Με την Ματιά του ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ

5η ΕΚΔΟΣΗ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ -ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009

ΤΕΤΡΑΜΗΝΙΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ: ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ ΗΛΕΙΑΣ 5η ΕΚΔΟΣΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΕΚΔΟΣΗ: ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ ΗΛΕΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ ΗΛΕΙΑΣ ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΧΑΝΤΖΗ ΖΩΗ ΚΟΥΛΙΖΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ - ΣΥΛΛΟΓΗ ΥΛΗΣ: ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΧΑΝΤΖΗ ΖΩΗ ΚΟΥΛΙΖΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 6η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ - ΔΥΤ. ΕΛΛΑΔΑΣ - ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ KEKYKAMEA ΗΛΕΙΑΣ Ν.Ε.Ο. ΠΥΡΓΟΥ –ΠΑΤΡΩΝ ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΛ: 26213-60814 /26213-60824 Fax: 26213-60822 Email: kekykamea_ilias@yahoo.gr www.1597.syzefxis.gov.gr ΕΚΤΥΠΩΣΗ: ΓΡΑΦΟΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε. ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΣΕ 500 ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ

ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ • ΠΡΟΕΔΡΟΣ Δ.Σ Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.ΑΜΕΑ

«Για να αντιμετωπίσουμε τις νέες προκλήσεις θα πρέπει να έχουμε όραμα και σχέδιο.» Σχεδιάζουμε, αξιολογούμε, υλοποιούμε, προωθούμε, υποστηρίζουμε και διοργανώνουμε.

στη εξάλειψη των διακρίσεων κα-

λουθώ τη λειτουργία της Μονά-

τά των ΑΜΕΑ.

δας και ενημερώνομαι για όλα τα

Ποιες υπηρεσίες μπορούμε ακό-

Μπορώ να πω ότι η ενασχόληση

συμβουλίου, το επιστημονικό προ-

μα περισσότερο να προσφέρου-

μου με τον τομέα αυτό, η καθημε-

σωπικό και το σύνολο των εργα-

Aγάπη, ευγένεια, θέληση, και να το πιστεύεις πραγματικά.

θέματα. Συζητώ με τους συνεργάτες μου, τα μέλη του διοικητικού

ζομένων, και τους ζητώ να δί-

με΄;

νουν τον καλύτερο εαυτό

• να διοργανώνουμε διαλέ-

τους.

ξεις, ημερίδες και συνέδρια για

Απαραίτητη

την ευαισθητοποίηση της κοι-

προϋπόθεση

νωνίας για τα άτομα με ανα-

για να πετύχεις, να αντιμετω-

πηρία.

πίσεις και να δώσεις λύσεις

• να ενημερώνουμε και να

στις νέες προκλήσεις είναι να

πληροφορούμε σχετικά με θέ-

έχεις όραμα και σχέδιο. Η συ-

ματα που αφορούν τα ΑΜΕΑ

νεργασία με τα άτομα με ανα-

πιο εντατικά.

πηρία, με τους συλλόγους οι οποίοι καθημερινά αγωνίζο-

• να υποστηρίζουμε και να συμβάλουμε ουσιαστικά στα θέ-

ρινή επαφή μου με τα άτομα με

νται και διεκδικούν με δύναμη και

ματα που τους αφορούν.

αναπηρία και όχι μόνο, η ανταλ-

πάθος από την πολιτεία, με τους

• να δημιουργούμε τις κατάλ-

λαγή απόψεων, οι συζητήσεις που

φορείς και φυσικά η ενεργή συμ-

ληλες συνθήκες για τη βελτίωση

γίνονται είτε σε προσωπικό επίπε-

μετοχή της κοινωνίας παίζουν ση-

των συνθηκών ένταξης των ατό-

δο είτε σε γενικό με τους γονείς ή

μαντικό ρόλο ώστε να γίνονται

μων με αναπηρία στην αγορά ερ-

τους συγγενείς, αλλά κυρίως με

συνεχώς περισσότερα βήματα στο

γασίας έχοντας ίσες ευκαιρίες με

τα παιδιά των οποίων ένιωσα την

χώρο των ΑΜΕΑ.

το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο.

αγάπη, την ευγένεια, αλλά και τη

Διαβάζοντας πρόσφατα το άρ-

• να ενισχύουμε τη συμμετοχή

θέληση να μάθουν περισσότερα

θρο ενός πατέρα έμπειρου, δρα-

των ΑΜΕΑ ως ενεργοί πολίτες

πράγματα, με έφεραν πιο κοντά

στήριου και ενεργού πολίτη με

στην κοινωνική, πολιτική και οι-

τους. Αυτό δεν μπορείς εύκολα να

άποψη στον τομέα αυτό αλλά και

κονομική ζωή του τόπου.

το πεις αν δεν το ζήσεις και δεν το

έπειτα από συζητήσεις που έχου-

πιστεύεις πραγματικά.

με κάνει, διαπίστωσα πως η ανη-

Το ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ ενεργοποιείται δυναμικά για την προώθηση

Έχοντας αυτήν την ευκαιρία

και επίλυση των θεμάτων και των

που μου δόθηκε από την πολιτεία,

προβλημάτων που έχει διαπιστώ-

θέλω να προσφέρω μαζί με τους

σει. Βασικός στόχος μας επίσης εί-

συνεργάτες μου περισσότερα και

ναι να συμβάλουμε καθοριστικά

αυτό κάνω καθημερινά. Παρακο-

συχία του είναι δικαιολογημένη και συμφωνώ μαζί του:

«Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς»

των εργαζομένων

Βασίλης Γιαννακόπουλος • Κοινωνιολόγος

Σύγχρονα φαινόμενα ρατσισμού Η έρευνα του Απριλίου του 2009, που δημοσιεύθηκε στις Βρυξέλες για την Ε.Ε., τις μειονότητες και τους μετανάστες, ρίχνει φως στο μέγεθος του ρατσισμού στην Ε.Ε. Στο πλαίσιο της έρευνας EU-MIDIS διενεργήθηκαν προσωπικές συνεντεύξεις µε τυχαίο δείγµα ερωτηθέντων από επιλεγµένες οµάδες µεταναστών και εθνοτικών µειονοτήτων, στα 27 κράτη µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο των συνεντεύξεων ερωτήθηκαν 23.500 άτοµα που ανήκαν σε εθνοτικές µειονοτικές οµάδες ή οµάδες µεταναστών. Η έρευνα είναι η πρώτη στο είδος της, που µελέτησε συστηµατικά τις µειονοτικές οµάδες στην ΕΕ µε τη χρήση ενιαίου τυποποιηµένου ερωτηµατολογίου. Οι αναφορές ρατσιστικών εγκληµάτων, παρενοχλήσεων και διακρίσεων υπολείπονται κατά πολύ του πραγµατικού αριθµού. Ο Οργανισµός Θεµελιωδών Δικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) δηµοσιεύει τα αποτελέσµατα της πρώτης έρευνας που διενεργήθηκε σε ολόκληρη την ΕΕ για τις εµπειρίες των µεταναστών και των εθνοτικών µειονοτικών οµάδων σχετικά µε διακρίσεις και ρατσιστικά εγκλήµατα. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι οι διακρίσεις, η παρενόχληση και η φυλετικής προέλευσης βία είναι πολύ πιο διαδεδοµένες απ’ ό,τι αναφέρουν τα στοιχεία των επίσηµων στατιστικών. Τα αποτελέσµατα της έρευνας υποδηλώνουν µια µοιρολατρική αποδοχή από τις µειονότητες και τους µετανάστες, οι οποίοι φαίνεται να µην εµπιστεύονται τους µηχανισµούς προστασίας θυµάτων. Ο FRA καλεί τις κυβερνήσεις της ΕΕ να βελτιώσουν την κατάσταση, ενθαρρύνοντας την αναφορά και καταγραφή των διακρίσεων και των ρατσιστικών εγκληµάτων, την πλήρη εφαρµογή της νοµοθεσίας κατά των διακρίσεων και την καλύτερη ενηµέρωση ευπαθών µειονοτήτων σχετικά µε τα δικαιώµατά τους.

Σύµφωνα µε τον Morten Kjaerum, διευθυντή του FRA: «Η έρευνα αποκαλύπτει το µέγεθος των ρατσιστικών εγκληµάτων και των διακρίσεων στην ΕΕ, ενώ τα επίσηµα στοιχεία για τον ρατσισµό δείχνουν µόνο την κορυφή του παγόβουνου». Ποσοστό 55% των µεταναστών και µελών µειονοτήτων που ερωτήθηκαν από τον FRA πιστεύουν ότι οι διακρίσεις λόγω εθνοτικής καταγωγής είναι διαδεδοµένες στη χώρα τους, ενώ ποσοστό 37% δηλώνει ότι κατά τους τελευταίους 12 µήνες βίωσε διακρίσεις και ποσοστό 12% ότι υπήρξε θύµα ρατσιστικού εγκλήµατος. ωστόσο, 80% εξ αυτών δεν ανέφεραν το περιστατικό στην αστυνοµία. Τα υψηλότερα ποσοστά διακρίσεων αναφέρθηκαν από τους Ροµά, µε έναν στους δύο ερωτηθέντες να δηλώνουν ότι υπέστησαν διακρίσεις κατά τους τελευταίους 12 µήνες. Υψηλά ποσοστά διακρίσεων ανέφεραν επίσης οι υποσαχάριοι Αφρικανοί (41%) και οι Νοτιοαφρικανοί (36%). Σύµφωνα µε τον Morten Kjaerum: «Η έρευνα καταδεικνύει ότι η συντριπτική πλειοψηφία δεν αναφέρει τις εµπειρίες διακρίσεων ή ρατσιστικών εγκληµάτων σε κανέναν αρµόδιο φορέα. Χιλιάδες περιστατικά ρατσιστικών εγκληµάτων και διακρίσεων παραµένουν στην αφάνεια. Αυτό σηµαίνει ότι οι υπαίτιοι παραµένουν ατιµώρητοι, δεν αποδίδεται δικαιοσύνη στα θύµατα και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν είναι σε θέση να λάβουν τα κατ ωνικής πληγής». Μοιρολατρική αποδοχή από τις µειονότητες και τους µετανάστες Ποσοστό 82% των ερωτηθέντων που δήλωσαν ότι υπέστησαν διακρίσεις δεν ανέφεραν τα πρόσφατα βιώµατά τους. Σύµφωνα µε το 63% των ερωτηθέντων, ο βασικός λόγος για τον οποίο δεν ανέφεραν τα περιστατικά διακρίσεων ήταν ότι δεν πί-

των εργαζομένων στευαν ότι µε αυτόν τον τρόπο θα µπορούσαν να επιτύχουν κάτι ή να επιφέρουν κάποια αλλαγή. Παράλληλα, 80% δεν γνώριζαν κάποια οργάνωση η οποία θα µπορούσε να παράσχει υποστήριξη ή συµβουλές σε θύµατα διακρίσεων. Αυτό αποκαλύπτει την άµεση ανάγκη καλύτερης ενηµέρωσης, ή ενδέχεται να αντανακλά την ουσιαστική απουσία υπηρεσιών υποστήριξης σε ορισµένα κράτη µέλη. «Αυτό εγείρει σηµαντικά ζητήµατα όπως ο τρόπος µε τον οποίο πρέπει να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση για τα δικαιώµατα και να οικοδοµηθεί η εµπιστοσύνη στους υπάρχοντες µηχανισµούς προστασίας» δηλώνει ο Morten Kjaerum. «Είναι σηµαντικό να ενθαρρύνουµε όσους έχουν υποστεί διακρίσεις ή παρενοχλήσεις να αναφέρουν τα βιώµατά τους και να τους διαβεβαιώνουµε ότι τα παράπονά τους θα ληφθούν υπόψη µε τη δέουσα σοβαρότητα». Οι Ροµά είναι οι πλέον ευάλωτοι στις διακρίσεις Φαίνεται ότι, από όλες τις οµάδες που µετείχαν στην έρευνα του FRA οι πλέον ευάλωτοι στις διακρίσεις και στα ρατσιστικά εγκλήµατα είναι οι Ροµά, ως εκ τούτου, ο FRA ανέλυσε την κατάστασή τους σε µια έκθεση “data in focus”, την πρώτη από µια σειρά εκθέσεων που αφορούν τις µειονοτικές οµάδες και τα ζητήµατα που πραγµατεύεται η έρευνα. Η έκθεση για τους Ροµά αποκαλύπτει µια ζοφερή εικόνα για τα περίπου 12 εκατοµµύρια άτοµα που απαρτίζουν την εν λόγω οµάδα στην ΕΕ. Τα υψηλότερα συνολικά ποσοστά διακρίσεων σε όλες τις περιοχές που µελετήθηκαν αναφέρθηκαν από Ροµά.  Ποσοστό 66-92% των Ροµά (ανάλογα µε τη χώρα) δεν ανέφεραν σε καµία αρµόδια αρχή τα πρόσφατα βιώµατά τους από διακρίσεις που υπέστησαν. Η έλλειψη εµπιστοσύνης στους φορείς επιβολής του νόµου και στις δοµές της δικαιοσύνης αναφέρθηκε από 65-100% των ερωτηθέντων Ροµά. Σύµφωνα µε τον Morten Kjaerum: «Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι διακρίσεις και τα ρατσιστικά εγκλήµατα αποτελούν κοµµάτι της καθηµερινότητας για τους Ροµά. Οι πολιτικοί και άλλα δηµόσια πρόσωπα πρέπει να µιλήσουν ανοιχτά και να αποτελέσουν το παράδειγµα για την προστασί-

α των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. Για την πρόληψη των διακρίσεων απαραίτητη είναι η ευαισθητοποίηση καθώς και οι αυστηρές κυρώσεις σε αυτούς που προβαίνουν σε διακρίσεις εις βάρος των Ροµά. Επίσης, οι Ροµά ξεχωρίζουν από τις υπόλοιπες οµάδες που ερωτήθηκαν καθώς πλήττονται από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας, ενώ παρουσιάζουν το χαµηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης. Ο κοινωνικός αποκλεισµός των Ροµά πρέπει να διευθετηθεί άµεσα».

midis

Αναλυτικότερα, οι εκθέσεις “EU MIDIS at a glance” και “Data in Focus Report 1 -The Roma” διατίθενται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://fra.europa.eu/eu-

Κουλίζος Π. Μιχαήλ • Φυσικοθεραπευτής

O ΝΕΟΣ ΙΟΣ ΓΡΙΠΗΣ Α Ο νέος ιός της γρίπης Α(Η1Ν1) που απομονώθηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2009, είναι ένας νέος υπότυπος του ιού της γρίπης που προσβάλλει τους ανθρώπους. Περιέχει γονίδια από ιό της γρίπης των χοίρων, των πτηνών και των ανθρώπων σε ένα συνδυασμό που δεν είχε εμφανιστεί ποτέ έως τώρα. Είναι πια βέβαιο ότι ο ιός μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και η νόσηση έχει περιγραφεί ως πολύ σοβαρή σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στο Μεξικό, παρότι η βαρύτητα της νόσου εμφανίζεται μικρότερη σε άλλες περιοχές. ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Τα κλινικά συμπτώματα της νόσου από τον νέο ιό είναι

