L
jaargang 3 | april 2017 | nr.49 | LIMITED EDITION
magazine
A PA RSI F
www.avdr.nl
# The Article Arbeidsrecht
# The Article
Wanneer moet een onder nemer de ondernemingsraad om advies vragen en bij welke beleidsbeslissing?
# The Interviews Met Rik de Groot & Joke Everts
april 2017 |
1
NO FEAR NO EQUAL NO LIMITS 2
| april 2017
JUST MAGNA CHARTA
april 2017 |
3
OUT NOW!
magna charta magazine presents:
NATIONAAL MILITAIR MUSEUM
Be the first one to read it all!
www.avdr.nl
CONTENT
COLOFON Uitgave Magna Charta magazine is een uitgave van Academie voor de Rechtspraktijk
Curriculum vitae
Jaargang 3
p. 07 Anna van Bracht
Citeerwijze: MagnaCM, 2017-49
Redactie: Etienne van Bladel en Sharon Olivier van Genderen
p. 13 Rik de Groot
09
Ontwerp en realisatie: Mark Pollema, Eline van Roosmalen, Roosmalen
p. 08 Anna van Bracht
Met dank aan:
Contactgegevens:
17
Academie voor de Rechtspraktijk Interne cursuslocatie G.E.H. Tutein Noltheniuslaan 7 4181 AS WAARDENBURG
F: 030-220 53 27
The Interview p. 30 Joke Everts
(navigatie: nr 1),
T: 030-303 10 70 Webinar cursussen
p. 22 CĂŠline van Waesberge
p. 14 Rik de Groot
Kasteel Waardenburg
T: 030-220 10 70 Traditionele cursussen
p. 29 Joke Everts
The Article
Melanie Hament en Manon van
Nationale Opera & Ballet
p. 21 CĂŠline van Waesberge
23
E-mail: info@avdr.nl
Advertenties: Etienne van Bladel
ISBN: 9789462286375 Behoudens door de auteurswet gestelde
31
uitzonderingen mag niets uit deze uitgave verveelvoudigd of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
www.avdr.nl
april 2017 |
5
www.avdr.nl
6
| april 2017
CURRICULUM VITAE
Anna van Bracht
Anna van Bracht (1988) is sinds augustus 2012 in dienst bij Baker&McKenzie. Daar werkt zij als advocaat in de praktijkgroep arbeidsrecht en adviseert zij (multi)nationale bedrijven over (onder meer) (collectief) ontslag en medezeggenschapsrechtelijke kwesties ten aanzien
van complexe reorganisaties en herstructureringsmaatregelen. Het individuele ontslagrecht vormt eveneens een belangrijk onderdeel van haar praktijk. Zo adviseert Anna over (de wijziging en harmonisatie van) arbeidsvoorwaarden, beloningen in de financiĂŤle sector en ontslag in brede zin (waaronder het ontslag van statutair-bestuurders). Met enige
regelmaat publiceert zij in vakbladen en voert zij juridische procedures. Onlangs heeft zij de Postacademische Leergang Arbeidsrecht (PALA) afgerond.
april 2017 |
7
The Article by Anna van Bracht
0067
Arbeidsrecht Bij arbeidsrecht denkt men in eerste instantie aan wetgeving waarbij enkel de Nederlandse regelgeving van toepassing is. Het arbeidsrecht omvat echter veel meer dan dat en wordt ook beïnvloed door Europese regelgeving. Hierbij kan worden gedacht aan thema's zoals medezeggenschap, arbeidsomstandigheden en gelijke behandeling. Arbeidsrecht is een hoek waarbij het internationale karakter ook een zeer belangrijke rol speelt. Dit komt niet alleen naar voren in de regelgeving zelf, maar ook in onze cliënten. In onze dagelijkse praktijk hebben wij elke dag te maken met internationale cliënten en grensoverschrijdende onderwerpen en vraagstukken.
WWZ Poster
gevallen). Sinds 1 juli 2015 zou het
begeleiden en door het Nederlandse
voordat partijen duidelijkheid krijgen
Om deze cliënten goed te kunnen arbeidsrecht te leiden, heeft
Baker&McKenzie een poster
gemaakt, die het Nederlandse
arbeidsrecht visueel weergeeft. Op deze poster is voor (buitenlandse)
cliënten snel te zien dat bijvoorbeeld de mogelijkheden van beroep en
cassatie geopend zijn wanneer de rechter heeft geoordeeld over een
beëindiging van een dienstverband
met een werknemer. Vóór 1 juli 2015 (dus voor de invoering van de Wet,
Werk en Zekerheid (WWZ)) hadden
partijen doorgaans binnen circa twee a drie maanden duidelijkheid over
het al dan niet definitief eindigen van de arbeidsovereenkomst. Voorheen was het namelijk niet mogelijk om van een ontbindingsprocedure bij de kantonrechter of een
ontslagprocedure bij het UWV in
hoger beroep of cassatie te gaan (behoudens zeer uitzonderlijke
8
| april 2017
echter jaren kunnen gaan duren
over de rechtsgeldige beëindiging van de arbeidsovereenkomst. Met invoering van de WWZ is dus de
mogelijkheid tot hoger beroep en
cassatie geopend. Dit betekent dat er vier rechtsinstanties open staan indien de wens bestaat om de
arbeidsovereenkomst op te zeggen,
namelijk opeenvolgend het UWV, de kantonrechter, het hof en als laatste mogelijkheid de Hoge Raad.
