

• Het opsporen en correct behandelen van osteoporose om toekomstige breuken te vermijden.

Over osteoporose

Osteoporose is beter bekend onder de term botontkalking. Het is een aandoening waarbij de botmassa geleidelijk aan afneemt en de botten van ons skelet steeds brozer worden. Vrouwen na de menopauze (ouder dan 75 jaar) hebben het grootste risico op het ontwikkelen van osteoporose, omdat de menopauze het proces in de hand werkt. Bij mannen treedt het botverlies vooral op vanaf het 70ste levensjaar en dit omwille van een verminderde testosteronproductie. Andere oorzaken van osteoporose zijn een tekort aan beweging, een vitamine D-tekort, roken, meer dan twee glazen alcohol per dag en langdurig gebruik van cortisone.

az Vesalius

Hier klopt iets niet. Over ouderenmisbehandeling.

Ouderenmisbehandeling (OMB) komt meer voor dan u zou denken in onze samenleving. Er wordt weinig over gesproken, het is dan ook een complexe problematiek en een onderkend probleem. 10

Jaarblad geriatrie 2021

Wat is ouderenmisbehandeling precies?

Tips voor patiënten

Onderzoeker Evi Verdonck omschrijft het als ontspoorde zorg. Ouderenmisbehandeling is het niet-intentioneel of onbedoelde kwetsen of schade toebrengen aan een oudere. Vaak liggen onmacht, onkunde en onwetendheid om zorg te verlenen aan een oudere persoon aan de oorzaak.

Schaam u niet en voel u niet schuldig Het is heel menselijk om u te schamen, maar dat is niet nodig. Het is nooit uw fout en u verdient deze situatie niet. Probeer erover te praten met iemand die u vertrouwt.

Ouderenmishandeling verwijst naar het intentioneel schade toebrengen. Het bedoelde kwetsen. Het gaat om het handelen of net niet handelen van iemand die in een persoonlijke of professionele relatie met een oudere staat, waardoor de oudere lichamelijk of psychisch of materiële schade lijdt. Van de kant van de oudere is er sprake van een gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid. Vreest u dat u zo’n situatie herkent in uw naaste omgeving? Dit kan u doen. • Let goed op. OMB is vaak verdoken. Zowel het slachtoffer als degene die de schade toebrengt schaamt zich vaak voor de situatie. • OMB komt voornamelijk voor bij ouderen die zich in een afhankelijke positie bevinden. Daarom probeert ook het slachtoffer vaak om het geheim te houden of om de situatie te minimaliseren.

Durf uw grens aan te geven Probeer aan te geven dat de manier waarop er met u wordt omgegaan niet oké is. Geef uw grenzen aan en leg uit waarom dit voor u belangrijk is en waar u het precies moeilijk mee hebt. Praat erover Als u het durft zeggen kan er iets veranderen. Het is misschien moeilijk maar probeer iemand in vertrouwen te nemen. Een familielid, een buur, een vriend. Of vertel het aan uw huisarts of thuisverpleegkundige. Zij zijn gebonden aan beroepsgeheim, dat geeft u misschien een veilig gevoel.

Wist u dat? •

1 op 3 ouderen slachtoffer is.

•

Het gaat om 23.6 % emotionele OMB, 8.8 % financiële OMB en 3 % seksuele en fysieke OMB.

•

25 % van de ouderen met dementie lijden onder OMB.

• Oordeel niet te vlug en veroordeel niet. Het is misschien geen goed idee om meteen de term ouderenmisbehandeling te gebruiken. Maar laat wel weten dat u er bent en dat u bezorgd bent.

•

6 % lijdt onder verschillende vormen en herhaaldelijke OMB.

•

De partner vaak pleger is.

• Zoek naar verbinding. Gebruik geen beschuldigende taal maar vertel wat u opvalt. Dat kan al heel betekenisvol zijn. Zo weet de oudere dat die niet alleen is. Forceer niets.

•

Verwaarlozing vaak door (schoon)kinderen gebeurt.

