PROJECT
DE WOUWERS HOEVE
PROJECT DE WOUWERSHOEVE
Talander wil op en rond de Wouwershoeve een gemeenschap uitbouwen rond actieve landbouw- natuur-, zorg- en cultuurbeleving. Door de nabije ligging kunnen bewoners van Talander zelfstandig naar de hoeve. Zij zijn de gastheren en -vrouwen voor de activiteiten en initiatieven die er plaats vinden. Hun rol is fundamenteel. De site van de Wouwershoeve maakt het mogelijk om de missie van Talander verder tot de kern te verfijnen, namelijk de verschuiving van “iets doen voor mensen” naar “iets doen samen met mensen”.
2
De directe totaalbeleving heeft een grote meerwaarde voor de bezoekers, de bewoners en alle betrokken deelnemers en partners. Er is plaats voor uniek contact en bijzondere ontmoeting, een stille plek waar je alles even kan achterlaten, ruimte maken om even stil te staan of juist om in beweging te komen. De site wordt de toegangspoort naar de prachtige omgeving met zijn unieke landschappen en natuur. Om dit te realiseren willen we concreet een deel van de huidige werking van Talander naar de Wouwershoeve verplaatsen. Door de aard van bepaalde werkvelden en taken zullen ze daar meer betekenis kunnen hebben voor meer mensen. De ligging en omvang
van de site maken het mogelijk om het bereik en de betrokkenheid van bezoekers en bewoners vele malen te vergroten en uit te bouwen. Het Theehuisje van Talander, de kruidentuin met bijen, de schapen, ezels, ‌ Ze verhuizen allemaal naar de hoeve. Daarnaast zal ze onderdak en huisvesting bieden aan enkele bewoners onder begeleiding. De grote schuur wordt gerenoveerd en omgebouwd tot de centrale ontmoetingsruimte met het Theehuisje. Dit wordt het kruispunt waar mensen kunnen kennismaken met het gebied en verschillende activiteiten starten en ook samenkomen. De bijhorende gronden krijgen een bestemming die de landschappelijke kwaliteiten optimaal in de verf zetten en exploreren. Onder andere Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete vzw is onze deskundige partner bij de concrete invulling en uitwerking hiervan.
3
PROJECT DE WOUWERSHOEVE Activiteiten en initiatieven ontstaan in samenwerking met verschillende partners. Mensen of organisaties kunnen ook zelf ideeĂŤn voorstellen en uitwerken. De synergie tussen zorg, landbouw, natuur en cultuur ligt aan de basis. Het respect voor de waarden van Talander en de bijzondere omgeving staat daarbij steeds voorop. Concreet zal dit zich vertalen in geleide themawandelingen, tentoonstellingen, educatieve projecten, studiedagen, onderzoek, voordrachten, verhalen vertellen, stiltebeleving, natuur- en
4
erfgoedbeleving. Tegelijk is er ook de mogelijkheid tot huur van de ontmoetingsruimte voor bijzondere bijeenkomsten op deze buitengewone plek te midden van het waardevolle natuurlijke patrimonium. De gemeente Arendonk wil graag samenwerken aan deze toegangspoort naar de natuur. Toerisme Arendonk vzw schaart zich alvast met volle overtuiging achter de doelstellingen. Daarnaast gaan we voor de inhoudelijke uitwerking ook in zee met organisaties en
initiatieven waar we eerder al een vlotte en productieve samenwerking mee hebben gekend: Hecht Arendonk, Vormingplus Kempen, plaatselijke landbouwers, Natuurpunt, Oxfam Wereldwinkel, kunstenaars, scholen, bedrijven, gemeentes,... We bouwen voortdurend ons netwerk uit. Dit project is daarbij zowel doel als hefboom om die banden warm te houden en bovenal ook te versterken. Meer informatie over Talander vind je op www.talander.be 
ARCHITECTS IN MOTION De Wouwershoeve is gelegen in het domeinbos Hoge Vijvers te Arendonk. Het landschap wordt gekenmerkt door naaldbossen met brede dreven en open plekken tussen bospercelen met heide. De Wouwershoeve is opgenomen in de inventaris van het Bouwkundig Erfgoed en wordt getypeerd als hoeve omringd door weiland met twee enorme lindebomen, bestaande uit: • een monumentale driebeukige langsschuur uit de 20ste eeuw • een woonstalhuis van het type langgevelhoeve uit de 19de eeuw, verbouwd tot een woonhuis in de loop van de tijd • een bijgebouw voor opslag en kippenstallen De langsschuur wordt gerenoveerd en omgebouwd tot de centrale ontmoetingsruimte met het theehuisje. Dit wordt de plek waar mensen kunnen kennismaken met het gebied en waar verschillende activiteiten starten en samenkomen. Om de erfgoedwaarde te behouden, maar het gebouw toch geschikt