Een ander aandachtspunt, die ook
naar voren komt op de WWZ poster, is de onder de WWZ ingevoerde bedenktermijn. Dit houdt - kort
gezegd - in dat indien de werknemer
een beëindigingsovereenkomst heeft ondertekend, hij het recht heeft om
de beëindigingsovereenkomst binnen veertien dagen na de datum waarop de beëindigingsovereenkomst tot
stand is gekomen, zonder opgaaf
april 2017 |
9
The Article by Anna van Bracht
van redenen, te ontbinden. In de
beëindigingsovereenkomst moet de werkgever de werknemer op deze mogelijkheid hebben gewezen.
Doet de werkgever dit niet, dan
wordt de bekentermijn automatisch verlengd naar drie werken. Onze regering vond het wenselijk om
de werknemer op die manier extra
bescherming te bieden. Elk beding waarbij het "bedenkrecht" wordt
beperkt of uitgesloten is nietig. Deze bedenktermijn is in de praktijk erg
onpraktisch. Pas na het verstrijken van twee of drie weken weet de werkgever of de gesloten deal doorgang zal
vinden. Komt de werknemer terug op de beëindigingsovereenkomst, dan begint het onderhandelingsproces
opnieuw. Onderhand wordt er daarom naar manieren gezocht om de bedenktermijn te omzeilen.
Een volgende uitdaging om uit te
leggen aan (buitenlandse) cliënten
is de verandering sinds de WWZ dat zieke werknemers in beginsel niet ontslagen kunnen worden tijdens
een reorganisatie. Onder het oude recht konden zieke werknemers,
die nog geen twee jaar ziek waren, in geval van een reorganisatie
worden ontslagen, mits de ziekte
geen verband hield met het ontslag. Dat kon niet via het UWV, maar
de werkgever kon zich wel tot de kantonrechter wenden om het
dienstverband te ontbinden. Dit is
sinds de invoering van de WWZ niet
langer mogelijk. Een zieke werknemer kan alleen worden ontslagen in geval van een algehele bedrijfssluiting.
Hierbij benadruk ik dat de aandacht van buitenlandse cliënten al is
getrokken bij de vermelding dat
werknemers twee jaar lang moeten
10
| april 2017
worden doorbetaald tijdens ziekte.
Nederland is hierin de koploper. Dat is extra duidelijk al je beseft dat de
loondoorbetalingsverplichting tijdens ziekte in andere Europese landen bijvoorbeeld 26 weken is.
staan wij voor een aantal uitdagingen. Ten eerste moeten we onze cliënt,
mogelijk aan de hand van de WWZ poster, uitleggen wat de stappen
zijn of kunnen zijn in het kader van een mogelijke reorganisatie. Zoals
hierboven al even genoemd, hebben Reorganisaties en
wij daarnaast altijd te maken met
Bij reorganisaties zijn veel
deze moeten allen op juiste wijze
medezeggenschap
verscheidene belanghebbenden,
(buitenlandse) cliënten extra
worden benaderd. Daarnaast is
voorzichtig. Dit niet alleen
door bovengenoemde nieuwe
wetswijzigingen, maar ook omdat
de belangen van alle stakeholders in acht dienen worden genomen.
Een kort voorbeeld uit de praktijk: wij
begeleiden veel Amerikaanse cliënten die moeten reorganiseren waarbij een belangrijk deel van hun organisatie in Nederland is gevestigd. Hierbij
het van belang dat wij ons kunnen verplaatsen in de verschillende
partijen die bij een reorganisatie
betrokken zijn. Denk hierbij aan de
vakbonden en de ondernemingsraad. Aangezien in veel situaties de
belangen uiteenlopen, is het een uitdaging deze belangen in een medezeggenschapstraject voor
zoveel als mogelijk op elkaar te laten
Wanneer moet een ondernemer de ondernemingsraad om advies vragen en bij welke beleidsbeslissing?
aansluiten. Een tip die ik hierbij kan meegeven is om 'open minded' te
zijn, zodat aan verschillende visies
van verschillende belanghebbenden kunnen worden meegewogen.
Een mooi aspect van mijn baan als arbeidsrecht advocaat bij
Baker&Mckenzie is dat wij cliĂŤnten bij reorganisaties begeleiden, die in het
Werkgevers zijn in toenemende
mate verplicht om werknemers te betrekken bij de besluitvorming
binnen hun organisatie. Dit zorgt voor een besluitvormingstraject
wat steeds ingewikkelder in elkaar zit en roept daarnaast vragen op.
Wanneer moet een ondernemer de
ondernemingsraad om advies vragen en bij welke beleidsbeslissing?
nieuws te volgen zijn. Je bent hierdoor Van belang is daarnaast wanneer betrokken bij de meest recente ontwikkelingen in verschillende
bedrijven en daardoor op de hoogte wat er speelt binnen verschillende sectoren.
Reorganisaties zijn een onderdeel van het medezeggenschapsrecht
waarbij de ondernemingsraad (indien aanwezig) moet worden betrokken.
er sprake van een belangrijk
besluit in de zin van de Wet op de Ondernemingsraden. Vragen die
hierbij opkomen zijn onder meer de
vraag wat kunt een onderneming kan doen als de ondernemingsraad niet tijdig reageert op een verzoek om
advies of instemming? Wat zijn de
rechten en bevoegdheden van de ondernemingsraad?
Als arbeidsrecht advocaat bij
Baker&Mckenzie begeleiden wij
ondernemingen ook bij het instellen van een ondernemingsraad of een personeelsvertegenwoordiging. Wij adviseren over de wettelijke
verplichtingen tot het vragen van advies en instemming aan de
ondernemingsraad. Voorbeelden
zijn adviestrajecten ten aanzien van
reorganisaties, fusies en overnames en instemmingstrajecten over
bijvoorbeeld het harmoniseren van
arbeidsvoorwaarden of het wijzigen van arbeidsomstandigheden.
