Reportage: Leeuwenmoed

Tekst: Audrey Oey, beeld: kwandocarnivoreproject

Diep in de Afrikaanse rimboe leidt een zandweggetje naar een provisorisch onderkomen. Tussen de doornige acaciabomen woont Lise Hanssen met haar drie honden. Vanaf deze plek beschermt ze al tientallen jaren leeuwen in Namibië.

In het uiterste noordoosten van Namibië ligt de Zambezi-regio. Deze 450 kilometer lange, smalle strook savanne tussen Angola en Botswana wordt begrensd door vier machtige rivieren: de Zambezi, Chobe, Kwando en Linyanti. Door dit landschap lopen eeuwenoude migratieroutes. Dieren als de olifant reizen van omringende landen via dit gebied naar de vruchtbare Okavangodelta.

Ongeveer 140.000 mensen en hun vee delen de Zambeziregio met grote roofdieren als leeuwen, luipaarden en wilde honden. Dat leidde vooral in het verleden tot problemen. Leeuwen die koeien te pakken kregen, werden als probleemdieren bestempeld en afgeschoten. Op het dieptepunt in 2013 was er nog maar één leeuw over in de hele Zambezi-regio.

Geboren beschermer

Gelukkig kwam Lise Hanssen om de hoek kijken. Deze Zuid-Afrikaanse verhuisde in 1991 naar Namibië om via haar eigen ngo, het Kwando Carnivore Project, onderzoek te doen naar luipaarden en cheeta’s. Maar door de nijpende situatie met de leeuwen verkaste ze in 2009 naar de Zambezi-regio. ‘Al op jonge leeftijd wist ik dat ik dit wilde doen, zelfs toen ik me niet realiseerde dat het een baan kon zijn. Het voelde gewoon goed. En dat voelt het nog steeds.’

Leeuwen worden hier niet meer gedood

Haar werk draait om het voorkomen van mens-dierconflicten en het beschermen en verbinden van natuurgebieden. Ze ging probleemleeuwen volgen en bouwde een band op met boeren. ‘Je moet onderdeel van de gemeenschap worden. Het is belangrijk dat mensen je vertrouwen en serieus nemen.’ Ook begon ze met het bouwen van boma’s: roofdierbestendige omheiningen voor vee.

Geen dode leeuwen

Haar aanpak is een groot succes. ‘Tegenwoordig leven hier ongeveer tachtig leeuwen verdeeld over negen troepen en de opwaartse trend zet elk jaar door. Leeuwen worden niet meer gedood, wat bijzonder is gezien het aantal mensen en vee in hetzelfde gebied.’ Iedereen in de regio kent Lise en bij problemen met leeuwen wordt ze gebeld. Door boeren zelf of de lokale overheid. Hanssen voorziet leeuwen van zenders en houdt ze in de gaten. Geen gemakkelijke klus. ‘Onlangs moest ik door struiken vol bijtende insecten rennen om een verdoofde leeuwin te vinden.’ Ook levert het soms slapeloze nachten op. Lise krijgt GPS-signalen binnen zodra gezenderde leeuwen te dichtbij mensen of vee komen. Dan moet ze in actie komen om boeren te waarschuwen en de leeuwen te verjagen.

Belangrijk onderzoek

Lise Hanssen doet meer dan boma’s bouwen en achter leeuwen aanrennen. Ze verzamelt data over de bewegingen van leeuwen. ‘Vroeger dachten we dat de leeuwenpopulaties uit verschillende parken niet verbonden waren, maar onderzoek laat het tegendeel zien. Vooral mannetjes leggen grote afstanden af. Verbondenheid tussen gebieden is enorm belangrijk.’

De mooie resultaten houden haar op de been. ‘Ik heb weleens tien dagen zonder stroom gezeten na een blikseminslag, maar zo is het leven hier. Soms mis ik het om een wijntje te kunnen drinken met mijn beste vriendin of spontaan naar de bios te gaan en lekker popcorn te eten. Maar dan hoor ik leeuwen brullen vanaf de overkant van de rivier. Of olifanten trompetteren als de schemering valt. Ik zit in het hart van de wildernis en maak deel uit van het landschap. Dat houdt mijn ziel in leven. Ik maak een verschil, en niet alleen hier. Ik deel mijn ervaringen zodat leeuwen in andere gebieden ook goed beschermd worden.’