ΑΝΑΠΟΛΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΑΝΑΠΟΛΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΙΑΖΟΜΕΝΟΥ: κ. Χ. Ελένη , η οποία πήγαινε σχολείο τη δεκαετία του 60 σε χωριό της Δράμας. Τη συνέντευξη πήραν οι μαθήτριες Αριάδνη και Ελένη Λ. ΚΤΙΡΙΑ 1.Πώς ήταν το σχολείο σας; Το σχολείο είχε μεγάλη αυλή, στις αίθουσες υπήρχαν ξυλόσομπες, ήταν μεγάλες, ψηλοτάβανες, και όμορφες. Το κτήριο ήταν πρόσφατα χτισμένο.

2.Το σχολείο ήταν καλά διατηρημένο; Ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τις τάξεις και τον προαύλιο χώρο; Το σχολείο ήταν άριστα διατηρημένο. Το φρόντιζαν ένα ζευγάρι ,κάτι σαν επιστάτες που καθάριζαν και μαγείρευαν το φαγητό για όλες τις τάξεις του σχολείου. Τότε βλέπεις τρώγαμε στο σχολείο.

3.Πώς θα περιγράφατε το εσωτερικό της τάξης σας , το βάφατε , το διακοσμούσατε μόνοι σας; Η τάξη είχε ένα μεγάλο μαύρο πίνακα, μεγάλα παράθυρα με ωραίες κουρτίνες, από τα οποία αεριζόταν ο χώρος αλλά έμπαινε και άπλετο φως . Ήταν πραγματικά πολύ φωτεινή η αίθουσα ! Τα θρανία ήταν ξύλινα και μονοκόμματα. Η έδρα της δασκάλας ήταν ένα απλό τραπέζι.

4. Ήταν κοντά το σχολείο όπου μένατε ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσο; Ήταν πολύ κοντά. Το σπίτι ήταν δίπλα στο σχολείο ακριβώς.

5.Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο κορίτσια ή ήταν μεικτό; Πώς σας χώριζαν στο προαύλιο; Το σχολείο ήταν μεικτό. Όλες οι τάξεις μαζί μαζευόμασταν σε γραμμή στο προαύλιο.

6.Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε τμήμα; Οι τάξεις λειτουργούσαν μαζί ανά δύο, δηλαδή Πρώτη – Δευτέρα , Τρίτη – Τετάρτη και Πέμπτη – Έκτη. Τα μεγαλύτερα παιδιά βοηθούσαν και τα μικρότερα στα μαθήματά τους. Η κάθε τάξη είχε περίπου 25 μαθητές. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 7.Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Ποιο ή ποια από αυτά σας ενδιέφερε περισσότερο; Υπήρχαν τα μαθήματα: Ανάγνωση, Αριθμητική ( Μαθηματικά ), Χειροτεχνία, Οδική ( Μουσική ), Γυμναστική, Θρησκευτικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Πατριδογνωσία, Φυσική Ιστορία ( Μελέτη Περιβάλλοντος ). ; 8. Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα, τι ώρα τελείωνε; Το μάθημα ξεκινούσε στις 8:00 και τελείωνε στις 14:00.

9.Πόσες μέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο; Μάθημα είχαμε έξι ημέρες την εβδομάδα, πηγαίναμε και το Σάββατο έτσι όταν καταργήθηκε χαρήκαμε πολύ γιατί γλιτώσαμε μια μέρα……

10.Πληρώνατε δίδακτρα για τη φοίτησή σας; Όχι, μόνο στα ιδιωτικά πλήρωναν τα παιδιά.

10.Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν; Όχι όλα. Μόνο κάποια βιβλία. ; 11.Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα; Πριν τα Χριστούγεννα και πριν το Πάσχα. Στο τέλος της χρονιάς γράφαμε εξετάσεις ,μεγάλα δηλαδή διαγωνίσματα για τον τελικό βαθμό αλλά και την προαγωγή μας σε μεγαλύτερη τάξη 12.Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση; Υποχρεωτική ήταν η εκπαίδευση μέχρι έκτη δημοτικού. ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ – ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΔΑΣΚΑΛΩΝ / ΜΑΘΗΤΩΝ 13.Με ποιον τρόπο γινόταν το μάθημα; ( Μιλούσαν μόνο οι καθηγητές; Συμμετείχαν και οι μαθητές; ) Ο δάσκαλος μιλούσε αλλά συμμετείχαν και οι μαθητές, ρωτώντας και λέγοντας την γνώμη τους. Επίσης έλεγαν αν κατάλαβαν ή όχι. Ακόμη έλεγαν το μάθημα άλλοτε με κατάλογο άλλοτε όχι.

14.Πώς εξέταζαν τους μαθητές οι δάσκαλοι;

Τους μαθητές εξέταζαν οι καθηγητές προφορικά με ερωτήσεις και γραπτά με διαγωνίσματα. Συνήθως τους σήκωναν στον πίνακα.

15.Πώς συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε εσάς τους μαθητές; Ήταν αυστηροί απέναντί σας; Κάποιοι δάσκαλοι ήταν αλλά κάποιοι όχι.

16.Έτυχε σε εσάς ή σε κάποιον συμμαθητή σας να επιβληθεί μια αυστηρή, βίαιη τιμωρία, αν ναι πώς νοιώσατε; Ναι. Κάποια στιγμή στη γυμναστική με χτύπησε ο γυμναστής με τη βέργα γιατί νόμιζε πως γελούσα και δεν τον υπάκουγα ενώ δεν το έκανα.

17.Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα; Στο σχολείο μια φορά την εβδομάδα γινόμασταν επιμελητές της τάξης. Στο σπίτι είχαμε πολλά γραπτά και ασκήσεις.

18.Πώς αντιδρούσαν οι γονείς όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς; Οι γονείς αντιδρούσαν άσχημα. Με υποτιμητικούς λόγους κάποιες φορές και ξύλο.

19.Ποια συναισθήματα είχατε όταν πήγατε πρώτη μέρα στο σχολείο; Είχα αγωνία για τη δασκάλα όμως δεν ανησυχούσα τόσο πολύ. Το χαιρόμουν κιόλας και καμάρωνα.

20. Πώς έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές, υπήρχε κάποια στολή;

Οι μαθήτριες έρχονταν στο σχολείο με σχολική ποδιά. Τα αγόρια φορούσαν ζακετάκι μπλε.

21/ Πώς έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο; Οι μαθητές έπρεπε να είναι πρόθυμα, ευγενικά και υπάκουα παιδιά μέσα και έξω από το σχολείο.

22.Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις σας από το σχολείο έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Ποιον δάσκαλο θυμάστε από εκείνα τα χρόνια και γιατί; Οι αναμνήσεις είναι ανάμεικτες, καλές αλλά και κακές στιγμές. Θυμάμαι ακόμα την δασκάλα της πρώτης και δευτέρας τάξης, ήταν ευγενική, μεταδοτική και ήταν κοντά μας, μας φρόντιζε και μας φερόταν με αγάπη

Ρ.ΜΑΡΙΑ ΕΞΑΤΑΞΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΙΓΡΙΤΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑ του 60 Καλημέρα σας κυρία Μαρία, θα μπορούσατε να μας δώσετε κάποιες πληροφορίες για τα σχολικά σας χρόνια; Με μεγάλη μου χαρά ό τι θυμάμαι να σας το πω. Ιφιγένεια Φ.

1) Πώς ήταν τα σχολεία σαν κτίρια; Είχαν μεγάλες αυλές, τάξεις, εργαστήρια ή γυμναστήρια; Ήταν μεγάλα συνήθως κτίρια ,είχαν μεγάλες τάξεις και αντίστοιχα αυλές. Σίγουρα όμως τα σύγχρονα έχουν και όλα αυτά που αναφέρεις.

2) Το σχολείο ήταν καλά διατηρημένο; Ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τις τάξεις και τον προαύλιο χώρο; Το σχολείο ήταν καλοδιατηρημένο και είχε καθαρίστρια.

3) Πώς θα περιγράφατε το εσωτερικό της τάξης σας; Υπήρχε πίνακας, ζωγραφιές σας στους τοίχους; Είχε τον κλασικό μαυροπίνακα εικόνα του Χριστού απαραιτήτως από πάνω, ξύλινα θρανία τα μονοκόμματα χωρίς ξεχωριστές καρέκλες. Επίσης σε μια πλευρά της αίθουσας κρεμόταν ο χάρτης της Ελλάδος.