te maken als theehuisje met de geldende normen en regels, worden onderstaande zaken onder handen genomen: • De kenmerkende dakstructuur van gebinten met rondhouten stijlen en schoren wordt behouden en daar waar nodig in functie van aantasting door de huisboktor behandeld en bijgewerkt. • De asbesthoudende golfplaten worden verwijderd en vervangen door geoxideerde stalen golfplaten. • De witgeschilderde bakstenen muren worden aan de binnenzijde voorzien van een isolerende voorzetwand en aan de buitenzijde worden de muren
boven plinthoogte wit geschilderd met een dampopen verf. Onderaan de muur wordt de lichtgrijze beschermlaag als plint hernomen. • De kenmerkende vensters (rechthoekig/halvemaan vensters) worden binnen de bestaande openingen en met behoud van hetzelfde uitzicht vervangen door houten raamprofielen met geïsoleerde beglazing en worden geschilderd in de bestaande donkergroene kleur. • De bestaande openheid in de schuur blijft volledig behouden, het theehuisje wordt als een box in box-principe voorzien.
5
PROJECT DE WOUWERSHOEVE
THEEHUISJE
6
Het woonstalhuis zal dienst doen als woning voor de toezichter en zijn gezin. Bijkomend worden er binnen het bestaande gebouw 2 studio’s, in het kader van aanleunend wonen, voorzien voor bewoners van Talander. De bestaande hoeve is momenteel niet aangepast aan de huidige energetische wooneisen. Zo zijn wanden, vloer en dak niet geïsoleerd. Om de erfgoedwaarde te behouden, maar het gebouw toch geschikt te maken als woongelegenheid met voldoende woonkwaliteit, worden volgende zaken uitgevoerd: • De buitenmuren worden volledig behouden, inclusief alle deur- en raamopeningen. Er worden geen bijkomende gevelopeningen voozien. Het bestaande schilderwerk wordt verwijderd en de buitenmuren worden herschilderd met een dampopen witte gevelverf. • Aan de binnenzijde worden geïsoleerde voorzetwanden geplaatst.
• Om inwendige condensatie van de houten balken van de tussenvloer te voorkomen (door het plaatsen van een isolerende voorzetwand tegen de gevel) wordt de bestaande tussenvloer vernieuwd. Het bestaande niveauverschil tussen de verdiepingsvloer boven de stal en boven de woning blijft behouden. • De dakconstructie van het hellende dak blijft behouden. Wel zullen de dakpannen verwijderd worden zodat een onderdak aangebracht kan worden, nadien worden de dakpannen herplaatst. Aan de binnenzijde wordt het hellende dak tussen de kepers en gordingen geïsoleerd. • De houten lateien en arduinen dorpels blijven behouden. Het buitenschrijnwerk wordt vernieuwd volgens het bestaande uitzicht, maar met isolerende beglazing. Tevens zullen er ook opnieuw raamluiken geplaatst worden. • Om een aantal onderdakse slaapkamers van daglicht te voorzien, worden er enkele rustieke dakramen geplaatst.
7
PROJECT DE WOUWERSHOEVE Het niet in de inventaris opgenomen bijgebouw (kippenstal) zal dienst gaan doen als studio’s voor zorgtoerisme. Ten behoeve van deze wooninvulling en de geldende huidige eisen betreffende toegankelijkheid en brandveiligheid zal de bestaande kippenstal op volgende punten aangepast worden: • Het gehele gebouw wordt aan de binnenzijde geïsoleerd. De bestaande gevels worden volledig behouden. Er worden
geen bijkomende raam- of deuropeningen voorzien. • Het hellende dak, inclusief de dakpannen, wordt volledig behouden, behalve in het linkergedeelte, waar de nokbalk en het onderdak ontbreken. In dit gedeelte worden de dakpannen tijdelijk verwijderd. Na herstellingswerken en het plaatsen van het onderdak worden de bestaande dakpannen herplaatst.