Naast het begeleiden en adviseren
van de ondernemer staan wij ook vaak de ondernemingsraad. Dit maakt het werk uitdagend en interessant.
april 2017 |
11
www.avdr.nl
12
| april 2017
CURRICULUM VITAE
Rik de Groot
Ik ben geboren op 8 september 1984 in Apeldoorn. Na daar het VWO gevolgd te hebben
ben ik in 2002 naar de AKI (kunstacademie) in Enschede gegaan. Dat bleek niet helemaal te zijn wat ik ervan verwachtte, waarna ik me uiteindelijk heb ingeschreven voor de
bachelor Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit Utrecht. Na het afronden van de master
Transnationale CommerciĂŤle Rechtspraktijk aan de Universiteit Utrecht (cum laude, 2008) ben ik op reis gegaan, om vervolgens mij Norton Rose (Fulbright) LLP te beginnen als
advocaat-stagiair. Na bijna zes jaar daar gewerkt te hebben op de afdeling Banking &
Finance, ben ik overgestapt naar Baker & McKenzie Amsterdam N.V. Daar werkte ik een jaar op de banking-afdeling met veel plezier, om vervolgens over te stappen naar CoĂśperatieve Rabobank U.A.. Ik werk daar als senior jurist in het WRR Legal team Lending.
Buiten mijn studie/werk heb ik altijd veel aan sport gedaan (roeien, judo, jui-jitsu, boksen,
fitness, hardlopen), schilder ik en breng ik graag tijd door met mijn vrouw en twee kinderen.
april 2017 |
13
Interview by Rik de Groot
INTERVIEW 1 Hoe omschrijf je je functie - Wat zijn de voornaamste werkzaamheden van de afdeling Corporate Legal?
al langer behoefte aan meer ruimte om me met
Rabobank’s WRR Legal houd ik mij primair bezig
flexibeler te werken, in een toch uitdagende praktijk,
Als senior jurist in het team Lending van
met financieringstransacties waarbij wij worden
geadviseerd door een advocatenkantoor. Mijn rol
in dergelijke transacties is dan ervoor te zorgen dat de transacties binnen de (risico-)parameters blijft waarvoor interne goedkeuring is verkregen, dat
andere dingen bezig te houden dan alleen werk. Ik
had al een dochter en een tweede op komst, dus de mogelijkheden om minder en ook nog eens
spraken me direct aan. Ik ben wel fulltime blijven werken, maar fulltime in het bedrijfsleven is niet hetzelfde als fulltime in de advocatuur.
beoogde juridische positie. Ook onderhoud ik
3 Wat is het grootste verschil tussen advocatuur/notariaat en het bedrijfsleven?
samenwerking en hou ik me bezig met het schrijven
vorige werk, waarbij ik dus eigenlijk actief ben
Rabobank’s beleidsregels worden gevolgd en dat de transactie in algemene zin zorgt voor de
contact met diverse advocatenkantoren over de
van beleid en het vastleggen van afspraken voor/met de diverse andere afdelingen binnen
Rabobank waarmee wij samenwerken. Het
opleiden en coachen van meer junior collega’s en
het monitoren van de verdeling van werkzaamheden/
Het verschil zoals ik het zie in mijn werk nu en mijn gebleven bij hetzelfde soort transacties maar dan in een andere positie, zit hem met name in de rol die
je vervult en de taken en verwachtingen die daarbij horen. Als advocaat ben je veel intensiever in het
proces betrokken en wordt er ook een veel groter
10 vragen aan
Rik de Groot
capaciteit binnen mijn team voor zover het
beroep op je beschikbaarheid en flexibiliteit
werkzaamheden, evenals het rapporteren van
laatste stuk van een transactie betrokken, terwijl ik
dergelijke transacties betreft, hoort ook bij mijn juridische ontwikkelingen en ontwikkelingen in
de markt die een impact op Rabobank (kunnen) hebben.
nu al van begin af een taak heb; ik adviseer ook op
de structurering van transacties, of er wel of niet met
advocaten gewerkt moet worden voor een specifieke transactie en zo ja, welke dan, etc. Het is daarbij
2 Wat is de reden geweest om de overstap naar het bedrijfsleven te maken of niet te kiezen voor de advocatuur?
De reden om over te stappen was vrij cliché; ik had
14
gedaan. Tegelijkertijd ben je vaak alleen op het
| april 2017
ook een groot verschil dat de commercie – die de transactie draait – niet van mij verwacht dat ik alle dagen te allen tijde beschikbaar ben; daarvoor
kijken ze naar de advocaat. Binnen mijn team zijn
er dan ook veel mensen die parttime werken en in tegenstelling tot in de advocatuur (althans in mijn
ervaring) is daar hier meer respect/begrip voor en wordt daar ook meer rekening mee gehouden.
4 Wat kan de advocatuur/notariaat leren van het bedrijfsleven? Flexibeler werken. In mijn team nu werken er best veel mensen één of meerdere dagen vanuit huis. Uiteraard brengt dat ook aandachtspunten met zich mee, maar het leidt ook tot veel vrijheid en
8 Wat is je grootste uitdaging op dit moment?
De grootste uitdaging momenteel is met het hele
team efficiënter werken; we moeten om verschillende redenen méér werk met mínder mensen doen,
zonder dat dat mag leiden tot slechtere kwaliteit. Dat brengt best wat interessante dilemma’s met zich mee.
onder lijdt. In mijn ervaring is in de advocatuur thuis
9 Wat moet een externe jurist vooral niet doen?
hoge uitzondering omdat bijvoorbeeld de loodgieter
zoveel processen door elkaar heen met zoveel
tevredenheid, terwijl de productiviteit er zeker niet werken alleen mogelijk buiten kantoortijden of bij langskomt.