• Probeer een laagdrempelig en open gesprek te voeren. Spreek vanuit uw bezorgdheid. Leg uit wat u opvalt. Vraag aan de ouderen of er iets is wat u kan doen.

az Vesalius

De valkliniek Patiënten die het afgelopen half jaar meermaals gevallen zijn, nodigen we uit voor een dagopname in ons geriatrisch dagziekenhuis. Daar zorgt een geriater voor onderzoeken en testen om de oorzaak van het vallen op te sporen. Wij noemen dit onze valkliniek.

Om u uit te leggen hoe dit in zijn werk gaat gebruiken we een voorbeeld. Mevrouw Bruurs kwam een maand geleden in ons ziekenhuis terecht na herhaaldelijk vallen, ze had een urineweginfectie, was wat verward en had een lage bloeddruk bij het rechtstaan. Ze werd behandeld voor haar klachten, oa. door de ergotherapeuten en kinesisten, en mocht na een week naar huis. Er werd ook een dagopname in ons geriatrisch dagziekenhuis gepland, ongeveer een maand na de opname. Tijdens zo’n dagopname gebeuren er een aantal onderzoeken. Door een arts, maar ook door de ergoen kinesitherapeuten. In het ergolokaal neemt de ergotherapeute een anamnese af. Tijdens zo’n anamnese wordt de patiënt bevraagd over de thuissituatie en de veiligheid hiervan. Woont ze alleen, in een appartement of een huis met trappen? Is er een lift aanwezig, zijn er tapijten in de woning, zijn er handvaten aan het toilet, heeft ze een wc-verhoger? Zo krijgen we een duidelijk beeld van de woonsituatie van mevrouw Bruurs.

Jaarblad geriatrie 2021

We vragen ook hoe ze zich voelt, of ze goed kan zien, welke schoenen ze draagt, of ze loophulpmiddelen gebruikt en of ze bang is om te vallen. Tijdens dit gesprek krijgt ze al heel wat advies. Dan volgt een Mini Mental State Examination (MMSE). Dit is een eerste test die wordt gebruikt bij een vermoeden van geheugenproblemen of dementie. De korte vragenlijst geeft een beeld van iemands geheugen, taalvermogen en concentratie. Dan is de kinesitherapeute aan de beurt, zij zal bij mevrouw Bruurs verschillende valtesten afnemen. We sommen ze, op de volgende pagina, even op. De geriater bespreekt dit met de patiënt en haar partner of mantelzorger. Zo krijgt onze mevrouw Bruurs de hulp die ze nodig had. En daar streven we naar bij al onze patiënten. Zo’n dag vol onderzoeken is best vermoeiend. Maar het geeft wel een heel volledig beeld van de situatie. We nemen dan ook onze tijd om achteraf de resultaten en onze adviezen te bespreken met de geriater die mevrouw Bruurs behandelt.

Tinetti: deze test evalueert het gangpatroon, het evenwicht en de coördinatie tijdens het stappen. De test wordt uitgevoerd met het loophulpmiddel waarvan men reeds gebruik maakt.

Timed Chair-test: kracht/uithouding: Het doel is 5 maal recht te komen uit de stoel, met de armen gekruist op de borst en dit binnen 14 seconden. Hiermee testen we ook de kracht in de bovenbenen.

Timed ‘up en go’ test: gang/balans: ook deze test evalueert het gangpatroon, de patiënt mag rechtstaan uit een stoel, 3 meter wandelen, zich omdraaien, terugwandelen en opnieuw gaan zitten op de stoel.

Four test Balance Scale: balans/stabiliteit: elke positie dient gedurende 10 seconden aangehouden te worden om geslaagd te zijn. Indien een positie niet mogelijk is, worden de volgende positie automatisch geschrapt.