4) Ήταν κοντά το σχολείο όπου μένατε ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσο; Το σπίτι ήταν κοντά στο σχολείο, ήμουν τυχερή γιατί άλλα παιδιά περπατούσαν πολύ ώρα για να φτάσουν και κάποια άλλα έρχονταν από γειτονικά χωριά.

5) Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο αγόρια, μόνο κορίτσια ή ήταν μεικτό; Πώς σας χώριζαν στο σχολείο; Στο σχολείο ήταν αγόρια και κορίτσια. Δεν μας χώριζαν στο προαύλιο. Είμασταν όλοι μαζί μόνο την ώρα της προσευχής μας στοίχιζαν ανάλογα με τις τάξεις μας.

6) Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε τμήμα; Ήταν περίπου 28 με 30 μαθητές.

7) Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Ποιο ή ποια από αυτά σας ενδιέφερε περισσότερο; Διδασκόμασταν Γραμματική, Αρχαία, Έκθεση, Μαθηματικά, Φυσική, Οικιακή Οικονομία, Γαλλικά, Μουσική και τέλος Γυμναστική. Το μάθημα για το οποίο ενδιαφερόμουν περισσότερο είναι τα μαθηματικά.

8) Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα, τι ώρα τελείωνε; Ξεκινούσε στις 8.8 το πρωί και τελείωνε στις 1.15 το μεσημέρι.

9) Πόσες μέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο; Είχαμε σχολείο τις 5 μέρες της εβδομάδας όπως και σήμερα.

10) Πληρώνατε δίδακτρα για τη φοίτησή σας; Όχι.

11 )Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν; Όλα ήταν δωρεάν εκτός των Γαλλικών, γενικά αυτά για τις ξένες γλώσσες έπρεπε να τα αγοράσουμε οι ίδιοι για αυτό και πολλά παιδιά δεν μπορούσαν να τα έχουν.

12) Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα; Γράφαμε κάθε τρίμηνο και έκτακτα.

13) Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση; Η υποχρεωτική εκπαίδευση ήταν μέχρι και το Δημοτικό.

14) Πώς εξέταζαν τους μαθητές οι δάσκαλοι; Μας εξέταζαν προφορικά με κατάλογο και μας σήκωναν στον πίνακα, πράγμα που ήταν αρκετά αγχωτικό.

15) Πως συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε εσάς τους μαθητές; Ήταν αυστηροί απέναντι σας; Ήταν πολύ αυστηροί. Ως τις 8 το βράδυ τριγυρνούσαν έξω με τα πόδια ακόμα και εκτός του σχολικού ωραρίου.;

16) Έτυχε σε εσάς ή σε κάποιον συμμαθητή σας να επιβληθεί μια αυστηρή, βίαιη τιμωρία, αν ναι πώς νιώσατε; Έτυχε μια φορά ο δάσκαλος να πάρει την κόλλα εν ώρα διαγωνίσματος διότι ο μαθητής αντέγραφε,το μάλωσε πολύ αυστηρά δε θυμάμαι αν το χτύπησε , κάλεσε όμως τους γονείς του και το μόνο σίγουρο είναι ότι οι γονείς το έδειραν για τιμωρία.

17) Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα; Ναι μας έβαζαν αρκετή δουλειά για το σπίτι.

18) Ποια συναισθήματα είχατε όταν πηγαίνατε πρώτη μέρα σχολείο; Αν και πέρασα πολλά χρόνια από τότε ένιωθα πολύ χαρούμενη και περήφανη που μεγάλωνα, 19) Πώς έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές, υπήρχε κάποια στολή; Έπρεπε να φοράνε ποδιά, μπλε με άσπρο γιακαδάκι.

20) Πώς έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο; Φέρονταν με σεβασμό στους δασκάλους και πειθαρχία. Ήξεραν ότι η συμπεριφορά τους κρινόταν και μέσα και έξω από το σχολείο.

21) Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις σας από το σχολείο έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Ποιον δάσκαλο θυμάστε από εκείνα τα χρόνια και γιατί; Πιστεύω πως οι αναμνήσεις μου έχουν θετικό πρόσημο σε γενικές γραμμές παρά τις όποιες δυσκολίες ή ελλείψεις που είχαμε. Τέλος θυμάμαι την Κ. Γκόρα φιλόλογο, γιατί ήταν πολύ δραστήρια και μας έδωσε πολλές ευκαιρίες να συμμετέχουμε σε γιορτές ,

θεατρικά αλλά και να πάμε ωραίες εκδρομές.

Συνέντευξη με τη γιαγιά μου. Αικατερίνη Μ. Συνταξιούχος εφοριακός 75 χρονών. Ελλάδα. Φώτης Μ. Φώτης: Γιαγιά, θα ήθελα να σε ρωτήσω κάποια πράγματα για το εκπαιδευτικό σύστημα της εποχής σου. Γιαγιά: Το εκπαιδευτικό σύστημα της εποχής μου ήταν πολύ διαφορετικό από το σημερινό. Το ποσοστό των αναλφάβητων έφτανε το 1/3 του πληθυσμού και στην επαρχία τα 95 από τα 100 παιδιά μετά το δημοτικό, που αποτελούσε την υποχρεωτική εκπαίδευση, δε συνέχιζαν στη μέση. Αλλά και από τους μαθητές που φοιτούσαν στο δημοτικό το 60% περίπου διέκοπτε από τη Γ΄ και Δ΄ Δημοτικού λόγω τεράστιων οικονομικών προβλημάτων. Εγώ βέβαια Φώτη, τελείωσα το Δημοτικό, μπήκα με εξετάσεις μετά στο Γυμνάσιο και τέλος με Πανελλήνιες εξετάσεις (με σημαντικές διαφορές από τις σημερινές) στο αντίστοιχο τμήμα του Οικονομικού της Νομικής του Α.Π.Θ. Φώτης: Ας κάνουμε λοιπόν γιαγιά μια αναδρομή, Πώς ήταν το Δημοτικό σχολείο σου; Γιαγιά: Στο Δημοτικό σχολείο τα μαθήματα ήταν αυτά που γνωρίζουμε, απλά τα αναγνωστικά κείμενα ήταν βασισμένα στο τετράπτυχο ΠατρίςΘρησκεία-Οικογένεια-Εργασία. Αρχές λοιπόν του εκπαιδευτικού συστήματος ήταν η παθητικότητα, η υπακοή και η θρησκευτικότητα. Επίσημη γλώσσα ήταν η καθαρεύουσα και η αυταρχική παιδαγωγική είναι αυτή που δέσποζε. Φώτης: Και πώς ήταν κτιριακά τα σχολεία γιαγιά; Γιαγιά: Ήταν απλά κτίρια όπου όλοι φροντίζαμε για την συντήρησή τους. Δε θα ξεχάσω ότι το χειμώνα είχαμε όλα τα παιδιά την υποχρέωση να φέρουμε από ένα ξύλο για την ξυλόσομπα της τάξης ώστε να εξασφαλίζουμε την απαραίτητη ζέστη. Στις αίθουσες επίσης υπήρχε ο μαυροπίνακας, οι κιμωλίες και το σφουγγάρι, όπου και αυτά ήταν δική μας μέριμνα! Αυτό επίσης που χαρακτηριστικά θυμάμαι είναι ότι ο δάσκαλος μας εξέταζε πάντα σηκώνοντας μας όρθιους στον πίνακα. Τα

