Issuu

Driemaandelijks • oktober-november-december 2018 • afgiftekantoor Leuven Masspost

P209940

DRIEMAANDELIJKS MAGAZINE VAN AQUAFIN 2018/4

De goedkoopste zijn is niet meer genoeg

Slimme riolen: geen science fiction

De Voer komt weer boven water Zuiveringsinstallatie en collector werpen duidelijk vruchten af

AQUA 2018/4

Onze deuren staan open!

Study360 of ‘studeren 2.0’ is een initiatief van GATE15, een agentschap van de stad Antwerpen, de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen en het Antwerps studentenoverleg. De studieplekken die via het platform worden aangeboden, liggen dan ook allemaal in het Antwerpse. Study360 speelt in op de trend om in groep te studeren en ook samen te pauzeren. Tijdens de blokperiode en de examens kunnen studenten terecht op ‘pop up’studeerplekken bij de deelnemende bedrijven en organisaties, zoals Aquafin. www.study360.be

quafin wil een open blik op de wereld behouden. Mensen ontmoeten en kennis delen horen daar bij. Daarom zetten we onze deuren open voor bijvoorbeeld de blokkende studenten van Study 360 en als co-working place in samenwerking met Bar d’Office. l

BAR D’OFFICE

STUDY360

Co-worken, dat is niet alleen werken, maar ook connecteren en leren. Bar d’Office is met 14 locaties het grootste co-working netwerk in Vlaanderen. Een abonnement geeft je toegang tot de faciliteiten van de organisatie die de co-working place voorziet. Cathy Camertijn is zelfstandig loopbaanbegeleider, auteur, public speaker en ondernemingscoach voor ondernemers die willen werken vanuit een spirituele achtergrond. Ze had vroeger zelf een co-working ruimte en werkt nu één dag per week vanuit de kantoren van Aquafin. “Het is dichtbij en na een jaar home office had ik nood aan beweging rond mij. Het is een flexibel systeem dat je zelf naar je hand zet. Je ontmoet nieuwe mensen en deelt ervaringen. En je kan gebruik maken van de faciliteiten zoals printer, vergaderzalen en natuurlijk de koffie!”

INHOUD 4

Een helder financieel plaatje voor de gemeente

De goedkoopste zijn is niet meer genoeg

10 12 14 16 18

Meander

19 22

Circulair met water

De Voer komt weer boven water “Eindelijk proper water!” Iedereen de pot op? Eerste zonnepanelen op zuiveringsinstallatie Harelbeke

Aquafin ijvert mee voor Europese Richtlijn plastics

Dirk De Waele, directeur Projectmanagement

H 20

EN DE WINNAAR IS…

SLIMME RIOLEN? GEEN SCIENCE FICTION!

V.u.: Jan Goossens, Dijkstraat 8, B-2630 Aartselaar, ondernemingsnummer 0440.691.388 Het contactcenter van Aquafin is op weekdagen te bereiken van 8 uur tot 19 uur, op het nummer 03 450 45 45, of via contact@aquafin.be Noodnummer buiten de werkuren: 0800 16 603 Ombudsman: 0472 450 450 of ombudsman@aquafin.be Aqua wordt gedrukt op milieuvriendelijk papier. Fotografie: Aquafin, Joren De Weerdt, Yves Vermeulen, Frederik Beyens, Shutterstock

Volg ons op

VOORWOORD

alf november reikten we onze jaarlijkse awards uit. De naam van het evenement is in de loop der jaren geëvolueerd. Lange tijd heette het de ‘Minder Hinder award’, naar de prijs die we uitreikten voor de aannemer die het jaar voordien met de meeste aandacht voor hinderbeperking, veiligheid, milieu en kwaliteit onze projecten uitvoerde. Het was de enige manier om aannemers die onze bestekvoorschriften op dat vlak nauwgezet volgden, te belonen. Jarenlang hebben we opdrachten toegewezen aan de goedkoopste inschrijver, volgens de letter van de wetgeving op overheidsopdrachten. Dat leidde niet altijd tot de beste uitvoering en zeker in tijden van laagconjunctuur was het voor de aannemers die de te nemen maatregelen voorzagen in hun offerte niet eenvoudig om opdrachten binnen te halen. Daarom proberen we al geruime tijd om bij de gunning van projecten onze tevredenheid, of het ontbreken daarvan, te laten meespelen naast het prijsaspect. Ten slotte gaat het niet alleen om de tevredenheid van Aquafin, maar verwacht de buurt terecht dat de werken correct en vlot verlopen. In dit nummer leest u hoe de toewijzing van opdrachten vanaf nu zal gebeuren. Tegenwoordig reiken we de ‘Aquafin Awards’ uit. Naast de Minder Hinder Award, is er ook de Kwaliteitsaward voor studiebureaus en dit jaar voor het eerst een Partnership Award. Die ging niet naar één bedrijf, maar wel naar een bijzonder succesvolle samenwerking binnen een bepaald project. Want dat is uiteraard het ultieme doel: als projectpartners gezamenlijk de verantwoordelijkheid dragen voor een project, samen voor één doel gaan. Propere waterlopen waar we trots op kunnen zijn, kijk maar naar het voorbeeld van de Voer op pagina 12! Veel leesplezier.

AQUA 2018/4

Een helder financieel plaatje voor de gemeente Waar in Vlaanderen welke rioleringsprojecten nog moeten worden uitgevoerd en wie daarvoor verantwoordelijk is, ligt vast in het gebiedsdekkend uitvoeringsplan (GUP). Aquafin helpt gemeenten om de investeringen hiervoor in een financieel plan te gieten, samen met de kosten voor studies, adviezen en onderhoud.

teden en gemeenten moeten hun financiën telkens zes jaar vooruit plannen volgens de beleids- en beheercyclus (BBC). Dat maakt de economische impact van hun beleidskeuzes in de toekomst zichtbaar en biedt hen tegelijk de mogelijkheid om investeringen over een langere termijn te spreiden. De kosten voor de uitbreiding en het beheer van de rioleringsinfrastructuur wegen zwaar door op het budget van een gemeente en lenen zich daar dan ook perfect voor.

publieke ruimte’: “Onze budgetopmaak voor de BBC verloopt exacter doordat de projecten en kosten gespreid worden over de legislatuur.” “Aquafin geeft ons altijd een raming van de kosten en de subsidies, wat handig is voor de begroting. Een groot voordeel is zeker ook de expertise die Aquafin heeft om de huidige BTWwetgeving toe te passen op de rioleringsen wegeniswerken. Door een goede monitoring en exacte opvolging van de projecten, is het voor ons bovendien makkelijk om bij budgetwijzigingen de nodige aanpassingen te doen.”