παρόμοια με αυτά της εποχικής γρίπης και μπορεί να περιλαμβάνουν: αιφνίδια έναρξη πυρετού και συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα (όπως βήχας, καταρροή, πονόλαιμος, πόνος στους μυς, πονοκέφαλος), ενώ μπορεί να παρουσιαστούν και άλλα συμπτώματα, όπως ρί-

γη, αίσθημα κόπωσης, διάρροια και εμετοί. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται σοβαρή νόσηση σε κατά τα άλλα υγιείς ανθρώπους που μολύνονται με τον ιό. ΜΕΤΑΔΟΣΗ Οι άνθρωποι μολύνονται με τον ιό με τον ίδιο τρόπο όπως και στην εποχική γρίπη. Ο ιός μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων από ασθενή που βήχει ή φτερνίζεται. Τα σταγονίδια εκτοξεύονται στο περιβάλλον και επικάθονται σε επιφάνειες απ’ όπου ο ιός μπορεί να μεταδοθεί έμμεσα με τα χέρια τα οποία αφού έχουν προηγουμένως ακουμπήσει σε μολυσμένες επιφάνειες στην συνέχεια ακουμπούν τη μύτη, το στόμα ή τα μάτια, μεταφέροντας τον ιό. Ο νέος ιός της γρίπης δεν μεταδίδεται με την κατανάλωση καλά μαγειρεμένου χοιρινού κρέατος ή παραγόντων του. Η εκτίμηση της ανάγκης εισαγωγής σε ένα νοσοκομείο ή νοσηλείας στο σπίτι γίνεται από τον ιατρό στον οποίο απευθύνθηκε ο ασθενής βάσει της βαρύτητας της κλινικής εικόνας και των αποτελεσμάτων εργαστηριακών εξετάσεων, όπου αυτές κρίνονται απαραίτητες. Ο ιατρός θα συνεκτιμήσει παράγοντες κινδύνου για σοβαρότερη λοίμωξη όπως έγκυες γυναίκες ή ασθενείς που πάσχουν από χρόνια ιατρικά προβλήματα (π.χ σακχαρώδης διαβήτης, καρδιοαναπνευστική νόσος). Η ανάγκη χορήγησης αντιικών φαρμάκων για θεραπεία του ύποπτου κρούσματος καθώς και για χημειοπροφύλαξη των στενών του επαφών (π.χ. άτομα του οικογενειακού του περιβάλλοντος) θα συνεκτιμηθεί με βάση τις επιδημιολογικές πληροφοριών και τις οδηγίες προς τα νοσοκομεία για τον χειρισμό ύποπτου περιστατικού. ΠΡΟΣΟΧΗ: απαγορεύεται η χρήση ασπιρίνης, ή προϊόντων με ασπιρίνη για συμπτωματική ανακούφιση (π.χ. πυρετού, κεφαλαλγίας, μυαλγιών) ιδιαίτερα σε εφήβους και παιδιά λόγω του αυξημένου κινδύνου του συνδρόμου Reye (σοβαρή αντίδραση σε άτομα με γρίπη που πήραν

ασπιρίνη). Τα άτομα που ασθενούν από την νέα γρίπη δεν είναι υποχρεωτικό να νοσηλεύονται σε νοσοκομείο. Αυτό αποτελεί επιλογή του Παθολόγου ιατρού ο οποίος θα κρίνει εάν συντρέχουν λόγοι παραμονής του ασθενούς στο νοσοκομείο: π.χ. επιβαρυμένη γενική κατάσταση από προϋπάρχουσες νόσους, βαριά αναπνευστική ανεπάρκεια κ.λπ. ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΩΝ Τα μέτρα απομόνωσης των ασθενών λαμβάνονται για 7 ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων ή μέχρι την πλήρη υποχώρησή των συμπτωμάτων και επιλέγεται αυτό που διαρκεί περισσότερο. Η περίοδος μεταδοτικότητας υπολογίζεται ότι είναι από μία ημέρα πρίν έως και 7 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Ασθενείς που εξακολουθούν να παρουσιάζουν συμπτώματα και μετά από τις 7 ημέρες πρέπει

να θεωρούνται μεταδοτικοί έως την υποχώρηση των συμπτωμάτων. Τα παιδιά και οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς ίσως παραμένουν μεταδοτικοί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ: • Παρακάτω παραθέτουμε 5 απλούς τρόπους προφύλαξης από την γρίπη: • Πρέπει να αποφεύγονται οι επαφές με άτομα που να έχουν ασθενήσει. Εάν αρρωστήσουμε, θα πρέπει να κρατήσουμε απόσταση από τους άλλους για να μην μεταδώσουμε το μικρόβιο.

• Εάν αρρωστήσουμε δεν πρέπει να προσέλθουμε στην δουλειά (ή τα παιδιά στο σχολείο), αλλά να μείνουμε στο σπίτι μας προκειμένου να μην μεταδώσουμε την ασθένεια και στους άλλους.

• Καλύπτουμε πάντα το στόμα και την μύτη μας με μαντήλι όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε. Πετάμε το μαντήλι

στα σκουπίδια αμέσως μετά τη χρήση του. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύουμε τους άλλους.

• Το συχνό πλύσιμο των χεριών θα μας προστατέψει από τα μικρόβια και τους ιούς. Πρέπει να πλένουμε συχνά τα χέρια μας, ειδικά μετά από το βήχα ή το φτάρνισμα. Τα καθαριστικά των χεριών που περιέχουν αλκοόλ είναι επίσης αποτελεσματικά.

• Πρέπει να αποφεύγουμε να ακουμπάμε τα μάτια, την μύτη και το στόμα μας, γιατί με αυτόν τον τρόπο εξαπλώνεται και ανατροφοδοτείται η μόλυνση. ΜΕΤΡΑ ΑΠΟΦΥΓΗΣ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ: • Αν παρόλα τα παραπάνω ασθενήσουμε ή έχουμε άρρωστο άτομο από γρίπη στο σπίτι, τότε μπορούμε ακολουθώντας 10 απλές συμβουλές που παραθέτουμε παρακάτω να περιορίσουμε την εξάπλωση της γρίπης: • Στα παιδιά κάτω των 12 ετών οι προφυλάξεις πρέπει να λαμβάνονται 14-21 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Στο διάστημα αυτό ο ασθενής πρέπει να παραμείνει στο σπίτι του και να μην πηγαίνει στην εργασία, στο σχολείο, στον παιδικό σταθμό ή σε άλλους δημόσιους χώρους. Ο ασθενής πρέπει να περιορίσει στο ελάχιστο την επαφή του με άλλα άτομα του σπιτιού και ιδιαίτερα με ευπαθείς ομάδες (έγκυες γυναίκες, ανοσοκατεσταλμένα άτομα, παιδιά, ηλικιωμένοι).

• Εάν χρήζει φροντίδας, αυτή καλό είναι να παρέχεται από μόνο ένα άτομο (κατά προτίμηση όχι έγκυο γυναίκα, λόγω υψηλότερου κινδύνου επιπλοκών από γρίπη σε εγκύους).

• Εάν ο ασθενής πρέπει να παραμείνει στο σπίτι, να νοσηλεύεται σε καλά αεριζόμενο δωμάτιο απομονωμένος από τους υπόλοιπους κατοίκους του σπιτιού. Η πόρτα του δωματίου πρέπει να είναι πάντα κλειστή. Στον χώρο αυτό πρέπει να υπάρχουν δίπλα στο κρεβάτι του ασθενή, εκτός από τα απαραίτητα για τη νοσηλεία του (θερμόμετρο, αντιπυρετικά κ.ά.), χαρτομάντιλα, χειρουργικές μάσκες, αλκοολούχο αντισηπτικό και ένας κάδος με καπάκι (κατά προτίμηση ποδοκίνητος) με πλαστική σακούλα για την απόρριψη των χαρτομάντιλων. Εάν το επιτρέπει η διαμόρφωση του σπιτιού, συνίσταται η διάθεση νιπτήρα και τουαλέτας με άμεση επικοινωνία με το δωμάτιο νοσηλείας. Εάν όχι και εάν είναι δυνατόν πρέπει να υπάρχει καλός αερισμός και σχολαστική καθαριότητα σε κοινούς χώρους (π.χ. κουζίνα, τουαλέτα).

• Ο ιατρικός εξοπλισμός (θερμόμετρα, πιεσόμετρα) πρέπει να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τον ασθενή.

• Όταν ο ασθενής βήχει ή φτερνίζεται πρέπει πάντα να χρησιμοποιεί χαρτομάντηλα, με τα οποία να καλύπτει τον βήχα ή το φτέρνισμά του. Στην συνέχεια πρέπει να τα απορρίπτει σε πλαστική σακούλα και ακολούθως στον κάδο απορριμμάτων. Αμέσως μετά ο ασθενής πρέπει να

πλένει τα χέρια του και να ακολουθεί επάλειψη με αλκοολούχο διάλυμα.

• Όλα τα άτομα που συγκατοικούν με τον ασθενή πρέπει να ακολουθούν σχολαστικά τις προφυλάξεις μετάδοσης. Συγκεκριμένα, απαιτείται συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό και ακολούθως αντισηψία με αλκοολούχο διάλυμα. Τα χέρια πρέπει να πλένονται πριν και μετά κάθε επαφή (φροντίδα) με τον ασθενή ή την επαφή με αντικείμενα που πιθανόν να έχουν μολυνθεί από τον ασθενή ή τις εκκρίσεις του.

• Σε περίπτωση που προβλέπεται στενή επαφή κάποιου ατόμου με τον ασθενή (απόσταση ≤1 μέτρου) και οι δύο πρέπει να φορούν χειρουργική μάσκα.

• Άτομα που φροντίζουν μικρά παιδιά που ασθενούν, όταν κρατούν τα παιδιά θα πρέπει να τοποθετούν το σαγόνι των παιδιών στον ώμο τους ώστε να μην βήχουν στο πρόσωπο τους. Καλό είναι σε τέτοιες περιπτώσεις να ελαχιστοποιείται ο χρόνος άμεσης επαφής και να χρησιμοποιείται χειρουργική μάσκα ή μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας μιας χρήσεως. Μετά την αφαίρεση της μάσκας πρέπει να ακολουθεί προσεκτική υγιεινή των χεριών.

• Οι μετακινήσεις του ασθενή πρέπει να περιορίζονται στις απολύτως απαραίτητες. Σε περίπτωση που θα πρέπει να μεταφερθεί σε άλλο χώρο ή και έξω από το σπίτι για ιατρικούς λόγους , ο ασθενής και ο συνοδός του θα πρέπει να φορούν χειρουργική μάσκα.

• Τα άτομα που πιθανόν ήρθαν σε επαφή με τον ασθενή ή τις εκκρίσεις του πρέπει να είναι σε εγρήγορση για 7 ημέρες μετά την τελευταία πιθανή έκθεση, για την εμφάνιση πυρετού ή συμπτωμάτων από το αναπνευστικό (βήχας, δύσπνοια). Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων πρέπει να εξεταστούν από ιατρό. Κατά την προσέλευσή τους στο χώρο εξέτασης πρέπει να φορούν χειρουργική μάσκα.

• Μαζί με κάθε μέτρο, φάρμακο ή εμβόλιο, η σωστή ενημέρωση και η διατήρηση της ψυχραιμίας του πληθυσμού θα οδηγήσουν στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της νέας γρίπης Α. Ο κάθε ένας από μας έχει ρόλο και μερίδιο ευθύνης στην προσπάθεια για τον περιορισμό της εξάπλωσης της νέας γρίπης, και οφείλει να ενημερωθεί και να ακολουθήσει πιστά κάποιους βασικούς κανόνες υγιεινής. ΠΗΓΕΣ: Ευρωπαϊκό Κέντρο ελέγχου Νοσημάτων (ECDC): http://www.ecdc.europa. eu/en/Health_topics/novel_influenza_virus/2009_Outbreak/ Centers for Disease Control and Prevention, “The flu, a guide for parents”, 2009. ΚΑΤ, Γραφείο ελέγχου ειδικών λοιμώξεων, «Χρήσιμες πληροφορίες για τον νέο ιό γρίπης Α (Η1Ν1), Κηφισιά, Μάιος 2009. ΚΕΕΛΠΝΟ: http://www.keel.org.gr/articles/topic/?id=994 WHO: http://www.who.int/en/

των συνεργατών

7

ΜΠΑΧΟΥ ΕΛΕΝΗ • ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ ΗΛΕΙΑΣ

ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ (ΘΕΡΜΗ ΠΙΣΙΝΑ – ΔΙΝΟΛΟΥΤΡΟ) Η υδροθεραπεία είναι ο πιο ασφαλής δρόμος για την αποκατάσταση των ασθενών. Έχει διαπιστωθεί ότι οι ασθενείς που κάνουν υδροθεραπεία, νιώθουν καλυτέρα και πιο σίγουροι για τον εαυτό τους. Το υγρό στοιχείο παρέχει τη δυνατότητα στους ασθενείς να εκπληρώσουν τους στόχους τους και να δουν τα αποτελέσματα. Εκτός από τη γνωστή ζωογόνο του δύναμη το νερό έχει και θεραπευτικές ιδιότητες, γνωστές από την εποχή του Ιπποκράτη. Σήμερα, οι θεραπείες με την βοήθεια του νερού περιλαμβάνονται σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν υδροθεραπεία, που μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στους χρόνιους μυϊκούς πόνους, τα αρθριτικά κ.α. Η Υδροθεραπεία είναι κατάλληλη για τις παρακάτω παθήσεις: • Παραπληγία – τετραπληγία • Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις • Αθλητικές κακώσεις • Εγκεφαλικά επεισόδια • Εγκεφαλική παράλυση • Ορθοπεδικές και ρευματικές παθήσεις • Μετεγχειρητική αποκατάσταση • Καρδιοαναπνευστικές παθήσεις Βασικές αρχές που πρέπει να τηρούνται στο πρόγραμμα της υδροθεραπείας: • Πάντα η συνεδρία θα πρέπει να γίνεται με την παρουσία ειδικού (φυσιοθεραπευτή) • Ο ωφελούμενος δεν πρέπει να φοβάται το νερό • Ο ωφελούμενος πρέπει να έχει άνετη στάση κατά την διάρκεια της άσκησης • Όλες οι κινήσεις να γίνονται αργά και ομαλά σε όλο το εύρος της κίνησης • Καμιά άσκηση δεν πρέπει να προκαλεί πόνο Προσοχή! Η υδροθεραπεία δεν ενδείκνυται για όσους πάσχουν από καρδιακά ή αναπνευστικά προβλήματα, μεταδοτικές ασθένειες ή σοβαρή υπέρταση ή υπόταση. Θεραπεία στην πισινά: Στην πισίνα εκμεταλλευόμαστε τη

θεραπευτική δύναμη του ζεστού νερού. Ανάλογα με την πάθηση και το στόχο της θεραπείας, επιλέγεται η σωστή θερμοκρασία (ανάμεσα στους 33 -35 βαθμούς Κελσίου) και το κατάλληλο είδος των ασκήσεων. Χάρη στην άνωση, μια από τις βασικές ιδιότητες του νερού, το βάρος του σώματος δεν

χρειάζεται να υποστηρίζεται από τα πόδια. Έτσι,οι κινήσεις των άνω και κάτω ακρών, καθώς και της σπονδυλικής στήλης γίνονται πιο εύκολα και ελευθέρα. Με αυτό τον τρόπο, προάγεται η μυϊκή χαλάρωση, μειώνεται η ευαισθησία στον πόνο, αυξάνεται το εύρος της κίνησης, βελτιώνεται η μυϊκή δύναμη και αντοχή, αυξάνεται η κυκλοφορία του αίματος, βελτιώνεται η αίσθηση της ισορροπίας και της σταθερότητας του κορμού. Ο εξοπλισμός της υδροθεραπείας περιλαμβάνει : • Αλτηράκια νερού,τα οποία είναι ελαφριά και εκμεταλλεύονται την αντίσταση του νερού.