θρανία ήταν ενιαία με το κάθισμα σαν παγκάκι και καθόμασταν ανά δύο. Ο αριθμός των μαθητών ανά τάξη ξεπερνούσε πολλές φορές τα 30 και 35 παιδιά. Σίγουρα υπήρχε εξαιρετικά μεγάλη αυστηρότητα αναφορικά τόσο με την επίδοση όσο και με τη συμπεριφορά των μαθητών αφενός γιατί υπήρχε μεγάλος συντηρητισμός και αφετέρου γιατί υπήρχαν οι συνέπειες από τον έλεγχο του επιθεωρητή που λειτουργούσε ως δαμόκλειος σπάθη για τους εκπαιδευτικούς. Φώτης: Και πώς ήταν τα βιβλία γιαγιά; Γιαγιά: Τα βιβλία ήταν δομημένα στην αυταρχική-δασκαλοκεντρική παιδαγωγική μέθοδο και όπως σου ανέφερα η επίσημη γλώσσα ήταν η καθαρεύουσα. Σκέψου, αγόρι μου ότι τα αναγνωστικά του μεσοπολέμου ήταν πιο φιλελεύθερα. Φώτης: Και πότε πηγαίνατε σχολείο γιαγιά; Γιαγιά: Στο δημοτικό πηγαίναμε δύο φορές την ημέρα. Αρχικά το πρωί 8 με 12 και έπειτα για 2 ώρες ακόμη το μεσημέρι. Το Δημοτικό σχολείο ήταν εξατάξιο. Στο Γυμνάσιο, που επίσης ήταν εξατάξιο, πηγαίναμε από τις 8 ως τις 2 το μεσημέρι. Σημαντικό είναι να σου αναφέρω ακόμη ότι πηγαίναμε και το Σάββατο σχολείο. Δεν είχε θεσπιστεί ακόμη ούτως ή άλλως το πενθήμερο της εργασίας. Μια ακόμη σημαντική αναφορά που πρέπει να κάνω είναι ότι τα Δημοτικά σχολεία ήταν μεικτά ενώ τα Γυμνάσια διακρίνονταν σε Αρρένων δηλαδή αγοριών και Θηλέων δηλαδή κοριτσιών. Η φοίτηση και τα βιβλία παρέχονταν δωρεάν. Αυτό που επίσης πρέπει να αναφέρω είναι ότι τα φορούσαμε τα κορίτσια μπλε ποδιές-στολές με κατάλευκα γιακαδάκια και αντίστοιχα τα αγόρια. Στο Γυμνάσιο επιπρόσθετα είχαμε την υποχρέωση να έχουμε τα μεν κορίτσια τα μαλλιά μας πιασμένα σε κότσους ή πλεξούδες και τα δε αγόρια να φοράνε πηλήκιο - καπέλο. Φώτης: Και κάθε πότε γιαγιά γράφατε εξετάσεις; Γιαγιά: Εξετάσεις γράφαμε στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς και μετά το τέλος του Δημοτικού επίσης αν θέλαμε να συνεχίσουμε και να εισαχθούμε στο Γυμνάσιο. Φώτης: Και πώς γινόταν το μάθημα γιαγιά;

Γιαγιά: Η διδασκαλία εκείνης της δεκαετίας ήταν απολύτως δασκαλοκεντρική. Οι μαθητές και οι μαθήτριες καθόμασταν σε αυστηρές σειρές θρανίων απέναντι από τον εκπαιδευτικό. Φυσικά δεν υπήρχε κανένα περιθώριο αντίδρασής ή αντίρρησης αφού είχε επιβληθεί το πρότυπο του δασκάλου παντογνώστη απέναντι σε έναν μαθητή που οφείλει να αποδέχεται και να αφομοιώνει κάθε γνώση που του παρέχει το σχολείο. Σε αντίθεση περίπτωση υπήρχαν αυστηρές ποινές, οριακά κακοποιητικές, που αφορούσαν και την εξωσχολική ζωή των μαθητών που εμμέσως ελέγχονταν. Φώτης: Τελικά γιαγιά ποια είναι τα συναισθήματά σου μέσα από αυτή την αναδρομή; Γιαγιά: Αγόρι μου προσπαθώ και συγκρατώ μόνο τις θετικές αναμνήσεις από τα σχολικά μου χρονιά, κυρίως γιατί οφείλω την εξέλιξή μου σε αυτά και γιατί έτυχε μέσα σε αυτήν τη δύσκολή εκπαιδευτική συνθήκη να συναντηθώ με άξιους και εμπνευσμένους εκπαιδευτικούς. Φώτης: Σε ευχαριστώ πολύ γιαγιά, νιώθω θαυμασμό για την προσπάθεια και το κατόρθωμα σου να σπουδάσεις κάτω από δύσκολές συνθήκες καταγόμενη από μια φτωχή και αγροτική οικογένεια. Γιαγιά: Ευχαριστώ πολύ αγόρι μου και ελπίζω και σου εύχομαι να μορφώνεσαι δια βίου.

« Μία άλλη εποχή»

ΣΧΟΛΕΙΟ-ΥΠΟΔΟΜΕΣ-ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΑΞΕΩΝ 1.Πως ήταν τα σχολεία σαν κτήρια,είχαν μεγάλες αυλές,ταξεις,εργαστήρια ή γυμναστήρια. Ήταν πολύ μεγάλο και είχαμε μια τεράστια αυλή; 2.Το σχολείο ήταν κάλα διατήρημενο,ποιοι φρόντιζαν τις ταξείς και τον ποραύλιο χώρο. Το καθάριζε ο επιστάτης όπου έμενε μέσα στο σχολέιο; 3.Πως θα περιγράφατε το εσωτερικό της τάξης σας. Οι ταξείς ήταν μικρές, με θρανία, καρέκλες και έναν πίνακα; 4.Ήταν κοντά το σχολείο όπου μένατε ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσο; Ήταν αρκετά κοντά.

5.Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο αγόρια ,μόνο κορίτσια ή ήταν μεικτό; Ήταν αρρένων.

6.Πόσοι μαθήτες ήταν σε κάθε τμήμα; Ήταν 25 άτομα σε κάθε τάξη.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 7.Τι μαθήματα είχατε στο ωρολόγιο πρόγγραμα;Ποιο από αυτά σας ενδιαφέρει περισσότερο; Είχαμε γλωσσα,μαθηματικά,αρχαία,ιστορία,φυσική.Το αγαπημένο μου ήταν η φυσική.

8.Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα και τι ώρα τελείωνε; Ξεκινούσε στης 8 και τελείωνε στης 2.

9.Πόσες μέρες είχατε σχολείο; Είχαμε 6 μέρες την εβδομάδα.

10.Πληρώνατε τα δίδακτρα για τη φοίτηση σας; Οχι,ήταν δωρεαν.

11.Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν; Ναι 12.Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις; Είχαμε 2 εξεταστικές ανα 6 μήνες.

13. Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υπωχρεωτική η εκπέδευση; Δεν υπήρχε υπωχρεωτική βαθμίδα, ο καθένας σταματουσέ όποτε ήθελε.

14.Με ποιον τρόπο γινόταν το μάθημα; Κυρίως μιλούσαν οι καθηγητές αλλα στην εξέταση μιλούσαν οι μαθητές.

15.Πως εξέταζαν οι δάσκαλοι τους μαθητές; Μας σήκωναν στον πίνακα 16.Πως συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι σε εσάς τους μαθητές; Ηταν πολυ αυστηροι,μας βαρουσαν με βέργες.

17.Έτυχε σε έσας ή σε έναν συμμαθητή σας να του επιβληθεί μια αυστηρή τιμωρία; Δεν θυμαμαι.

18.Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα; Ναι,μας έβαζαν πολλά.

19.Πως αντιδρούσαν οι γονείς όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς; Μας μάλωναν αλλα όχι πολύ.

21.Πως έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές; Φορούσαμε ότι θέλαμε αλλα όλοι είχαμε κοντό μαλλί.

22.Πως έπρεπε να φέρονταν οι μαθητές μέσα κι έξω απο το σχολείο; Φερόμασταν με ευγένια και σεβασμό 23.Πιστεύτε οτι οι αναμνήσεις σας έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο;Ποιον δάσκαλο θυμάστε από εκείνα τα χρόνια; Πιστεύω οτι έχουν θετικό πρόσημο.Επίσης δεν θυμάμαι κάποιον δάσκαλο. ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ Π.

Παλιά αίθουσα διδασκαλίας…

Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντινιδου Σ. Ιδιότητα: Μητέρα Ηλικία: 48 Πήγαινε σχολείο: Ρωσία Δεκαετία: ‘80 1) Πώς ήταν τα σχολεία σαν κτίρια; Είχαν μεγάλες αυλές, τάξεις, εργαστήρια ή γυμναστήρια; Τα σχολεία ήταν μεγάλα με πολλούς ορόφους, οι τάξεις ήταν μεγάλες, φωτεινές, είχαν γυμναστήρια μεγάλα, είχαν κυλικεία τύπου εστιατορίου. (με τραπέζια και καρέκλες) είχαν και εργαστήρια χώρια από τα κορίτσια και χώρια από τα αγόρια. Τα κορίτσια μάθαιναν να μαγειρεύουν και άλλες δουλειές του σπιτιού και τα αγόρια μάθαιναν να μαστορεύουν και να συναρμολογούν διαφορά πράγματα. Υπήρχαν και μεγάλες αίθουσες εκδηλώσεων και οι αυλές ήταν μεγάλες και ευρύχωρες. Είχαν και γκαρνταρόμπες.