LANGE TERMIJN Op vraag van de gemeente maakt Aquafin een studie van de investeringsbehoeften op basis van het GUP. Rekening houdend met de ecologische prioritering van de projecten, maar ook met eventuele plannen voor de bovenbouw, worden die behoeften vertaald in een overzichtelijke projectenlijst voor de komende jaren. Vervolgens stelt Aquafin een spreiding voor van de kosten over de eerstvolgende jaren, volgens de te verwachten uitgaven. Het eerste jaar kan dat bijvoorbeeld enkel de studiekost zijn, het volgende jaar al een deel uitvoering enzovoort. De gemeente kan zo haar geplande uitgaven voor de volgende zes jaren netjes opnemen in de BBC. De gemeente Oostkamp koos in 2006 voor een concessieovereenkomst met Aquafin en ervaart de service van een financiële planning als een grote meerwaarde. Eerste schepen Els Roelof is bevoegd voor water en vanaf 1 januari 2019 voor het totale pakket ‘beleid

"We krijgen van Aquafin adviezen, nooit wordt ons een mening opgedrongen." PRIORITEITEN Oostkamp is in Vlaanderen een goede leerling wat betreft het leveren van inspanningen voor de uitbouw van het rioleringsnet. Sinds 2014 kon de gemeente de rioleringsgraad optrekken van 79,2% tot 82,1%. Die stijging is exact het dubbele van het Vlaamse gemiddelde in dezelfde periode, dat op 0,32% ligt (bron: VMM). “We volgen getrouw het zoneringsplan en het GUP,” licht Els Roelof toe. “We zijn mee met de prioritering, ook al zouden we die soms enkele jaren willen verschuiven in functie van belangrijke plannen met de bovenbouw. Aquafin is voor ons de aangewezen partner voor de afstemming met de bovengemeentelijke investeringen. Water, of het nu regenwater is of afvalwater, stopt niet aan

de gemeentegrenzen. Aquafin heeft oor naar onze behoeften en helpt ons door ramingen te maken en zo de afweging van keuzes te vergemakkelijken. Het zijn altijd adviezen die ze ons geven, nooit wordt ons een mening opgedrongen. We hakken als gemeente de knopen zelf door.”

JAARLIJKS TAKENPAKKET Naast een financiële planning over zes jaar, maakt een gemeente natuurlijk ook jaarlijks een budget op. Als voorbereiding stelt Aquafin telkens een takenpakket voor het volgende jaar voor. Dat bevat uiteraard veel meer details dan de planning op lange termijn. Behalve de geplande investeringen zijn hierin ook de voorziene onderhouds-, studie- en beheerskosten vermeld zoals bijvoorbeeld het ruimen van straatkolken, een update van de riooldatabank, rioolinspecties, … De gemeente kiest finaal zelf welke taken ze al dan niet opneemt, of eventueel doorschuift naar een volgend jaar. Els Roelof: “De beheerstaken worden ons heel duidelijk aangereikt, zodat we de investeringen en het onderhoud goed kunnen inschatten en de nodige budgetten voorzien op het juiste boekjaar. Voor onze gemeente zitten daar ook de kosten voor afkoppelingsdeskundigen en de installatie van Individuele Behandelingsinstallaties voor Afvalwater (IBA) bij omdat we hiervoor een beroep doen op Aquafin. Elke twee maanden hebben we overleg, maar specifieke knelpunten worden apart besproken en daarnaast is er een accurate opvolging vanuit de binnendienst voor klantgemeenten.” l Meer info: www.aquafin.be

“Aquafin is voor ons de aangewezen partner voor de afstemming met de bovengemeentelijke investeringen. Water, of het nu regenwater is of afvalwater, stopt niet aan de gemeentegrenzen.”

Els Roelof, eerste schepen gemeente Oostkamp

GEMEENTEN KUNNEN MÉÉR DOEN DOOR LOKAAL PACT Sinds 2008 neemt het Vlaamse Gewest via het Lokaal Pact jaarlijks de investering op zich van een aantal gemeentelijke rioleringsprojecten. De uitvoering ervan draagt het Gewest op aan Aquafin, samen het rollend investeringsprogramma. Het jaarlijkse budget voor dit soort projecten bedraagt 130 miljoen euro sinds 2017, voordien 100 miljoen euro. Het Lokaal Pact vermindert de druk op de ketel bij de gemeenten, maar de voorwaarde is wel dat ze in de plaats van de overgenomen projecten andere rioleringsprojecten realiseren. Zo vaart het milieu er wel bij. Els Roelof, eerste schepen in de gemeente Oostkamp: “Door de verschuiving van een aantal dossiers naar het Lokaal Pact, konden we twee andere projecten die op onze meerjarenplanning stonden en niet subsidieerbaar zijn, groen licht geven. Drie centrumstraten die in zeer slechte staat waren en waarvoor al meer dan 12 jaar plannen waren om ze aan te pakken, gingen in ontwerp en uitvoering. Niet alleen de bovenbouw, maar ook nieuwe riolen werden zonder subsidies voorzien. Alle woningen werden er afgekoppeld en we hebben nu een mooie vernieuwde wijk Macieberg.”

AQUA 2018/4

De goedkoopste zijn is niet meer genoeg Nog voor het jaareinde zal Aquafin een tiental projecten hebben aanbesteed waarbij naast de prijs ook de ervaringen uit vorige projecten mee bepalen wie de opdracht kan binnenhalen. Een uitrol naar alle nieuwe projecten waarvan het bedrijf bouwheer is, start in 2019.

et de ontwerpers van zijn projecten heeft Aquafin al geruime tijd ‘multilaterale overeenkomsten’ lopen, waarbij opdrachten worden toegewezen op basis van verschillende criteria, waaronder de kwaliteitsscore van het studiebureau. Ook voor de uitvoering van de werken probeert Aquafin al langer een manier te vinden om eerdere ervaringen met aannemers te laten meespelen bij de aanbesteding van projecten. “We dragen een kwalitatieve uitvoering hoog in het vaandel. Behalve technische kwaliteit vallen onder dat begrip onder meer ook veilig werken, hinderbeperking voor de omgeving, oog voor afwerking en communicatie. Allemaal voorwaarden die we opnemen in onze bestekken,” legt directeur Projectmanagement Dirk De Waele uit. “Aannemers die netjes volgens onze bestekvoorschriften werken, worden daar vandaag soms voor gestraft. Ze nemen de extra kosten voor de Minder Hindermaatregelen die we opleggen, mee op in hun inschrijvingsprijs. Daardoor kan die hoger liggen dan de offerte van collega’s die het minder nauw nemen met onze vereisten. Zo grijpen goede aannemers naast de opdracht, of ze moeten hun marges laten zakken. Tegelijk hebben wij geen garantie dat ons project kwaliteitsvol wordt uitgevoerd.”