• Τα γάντια, τα οποία προσφέρουν μεγαλύτερη αντίσταση στο νερό και γυμνάζουν τελεία τα χεριά και τον κορμό.

• Εξοπλισμό για ασκήσεις ποδιών, τα οποία γυμνάζουν αποτελεσματικά γλουτούς, προσαγωγούς, μηριαίους και τετρακέφαλους, τα οποία είναι ελαφριά και απολύτως ασφαλή.

• Ειδική μπάρα, η οποία επίσης εκμεταλλεύεται την αντίσταση του νερού.

• Ζώνη επίπλευσης, η οποία είναι ιδανική για γυμνα-

στική από όρθια θέση στο βαθύ νερό. Μασάζ με το νερό που κινείται Τα δινόλουτρα γίνονται σε μικρή μπανιερά με ελεγχόμενη θερμοκρασία, οπού σχηματίζονται δίνες νερού (με τη βοήθεια μοτέρ) και μέσα στην οποία ο ειδικός, ανάλογα με το πρόβλημα, θα προτρέψει τον ωφελούμενο να βάλει το πόδι του, το χέρι του ή και ολόκληρο το σώμα του για 10-30 λεπτά τη φορά. Το κρύο δινόλουτρο (με θερμοκρασία νερού 10-15 βαθμούς Κελσίου) δεν χρησιμοποιείται τόσο συχνά όσο το θερμό, ενδείκνυται, όμως σε καταστάσεις όπως η απομάκρυνση ενός οιδήματος που επιμένει, όπως, για παράδειγμα, σε ένα διάστρεμμα. Το θερμό δινόλουτρο (το νερό είναι 37-45 βαθμούς για τα άνω άκρα, 37-40 βαθμούς για τα κάτω άκρα, 38-39 βαθμούς για όλο το σώμα ) χρησιμοποιείται πολύ συχνά, καθώς αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος, βοηθά στη μείωση του μυϊκού σπασμού, άρα και του πόνου που προκαλεί, και παράλληλα κάνει και θεραπευτικό μασάζ. Το θερμό δινόλουτρο βοηθά πολύ σε πόνους που οφείλονται σε μυϊκό σπασμό ή σε περιπτώσεις οπού υπάρχει έλλειμμα κίνησης, όπως είναι, για παράδειγμα, ένα κάταγμα οπού έχει περάσει η οξεία φάση, έχει δέσει το οστό, αλλά είναι δύσκολο να κινηθεί το μέλος. Προσοχή! Τα θερμά δινόλουτρα, όπως και όλες οι υπόλοιπες εφαρμογές με ζεστό νερό, απαγορεύονται όταν υπάρχει οποιαδήποτε φλεγμονή.

8

των εργαζομένων

ΑΛΜΠΟΥΝΙΩΤΗ ΕΥΓΕΝΙΑ • ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ-ΙΣΧΙΑΛΓΙΑ Η σπονδυλική μας στήλη είναι το κεντρικό σύστημα που στηρίζει όλο το σώμα. Διαπιστώνουμε πόση δουλειά κάνει η μέση μας μόνο όταν κάτι δεν πάει καλά. Σήμερα όλοι μας είμαστε πιο ευπρόσβλητοι στα προβλήματα της μέσης εξαιτίας της καθιστικής ζωής, των κακών συνηθειών στάσης του σώματος, του υπερβολικού βάρους. Σε κοινωνίες σαν τη δική μας, το 60-80% του πληθυσμού, υποφέρει από πόνους στη μέση. Πολύ πιο συχνά υποφέρουν άτομα μέσης ηλικίας (30-50 ετών). Ο πόνος στη μέση ή οσφυαλγία, μπορεί να εκδηλωθεί με δύο τρόπους, σαν χρόνια οσφυαλγία και να διαρκεί μήνες ή χρόνια και σαν οξεία οσφυαλγία ή Λουμπάγκο. Από πλευράς συμπτωμάτων η οξεία οσφυαλγία εκδηλώνεται με οξύ, αιφνίδιο πόνο στη μέση, που αντανακλά μέχρι τους γλουτούς. Η χειρότερη εξέλιξη της οσφυαλγίας είναι η ισχιαλγία. Ισχιαλγία ονομάζεται ο πόνος που ξεκινά από τη μέση και καταλήγει στο πόδι σε διαφορετικό κάθε φορά ύψος και μπορεί να φτάσει μέχρι τα δάκτυλα. Συνδυάζεται πολλές φορές με μούδιασμα και μείωση της αισθητικότητας της περιοχής. Τι προκαλεί πόνο στη μέση Ο πόνος στη μέση μας ειδοποιεί πως η μέση μας δεν λειτουργεί κανονικά. Συχνά ο πόνος αυτός εξελίσσεται σταδιακά ή κατά κρίσεις χωρίς γνωστά αίτια, συνήθως όμως οφείλεται σε: • Διάταση των μαλακών ιστών (μύες-τένοντες-σύνδεσμοι), από τραυματισμό ή παρατεταμένες τάσεις και πιέσεις.

• Κακή στάση του σώματος και αγύμναστοι μύες της Σ.Σ.

• Εκφύλιση (φθορά) του μεσοσπονδύλιου δίσκου.

• Αρθρίτιδα.

• Οστεοπόρωση.

Χρήσιμες συμβουλές Όταν κάθεστε διαλέγετε καρέκλα που να στηρίζει το κάτω μέρος της μέσης σας. Να ακουμπάτε εντελώς πίσω στην καρέκλα και αν χρειαστεί ,χρησιμοποιείστε ένα μικρό μαξιλαράκι για να στηρίξετε την οσφυική καμπύλη της μέσης σας. Κρατάτε τη μέση σας σε ευθεία γραμμή, όταν εργάζεστε σε γραφείο. Στην καθιστή θέση τα γόνατα πρέπει να βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα από τα ισχία. Όταν σηκώνετε κάτι σταθείτε όσο πιο κοντά γίνεται στο αντικείμενο που θέλετε να σηκώσετε, κρατάτε τη μέση σας ίσια και λυγίζετε τους γοφούς και τα γόνατα. Σφίγγετε τους μύες της κοιλιάς και σηκώνετε το βάρος τεντώνοντας τα γόνατά σας.(εικ.1).

ΛΑΘΟΣ

ΣΩΣΤΟ

ΣΩΣΤΟ

(εικ.1) Ελεγχόμενη δραστηριότητα – όχι ακινησία. κλασική θεραπεία της οσφυαλγίας-ισχιαλγίας στο οξύ στάδιο είναι η ανάπαυση, αποχή από την εργασία και φαρμακευτική αγωγή. Σύμφωνα όμως με νεότερες έρευνες οι ασθενείς που παραμένουν ελεγχόμενα ενεργοί στις δραστηριότητες τους, έχουν γρηγορότερη ανακούφιση από τον πόνο. Όσον αφορά τη φυσικοθεραπεία, δεν συνίσταται στην οξεία φάση, η οποία συνήθως διαρκεί 5-6 ημέρες. Στη συνέχεια περνάμε στην υποξεία φάση όπου η φυσικοθεραπεία έχει άμεσα αποτελέσματα, στη μείωση του μυϊκού σπασμού και του πόνου. Ζεστό – όχι κρύο. Στα προβλήματα

πόνου της μέσης και γενικότερα της Σ.Σ, για να ανακουφιστούμε από τον μυϊκό σπασμό χρησιμοποιούμε συνήθως ζεστά επιθέματα ή θερμοφόρα, τα οποία τα τοποθετούμε στην περιοχή της οσφύος για 20 λεπτά, ενώ μπορούμε να επαναλάβουμε μετά από 2-3 ώρες. Τα θαλάσσια μπάνια δεν κάνουν πάντοτε καλό. Θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι όταν εννοούμε θαλάσσια μπάνια, δεν εννοούμε το να μπει κάποιος μέσα στη θάλασσα και να στέκεται ακίνητος. Προφανώς θέλουμε την κίνηση του σώματος και διάφορες ασκήσεις μέσα στο νερό. Όταν όμως υπάρχει μυϊκός σπασμός, τότε με τις κινήσεις το μόνο που κάνουμε είναι να κάνουμε τον μυϊκό σπασμόάρα τον πόνο- μεγαλύτερο. Το κολύμπι θα πρέπει να αρχίσει αφού η κρίση έχει περάσει, σε όσο το δυνατό πιο ζεστή θάλασσα ή πισίνα. Η συνεχής χρήση ορθοπεδικής ζώνης προκαλεί μυϊκά προβλήματα. Η παρατεταμένη χρήση της ορθοπεδικής ζώνης δεν ενδείκνυται για περιπτώσεις οσφυαλγίας, διότι δεν αφήνει να λειτουργήσουν οι μύες στο πλήρες εύρος τους, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται μυϊκή ατροφία. Τη ζώνη τη χρησιμοποιούμε για μικρό χρονικό διάστημα και μόνο όταν κάνουμε δύσκολες και βαριές δουλειές. Ασκήσεις για τη μέση σας. Η τακτική εξάσκηση (γυμναστική) της μέσης θα βοηθήσει να: • Δυναμώσουν οι μύες που στηρίζουν τη μέση • Χαλαρώσουν σφιγμένες αρθρώσεις, μύες και σύνδεσμοι • Βελτιωθεί η στάση του σώματος. Θεωρητικά εάν το άτομο κατορθώσει να προφυλάξει τη μέση του και να μην πάθει άλλη κρίση για τα επόμενα 2-3 χρόνια τότε μπορεί να θεωρηθεί θεραπευμένος.

9

των συνεργατών Μπαχούρου Θεοδώρα • Λογοθεραπεύτρια

Διεθνές Θεματικό Συνέδριο Από την Ψυχική Αναστολή στην Υπερκινητικότητα Ψυχοπαθολογική Προσέγγιση ΔΕΠΥ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΗΛΙΚΩΝ Περίληψη Τα γνωστικά ελλείμματα των παιδιών, εφήβων με ΔΕΠΥ καθώς και οι επιπτώσεις αυτών στη συναισθηματική κατάσταση και στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη τους. Σε κοινωνικό επίπεδο, τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά δυσκολεύονται να αναπτύξουν ποσοτικές και ποιοτικές σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. Ορισμός Η Δ.Ε.Π.Υ. είναι μία αναπτυξιακή διαταραχή, πολυπαραγοντικής αιτιολογίας -σύμφωνα με τα περισσότερα ερευνητικά δεδομένα-, η οποία ασκεί αρνητική επίδραση σε πολλούς τομείς λειτουργικότητας του παιδιού και προκαλεί σοβαρές και επίμονες δυσκολίες τόσο στο ίδιο το παιδί όσο και στο οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον Η ΔΕΠΥ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΝΟΔΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΕ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΥΝΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ: • Στην κοινωνικοποίηση του παιδιού • Στις ενδοοικογενειακές σχέσεις • Στον τρόπο μάθησης του παιδιού • Στις μαθησιακές του επιδόσεις • Στις ενδο-σχολικές σχέσεις • Στην αυτο-αντίληψη και αυτο-εκτίμηση του παιδιού • Στον ψυχισμό του. Προφίλ παιδιού με ΔΕΠΥ Ο Κώστας είναι το μαύρο πρόβατο της τάξης. Από την πρώτη μέρα που ήρθε στο σχολείο χαλούσε το παιχνίδι των άλλων παιδιών με το να μην υπακούει στους κανόνες,

έπαιρνε τη σειρά των συμμαθητών του, έκανε φασαρία μέσα στην τάξη με αποτέλεσμα κανείς να μην θέλει να καθίσει στο θρανίο μαζί του, κανείς να μην θέλει να παίζει στο διάλειμμα μαζί του και για όποια ζημιά γινόταν να θεωρείται από όλους μόνο αυτός ο φταίχτης. Πώς σχετίζεται η ΔΕΠΥ με την ποιότητα των σχέσεων με την ομάδα των συνομηλίκων.

Απορρίπτεται από την ομάδα

Απορρίπτει την ομάδα

Χαμηλό Αυτοσυναίσθημα

Επιθετική ή Προκλητική Συμπεριφορά

Η αποπομπή από τις ομάδες κυρίως λόγω της αδυναμίας προσαρμογής, που επιβάλλει η υπερκινητικότητα, η έλλειψη ορίων και μη συστηματική αποδοχή των κανόνων του παιχνιδιού ή της παρέας με αποτέλεσμα τα παιδιά να νιώθουν μειονεκτικά απέναντι στους άλλους, λόγω της περιθωριοποίησης ή του στιγματισμού που βιώνουν από τον αποκλεισμό τους από τις διάφορες ομαδοποιήσεις. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι αναπόφευκτη η εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς από το υπερκινητικό παιδί ως αντίδραση, ως τιμωρία ή εκδίκηση απέναντι στην τάξη στους συμμαθητές του για την αποπομπή του. Διαπροσωπικές Σχέσεις Έκπτωση της ποιότητας και της ποσότητας των σχέσεων Δεν έχουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά για την δημιουργία μιας διαπροσωπικής σχέσης(τη σχέση την διέπουν όρια και τήρηση κανόνων) Αφού η συμπεριφορά τους ενοχλεί τους άλλους της ομάδας έχουν κακές διαπροσωπικές σχέσεις. Η απογοήτευση που αισθάνονται για τις ανεπάρκειες τους έχει ως αποτέλεσμα την παραίτηση από την προσέγγιση των «άλλων» και την παραίτηση προσπάθειας σεβασμού στους κανόνες της ομάδας. Στην εφηβεία μεγαλύτερη δυσχέρεια στο να συνάψουν στενές φιλικές σχέσεις ή σχέσεις με το άλλο φύλο (χαμηλή αυτοεκτίμηση, αγχώδεις διαταραχές). Η έλλειψη σταθερότητας σε συναισθήματα, διάθεση, συμπεριφορά απέναντι στους συνομηλίκους και η ασταθής διάθεσης τους αποτελεί αρνητικό παράγοντα για την ανάπτυξη μιας φιλικής σχέσης. Στόχος Οι σχέσεις με την ομάδα των συνομηλίκων μέσο άμβλυνσης των δυσκολιών και στόχος η δημιουργία διαπροσωπικών σχέσεων με τους συνομηλίκους και η διατήρηση τους.