Functional Reach test: balans/stabiliteit: deze test wordt uitgevoerd zonder hulpmiddel of schoeisel. Er wordt gevraagd om zover mogelijk naar voren te reiken zonder het evenwicht te verliezen.

az Vesalius

Een nieuwe heup of knie: van consultatie naar revalidatie Heel wat 75+’ers krijgen te maken met gewrichtsklachten, onder andere aan de knie- en heupklachten. Zolang het om kleine beschadigingen gaat kunnen deze nog door minimaal invasieve technieken hersteld worden maar als de beschadiging te groot is, is prothese-chirurgie vaak de enige oplossing. Dit zijn vaak voorkomende ingrepen in ons ziekenhuis. Daarom organiseert ons multidisciplinair team orthopedie regelmatig infosessies om patiënten te informeren over het verloop van de operatie en de revalidatie. Als u met knie- en heupklachten naar het ziekenhuis komt starten we altijd met een consultatie bij één van onze orthopedisten. Die kan oordelen wat de gepaste behandeling is. Als een nieuwe heup of knie nodig is wordt dit met u besproken en plannen we de ingreep in. Vaak heeft een patiënt op zo’n moment veel vragen. Daarom nodigen we die samen met een mantelzorger altijd uit voor een infosessie. Onze infosessies gaan door op vaste momenten, nl. elke eerste en elke derde maandag van de maand. We starten altijd om 13.30 uur en eindigen om 15.30 uur. Op zo’n maandagnamiddag maakt u dan kennis met het team dat u tijdens uw opname en revalidatie zal begeleiden. Weten wat u te wachten staat geeft vooraf al veel rust. Daarom geeft Dirk Boosten, hoofdverpleegkundige van de afdeling, uitleg over het verpleegkundig verloop van de opnamedag, de dag van de ingreep en de dagen na de ingreep. Nadruk ligt hier op de verzorging. Het revalidatieteam bestaat uit een kinesitherapeut en een ergotherapeute, Etienne Bosch en Karen Parthoens. Zij informeren u over het revalidatieproces tijdens de opname en welke doelen we stellen tijdens de revalidatie. Karen geeft tips over het dagelijks handelen in uw woon-, werk- en leefomgeving na de prothese. En wijst op enkele aandachtspunten die u in het achterhoofd dient te houden na de ingreep en de weken erna. Etienne informeert u over de te verwachten oefentherapie en hij geeft ook al een woordje uitleg over de gangrevalidatie achteraf. Zo kan u alvast vooraf beginnen oefenen en bent u goed voorbereid op een vlotte terugkeer naar huis. Deirdre Piette sluit af. Als sociaal werker van de dienst patiëntenbegeleiding geeft ze de nodige info over uw hospitalisatieverzekering. Zij zal u indien nodig ook aanraden om al vooraf contact op te nemen met uw ziekenfonds, verzekering, werkgever, … Ze vertelt ook over de mogelijkheden omtrent de zorg en eventuele hulp thuis na uw opname.

Jaarblad geriatrie 2021

Helaas zijn er op dit moment geen live infosessies. (t.g.v. de coronapandemie) Daarom bieden we dit digitaal aan. Scan de QR-code of surf naar https://www.azvesalius.be/nl/specialismen/orthopedie/

In dit filmpje komen ook onze orthopedisch chirurgen aan het woord. Bij de video over de totale knieprothese geeft Prof. Dr. Kristof Smeets uitleg over artrose van de knie en Dr. Raf Suy vertelt over de prothese en de plaatsing ervan. In de video over de totale heupprothese krijgt u advies van Dr. Olivier Segal en Dr. Dennis Kruijntjens. Dr. Segal geef uitleg over de heupprothese en Dr. Kruijntjens zal de gebruikte technieken bij het plaatsen van een prothese verder toelichten. Aarzel niet om eventuele vragen te stellen aan uw arts tijdens de consultatie. Wij hopen snel weer met onze fysieke infosessies te kunnen starten.