5
Zaken (onuitgesproken) veronderstellen. Er lopen verschillende mensen met weer verschillende
ervaringsniveau’s en achtergronden, dat je niet
Welke bepaling van boek 6 BW mag volgens jou worden aangepast en waarom?
Geen idee.
6 Welke uitspraak van de Hoge Raad heeft voor jouw praktijk belangrijke wijzigingen teweeg gebracht? Tsja, dat zijn er nogal wat. De meest recente
"De grootste uitdaging momenteel is met het hele team efficiënter werken" die enige impact heeft op mijn dagelijkse
iedere transactie over dezelfde kam kunt scheren en
Rabobank/Reuser, over de verhouding pandrecht
eerdere transactie is gelopen.
werkzaamheden in de transactiepraktijk is versus eigendomsvoorbehoud.
7 Wat zou je willen toevoegen aan boek 6 BW?
Ik mis niet echt iets, maar wat bepalingen over
(abstracte) garanties bijvoorbeeld zou geen kwaad kunnen.
kunt uitgaan van hoe een discussie of proces in een
10 Wat verwacht je van een externe jurist als adviseur? Los van uiteraard een uitstekende kennis van het recht en de relevante market practice moet een
externe jurist kritisch zijn, goed communiceren (mondeling en schriftelijk, tenminste in het Nederlands
en het Engels) en zich pro-actief opstellen. En een beetje prettig in de omgang als het kan.
april 2017 |
15
They think we do BAD THINGS but we do them very well
16
| april 2017
april 2017 |
17
CĂŠline van Waesberge
Anna van Bracht
18
| april 2017
Tinga Kleefman
Joke Everts
magazine
Rik de Groot
www.avdr.nl
20
| april 2017
CURRICULUM VITAE
CĂŠline van Waesberge
CĂŠline van Waesberge is sinds december 2011 advocaat bij Loyens & Loeff N.V. in
Rotterdam. Zij is werkzaam op de praktijkgroep Litigation & Risk Management en is lid van
het Life Sciences en Data Protection & Privacy Team en is gespecialiseerd in privacyrecht, farmaceutisch recht en (internationaal) contractenrecht.
april 2017 |
21
The Article by Céline van Waesberge
0068
Voorstel ePrivacy Verordening: het einde van de cookie banners, of toch niet? Op 10 januari 2017 publiceerde de Europese Commissie het voorstel voor een nieuwe ePrivacy Verordening. Een onderdeel waarop veel winst lijkt te behalen, is de herziening van de cookieregels. Het voorstel bepaalt dat toestemming voor het plaatsen en uitlezen van cookies ook verkregen kan worden via privacy instellingen in browsers en gelijksoortige applicaties. Dit zou het einde kunnen betekenen van de omslachtige cookie-banners die door de gemiddelde consument (toch) niet wordt gelezen (terwijl zij wel ter bescherming dienen van deze consument). Of hebben bepaalde partijen wel degelijk belang bij het plaatsen van de cookie-banners?
Inleiding
Deze zogenoemde “Over-The-Top”
Europese Commissie haar voorstel
de reikwijdte van de ePrivacy Richtlijn.
Op 10 januari 2017 publiceerde de voor een nieuwe Verordening
betreffende Privacy en Elektronische Communicatie (“ePrivacy
Verordening”)1. In december 2016,
lekte een eerdere (onofficiële) versie van het voorstel al uit2.
Het is de bedoeling dat de ePrivacy
Verordening de verouderde ePrivacy Richtlijn3 vervangt. Sinds de laatste
herziening van de ePrivacy Richtlijn in 2009, volgen technologische
ontwikkelingen elkaar in rap tempo
niet aan dezelfde eisen hoeven te
voldoen als de traditionele aanbieders van openbare elektronische
communicatieaanbieders (zoals
telecomproviders). Dit heeft volgens de Europese Commissie niet alleen geleid tot ongelijkheid tussen aanbieders van communicatiediensten, maar ook tot
een gebrek aan bescherming van de
(privacy van) gebruikers van dergelijke OTTs.
Om die reden introduceert het voorstel
van ‘nieuwe’ communicatiediensten via
nieuwe set bepalingen met als doel
ondernemingen steeds meer gebruik het internet, zoals Skype, WhatsApp, FaceTime en Facebook Messenger.
Voorstel voor een Verordening van het Europese Parlement en de Raad betreffende de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van persoonsgegevens in elektronische communicatie en tot intrekking van Richtlijn 2002/83/ EC (Verordening betreffende Privacy en Elektronische Communicatie), op het moment van schrijven slechts nog beschikbaar in het Engels via de volgende link: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/ news/proposal-regulation-privacy-and-electroniccommunications. 2 Beschikbaar via: http://www.politico.eu/ wp-content/uploads/2016/12/POLITICO-e-privacydirective-review-draft-december.pdf. 3 Richtlijn 2002/85/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie.
| april 2017
Dat betekent dat aanbieders van OTTs
op en maken consumenten en
1
22
diensten (“OTTs”) vallen nu niet onder
voor de ePrivacy Verordening een het vertrouwen in elektronische
communicatiediensten te versterken, een hoog beschermingsniveau
te bieden aan gebruikers van die
diensten en een gelijk speelveld tussen marktpartijen te creëren.