VOLDOENDE SCORES In overleg met de sectorvertegenwoordiging van de aannemers werkte Aquafin daarom een systeem uit dat rekening houdt met de aannemersscores.

Het bedrijf kent deze scores halfjaarlijks toe op basis van verschillende evaluaties, in diverse fasen van een project. De scores worden telkens meegedeeld aan de aannemers. Dirk De Waele: “We berekenen de scores nu al drie jaar en hebben ondertussen een voldoende betrouwbaar beeld van wat we mogen verwachten van de aannemers. Het wordt tijd dat we er nu ook daadwerkelijk mee aan de slag gaan.” Voor het gros van de nieuwe projecten zal er een minimum score moeten gehaald worden om een offerte te mogen indienen. Daarna is het nog altijd de prijs die bepaalt wie de opdracht binnenhaalt. Voor projecten met een grote maatschappelijke impact, wordt er in twee stappen gewerkt. Eerst lanceert Aquafin een oproep voor kandidaten, die voldoen aan een bepaalde minimumscore. In een volgende stap gaat het bedrijf verder met de drie tot vijf aannemers die de hoogste kwaliteitsscore hebben. Alleen zij mogen uiteindelijk een offerte indienen.

INSTAPPERS Aannemers die nog niet veel voor Aquafin hebben gewerkt en die nog geen aannemersscore hebben gekregen, worden beschouwd als instapper. Dit geldt ook voor aannemers die nog nooit eerder voor Aquafin werkten. Instappers mogen altijd meedoen voor het merendeel van de nieuwe projecten. Als ze willen meedingen naar projecten met een grote maatschappelijke impact, moeten ze een dossier met referenties voorleggen. l

AQUA 2018/4

En de winnaar is…

FAMILIEBEDRIJF WINT MINDER HINDER AWARD

EXTRA CRITERIUM, NIEUWE WINNAAR

In ware Oscar-stijl reikte Aquafin in november zijn jaarlijkse awards uit. De Minder Hinder Award is telkens voor de aannemer die in het voorbije jaar de beste punten behaalde op het vlak van veilig werken, hinderbeperking, communicatie en kwaliteit van uitvoering. Dit jaar ging de award naar familiebedrijf Desot uit Ieper, dat ook twee jaar geleden de onderscheiding in de wacht sleepte. John Desot gaf de 3D-geprinte award ondertussen een mooi plaatsje in zijn bedrijf: “De criteria voor het behalen van deze award dragen wij hoog in het vaandel en het is dankzij de dagelijkse inzet van onze mensen op de werkvloer en op kantoor dat wij daaraan kunnen voldoen. De award zal ons bedrijf een extra boost geven om op hetzelfde elan verder te werken.”

Voor het eerst in jaren stond er een nieuwe winnaar van de Kwaliteitsaward op het podium. Studiebureau Jonckheere, met vestigingen in Brugge en Leuven, kreeg vorig jaar een eervolle vermelding omdat het in zijn ontwerpen consequent inspeelde op de mogelijkheden om regenwater te laten infiltreren in de bodem. Nu Aquafin van infiltratie formeel een extra criterium maakte voor het winnen van de award, bracht dat Jonckheere op het hoogste schavotje. “Deze erkenning brengt heel wat teweeg,” reageert zaakvoerder Koen Jonckheere. “Ze inspireert, geeft je spreekrecht, opent wegen en maakt veel mensen gelukkig. Het was al een eer om genomineerd te worden, maar de award winnen geeft een nog grotere voldoening. Onze inzet van vele jaren wordt beloond.”

TOP 3

1. Desot 2. Gemoco 3. Wegenwerken De Moor

1. Studiebureau Jonckheere 2. ASTRO-plan 3. Studiegroep Irtas

Desot

Studiebureau Jonckheere

Bedankt voor alle ingediende projecten voor de Partnership-award!

EEN PLUIM VOOR EFFICIËNTE SAMENWERKING Rioleringsproject in het centrum van Baal

Aquafin riep dit jaar een nieuwe, derde award in het leven. De Partnership Award. Hier is het een project dat in de kijker wordt gezet. “Al onze technische partners konden projecten voordragen waarvan ze zelf vonden dat de verschillende projectpartners het eindresultaat naar een hoger niveau tilden door hun perfecte samenwerking,” legt CEO Jan Goossens uit. “Daaruit hebben we drie genomineerden geselecteerd, maar onze genodigden op de awarduitreiking hadden het laatste woord en konden ter plaatse stemmen op hun favoriet.” Een gemeentelijk rioleringsproject in het centrum van Baal (Tremelo) haalde het nipt van renovatiewerken aan een nabezinktank op de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Herentals en de ruiming van een beluchtingsbekken op de zuivering van Bilzen. “De open communicatie door alle projectpartners creëerde op en naast de werf een positieve sfeer en een gevoel van wederzijds respect tussen de bouwpartners, maar niet in het minst ook met en tussen de lokale bewoners, handelaars en de arbeiders op de werf,” vat Trudo Doucé van aannemer BESIX Infra samen.

De bereikbaarheid was een verdienste van alle betrokken partijen, zeker ook van de gemeente zelf die de coördinatie van de omleidingen voor haar rekening nam. Sam Willems van studiebureau Evolta wijst ook nog op de specifieke uitdagingen van deze werf: “Een korte uitvoeringstermijn, hoofdaannemer en nutsmaatschappijen die gelijktijdig werkten, een uitdagend ontwerp, … En dit allemaal op een drukke verbindingsas in een dorpscentrum met heel wat handelaars en omwonenden. Correcte, snelle beslissingen geholpen door een goed uitgekiende én nageleefde planning hebben er mee voor gezorgd dat we de deadline zonder problemen haalden.” l

TOP 3 1. Rioleringsproject Baal-centrum: BESIX Infra, Evolta, gemeente Tremelo en Aquafin 2. Renovatie nabezinktank zuiveringsinstallatie Herentals: THV DCA-Smet GWT, Sweco en Aquafin 3. Ruiming beluchtingsbekken zuiveringsinstallatie Bilzen: DSSV, Fabricom, NV Mols, Sweco en Aquafin

BESIX Infra, gemeente Tremelo en Evolta

www.aquafin.be/nieuws

AQUA 2018/4

Onze vernieuwde website al gezien?