2) Το σχολείο ήταν καλά διατηρημένο; Ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τις τάξεις και τον προαύλιο χώρο; Είχαν και κηπουρό που φρόντιζε τα φυτά, είχαν και καθαρίστρια και καθαρίζαμε και εμείς την τάξη μας.

3) Πώς θα περιγράφατε το εσωτερικό της τάξης σας; (πίνακας, θρανία, διακόσμηση); Είχαν ένα μεγάλο πίνακα με κιμωλία, είχαν 3 σειρές από θρανία, ντουλάπες με βιβλία. Υπήρχαν δωμάτια για να κάνουν χημεία και φυσική όταν το χρειαζόντουσαν.

4) Ήταν κοντά το σχολείο όπου μένατε ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσο; Ήταν κοντά και δεν χρειαζόμασταν κάποιο μεταφορικό μέσο.

5) Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο αγόρια, μόνο κορίτσια ή ήταν μεικτό; Πώς σας χώριζαν στο προαύλιο; Ήταν μεικτό όπως και στα σημερινά χρόνια.

6) Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε τμήμα; Εξαρτάται την τάξη αλλά οι πιο πολλοί είχαν 30 παιδιά.

7) Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Ποιό ή ποιά από αυτά σας ενδιέφερε περισσότερο; Τα προγράμματα ήταν κανονικά όπως και εδώ, υπήρχαν 6ωρα και 7ωρα απλώς εκεί δεν υπήρχαν τα Θρησκευτικά γιατί ήταν σοβιετική ένωση τότε και ο Θεός ήταν «απαγορευμένος».

8) Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα, τι ώρα τελείωνε;

Ξεκινούσε στις 8:30 και τελείωνε 13:30-14:00.

9) Πόσες μέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο; 6 ημέρες μαζί με το Σάββατο.

10) Πληρώνατε δίδακτρα για την φοίτηση σας; Όχι, ήταν δημόσιο σχολείο.

11) Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν; Ναι, ήταν δωρεάν.

12) Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα; Ήταν στην κρίση των δασκάλων και σε ποιο μάθημα ήταν.

13) Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση; Ήταν μέχρι το Γυμνάσιο.

14) Με ποιόν τρόπο γινόταν το μάθημα; (Μιλούσαν μόνο οι καθηγητές; Συμμετείχαν και οι μαθητές;) Εάν ήταν καινούργιο το μάθημα μιλούσαν μόνο οι καθηγητές, εάν ήταν μάθημα για το σπίτι μιλούσαν οι μαθητές.

15) Πώς εξέταζαν τους μαθητές οι δάσκαλοι; Τους φώναζαν στον πίνακα και εάν ήταν θεωρητικό μάθημα το έλεγαν απέξω, εάν ήταν γραπτό μάθημα το έγραφαν.

16) Πώς συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε εσάς τους μαθητές; Ήταν αυστηροί απέναντι σας; Ήταν αρκετά αυστηροί.

17) Έτυχε σε εσάς ή σε κάποιον συμμαθητή σας να επιβληθεί μια αυστηρή, βίαιη τιμωρία, αν ναι πως νιώσατε; Όχι ήμουν άριστη μαθήτρια και δεν έτυχε να ζήσω μια τέτοια εμπειρία.

18) Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα; Ναι, μερικοί καθηγητές έβαζαν πολλά και άλλοι λίγα.

19) Πώς αντιδρούσαν οι γονείς όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς; Δεν έχει τύχει να πάρω χαμηλό βαθμό.

20) Ποια συναισθήματα είχατε όταν πήγατε πρώτη μέρα στο σχολείο ή και για τον πρώτο δάσκαλο; Φοβόμουν για το καινούργιο και χαιρόμουν για το «μεγάλο σχολείο».

21) Πώς έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές, υπήρχε κάποια στολή; Ναι, υπήρχε στολή.

22) Πώς έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο; Στο μάθημα απαγορευόταν να σηκώνεσαι και εάν ήθελες να μιλήσεις έπρεπε να σηκώσεις το χέρι σου.

23) Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις σας από το σχολείο έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Ποιόν δάσκαλο θυμάστε από εκείνα τα χρόνια και γιατί; Έχω θετικές αναμνήσεις από το σχολείο και θυμάμαι πιο πολύ την πρώτη δασκάλα του δημοτικού γιατί μας συμπεριφέρθηκε με χαρά, και την δασκάλα της φυσικής γιατί ήταν πολύ αυστηρή αλλά πολύ δίκαια.

-

Ευχαριστούμε πολύ για τις ενδιαφέρουσες πληροφορίες από τα σχολεία στη χώρα σας! Με μεγάλη χαρά τα θυμήθηκα και τα ξαναέζησα μαζί σας! Νικολέτα Π.

Ονοματεπώνυμο : Λ. Απόστολος Ιδιότητα :Υδραυλικός Ηλικία : 73 ετών Σε ποια χώρα πήγαινε σχολείο : Ελλάδα,Ασπροβάλτα χαλκιδική Ποια δεκαετία : 1950 1. Πώς ήταν τα σχολεία σαν κτίρια; Είχαν μεγάλες αυλές ,τάξεις,

εργαστήρια ή γυμναστήρια? Το σχολείο μου ήταν όμορφο σαν κτήριο είχε μόνο έναν όροφο, τεράστια περιφραγμένη αυλή.

2. Το σχολείο ήταν καλά διατηρημένο?ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τον

προαύλιο χώρο? Ήταν καλά διατηρημένο, με άνετους χώρους και όμορφο. Είχαμε θυμάμαι Καθαρίστριες που το φρόντιζαν.

3. Πώς θα περιγράφατε το εσωτερικό της τάξης σας? Ήταν πάντα βαμμένο

και καθαρό σε άριστη κατάσταση 4. Ηταν κοντά το σχολείο σας ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσον?

Ήταν κοντά και πήγαινα με τα πόδια.

5. Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο αγόρια,κορίτσια ή ήτανε μεικτό? Πώς

σας χώριζαν στο προάυλιο? Ήταν μεικτό 6. Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε τμήμα? Περίπου 30 7. Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα?Ποιο/α από αυτά

σας ενδιέφερε περισσότερο?Μαθηματικα, Γεωγραφία, Ορθογραφία, Γυμναστική, Θρησκευτικά, αλλά το δικό μου

αγαπημένο ήταν η

Ιστορία.

8. Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα ,τι ώρα τελείωνε? 8:00 π.μ 15:00 μ.μ 8. Πόσες μέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο?

Παρασκευή 9. Πληρώνατε δίδακτρα για την φοίτησή σας? Οχι

Από Αευτέρα έως και

10. Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν? Ναι.

11. Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα? Τα διαγωνίσματα τα

γράφαμε κάθε 6 μήνες και εξετάσεις δίναμε στο τέλος της χρονιάς 12. Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση? Μέχρι την έκτη

Δημοτικού.

13. Πώς εξέταζαν τους μαθητές οι δάσκαλοι? Τουσ σηκωναν στον πίνακα.

14. Πως συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε εσάς τους

μαθητές? Ηταν αυστηροί απέναντί σας? Ηταν πολύ αυστηροί μαζι τους και τους βαρούσαν με μια βεργα (κρανιά) 15. Ετυχε σε εσάς ή σε κάποιον συμαθητή σας να επιβληθεί μια αυστηρή,

βιαιη τιμωρία, αν ναι πως νοιώσατε? Ετυχε και σε εμένα αλλά και σε συμαθητές μου και ένιωθα ντροπή 16. Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα? θα έλεγα ότι ήταν πολλά.

17. Πώς αντιδρούσαν οι γονείς σας όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς? Απλά

με μάλωναν 18. Ποια συναισθήματα είχατε όταν πηγαίνατε πρώτη μέρα στο σχολείο?

Ένιωθα χαρά αλλά και φόβο , ενθουσιασμό αλλά και άγχος.

19. Πώς έπρεπε να ήταν ντυμένοι οι μαθητές? Υπήρχε κάποια στολή? Τα

κορίτσια ερχόντουσαν με ποδιά και μπλε γιακά και τα αγόρια κανονικά με τα δικά τους ρούχα.

20. Πώς έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο?

Οταν έξω έβλεπαν ένα μεγάλο κύριο έπρεπε να τον χαιρετήσουν κι αν δεν χαιρετούσαν την επόμενη μέρα στο σχολείο έμπαινε τιμωρία.

