Utrechts Kunstwerkboek voor ouderen in woonzorgcentra

KUNST WERK BOEK

CAZ CAZEGELIE EGELIE “I, who has been hiding a plot, I, who has been lying a lot I, who did not mind the gap, I, who’s always here for that, I, who never loses track, I, who’ll never call you back, I, who always tells you “I, who has been hiding a plot, I, who has been lying a lot, I, who things, I, whose phone it is that rings” zingen de karakters in Caz did not mind the gap, I, who’s always here for that, I, who never Egelie’s performance She’s been in the bizz for years. Uitgedost loses track, I, who’ll never call you back, I, who always tells you in uitbundige kostuums schuifelen ze door het museum. things, I, whose phone it is that rings” zingen de karakters in Caz Egelie’s performance She’s been in the bizz for years. Uitgedost Veel in karakters in kostuums Caz’s werk dragen maskers. hebben ze uitbundige schuifelen ze door hetSoms museum.

felgekleurde neuzen, dragen ze neusextenties of andere zelfgemaakte Hij werk vindtvan datCaz de dragen neus meer aandacht ver- ze Veelaccessoires. karakters in het maskers.

Soms hebben dientfelgekleurde - waarom dragen we immers wel oorbellen en lippenstift, neuzen, dragen ze neusextenties of andere maarzelfgemaakte geen make up of accessoires opdat onze hele meer neus? accessoires.

Hij vindt de neus aandacht verdient - waarom dragen we immers wel oorbellen en lippenstift,

Op de pagina u een papieren model van een zelf maar geenhiernaast make up ofvindt accessoires op onze hele neus? in te kleuren en uit te knippen neusextentie.

Na het langs devindt zwarte lijnen en het prikken een Op uitknippen de pagina hiernaast u een papieren model van van een zelf in in te de kleuren en uit te knippen gaatje stippelrondjes, vouwtneusextensie. u de stippellijnen en plakt u uitknippen langs lijnen prikken van een door Na dehet grijze vlakkken vastdetezwarte maken aanen dehet rand met hetzelfde in de vouwtofu touwtjes de stippellijnen en gemaakte plakt u, cijfergaatje de neus instippelrondjes, elkaar. Elastiekjes door de doormaken de grijze vlakkken vast teom maken de rand met hetzelfde gaatjes hem af en klaar op teaan zetten. cijfer, de neus in elkaar. Elastiekjes of touwtjes door de gemaakte gaatjes makennodig hem af en klaar om op te zetten.

Een opwarmertje voor het maken van uw eigen neusex-

tentie? Voor sommige karakters op deze pagina moeten onEen opwarmertje nodig voor maken van uw eigen neusextentie? derdelen van de kostuums noghet worden ontworpen.

Kunt u een Voor sommige karakters op deze pagina moeten onderdelen handje helpen?

Foto’s door Chaïm Dijkstra en de kunstenaar

van de kostuums nog worden ontworpen. Kunt u een handje helpen?

2

2

1

1

CAZ EGELIE (1994) maakt installaties, sculpturen en performances. Hij werkt hierbij CAZ EGELIE \ maakt installaties, sculpturen en performances. Hij werkt hierbij vaak samen met vaak samen met dansers, zangers en acteurs die in zijn werk de rol van bewegende dansers, zangers en acteurs die in zijn werk de rol van bewegende sculptuur vervullen. Als een hedensculptuur Als een hedendaagse nar levert hijvan kritiek op en speelt hij met de daagse narvervullen. levert hij kritiek op en speelt hij met de conventies de kunstwereld, authenticiteit en conventies van de kunstwereld, authenticiteit en copyright, en feit en fictie. copyright, feit en fictie. \ WWW.CAZEGELIE.COM

ELNAZ GHAEMI

WE ZIJN ALLEMAAL CREATIEF. WE MOETEN ALLEEN UITZOEKEN OP WELKE MANIER. Met kunst kunt u gevoelens uitdrukken, soms verdrietige, soms vrolijke. Met kunst kunt u uw eigen verbeelding laten spreken of vorm geven aan uw herinneringen. Veel kunstenaars laten zich inspireren door verhalen uit hun eigen dagelijks leven.

We hebben allemaal momenten in ons leven die ons trots maken of die ons gelukkig maken.

Het maakt niet uit of het iets door iets groots of iets kleins kwam. Elke herinnering aan zo’n moment maakt ons blij. In deze oefening tekent u zo’n moment.

Bedenk en beschrijf voor uzelf een bijzonder moment dat u zich herinnert. Dat mag kort, maar ook lang geleden zijn. Teken hiernaast de personen die bij dat verhaal horen. Dit hoeft niet perfect, het gaat om de herinnering. Waar was u in het verhaal? Hoe zag de omgeving eruit? Hoe voelde u zich? Kunt u een kleine dialoog bij de tekening bedenken? Schrijf dat erbij.

Gebruik voor de tekening potloden of stiften, of allebei.

ELNAZ GHAEMI \ is kunstenaar en kinderboekenschrijver. Ze is geïnteresseerd in conceptuele kunst met de nadruk op beeldhouwkunst en illustratie. Ghaemi onderzoekt daarbij het gebruik van driedimensionale elementen in haar illustraties. Bewustzijn, perfectionisme en identiteit zijn thema’s die terugkeren in haar werk. \ WWW.INSTAGRAM.COM/ELNAZ_GHAEMI

JOYCE OVERHEUL

INSTEKEN, OMSLAAN, DOORHALEN...

Hallo, mijn naam is Joyce. Ik wil graag samen met u een vriendschapspoppetje gaan haken.