Chirurgen Orthopedie - Traumatologie - Revalidatie az Vesalius

az Vesalius

Ouder worden, een ervaringsdeskundige aan het woord Hoe gaat dat dan, ouder worden? U ervaart het misschien zelf al of u maakt zich soms zorgen over hoe dat ouder worden uw leven zal beïnvloeden. In dit magazine laten we graag een ervaringsdeskundige vertellen hoe het leven als senior voor haar verloopt. Deze keer stellen we u voor aan Hortense Melchior, 97 jaar. Inderdaad, de frisse verschijning op deze foto's vierde afgelopen september haar 97ste verjaardag. Ze lijkt ons dan ook de uitgelezen persoon om enkele vragen te stellen over hoe zij dat doet, ouder worden. We leerden mevrouw Melchior afgelopen zomer kennen toen ze na een val een tijdje in ons ziekenhuis verbleef.

“Zolang ik helemaal bij ben, wil ik 100 worden.”

Jaarblad geriatrie 2021

Hoe ziet uw thuissituatie eruit? “Sinds de dood van mijn man vorig jaar woon ik alleen en dat lukt me aardig. Ik krijg voldoende hulp en ondersteuning. Elke week komt er een poetshulp en elke dag krijg ik hulp bij mijn persoonlijke verzorging. Enkele dagen per week kook ik zelf, en mijn zoon en dochter zorgen allebei twee keer per week voor een warme maaltijd." Dat lijkt me moeilijk, uw man na zo’n lange tijd verliezen. “Dat is ook zo, hij was een goede man en we hadden een fijn huwelijk. Ik mis hem erg. Maar ik probeer niet in dat verdriet te blijven hangen. Ik kijk vooral positief terug op wat was. Wat een geluk om zo lang zo liefdevol samen te zijn geweest. Dat kan niet iedereen zeggen." Hoe kijkt u terug op uw leven tot nu toe? “Heel dankbaar. Ik heb een mooi leven gehad. We hadden een leuk gezin en een grote vriendenkring. Mijn man en ik waren erg sociaal. We maakten ook veel uitstappen. Mijn man was een vogelspotter, dus wij trokken vaak de natuur in. We zijn ook veel op reis geweest.” En nu, is het leven erg veranderd naast het overlijden van uw man? “Natuurlijk. Wij waren al enkele jaren gestopt met reizen, op een bepaald moment hoefde dat voor ons allebei niet meer. Maar ik vind het wel belangrijk om bezig te blijven, zeker nu ik alleen woon. In de voormiddag “prul” ik wat in het huishouden. Namiddag is voor leuke dingen, ik lees veel en kijk graag tv. Ik ben best oud, mijn vriendenkring van vroeger is er niet meer. Maar ik heb dus een nieuwe vriendenkring opgebouwd, ze zijn allemaal jonger dan mij.

We zijn met tien en we vieren elkaars verjaardag altijd samen. Ook speel ik wekelijks rummikub met vier 90-jarigen. En op vrijdag is er bridge. Mijn kinderen, Stefan en Nicole, en kleinkinderen zie ik ook heel vaak. Dat brengt natuurlijk ook veel vreugde in mijn leven." Dat klinkt als een druk leven op uw 97ste. Is dat belangrijk voor u, bezig blijven? “Dat denk ik wel, en sociale contacten onderhouden. Je moet daar je best voor doen hè, een beetje sociaal zijn. Maar dat is wel belangrijk. Dat ik mensen om me heen heb. Vrienden en familie. Ik ben ook heel dankbaar dat ik mijn verstand nog heb. Zolang ik nog “helemaal bij” ben wil ik 100 worden." Zijn er nog dingen die u wilt doen, grote dromen of wensen? Eigenlijk niet, ik ben tevreden met wat er is. Naar zee met mijn kinderen en kleinkinderen, dat wel. Dat is er door de coronacrisis niet meer van gekomen. Ik wil de zee graag nog eens zien. Heeft u tips voor anderen, om op een prettige manier om te gaan met het ouder worden? Positief zijn is belangrijk. Niet blijven hangen bij wat niet meer lukt, maar dankbaar zijn om wat je wel nog kan. Niet treuren om wie is heengegaan, maar dankbaar zijn om de liefde en de vriendschappen die je hebt gehad. En genieten van de contacten die er wel nog zijn. Je moet wat geluk hebben natuurlijk. Ik kom uit een gezonde familie, mijn moeder is 93 geworden, haar broers ook allemaal 90 of ouder. Houd contact met anderen, wees tevreden met wat je hebt, en probeer het verstand niet los te laten.