BEGELEID WONEN
8
• Het buitenschrijnwerk wordt vernieuwd. Het middelste gedeelte zal dichtgezet worden met een fijn glazen wand, zodat deze ruimte als inkom/kitchenette kan functioneren. • Om de badkamers van natuurlijk licht te voorzien worden er in het dak rustieke dakramen geplaatst. Meer info: www.architectsinmotion.be
GASTENVERBLIJF
Mede dankzij de steun van deze bedrijven kan het project De Wouweshoeve uitgroeien tot een waardevol geheel: Algemene bouwonderneming Frans Willems nv info@abwillems.be
Energie Concepten
Studiebureau Van hoorickx
Mede dankzij toegekende middelen vanuit Leader Kempen Oost kan de hoeve omgebouwd worden tot ontmoetingsplaats. Wij danken dan ook sterk volgende partners:
9
PROJECT DE WOUWERSHOEVE
REGIONAAL LANDSCHAP KLEINE EN GROTE NETE: Een regionaal landschap is zowel een streek met een herkenbare landschappelijke structuur en kwaliteit als een samenwerkingsverband tussen lokale overheden, verenigingen en particulieren. De identiteit van een regionaal landschap is af te lezen in de omgeving. Zo wordt Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete gekenmerkt door de riviervalleien van de twee Netes en de Aa en de tussenliggende landduinengordels. Qua landgebruik wisselen relatief kleinschalige graslanden en akkers, naaldbossen en heide- en veenrelicten elkaar af. Zorg dragen voor dit Kempense landschap doen we met z’n allen, maar begint bij ons zelf. We helpen betrokkenen om de streek te bewaren en te versterken. Als regionaal landschap zijn we het hoofd, het hart en de handen van de streek: we verzamelen kennis en expertise, vergroten de liefde voor de streek bij de bewoners en steken zelf de handen uit de mouwen in tal van projecten!
10
LANDSCHAPSZORG & STREEKEIGEN KARAKTER
Het regionaal landschap is het aanspreekpunt voor landschapszorg in de streek. Zowel particulieren, verenigingen en gemeenten kunnen er terecht met vragen over de aanleg en het beheer van kleine landschapselementen, natuurvriendelijke inrichting van terreinen, etc. Ook historisch waardevolle sites en cultuurhistorische elementen zoals veldkapellen, grafheuvels, monumentale bomen, … proberen we te behouden, beschermen en ontsluiten. We proberen maximaal te helpen met advies en eventuele financiële ondersteuning. Bij de uitvoering houden we maximaal rekening met streekidentiteit, duurzaamheid en beleefbaarheid.
NATUURBEHOUD & BIODIVERSITEIT
De Kempen herbergt een aanzienlijk deel van de beschermde natuur in Vlaanderen en heel wat beschermde
planten- en diersoorten, van Europees beschermde soorten over Vlaamse Rode Lijst-soorten tot provinciale prioritaire soorten, komen hier voor. Deze zijn niet enkel beperkt tot natuurreservaten maar sommigen gebruiken ook het landschap hierrond als broed-, rust-, foerageer- of verbindingsgebied. Daarom zet het regionaal landschap samen met eigenaars en gebruikers van de open ruimte projecten op om deze waardevolle flora en fauna te behouden.
NATUURRECREATIE
We willen het landschap van de Kempen niet alleen behouden en versterken, maar ook beleefbaar maken voor zoveel mogelijk mensen. Daarom zet het regionaal landschap ook in op kwaliteitsvolle en duurzame recreatie en toerisme. Via gebiedsvisies voor grotere gebieden of concrete lokale projecten. In overleg met grondeigenaars en –gebruikers worden trage wegen weer geopend
en ingericht. Belevingselementen worden soms toegevoegd maar met oog voor de draagkracht van het gebied. In uitvoering en materiaalgebruik houden we rekening met duurzaamheid en streekidentiteit.