Ik houd zelf heel erg van handwerken en ik hoop dat u dat ook doet! Het poppetje is leuk om neer te zetten in de vensterbank, om uit te wisselen met familie of vrienden of om aan iemand cadeau te doen. Ik wens u heel veel haakplezier.

Mocht u vragen hebben over het haakpatroon of ergens niet uitkomen, kunt u altijd een e-mail sturen naar info@joyceoverheul.com.

HAAKPATROON ‘VRIENDSCHAPSPOPPETJE’ NODIG • haaknaald • restjes garen • schaar • stopnaald • stukjes tissue of wc- of keukenpapier als vulmateriaal

GEBRUIKTE AFKORTINGEN • hv = halve vaste • v = vaste • m1v = meerder 1 vaste, dus haak 2v in de volgende steek • 2vsh = 2 vasten samen haken/minder 1 vaste • We gaan in het rond haken. Tenzij anders vermeld, hoeft u het werk niet te draaien aan het einde van de toer.

• De toeren mogen aan het eind afgesloten worden met een halve vaste, maar dit is niet noodzakelijk.

• Het getal aan het einde van de zin (bijv. =6) is het totaal aantal steken waaruit de toer moet bestaan na afloop van de stap.

HOOFD (BOLLETJE) 1. Haak een ketting van 3 lossen, draai om.

2. Haak in de allereerste losse van de ketting 6 vasten. =6 3. Ga verder in de eerste vaste van de vorige toer.

We gaan haken in cirkels/spiralen: haak 2v in elke v. =12 4. Herhaal 6x (1v, m1v in volgende steek). =18 5. Haak 18v. =18 6. Haak 18v. =18 7. Haak 18v. =18 8. Herhaal 6x (1v, 2vsh). =12 9. Stop wat vulmateriaal in het hoofd.

10. Herhaal 6x (2vsh). =6 11. Herhaal 2x (2vsh). Haak 1hv en hecht af.

12. Borduur een leuk gezichtje op het hoofd.

LIJF (CILINDER) 1. Haak een ketting van 9 lossen, sluit de ketting met een hv. =9 2. We haken verder in spiralen: haak 9v. =9 3. Herhaal 3x (2v, m1v in volgende steek). =12 4. Haak 12v. =12 5. Herhaal 3x (3v, m1v in volgende steek). =15 6. Haak 15v. =15 7. Herhaal 3x (4v, m1v in volgende steek). =18 8. Haak 18v. =18 9. Herhaal 3x (5v, m1v in volgende steek). =21 10. Haak 1v, 1hv en hecht af.

11. Naai het hoofd op de kleine opening van het lijf.

ARMEN (STROOKJES) 1. Haak een ketting van 6 lossen, draai om.

2. Begin te haken in de 2e losse vanaf de naald: 5v. Hecht af.

3. Maak er twee in totaal.

4. Naai de armen op het lijf. Plaats ze direct onder het hoofd.

VARIATIES EN TIPS • Borduur een stippellijn of zigzaglijn aan de onderkant van het lijf.

• Maakt u meerdere poppetjes? Naai de handjes dan aan elkaar zodat ze een vrolijke slinger vormen.

• De poppetjes kunnen ook als vingerpoppetjes gebruikt worden, vanwege hun holle lijf.

JOYCE OVERHEUL \ leerde breien van haar oma toen ze zes jaar oud was. Sindsdien is ze altijd blijven handwerken. In 2012 studeerde ze af aan de kunstacademie in Utrecht, en werkt ze regelmatig met textiel. Ze maakt wandkleden van fluweel en weefsels van kralen over politiek gevoelige onderwerpen. Ook ontwerpt ze haakpatronen, zo ontwierp ze al meer dan 250 knuffels. \ WWW.JOYCEOVERHEUL.COM \ Haakwerk: WWW.VLIEGENDEHOLLANDER.ETSY.COM

JOYCE VLAMING

DISPLAY HET STAPELSTILLEVEN Op veel olieverfschilderijen in musea staan prachtige voorwerpen afgebeeld. Stillevens tonen vaak luxe producten zoals bloemen, etenswaren en porselein. Maar er is een belangrijk verschil tussen het product zelf en de verbeelding daarvan op een schilderij. Het stilleven maakt de voorwerpen tijdloos. Het servies breekt niet, het eten blijft voor altijd vers en ook de bloemen blijven honderden jaren mooi. Bovendien voegt de schilder er extra betekenis aan toe. Het stilleven toont de rijkdom die de eigenaar van het schilderij zich kan veroorloven en soms zitten er ook diepere symbolen in verwerkt met betekenissen als vruchtbaarheid, liefde of vergankelijkheid.

Nederland kent een lange traditie van stillevens. Deze traditie heeft voor een groot deel bepaald wat we mooi vinden en hoe dit wordt verbeeld. Ook de reclamewereld maakt hier gebruik van. Maar in reclame wordt zelden de achterliggende symbolische betekenis van stillevens gebruikt. De bedoeling van reclame is dan ook niet om een product te vereeuwigen, maar om onze aandacht te trekken om zoveel mogelijk te verkopen. Ik onderzoek in mijn werk hoe schoonheid ontstaat, hoe de verbeelding van schoonheid werkt en hoe ik deze techniek op een alternatieve manier kan inzetten. Zo probeer ik mijzelf en anderen een beetje aan het denken te zetten.