az Vesalius

Lekker eten na corona Als u herstelt van een ziekte zoals corona is het belangrijk om regelmatig te eten. Probeer drie hoofdmaaltijden en twee tot drie tussendoortjes te eten. Eet niet de hele dag door, dan verliest u het overzicht van de totale voedingsinname. Dit zorgt vaak voor onevenwichtig eten. Regelmaat is ook nu de basis voor een gezond voedingspatroon.

Jaarblad geriatrie 2021

Bent u moe? • Eet meer zacht en vloeibaar voedsel. Denk aan soep, stoemp, pudding en yoghurt • Wat is uw beste moment van de dag? Neem dan de grootste maaltijd • Kies voor meerdere kleine porties per dag • Kies voor makkelijke maar gezonde recepten • Indien u gebruik maakt van zuurstoftherapie, gebruik dan ook zuurstof tijdens de maaltijd • Biedt iemand hulp aan? Vraag of zij voor u willen koken

Heeft u last van geuren smaakvermindering? • Vermijd producten die aversie oproepen. Dat is vaak voeding met een sterke smaak en geur zoals gebakken of gefrituurde producten, oude kaas, chocolade, koffie of alcohol. • Koken in de magnetron geeft minder etensgeuren • Kies eens voor koude gerechten zoals een maaltijdsalade, yoghurt met fruit of een milkshake. • Heeft u het moeilijk met zoet? Ga dan voor hartige gerechten. Heeft u het moeilijk met hartig? Ga dan voor zoet. • Soms helpt het net om te kiezen voor sterk gekruide gerechten • Zuig op een pepermuntje • Neem zure snoep of kauwgom bij een droge mond • Vermijden sterke geuren op de plek waar u eet. Denk aan parfums, bloemen en schoonmaakmiddelen. • Begin met neutrale smaken en voeg vervolgens smaken toe • Poets uw tanden regelmatig

Bent u misselijk? • Eet regelmatig om een lege maag te voorkomen. • Vraag of iemand anders voor u kookt. • Drink voldoende.

Op zoek naar energie en eiwitrijke voeding? • Vermijd light producten • Neem dubbel broodbeleg of smeer wat dikker dan anders • Voeg zuivel toe aan elke maaltijd of sluit af met pudding als toetje • Neem een glas melk of bakje volle yoghurt als tussendoortje • Maak indien nodig gebruik van bijvoedingen

Lekker, makkelijk en voedzaam? Dat kan. Wortelstoemp is een gekend succesnummer in deze periode van het jaar. Vervang de wortel eens door butternutpompoen. Ook lekker met een kippenbraadworst. Maak een maaltijdsoep. Ideaal om extra porties in te vriezen voor een volgende keer. Kies de soepgroenten die u lekker vindt, kruid naar wens, en voeg gehaktballetjes en pasta toe. Eiwitrijk en vegetarisch? Voeg eens een blik kikkererwten toe aan uw soep. Als u ze vooraf even roostert in de oven zijn ze extra lekker. Is hartig eten moeilijk? Ga dan voor een vullende milkshake. Doe volle melk, volle yoghurt, een banaan en een flinke lepel pindakaas in de blender en geniet. Een omelet is makkelijk te maken en niet duur. Voeg room en kaas, uw favoriete groenten en kleine blokjes vooraf gekookte aardappel toe. Kruid naar wens. Net zo makkelijk en goedkoop is een pannenkoek. Die kan u dan weer een extra toets geven door appel en spek toe te voegen. Te veel pannenkoeken gebakken? Die kan u makkelijk invriezen voor een volgende keer.