10

των συνεργατών

Μαίρη Πάσχου • Λογοθεραπεύτρια

Διαταραχές επικοινωνίας στο παιδί στον προφορικό & γραπτό λόγο Οι δυσκολίες που μπορεί να παρουσιάσει ένα παιδί στην επικοινωνία περιγράφονται ως διαταραχές στον προφορικό και γραπτό λόγο. Γίνονται φανερές στα πρώτα 2-3 χρόνια του παιδιού λόγω κάποιας δυσλειτουργίας ή απλά μιας ανωριμότητας ορισμένων δικτύων του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι δυνατότητες του παιδιού στην οικοδόμηση λεξιλογίου και στην ικανότητα για προφορική επικοινωνία. Η επικοινωνία για τον άνθρωπο προϋποθέτει την ύπαρξη ενός κώδικα που θα περιλαμβάνει το μήνυμα (π.χ. μια σκέψη) και ένα σύστημα μεταβίβασης του κωδικοποιημένου μηνύματος. Κώδικας είναι η γλώσσα ή ο λόγος και το σύστημα μεταβίβασης είναι η ομιλία ή προφορικός λόγος και ο γραπτός λόγος. Γλώσσα και ομιλία αποτελούν αποκλειστικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου, καθώς επίσης και τις βάσεις στις οποίες οικοδομείται η κοινωνία και ο πολιτισμός. Ο κώδικας «γλώσσα» μαθαίνεται αυθόρμητα στην παιδική ηλικία από το περιβάλλον, δηλαδή εγγράφεται στον εγκέφαλο και γίνεται κτήμα του ατόμου. Παράλληλα, αναπτύσσεται αυθόρμητα και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια η ομιλία. Προϋπόθεση για την έγκαιρη κατάκτηση του λόγου και της ομιλίας είναι η αρτιότητα της αίσθησης της ακοής και των εγκεφαλικών κέντρων και δικτύων και των μυϊκών σχηματισμών που είναι απαραίτητοι για την ανάπτυξη του λόγου και την εκφορά της ομιλίας. Δεύτερη προϋπόθεση αποτελεί η ωρίμανση και ανάπτυξη των συστημάτων αυτών με συγχρονισμό. Είναι ιδιαίτερα αναγκαία η καλή λειτουργία του κυκλώματος ΄΄αυτί-στόμα΄΄, δηλαδή ΄΄ακούω-ομιλώ΄΄. Η κατάκτηση του λόγου (γλώσσας) και της ομιλίας δεν προϋποθέτουν εκπαίδευση του ατόμου. Και ο πλέον αγράμματος άνθρωπος μπορεί να μιλάει άπταιστα την μητρική του γλώσσα ή και άλλες γλώσσες χωρίς να έχει φοιτήσει σε σχολείο, αρκεί να έχει βρεθεί σε περιβάλλον στο οποίο ομιλείται η γλώσσα. Σε αντίθεση με τον προφορικό, ο γραπτός λόγος αποτελεί αποκλειστικά προϊόν εκπαίδευσης. Χωρίς εκπαίδευση στο γραπτό κώδικα της γλώσσας (ανάγνωση, γραφή) το άτομο αδυνατεί να επικοινωνήσει με γραπτό λόγο. Με άλλα λόγια, ο γραπτός λόγος είναι προ-

ϊόν πολιτισμού. Ο γραπτός λόγος προϋποθέτει την άρτια λειτουργικότητα των σχετικών δικτύων του εγκεφάλου και το συντονισμό ΄΄μάτι-χέρι΄΄, δηλαδή ΄΄βλέπω-γράφω΄΄, δηλαδή ένα οπτικοκινητικό σύστημα. Η κατάκτηση του γραπτού λόγου αποτελεί πραγματικό επίτευγμα από νευροψυχολογική άποψη και επιτυγχάνεται χωρίς δυσκολίες από τα περισσότερα παιδιά. Το παιδί που αναπτύσσεται φυσιολογικά ΄΄βαβίζει΄΄, δηλαδή αυθόρμητα παράγει κάποιους φθόγγους, χωρίς νόημα, που φαίνεται να του αρέσει να επαναλαμβάνει. Στην ηλικία περίπου του ενός έτους θα πει κάποιες λέξεις με δύο συλλαβές, που συνήθως αποτελούν επανάληψη η μία της άλλης, που όμως δεν έχουν νόημα ( π.χ. μαμά, μπαμπά, γιαγιά, παππού). Το λεξιλόγιο σιγά- σιγά αυξάνει και στα δύο χρόνια το παιδί μπορεί να φτιάχνει σύντομες και γραμματικά απλές προτάσεις. Μετά τη συμπλήρωση του δεύτερου έτους το παιδί αρχίζει να αναπτύσσει με ταχείς ρυθμούς το λεξιλόγιο και την ικανότητα έκφρασης προτάσεων με αυξανόμενη πολυπλοκότητα. Φυσικά υπάρχουν ατομικές διαφορές από παιδί σε παιδί, δηλαδή μέσα στα φυσιολογικά πλαίσια κάποια παιδιά αναπτύσσονται με ταχύτερους ρυθμούς και κάποια με βραδύτερους. Το παιδί που δεν αναπτύσσει γλώσσα και ομιλία μέσα σε φυσιολογικά πλαίσια μάς εγείρει το ερώτημα της ύπαρξης διαταραχής. Κάποτε, κάποιοι μπορεί να καθησύχαζαν τους γονείς των οποίων το παιδί καθυστερεί στην ανάπτυξη, λέγοντας να μην ανησυχούν γιατί το παιδί ΄΄θα μιλήσει΄΄. Η οδηγία αυτή μπορεί να είναι σωστή μόνο εν μέρει. Σωστή είναι μόνον αν το παιδί βρίσκεται στα ευρύτερα πλαίσια του φυσιολογικού. Αν, όμως, η καθυστέρηση είναι σαφώς έξω από τα πλαίσια αυτά, τότε ασφαλώς οι γονείς πρέπει να ζητήσουν τη γνώμη ειδικών, δηλαδή του παιδιάτρου και του λογοθεραπευτή. Το πρώτο μέλημα των ειδικών είναι να βεβαιωθούν ότι το παιδί έχει άρτια ακοή. Όταν αυτό αποκλειστεί, τότε τρεις πιθανότητες πρέπει να ερευνηθούν: νοητική καθυστέρηση, που συνήθως εκδηλώνεται και με καθυστέρηση στην ανάπτυξη των κινητικών λειτουργιών, εξελικτική δυσφασία ( ή ειδική γλωσσική διαταραχή), που αποτελεί καθυστέρηση στο λόγο και ομιλία συνήθως χωρίς άλλα μειονεκτήματα και τέλος ο αυτι-

των συνεργατών

σμός, που συνοδεύεται από μία ιδιότυπη έλλειψη επικοινωνίας με το περιβάλλον και ΄΄κλείσιμο΄΄ του παιδιού στον εαυτό του. Τα αίτια έχουν συνήθως σχέση με την ανάπτυξη του εγκεφάλου, αν και δεν είναι πάντα σαφή. Μπορεί να έχουν σχέση με γονίδια, με τοξικούς και ιογενείς παράγοντες που ενήργησαν κατά τη διάρκεια της κύησης ή με βλάβη που συνέβη κατά τον τοκετό. Αποτέλεσμα των αιτιών αυτών είναι η δυσλειτουργία δικτύων που αφορούν το λόγο και την ομιλία. Στα περισσότερα παιδιά που δυσκολεύονται στην ομιλία υπάρχει και δυσλειτουργία του νευρομυϊκού συστήματος με το οποίο εκφέρεται ο λόγος (π.χ. μύες του λάρυγγα, γλώσσας, στόματος, θώρακα-αναπνοής). Όταν παρατηρηθεί από γονέα ή νηπιαγωγό ότι το νήπιο δεν αναπτύσσει λόγο και ομιλία ή όταν δεν επικοινωνεί καθόλου με τους γύρω του, τότε θα πρέπει να γίνει έγκυρη διάγνωση από ειδικό και στη συνεχεία να εκτιμηθεί αν και πότε ενδείκνυται η έναρξη θεραπείας. Παράλληλα οι γονείς θα πρέπει να ενημερωθούν για τον κατάλληλο χειρισμό του παιδιού στο σπίτι. Στο οικογενειακό περιβάλλον πολλά είναι δυνατόν να γίνουν για την ενδυνάμωση του λόγου και της ομιλίας του παιδιού, ακόμη και αυτού με αυτισμό, αρκεί ο ειδικοί που θα συμβουλευτούν οι γονείς να είναι έμπειροι σε αυτά τα θέματα. Ο εγκέφαλος με την εξειδικευμένη και εντατική αγωγή μπορεί να ανταποκρίνεται με την ανάπτυξη παράπλευρων δικτύων, που είναι δυνατόν να συμπληρώνουν τα ελλειμματικά δίκτυα. Αρκετά παιδιά παρουσιάζουν δυσκολίες στην εκμά-

11

θηση του γραπτού λόγου (γραφή, ανάγνωση, ορθογραφία) με την έναρξη φοίτησης στο σχολείο. Οι δυσκολίες στο γραπτό λόγο μειώνουν τις δυνατότητες κατάκτησης σχολικών γνώσεων και περιορίζουν την ικανότητα στη γραπτή επικοινωνία. Κάποια πρώιμα σημάδια των δυσκολιών είναι δυνατόν να ανιχνευτούν ήδη από το νηπιαγωγείο. Η σοβαρότερη μορφή δυσκολίας στην εκμάθηση ανάγνωσης και γραφής είναι η δυσλεξία, η οποία ποικίλει όσον αφορά τη σοβαρότητα. Η βασική δυσχέρεια του παιδιού με δυσλεξία έγκειται στη δυσκολία να διακρίνει συνειδητά τους βασικούς ήχους της γλώσσας και να τους ταυτίσει με τα γραπτά τους σύμβολα. Είναι ατυχές ότι πολλά παιδιά με δυσλεξία θεωρούνται αδιάφορα ή τεμπέλικα και υφίστανται πλήθος ταπεινώσεων και ευτελισμών στο σχολείο και το σπίτι. Με αυτόν τον τρόπο μέσα σε λίγα χρόνια έχουμε ένα δυσλεκτικό παιδί, συνήθως έξυπνο παιδί, που έχει ταλαιπωρηθεί υπέρμετρα στο σχολείο, το οποίο και αποστρέφεται, και που μπορεί να παρουσιάζει και ψυχολογικά προβλήματα που είναι αποτέλεσμα της σχολικής αποτυχίας και ταπείνωσης. Εκτός από τη δυσλεξία υπάρχει και μια ευρύτερη κατηγορία δυσκολιών μάθησης του γραπτού λόγου, συνήθως ηπιότερης μορφής, οι λεγόμενες μαθησιακές διαταραχές. Και αυτού του τύπου οι διαταραχές απαιτούν αξιολόγηση και θεραπευτική αντιμετώπιση ανάλογα με το ποια δίκτυα και συστήματα (αισθητηριακά, νευροψυχολογικά, ψυχοκινητικά) δυσλειτουργούν. Η ειδική αγωγή που προσφέρεται σε παιδιά με δυσλεξία ή άλλες μαθησιακές διαταραχές δεν πρέπει να περιορίζονται μόνον στην εκμάθηση του γραπτού λόγου (ανάγνωση, γραφή, ορθογραφία). Το παιδί αυτό μπορεί να έχει ταλέντα που δεν πρέπει να αγνοηθούν και τα οποία πρέπει να αναπτύξει επάξια, αν του προσφερθούν οι σχετικές δυνατότητες. Η ανάπτυξη του ταλέντου δίνει τη δυνατότητα στο άτομο για έκφραση και επικοινωνία. Ας μην ξεχνάμε ότι μεγάλοι καλλιτέχνες ήταν παιδιά δυσλεκτικά που ξεπέρασαν τις δυσκολίες τους αναπτύσσοντας το ιδιαίτερο δικό τους ταλέντο. Χωρίς δισταγμό και καθυστέρηση οι γονείς θα πρέπει να αναζητήσουν πηγές ενημέρωσης, αξιολόγησης και φυσικά θεραπείας. Όλες οι διαταραχές απαιτούν παρέμβαση, η οποία συνίσταται σε έγκυρη διάγνωση σε όσο το δυνατόν μικρότερη ηλικία του παιδιού. Η έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση και στη συνέχεια η εντατική θεραπεία με τις πλέον σύγχρονες μεθόδους ειδικής αγωγής έχουν συνήθως θετικά αποτελέσματα. Ο εγκέφαλος διαθέτει πλαστικότητα και μπορεί να ανταποκριθεί στην εντατική ειδική αγωγή. Δεδομένου ότι η θεραπεία μπορεί να απαιτεί τη συμμετοχή περισσότερων από ένα ειδικών τουλάχιστον, στις σοβαρές περιπτώσεις όπως αυτισμός και εξελικτική δυσφασία (ειδική γλωσσική διαταραχή), συνιστάται αξιολόγηση και θεραπεία σε ειδικά κέντρα που διαθέτουν ομάδα ειδικών επιστημόνων στον τομέα αυτό.

12

Από τις επισκέψεις βουλευτών του Νομού στο ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ

των MME

των MME

13

14

των συνεργατών Φαμέλου Γιάννα • Λογοθεραπεύτρια

Επικοινωνιακός λόγος του κωφού και βαρήκοου παιδιού Η επιστήμη της λογοθεραπείας έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια στον Ελλαδικό χώρο. Έχει σαν αντικείμενο την πρόληψη, τη θεραπεία και την αποκατάσταση των διαταραχών του λόγου, της φωνής και της ομιλίας στο παιδί και στον ενήλικα. Η λογοθεραπευτική παρέμβαση πρέπει να γίνεται έγκαιρα. Η εσφαλμένη εκτίμηση του προβλήματος του παιδιού και ο εφησυχασμός των γονιών, έχουν οδυνηρές συνέπειες για το παιδί, που μπορεί να παρουσιάσει μαθησιακά προβλήματα ή και ψυχολογικά. Επομένως, το μικρό πρόβλημα που αντιμετωπίζει το παιδί ενδεχομένως σήμερα, αύριο μπορεί να γίνει μεγάλο. Η ανάπτυξη του παιδιού αρχίζει από την πρώτη επαφή του με τον έξω κόσμο. Χρησιμοποιεί πρώτα - πρώτα την αφή και την ακοή αρχίζοντας να βιώνει τις πρώτες του εμπειρίες. Το βαρήκοο παιδί ανάλογα με το πόσο σοβαρό είναι το ακουστικό του πρόβλημα έχει περιορισμένη ακουστική πληροφόρηση. Η επαφή του με τον έξω κόσμο είναι διαταραγμένη εξαιτίας της μειωμένης ακοής του, αλλά και ο προφορικός του λόγος είναι διαταραγμένος, με αποτέλεσμα να μην επιτρέπει την επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο έγκειται η λογοθεραπευτική παρέμβαση. Όταν το κέντρο λόγου και τα όργανα για την ομιλία είναι υγιή στα άτομα με διαταραχές ακοής, μπορούμε να παρέμβουμε για την εκμάθηση του λόγου, αν εκμεταλλευτούμε τα ακουστικά υπολείμματα, τις αισθήσεις της αφής και της όρασης. Για να πετύχει μια προσπάθεια χρειάζεται ομαδική εργασία από όλα τα μέλη της οικογένειας. Οι γονείς πρέπει να καταλάβουν ότι παίζουν καθοριστικό ρόλο για την εξέλιξη του παιδιού τους. θα πρέπει να δώσουμε στο παιδί ακουστικά ερεθίσματα με την τοποθέτηση του ακουστικού για να αξιοποιήσουμε τα ακουστικά ερεθίσματα. Να προσέξουμε το ρυθμό και την μελωδία του προφορικού λόγου, να γίνει ακουστική εξάσκηση χρησιμοποιώντας διάφορους ήχους, να διορθώσουμε τους προφερόμενους λανθασμένα φθόγγους. Στόχος μας λοιπόν, είναι να προετοιμάσουμε το παιδί όσο γίνεται καλύτερα για να μπορέσει να παρακολουθήσει το σχολείο ακουόντων, ειδικές τάξεις ή το σχολείο κωφών. Το παιδί να κατακτήσει τη χρήση του λόγου για να την χρησιμοποιεί σωστά και αποτελεσματικά στην επικοινωνία του.