OPDRACHT Voor deze opdracht werkt u in de traditie van oude schilders en maakt u een ode aan de voorwerpen om u heen. U bekijkt alledaagse vormen en materialen met een ander oog. Zo wordt u zich hopelijk nog meer bewust van de schoonheid en materialiteit van voorwerpen, die in onze consumptiemaatschappij helaas nog veel te vaak bij het afval belanden.

Ga op zoek naar kleine simpele voorwerpen om u heen en verzamel er een aantal die u aanspreken. Voor mijn fotoserie ‘Display’ gebruikte ik wegwerpproducten en verpakkingsmaterialen zoals plastic doppen. U kunt ook andere voorwerpen gebruiken die in uw woning aanwezig zijn. Ze hoeven geen functioneel of logisch verband met elkaar te hebben. Neem gewoon wat voorhanden is en wat u aanspreekt. Experimenteer vervolgens met het stapelen van deze voorwerpen en kijk welke mooie nieuwe vorm- en kleurcombinaties er ontstaan.

Deze nieuwe samengestelde objecten worden uw persoonlijke stillevens. Teken nu het mooiste stilleven na op de pagina hiernaast. Gebruik hierbij net als in de oude stillevens een effen achtergrond.

JOYCE VLAMING \ is fotograaf en beeldend kunstenaar. Ze onderzoekt ideeën over schoonheid om zo nieuwe inzichten op te doen en ingangen te vinden om verhalen te vertellen. Ze maakt foto’s en experimenteert daarbij met technieken zoals uitsnede, scherptediepte en (auto)focus om beelden te laten ontstaan. Elke foto of serie heeft een eigen aanpak. Naast haar werk als kunstenaar werkt Vlaming o.a. ook als projectleider kunst & cultuur voor AxionContinu. \ WWW.JOYCEVLAMING.NL

LOTTE VAN LAATUM HET LEVEN IS EEN FEEST...

MAAR JE MOET ZELF DE SLINGERS OPHANGEN. Voor al die momenten die nog komen gaan maken we een slinger. Alleen of met anderen.

Achterin het boek vindt u een knipvel om een element van een slinger te maken. Wanneer u zelf een slinger maakt kunt u het vel kopiëren. Mocht u de slinger samen maken met andere bewoners, dan kunt u uw onderdeel inleveren en wordt deze samengevoegd tot één lange slinger.

STAP 1 Knip het vel achterin het boek uit en gebruik dit papier voor een tekening, schilderij of tekst die u graag op de slinger wilt hebben. Gebruik het hele vel. U kunt zich laten inspireren door een persoonlijke herinnering aan een mooi feest, een tekst of een foto. Een realistische tekening of een abstract grafisch patroon, alles mag en kan.

STAP 2 Vouw het vel twee keer dubbel met de zwarte kant naar binnen.

2

1

STAP 3 Teken met potlood een vrije lijn van A naar B. Dit wordt de buitenkant van de slinger.

Begin bij het zwarte lijntje bovenaan te knippen en volg vervolgens de lijn die u getekend heeft.

Bijvoorbeeld:

B

B

B

STAP 4

A

A

A

of

of

Vouw het vel één keer open en knip het korte lijntje in.

STAP 5 Vouw het vel open, met de zwarte kant naar boven.

Vouw de onder- en bovenkant terug tot waar het papier is ingeknipt.

STAP 6 Trek de middelste punten C naar binnen.

Haal de flap D naar buiten.

C

C

D

STAP 7 Vouw de bovenste twee flapjes (E) naar binnen en vervolgens flap F naar buiten.

E

F Het element is nu klaar om te schakelen. Knip, teken en vouw meerdere elementen of lever uw ontwerp in bij een medewerker. Wanneer u de slinger zelf schakelt plakt u de twee verticale flapjes E aan dezelfde flapjes van een volgend element en de horizontale flap F aan dezelfde van een volgend element.

Ik wens u een mooi feest!

LOTTE VAN LAATUM \ is productontwerper. Ze is afgestudeerd aan Design Academy Eindhoven waar zij een master Social Design afrondde. Inmiddels werkt zij al zo’n 15 jaar vanuit haar atelier in het centrum van Utrecht aan projecten in het sociaal-publieke domein. Gezamenlijkheid is vaak onderdeel van haar werk. Zo heeft zij tijdens haar werkperiode in het atelier van AxionContinu een ontwerp gemaakt voor de tuin gebaseerd op tekeningen van de bewoners. Daarnaast is zij artistiek adviseur van zorgorganisatie Cordaan en geeft zij les bij ArtEZ in Zwolle. \ WWW. LOTTEVANLAATUM.NL

MARISA RAPPARD

MARISA RAPPARD \ maakt tekeningen over wat het betekent mens te zijn in onze drukke wereld van overvloedige en vluchtige informatie. Ze maakt grote abstracte werken in acryl en inkt, waarin een stroom aan informatie aan je voorbij dendert in de vorm van lijnen en vlekken. Soms dendert de stroom het papier uit, de ruimte in, en maakt Rappard ruimtelijke tekeningen waar je om- of doorheen kunt lopen. In haar kleine werk zie je mensen die verlangend kijken naar licht aan de horizon, die elkaar proberen te bereiken in een spiegelpaleis-achtige wirwar, en wolken als droom waar je eeuwig bewaard blijft. \ WWW.MARISARAPPARD.NL

MARJOLEIN SPONSELEE

A ROOM WITH A VIEW Als ik ’s ochtends wakker word zie ik de zon uit de zee omhoog komen. Een gele bal boven een zilvergrijze vlakte. Een kleurenwaaier aan rood, geel, oranje, grijs, blauw komt in het uitzicht voorbij. Links zie ik de zwarte schaduw van de rotsen en exotische planten.