Engagement voor

n december onderging www.aquafin.be een metamorfose. Helemaal nieuw is de aanpak per doelgroep. Als gebruiker maakt u bij uw eerste bezoek een keuze tussen particulieren, partners en bedrijven, gemeenten en steden, onderzoekers, scholen en studenten of corporate informatie. Resultaat is een nieuwe en kortere menustructuur die u snel wegwijs maakt. Door informatie op maat te voorzien, willen we uw surfervaring nog gebruiksvriendelijker maken. Wist u trouwens dat onze website in 2018 twee keer in de prijzen viel? Begin dit jaar wonnen we de Nederlands-Vlaamse editie van de Splash Awards. Deze award wordt jaarlijks uitgereikt aan de bureaus en de opdrachtgevers die de beste websites maakten met Drupalsoftware. Op de Europese editie in september behaalden we opnieuw de eerste prijs in onze categorie. De prijs is een mooie erkenning voor onze nieuwe website. Al is het geen reden om stil te zitten. We blijven de website voortdurend optimaliseren. Ook verbetersuggesties zijn steeds welkom. Laat het ons weten via communicatie@aquafin.be l

meer natuur amen met ruim 110 andere Vlaamse bedrijven ondertekende Aquafin de â€˜Green Dealâ€™ met ministers Joke Schauvliege en Philippe Muyters voor meer biodiversiteit op bedrijventerreinen. De bedoeling is om de natuurwaarden te verhogen via permanente en tijdelijke natuur. Dat is niet alleen een meerwaarde voor de eigen medewerkers, het maakt ook de omgevingskwaliteit buiten het terrein gezonder.

Op onze meer dan 300 rioolwaterzuiveringsinstallaties werken we al veel langer dan vandaag aan een verhoging van de biodiversiteit door bijvoorbeeld streekeigen groen aan te planten en een ecologisch groenbeheer. Voor de Green Deal hebben we een concreet actieplan opgesteld om nog meer grasvelden en braakliggend terrein om te vormen naar bloemenweides. De bestaande bloemenweides en rietvelden zullen gefaseerd gemaaid worden en het Bermbeheer zal toegepast worden. Verder engageren we ons om nog meer (fruit-)bomen aan te planten en ruimte te voorzien voor onder meer extra kikkerpoelen, bijenkasten en takkenrillen. In totaal gaat het om inspanningen op 400 hectare van onze terreinen tegen september 2021.

60 hectare ontharden met Operatie Perforatie!

et de campagne Operatie Perforatie zetten Infopunt Publieke Ruimte en Aquafin openbare besturen, verenigingen, scholen, â€Ś aan om overbodige verharde oppervlakte te vervangen door meer groen en ruimte om regenwater in de bodem te laten dringen. Aquafin beloont de beste voorstellen met een geldprijs van in totaal 100.000 euro. Projecten konden ingediend worden tot eind oktober.

Momenteel bestudeert de jury, met naast de initiatiefnemers onder meer vertegenwoordigers van het departement Omgeving van de Vlaamse Overheid en Natuurpunt, alle ingediende projectdossiers. De winnaars worden bekendgemaakt op het Congres Publieke Ruimte op 12 maart 2019. Ondertussen geven we graag al enkele weetjes over de inzendingen prijs!

WIST JE DAT > > > > > > >

Er in totaal maar liefst 87 projecten werden ingediend 40 daarvan afkomstig zijn van scholen De meeste daarvan als enig mogelijk nadeel aangeven dat de kinderen wat vuiler naar de klas of naar huis zullen terugkeren Er 31 projecten werden ingediend door steden en gemeenten We blij zijn dat er ook enkele jeugdbewegingen en burgergroepen een voorstel indienden Er in totaal wordt voorgesteld om 60 hectare verharding op te breken Er daardoor jaarlijks 1,8 miljoen badkuipen regenwater kunnen opgevangen worden l

projecten ingediend

door scholen

door steden en gemeenten

hectare onthard

STAD TONGEREN INVESTEERT MEE IN BIODIVERSITEIT Meer groen en biodiversiteit op de terreinen van Aquafin heeft natuurlijk ook een positief effect op de omgeving. Daarom koopt de stad Tongeren bij Natuurpunt nestkasten aan voor mezen, boomkruipers, steenuil, torenvalk, zwaluwen en grote gele kwikstaarten op onze rioolwaterzuiveringsinstallaties in Tongeren en Riksingen. Aquafin draagt dan weer de kosten voor onder andere een aangepast groenbeheer, aanplantingen en het uitdiepen van poelen. l

AQUA 2018/4

De Voer komt weer boven water Nu bijna 84% van het Vlaamse huishoudelijke

SANERINGSWERKEN

afvalwater gezuiverd wordt, is de waterkwaliteit

Het zelfreinigend vermogen van de Voer kon al deze vuilvracht niet aan, dus het was duidelijk dat er iets moest gebeuren. “De rioolwaterzuiveringsinstallatie (RZWI) van Tervuren was de laatst gebouwde RWZI in een Vlaamse agglomeratie van meer dan 10.000 inwoners”, vertelt Alain Vandelannoote, manager Milieu bij Aquafin. “Door alle achterliggende gewestelijke collectoren en gemeentelijke riolen hierop aan te sluiten werd zo goed als de ganse bovenloop van de Voer in één klap bijna volledig gesaneerd”. De vuilvracht van de verspreide lozingspunten op de midden- en de benedenloop van de Voer werd opgevangen door de bouw van de Voercollector. “De aanleg van deze collector gebeurde in zes fases en startte in Leuven. Op die manier werd geleidelijk meer vuilvracht aangesloten op de RWZI van Leuven. Vandaag moet nog één collectorproject van de laatste fase uitgevoerd worden”, aldus Alain.

van de beken en rivieren er sterk op vooruit gegaan. Dat geldt zeker ook voor de Voer, een relatief kleine zijbeek van de Dijle met een lengte van ongeveer 15 kilometer. Jarenlang was ze één van de meest vervuilde beken van Vlaanderen, maar de bouw van de zuiveringsinstallatie van Tervuren in 2009 was een eerste stap in de richting van een indrukwekkend herstel.

e Voer ontspringt in het Kapucijnenbos in Tervuren. Door de vijvers van het Park Van Tervuren loopt ze via Vossem, Leefdaal en Bertem naar Leuven waar ze uitmondt in de Dijle. Wie in de jaren ’80-‘90 in Leuven studeerde, herinnert zich de Voer waarschijnlijk als een stinkende beek ter hoogte van het universiteitsrestaurant, de studentenhomes en het Sportkot. En dat mocht niet verbazen: de hoofdriool met al het ongezuiverde afvalwater van Tervuren, loosde in de beek. Ook de vuilvracht van meerdere gemeenteriolen van Bertem en Leuven, de universitaire woonwijk en het stedelijk slachthuis meer stroomafwaarts, kwamen erin terecht.