των εργαζομένων

15

ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΙΟΥΛΙΑ • Λογοθεραπεύτρια

Προβλήματα Ακοής Το παιδί σας δεν ακούει; Το παιδί σας δεν έχει αναπτύξει την ομιλία του, ανάλογα με την ηλικία του, ή δεν έχει αρχίσει ακόμα να μιλάει ενώ θα έπρεπε; Υποφέρει από ωτίτιδες; Τότε όλα αυτά είναι πιθανές ενδείξεις ότι το παιδί σας πάσχει από βαρηκοΐα. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Η ακοή του παιδιού μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες όπως: • Κληρονομικότητα ή επιπλοκές πριν, μετά ή και κατά τη γέννηση. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις επιβάλλεται άμεσος έλεγχος της ακοής.

• Ωτίτιδες που εμφανίζονται συχνά κατά την προσχολική ηλικία.

• Έκθεση σε δυνατούς θορύβους, ιδιαίτερα στα μεγάλα άτομα ΑΠΟ 3-6 ΜΗΝΩΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ • ν’ ανοιγοκλείνει τα μάτια ή να κλαίει σε δυνατούς θορύβους • να ξυπνάει από δυνατούς θορύβους • να γυρίζει το κεφάλι προς την πηγή

του θορύβου • να χαμογελάει όταν του μιλάει κάποιος • ν’ αναγνωρίζει τη φωνή της μητέρας • ν’ αρχίζει να ευχαριστιέται με παιχνίδια όπως οι κουδουνίστρες. ΑΠΟ 6 ΜΗΝΩΝ - 1 ΧΡΟΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ • να δείχνει σημεία αναγνώρισης του ονόματος του.

• να βγάζει διάφορους Φθόγγους και συνδυασμούς φθόγγων • να καταλαβαίνει το «όχι» • να κατανοεί απλές εντολές όπως «σώσε μου-έλα κοντά μου-γεια σου» ΑΠΟ 1 ΧΡΟΝΟΥ ΜΕΧΡΙ 18 ΜΗΝΩΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ • να δείχνει αντικείμενα • να μιμείται απλούς ήχους και λέξεις • να λέει από 2 έως 10 λέξεις ΑΠΟ 1,5 ΜΕΧΡΙ 5 ΧΡΟΝΩΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ • να ακούει όταν το φωνάζετε από ένα άλλο δωμάτιο

• να ακούει και να κατανοεί το διάλογο των μεγάλων • να ακούει τηλεόραση και μουσική στην ίδια ένταση όπως τα υπόλοιπα άτομα του περιβάλλοντος του • να έχει φυσιολογική ποιότητα φωνής • να έχει φυσιολογική εξέλιξη της ομιλίας και του λόγου (άρθρωση, φωνολογία, λεξιλόγιο, σύνταξη) • να σχετίζεται με συνομήλικα παιδιά και να δημιουργεί σxέσεις ανάλογα με την ηλικία του ΤΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ Αν κάτι από όλα αυτά σας προβληματίζει, θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον / την παιδίατρο σας ή να επισκεφθείτε ένα εξειδικευμένο ακουολογικό κέντρο όπου οι ειδικοί (ακουολόγος, παιδοψυχίατρος, ψυxολόγος, λογοπεδικός, ειδικός δάσκαλος κλπ) θα σας απαντήσουν στα ερωτήματα σας. Σε τεχνικό επίπεδο είναι αρκετές φορές απαραίτητη η εφαρμογή ακουστικών. Το ακουστικό ή μια πιθανή κοxλιακή εμφύτευση μπορεί να βοηθήσει μερικώς την αντιμετώπιση των δυσκολιών επικοινωνίας. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΟΥ Γεγονός είναι ότι το παιδί θα χρειαστεί επιπλέον γλωσσική εξάσκηση για τη βελτίωση της επικοινωνίας του. Η λογοπεδική παρέμβαση σε συνεργασία με το οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον δίνει όλος αυτές τις ευκαιρίες για την εξέλιξη του λόγου, συμβάλλει επίσης στον εμπλουτισμό των εμπειριών, στην εξέλιξη του λόγου και της ομιλίας, στην ένταξη στο κανονικό σχολείο και αργότερα στην επαγγελματική κατάρτιση για μία πλήρη ενσωμάτωση στην κοινωνία ως ισότιμο μέλος. Πηγή: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΩΝ

16

των εργαζομένων

Μπαχού Γεωργία • Φυσικοθεραπεύτρια

ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ Η Εγκεφαλική Παράλυση (ΕΠ) είναι η πιο περίπλοκη και πιο συχνή νευρολογική διαταραχή. Συναντάται σε παιδιά από τη βρεφική μέχρι την ηλικία των τριών ετών, όπου ολοκληρώνεται η ανάπτυξη του εγκεφάλου. Η ΕΠ είναι μια μη μεταδοτική ασθένεια που προκαλεί σωματικά και νοητικά προβλήματα στην ανάπτυξη του ατόμου. Πρόκειται για μια μόνιμη κατάσταση, επειδή η βλάβη έχει συμβεί στον εγκέφαλο και ο νευρικός ιστός δεν αναπαράγεται. Η οριστικότητά της καταργεί συγχρόνως και το ενδεχόμενο επέκτασής της. Εκτός από τα κινητικά προβλήματα συμπεριλαμβάνει και αρκετά άλλα όπως όρασης, ακοής, ομιλίας και κατανόησης λόγου. Επομένως , το παιδί με ΕΠ δεν είναι άρρωστο, αλλά εμποδίζεται να αναπτυχθεί. Οι υπεύθυνοι παράγοντες της δυσλειτουργίας του εγκεφάλου, είναι πολλοί και ποικίλοι, γι’ αυτό το λόγο και έχει επικρατήσει ο διαχωρισμός τους σε 3 κατηγορίες : 1. Παράγοντες που επιδρούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (προγεννετικοί) 2. Παράγοντες που επιδρούν κατά τη διάρκεια του τοκετού (περιγεννετικοί) 3. Παράγοντες που επιδρούν μετά τον τοκετό μέχρι ηλικίας 3 ετών (μεταγεννετικοί) Δεδομένου ότι η κλινική εικόνα ενός παιδιού με ΕΠ διαφέρει κατά περίπτωση, η πλέον παραδεχτή ταξινόμηση είναι εκείνη που βασίζεται : Στην ανατομική κατανομή και Στην νευρομυϊκή διαταραχή (διαταραχή μυϊκού τόνου) Η ταξινόμηση βάσει της ανατομικής κατανομής των αποτελεσμάτων έχει

ως εξής: • Τετραπληγία (προσβάλλονται και τα 4 άκρα) • Ημιπληγία (προσβάλλεται το ένα ημιμόριο του σώματος) • Παραπληγία (προσβάλλονται τα 2 κάτω άκρα) Η ταξινόμηση βάση της νευρομυϊκής διαταραχής έχει ως εξής : • Σπαστικότητα (έντονη μυϊκή υπερτονία) • Αθέτωση (επαναλαμβανόμενες και αθέλητες κινήσεις των άνω και κάτω άκρων) • Αταξία (υπερτονία και διαταραχή ισορροπίας) • Μικτή μορφή (συνδυασμός των ανωτέρω συμπτωμάτων) Μόλις γίνει η διάγνωση, και καθοριστεί ο τύπος της ΕΠ, μια ομάδα επαγγελματιών υγειονομικής περίθαλψης (γιατροί, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, ειδικοί παιδαγωγοί ) συνεργάζεται με το παιδί και τους γονείς του για την επιτυχία της θεραπευτικής αγωγής. Έχει αποδειχθεί ότι με το κατάλληλο πρόγραμμα αποκατάστασης μπορεί να επιτευχθεί σημαντική βελτίωση μέχρι μερικής ή πλήρους αποκατάστασης των πάσης φύσεως κινητικών, διανοητικών και άλλων διαταραχών. Σήμερα υπάρχει μια πληθώρα μεθόδων για την αποκατάσταση της ΕΠ. Υπάρχουν μέθοδοι που ακολουθούν τις βαθμίδες ανάπτυξης του φυσιολογικού βρέφους και αφορούν στον έλεγχο της κεφαλής, την περιστροφή του κορμού, το κάθισμα, το μπουσούλισμα, το γονάτισμα, την έγερση και τη βάδιση. Ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο στην φυσικοθεραπεία, είναι η πρόληψη των

παραμορφώσεων. Η πρόληψη αυτή πραγματοποιείται με το βρέφος να τοποθετείται σε κατάλληλες θέσεις, κάνοντας παθητικές διατάσεις των σπαστικών μυών και χρησιμοποιώντας νάρθηκες και κηδεμόνες. Οι ανάγκες του παιδιού με ΕΠ δεν έχουν σχέση μόνο με τις ελλείψεις του. Οι ουσιαστικότερες ανάγκες του όπως και κάθε παιδιού έχουν σχέση με την ψυχή του. Εμείς οι φυσικοθεραπευτές αλλά και όλοι οι ειδικοί που ασχολούμαστε με αυτά τα παιδιά έχουμε το προνόμιο να ερχόμαστε σε άμεση επαφή μαζί του, καθώς τα χέρια μας, η αγκαλιά μας και πολλές φορές ολόκληρο το σώμα μας είναι τα μέσα για να του προσφερθεί η πολύτιμη θεραπευτική αγωγή. Και αν πιστεύουμε ότι το χαμόγελο μπορεί να μεταδώσει πολλά μηνύματα, ποιος μπορεί ν’ αρνηθεί όλα αυτά που μπορεί να μεταδώσει το άγγιγμα;

των εργαζομένων

17

ΓΑΛΑΝΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ • ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΉΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Κοινωνική Εργασία Η Κοινωνική Εργασία ανήκει στις Κοινωνικές επιστήμες και πρόκειται για μια κατ’ εξοχήν εφαρμοσμένη επιστήμη. Το θεωρητικό της υπόβαθρο βρίσκεται στη φιλοσοφία ,την ιατρική, την ψυχολογία, την κοινωνιολογία, την κοινωνική ανθρωπολογία, την κοινωνική πολιτική, το δίκαιο και την οικονομία. Η Κοινωνική Εργασία πρωτοεμφανίστηκε εξαιτίας της ανάγκης αντιμετώπισης των προβλημάτων επιβίωσης που αντιμετώπιζαν άτομα και ομάδες εξαιτίας πολέμων, οικολογικών καταστροφών ,αστικοποίησης και εκβιομηχάνισης . Συγκεκριμένα είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη διεργασία παροχής βοήθειας για την πρόληψη, την αντιμετώπιση και τη λύση κοινωνικών προβλημάτων, καθώς και τις επιδράσεις τους στους ανθρώπους. Έτσι υιοθέτησε εξαρχής ένα ευρύ φάσμα αξιών, όπως είναι οι αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας και της κοινωνικής αλλαγής. Αυτές τις αξίες εισηγείται και αυτές εφαρμόζει στην προσπάθεια της να αντιμετωπίζει τις ανθρώπινες υποθέσεις και τα κοινωνικά προβλήματα και να προάγει τη βελτίωση της γενικής κοινωνικής πολιτικής. Αυτές καθοδηγούν τη σύνθεση, τον προσανατολισμό και τον έλεγχο των οργανωμένων δραστηριοτήτων, τις οποίες εκτελεί ο Κοινωνικός Λειτουργός κατά την άσκηση του επαγγέλματος. Έχοντας υπόψη αυτές τις βασικές αξίες ο Κοινωνικός Λειτουργός μπορεί να παρέχει βοήθεια σε όλες τις ευπαθείς ομάδες ατόμων που αντιμετωπίζουν μια κατάσταση για κάποιο χρονικό διάστημα, στην οποία δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν. Όπως σε θέματα που αφορούν στην εύρεση εργασίας, στέγης, συναισθηματικής υποστήριξης, την αρωγή των ατόμων με αναπηρία, εξασφαλίζει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των ασθενών, περιφρουρεί την προστασία των κακοποιημένων και παραμελημένων ατόμων, επιμελείται την ζωή των παραβατικών και των κοινωνικά μειονεκτούντων και περιθωριοποιημένων παιδιών, εφήβων και μεριμνά για την φροντίδα στα ευάλωτα άτομα. Συγκεκριμένα τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότε-

ρο, συγκλίνουν οι απόψεις, ότι ο αποκλεισμός που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία δεν οφείλεται τόσο στην ίδια την φύση του ανάπηρου σώματος ή πνεύματος. Οφείλεται κυρίως στο περιβάλλον, που είτε σαν φυσικός χώρος μπορεί να διευκολύνει ή να παρεμποδίζει την πρόσβαση, είτε σαν κοινωνικά δομημένος χώρος, με τις αντιλήψεις, τις στάσεις και τις προκαταλήψεις του, μπορεί να διευκολύνει ή να παρεμποδίζει την ανάπτυξη ενός ανθρώπου και την πρόσβασή του σε δραστηριότητες, που θεωρούνται ζωτικές για ένα άτομο, όπως η εκπαίδευση, η εργασία, η ασφαλής διαβίωση, η συμμετοχή στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή. Κάθε άτομο που παρουσιάζει κάποιον βαθμό αναπηρίας μπορεί με την κατάλληλη εκπαίδευση να διεκδικήσει μια θέση εργασίας και να έχει μια οικονομικά αξιοποιήσιμη απόδοση. Όταν εκπαιδεύουμε με τεχνικές που ταιριάζουν στις δικές τους ανάγκες και στη δική τους μοναδική προσωπικότητα, τότε μόνο μπορούμε να ανακαλύψουμε τις πραγματικές τους δεξιότητες και ικανότητες και βέβαια να τους δώσουμε την ευκαιρία να τις αναπτύξουν. Όταν το άτομο αυτό, δεν ανταποκρίνεται στην εκπαιδευτική διαδικασία δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκη ότι παρουσιάζει αδυναμία μάθησης. Μπορεί πιθανότατα να μην έχει χρησιμοποιηθεί η κατάλληλη για τις ανάγκες του, εκπαιδευτική στρατηγική. Πολλές φορές κάνουμε το λάθος να θεωρούμε τις δυνατότητες ενός ατόμου περιορισμένες και αυτό γιατί αρκούμαστε μόνο στην εικόνα που μας δίνει μια δεδομένη στιγμή. Σκοπός μας είναι, να επιταχύνουμε τις προσπάθειες μας, να διευκολύνουμε, περαιτέρω, την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία, άρουμε κάθε μορφής διοικητικό εμπόδιο και να καταπολεμήσουμε τον κοινωνικό αποκλεισμό σε όλες τις εκφάνσεις του, πάντοτε σε συνεργασία και συνεννόηση με το ίδια τα άτομα. Για τον λόγο αυτό, όλοι μας θα πρέπει να αποδεχθούμε, ότι η διαφορετικότητα δεν είναι ελάττωμα, είναι ΔΙΚΑΙΩΜΑ!!!