21.Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις σας από το σχολείο έχουνε αρνητικό ή θετικό πρόσημο? Θετικό και πολλές φορές τα φέρνω όλα στο μυαλό μου με αγάπη και συγκίνηση όπως ακριβώς αισθάνομαι και τώρα που τα συζητάμε. Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο και τις αναμνήσεις που μοιραστήκατε μαζί μας.

Τη συνέντευξη παίρνει η μαθήτρια: Λ. Δάφνη από τη γιαγιά της, κ. Γ. Μαρία, η οποία πήγαινε σχολείο τη δεκαετία του 50-60 στη Θεσσαλονίκη. ΣΧΟΛΕΙΟ- ΥΠΟΔΟΜΕΣ-ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΑΞΕΩΝ 1. Πώς ήταν τα σχολεία σαν κτίρια; Είχαν μεγάλες αυλές , τάξεις, εργαστήρια ή γυμναστήρια; Αρκετά σχολεία είχαν μεγάλες αυλές, όπως και της γιαγιάς μου. Οι τάξεις ήταν ηλιόλουστες, μεγάλες, με ξύλινα θρανία τα οποία αντί για ξεχωριστές καρέκλες είχαν κολλημένα παγκάκια για θέσεις. Δεν υπήρχαν χώροι γυμναστικής γιατί γυμναστική κάνανε στην αυλή.

2. Το σχολείο ήταν καλά διατηρημένο; Ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τις τάξεις και τον προαύλιο χώρο; Το σχολείο, ναι, ήταν καλά διατηρημένο λόγω του επιστάτη και της καθαρίστριας. Ο επιστάτης επέβαλε την τάξη, ενώ η καθαρίστρια καθάριζε τις τάξεις και τους διαδρόμους 3. Ήταν κοντά το σχολείο όπου μένατε ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσο; Ναι το σχολεία ήταν κοντά. Βέβαια τα περισσότερα σχολεία ήταν κοντά στα παιδιά.

4. Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο αγόρια, μόνο κορίτσια ή ήταν μεικτό; Πώς σας χώριζαν στο προαύλιο; Τα σχολεία της εποχής ήταν μεικτά. Με αγόρια και με κορίτσια 5. Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε τμήμα; Τα περισσότερα τμήματα ήταν 25+ άτομα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 6. Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Ποιο ή ποια από αυτά σας ενδιέφερε περισσότερο; Ελληνικά, αριθμητική, γραμματική, ωδική (μουσική), ιστορία, γεωγραφία, θρησκευτικά, ιχνογραφία (ζωγραφική, γυμναστική, φυσική. Στο γυμνάσιο φυσικά προστέθηκαν και άλλα μαθήματα όπως: χημεία, γεωμετρία, αρχαία, βιολογία. Τα 3 μαθήματα που με ενδιέφεραν πιο πολύ ήταν η γεωμετρία, τα ελληνικά και η ιστορία.

7. Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα, τι ώρα τελείωνε; Το μάθημα ξεκινούσε 8:00 το πρωί και τελείωνε 14:00 το μεσημέρι.

8. Πόσες μέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο; Οι ημέρες της εβδομάδας που είχαμε σχολείο τότε ήταν από Δευτέρα μέχρι το Σάββατο 9. Πληρώνατε δίδακτρα για τη φοίτηση σας; Δεν πληρώναμε δίδακτρα για τη φοίτησή μας γιατί υπήρχαν δημόσια σχολεία

10. Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν; Τα βιβλία μας τα παίρναμε δωρεάν 11. Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα; Το καλοκαίρι και τα Χριστούγεννα. Τότε ως και το δημοτικό γράφαμε όλη την ύλη 13. Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση; Η εκπαίδευση ήταν υποχρεωτική μέχρι το γυμνάσιο. Οπότε μέχρι την 2η βαθμίδα ήταν υποχρεωτικό να πηγαίνεις ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ- ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΔΑΣΚΑΛΩΝ /ΜΑΘΗΤΩΝ 14.Με ποιον τρόπο γινόταν το μάθημα; (Μιλούσαν μόνο οι καθηγητές; Συμμετείχαν και οι μαθητές; ) Οι καθηγητές ή οι δάσκαλοι παρέδιδαν το μάθημα της ημέρας και η εξέταση των μαθητών γινόταν ή από τα θρανία ή τους σήκωναν στον πίνακα. Οι καθηγητές ή οι δάσκαλοι έκαναν ερωτήσεις, αναλόγως με το μάθημα 15. Πώς συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε εσάς τους μαθητές; Ήταν αυστηροί απέναντί σας; Οι καθηγητές ήταν αρκετά αυστηροί εκεί που έπρεπε ανάλογα με το σφάλμα που έκανες. Συγχρόνως ήταν πολύ φιλικοί με όλους.

16. Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα; Τα καθήκοντα που είχαν, ναι, ήταν πολλά. Συνήθως διάβαζαν μέχρι της 7 το βράδυ ή και μέχρι τις 1 η ώρα.

17. Πώς αντιδρούσαν οι γονείς όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς; Οι περισσότεροι γονείς έλεγαν στα παιδιά τους να προσπαθήσουν περισσότερο για να πάρουν καλύτερους βαθμούς την επόμενη φορά που θα πάρουν τους ελέγχους 18. Ποια συναισθήματα είχατε όταν πήγατε πρώτη μέρα στο σχολείο ή και για τον πρώτο δάσκαλο; Προσωπικά ήμουν πολύ χαρούμενη γιατί θα έβλεπα τους φίλους, της γειτονιάς, στο δημοτικό 19. Πώς έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές, υπήρχε κάποια στολή; Οι μαθητές στα χρόνια που ζούσε η γιαγιά μου φορούσαν ποδιές οι οποίες ήταν μπλε με άσπρο γιακά. Τα αγόρια δεν φορούσαν ποδιές και αντί για αυτό φορούσαν παντελόνια με άσπρο πουκάμισο 20. Πώς έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο;

Όλοι οι μαθητές έπρεπε να φέρονται με σεβασμό και αξιοπρέπεια στο σχολείο αλλά και έξω από αυτό.

21. Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις σας από το σχολείο έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Ποιον δάσκαλο θυμάστε από εκείνα τα χρόνια και γιατί; Νομίζω ότι μόνο θετικές αναμνήσεις έχω από το σχολείο, όλους και όλα τα θυμάμαι με πολύ αγάπη. Ο δάσκαλος που θυμάμαι είναι ο δάσκαλος του Δημοτικού. Θα τον θυμάμαι για πάντα γιατί αν και ο τελευταίος μαθητής δεν ήξερε το μάθημα, δεν έβγαινε από την τάξη. Τέλος, ήξερε ποιο παιδί μπορεί να ταιριάζει με ποιο ώστε να γίνουν οι καλύτεροι φίλοι. Λ. Δάφνη: Ευχαριστούμε πολύ για τις ωραίες αναμνήσεις που μοιραστήκατε μαζί μας

Μελετώντας

Παίζοντας στο Διάλειμμα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ

Συνέντευξη από τη γιαγιά μου, την Ελένη Θεοδοσιάδου που είναι συνταξιούχος και πήγαινε σχολείο στην Μεταμόρφωση Κιλκίς τη δεκαετία του πενήντα.

1. Ερώτηση: Πώς ήταν τα σχολεία σαν κτίρια εκείνη την εποχή; Είχαν μεγάλες αυλές, τάξεις, εργαστήρια ή γυμναστήρια; Απάντηση: Ένα σχολείο υπήρχε, παιδάκι μου, μισογκρεμισμένο από τον πόλεμο.

2. Ερώτηση: Το σχολείο ήταν καλά διατηρημένο; Ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τις τάξεις και τον προαύλιο χώρο; Απάντηση: Ήταν σε κακή κατάσταση, γιατί δεν υπήρχαν άνθρωποι να το φροντίζουν παρά μόνο οι δάσκαλοι.

3. Ερώτηση: Πώς θα περιγράφατε το εσωτερικό της τάξης σας; Είχατε πίνακα, θρανία, διακόσμηση όπως έχουμε σήμερα; Απάντηση: Κάθε τάξη είχε έναν πίνακα, έδρα και θρανία με διακόσμηση τις ζωγραφιές των παιδιών.