Het is tien voor zes, het is zomer en ik ben op Sicilië in een huisje direct aan zee en als ik ’s ochtends ontwaak omdat het licht wordt, stap ik uit bed om de wereld te zien. Het is warm.

We zijn met zijn drieën in een klein vakantiehuisje hoog op de rotsen. Als ik de luiken openklap is het uitzicht op de opkomende zon ontroerend mooi. Op het terras kijk ik ernaar.

En ga daarna weer slapen. Elke dag word ik wakker. Het is zo mooi dat ik mijn kinderen wakker maak om het te laten zien. Dat waarderen ze niet. Tot ze buiten staan en zelf kijken.

Het is een magische tijd en plek. Ook de lift die door rotsen naar beneden gaat tot we bij de zee komen. Waar we zwemmen naar een rots iets verderop en daar vanaf springen. Waar we ons vasthouden aan een hekje terwijl golven over ons heen slaan. Waar we in de brandende zon op de rotsen liggen en in de zilveren zee zwemmen bij zonsondergang. Een zee die inktzwart is op de avond dat er onweer komt. De vakantie waarin we op de Etna waren en op al die andere plekken. Dat alles komt voorbij als ik wakker word tegenover het fotobehang van de opkomende zon die ik daar zag. Op het kastje naast de foto gedroogde bloemen in een lijstje, die bloeiden naast het terras. Maar ook een stuk koraal dat ik ooit van mijn oma kreeg, een steen uit Zwitserland en mos uit de Vogezen. Veertig jaar in slechts een hoek van de kamer. Op de vensterbank een foto van een pasgeboren zoon op de weegschaal. Op de smalle muur tussen de ramen iemand die over mij waakt. Een wachter met gewei, een lendendoek en een vriendelijke blik. Om hem heen zwermen violen en andere vormen. En de tekst prettige feestdagen. Een zeefdruk van Gillion Grantsaan.

Naast mijn bed een rijtje boeken op een houten tafeltje, Hugo Ball over de jaren dertig, Samuel Beckett, Armando. Een andere wereld waar ik niet was, en toch ook wel. Nog een paar stenen die ik van oma kreeg. (Zij had zelf een salontafel met een vitrine waarin een hele verzameling stenen en schelpen lag, althans dat meen ik me te herinneren. En nu ik dat zeg, zie ik haar huis weer voor me, het huis met die tafel en alle huizen daarvoor en daarna. En vervolgens ook de familie die erbij hoort en alle herinneringen daaraan). Eén van de stenen komt van een strand in Normandië waar we ooit op vakantie waren, met oma, die me leerde dat als je die ronde stenen stukgooit, ze soms een kristallen kern hebben. Wat ik later met de kinderen wel eens probeerde. Tegelijk doet die steen me aan andere stranden denken.

De vlakke stranden en de bunkers in Arromanches, de rotsen in Saint-Brieuc, de krijtrotsen in Mers-les-Bains en Bois de Cise. De mensen die erbij waren en alles uit hun leven... In de boeken in deze hoek reis ik verder naar een wereld waar ik zelf niet was. En wacht bijvoorbeeld op Godot, die nooit komt. Er staat ook een Tibetaans belletje. Niet omdat ik in Tibet was, maar wel op de Dom in Utrecht in het jaar 2000 met kunstenaar Sarkis bij het kunst­ project Panorama 2000.

Aan de andere kant van het bed waakt een dame. Een knielende Monk van Johan Tahon die me herinnert aan een atelierbezoek daar. Een mooi gesprek. En de reis ernaartoe. De muziek onderweg. De hitte. Het dwalen. Daarnaast de kledingkast. Die is gelukkig dicht. Anders zou ik de herinneringen moeten benoemen aan de inhoud. De platenspeler die wacht op een nieuwe naald, alle muziek die ik dan weer kan draaien, inclusief de herhaling van de mensen en gebeurtenissen die erbij horen. De kleren die wachten op nieuwe avonturen. Alles wat ze al hebben meegemaakt. Alle dingen die ik niet noem. In dichte kasten is het vaak een rommeltje, daar is het een dichte kast voor. ‘Anders zaten er wel ruitjes in’, zei iemand pas nog. En zo is het. Sommige deuren kunnen beter dicht blijven.

De spiegel ernaast die zegt dat het oké is. Of niet. De wasmand daaronder, met kleren die naar een strijkijzer verlangen, eenzame sokken en een verdwaalde knuffel die maar geen andere plek vindt. Daarnaast de deur. De deur naar buiten. Naar de rest van het huis. Naar de wereld waar al die herinneringen en beelden hiervoor vandaan komen en waar de wereld van vandaag wacht met nieuwe avonturen.

Nu zit ik op zolder te schrijven. Om me heen nog meer verhalen dan in de slaapkamer. Als ik uit het raam kijk, zie ik grote witte wolken in een zee van helder blauw voorbij drijven boven de donkere dakrand van de buren, waarop nu een kleine mus zit. Ik drijf mee. Ik wilde iets schrijven, maar er is zoveel te zeggen dat ik niet weet waar te beginnen.

MARJOLEIN SPONSELEE \ studeerde kunstgeschiedenis en algemene letteren in Utrecht en is actief als schrijver, redacteur, en soms organisator, voor verschillende boeken, tijdschriften, websites en organisaties.

MARJOLEIN WITTE RECHTAAN

RECHTTOE NODIG Potlood, gum, viltstiften, liniaal (of iets anders om een rechte lijn mee te trekken).