Een belangrijke wijziging in het
voorstel, is de herziening van de
cookie-regels. In dit artikel zal ik op deze (nieuwe) regels ingaan. Verordening vs. Richtlijn
Een van de eerste dingen die opvalt
is het feit dat de Europese Commissie
april 2017 |
23
The Article by Céline van Waesberge
heeft gekozen voor een nieuwe
verordening en niet voor aanpassing van de (verouderde) richtlijn. Anders dan een richtlijn die in nationale
wetgeving moet worden omgezet, is een verordening rechtstreeks
toepasselijk in elke Europese lidstaat. Dit heeft als grote voordeel dat
bedrijven die in meerdere Europese lidstaten opereren in al deze landen aan dezelfde wetgeving moeten voldoen.
Zo zijn de huidige cookie-
regels uit de ePrivacy Richtlijn in Nederland bijvoorbeeld
geïmplementeerd in artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet. Hoewel de nationale cookie-regels in hele
Wanneer de cookies worden gebruikt
(ii) een door de gebruiker gevraagde
de gebruiker te verzamelen, moet
analytische doeleinden.
gegeven (en dus bijvoorbeeld niet
Daarnaast wordt het gebruik van
voorwaarden).
gebruiker daartoe toestemming heeft
om bepaalde persoonsgegevens over die toestemming uitdrukkelijk worden kunnen zijn verstopt in algemene
Dit heeft geresulteerd in lange cookie
betekent dat aanbieders van websites die zich richten op gebruikers in de
hele Europese Unie en daarbij cookies willen gebruiken (zoals bijvoorbeeld Facebook) moeten nagaan welke
regels in elk van die landen gelden met betrekking tot het gebruik van
cookies. Daar komt met de ePrivacy Verordening wellicht een einde
aan. Een website-aanbieder hoeft
dan slechts nog te voldoen aan de
cookie-regels zoals neergelegd in die verordening.
en de ontelbare verzoeken om op
browsers en gelijksoortige applicaties
langere cookie en privacy policies)
worden via privacy instellingen in
“akkoord” te klikken waarmee je wordt
(hierna: “browser instellingen”).
surft. Waar de informatieplicht bedoeld
Omdat de Nederlandse wetgeving al
tegen onder meer ongewenste
plaatsen en uitlezen van functionele en
gebruiker nu blindelings elke cookie
name de laatste wijziging interessant.
cookie voor wordt gebruikt en welke
Tot nu toe werden (Do-Not-Track-
worden verzameld. Een handelwijze
als onvoldoende beschouwd voor het
de gebruiker, maar ook voor website
voor bepaalde cookies. Dat standpunt
rompslomp en kosten.
voorgestelde ePrivacy Verordening
Betekent ePrivacy Verordening dan
moeten worden gegeven om voor
De voorgestelde ePrivacy Verordening
te geven of te weigeren via browser
regels . Het voorgestelde artikel 8
alle cookies” tot “accepteer nooit
overspoeld wanneer je op het internet was om de gebruiker te beschermen
een versoepeld regime kent voor het
spyware, accepteert de gemiddelde
bepaalde analytische cookies5, is met
gegevens daarmee over hem/haar
systemen in) browser instellingen nog
die niet alleen nutteloos lijkt te zijn voor
al dan niet geven van toestemming
aanbieders leidt tot administratieve
lijkt nu te wijzigen. Volgens de
bepaalde cookies hun toestemming
introduceert daarom nieuwe cookie-
instellingen, variërend van “accepteer
4
bevat de hoofdregel dat het plaatsen hoofdregel gelden dan vervolgens een
Een veel gehoord geluid is dat de
cookies zal bijvoorbeeld toegestaan
schieten. Onder de ePrivacy Richtlijn is
communicatie uit te voeren,
voorbij
aantal uitzonderingen. Het gebruik van
huidige cookie-regels hun doel voorbij
zijn indien dat (i) noodzakelijk is om de
over de desbetreffende cookies.
24
| april 2017
bijvoorbeeld “weiger third party
cookies”. De door een gebruiker
ingestelde browser instellingen zouden dan tegenover iedere derde (in het
bijzonder natuurlijk tegenover degene
die de cookies wil plaatsen) gelden en dus kunnen betekenen dat de cookie-
de meeste gevallen slechts toegestaan
duidelijk en volledig is geïnformeerd
cookies” en opties ertussenin, zoals
ingeroepen kunnen worden. Dit zou
het plaatsen en uitlezen van cookies in
toestemming heeft gegeven nadat hij
zouden gebruikers de mogelijkheid
het einde van de cookiebanners?
van cookies verboden is. Op die
dat wil zeggen indien de gebruiker
gegeven.
Deze toestemming kan ook verkregen
Huidige cookieregels schieten doel
op basis van ‘informed consent’,
cookies ook toegestaan indien de
banners (met een link naar nog
Europese Unie op hoofdlijnen hetzelfde en dus zonder te weten waar de is, bestaan er toch verschillen. En dat
dienst te leveren of (iii) voor bepaalde
4
Overigens spreekt de ePrivacy Richtlijn noch de voorgestelde ePrivacy Verordening van het begrip “cookies”. Onder de voorgestelde ePrivacy Verordening gaat het om “the use of processing and storage capabilities of terminal equipment and the collection of information from end-user’s terminal equipment, including about its software and hardware”.
banners en walls zullen verdwijnen.