DRAAGVLAK & SAMENWERKING
De regionale landschappen willen het draagvlak voor natuur en landschap zo groot mogelijk maken. De uitdaging daarbij is om mensen en groepen die minder vertrouwd zijn met deze thema’s toch te betrekken bij concrete projecten. Door het organiseren van evenementen, excursies en cursussen kunnen inwoners proeven van hun streek en kennis maken met de bijzondere kwaliteiten van natuur, landschap en erfgoed in de Kempen. Meer informatie over Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete vind je op www.rlkgn.be
Mede dankzij de provincie die meewerkt aan de inrichting (Plattelandsontwikkeling) van de site De Wouwershoeve kan dit project uitgroeien tot een volwaardig geheel: Plattelandsontwikkeling
11
PROJECT DE WOUWERSHOEVE
VORMINGPLUS KEMPEN: Vormingplus Kempen is één van de dertien regionale Volkshogescholen die in september 2003 door de Vlaamse Gemeenschap werd erkend in het kader van het decreet op het sociaal-cultureel volwassenenwerk. Haar werking situeert zich in het arrondissement Turnhout. Vormingplus Kempen creëert contexten die tot interactie en ontmoeting uitnodigen en mensen er toe aanzetten op een ongedwongen en aangename manier van en met elkaar te leren. We doen dit om bij te dragen aan een veerkrachtige en lerende samenleving, met als doel maatschappelijke vraagstukken en uitdagingen constructief en creatief te beantwoorden en zo de levenskwaliteit van mensen te verbeteren. We hanteren daarbij een brede visie op leren waarin mensen actief worden aangesproken en betrokken. We maken gebruik van een brede waaier aan werkvormen die moet leiden tot inhoudelijk en methodisch kwaliteitsvolle initiatieven die toegankelijk zijn voor iedereen. We werken immers voor en vanuit alle
12
volwassen Kempenaars, met speciale aandacht voor maatschappelijk kwetsbare groepen en mensen met specifieke educatieve noden. We werken bij voorkeur samen met anderen. Een goed zicht op de samenleving, een stevige regionale inbedding en een sterke expertise in leerprocessen zijn onze troeven. Met haar stiltewerking brengt Vormingplus Kempen al bijna 10 jaar de waarden van stilte, rust en ruimte als leefkwaliteit onder de aandacht. Deze bijna vergeten kwaliteiten zijn een kostbaar goed in onze samenleving waar snelheid, drukte en overactiviteit de heersende norm zijn. Vanuit een integrale beleid- en sector overschrijdende aanpak werden door de jaren heen heel wat beleidsmakers en organisaties geïnspireerd en werden er in samenwerking met hen realisaties tot stand gebracht. Meer en meer krijgt het thema een plek op beleidsagenda’s in Vlaanderen. Een verdere uitbouw van de stiltewerking in de Kempen en in Arendonk met o.a. de Wouwershoeve past dan ook perfect in dit verhaal.
Meer informatie over Vormingplus Kempen vind je op www.vormingpluskempen.be. Meer informatie over de stiltewerking vind je op www.destillekempen.be.
AGENTSCHAP VOOR NATUUR EN BOS BIODIVERSITEIT
In de onmiddellijke omgeving van de Wouwershoeve beheert het Agentschap voor Natuur en Bos het domein De Hoge Vijvers (500 ha) in Arendonk en het Gewestbos Ravels (900 ha). In deze, naar Vlaamse normen, uitgestrekte gebieden is er plaats voor biodiversiteit ĂŠn voor zachte recreatie.
Zeldzame diersoorten als de nachtzwaluw, boompieper, wespendief en boommarter komen hier voor. We proberen volop het hen hier naar hun zin te maken. Het everzwijn heeft zich hier recent als nieuwe soort gevestigd. Everzwijnen zijn heel slordig in het achterlaten van allerlei sporen, maar zijn uiteindelijk heel moeilijk te spotten. In en rond de Wouwershoeve gaat de aandacht vooral uit naar een natuurvriendelijke en extensieve landbouw met respect voor natuur en landschap. Voor het uitvoeren van die landbouw rekent het Agentschap voor Natuur en Bos onder meer op Talander. Zo komen soorten (bijvoorbeeld de geelgors) die het steeds moeilijker krijgen in intensieve landbouwgebieden hier nog voor. De grotere bosdomeinen worden hoe langer hoe meer afgewisseld met brede lichtrijke wegen en open plekken met heidevegetatie. Invasieve exoten vind je hier niet langer. Bomen proberen we tegelijk
oud te laten worden waardoor ze ook waardevoller worden voor onder andere insecten en vleermuizen. Grotere naaldbossen mengen we met loofbomen, oudere en jongere bomen komen door mekaar te staan: zo krijg je gevarieerde bossen, die een grotere verscheidenheid aan dieren kunnen huisvesten, en ook beter gewapend zijn tegen extreme klimaatinvloeden. Hier werken we aan de natuur, samen met vrijwilligers.