Bij deze opdracht gaat u aan de slag met meetkunde. U hoeft niet te rekenen. Ik heb hulp­ lijnen voor u neergezet.

Van oudsher zijn kunstenaars geïnteresseerd in de ideale verhoudingen en de hoogst haalbare schoonheid. U heeft vast wel eens gehoord van de Gulden Snede en de Reeks van Fibonacci (0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,…). Deze mathematische verhoudingen kom je overal tegen.

In veel beroemde kunstwerken is de Gulden Snede terug te vinden, zoals in die van Leonardo Da Vinci en Piet Mondriaan. In de natuur zijn zelden bloemen met vier blaadjes te vinden, maar wel 1, 2, 3, 5 en 8 blaadjes. En het lichaam heeft 1 neus, 1 mond, 2 ogen, 2 oren, 3 vingerkootjes, 5 vingers.

Niet alleen wiskunde, maar ook menselijke maten kunnen leidraad zijn voor een kunstwerk.

Zo bouw ik zelf houten constructies die precies op mijn lengte zijn: 163 cm. Zo geef ik het werk iets persoonlijks. De composities in mijn schilderwerk zet ik vaak op met een zelfbedachte mix van de Gulden Snede en Fibonacci getallen. Dit gaat u ook doen in het lege kader op de rechter pagina.

Hieronder ziet u een voorbeeld. Links de basislijnen voor de compositie, rechts het werk in grijstonen. U kunt zien dat ik bij dit werk een kader om de schildering heb gelaten.

Dit is 1 + 1 + 2 = 4 cm breed in het echt. Ook heb ik sommige lijnen weg gelaten.

0 1 1 0 1 1

2

2

Gulden Snede

Gulden Snede

Gulden Snede

NU BENT U AAN DE BEURT Stap 1: teken met een potlood verticale en horizontale lijnen vanuit de punten die ik heb aangegeven op beide assen. U kiest zelf welke punten u wel of niet verbindt. GS staat voor Gulden Snede.

Stap 2: teken nu enkele diagonalen die steeds aansluiten op de kruisingen of hoeken.

Stap 3: gum naar eigen inzicht sommige lijnen weg. Zo ontstaat langzaam de compositie.

Stap 4: kies drie kleuren uit. Vul met die drie kleuren de vormen in die op uw tekening zijn ontstaan.

Gulden Snede

MARJOLEIN WITTE \ is kunstenaar, docent en hulpverlener. Zij is geĂŻnteresseerd in sociaalemotionele aspecten zoals controle hebben, zekerheid zoeken en ons verlangen naar maakbaarheid en perfectie. Gebruik makend van haar eigen lichaamsmaten, semi-mathematische formules en signaalkleuren zoekt Witte in haar twee- en driedimensionale beelden naar afdrukken van menselijke handelingen en aanwezigheid. Ruimte innemen, ordenen en kaderen zijn formele kenmerken die zij daarbij onderzoekt. \ WWW.MARJOLEINWITTE.COM

MEREL ZWARTS

U wordt omringd met allerlei leven. Of dit nou de groenten zijn die u voeden, de vogels zijn die u wakker fluiten, de bomen die u van zuurstof voorzien, of de mug die ons prikt tijdens een warme zomernacht.

Het woord ecologie gebruikt men om de wetenschap aan te geven die de samenhang tussen levende wezens onderzoekt en betekent letterlijk de studie van de huishouding. In deze opdracht gaat u op ontdekkingsreis in uw eigen woning, om te kijken hoe u zich verhoudt tot de levende dingen, planten en dieren waarmee u uw leefruimte deelt.

NODIG Papier en teken- of schrijfmateriaal.

STAP 1: VERKENNEN Welke dingen of wezens leven om u heen? Zijn dit de groenten uit de koelkast? De vogel voor uw raam of toch misschien de cactus op uw vensterbank? De bloemen in de vaas?

De schimmel op de oude appel. Of wordt uw fantasie geprikkeld en spreken de boeken tot u, de wind die langs uw raam raast, het water uit uw kraan? Per persoon en per woning zal dit verschillen. Het is uw persoonlijke avontuur en verbeelding.

Ga op onderzoek uit: Kijk uit uw raam

Ga op vakantie in uw kast

Struin langs uw huisplanten

Voel, beweeg en begroet de dingen

STAP 2: IN KAART BRENGEN Teken een plattegrond die laat zien waar de levende dingen in uw huiskamer en uw uitzicht zich bevinden. Denk ook eens na over de overeenkomsten en verbanden tussen de objecten en/of wezens die u heeft uitgekozen. Wat valt u op?

STAP 3: SCHRIJF EEN BRIEF Kies één ding uit. Wat voor relatie heeft u met dit ding? Pak het op, als dat kan. Ruik er aan.

Bekijk het van alle kanten. Kunt u het eten? Schrijf vervolgens een brief. Dit kunt u doen vanuit uw eigen perspectief of vanuit het perspectief van het levende ding. Lees dat vervolgens hard op voor. *naar het gedicht van Paul van Ostaijen – Marc groet ’s morgens de dingen

MEREL ZWARTS \ is kunstenaar en kunstdocent. In haar praktijk houdt ze zich bezig met de relatie tussen mensen en hun omgeving. Ze onderzoekt hoe samenwerking en uitwisseling kunnen bijdragen aan het bevragen van ons dagelijks leven om zo samen duurzame relaties en een gemeenschappelijke wereld te verbeelden. Dit resulteert in tekeningen, interventies in de publieke ruimte (zoals een radioshow of taalbibliotheek), publicaties, kleding of workshops. \ WWW.MERELZWARTS.COM

MITCHEL BREED DE AANKONDIGING VAN GABRIËL Dit is Gabriël in zijn nis, in zijn kader, hij is zichzelf langzaam aan het aankondigen. Zijn silhouet, kader en gezicht staan al op het papier. Hij heeft echter uw hulp nodig om helemaal, in al zijn kleur, tevoorschijn te komen. Hoe zien zijn haar, handen en vleugels eruit? Hoe vallen de plooien in zijn mantel? Blijft hij in zijn nis? Of fantaseert u hem naar buiten?