5
Zie artikel 11.7a, derde lid, Telecommunicatiewet.
Als cookies worden gebruikt om
Het antwoord luidt waarschijnlijk
Ik heb daar mijn twijfels bij, zeker
(bijvoorbeeld in het geval van tracking
van de AVG wordt bepaald dat
browser instelling heeft gekozen
persoonsgegevens te verwerken
cookies), zal de toestemming per 25 mei 2018 moeten voldoen aan de
(strenge) vereisten die de Algemene Verordening Gegevensbescherming
6
(“AVG”) aan die toestemming stelt7
Zo dient toestemming onder meer vrij, specifiek en geïnformeerd te zijn. Interessant in dit kader is onder
meer de vraag of toestemming voor bepaalde cookies wel vrijelijk is
gegeven als die toestemming vereist is om überhaupt een bepaalde website te kunnen bezoeken, zoals in geval
van de zogenoemde “cookie walls”.8
6
Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EC (Algemene Verordening Gegevensbescherming 7 Zie artikel 4 onder (11) en artikel 7 van de AVG. 8 Zie in dit kader ook European Data Protection Supervisor, Opinion 5/2016, Preliminary EDPS Opinion on the review of the ePrivacy Directive (2002/58/EC), p. 14 -15.
ontkennend. In de overwegingen
als een gebruiker bijvoorbeeld als
toestemming wordt geacht niet
voor “accepteer alle cookies”. Een
vrijelijk te zijn gegeven indien het
verlenen van een dienst afhankelijk
is van de toestemming ondanks het feit dat dergelijke toestemming niet noodzakelijk is voor die uitvoering.
9
Volgens de Europese Commissie
voldoet een gegeven toestemming via browser instellingen aan het
toestemmingsvereiste van de AVG, als de gebruiker geïnformeerd en
actief een bepaalde setting kiest10.
9
Zie overweging 43 van de Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EC. 10 Overweging 24 van het voorstel voor de ePrivacy Verordening: “For web browsers to be able to obtan end-user’s consent as defined under Regulation (EU) 2016/679, for example, to the storage of third party tracking cookies, they should, among others, require a clear affirmative action from the end-user of terminal equipment to signify his or her freely given, specific informed, and unambiguous agreement to the storage and access of such cookies in and from the terminal equipment.””
dergelijke instelling is algemeen en
zou moeten gelden voor elke website
die wordt geopend via de betreffende
browser. Die browser kan op voorhand nooit weten welke cookies door al
die websites precies zullen worden
gebruikt, laat staan welke gegevens van de gebruiker door die cookies
allemaal zullen worden verzameld,
voor welke doeleinden en met welke andere partijen deze gegevens
vervolgens kunnen worden gedeeld. Dit zijn echter allemaal wel details
waarover een gebruiker moet worden
geïnformeerd voor een geldig gegeven toestemming onder de AVG. Het is
dus nog maar de vraag hoe dit in de praktijk zal uitwerken.
De in december 2016 uitgelekte versie van het voorstel voor de ePrivacy
Verordening bepaalde nog specifiek
dat indien de gebruiker geen actieve
april 2017 |
25
The Article by Céline van Waesberge
keuze maakt ten aanzien van zijn/haar
Dat zou tot gevolg kunnen hebben dat
instelling zou moeten gelden dat third
gratis aangeboden worden
browser instellingen, als standaard party cookies en tracking cookies geweigerd moeten worden . Het 11
voorstel bevat die overweging niet
langer. Het huidige voorstel vereist
slechts dat een gebruiker bij installatie van bepaalde software of bij de
eerstvolgende update van software
de betreffende diensten niet langer en voor de diensten betaald zal
moeten worden. Dat betekent kort
gezegd dat de consumenten eigenlijk voor de keuze worden gesteld om
voor de diensten te betalen met hun persoonsgegevens of in euro’s.
de gebruiker wordt gevraagd voor
Handhaving
kiezen.
toezichthouders betrokken bij de
bepaalde browser instellingen te
Of de cookie-banners écht zullen verdwijnen, hangt volgens mij af
van de browser instellingen die de gemiddelde gebruiker zal kiezen
en het type website dat je bezoekt. Partijen zullen er namelijk ook
voor kunnen kiezen om gewoon
toestemming te (blijven) vragen via de gebruikelijke cookie banner . 12
En ik kan me zo voorstellen dat dit
voor bepaalde partijen interessant
zal blijven. Zeker voor websites en
applicaties die hun diensten gratis
kunnen aanbieden juist doordat op
die websites en applicaties ook third party cookies worden aangeboden
(zoals www.nu.nl en Facebook). Voor deze partijen is het zeer nadelig als
de gemiddelde consument dergelijke
cookies standaard weigert via browser instellingen.
handhaving van de cookie-regels: de
Autoriteit Consument & Markt (“ACM”) en de Autoriteit Persoonsgegevens (“AP”). In beginsel ziet de ACM
erop toe dat websites die cookies plaatsen bij gebruikers, zich aan
de cookieregels houden, zoals aan het toestemmingsvereiste en de
informatieverplichting. Naast de ACM, is de AP bevoegd tot handhaving waar er door middel van cookies
persoonsgegevens worden verwerkt
(bijvoorbeeld door third part tracking cookies). Zowel de ACM als de AP
kunnen bij overtreding van de cookieregels hoge boetes opleggen (van maximaal EUR 900.000).