4. Ερώτηση: Ήταν κοντά το σχολείο όπου μένατε ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσο; Απάντηση: Ήμασταν τυχεροί γιατί είχαμε σχολείο μέσα στο χωριό κι έτσι πηγαίναμε με τα πόδια.

5. Ερώτηση: Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο αγόρια, μόνο κορίτσια ή ήταν μικτά; Απάντηση: Ήταν μικτό σχολείο και ήμασταν μία τάξη αγόρια κορίτσια.

6. Ερώτηση: Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε Τμήμα; Απάντηση: Η τάξη είχε είκοσι παιδιά.

7. Ερώτηση: Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Ποιο ή ποια από αυτά σας ενδιέφερε περισσότερο; Απάντηση: Όλα σχεδόν τα μαθήματα που υπάρχουν και σήμερα. Περισσότερο μου άρεζε η γεωγραφία, γιατί με βοηθούσε να κάνω πολλά ταξίδια με τη φαντασία μου.

8. Ερώτηση: Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα, τι ώρα τελείωνε;

Απάντηση: Απ’ ότι θυμάμαι γύρω στις 8.00 ξεκινούσε και 1.00 η ώρα τελείωνε.

9. Ερώτηση: Πόσες ημέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο; Απάντηση: Πέντε μέρες την εβδομάδα, ευτυχώς δεν είχαμε το Σάββατο όπως οι παλιότεροι από εμάς.

10. Ερώτηση: Πληρώνατε δίδακτρα για τη φοίτησή σας; Απάντηση: Όχι 11. Ερώτηση: Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν; Απάντηση: Τα βιβλία μας τα έδιναν και στο τέλος της χρονιάς τα αφήναμε στο σχολείο για τους επόμενους μαθητές. Δεν υπήρχαν βλέπεις λεφτά για να εκδίδουν συνέχεια καινούρια αλλά έτσι τα προσέχαμε κιόλας γατί ξέραμε ότι θα τα χρησιμοποιήσει και κάποιο ακόμα παιδί.

12. Ερώτηση: Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα; Απάντηση: Δεν γράφαμε εξετάσεις αλλά κάποιες γραπτές ασκήσεις στην διάρκεια του μαθήματος.

13. Ερώτηση: Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση; Απάντηση: Μέχρι την έκτη δημοτικού. ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΔΑΣΚΑΛΩΝ /ΜΑΘΗΤΩΝ 14. Ερώτηση: Με ποιον τρόπο γινόταν το μάθημα; Απάντηση: Μιλούσε και μας παρέδιδε το μάθημα ο δάσκαλος και μας έκανε ερωτήσεις κατανόησης. Προσπαθούσαν να μας δώσουν το λόγο για να συμμετέχουμε κι εμείς.

15. Ερώτηση: Πώς εξέταζαν τους μαθητές οι δάσκαλοι; Απάντηση: Σηκώναμε το χέρι και λέγαμε το μάθημα, υπήρχε όμως και ο κατάλογος που χρησιμοποιούσαν αρκετοί καθηγητές.

16. Ερώτηση: Πώς συμπεριφερόταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε σας τους μαθητές; Ήταν αυστηροί απέναντί σας; Απάντηση: Ήταν αυστηρός ο δάσκαλος και είχε στα χέρια του μια βίτσα.Τη χρησιμοποιούσε όταν ήταν άτακτοι οι συμμαθητές μου ή αδιάβαστοι.

17. Ερώτηση: Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα; Απάντηση: Εμείς θεωρούσαμε ότι ήταν πολλά.

18. Ερώτηση: Πως αντιδρούσαν οι γονείς όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς; Απάντηση: Χαίρονταν με τους καλούς βαθμούς αλλά όταν δεν ήταν καλοί δεν αντιδρούσαν άσχημα γιατί δεν τους ένοιαζε πραγματικά ούτε και έδιναν μεγάλη βαρύτητα στις σπουδές. Ηθελαν τα παιδιά να δουλέψουν στα χωράφια.

19. Ερώτηση: Ποια συναισθήματα είχατε όταν πήγατε πρώτη μέρα στο σχολείο; Ή και για τον πρώτο δάσκαλο; Απάντηση: Μου άρεσε και χαιρόμουνα στην ιδέα ότι θα πήγαινα και εγώ σχολείο. Τον δάσκαλο της πρώτης δημοτικού τον αγαπούσα πολύ και τον είχα μέχρι που τελείωσα το Δημοτικό.

20. Ερώτηση: Πως έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές, υπήρχε κάποια στολή; Απάντηση: Φορούσαμε μπλε ποδιές με άσπρο γιακά.

21. Ερώτηση: Πως έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο; Απάντηση: Έπρεπε να έχουμε μια ευγενική συμπεριφορά μέσα και έξω από το σχολείο, να μη δίνουμε αφορμές ή να είμαστε προκλητικοί.

22. Ερώτηση: Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις από το σχολείο έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Απάντηση: Θετικό πρόσημο φυσικά! Θυμάμαι τις παραστάσεις που φτιάχναμε και το μεράκι του δασκάλου που ακόμα με συγκινεί..ήταν κοντά μας , μας πρόσεχε , μας συμβούλευε.. Θάνος Μ. :Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σας και τις χρήσιμες πληροφορίες που μας έδωσες. Ελένη Θ.: Και εγώ ευχαριστώ για το ταξίδι ζωής που έκανα μαζί σου.

Π Α Λ Ι Α Σ ΧΟ Λ Ι Κ Η Τ ΑΞ Η

ΘΑΝΟΣ Μ.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ Η Γεωργία Μέγα είναι 78 χρονών, είναι συνταξιούχος και μένει στις Σέρρες της Ελλάδας.

1. Πώς ήταν τα σχολεία σαν κτήρια; Είχαν μεγάλες αυλές , τάξεις, εργαστήρια ή γυμναστήρια Όλο το σχολείο ήταν 6 τάξεις και δύο καθηγητές οι οποίοι είχαν 3 τάξεις ο καθένας τις οποίες τις έκαναν ταυτόχρονα. Το μόνο που είχαν ήταν μια τεράστια αυλή 3-4 στρέμματα.

2. Το σχολείο ήταν καλά διατηρημένο; Ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τις τάξεις και το προαύλιο χώρο; Το σχολείο ήτανε αρκετά καλά διατηρημένο, το σχολείο όλοι το φρόντιζαν οι καθηγητές, ο διευθυντής και οι μαθητές. Το προαύλιο το φρόντιζαν οι καθηγητές.

3. Πώς θα περιγράφατε το εσωτερικό της τάξης σας; Δεν είχε και πολλά πράγματα, είχε μια έδρα σαν τις σημερινές μέρες πάνω σε ξύλο, έναν πίνακα και για διακόσμηση έναν παλιό χάρτη.

4. Ήταν κοντά το σχολείο όπου μένατε ή πηγαίνατε με κάποιο μεταφορικό μέσο; Το σχολείο ήταν πάρα πολύ κοντά ούτε 5 λεπτά δρόμος αφού ήταν δίπλα στα σπίτια μας .

5. Στο σχολείο σας φοιτούσαν μόνο αγόρια, μόνο κορίτσια ή ήταν μεικτό; Πώς σας χώριζαν στο προαύλιο;

Δεν υπήρχε κανείς χώρια όλοι ήμασταν μαζί παντού, δηλαδή ήμασταν μεικτό.

6. Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε τμήμα ; Περίπου 50-60 άτομα.

7. Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Ποιο ή ποια από αυτά σας ενδιέφερε περισσότερο; Τα μαθήματα ήταν τα εξής : Ανάγνωση, Γραμματική, Μαθηματικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Θρησκευτικά, Γυμναστική και κατηχητικό. Όλα τα μαθήματα μου άρεσαν εκτός της γραμματικής.

8. Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα, τι ώρα τελείωνε; Το μάθημα ξεκινούσε το πρωί 8:00-12:30 και το απόγευμα 3:005:00 9. Πόσες μέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο; Όλες τις μέρες εκτός της Κυριακής αλλά και πάλι έπρεπε να πας αναγκαστικά μαζί με τον δάσκαλο αλλιώς θα έπαιρνες κανονικά απουσίες. Επίσης δεν είχαν την Τετάρτη και το Σάββατο απόγευμα μάθημα.

10. Πληρώνατε δίδακτρα για την φοίτησή σας; Όχι ήταν δωρεάν.

