Interview Bitaté Uru-Eu-Wau-Wau

Tekst en beeld: Tessel in ‘t Veld

Hoe ver ga je om je thuis te beschermen? Die vraag speelt voor Bitaté Uru-Eu-Wau-Wau dagelijks. Zijn gemeenschap leeft op een groen eiland in een zee van oprukkende ontbossing in het Braziliaanse Amazonewoud. Met hightech apparatuur en eeuwenoude kennis verdedigen ze hun leefgebied tegen gevaarlijke indringers.

De Uru-Eu-Wau-Wau leven al vele generaties in een stuk regenwoud in de Braziliaanse staat Rondônia. Het gebied is belangrijk vanwege de biodiversiteit en zoetwaterbronnen. Sinds de jaren 80 heeft de gemeenschap – die tot 1981 geïsoleerd leefde – te maken met invasies van houtkappers, boeren en landbezetters. Hun land is omringd door boerenbedrijven, hun thuis wordt bedreigd. ‘Om dit te veranderen, moeten we het verhaal van onze gemeenschap naar buiten brengen’, vertelt de 25-jarige Bitaté Uru-Eu-Wau-Wau. ‘Burgers en wereldleiders moeten weten wat er aan de hand is. Dat ons gebied bedreigd wordt en dat mensen hier schietend binnendringen.’

Hightech hulp

Om illegaal land te ontginnen, verbranden de indringers bomen. Dit leidt vaak tot grote bosbranden. Sinds de verwoestende branden van 2019 werkt WWF samen met de Braziliaanse Kanindé Association of Ethno-Environmental Defence, een organisatie die vecht voor de rechten van oorspronkelijke Amazonebewoners. De Uru-Eu-Wau-Wau krijgen drones, smartphones en cameravallen om illegale ontbossing op te sporen. De drones maken foto’s en video’s waarmee de Uru-Eu-Wau-Wau ontbossing op een veilige manier kunnen ontdekken en vastleggen. Ngo’s en overheidsinstanties gebruiken deze informatie om de oorspronkelijke bewoners in hun strijd tegen ontbossing te ondersteunen. In combinatie met de eeuwenoude kennis van de Uru-Eu-Wau-Wau is technologie een hulpmiddel van onschatbare waarde voor de bescherming van het regenwoud.

Met drones en smartphones sporen we illegale ontbossing op

Onveilig

Bitaté speelt een hoofdrol in de bescherming van de UruEu-Wau-Wau. Hij verliet in 2021 als eerste van zijn gemeenschap het land voor de VN-klimaatconferentie in Schotland. Als fotograaf en technisch projectcoördinator van de Kanindé Association for Ethno-environmental Defence geeft hij dronetraining aan leden van zijn gemeenschap. De jonge leider strijdt voor het behoud van de Amazone en moedigt mensen aan betere keuzes te maken. ‘Het is belangrijk dat je weet waar de producten die je koopt vandaan komen. Zijn ze duurzaam geproduceerd? Alleen dan kunnen we dit regenwoud beschermen tegen verdere vernieling.’ Dat is keihard nodig. ‘Vroeger was mijn thuis mijn veilige plek, nu niet meer. Ik ben altijd bang dat mensen ons gebied binnendringen en afnemen. We worden heel erg bedreigd.’

Dichtbegroeid eiland

Satellietbeelden tonen de cruciale rol die Bitaté en zijn gemeenschap spelen in de toekomst van het regenwoud. De afgelopen jaren is enorm veel bos verloren gegaan, maar het gebied van de Uru-Eu-Wau-Wau blijft dichtbegroeid. Dit benadrukt het belang van hun gevecht. ‘Ik wil dat mensen het belang van het regenwoud inzien. Het geeft ons leven, water, voeding. De Amazone ís leven, we kunnen niet zonder. Ik vecht voor mezelf, mijn mensen, maar ook voor jou en onze toekomst. Ik vraag iedereen zijn ogen te openen en iets te doen.’

WWF helpt mensen als Bitaté met technologie en training om illegale ontbossers te bestrijden die hun land en gemeenschap onder druk zetten.

Kijktip: The Territory

The Territory biedt een meeslepende blik op de strijd van de Uru-Eu-Wau-Wau tegen illegale ontbossing in het Braziliaanse Amazonegebied. De film is gedeeltelijk opgenomen door de Uru-Eu-Wau-Wau zelf. Te streamen via Disney+.