Uit het Voorstel volgt dat (slechts) AP de bevoegde toezichthouder wordt
voor de geldende cookie-regels onder de ePrivacy Verordening. Daarbij
11
Overweging 28 van gelekte (onofficiele) versie van het voorstel voor de ePrivacy Verordening: “In case of no active choice or action from the use, the web browser shall be set so that it blocks by default the storage of third party cookies or other types of trackers”, beschikbaar via http://www.politico.eu/ wp-content/uploads/2016/12/POLITICO-e-privacydirective-review-draft-december.pdf. 12 Zie paragraaf 3.4 van het Explanatory Memorandum bij het voorstel voor de ePrivacy Verordening.
26
In Nederland zijn op dit moment twee
| april 2017
krijgt de AP dan de bevoegdheid om boetes op te leggen tot EUR
10.000.000, of indien dit hoger is, 2%
van de wereldwijde jaaromzet van een rechtspersoon. Dit maakt het belang van compliance met de (nieuwe) cookie-regels direct duidelijk.
april 2017 |
27
www.avdr.nl
28
| april 2017
CURRICULUM VITAE
Joke Everts
Joke Everts (1986) begon haar carrière als advocaat bij het internationale advocatenkantoor Norton Rose Fulbright te Amsterdam. Zij deed daar ervaring op in de Corporate Litigation
praktijk, waar zij adviseerde en procedeerde over vennootschapsrechtelijke- en commerciële geschillen.
Vervolgens maakte zij de switch naar het Corporate team binnen Norton Rose Fulbright, waar zij adviseerde op het gebied van ondernemingsrecht. Haar dagelijkse praktijk bestond onder
andere uit het onderhandelen over SPA’s, SHA's, private equity- en investeringsdocumentatie en de coördinatie van fusie en overname transacties vanuit een juridisch perspectief.
Na zes jaar maakte zij de overstap naar het bedrijfsleven, waar zij nu werkzaam is bij wehkamp, een van de grootste webwinkels van Nederland. Als Legal Counsel is zij verantwoordelijk voor de juridisch commerciële zaken van wehkamp.
In 2016 rondde Joke de Grotius opleiding Nationaal en Internationaal Contracteren cum laude af, waar zij in haar huidige praktijk veel gebruik van maakt.
april 2017 |
29
Interview by Joke Everts
INTERVIEW 1 Wat maakt uw bedrijf uniek vergeleken met de andere bedrijven?
van verschillende disciplines en functielagen
postorderbedrijf de switch te maken naar een
als Legal ook direct contact mee hebt en overlegt.
wehkamp is erin geslaagd om van een
moderne klantgerichte webwinkel. wehkamp is getransformeerd naar de e-commerce wereld, waarin de groeipotentie groot is.
wehkamp is niet alleen een (online) retail bedrijf,
maar ook een technologie en databedrijf, als gevolg waarvan wij een nog persoonlijker contact met
de klant kunnen realiseren. De professionaliteit, diversiteit en informele sfeer die wehkamp kenmerken, maakt dit bedrijf uniek.
geschakeld. Daarnaast staat wehkamp onder
toezicht van verschillende toezichthouders, waar je
De rol en de werkzaamheden van onze Legal
Counsels zijn divers, wat het werk afwisselend en uitdagend maakt.
3 Wat is de reden geweest om de overstap naar het bedrijfsleven te maken?
Als advocaat vlieg je voor een bepaald advies of
project in en vlieg je zodra dit is afgerond weer uit.
2 Hoe omschrijf je je functie – wat zijn de voornaamste werkzaamheden van de afdeling Legal? Het Legal team binnen wehkamp adviseert de
business over een breed scala aan (juridische)
onderwerpen. Zo adviseer je onder meer op het
gebied van consumentenrecht en data privacy en
voer je onderhandelingen over tal van commerciële contracten. Onder andere op marketing, buying &
Je staat als Legal Counsel dichter op de business en je maakt een traject van A tot Z mee. Ook
moet je als Legal Counsel nog pragmatischer en
commerciëler naar juridische vraagstukken kijken dan als advocaat. De interne klant heeft geen
juridische achtergrond, terwijl de externe klant van
de advocaat dat meestal wel heeft. Dit betekent dat je een directe vertaalslag naar de business moet maken.
sales, operationeel en IT gebied.
Een ander verschil is de diversiteit aan onderwerpen
Legal kijkt verder mee met campagnes en reclame-
vergader je op het distributiecentrum met de
uitingen en zorgt voor de bescherming van de
eigen merken, zoals whkmp’s OWN. Ook wordt
en collega’s in het bedrijfsleven. De ene dag
operationeel manager en de volgende dag werk je
samen met een campagne manager aan een nieuwe
10 vragen aan
Joke Everts
Legal actief betrokken bij wehkamp-brede projecten
‘Living’ campagne op social media.
gebied van design en content van de website
de reden is geweest om de overstap naar het
om het bedrijf verder te ontwikkelen, zoals op het en contractmanagement. Er wordt met collega’s
30
| april 2017
Deze aspecten trokken mij aan, wat voor mij bedrijfsleven te maken.
april 2017 |
31
Interview by Joke Everts
4 Wat is het grootste verschil tussen advocatuur/notariaat/ander en het bedrijfsleven?
E-commercerichtlijn. Hier is door de wetgever mijn
advocatuur. Collega’s in het bedrijfsleven zitten
elkaar kruisten, is de vrijstelling korte tijd uit artikel
Het bedrijfsleven is nog wat commerciëler dan de niet te wachten op een uitgebreid memorandum of verwijzingen naar jurisprudentie en wetsartikelen. Zij verwachten snel, bondig en adequaat advies, waarmee zij direct aan de slag kunnen. Als
Legal Counsel wordt verder van je verwacht dat je belangrijke risico’s snel identificeert, zonder
bij iedere punt komma een discussie te starten.