HERENT

KORTENBERG LEUVEN

VOER

BERTEM

DIJLE VOSSEM

TERVUREN

OUD-HEVERLEE

HULDENBERG

INSPANNINGEN LONEN Dat de waterkwaliteit van de Voer er door de saneringswerken absoluut op vooruit ging, blijkt uit de evolutie van de concentraties opgeloste zuurstof en ammonium. Opgeloste zuurstof is een goede maat voor de waterkwaliteit en onmisbaar voor de overleving van vissen. Ammonium is dan weer een betrouwbare indicator voor de organische vervuiling van een waterloop en toont de aanwezigheid van ongezuiverd afvalwater aan.

Eddy Dierickx is 54 jaar, woont in Vossem en zijn tuin grenst aan de Voer. “Een propere beek in onze achtertuin was de grootste troef van dit terrein toen we acht jaar geleden beslisten om hier te komen wonen”, vertelt hij. “Mijn grootmoeder woonde ook in Vossem en zij schepte in de beginjaren zelfs water uit de beek om de was te doen, zo proper was het water! Maar de jaren nadien zijn er veel huizen bijgebouwd en al dat afvalwater werd geloosd in de beek en zo werd het één open riool. Gelukkig hebben de bouw van de zuiveringsinstallatie in Tervuren, verschillende saneringswerken en de mens die wat milieubewuster is geworden ervoor gezorgd dat het vandaag weer aangenaam toeven is aan de Voer. Ik zie de laatste jaren weer visjes, de beek begint weer te meanderen en de plantengroei ontwikkelt zich spectaculair. Ik heb in mijn leven de Voer zien evolueren van iets moois, naar iets smerigs maar nu gelukkig weer naar iets moois.”

Alain Vandelannoote: “Na de werken stegen de concentraties opgeloste zuurstof en daalde het ammoniumgehalte spectaculair. Maar niet enkel chemische analyses en de biotische index bevestigen de verbeterde waterkwaliteit, ook watervegetaties en visinventarisaties bewijzen dat de bouw van RWZI Tervuren en de aanleg van de Voercollector hun vruchten afwerpen”.

LEVEN IN EN NAAST HET WATER Waterplanten als vederkruid, waterpest, eendenkroos, fonteinkruid, hoornblad

en sterrekroos duiken weer op en bij recente afvissingen werden driedoornige stekelbaars, rietvoorn, pos, zeelt, paling, bliek, riviergondel en veel Europees beschermde bittervoorns boven gehaald. “Het visbestand herstelt zich, daarom is vandaag het opheffen van migratiebarrières zoals stuwen, schuiven en watermolens een prioriteit”, gaat Alain Vandelannoote verder. “In dat opzicht is het openleggen van de Voer ter hoogte van de Kapucijnenvoer in Leuven een prima zaak.”

Ook de positieve impact van de saneringswerken op de omgeving van de haven van Leuven en de Leuvense Vaart zorgen dat water in de stad weer als een troef kan worden uitgespeeld. En daar zijn ook de studenten, stedenbouwkundigen en bouwpromotoren erg blij om! l

“Het visbestand herstelt zich, daarom is vandaag het opheffen van migratiebarrières zoals stuwen, schuiven en watermolens een prioriteit” Alain Vandelannoote, manager Milieu bij Aquafin

AQUA 2018/4

“De communicatie met Aquafin verliep perfect. Kort na de infoavond kwam Ronald al poolshoogte nemen.” Chris Blancquaert en buurvrouw Gerlinde

MEER WETEN OVER IBA’S? BEKIJK DE FILMPJES OP WWW.AQUAFIN.BE

“Eindelijk proper water!” Toen Chris Blancquaert en Katrien De Roo uit Kanegem (Tielt) te horen kregen dat ze een Individuele Behandelingsinstallatie voor Afvalwater (IBA), moesten plaatsen, sprongen ze een gat in de lucht. Gedaan met de jaarlijkse schoonmaakbeurt van de gracht achter het huis. Voortaan wordt het afvalwater ter plaatse gezuiverd.

uiten leven zit Chris en zijn vrouw Katrien in de genen en dus was landelijk wonen een logische beslissing. Alleen was er geen riolering. “Alle afvalwater ging rechtstreeks naar de gracht achter ons huis. En die gracht… ging nergens heen. Alles bezonk dus in de greppel, die slibde dicht en wij konden beginnen kuisen. Een karwei waar geen kraan aan te pas kwam. Het zwarte stinkende goedje schepten we er jaar na jaar met spade en schop uit,” vertelt Chris. “Tot we een drietal jaar geleden een brief in onze brievenbus kregen: alle landelijke woningen in Tielt moesten een IBA installeren. Enkele maanden later was er een infovergadering met Aquafin en het gemeentebestuur: glasheldere uitleg, aanschouwelijke beelden en een duidelijk kostenplaatje. Wij konden ons enthousiasme moeilijk verbergen: eindelijk proper water!”

De IBA zat niet meteen goed, werd er weer uit gehaald en zat bij de tweede poging perfect. Zowel de verdere afwerking als aansluiting verliepen feilloos. De goede voorbereiding en de actieve betrokkenheid van Chris en Katrien droegen daar zeker toe bij.

HELP JE BUREN Het succesverhaal van Chris en Katrien werkte aanstekelijk bij buurvrouw Gerlinde, die zo’n 800 meter verderop woont. Het koppel deelde enthousiast zijn ervaringen en werd een ware ambassadeur van Aquafin. Ze staken ook de handen uit de mouwen om hun buurvrouw te helpen met de voorbereidingen van de IBA. “Bij Gerlinde was de installatie een hele klus”, zegt Chris. “De riolering klopte niet met het bouwplan en dat had een hoop zoekwerk tot gevolg. Maar uiteindelijk kregen we alles perfect uitgemeten.”