18

των εργαζομένων ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ • Τ.Ε. ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ

Η διοικητική τοποθέτηση απέναντι στα άτομα με αναπηρία Οι διοικητικοί υπάλληλοι του Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α Ν. Ηλείας και γενικώς των Κέντρων Εκπαίδευσης Κοινωνικής Υποστήριξης και Κατάρτισης ατόμων με αναπηρία σε όλη την Ελλάδα, είναι οι μόνοι που δεν έρχονται σε άμεση επαφή με τα άτομα με αναπηρία καθώς η εργασία τους δεν σχετίζεται με την φυσική εξέλιξη ή τη διαρκή φροντίδα που χρειάζονται τα Α. με Α. Ωστόσο, η συμβολή των υπαλλήλων της διοίκησης στη λειτουργία των Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α είναι καθοριστική και ως εκ τούτου επηρεάζει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τα άτομα με αναπηρία. Αρχικά, επιτάσσεται σε όλα τα Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α, η ανάγκη για ιεραρχική διοίκηση και διαχωρισμό των Κέντρων σε τομείς και τμήματα έτσι ώστε να διατηρείται η εύρυθμη λειτουργία των Μονάδων και να είναι δυνατή η περεταίρω εξέλιξή τους. Πρέπει να γίνεται σωστός καταμερισμός της εργασίας και ανάληψης καθηκόντων για να υπάρχει προοπτική ανάπτυξης και ικανοποιητική παροχή υπηρεσιών της κάθε Μονάδας. Ξεκινώντας από τον επικεφαλής της Μονάδας, τον Πρόεδρο και κατ’ επέκταση τον Αντιπρόεδρο και τα μέλη Δ.Σ., θα ήταν λειτουργικό το να προτείνει να γίνονται σεμινάρια ενημέρωσης των υπαλλήλων σχετικά με τα καθήκοντα, τη συμπεριφορά τους και τη συνεχή πληροφόρησή τους για ότι νεότερο υπάρχει σχετικά με το αντικείμενο εργασίας του καθενός. Λεπτομερέστερα, οι διοικητικοί υπάλληλοι οφείλουν να σέβονται πάνω απ’ όλα τα άτομα με αναπηρία και να συμβάλλουν στην καθοδήγησή τους, τόσο στην ολοκληρωμένη φροντίδα όσο και στην επαγγελ-

ματική αποκατάσταση των Α. με Α. Το ποσοστό ανεργίας των ατόμων με αναπηρία αγγίζει το 80% και ολοένα και αυξάνεται. Θα ήταν λοιπόν αξιέπαινη η προσπάθεια για αυξανόμενες ευκαιρίες ευρέσεως εργασίας των Α. με Α. έτσι ώστε να επιβιώνουν, να ζουν αυτόνομοι και αξιοπρεπείς, να κοινωνικοποιούνται και να διατηρούνται ισορροπημένες οι σχέσεις με τις οικογένειές τους. Όσον αφορά το κομμάτι της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της αναπτυξιακής υποστήριξης των Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α, είναι έντονη η ανάγκη πρόσληψης περαιτέρω εργατικού δυναμικού τακτικού. Η στελέχωση των Μονάδων με ελάχιστους μόνιμους υπαλλήλους και μεγάλο ποσοστό συμβασιούχων - προγραμμάτων STAGE, δημιουργεί προβλήματα αποδιοργάνωσης και αδυναμίας συνοχής. Η συνεχόμενη αντικατάσταση των υπαλλήλων λόγω της λήξης των συμβάσεων τους έχει σαν αποτέλεσμα τη δυσλειτουργία των Τμημάτων λόγω του ότι χρειάζεται χρόνος εκπαίδευσης και προσαρμογής των νέων υπαλλήλων στην εργασία τους. Το Υπουργείο λοιπόν, θα πρέπει να μεριμνήσει για τοποθέτηση μεγαλύτερου ποσοστού μονίμων υπαλλήλων όλων των ειδικοτήτων στα Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α. Επιπροσθέτως, θα ήταν απαραίτητο για τη Μονάδα να εισάγει στις κατηγορίες μονίμων υπαλλήλων καινούριες ειδικότητες όπως, αποφοίτους σχολών διοίκησης και οικονομίας και μία λίστα με εξειδίκευση στον τομέα υγείας και πρόνοιας. Η παραπάνω ενέργεια θα θωράκιζε τη Μονάδα με άτομα έμπειρα και ικανά να εργαστούν για το σωστό συντονισμό των Τμημάτων, την αποτελεσματικότητα, την

αποδοτικότητα, την προοπτική εξέλιξης και γενικότερα τη δημιουργική πορεία των Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α. Στόχος μας είναι η βελτίωση της σωματικής και ψυχικής υγείας των ατόμων με αναπηρία καθώς και η ομαλή ένταξή τους στην κοινωνία που όλοι έχουμε δικαίωμα να ζούμε. Το πρώτο βήμα έγινε με την ίδρυση του πρώτου Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α και κατ’ επέκταση με την ίδρυση του Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.με Α Ν. Ηλείας. Ας ολοκληρώσουμε το έργο το οποίο ξεκινήσαμε, δίνοντας ώθηση για ανοδική πορεία και κίνητρα για σωστή εκπαίδευση και συνεχή απασχόληση, που αποτελούν βασικούς μηχανισμούς ενσωμάτωσης των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία. Η επαγγελματική αποκατάσταση δεν σημαίνει μόνο οικονομική ανεξαρτησία. Δεν λύνει μόνο το βιοποριστικό πρόβλημα του ανθρώπου. Συγχρόνως του προσδίδει ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια, ελπίδα και δύναμη στα άτομα με αναπηρία και στις οικογένειες τους. Το μήνυμα που θέλω εγώ να δώσω στα άτομα με αναπηρία είναι πως κάθε άνθρωπος έχει κάτι να συνεισφέρει και είναι δική του ευθύνη να το κάνει. Αυτή είναι η δέσμευση απέναντι στον εαυτό του. Εμείς λοιπόν είμαστε υπεύθυνοι για την επιτυχία και την ευτυχία. Πιστεύουμε στη δύναμη του ενός και εμείς κάνουμε την διαφορά.

των συνεργατών

19

ΚολΛιοπουλοσ ΘΕΟΔΩΡΟΣ • ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Η ειδική αγωγή σήμερα βρίσκεται σε μεγάλη ανάπτυξη, αφού σε ολόκληρο τον κόσμο, θεσπίζονται νέοι νόμοι επηρεασμένοι από τις φιλοσοφικές αντιλήψεις της εποχής μας. Η Ειδική Αγωγή, αν και αποτελεί νέο θεσμό στα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών, πέρασε με γοργό ρυθμό την τελευταία εικοσαετία διάφορα στάδια εξέλιξης. Η ανταλλαγή προγραμμάτων και εμπειριών ανάμεσα στις διάφορες χώρες συνέβαλαν ουσιαστικά στη βελτίωση της εκπαίδευσης των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες και στην παρουσία ευνοϊκών προοπτικών για την κοινωνική ενσωμάτωση και την επαγγελματική αποκατάστασή τους. Οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των παιδιών αντιμετωπίζονται με περισσότερη κατανόηση, υιοθετούνται προοδευτικές παιδαγωγικές αρχές και δημιουργούνται ειδικά προγράμματα. Με βάση αυτά τα προγράμματα από την ιδρυματική περίθαλψη, των παιδιών με ειδικές ανάγκες, σήμερα παρατηρείται διεθνώς η τάση για ενσωμάτωση. Ας δούμε όμως τι σημαίνει ο όρος ενσωμάτωση. Ο όρος αυτός περιλαμβάνει τη διαδικασία της προσπάθειας του ατόμου με ειδικές ανάγκες να ενταχθεί στην ομάδα των συνομηλίκων του ανώδυνα και αποτελεσματικά, να ικανοποιεί τις ατομικές του ανάγκες και να μετέχει στις κοινωνικές, πνευματικές δραστηριότητες της κοινότητας στην οποία ζει. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι τα παιδιά με ειδικές ανάγκες προορίζονται να ζήσουν σε μια κοινωνία «ομαλών» ανθρώπων και γι’αυτό πρέπει να προετοιμάζονται από μικρά και αν αυτό δε γίνει στην παιδική ηλικία, η προσαρμογή τους αργότερα θα είναι πολύ δυσκολότερη. Η απομόνωση λοιπόν των παιδιών με ειδικές ανάγκες σε ιδρύματα ή κλειστά σχολεία και οι περιορισμένες ευκαιρίες για επαφές με τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας των «κανονικών» είναι σοβαροί αρ-

νητικοί παράγοντες για την κοινωνική τους ενσωμάτωση. Επιπλέον η απομόνωση και ο διαχωρισμός των παιδιών αυτών δημιουργούν προκαταλήψεις και διακρίσεις, μεγαλώνοντας έτσι τα προβλήματα της κοινωνικής τους ένταξης. Έτσι σήμερα πιστεύεται πως πρέπει να προσφέρουμε στα άτομα με ειδικές ανάγκες τέτοιες συνθήκες ζωής, εκπαίδευσης και άσκησης που να προσεγγίζουν –κατά το δυνατό- τον «ομαλό» τρόπο ζωής γιατί αυτό προάγει την ψυχική τους υγεία, την πνευματική και κοινωνική τους ανάπτυξη. Η οικογένεια πρέπει να βοηθήσει, ώστε να παίξει κεντρικό ρόλο, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της πρώιμης υποστηρικτικής παρέμβασης. Στο πλαίσιο της έγκαιρης παρέμβασης η συμβουλευτική των γονιών αποκτά κεντρική σημασία. Η συμβουλευτική προς τους γονείς ξεκινά από τη φάση της επεξεργασίας του προβλήματος που βρίσκονται. Πρώτος στόχος της συμβουλευτικής είναι να βοηθήσει τους γονείς όσο πιο γρήγορα γίνεται να δουν αντικειμενικά το πρόβλημα, να το αποδεχθούν, να το συνειδητοποιήσουν και να προετοιμαστούν επιπρόσθετα να ασκήσουν το ρόλο του γονιού ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες. Γιατί η έγκαιρη παρέμβαση στο βρέφος και στο νήπιο εξαρτάται από τον τρόπο βίωσης, αντίληψης και επεξεργασίας του προβλήματος από τους γονείς. Ύστερα από την ψυχολογική υποστήριξη και τη γενική ενημέρωση επιβάλλεται η μύηση των μελών της οικογένειας, οπωσδήποτε των γονιών, στις υποστηρικτικές τεχνικές αντιμετώπισης των συγκεκριμένων ανεπαρκειών και η συμμετοχή τους σε προγράμματα υποστήριξης και θεραπείας του παιδιού τους. Η συμμετοχή της οικογένειας στις διαδικασίες θεραπείας συντελεί αποφασιστικά στη βελτίωση, συχνά στην αποκατάσταση της ανεπάρκειας. Η ενσωμάτωση συνεχίζεται και ολοκληρώνεται με την κοινή ζωή στην ομάδα, σ’ένα νηπιαγωγείο και σ’ένα σχολεί-

ο κοινά για όλα τα παιδιά. Η κοινή ζωή και ο καθημερινός συγχρωτισμός δεν αφήνει περιθώρια για την ανάπτυξη προκαταλήψεων και διακρίσεων. Στο σχολείο, παράλληλα με τις σχολικές δραστηριότητες, τα παιδιά μαθαίνουν να δέχονται το ένα το άλλο, όπως ακριβώς είναι. Στην προκειμένη περίπτωση είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος του νηπιαγωγείου. Στο νηπιαγωγείο το κανονικό παιδί θα γνωρίσει το ειδικό παιδί με τις δυσκολίες και τα προβλήματά του. Εκεί αναδεικνύεται το επίπεδο ευαισθητοποίησης, αποδοχής και αλληλοκατανόησης, με αποτέλεσμα να μην έχει θέση η διάκριση ανάμεσα σε κανονικά και ειδικά. Η κοινή ζωή στο νηπιαγωγείο αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της συνεκπαίδευσης «ειδικών» και «κανονικών» παιδιών. Η ενσωμάτωση έχει ήδη επιτευχθεί, αφού δεν προϋπήρξε διαχωρισμός και διάκριση. Τα παιδιά με ειδικές ανάγκες ζώντας μαζί με τα κανονικά στον ίδιο χώρο δέχονται την επίδραση τους από αυτή την επικοινωνία. Βελτιώνεται η γλωσσική τους επικοινωνία, η κοινωνική προσαρμογή και η συναισθηματική τους σταθερότητα. Από την επαφή αυτή κερδίζουν σιγουριά και αυτοπεποίθηση για να βαδίσουν και αυτά αργά αλλά σταθερά τα βήματα της ζωής. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι από την ενσωμάτωση αυτή – των παιδιών με ειδικές ανάγκες με κανονικά – δεν φαίνεται η ενσωμάτωση σαν μονόδρομος εκ μέρους των παιδιών με ειδικές ανάγκες αλλά σαν μια προσπάθεια δημιουργίας συνθηκών για αμφίδρομη ενσωμάτωση. Γιατί δίνεται έτσι και η ευκαιρία στα «κανονικά» παιδιά να σεβαστούν τις ανάγκες τους, να αλληλοκατανοούνται και να συμπεριφέρονται στα άτομα αυτά υπεύθυνα και ανθρώπινα.

20

των συνεργατών ΠΡΙΝΟΥ ΕΛΕΝΗ • ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ

Οικονομική ενίσχυση Α.μεΑ. βαριάς αναπηρίας με ποσοστό 67% και άνω Θεσμικό πλαίσιο:

Δικαιολογητικά:

ποτε φορέα του εσωτερικού ή του εξω-

Υ.Α. αριθμ. Γ4α/Φ225/161/1989 (ΦΕΚ

1. Αίτηση ενδιαφερομένου.

τερικού, ασφάλισης του με οποιαδή-

108/Β’), Υ.Α. αριθμ. Π4γ/225/οικ.

2. Γνωμάτευση της Πρωτοβάθμιας

ποτε τρόπο σε κάποιο ταμείο, θανάτου

2866/1995 (ΦΕΚ629/Β’).

Υγειονομικής Επιτροπής ή της Δευτε-

κ.λ.π.

Χρόνος ισχύος της παροχής:

ροβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής. Σε

ε) Εάν εισπράττει ο ανάπηρος ή η οικο-

Ανάλογος της ισχύος γνωμάτευσης της

περίπτωση ένστασης απαιτείται:

γένεια του σύνταξη η οικονομική ενί-

Υγειονομικής Επιτροπής.

α) Αίτηση.

σχυση από οποιοδήποτε άλλο φορέα.

Προϋποθέσεις:

β) Βεβαίωση γιατρού ειδικότητας ανά-

4. Επικυρωμένη φωτοτυπία του βιβλια-

1. Άτομα που δεν υπάγονται σε κάποιο

λογα με το πρόβλημα που έχει ο ενδια-

ρίου ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

ειδικό πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυ-

φερόμενος.

5. Επικυρωμένη φωτοτυπία των ταυ-

σης της Πρόνοιας και είναι, λόγω σω-

γ) Οι νεφροπαθείς και οι ινσουλινο-

τοτήτων του αναπήρου και του υπεύ-

ματικής, νοητικής ή ψυχικής ασθένειας

εξαρτώμενοι διαβητικοί – τύπος Ι θα

θυνου είσπραξης του επιδόματος.