Choose your battles is daarbij belangrijk. Ook dit is een verschil met de advocatuur.
5 Wat kan de advocatuur/notariaat/ander leren van het bedrijfsleven? Nog meer modernisatie. De advocatuur is in
mijn ogen soms nog wat conservatief en zou
wat mij betreft nog meer kunnen moderniseren
om van toegevoegde waarde te kunnen blijven en interessante kandidaten te kunnen blijven
trekken. Zo is het uurtje-factuurtje in veel gevallen achterhaald, omdat de klant een duidelijk vooraf afgesproken vast bedrag voor de klus of het
project vereist, om ook intern de kosten te kunnen
verantwoorden. Wij zien dat al veel kantoren vaste pakketten aanbieden, wat denk ik een goede verandering is.
inziens niet voldoende over nagedacht.
De vrijstelling kent verder een ongelukkige
geschiedenis. Doordat twee wetgevingstrajecten 6:234 BW verdwenen en vervolgens (in een
hergeformuleerde vorm) teruggekeerd. Al met al een behoorlijk verwarrende bepaling, die voor
meerdere interpretaties vatbaar is. Een herziening van dit artikel kan wat mij betreft dan ook geen kwaad.
7 Welke uitspraak van de Hoge Raad heeft voor jouw praktijk belangrijke wijzigingen teweeg gebracht? Algemeen gezien zou ik direct het beroemde Haviltex-arrest van de Hoge Raad uit 1981
antwoorden, over de uitleg van overeenkomsten en de bedoelingen van partijen. Specifiek voor mijn praktijk zou ik het Gemeente De Ronde
Venen/SNU en Stedin arrest van de Hoge Raad uit 2011 aanhalen. Dit arrest bepaalt dat een
duurovereenkomst voor onbepaalde tijd in principe opzegbaar is als de overeenkomst en de wet
geen opzeggingsregeling kent. Redelijkheid en
billijkheid kunnen wel meebrengen dat opzegging alleen mogelijk is als daarvoor een voldoende zwaarwegende grond bestaat.
In mijn praktijk wordt veel onderhandeld over
6 Welke bepaling van boek 6 BW mag volgens jou worden aangepast en waarom? Artikel 6:234 BW. In artikel 6:234 BW zijn
duurovereenkomsten. Daarbij is het belangrijk in
iedere (duur)overeenkomst een expliciete regeling over de duur en opzegging op te nemen. Je komt nog wel eens duurovereenkomsten tegen waarin een dergelijke bepaling niet is opgenomen. In
"Zij verwachten snel, bondig en adequaat advies, waarmee zij direct aan de slag kunnen." dienstverleners in de zin van de Dienstenrichtlijn
die gevallen worden de criteria van dit arrest
algemene voorwaarden worden verstrekt.
als wehkamp op een gegeven moment de
vrijgesteld van het opslagvereiste, wanneer Deze vrijstelling lijkt in strijd te zijn met de
32
| april 2017
en samenhangende arresten belangrijk, zeker samenwerking zou willen beëindigen.
8 Wat zou je willen toevoegen aan boek 6 BW
In de Europese Richtlijn Koop en Garantie is een
wettelijke garantietermijn van twee jaar opgenomen. Dit is een garantietermijn die als minimum is
voorgeschreven aan de lidstaten van de EU. Elke
lidstaat mag daar andere regels voor maken. Zolang
deze regels maar voordeliger zijn voor de consument. Bij het omzetten van de Europese Richtlijn naar
Nederlands recht is er door Nederland, als een van de weinige lidstaten, voor gekozen om deze twee jaar niet over te nemen. In de Nederlandse wet
staat dat het product dat wordt gekocht 'deugdelijk' moet zijn, wat betekent dat de garantietermijn
oneindig kan zijn. Ik zou pleiten voor een wettelijke garantietermijn van twee jaar om te voorkomen dat er afwijkende regelingen op dit gebied gelden in de verschillende lidstaten, wat de uniformiteit en rechtszekerheid niet ten goede komt.
9 Wat is je grootste uitdaging op dit moment?
Een groot project voor ons Legal team komend jaar zal de implementatie van de Algemene
Verordening Gegevensbescherming (AVG) binnen onze organisatie zijn. De AVG brengt veel nieuwe
verplichtingen op het gebied van data privacy met zich mee voor bedrijven die persoonsgegevens verwerken. Dit resulteert daarom in nieuwe
procedures en door te voeren maatregelen binnen ons bedrijf op dit gebied.
10 Wat moet een externe jurist vooral niet doen en wat verwacht je van een externe jurist als adviseur? Van een external counsel verwacht ik advies op specialistisch gebied, voor zover wij dit zelf niet
in huis hebben. Ook is het prettig als je external counsel je sparring partner kan zijn en er een
goede relatie ligt. Verder moet een external counsel mijn inziens net wat verder kijken dan zijn/haar
eigen vakgebied, om zo de juiste verbanden te
kunnen leggen en toegespitst advies te kunnen
geven. Een external counsel moet wat mij betreft
niet te uitgebreid het theoretische kader neerzetten
(zeker niet als een groot deel daarvan al bekend is), maar juist praktisch en to the point zijn.
april 2017 |
33
Scratching in the dark, in the dark with no remark And you’re human yet. Searching for belief, with the grit in your teeth And you’re human yet.
Tom Smith
| november 2016
34 34
| april 2017
www.avdr.nl
april 2017 |
35
this is magna charta