az Vesalius

Houd uw stem fit Wist u dat de kwaliteit van uw stem afneemt als u ouder wordt? Inderdaad, nóg een kwaaltje. Maar er zijn manieren om uw stem fit te houden. We geven graag meer informatie over presbyfonie, dat is de officiële term voor de verandering van stemkwaliteit bij het ouder worden. En u krijgt heel wat tips om uw stem te soigneren. De meest opvallende stemverandering bij mannen is de stijging van de gemiddelde spreektoonhoogte en bij vrouwen is dat een daling van de gemiddelde spreektoonhoogte. Ook het gevoel van ademtekort, frequent bij-ademen en stemvermoeidheid kunnen voorkomen. Wie fit wil blijven gaat sporten, en ook uw stem kan wat beweging gebruiken. Er bestaan oefeningen om de stemspieren te trainen.

Onderzoek van uw stem Heeft u klachten? Een KNO-arts kan onderzoeken of uw stemplooien dunner worden en of er sprake is van presbyfonie. Soms kan logopedie helpen. Als u de klachten als storend ervaart of wanneer u langer dan 10 dagen hees bent is het altijd aangeraden om een arts te raadplegen. Misschien is er een andere oorzaak.

Tips voor een fitte stem

•

Drink voldoende water, anderhalve liter per dag.

•

Drink weinig cafeïne, alcohol of bruisende drankjes.

•

Rook niet.

•

Vermijd fluisteren, schreeuwen of het vervormen van uw stem.

•

Drink regelmatig kruidenthee met tijm, salie of gember.

•

Warm uw stem op met de oefeningen op de volgende pagina.

•

Adem warme dampen boven heet water in. (wees voorzichtig)

•

Laat uw stem af en toe rusten.

Jaarblad geriatrie 2021

Oefeningen

Glijtonen

Glijtonen oefenen de beweging in de stembanden. Maak geluid door bijvoorbeeld “aaaaa” te zeggen. Doe dat op een gewone toonhoogte en ga dan omlaag in toonhoogte. Uw stem wordt dan zwaarder. Ga vanuit die lage toon langzaam omhoog. Houd uw hoofd recht tijdens deze oefening.

Duurtraining

Kies een toonhoogte die ongeveer uw spreektoonhoogte is en houd deze toon zo lang mogelijk aan. De duur van een ontspannen aangehouden toon is voor een man gemiddeld 20 seconden en voor een vrouw 12 seconden.

Volume

Zorg dat u elke dag voldoende praat. Als u alleen bent kan dat door 20 minuten hardop te lezen. Sommige zinnen mag u luid roepen. Houd het wel ontspannen, ga niet schreeuwen.

az Vesalius

Breinbreker

Sudoku

Vul het diagram zo in dat elke rij, elke kolom en elk blokje van 3x3 vakjes de cijfers 1 t.e.m. 9 maar één keer voorkomen.

Kleuren is leuk, en ontspannend.

Jaarblad geriatrie 2021

Iemand om aan te vertellen wat niet van belang is Het regent en niemand om aan te vertellen hoe nat ik ben. Het regent en niemand om aan te vertellen dat mijn nieuwe schoenen nu al lek zijn. Jac, ik ben in een plas gestapt en mijn schoenen zijn lek, ik ben nat, door en door. Jac, en jij? Hoe hard het regent? Het regent heel hard. Heel erg hard. Harder dan ooit. Judith Herzberg

Daglicht Uit chaos van lakens en voorgevoel opgestaan, gordijnen open, de radio aan, was plotseling Scarlatti heel helder te verstaan: Nu alles is zoals het is geworden, nu alles is zoals het is komt het, hoewel, misschien hoewel, tenslotte nog in orde. Judith Herzberg

“Ouder worden is een fascinerend proces, waarin we worden wie we altijd al hadden moeten zijn.” David Bowie

az Vesalius

VALLEN VOORKOMEN? Maak een afspraak in de vakliniek in ons dagziekenhuis geriatrie. Tel. 012 39 70 27 www.azvesalius.be