EEN DIMENSIE MEER VOOR DE ZACHTE RECREANT
Wandelaars, ruiters en menners kunnen terecht op de uitgestippelde paden en netwerken. Voor de mountainbikers zijn er uitgestippelde parcours die ter plekke aangeduid zijn. In Hoge Vijvers kunnen baasjes hun honden laten loslopen in een afgebakende hondenzone. Ben je een avontuurlijke wandelaar of fietser? Dan kan je in de Hoge Vijvers overnachten met je eigen tentje in de bivakzone. Bij langdurige vorst zet de boswachter
13
PROJECT DE WOUWERSHOEVE
het raster rond het Kesseven in het Gewestbos open voor schaatsers. In de speelzone kunnen kinderen creatief spelen in de natuur. Door de immense rust en stilte kan je genieten van geluiden die we niet meer kennen of voorgoed dreigen te vergeten: een rollende nachtzwaluw, een blaffende ree, een uil, houtsnip, sprinkhanen, openbarstende dennenkegels. Stuk voor stuk onvergetelijke geluiden
14
als je ze eenmaal hebt gehoord. Op heel wat prachtige locaties in Vlaanderen beheert Natuurinvest diverse gebouwen voor het Agentschap voor Natuur en Bos: hoeves, kastelen, boswachterswoningen,‌. Deze gebouwen worden ter beschikking gesteld van exploitanten voor zachte recreatie of natuurbeleving, zodat er een optimale invulling en beheer van het gebouwenpatrimonium
verzekerd is. Dankzij samenwerkingen met partners zoals Talander vzw kan ANB en Natuurinvest een bijdrage leveren op maatschappelijk en recreatief vlak. Domeinen en gebouwen kunnen opengesteld worden aan het ruimere publiek.
www.natuurenbos.be www.natuurinvest.be
TOERISME ARENDONK VZW: Op vraag en initiatief van het gemeentebestuur werd in 1990 door een groep gemotiveerde inwoners gestart met een lokale VVV-werking, later omgevormd tot Toerisme Arendonk vzw. De vzw heeft tot doel het toerisme in de gemeente Arendonk te promoten. De vereniging kan hierbij in ruimere zin alles ondernemen om het toerisme in de gemeente te bevorderen, met bijzondere aandacht voor het toeristische onthaal, het fietstoerisme, het wandeltoerisme, het natuurlijke patrimonium en erfgoed. De dagelijkse werking binnen de vereniging wordt gedragen door vrijwilligers, die hierbij kunnen rekenen op administratieve, logistieke en financiële ondersteuning door het gemeentebestuur en de gemeentelijke diensten. Vanuit haar kernopdrachten (toeristisch onthaal, uitbouw en promotie van het toeristische aanbod) is Toerisme Arendonk vzw geïnteresseerde/ vragende partij om in de mate van het mogelijke te adviseren, te ondersteunen en te participeren
betreffende enkele specifieke facetten uit het concessievoorstel van Talander vzw in verband met de Wouwershoeve. Vanuit haar doelstelling is Toerisme Arendonk vzw een aangewezen ‘natuurlijke’ partner om in de mate van het mogelijke dit project te ondersteunen. De Wouwershoeve heeft het potentieel om op termijn een belangrijk toeristisch gegeven te worden in de gemeente. Vanuit hun expertise kunnen onze vrijwilligers zeker bijdragen aan de ontwikkeling en uitbouw van zowel het educatieve als het toeristischrecreatieve luik van het project. Deze opportuniteit moet alle kansen krijgen om uit te groeien tot een totaalproject rond zinvolle (natuur) beleving.
doelstellingen, haar medewerking verlenen aan de het project rond de Wouwershoeve. Meer informatie over Toerisme Arendonk vzw vind je op www.arendonk.be/bezoeken/ toerisme-arendonk
Eerdere ervaringen leerden ons dat Talander vzw een loyale, correcte en betrouwbare partner is. Gezien de gezamenlijke raakpunten in elkaars missie en visie wil Toerisme Arendonk vzw, binnen de grenzen van de mogelijkheden en met respect voor de wederzijdse
15
PROJECT DE WOUWERSHOEVE
DIT PROJECT STEUNEN Dit project geeft mooie mogelijkheden aan Talander, tegelijk vraagt het extra inspanningen, ook financieel. In het verleden konden we steeds rekenen op de warme steun van particulieren, service clubs, bedrijven en organisaties. Dat maakte dat Talander kon groeien tot wat het nu is. Ook voor dit project zoeken we extra steun in onze omgeving. In de eerste plaats financieel maar ook helpende handen bij de opstart en verdere uitbouw. IBAN: BE54 5230 8001 7597 BIC: TRIOBEBB
CONTACT: Talander vzw De Lusthoven 88 2370 Arendonk tel.: +32 14 67 00 69 info@talander.be www.talander.be en ond.nr. 0433. 306.225
16