MITCHEL BREED \ is kunstenaar en organiseert exposities en educatieve projecten. Belangrijke elementen in zijn artistieke praktijk zijn kopiëren, vertalen en herkaderen. De basis van zijn tekeningen, schilderijen en collages ligt meestal in kunsthistorische beelden uit verschillende tijdsperiodes en wereld­ delen. Zowel met het maken als het organiseren van expositieprojecten onderzoekt Breed hedendaagse thema’s, zoals waanzin, prestatiedruk, inbedding en ontplaatsing. \ WWW.GLITCHPROJECTSPACE.ORG

RONALD NIJHOF

Fijn dat u de moeite neemt om deze tekst te lezen. Ik wil u hiermee uitleg geven over het idee om de mooie en bijzondere dingen die u om u heen ziet te verzamelen. En misschien ook te laten zien aan anderen, als u dat interessant lijkt.

De filosoof David Hume heeft ooit gezegd: ‘De schoonheid van de dingen ligt in de geest die ze aanschouwt.’ Er is niet één soort schoonheid. Dit is (gelukkig!) voor iedereen verschillend.

Misschien herkent u dit: u bent gehecht aan die ene koffiemok, aan die ene plant, aan dat ene moment van de dag, wanneer het licht zo mooi is. U zit wellicht graag op die ene stoel en kijkt met plezier naar dat ene beeldje, of dat schilderij aan de muur. En u heeft vast ook foto’s die u dierbaar zijn.

Deze kleine dingen zijn van grote betekenis! Ik zou u willen vragen deze dingen te verzamelen en op twee manieren proberen vast te leggen.

1. Met woorden. Kunt u een beschrijving geven van datgene wat u zo mooi vindt? Kunt u herinneringen beschrijven? Anekdotes? Kunt u uitleggen waarom u het zo mooi vindt?

2. Met beelden. Kunt u dit ook tekenen? Kunt u het voor zich nemen en er een tekening van maken? Staat een herinnering u sterk voor de geest? Kunt u hier een plaatje van schetsen? De tekening die u maakt hoeft zelf niet mooi te zijn! Het gaat erom dat u het vastlegt. Als het een aantrekkelijke tekening wordt, is dat natuurlijk mooi meegenomen.

Het idee is dat u één object, of herinnering per vel papier beschrijft en vastlegt. Als u ieder ding een naam geeft, of een titel, krijgt u een verzameling van bijzondere dingen. U kunt ook, net als in een kwartet, de categorie benoemen. Ik geef wat voorbeelden: meubels, kamerplanten, planten in de tuin, beeldjes, kledingstukken, gereedschap, foto’s, sieraden, enzovoort, enzovoort.

BEGIN OP DEZE MANIER Teken een lijn op de helft van een vel papier (zie lege pagina achterin dit boekje) of vouw een los vel dubbel en vouw het weer open. De bovenste helft is voor de titel en de tekening, de onderste helft voor de beschrijving of andere teksten die horen bij de tekening.

Als u een vel klaar heeft, kunt u een nieuwe nemen. Teken en beschrijf daar ook weer één ding op. U kunt zo lang doen over iedere tekening en beschrijving als u wenst. U kunt ook gedurende een langere periode allerlei mooie dingen verzamelen. En deze velletjes papier brengen u misschien ook op andere creatieve ideeën!

TIPS - bij het natekenen, neemt u dan de tijd om te kijken, dat is het halve werk.

- wees niet te precies, laat het vooral duidelijk zijn.

- werk niet te lang aan een tekening. Het is leuker om MEER tekeningen te hebben!

RONALD NIJHOF \ studeerde af aan de HKU en geeft les aan de School of Media, HKU Utrecht. Als kunstenaar richt Nijhof zich op de dagelijkse dingen, de dingen die dichtbij zijn. Thuis, op straat, maar ook in zijn atelier. Soms blijkt er onverwacht een magische schoonheid in alledaagse situaties te zijn.

Door gebruik te maken van fotografie en ruimtelijke constructies onderzoekt hij de relatie tussen de beelden die we om ons heen zien. \ WWW.RONALDNIJHOF.NL

ROOS BERKVENS ANDERHALVE METER LIEFDE

OPDRACHT Ú Kleur dit hart van anderhalve meter. Ú Kies de kleuren bewust:

Is het een uitbundig hart? Welke kleur hoort daarbij?

Of is het een zacht hart? Welke kleur kiest u dan? Ú Bedenk daarna een nieuwe titel voor het door u gekleurde hart.

SPELEN MET HET BEGRIP “ANDERHALVE METER”

Niet alles is wat het lijkt. Zijn het wel twee personen? Of is het er maar een? Wat betekent die anderhalve meter op de grond? U beslist. Schrijf hier uw eigen verhaal bij:

ROOS BERKVENS / is kunstschilder, tekenaar en medewerker Welzijn bij AxionContinu. Haar werk is een weergave van een gedachte, een gevoel, een beeld en soms enkel een spel van lijn en vlak. Olieverf en inkt zijn haar materiaal. Berkvens werkt met bewoners op Atelier Top in ‘t Huis aan de Vecht.

