Tekst: Maarten Spaans

Wat is het probleem?

In de herfst grijpen we massaal naar de kwast, kit en ander klusmateriaal, maar dat potje lak of die nieuwe plank kan een flinke impact op de natuur hebben. Jaarlijks gooien we in Nederland ruim 25 miljoen kilo bouw- en klusafval weg. Het leeuwendeel komt van de bouwindustrie, maar ook doe-het-zelfprojecten kunnen een groene klusbril gebruiken. Veel verf en lijm bevatten schadelijke oplosmiddelen en houtsoorten komen soms van illegale kap.

Hoe erg is het?

De bouw- en kluswereld is verantwoordelijk voor veel CO2-uitstoot. Zo veroorzaakt alleen het gebruik van verf jaarlijks al evenveel uitstoot als een stad ter grootte van Zwolle. Tropisch hardhout zonder keurmerk kan ontbossing, verlies van biodiversiteit en schending van mensenrechten veroorzaken in landen waar de bomen worden gekapt. En het idee dat we altijd nieuw materiaal en gereedschap nodig hebben, stimuleert een wegwerpcultuur. Onbewuste keuzes hebben dus gevolgen die ver voorbij je voordeur kunnen reiken.

Wat doen we eraan?

Gelukkig groeit het bewustzijn en kiezen consumenten vaker voor milieuvriendelijke verf, FSC-gecertificeerd hout en tweedehands materiaal. Bouwmarkten en producenten spelen in op de vraag naar duurzamere producten. Er bestaan verfsoorten op waterbasis zonder schadelijke oplosmiddelen, isolatiemateriaal van gerecycled textiel en snelgroeiend bamboe. Daarnaast zijn er lokale initiatieven, zoals (online) klusbibliotheken waar je gereedschap kunt lenen of huren.

Op grotere schaal werkt de EU aan strengere regels om illegaal gekapt hout te weren en de chemische industrie schoner te maken. Maar er zit ook veel winst in ons eigen gedrag: kiezen voor kwaliteit in plaats van kwantiteit, slim hergebruiken en minder verspillen. Duurzaam klussen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het vraagt een andere manier van kijken. In plaats van nieuw kopen, is ‘wat heb ik al?’ of ‘waar kan ik iets lenen?’ een mooi startpunt.

5 tips voor duurzamer klussen

1. Het juiste hout kiezen Houd bij het kiezen van hout rekening met de herkomst (lokaal en met het FSC-keurmerk), gebruik (binnen of buiten, droog of nat) en onderhoud (minder verven of beitsen is beter voor het milieu). Onbewerkt vuren en grenen is prima voor binnen. Voor buiten kun je kiezen voor douglas of gecertifi ceerd hardhout. Hardhout gaat het langst mee, maar daarbij is een FSC-keurmerk extra belangrijk.

2. Leen of deel gereedschap Wist je dat een boormachine gemiddeld maar dertien minuten in zijn leven wordt gebruikt? Bij een klusbibliotheek als Peerby bieden mensen online gereedschap te leen of te huur aan. Of leen een hamer van de buren als je ‘m zelden nodig hebt.

3. Ga bewust om met restmateriaal Breng overgebleven hout, tegels of metaal naar de milieustraat of geef ze een tweede leven in een ander project. Gooi kwasten niet meteen weg: goed schoongemaakt zijn ze prima voor grondlagen of teststukken. Bij bijna lege verfblikken kun je een scheutje water of oplosmiddel toevoegen om het laatste beetje te gebruiken. En voor het uitspoelen van kwasten die je hebt gebruikt voor watergedragen verf, werken regenwater of een restemmer net zo goed als kraanwater en het bespaart liters drinkwater.

4. Geef oude planken een groene bestemming Heb je onbewerkt hout over? Maak dan in de tuin een hoek waar je het kunt laten liggen. Dit biedt een schuilplek en voedsel voor vogels, egels, insecten en andere kleine dieren. Een houtstapel op de grond kan een tijdelijke nest- of overwinteringsplek voor egels en padden zijn.

5. Kies betere binnenverf Ga je binnen verven? Kies niet alleen voor oplosmiddelvrij, maar let ook op de VOC-waarde en het EU Ecolabel. Voor binnenmuurverf geldt meestal dat een lage VOC-waarde minder dan 30 gram per liter is, waardoor schadelijke dampen beperkt worden. Zo werk je groener en gezonder