GOEDE VOORBEREIDING Ronald Surmont, afkoppelingsdeskundige bij Aquafin, ging kort daarna langs bij het koppel. Er werden concrete afspraken gemaakt en Chris kreeg onmiddellijk antwoord op zijn vragen. Pragmatisch als hij is, dacht hij mee na over de werken: “De voorbereiding was niet eenvoudig. Het oorspronkelijke ontwerp werd in overleg met Aquafin hier en daar nog aangepast, altijd zonder problemen. Zo wilden we bijvoorbeeld de sturingskast zo ver mogelijk van onze leefruimte. Voor alle vragen vonden we samen wel een oplossing.” Toen de aannemer aan de werken begon, was alles al in gereedheid gebracht. Een zware rupskraan droeg het betonnen gevaarte naar zijn plaats.

Voor elke gemeente is er een zoneringsplan dat bepaalt in welke delen van het grondgebied er collectieve zuivering is of nog wordt voorzien en waar de bewoners een individuele zuivering (IBA) moeten installeren. Dat is het geval bij woningen die te ver afgelegen liggen om op de openbare riolering aan te sluiten. Afhankelijk van waar u woont, zal de gemeente de aankoop en het jaarlijks onderhoud van de IBA’s wel of niet centraliseren. Eigenaars van een IBA worden vrijgesteld van de bovengemeentelijke saneringsbijdrage.

Ronald Surmont had opnieuw veel aan de enthousiaste IBA-eigenaar: “Chris heeft er proactief heel wat tijd en moeite in gestoken om alles in kaart te brengen. Hij had alles tot in de puntjes gemarkeerd. De samenwerking was opnieuw super. Ook na de werken bleef hij opmerkzaam. Elkaar helpen en respecteren, niet te veel tijd steken in een probleem, maar direct voor de oplossing gaan, dat helpt. Met hulp van mensen als Chris en Katrien wordt mijn job een stuk makkelijker!” l

Hoe werkt een IBA? IBA’s zijn er in verschillende vormen en materialen, maar het principe is altijd hetzelfde: er vinden zowel fysische processen (bezinking, filtratie) als chemische en biologische processen plaats. Afvalwater van keuken, badkamer, wasmachine, toilet, …

A. Voorbehandeling: de vaste deeltjes in het afvalwater bezinken en het water wordt gebufferd om piekbelasting te voorkomen B. Biologische zuivering: bacteriën breken het opgeloste vuil af met behulp van zuurstof C. Nabehandeling: resterende vaste deeltjes worden gescheiden van het gezuiverde afvalwater. Het gezuiverde afvalwater kan opnieuw gebruikt worden, in een beek geloosd worden of naar een sterf- of zinkput geleid worden.

AQUA 2018/4

Iedereen

de pot op? De maquette met het ‘droomontwerp’ van de kleuters van basisschool De Wegwijzer: thema ‘onderwater’ met blauwtinten, nieuwe lavabo’s en een heuse boot waar ze kunnen wachten.

19 NOVEMBER: WERELDTOILETDAG Een dag van het jaar gewijd aan het toilet? Niet abnormaal als je weet dat naar schatting 2,5 miljard mensen wereldwijd niet over ‘normale’ sanitaire voorzieningen beschikken. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven elke dag nog altijd 1.000 jonge kinderen aan diarree door het gebrek aan proper drinkwater en sanitair. Puberende meisjes gaan ook minder lang naar school als er geen toiletten zijn. Toiletten redden dus niet alleen mensenlevens, ze hebben ook onrechtstreeks een impact op de ontwikkeling van mensen. De ngo Protos zet zich in om meer mensen in Afrika en Latijns-Amerika toegang te geven tot een proper toilet.

Het resultaat: een plekje waar de kinderen graag komen en zich op hun gemak voelen.

Een nobel doel dat uw steun verdient? Protos is één van de goede doelen van Music for Life! Giften kunnen ook nog in januari gestort worden. www.protos.ngo

NIEUWE TOILETTEN VOOR VLAAMSE SCHOLEN Hoewel basissanitair in Vlaanderen niet echt een probleem is, blijkt een goede en uitnodigende uitrusting niet altijd vanzelfsprekend. Liefst één op tien kinderen uit het kleuter- en lager onderwijs gaat nooit naar het toilet op school. Eén op twee houdt het zo lang mogelijk op. Vorig jaar daagden Aquafin en MOS (Milieuzorg op school) daarom alle Vlaamse kleuter- en lagere scholen uit hun droomtoilet te ontwerpen met aandacht voor duurzaam watergebruik, educatieve waarde en creativiteit. De winnaar won budget om het sanitair op school met een likje verf en een vrolijke toets weer om te toveren tot een plekje waar kinderen zich op hun gemak voelen.

Basisschool De Wegwijzer uit Assenede won de hoofdprijs van 2.500 euro, waarop directeur Nadine De Weerdt meteen werk maakte van grondige opknappingswerken: “We hebben een aantal ingrepen gedaan op vlak van waterbesparing en het sanitair vernieuwd en opgefrist. Zo zijn de spoelsystemen van de toiletten aangepast zodat ze minder water verbruiken, aan de lavabo’s zijn waterbesparende kraantjes geïnstalleerd met drukknoppen en er is nu ook een douche met thermostatische kraan”. l

GEHEIMEN VAN HET KLEINSTE KAMERTJE Gemiddeld brengen we ongeveer één jaar van ons leven door op het toilet. Maar waarvoor gebruiken we het kleinste kamertje nog buiten datgene waarvoor het bedoeld is? Studenten Bedrijfsmanagement van de AP Hogeschool in Antwerpen peilden naar de toiletgewoonten van hun leeftijdsgenoten. Favoriete bezigheden op het toilet

16%

57%

berichtjes sturen

een serie kijken

16%

muziek beluisteren

21%

telefoneren

27% lezen

94% neemt de smartphone mee naar het toilet 28% liet ‘m ooit al eens in de pot vallen 11 tot 20 minuten is de gemiddelde tijd voor een toiletbezoek