Ze stimuleert mensen hierbij om authentiek te zijn en geeft ze het vertrouwen dat het dan altijd goed is. / WWW.ROOSBERKVENS.NL

TRUDI VAN ZADELHOFF

TRONIE NUMMER 4 In het voorjaar van 2020 vindt kunstenaar Jans Muskee zijn oude blokkendoos terug. Deze vondst inspireert hem tot het tekenen van tien verschillende gezichten met rode, gele, groene en blauwe blokjes als ogen, neus en mond. Met een frons, een knipoog, een scheve mond, gesloten ogen, of vol verbazing. Rembrandt schilderde ook al dergelijke gezichtsuitdrukkingen die tronies worden genoemd. Het zijn studies om het schilderen van emoties goed onder de knie te krijgen. Rembrandt gebruikte vooral zichzelf als model terwijl hij boos, verbaasd of lachend in de spiegel keek. Jans niet, die gebruikt zijn blokkendoos om zijn tien tronies te tekenen. Hij doet het ook niet met olieverf, zoals Rembrandt deed, maar met waskrijt waar je als kind mee tekent, ook wel oliepastel genoemd.

Ik ken Jans uit de Utrechtse kunstwereld. Daar kom je elkaar wel eens tegen op openingen van tentoonstellingen in musea en galeries. Ik was bezig voor Stedelijk Museum Schiedam met het maken van een tentoonstelling over hedendaagse realistische kunst in Nederland en was op zoek naar tekeningen, schilderijen en beelden om een mooi overzicht te maken.

En als er iemand realistisch tekent, is het Jans Muskee wel. Dus dacht ik meteen aan hem.

De tentoonstelling heb ik in vijf verschillende thema’s verdeeld. EÊn daarvan is tronies. Een zaal vol karakterstudies in verschillende gemoedstoestanden: in zichzelf gekeerd, verdrietig, woedend en vrolijk.

Op Facebook zag ik een bericht van Jans over zijn tien tronies die hij aanbood voor een zacht prijsje. Eigenlijk mocht ik niets kopen want mijn inkomsten als zelfstandig tentoonstellingsmaker waren door de coronacrisis grotendeels weggevallen. Maar dit aanbod was wel zo mooi en toepasselijk vanwege de tronies in Schiedam dat ik het niet kon laten. Mijn eerste keuze bleek al verkocht. De tekeningen gingen als warme broodjes over de toonbank. Gelukkig was mijn tweede keuze nog wel beschikbaar: Tronie nummer 4. Op de afbeelding is het de middelste in de bovenste rij. Een tronie met een knipoog. Als je de titel niet zou kennen, zou je het ook voor een abstracte tekening kunnen aanzien. Dat maakt het juist zo spannend. Ik ben er erg blij mee, want het is een fijne dagelijkse herinnering aan de tentoonstelling en aan de samenwerking met alle deelnemende kunstenaars in het algemeen en met Jans Muskee in het bijzonder.

Jans Muskee, Tronie 1 t/m 10, 2020, oliepastel op papier. Foto: Jans Muskee

TRUDI VAN ZADELHOFF \ maakt met veel plezier tentoonstellingen over moderne en hedendaagse kunst voor verschillende musea in Nederland. Daarbij gaat haar aandacht vooral uit naar het leggen van verbanden. Tussen kunstenaars en tussen heden en verleden. Zo ook in deze tekst. De tronies van Jans Muskee naast de tronies van Rembrandt naast de tronies in de tentoonstelling in Schiedam. \ WWW.TRUDIVANZADELHOFF.NL

SANNE.MARIJE

DE FRIESE SITS De Friese Sits is een dessin dat is afgeleid van prints die we terugzien op Indonesische en Indiase batik-stoffen. Toen de Friezen hier vroeger mee in aanraking kwamen, raakten ze er al gauw door geïnspireerd. Vanuit een Nederlands economisch oogpunt, besloten ze die kostbare batikstoffen niet aan te schaffen, maar zelf na te maken en er een eigen draai aan te geven. Deze ‘eigen draai’ ontwikkelde zich door tot een geheel eigen dessin: de Friese Sits.

NODIG • prikpen • een zachte ondergrond waarin geprikt mag worden • borduurnaald • borduurgaren

OPDRACHT In deze opdracht gaan we een oud ambacht letterlijk in een nieuw jasje steken!

WAT GAAT U DOEN? U gaat de kleding in de foto borduren. Dat kunt u op de volgende manier doen: op de afbeelding ziet u een aantal wit aangegeven vlakken omrand met zwarte stipjes. Die stipjes kunt u doorprikken met een priknaald en met elkaar verbinden met borduurgaren.

In de afbeelding zijn al enkele lijnen tussen stipjes getrokken, die dienen als voorbeeld: deze lijnen kunt u volgen met uw borduurgaren. U kunt er natuurlijk ook voor kiezen om de witte vlakken geheel op eigen wijze in te vullen: gebruik bijvoorbeeld eens de oude sokkenstop-techniek! Ook leuk: varieer eens in de dikte van de borduurgaren of verander tussendoor van kleur. Uiteraard is het ook toegestaan om buiten de lijntjes te gaan en de Friese dame op de afbeelding een heel kostuum te geven.

Bron foto: Portret van een onbekende vrouw in klederdracht van Marken, Andries Jager (mogelijk), 1860 - 1890

­

SANNE.MARIJE \ Het werk van Sanne.Marije kenmerkt zich door invloeden uit de geschiedenis.