ή αναπηρίας, ανίκανα σε ποσοστό του-

προσκομίζουν μόνο τη βεβαίωση του

6. Εξουσιοδότηση του αναπήρου σε

λάχιστον 67% (67% και άνω) για άσκη-

κρατικού Νοσοκομείου στην υπηρεσία

περίπτωση που δεν λαμβάνεται από

ση βιοποριστικού επαγγέλματος σύμ-

μας χωρίς να περάσουν από την πρω-

τον ίδιο το επίδομα, θεωρημένη για το

φωνα με γνωματεύσεις των Α’/θμιων

τοβάθμια Υγειονομική επιτροπή.

γνήσιο της υπογραφής από την Αστυ-

και Β’/θμιων Υγειονομικών Επιτροπών.

Οι βεβαιώσεις των γιατρών να είναι θε-

νομία.

2. α) Ανασφάλιστοι (ιατροφαρμακευ-

ωρημένες για το γνήσιο της υπογρα-

7. Επικυρωμένο

τική περίθαλψη από Δ/νση Κοιν. Πρό-

φής από το Διοικητικό Δ/ντή ή το νόμι-

εφορίας.

νοιας ή άλλο ασφαλιστικό φορέα όπως

μο αναπληρωτή.

8. Πιστοποιητικό οικογενειακής κατά-

ορίζει η εκάστοτε Νομοθεσία).

3. Υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/86

στασης.

β) Έμμεσα ασφαλισμένοι [εξαιρούνται

θεωρημένη για το γνήσιο της υπογρα-

Διαδικασία:

οι έμμεσα που λόγω θανάτου του άμε-

φής από την Αστυνομία, στην οποία θα

1. Υποβολή δικαιολογητικών, έλεγχος

σα ασφαλισμένου (πατέρα ή συζύγου)

δηλώνονται τα εξής:

αυτών.

εισπράττουν τη σύνταξη, οπότε θεω-

α) Η μόνιμη κατοικία του αναπήρου.

2. Έκδοση απόφασης αναγνώρισης δι-

ρούνται άμεσα ασφαλισμένοι].

β) Ότι δεν είναι ασφαλισμένος στον

καιώματος και έγκριση καταβολής μη-

γ) Ασφαλισμένοι στον Ο.Γ.Α. ως υπε-

Ο.Γ.Α., Τ.Ε.Β.Ε. λοιπά ταμεία και δεν κα-

νιαίας

ρήλικες.

λύπτει τις προϋποθέσεις για συνταξιο-

οικονομικής ενίσχυσης Α.μεΑ..

δ) Άμεσα ασφαλισμένοι οι οποίοι δεν

δότηση. (Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν

Απαιτούμενος χρόνος για την έκδο-

καλύπτουν τις ασφαλιστικές προϋπο-

αρκεί η υπεύθυνη δήλωση και απαι-

ση της απόφασης:

θέσεις για συνταξιοδότηση από τον

τείται βεβαίωση. Στην περίπτωση του

Από την ημέρα υπογραφής της ανα-

ασφαλιστικό φορέα.

ΟΓΑ η βεβαίωση αναζητείται και από

γνωριστικής απόφασης περίπου 10-30

την υπηρεσία Πρόνοιας).

ημέρες.

εκκαθαριστικό

της

Σημείωση: Δεν δικαιούνται το επίδο-

γ) Ότι η οικονομική ενίσχυση θα χρη-

Αρμόδια Υπηρεσία:

μα:

σιμοποιηθεί για τη ανάγκη του αναπή-

Η Δ/νση Κοινωνικής Πρόνοιας της οι-

α) Οι συνταξιούχοι του εξωτερικού,

ρου.

κείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.

β) όσοι περιθάλπονται με δαπάνες

δ) Ότι αναλαμβάνει την υποχρέωση

του Δημοσίου ως εσωτερικοί ασθενείς

να ενημερώνει αμέσως την αρμόδια

ή τρόφιμοι σε δημόσια, νοσηλευτικά ή

υπηρεσία για κάθε μεταβολή των στοι-

Πηγές: Οδηγός του Πολίτη με Αναπη-

προνοιακά ιδρύματα αντίστοιχα, για

χείων που δηλώνονται, όπως τυχόν ει-

ρία.

χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του τρι-

σαγωγή του αναπήρου σε ίδρυμα ή νο-

www.disabled.gr

μήνου.

σοκομείο, λήψη σύνταξης από οποιοδή-

των συνεργατών

21

ΜΠόκιου Ανδριάνα • Παιδαγωγός

Τι είναι το σύνδρομο Asperger; Τι είναι το σύνδρομο Asperger;

σεις του προσώπου και τις κινήσεις του

ζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Το σύνδρομο Asperger είναι η πιο ήπια

άλλου και πολλές φορές τις παρερμηνεύ-

και πιο λειτουργική μορφή του αυτισμού

ει. Συνήθως έχει ιδιαίτερα αναπτυγμένο

και ονομάζεται και «αυτισμός υψηλής

λεξιλόγιο αλλά αδυνατεί στην κατανό-

λειτουργικότητας». Αποτελεί όπως όλες

ηση λογοπαίγνιων και του μεταφορικού

οι διαταραχές του φάσματος του αυτι-

λόγου. Ο λόγος είναι υπερβολικά ακριβής

• Συχνά προσκολλάται σε συμπεριφο-

σμού μια νευροβιολογική διαταραχή της

και σχολαστικός και η χρήση του μοιάζει

ρές ρουτίνας και δυσκολεύεται να προ-

ανάπτυξης.

σαν αυτοσκοπός και όχι να έχει στόχο την

σαρμοστεί σε μεταβατικές καταστάσεις

Το παιδί με σύνδρομο Asperger έχει νο-

επικοινωνία. Μπορεί να αποφεύγει την

ητικό δυναμικό σε φυσιολογικό επίπεδο ή

βλεμματική επαφή αλλά μπορεί και να

και πάνω από το μέσο όρο και συνήθως

κοιτάζει το συνομιλητή του επίμονα

δεν παρουσιάζει καθυστέρηση στο λόγο ή σε άλλο τομέα της ανάπτυξης του.

• Δε μπορεί να κατανοήσει τα συναι-

• Πολλές φορές παρατηρείται διάσπαση της προσοχής και δυσκολίες συγκέντρωσης.

και αλλαγές (π.χ. αλλαγή τάξης, ένα ταξίδι, μια ασήμαντη αλλαγή στο καθημερινό πρόγραμμα).

σθήματα των άλλων, ούτε να δει μια κα-

• Το παιδί με σύνδρομο Asperger, συ-

Παρατηρούνται ωστόσο ήπιες ως και

τάσταση από τη δική τους οπτική γωνί-

πολύ σοβαρές αποκλίσεις στην κοινωνι-

α με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνε-

χνά παρουσιάζει ιδιαίτερες δεξιότητες σε

κή αλληλεπίδραση και τις κοινωνικές δε-

ται στις σκέψεις και στα συναισθήματα

ξιότητες, στη γλώσσα και στην επικοινω-

τους και να χαρακτηρίζεται η κοινωνι-

νία καθώς και στη συμπεριφορά του.

ορισμένους τομείς, όπως τα μαθηματικά, τη μουσική, το σύμπαν και τα ζώα .Επί-

κή του συμπεριφορά ως «ιδιόρρυθμη» και

σης έχει πολλές φορές ιδιαίτερα ενδιαφέ-

Ανάμεσα στους ενήλικες με το σύν-

«εκκεντρική». Δυσκολεύεται ακόμη στην

ροντα που αφορούν συνήθως στη συλλο-

δρομο Asperger βρίσκονται πολλές φο-

κατανόηση και χρήση κοινωνικών κανό-

ρές άτομα με εξαιρετικές επιδόσεις σε

νων και δεν αντιλαμβάνεται τους άγρα-

γή αντικειμένων ή πληροφοριών για συ-

κάποιο τομέα (π.χ. επιστήμη, τέχνη) και

φους νόμους που διέπουν την κοινωνική

πολλοί επιστήμονες που ασχολούνται με

συμπεριφορά (λόγια, χειρονομίες, στά-

τα οποία κυριαρχούν στη ζωή του, στο

το σύνδρομο αυτό, υποστηρίζουν ότι προ-

ση του σώματος, έκφραση του προσώπου,

χρόνο και τις συζητήσεις του με αποτέ-

σωπικότητες όπως ο Νεύτωνας, ο Albert

βλεμματική επικοινωνία κλπ.) καθώς και

λεσμα να παίρνουν τη μορφή εμμονής.

Eistein, ο Bill Gates και ο Steven Stielberg

τους κανόνες που διέπουν τα παιχνίδια.

Ενδιαφέροντα για το παιδί με σύνδρομο

παρουσιάζουν το σύνδρομο Asperger. Συμπτώματα:

• Εμφανίζει συχνά κινητική αδεξιότητα και δυσκολεύεται να συντονίσει τις κινή-

γκεκριμένα θέματα (π.χ. τα έντομα) και

Asperger» μπορεί να είναι το διάστημα,

• Το παιδί με σύνδρομο Asperger δυ-

σεις του. Συνεπώς έχει δυσκολίες π.χ. στο

τα φυσικά φαινόμενα, τα μέσα μαζικής

σκολεύεται να δημιουργήσει σχέσεις με

να ακολουθήσει ρυθμό, να μάθει να δένει

μεταφοράς, χάρτες, διαδρομές, μάρκες

συνομήλικους και να συμμετέχει σε ομα-

τα κορδόνια του, να πετάξει ή να πιάσει

δικά παιχνίδια, ιδιαίτερα αν πρόκειται

αυτοκινήτων, βουλευτές διάφορων κομ-

μία μπάλα. Έχει ιδιαίτερο περπάτημα και

για έντονα «σκληρά» παιχνίδια.

πολλές φορές κάνει γκριμάτσες ή/και πα-

• Παρουσιάζει έντονη δυσκολία επικοι-

ρουσιάζει διάφορα τικ.

μάτων, τραγουδιστές, ονόματα κτλ., τα οποία όμως μπορεί να αλλάξουν από τη

νωνίας: Δε γνωρίζει πώς να ξεκινήσει ένα

• Χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη ευαι-

μια μέρα στην άλλη. Συνήθως έχει εξαι-

διάλογο, πότε μπορεί να διακόψει το συ-

σθησία στα αισθητηριακά ερεθίσματα:

ρετική μακροπρόθεσμη μνήμη ειδικά σε

νομιλητή του, πότε εκείνος έχει χάσει το

μπορεί να ενοχλείται από ήχους, οπτικά

ενδιαφέρον του, τι πρέπει να τον ρωτήσει

ερεθίσματα, την επαφή με ορισμένα υλι-

θέματα που αφορούν τα ιδιαίτερα ενδια-

για να διατηρήσει τη συζήτηση ενδιαφέ-

κά ή τη μυρωδιά από κάποιο αντικείμε-

ρουσα και πότε πρέπει να τελειώσει η συ-

νο που κανείς άλλος δε φαίνεται να πα-

νομιλία. Αποτέλεσμα είναι συχνά να μα-

ρατηρεί. Από την άλλη πλευρά μπορεί να

κρηγορεί, μονολογώντας σε θέματα που

παρουσιάζει εξαιρετική αντοχή στον πό-

• Πλησιάζοντας την εφηβεία, το παιδί

δεν ενδιαφέρουν το συνομιλητή του.

νο, το κρύο ή τη ζέστη. Για να προστατεύ-

αντιλαμβάνεται πολλές φορές τη διαφο-

φέροντα του. Ο τρόπος σκέψης του ωστόσο είναι άκαμπτος και δύσκολα προσαρμόζεται σε αλλαγές.

• Η έκφραση του προσώπου είναι επί-

ει τον εαυτό του από αυτές τις υπερβολι-

πεδη και οι χειρονομίες υπερβολικές ή

κές αισθήσεις, μπορεί να υιοθετεί παρά-

αδέξιες, άσχετες με το περιεχόμενο της

ξενες συμπεριφορές, όπως να κλείνει τα

συζήτησης και ο τόνος της φωνής ασυ-

αυτιά του, να απομονώνεται, να φεύγει

ραβατικές συμπεριφορές ή να εμφανίσει

νήθιστος. Δεν αντιλαμβάνεται τις εκφρά-

από την τάξη ή να αποχωρεί από μια συ-

καταθλιπτικά συμπτώματα.

ρετικότητα του, την αδυναμία του να κάνει φίλους και μπορεί να οδηγηθεί σε πα-

22

των συνεργατών ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ • ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ

Η Ειδική Αγωγή στην Εκπαίδευση Νομοθετικά, η «Ειδική Τάξη» κατοχυρώνεται με το Ν.

1566, άρθρο 32. Η ειδική τάξη αποτελεί μέχρι στιγμής

ΕΙΔΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΜΟΝΑΔΕΣ

ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ

ΜΑΘΗΤΕΣ

την καλύτερη προσέγγιση για την ενσωμάτωση του

ΕΙΔΙΚΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ

107

152

428

παιδιού στην κανονική τάξη. Από έρευνες που έχουν δι-

ΕΙΔΙΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ

155

675

3.400

εξαχθεί 2-3 παιδιά σε μια τάξη 25-30 μαθητών του «κανονικού» σχολείου, παρουσιάζουν σοβαρές ή ελαφρότερες δυσκολίες μάθησης σε ορισμένα ή σε όλα τα μαθήματα και τα οποία έχουν ανάγκη από κάποια ειδική ψυχοπαιδαγωγική βοήθεια. Το σχολείο βέβαια, έχει υποχρέωση να δέχεται την ατομικότητα κάθε παιδιού και να του παρέχει εκπαίδευση ανάλογα με τις ανάγκες τους. Απ’ αυτήν την υποχρέωση του σχολείου προέκυψε και η ιδέα της «εξατομικευ-

ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ

74

74

352

920

920

12.500

ΕΙΔΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ

9

153

270

ΕΙΔΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

4

78

120

ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΠΑΓΓ/ΤΙΚΑ ΕΚΠ/ΡΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

8

87

95

ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΓΥΜΝΑΣΙΑ

68

68

420

ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΕΛΥΚΕΙΑ

10

10

65

ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΤΕΕ

2

2

15

ΕΡΓ/ΡΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓ/ΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ & ΚΑΤ/ΣΗΣ

62

400

920

1.419

2.619

18.585

ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΔΗΜΟΤΙΚΑ

ΣΥΝΟΛΑ

μένης εργασίας». Μια ειδική τάξη μπορεί να εξυπηρετήσει 10-15 παιδιά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ειδικές τάξεις και με 25 ή παραπάνω μαθητές. Για την σωστή οργάνωση και λειτουργία των ειδικών τάξεων απαιτείται προσεκτικής μελέτη, σοβαρός προγραμματισμός και τήρηση ορισμένων αρχών και συγκεκριμένης διαδικασίας. Επίσης η ειδική τάξη είναι μια επιπλέον τάξη του κανονικού σχολείου, όπου ο ειδικός δάσκαλος προσφέρει κάποια ψυχοπαιδαγωγική βοήθεια στους μαθητές. Τέλος η ειδική τάξη εκφράζει δύο αξιώματα: α) το αξίωμα της ενσωμάτωσης και β) το αξίωμα της παροχής ίσων ευκαιριών σ’ όλους. Αφού κατανοήθηκε η έννοια της «ειδικής τάξης» στο σημείο αυτό θα εξεταστούν αναλυτικά οι βαθμίδες της ειδικής αγωγής στην εκπαίδευση: η Προσχολική Ειδική, Αγωγή, η Ειδική Αγωγή στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, η Ειδική Αγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το Εργαστήρι Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και κατάρτισης όπως και τα Κέντρα Εκπαίδευσης Κοινωνικής Υποστήριξης και Κατάρτισης Ατόμων με Αναπηρίες. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής στην Ελλάδα, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Διεύθυνσης Ειδικής Αγωγής του ΥΠ.Ε.Π.Θ.