11. Τα βιβλία σας ήταν δωρεάν; Το σχολείο δεν έδινε βιβλία αν ήθελες να έπαιρνες εσύ αλλά πού λεφτά εκείνο τον καιρό, το πολύ πολύ να έπαιρνες 1 τετράδιο για να σημειώνεις αυτά που σου λέει ο δάσκαλος.

12. Κάθε πότε γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα; Δεν γράφαμε.

13. Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση; Μόνο το δημοτικό και αναγκαστικά επειδή για να πας γυμνάσιο ήθελε πολλά χρήματα και πολλοί σταματούσαν εκεί.

14. Με ποιον τρόπο γίνονταν τα μαθήματα; Μόνο οι καθηγητές μιλούσαν για δύο λόγους, πρώτον επειδή κανείς δεν είχε βιβλία και δεύτερον μιλούσε μόνο αυτός γιατί έπρεπε να τους τα εξηγήσει για να τα μάθουν για την επομένη φορά, Οι μαθητές απλός τα σημείωναν για να τα έχουν κάπου, αν δεν είχες ούτε τετράδιο ξύλο.

15. Πώς εξέταζαν τους μαθητές οι δάσκαλοι; Σε σήκωναν στον πίνακα και έπρεπε να του απαντήσεις ότι σε ρωτήσει για το μάθημα.

16. Πώς συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε εσάς τους μαθητές; Ήταν αυστηροί απέναντι σας; Το μόνο που έκαναν ήταν να τους εξετάσουν σε αυτά που τους είχαν πει την προηγούμενη μέρα, αν είχες διαβάσει είχες γλιτώσει το ξύλο αν δεν είχες διαβάσει 10 βέργες πολύ δυνατές και στα δύο χέρια και άμα το ξαναέκανες πιο πολλές θα έτρωγες.

17. Έτυχε σε εσάς ή σε κάποιον συμμαθητή σας να επιβληθεί μια αυστηρή, βίαιη τιμωρία, αν πως νιώσατε;

Ευτυχώς σε εμένα δεν έτυχε ποτέ, σε μία συμμαθήτριά μου επειδή δεν ήξερε το μάθημα ο καθηγητής τις έριξε 10 βέργες και μετά την κλείδωσε μέσα στην τάξη μέχρι το απόγευμα για να μην φάει.

18. Σας έβαζαν πολλά καθήκοντα; Όχι πολύ λίγα αφού ήταν λίγα και τα μαθήματα.

19. Πώς αντιδρούσαν οι γονείς όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς; Εκείνο τον καιρό επειδή οι γονείς δεν ασχολούνταν πολύ με τα παιδιά τους γιατί είχαν πολλές δουλειές από εκεί και πέρα ήταν ότι έκανες εσύ ανεξάρτητα που δεν σε βοηθούσαν. Αν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς θα έτρωγες ξύλο και μεγάλη τιμωρία.

20.Ποια συναισθήματα είχατε την πρώτη μέρα στο σχολείο ή και για τον πρώτο δάσκαλο; Ίσα ίσα εμείς δεν θέλαμε καν να πάμε σχολείο, όταν πηγαίναμε νιώθαμε θυμό και εξαναγκασμό επειδή μας ανάγκαζαν να πάμε ενώ δεν θέλαμε.

21. Πώς έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές; υπήρχε κάποια στολή; Τα αγόρια έπρεπε να φοράνε ένα καπέλο και ότι ρούχα ήθελαν και τα κορίτσια μία γαλάζια ποδίτσα, πίσω κουμπάκια αλλά από μέσα κανονικά ρούχα.

22.Πώς έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο; Έπρεπε να έχουν μία καλή και κόσμια συμπεριφορά.

23.Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις σας από το σχολείο έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Ποιον δάσκαλο θυμάστε από εκείνα τα χρόνια και γιατί; Πιστεύω έχουν θετικό πρόσημο γιατί έφαγα μόνο μία φορά βέργες, δεν θυμάμαι συγκεκριμένο καθηγητή αλλά όλοι ήταν καλοί μαζί μου επειδή διάβαζα.

Άγγελος Κ.

Αναπολώντας τα παλιά… με τη γιαγιά Δήμητρα Συνομιλώντας με τη γιαγιά μου, Δήμητρα Γουλούδη, ένα χειμωνιάτικο κρύο πρωινό πίνοντας το ζεστό τσάι μας, πήρα πληροφορίες για τα σχολικά της χρόνια. Η γιαγιά μου ήταν μαθήτρια στο Δημοτικό Σχολείο Λαγυνών, τέλος δεκαετίας του ΄50.

-Εγγονός: Πώς ήταν τα σχολεία σαν κτήρια; Είχαν μεγάλες αυλές, τάξεις, εργαστήρια ή γυμναστήρια; -Γιαγιά: Εκείνα τα χρόνια τα σχολεία ήταν πέτρινα και τα πατώματα ήταν ξύλινα. Δεν είχαν ηλεκτρικό ρεύμα, η αυλή ήταν μικρή και δεν υπήρχαν γυμναστήρια και εργαστήρια.

-Ε: Το σχολειό ήταν καλά διατηρημένο; Ποιοι φρόντιζαν και συντηρούσαν τις τάξεις και το προαύλιο; -Γ: Το σχολειό δεν ήταν καλά διατηρημένο. Τη συντήρηση του σχολειού την είχε αναλάβει η σχολική επιτροπή.

-Ε: Πως θα περιέγραφες το εσωτερικό της τάξης; -Γ: Η τάξη ήταν μεγάλη και τον χειμώνα θερμαίνονταν με ξυλόσομπα. Είχε μια έδρα όπου καθόταν ο δάσκαλος και επάνω στην έδρα είχε μια βέργα. Έναν χάρτη της Ελλάδας και έναν μικρό μαύρο πίνακα. Τα θρανία ήταν ξύλινα ενωμένα με το κάθισμα και κάθονταν τρία παιδιά μαζί.

-Ε: Ήταν κοντά το σχολειό όπου έμενες ή πήγαινες με κάποιο μεταφορικό μέσο; -Γ: Το σχολείο ήταν 100 μετρά μακριά από το σπίτι μας γι΄ αυτό πήγαινα με τα πόδια.

-Ε: Στο σχολείο φοιτούσαν μόνο αγόρια, μόνο κορίτσια ή ήταν μεικτό; Πως σας χώριζαν στο προαύλιο; -Γ: Στο σχολείο φοιτούσαν αγόρια και κορίτσια. Στο σχολειό μας χώριζαν αγόρια και κορίτσια για να πούμε την προσευχή.

-Ε: Πόσοι μαθητές ήταν σε κάθε τάξη; -Γ: Σε κάθε τμήμα ήταν ανάλογα με τα παιδιά του χωριού.

-Ε: Τι μαθήματα υπήρχαν στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Ποιο ή Ποια από αυτά σε ενδιέφερε περισσότερο;

-Γ: Τα μαθήματα ήταν ανάγνωση, αριθμητική, ιστορία, θρησκεύτηκα, γεωγραφία και γυμναστική. Περισσότερο μου άρεσε η αριθμητική.

-Ε: Τι ώρα ξεκινούσε το μάθημα, τι ώρα τελείωνε; -Γ: Το κουδούνι το χτυπούσε ο επιστάτης στις 8 το πρωί και τελειώναμε στις 12 και ξανά πηγαίναμε 3 η ώρα, για να τελειώσουμε στις 7.

-Ε: Πόσες μέρες την εβδομάδα είχατε σχολείο; -Γ: Σχολειό είχαμε Δευτέρα ως Σάββατο.

-Ε: Πληρώνανε οι γονείς σου δίδακτρα για τη φοίτηση σου; -Γ: Δεν πληρώναμε δίδακτρα για την φοίτηση μας.

-Ε: Τα βιβλία ήταν δωρεάν; -Γ: Τα βιβλία τα πληρώναμε, εκτός από το αναγνωστικό.

-Ε: Κάθε ποτέ γράφατε εξετάσεις ή διαγωνίσματα; -Γ: Εξετάσεις γράφαμε στο τέλος κάθε χρονιάς. Διαγωνίσματα δεν γράφαμε.

-Ε: Μέχρι ποια βαθμίδα ήταν υποχρεωτική η εκπαίδευση; -Γ: Το δημοτικό ήταν υποχρεωτικό, ενώ το γυμνάσιο δεν ήταν.

-Ε: Με ποιον τρόπο γινόταν το μάθημα ( μιλούσαν μόνο καθηγητές; Συμμετείχαν και μαθητές;) -Γ: Το μάθημα γινόταν μόνο με τους δάσκαλους οι μαθητές δεν συμμετείχαν.