Zowel haar eigen familie­geschiedenis, als onderbelichte verhalen in de algemene geschiedenis.

Vrouwen spelen hierin een grote rol en de manier waarop vrouwen door de eeuwen heen hun indivi­ dualisme hebben geuit in kleding. Sanne.Marije verwerkt dit op visuele en illustratieve wijze.

Deelname aan exposities in Friese musea hebben haar aangezet tot onderzoek naar de klederdrachten en de Friese Sits die nu nog vaak terug te zien is in hedendaagse kleding. / WWW.SANNEMARIJE.COM

BOTERBOTER

HORIZONTAAL 2. Laat ooievaars af- en aanvliegen 3. Dit lost alles op 4. Dit maakt alles stukken lastiger 5. Onderwerp van ‘De meeste dromen zijn bedrog’ (en heel veel andere liedjes, gelukkig maar) 6. Dit maakt vlinders tot buikparacieten 7. Een vreemde ziekte 8. Maak de filmtitel af: “Alles is …”

VERTICAAL 1. Gaat door de maag 2. Anagram van “DE FILE” 3. Veroorzaakt blindheid 5. Geeft je ongeluk Als je een spel speelt 6. Dit geef je aan je vrienden 7. Laat vochtige plekken achter 8. Dit vindt men typisch in Parijs (maar net zo veel in Utrecht, Praag of Bilthoven) 9. Laat de wereld draaien (geen erkende natuurwet)

BOTERBOTER \ begeeft zich ergens tussen absurdisme en poëzie. Normaliter staat hij op de planken als synther/songwriter met zijn Nederlandstalige superdiscoliedjes. Voor de Kunstwerkbox maakte hij echter een poëtische kruiswoordpuzzel. Het ontwikkelen van spelletjes is hem niet vreemd: eerder bracht hij op eigen houtje “BoterBoter: Het Gezelschapsspel” uit. Een spel vol vreemde vragen waarvan het antwoord niet altijd ‘liefde’ is.\ WWW.BOTERBOTER.NL

BABAN KIRKUKI

BEWONDER UW BEZIT Werp een blik in uw kledingkast, de kast vraagt om structuur.

Opruimen is de mentale rust voor de verwarrende tijd.

Aanschouw uw schilderijen, de fantasie van de kunstenaar registreerde zich op het doek.

Reis mee met zijn verbeelding.

Bekijk het groene leven in uw huis, planten en bloemen groeien met de tijd mee, de bloeiende schoonheid omarmt uw aanblik.

Het groen leeft met uw beweging tezamen.

Duik in uw fotoalbum, u zult uzelf anders waarnemen, andere tijden zijn vastgelegd.

Het album bewaart uw verleden onverstoord.

Inventariseer uw boekenkast, welke zinnen zijn nog niet binnengedrongen, welk verhaal dient opnieuw gelezen te worden.

De omslagen van de boeken roepen.

Tuur naar de Hollandse luchten, blauwe hemels met witte watten of grauwe dagen die gedachten happen.

Eenzaamheid voert weg met de atmosfeer, het kozijn omlijst een componerend doek.

BABAN KIRKUKI \ is een Iraaks-Nederlandse dichter en schrijver. Hij studeerde Arabisch taal en letterkunde. Baban vluchtte in 1999 uit Irak. Hij debuteerde in 2006 in Nederland met Op weg naar Ararat. In zijn tweede bundel, Lontananza (2009) staat het verlangen naar zijn geboorteland en naar zijn eigen plek in zijn nieuwe vaderland centraal. Ook in de twee bundels die daar op volgen, Territorium en Licht onbekend, nemen zijn twee identiteiten een belangrijke plaats in. Hij ontving in 2011 het C.C.S. Crone Stipendium van de stad Utrecht. \ WWW.BABANKIRKUKI.COM

A

&

B

SLINGER LOTTE VAN LAATUM

2

PATROON ‘NEUS’ CAZ EGELIE

2

1

1

CAZ EGELIE (1994) maakt installaties, sculpturen en performances. Hij werkt hierbij vaak samen met dansers, zangers en acteurs die in zijn werk de rol van bewegende sculptuur vervullen. Als een hedendaagse nar levert hij kritiek op en speelt hij met de

COLOFON Initiatief

Joyce Vlaming

Concept Projectteam Productie

Marjolein Witte

Redactie didactiek Cas van Dijk Redactie tekst Projectteam Distributie

Saskia Hoogkamer

Projectteam

Joyce Vlaming, Saskia Hoogkamer, Cas van Dijk, Marjolein Witte

Kunstenaars Caz Egelie, Elnaz Ghaemi, Joyce Overheul, Joyce Vlaming, Lotte van Laatum, Marisa Rappard, Marjolein Sponselee, Marjolein Witte, Merel Zwarts, Mitchel Breed, Ronald Nijhof, Roos Berkvens, Trudi van Zadelhoff, Sanne.Marije, BoterBoter, Baban Kirkuki Met dank aan Richard Hoogland Fonds, K. F. Hein fonds, Fonds Sluyterman van Loo, ZonMw, Libertas Pascal, AxionContinu Vormgeving

Atelier Oost, www.atelieroost.nl

Drukwerk

Drukkerij Libertas Pascal, Utrecht

Š 2020 AxionContinu Eerste druk: juni 2020, oplage 550 ex.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieĂŤn, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Wilt u meer informatie over dit project? Neem dan contact op met Joyce Vlaming op emailadres: jvlaming@axioncontinu.nl www.axioncontinu.nl