1. Προσχολική Ειδική Αγωγή Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες άρχισαν να αντιλαμβάνονται την σημαντικότητα των πρώτων χρόνων της ζωής του παιδιού, λόγω της πλαστικότητας και της ανάπτυξης του εγκεφάλου και την ανάγκη για έγκυρη διάγνωση των προβλημάτων που αφορούν τις ανεπάρκειες στη σωματική συναισθηματική, νοητική και γλωσσική ανάπτυξη του και απαιτούν πρώιμη παρέμβαση και ειδική εκπαιδευτική αντιμετώπιση μέσα στο σύνηθες νηπιαγωγείο. Η νοοτροπία ότι τα παιδιά με αναπηρίες πρέπει να απομονώνονται σε ειδικά σχολεία , έπαψε να ισχύει στα προηγμένα κράτη της Ευρώπης, εδώ και αρκετό καιρό, ίσως γιατί συνειδητοποίησαν ότι η θεωρία του κοινωνικού ρατσισμού απορρίπτεται γιατί δεν συμβιβάζεται με την σύγχρονη κοινωνική αντίληψη της ισότιμης πρόσβασης στο σχολείο και την κοινωνία. Στην Ελλάδα, οι πρώτες προσπάθειες ενσωμάτωσης των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές δυσκολίες άρχισαν αρκετά αργά, το 1988-91, μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος «Ήλιος» που σύνθημα του ήταν: «ένα σχολείο για όλους». Μ’ αυτή τη φιλοσοφία, η ενσωμάτωση ξεκίνησε στην Ελλάδα, δειλά -δειλά απ’ το νηπιαγωγείο, καθώς ένα τέτοιο εκπαιδευτικό μοντέλο, μπορεί

23

των συνεργατών

να αποδώσει περισσότερο στις μικρές ηλικίες και κυρί-

έτσι να ενταχθούν σ’ αυτή. 4) Από έρευνες που έχουν

ως στην προσχολική, όπου το πλαίσιο της αγωγής και

διεξαχθεί, έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά των τμημάτων

το πρόγραμμα είναι πιο ελαστικό και πρόσφορο, καλύ-

ένταξης προηγούνται στο λόγο. Στα άλλα δε παιδιά,

πτοντας ένα ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων.

εκτός των άλλων θετικών επιδράσεων που αναφέρ-

Το πλαίσιο της ένταξης γενικεύτηκε με την ψήφιση του

θηκαν παραπάνω, δίνεται η δυνατότητα να κατανοή-

νόμου 2817/2000 με τον οποίο καθορίζεται επίσημα, ότι

σουν την έννοια των ατομικών διαφορών και να αντι-

οι μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούν

ληφθούν την αξία της ανθρώπινης ύπαρξης.

να φοιτούν: 1) Στη συνήθη σχολική τάξη, με την πα-

Οι μαθητές που φοιτούν στα τμήματα ένταξης, μέσα

ράλληλη στήριξη από εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής, 2)

από την αλληλεπίδραση και τους ρόλους που καλού-

Σε οργανωμένα και κατάλληλα στελεχωμένα τμήμα-

νται να πάρουν, βοηθούνται στη σχολική πρόοδο και

τα ένταξης που λειτουργούν μέσα στα σχολεία γενι-

στη συναισθηματική ωρίμανση πιο γρήγορα, έναντι

κής αγωγής. Όταν η φοίτηση των παιδιών αυτών κα-

των μαθητών των κανονικών τμημάτων.

θίσταται ιδιαίτερα δύσκολη, λόγω του είδους και του

Επίσης, όφελος υπάρχει στη μάθηση, διότι ο ειδικός

βαθμού του προβλήματος τους, η εκπαίδευση των παι-

παιδαγωγός χρησιμοποιεί εξειδικευμένες μεθόδους και

διών αυτών παρέχεται: 1) Σε αυτοτελή σχολεία ειδικής

προηγμένη γνώση, γεγονός που συντελεί στην καλύ-

αγωγής, 2) Σε ιδρύματα, 3) Στο σπίτι σε εξαιρετικές πε-

τερη διδασκαλία.

ριπτώσεις.

Από τα παραπάνω, συμπεραίνεται πως οι σημαντικό-

Για τη στήριξη των δομών, ιδρύθηκαν τα Κέντρα Διά-

τεροι παράγοντες της σχολικής ενσωμάτωσης είναι οι

γνωσης, Αξιολόγησης και Υποστήριξης (Κ.Δ.Α.Υ) των

εκπαιδευτικοί, καθώς ο ρόλος τους μέσα στα τμήματα

μαθητών. Τα Κ.Δ.Α.Υ. καθορίζουν με εισήγηση τους σε

ένταξης είναι καθοριστικός και καταλυτικός. Προϋπό-

ποιο εκπαιδευτικό πλαίσιο πρέπει να εγγράφονται τα

θεση αποτελεί, οι εκπαιδευτικοί να’ χουν την κατάλλη-

παιδιά.

λη κατάρτιση, ειδίκευση και επιμόρφωση, τη διάθεση

Αυτές οι αλλαγές και οι τροποποιήσεις που επήλθαν με

για συνεργασία μεταξύ τους, αλλά και με όλους τους

το Νόμο 2817 στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας,

φορείς, γονείς και ειδικούς εκπαιδευτικούς επιστήμονες

έθεσαν τους εμπλεκόμενους φορείς, τους εκπαιδευτι-

που εμπλέκονται στη διαδικασία αυτή.

κούς γενικής και ειδικής αγωγής, τους άλλους ειδικούς επιστήμονες αλλά και τους ίδιους τους γονείς, μπροστά σε νέα δεδομένα για τα οποία δεν είχαν προετοιμαστεί σαφώς. Η ελληνική κοινωνία βρέθηκε και βρίσκεται ακόμη και σήμερα, ανώριμη να αποδεχθεί τη διαφορά και να συμβιώσει μαζί της. Όσα όμως και να είναι τα προβλήματα σ’ αυτήν την εκπαιδευτική δομή, τα πλεονεκτήματα από μια επιτυχημένη σχολική ένταξη είναι πολύ σημαντικά. Συγκεκριμένα, δίνεται η ευκαιρία στα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες: 1) Να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους, 2) Να μιμηθούν τα άλλα παιδιά στη σχολική μάθηση, 3) Να κοινωνικοποιηθούν σ’ ένα κανονικό περιβάλλον με πιο ομαλό τρόπο, που λειτουργεί η ευρύτερη κοινωνία και

συνεχίζεται στο επόμενο τεύχος

24

Ακούσαμε - Είδαμε - Διαβάσαμε

ΕΠΙΛΗΨΙΑ Ένα γονίδιο που συνδέε-

στο κεφάλι ή κάποια νευρολογική πάθηση. Οι υπάρχουσες

ται με την επιληψία ανακά-

φαρμακευτικές θεραπείες είναι αναποτελεσματικές στο

λυψαν Βρετανοί επιστήμο-

ένα τρίτο περίπου των ασθενών, ενώ υπάρχουν και παρε-

νες, οι οποίοι κατάφεραν να

νέργειες από τα φάρμακα.

εμποδίσουν την ασθένεια

Οι Βρετανοί ερευνητές, που πειραματίστηκαν με το πο-

σε εργαστηριακά πειράμα-

ντίκι «Μίσκιν», έδειξαν ότι όσα από αυτά τα ζώα εμφα-

τα που πραγματοποίησαν

νίζουν κρίσεις επιληψίας, διαθέτουν μια ελαττωματική

με ποντίκια. Τα αποτελέ-

μορφή του γονιδίου Atp1a3. Όταν οι επιστήμονες έδωσαν

σματα από τα πειράματα δίνουν ελπίδες για νέες αποτελε-

στα επιληπτικά ποντίκια τροφή που περιείχε ένα πρόσθε-

σματικότερες θεραπείες των ασθενών στο μέλλον, τουλά-

το αντίγραφο του φυσιολογικού γονιδίου Atp1a3 (ή, εναλ-

χιστον για τις μισές περιπτώσεις επιληψίας σε ανθρώπους.

λακτικά, διασταύρωσαν τα ποντίκια «Μίσκιν» με ποντί-

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του πανε-

κια που είχαν τροποποιηθεί γενετικά για να περιέχουν ένα

πιστημίου του Leeds, υπό τον δρα Στιβ Κλάπκοτ, και δημο-

έξτρα αντίγραφο του συγκεκριμένου γονιδίου), το φυσιο-

σιεύτηκε στο περιοδικό «Proceedings» της Εθνικής Ακαδη-

λογικό γονίδιο εξουδετέρωσε το αντίστοιχο ελαττωματι-

μίας Επιστημών των ΗΠΑ.

κό γονίδιο και τα πο-

Το γονίδιο-κλειδί (Atp1a3) ρυθμίζει το επίπεδο δύο ση-

ντίκια απαλλάχθηκαν

μαντικών ουσιών, του νάτριου και του καλίου, στα εγκε-

τελείως από τις κρίσεις

φαλικά κύτταρα. Οι επιστήμονες εδώ και καιρό υποπτεύ-

τους. Επίσης, οι μετρή-

ονταν ότι η ανισορροπία στα επίπεδα αυτών των χημικών

σεις έδειξαν ότι είχαν

στοιχείων προκαλεί πολλές περιπτώσεις επιληψίας. Η νέ-

κανονικά επίπεδα του

α μελέτη είναι η πρώτη που, πέρα από κάθε αμφιβολία,

ενζύμου, που ρυθμίζει

επιβεβαιώνει ότι ένα ελάττωμα στο συγκεκριμένο γονίδι-

την ποσότητα του να-

ο όντως ευθύνεται για αυτή την ανισορροπία και κατ’ επέ-

τρίου και του καλίου

κταση για τις επιληπτικές κρίσεις.

στον εγκέφαλο.

Η επιληψία είναι νευρολογική ασθένεια, κατά την οποί-

Αν και χρειάζονται περαιτέρω έρευνες για να επιβεβαιω-

α ο εγκέφαλος εμφανίζει υπερδιέγερση και οι νευρώνες

θεί ότι ο ίδιος βιοχημικός μηχανισμός ισχύει και στους αν-

(εγκεφαλικά κύτταρα) υπεραντιδρούν σε κάποιο ερέθι-

θρώπους, οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτό πράγματι συμ-

σμα, σε σχέση με τα φυσιολογικά κύτταρα. Το νάτριο και

βαίνει, επειδή το αντίστοιχο ανθρώπινο γονίδιο ATP1a3 εί-

το κάλιο κατ’ εξοχήν επηρεάζουν το πόσο εύκολα δραστη-

ναι πάνω από 99% όμοιο με αυτό των ποντικών.

ριοποιούνται και πώς αντιδρούν οι νευρώνες. Όπως το αλ-

Ο επικεφαλής της έρευνας δρ Κλάπκοτ τόνισε ότι τα

μυρό νερό της θάλασσας είναι καλύτερος αγωγός του ηλε-

αποτελέσματά της «είναι πολλά υποσχόμενα, αλλά θα

κτρισμού σε σχέση με το νερό της βρύσης, έτσι όταν υπάρ-

χρειαστεί πολύς χρόνος ακόμα πριν η έρευνα αποδώσει

χει περισσότερο νάτριο στον εγκέφαλο, η αγωγιμότητα

νέα αντι-επιληπτικά φάρμακα». Ήδη πάντως οι βρετανοί

των νευρώνων αυξάνει και «πυροδοτούνται» πιο συχνά.

ερευνητές άρχισαν να μελετούν δείγματα DNA από αν-

Το γονίδιο Atp1a3 παράγει ένα ένζυμο που λειτουργεί ως

θρώπους που πάσχουν από επιληψία, ώστε να διαπιστώ-

«αντλία» νατρίου και καλίου, ρυθμίζοντας έτσι το επίπεδό

σουν κατά πόσον διαθέτουν μια ανάλογη ελαττωματική

τους στον εγκέφαλο.

μορφή του ίδιου γονιδίου.

Η ασθένεια πλήττει περίπου το 0,5% των ανθρώπων, αλ-

Στο μέλλον, μια πιθανότητα θα είναι η δημιουργία ενός

λά οι αιτίες της παραμένουν άγνωστες τουλάχιστον στο

φαρμάκου που θα δίνει στους ασθενείς μια συνθετική μορ-

50% των περιπτώσεων, αν και πιστεύεται ότι υπάρχει γε-

φή του ενζύμου, το οποίο ρυθμίζει το κάλιο και το νάτριο.

νετική-κληρονομική βάση, όμως μέχρι τώρα λίγη πρόο-

Εναλλακτικά, μπορεί να δημιουργηθούν φάρμακα που θα

δος έχει γίνει στον εντοπισμό των υπεύθυνων γονιδίων.

ενεργοποιούν το αδρανές αυτό ένζυμο.

Το υπόλοιπο 50% των περιπτώσεων θεωρείται ότι προκαλείται από γνωστές αιτίες, όπως ένα τραύμα ή ένας όγκος

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΜΟΝΙΜΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ: Ζωή Χαντζή , Κοινωνική Λειτουργός Μιχάλης Κουλίζος, Φυσικοθεραπευτής Βασίλης Γιαννακόπουλος, Κοινωνιολόγος Παναγιώτα Γιώρη, Λογοθεραπεύτρια Ευαγγελία Φαλιάγκα, Διοικητικό –οικονομικό Αλέξανδρος Πουλιάσης, Νοσηλευτής Μαρία Μαρκάτου, Φυσικοθεραπεύτρια ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΕ ΑΠΟΣΠΑΣΗ Μαρίνα Σπυροπούλου, Διοικητική υπάλληλος ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΜΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ Γιάννης Καλαθάς, Διοικητικό –οικονομικό Κώστας Πετρόπουλος, Διοικητικό –οικονομικό Ιωάννα Καπώνη, Καθαριότητα Σπύρος Σαφαρής, Συντηρητής

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΜΕ STAGE Ευγενία Αλμπουνιώτη, Φυσικοθεραπεύτρια Παναγιώτης Γεωργακόπουλος, Ψυχολόγος Ευτυχία Μητροπούλου, Γυμνάστρια Ιωάννα Μπάντου, Διοικητική υπάλληλος Ελένη Μπαχού, Νοσηλεύτρια Γιωργία Μπαχού, Φυσικοθεραπεύτρια Γιώργος Κυριακόπουλος, Διοικητικό –οικονομικό Κρυσταλλία Βεργοπούλου, Διοικητική υπάλληλος

Αθανασία Γαλάνη, σπουδάστρια ΤΕΙ Πάτρας τμήματος Κοινωνικής Εργασίας με εξάμηνη πρακτική άσκηση στο ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ ΗΛΕΙΑΣ Ελένη Δρακοπούλου, Παιδαγωγός, προσφέρει εθελοντική εργασία Πολυξένη Κούλη, Ψυχολόγος, προσφέρει εθελοντική εργασία