AQUA 2018/4

Eerste zonnepanelen op zuiveringsinstallatie Harelbeke

Tegen 2030 wil Aquafin zijn energieverbruik drastisch doen dalen, geen fossiele brandstoffen meer gebruiken en grote stappen vooruit zetten in de productie van duurzame energie. Met de plaatsing van zo’n 6.500 m² zonnepanelen op de zuiveringsinstallatie van Harelbeke nemen we voor die laatste doelstelling alvast een hoge vlucht.

en aantal grote installaties en terreinen van Aquafin verspreid over Vlaanderen bieden heel wat mogelijkheden voor zonne-energie. “De zuiveringsinstallatie van Harelbeke is het eerste van twee pilootprojecten waar we groene stroom willen opwekken met zonnepanelen”, zegt Bart Ryckaert, Energie Portfolio Manager. “Het is meteen een prestigieus project want we produceren met de zonnepanelen maar liefst 20% van ons jaarverbruik op de site. Er wordt 1 megawatt aan panelen geplaatst, wat overeenkomt met een jaarlijkse energieproductie van 820.000 kWh. Dat is genoeg om 250 gezinnen een jaar lang van stroom te voorzien. De panelen worden in een schansopstelling op palen van zo’n 70 cm hoog geplaatst. De totale oppervlakte beslaat ongeveer 6.500 m².”

“In de ruimte eronder is er plaats voor de begroeiing van schaduwplanten, waarmee we ook nog eens de biodiversiteit aanwakkeren. Zo slaan we twee vliegen in één klap”.

Daarom wil het koploper zijn met zijn energiebeleid en niet enkel doen wat strikt wettelijk noodzakelijk is, maar een stapje verder gaan. “Als alles goed gaat, wekken we begin volgend jaar zelf onze eerste groene stroom met zonnepanelen op en is de spreekwoordelijke (groene) trein richting 2030 definitief vertrokken”, besluit Bart. l

EERST GROTE INSTALLATIES Na Harelbeke is de installatie van Oostende aan de beurt. “We starten bewust met een aantal grote individuele projecten. Eenmaal opgestart, gaan we gegroepeerde projecten gunnen. Zo kunnen we ook op kleinere installaties zonnepanelen plaatsen, hopelijk gecombineerd met andere functies zoals bijvoorbeeld groendaken”. Om de waterzuiveringsinfrastructuur draaiende te houden, is Aquafin eigenlijk een grootverbruiker van stroom.

Bart Ryckaert, Energie Portfolio Manager

Circulair met water

e Kruitfabriek in de Vilvoordse kanaalzone is een nieuwe, hippe locatie voor evenementen en concerten. De voormalige industriële site biedt ook onderdak aan onder meer een kinderopvang, restaurant, circusatelier en fietsenmaker. Binnenkort kunt er als bezoeker met eigen ogen zien hoe het afvalwater dat er geproduceerd wordt, ter plekke gezuiverd en opnieuw gebruikt wordt. Aquafin bouwt er de installaties om het afvalwater afkomstig van keuken en lavabo’s gescheiden in te zamelen van het toiletwater. Dit zogenoemde grijs water wordt op de site zelf deels in een rietveld en deels door nanofiltratie gezuiverd. “Nanofiltratie gaat een stap verder dan een rietveld en haalt onder meer ook zouten, medicijnresten en kleurstoffen uit het water,” vertelt Francis Meerburg, studieverantwoordelijke bij Aquafin.

“Daardoor is het perfect bruikbaar om bijvoorbeeld de tuin mee te sproeien, wc’s te spoelen en schoon te maken.” Pure urine is een dankbare bron van fosfor. De heren die de urinoirs van de Kruitfabriek gebruiken, zullen voortaan bijdragen tot de recuperatie van dit mineraal waarvan de voorraden in de natuur eindig zijn. Een struvietreactor zal immers fosfor en deels ook stikstof uit de urine halen en omzetten naar struviet, dat bruikbaar is als meststof.

technologieën te testen in een reële omgeving. Maar het project heeft ook een belangrijke educatieve waarde. Alles wordt opgesteld achter glazen wanden en er komen infoschermen zodat de 40.000 bezoekers die de Kruitfabriek jaarlijks over de vloer krijgt, kunnen vaststellen wat er vandaag allemaal mogelijk is met afvalwater.” l

Francis Meerburg, studieverantwoordelijke

Aquafin kan samen met de stad Vilvoorde, uitbater Zenneveen en Nuresys (bouwer van de struvietreactor) voor dit project rekenen op subsidies van Vlaanderen Circulair, het Vlaams netwerk voor circulaire economie. Francis Meerburg: “Voor Aquafin is dit een mooie kans om een aantal kleinschalige

“Voor Aquafin is dit een mooie kans om kleinschalige technologieën te testen in een reële omgeving.”

AQUA 2018/4

De meettoestellen die worden bijgeplaatst, zullen ons veel extra informatie bezorgen over het rioolstelsel in Bornem.

Slimme riolen? Geen science fiction! Allerlei sensoren en meetinstrumenten kunnen ons veel vertellen over

BESPAREN OP ENERGIE

wat er in het rioolstelsel gebeurt zonder dat we fysiek ter plaatse moeten

De testcase in Bornem is voor Aquafin meteen een ideale kans om de bestaande hydraulische modellen te ijken en na te gaan in welke mate de theorie klopt met de praktijk. Griet Defloor: “Het is de bedoeling om daarna een vereenvoudigd model op te maken waardoor we korter op de bal kunnen spelen en beter kunnen inschatten waar en wanneer er investeringen moeten gebeuren. Vernieuwend in Bornem is ook de koppeling tussen de RTC-sturing in het stelsel en de sturing van de zuiveringsinstallatie. Daardoor zijn er belangrijke besparingen op het vlak van energie mogelijk.” l

gaan. Met de juiste interpretaties en gekoppelde acties is het mogelijk om snel in te grijpen en zelfs om te sturen. In Bornem testen we na de plaatsing van 30 extra toestellen welke informatie we nog meer dan vandaag uit de riolen kunnen halen. “We beginnen uiteraard niet vanaf nul,” weet gebiedsingenieur Griet Defloor. “Er zitten al heel wat meetinstrumenten van Aquafin in het stelsel, maar ook van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) en die gegevens worden met ons gedeeld. Met de 22 waterpeilmeters, 3 pluviometers en 5 debietsmeters die we nu bijplaatsten in Bornem, willen we nog meer gegevens verzamelen en analyseren. Die zullen ons bijvoorbeeld vertellen of de verschillende onderdelen in het stelsel effectief doen wat we ervan verwachten. We zullen ook nieuwe analyses kunnen maken die leiden tot beter gerichte onderhoudswerken of investeringen.”