-Ε: Πώς εξέταζαν τους μαθητές οι δάσκαλοι; -Γ: Μας σήκωναν στον πίνακα και λέγαμε το μάθημα.

-Ε: Πως συμπεριφέρονταν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε εσάς τους μαθητές; Ήταν αυστηροί μαζί σας; -Γ: Τους μαθητές που δεν ήξεραν μάθημα τους χτυπούσαν με την βέργα!

-Ε: Σου έτυχε ή σε κάποιον συμμαθητή σου να επιβληθεί μια αυστηρή, βίαιη τιμωρία, αν ναι πως ένιωσες; -Γ: Έμενα με έβαλαν πολλές φορές τιμωρία να γράψω 50 φορές <άλλη φορά θα προσέχω στο μάθημα>. Κάθε φορά που γινόταν αυτό ένιωθα ντροπή.

-Ε: Σας έβαζαν πολλά μαθήματα; -Γ: Όχι μας έβαζαν λίγα μαθήματα.

-Ε: Πως αντιδρούσαν οι γονείς όταν έβλεπαν χαμηλούς βαθμούς; -Γ: Οι γονείς δεν νοιαζόταν για τους βαθμούς και την επίδοση των παιδιών τους.

-Ε: Ποια συναισθήματα είχες όταν πήγες πρώτη μέρα στο σχολείο ή/και για τον πρώτο δάσκαλο; -Γ: Τα συναισθήματα που είχα ήταν ανάμεικτα, φοβόμουνα περισσότερο γιατί δεν ήξερα τι θα συναντήσω αλλά χαιρόμουν που θα έπαιζα με τις φίλες μου.

-Ε: Πως έπρεπε να είναι ντυμένοι οι μαθητές, υπήρχε κάποια στολή; -Γ: Τα κορίτσια φορούσαμε μπλε ποδιές και άσπρους πλεκτούς γιακάδες, τα αγόρια φορούσαν παντελόνι και μπλε σακάκι.

-Ε: Πως έπρεπε να φέρονται οι μαθητές μέσα και έξω από το σχολείο; -Γ: Οι μαθητές μέσα στην τάξη δεν μπορούσαμε να εκφράσουμε την άποψη μας, δεν υπήρχε διάλογος με τους δάσκαλους. Μόλις βλέπαμε ιερέα έπρεπε να του φιλήσουμε το χέρι. Κάθε Κυριακή ήταν υποχρεωτικός ο εκκλησιασμός οι μαθητές της πέμπτης και της έκτης έλεγαν το ‘ΠΑΤΕΡ ΗΜΩΝ’ και το ‘Σύμβολο της Πίστεως΄.

-Ε: Πιστεύετε ότι οι αναμνήσεις σας από το σχολείο έχουν θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Ποιον δάσκαλο θυμάσαι από εκείνα τα χρόνια και γιατί; -Γ: Οι αναμνήσεις είναι αρνητικές γιατί έτρωγα πολύ ξύλο..

-Ε: Σε ευχαριστώ πολύ γιαγιά για τον χρόνο που αξιοποίησες και για τις πληροφορίες που μου έδωσες για τα σχολικά σου χρονιά. Διονύσης Δ.

Κατερίνα Σ.

ΣΑ ΢ΧΟΛΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΟΤ ΠΑΠΠΟΤ ΜΟΤ

Ο παπποφσ μου πιγαινε ςτο ςχολείο τθ δεκαετία 1960-1970. Σα χρόνια ιταν δφςκολα και φτωχικά. Σο ςχολείο ιταν το 4ο Δθμοτικό ςχολείο αρρζνων ςτθ ΢υγγροφ Θεςςαλονίκθσ. Σα ςχολεία τότε χωρίηονταν ςε αρρζνων και κθλζων, δεν ιταν μεικτά, δθλαδι τα αγόρια πιγαιναν μαηί ςχολείο και τα κορίτςια το ίδιο . Ο παπποφσ μου πιγαινε

με μεταφορικό μζςο (λεωφορείο) ςτο ςχολείο γιατί θ απόςταςθ ιταν περίπου 45 λεπτά από το ςπίτι. Σο κτίριο του ςχολείου ιταν παλιό, οφτε μεγάλο αλλά οφτε και μικρό. Δεν ιταν καλά διατθρθμζνο. Είχε μεγάλθ αυλι. Οι τάξεισ ιταν μικρζσ, δεν είχαν εργαςτιρια ι γυμναςτιρια. Σο κτίριο το φρόντιηε μια κυρία θ οποία δοφλευε ςτο κυλικείο και κακάριηε το κτίριο. Η τάξθ εςωτερικά είχε μεγάλουσ μαυροπίνακεσ με κιμωλία και ςφουγγάρι, τα κρανία ιταν πράςινα αλλά όχι όπωσ τα ξζρουμε ςιμερα, ιταν ζνασ ενιαίοσ πάγκοσ με κλίςθ και κάκιςμα, το τραπζηι του δαςκάλου βριςκόταν πάνω ςε ζδρα. Η κζρμανςθ γινόταν με ξυλόςομπεσ.

Σα μακιματα που διδάςκονταν ιταν θ ιςτορία, τα κρθςκευτικά, θ αρικμθτικι, το αναγνωςτικό, θ γραμματικι, θ ιχνογραφία, θ φυτολογία. Σο πιο ενδιαφζρον μάκθμα ιταν θ ιςτορία γιατί ο δάςκαλοσ τουσ το μετζφερε με ηωντάνια και παραςτατικότθτα, ςχεδόν όλα τα παιδιά κρεμόντουςαν από τα χείλθ του. Σο μάκθμα ξεκινοφςε περίπου ςτισ 8:30 π.μ. και τελείωνε ςτισ

2:00μ.μ. ΢το ςχολείο πιγαιναν και τα ΢άββατα κανονικά. Δθλαδι 6 θμζρεσ τθν εβδομάδα. Δεν πλθρϊνανε δίδακτρα για τθ φοίτθςθ τουσ και τα βιβλία ιταν δωρεάν. Ζγραφαν εξετάςεισ ςτθν Πζμπτθ και Ζκτθ δθμοτικοφ για να περάςουν τθν τάξθ. Η εκπαίδευςθ ιταν υποχρεωτικι ςτισ 6 τάξεισ του δθμοτικοφ. Σο μάκθμα γινόταν και με τθ ςυμμετοχι των μακθτϊν. Ο δάςκαλοσ εξζταηε τα παιδιά ςθκϊνοντασ το χζρι τουσ. Σα κακικοντα για το ςπίτι ιταν ελάχιςτα. Οι δάςκαλοι ιταν αυςτθροί αρκετά, κάποιοι μάλιςτα πάρα πολφ, ζφταναν ςτο ςθμείο να χτυπιςουν παιδιά με χάρακα ςτο χζρι τουσ. Απαγορεφονταν να γράφουν τα παιδιά με το αριςτερό τουσ χζρι και τα ανάγκαηαν να γράφουν με το δεξί, όπωσ ζγινε και με τον παπποφ μου. Σουσ ζβαηαν τιμωρία να γράψουν κάτι που κα υπαγόρευε ο δάςκαλοσ πάρα πολλζσ φορζσ. Οι γονείσ όταν ζβλεπαν χαμθλοφσ βακμοφσ τουσ μάλωναν πολφ. Η πρϊτθ μζρα ςτο ςχολείο ιταν γεμάτθ φόβο και ανθςυχία για το άγνωςτο. Οι μακθτζσ ζπρεπε να είναι ευπρεπϊσ ντυμζνοι. Σα κορίτςια φοροφςαν μπλε ποδιζσ. Οι μακθτζσ ιταν

υποχρεωμζνοι να φζρονται με ςεβαςμό ςτο δάςκαλό τουσ και ςτουσ μεγαλφτερουσ τουσ. Οι ςχολικζσ αναμνιςεισ ζχουν κετικό πρόςθμο γεμάτεσ γνϊςθ, μόρφωςθ, χαρά, παιχνίδι, ξενοιαςιά, ανεμελιά, γζλια, εκδρομζσ, επικοινωνία με δαςκάλουσ και ςυμμακθτζσ.

Ευχαριςτϊ, τον παπποφ μου Ιωάννθ Καραπάνο που μοιράςτθκε τισ ςχολικζσ του αναμνιςεισ μαηί μου!

Αριςτοτζλθσ Μαραντίδθσ