“Dat is interessant bij overvloedige regen want RTC verkleint dan het risico op overstortwerking,” legt Griet Cumps, manager Visie uit. “In de nabije toekomst willen we RTC koppelen aan de weermodellen van het KMI om nog meer proactief te sturen. Die sturingen gebeuren overigens op het bovengemeentelijke én het gemeentelijke rioolstelsel. Aangezien beide ingrijpend op elkaar inwerken, moeten ze ook samen bekeken worden.”

ALARMEN Behalve meer meetinstrumenten worden er ook bijkomende alarmen geïnstalleerd, in eerste instantie ter hoogte van de overstorten. Op deze plaatsen komt het afvalwater, verdund door regenwater, in een waterloop terecht wanneer het rioolstelsel overvol zit. Gebreken aan deze constructie worden momenteel alleen opgemerkt bij het periodieke onderhoud, door oplettende burgers of door de VMM. Griet Defloor: “Met de installatie van alarmen kunnen we daar sneller op reageren. Zo kunnen we mogelijke ecologische schade vermijden.” Door meters en sensoren te combineren met regeltechnieken zoals kleppen en schuiven, wordt het zelfs mogelijk om het rioolstelsel vanop afstand te ‘sturen’. Met deze technologie, Real Time Control of kortweg RTC, kan Aquafin ingrijpen op de waterstromen en maximaal gebruik maken van de buffermogelijkheden in het stelsel.

RIOOLSTELSEL

RTC*

BERGBEZINKBEKKEN POMPSTATION

OVERSTORT

WATERLOOP

STURING

DATA

Zuiveringsinstallaties

* RTC = Real Time Control

Werking ok? Alarm = actie Nieuwe modellen

AQUA 2018/4

Aquafin ijvert mee voor Europese Richtlijn plastics Niet alleen de oceanen zitten er vol van, ook in de kranten kan je niet naast de alarmerende berichten over microplastics lezen. Terecht, de plastic soup is één van de grootste milieurampen van vandaag. Een integrale aanpak dringt zich op. Aquafin trekt mee aan de mouw van Europa om een richtlijn uit te vaardigen en het gebruik van sommige plastics aan banden te leggen.

icroplastics zijn nieuwe afvalstoffen van ons moderne leven. Ze zijn grotendeels onzichtbaar voor het blote oog en hopen zich op in zee- en zoetwater, vissen, schelpdieren en andere organismen. De zuiveringsinstallaties van Aquafin houden een groot deel van de plastic deeltjes tegen maar niet alle microplastics volgen de weg via de waterzuiveringsinstallatie. Om ons leefmilieu en onze gezondheid te beschermen, is een brongerichte aanpak nodig.

en afvalwaterbedrijven, en in die hoedanigheid ijvert het mee voor de aanpak van het plastic probleem. Dat leidde alvast tot de plastics strategy die de Europese commissie begin 2018 publiceerde.

Een verbod op bewust toegevoegde microplastics in bepaalde producten voor persoonlijke hygiëne (shampoo, scrubs,…) komt er binnenkort aan.

PLASTICS STRATEGY

Er komt meer onderzoek naar de bronnen en de impact van microplastics en naar mogelijke innovatieve oplossingen.

Aquafin is lid van EurEau, de organisatie van Europese drinkwater-

Toepassing van ‘uitgebreide producentenverantwoordelijkheid’: de producent van een product blijft verantwoordelijk voor de milieuimpact gedurende de ganse levenscyclus van een product. Dat gaat van de selectie van de grondstoffen, het design, de terugname tot recyclage of afzet. Dit concept wordt al met succes toegepast bij afvalverwerking. EurEau bekijkt hoe dit principe in de praktijk kan gebracht worden voor de aanpak van microplastics en medicijnresten.

SUP Enkele maatregelen rond microplastics:

De Europese commissie bracht ook een voorstel uit voor een nieuwe richtlijn voor plastics voor éénmalig gebruik (SUP: single use plastics directive). Het bevat specifieke maatregelen per type plastic producten (ballonnen, bekertjes, visnetten,…).

Wat kan jij doen? Gebruik het toilet niet als vuilbak

Voor Aquafin zijn vooral de plastics die in afvalwater terecht komen relevant: >

Wattenstaafjes: wordt verboden

Sigarettenfilters worden aangepakt met een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en bewustzijnscampagnes voor het grote publiek

Vochtige doekjes worden aangepakt met aangepaste etikettering, een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en bewustzijnscampagnes.

VOCHTIGE DOEKJES GROTE BOOSDOENER Het zal misschien verbazen, maar vochtige doekjes kunnen plastic deeltjes bevatten. Alle soorten vochtige doekjes zijn een groot probleem voor Aquafin. Onlangs geraakte een grote sifon van Aquafin in Grimbergen verstopt door een gigantische hoeveelheid aaneengeplakte vezels en vochtige doekjes.

Door deze verstopping kon het afvalwater van zo’n 62.000 inwoners uit de regio niet naar een waterzuiveringsinstallatie lopen. Een kraan haalde maar liefst 350 (!) ton aan vuiligheid boven. Deze schoonmaakoperatie duurde 3 weken en kostte 197.740 euro… Dit aaneengeplakte afval was een tikkende tijdbom. Want tijdens de eerste uren van het incident kwam het afvalwater van zo’n 10.000 inwoners ongezuiverd terecht in de natuur via overstorten. Door de snelle interventie en het plaatsen van tijdelijke pompen werd erger vermeden. Een reëel probleem dus, die vochtige doekjes. EurEau lobbyt verder om het focusgebied van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid ook toepasbaar te maken op de waterzuiveringsinfrastructuur. EurEau en Aquafin hopen dat de nieuwe richtlijn nog voor de Europese verkiezingen in mei 2019 wordt goedgekeurd. l

Spoel enkel toiletpapier door. Vochtige doekjes, keukenrol, luiers, condooms, maandverband en tampons horen niet thuis in het toilet!

Beat the Microbead Zorg ervoor dat er geen microplastics in je afvalwater terecht komen door producten te kopen zonder deze plastic onderdeeltjes. Hoe weet je dit? Download de app Beat the Microbead en scan je product op de aanwezigheid van microplastics. De app is beschikbaar in de App Store en op Google Play

EEN SPETTEREND

2019!

Duik met ons het nieuwe jaar in. Ook in 2019 werken we samen aan propere waterlopen en een leefomgeving in harmonie met water.